วัดยานนาวา

วัดยานนาวา พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ สังกัดมหานิกาย ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ติดถนนเจริญกรุง แขวงยานนาวา เขตสาทร กรุงเทพมหานคร เป็นวัดโบราณมีมาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา เดิมชื่อ "วัดคอกควาย" เนื่องจากมีชาวทวายมาลงหลักปักฐานอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก และชาวทวายจะนำกระบือที่เลี้ยงไว้มาทำการซื้อขายแลกเปลี่ยนกัน หมู่บ้านบริเวณนั้นจึงได้ชื่อเรียกกันต่อมาว่า "บ้านคอกควาย" ปัจจุบันมี พระธรรมวชิรโมลี (ทองสูรย์ สุริยโชโต) ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาส

ในสมัยกรุงธนบุรีได้รับการยกฐานะวัดคอกควายขึ้นเป็นพระอารามหลวง เรียกชื่อใหม่ว่า "วัดคอกกระบือ" ต่อมารัชกาลที่ 1 ทรงสร้างพระอุโบสถใหม่ ครั้นถึงรัชกาลที่ 3 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ปฏิสังขรณ์และสร้างเรือสำเภาพระเจดีย์แทนพระสถูปเจดีย์ทั่วไป เพื่อให้คนรุ่นหลังได้เห็นรูปแบบเรือสำเภาซึ่งกำลังจะหมดไปจากเมืองไทย จึงได้เปลี่ยนชื่อจากวัดคอกกระบือเป็น "วัดยานนาวา"

ด้านในมีพระบรมสารีริกธาตุพระพุทธเจ้าให้สักการะ

 อาคารเสนาสนะ 
สำเภายานนาวา มีความยาววัดจากหงอนข้างบนถึงท้ายบาหลี มีห้องขนาดเล็ก 21 วา 2 ศอก ความยาวส่วนล่างวัดที่พื้นดิน 18 วา 1 ศอกเศษ ความกว้างตอนกลางลำเรือ 4 วา 3 ศอก ความสูงตอนกลางลำเรือ 2 วา 3 ศอก  นอกจากนี้ยังมีพระเจดีย์องค์ใหญ่และเล็กอยู่ในลำสำเภารวม 2 องค์ ที่ห้องบาหลีมีรูปหล่อของพระเวสสันดรกับพระกัญหาบริเวณท้ายเรือชาลีประดิษฐานอยู่ อันเนื่องมาจากเนื้อความในมหาชาติคำหลวง ที่พระเวสสันดรโน้มน้าวใจพระโอรสธิดาให้อุทิศตนร่วมกับพระบิดาสร้างมหากุศล เสมือนเรือสำเภาใหญ่พามนุษยชาติข้ามโอฆสงสารไปสู่พระนิพพาน โดยปรากฏเรื่องราวในหนังสือ เรื่องคติของฝรั่งเข้ามาเมืองไทย (2493) ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ระบุเรื่องราวของเรือสำเภาวัดยานนาวาไว้ ความว่า "...เรื่องนี้มีอนุสาวรีย์ที่แปลกประหลาดปรากฏอยู่ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๓ ทรงพระราชดำริห์ว่าต่อไปภายหน้าสำเภาจีนจะต้องเลิก เพราะสู้เรือกำปั่นของฝรั่งไม่ได้ และครั้งนั้นกำลังทรงปฏิสังขรณ์ (Restoration) วัดคอกกระบือซึ่งอยู่เหนืออู่บางกอกเดี๋ยวนี้ จึงโปรดฯ ให้สร้างรูปเรือสำเภาจีนเป็นฐานเปนฐานพระเจดีย์ขึ้นไว้ที่วัดนั้น ดำรัสต่อไปถึงชั้นลูกหลานไม่รู้ว่าเรือสำเภาจีนเปนอย่างไร จะได้ไปดูที่วัดนั้น และให้เรียกชื่อวัดว่าวัดยานนาวา ท่านทั้งหลายยังจะดูได้จนทุกวันนี้"ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. เรื่องคติฝรั่งเข้ามาเมืองไทย. พระนคร : ฉัตรา, 2493. หน้า 17

ด้านหลังบานประตูในพระอุโบสถ (ซึ่งสร้างในสมัยรัชกาลที่ 1) มีภาพจิตรกรรมสำคัญที่รัชกาลที่ 3 โปรดเกล้าฯ ให้วาดขึ้น คือรูปกระทงใหญ่ ตามแบบที่ทำในพระราชพิธีลอยพระประทีป และโถยาคูตามแบบอย่างที่ทำเลี้ยงพระในพระราชพิธีสารทในรัชสมัยของพระองค์

ในปี พ.ศ. 2530 วัดก่อสร้างอาคารมหาเจษฎาบดินทร์ ในวาระมหามงคลครบรอบ 200 ปี พระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นอาคารอเนกประสงค์ทรงไทย สูง 3 ชั้น ประดับด้วยยอดปราสาท 5 ยอด ใช้เป็นศาลาการเปรียญ บำเพ็ญกุศล ปฏิบัติธรรม และเป็นหอประชุม นอกจากนั้นสร้างหอพระไตรปิฎกเป็นอาคารทรงไทย 3 ชั้น ประดับยอดปราสาท 3 ยอด ใช้เป็นห้องสมุด มีทั้งหนังสือทั่วไปและหนังสือธรรมะ และยังเก็บรักษาตู้พระไตรปิฎกเขียนลวดลายลงรักปิดทองของโบราณ

ในปี พ.ศ. 2553 วัดได้อัญเชิญพระโพธิสัตว์กวนอิมหยกขาว น้ำหนักรวม 16,500 กิโลกรัม สูง 5 เมตร แกะสลักโดยช่างผู้ชำนาญงานจากกรมศิลปากร สาธารณรัฐประชาชนจีน มีลักษณะจำลองจากพระโพธิสัตว์กวนอิมบนทะเลแห่งหนานชาน ประกอบด้วย 3 ปาง คือ ปางเมตตา (ถือลูกประคำ) ปางปัญญา (ถือหีบพระสูตร) และปางสันติ (ถือดอกบัว) ปัจจุบันองค์พระโพธิสัตว์ได้ย้ายไปประดิษฐาน ณ สำนักสงฆ์เทพสถิตย์ฯ จ.ชัยภูมิ

 ลำดับเจ้าอาวาส 
นับตั้งแต่สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ วัดยานนาวามีเจ้าอาวาสมาแล้ว 11 รูป ดังนี้
 ลำดับที่  รายนาม เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ 1  พระโพธิวงศ์ (มี)   ไม่มีข้อมูล ไม่มีข้อมูล 2  พระครูแก้ว  ไม่มีข้อมูล  ไม่มีข้อมูล 3  	พระครูน้อย   ไม่มีข้อมูล ไม่มีข้อมูล 4  พระครูอ้ำ  ไม่มีข้อมูล  ไม่มีข้อมูล 5  พระครูพรหมจริยาจารย์ (โหมด)  ไม่มีข้อมูล  ไม่มีข้อมูล 6  พระครูพรหมจริยาจารย์ (ยิ้ม)   ไม่มีข้อมูล ไม่มีข้อมูล 7  พระราชธรรมจริยาจารย์ (เทียน)   ไม่มีข้อมูล  ไม่มีข้อมูล 8  พระธรรมราชานุวัตร (ไสว ฐิติธมโม)  พ.ศ. 2508  พ.ศ. 2530https://sangkhatikan.com/monk_view.php?ID=14906 พระธรรมราชานุวัตร (ไสว ฐิติธมฺโม ป.ธ.๗)  9  พระพรหมโมลี (วิลาศ ญาณวโร)   พ.ศ. 2531  พ.ศ. 2544https://sangkhatikan.com/monk_view.php?ID=14909 พระพรหมโมลี (วิลาศ ญาณวโร ป.ธ.๙) 10  สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ประสิทธิ์ เขมงฺกโร)  พ.ศ. 2544  พ.ศ. 2564 11  พระธรรมวชิรโมลี (ทองสูรย์ สุริยโชโต)  พ.ศ. 2564 ปัจจุบัน

อ้างอิง

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์ธรรมไทย
 ชมรมรักษ์พระบรมธาตุ 
 เว็บไซต์วัดยานนาวา เขตสาทร กรุงเทพมหานคร

หมวดหมู่:โบราณสถานในเขตสาทร
ยานนาวา
ยานนาวา
ยานนาวา
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างริมแม่น้ำเจ้าพระยา