ไทเหนือ

ไทเหนือ, ไตเหนอ (ไทเหนือ: ᥖᥭᥰ ᥢᥫᥴ) หรือ ไตเหลอ (ᥖᥭᥰ ᥘᥫᥴ) บ้างเรียก ไทใต้คง (, ᥖᥭᥰ ᥖᥬᥲ ᥑᥨᥒᥰ), ไตมาว (ᥖᥭᥰ ᥛᥣᥝᥰ), ไตคง (ᥖᥭᥰ ᥑᥨᥒᥰ) หรือ ไต่น่า () เป็นกลุ่มชาติพันธุ์กลุ่มหนึ่งที่ใช้ภาษาตระกูลขร้า-ไท พูดภาษาไทเหนือ ประชากรส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเขตปกครองตนเองชนชาติไทและจิ่งพัว เต๋อหง ทางตะวันตกเฉียงใต้ของมณฑลยูนนาน ประเทศจีน และยังพบการกระจายตัวไปตั้งถิ่นฐานในประเทศพม่าและประเทศลาว ซึ่งอยู่ใกล้เคียง ในประเทศไทย มีชุมชนชาวไทเหนืออาศัยอยู่ในอำเภอแม่สาย และอำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงรายบุญช่วย ศรีสวัสดิ์. 30 ชาติในเชียงราย. กรุงเทพฯ : สยามปริทัศน์, 2557, หน้า 111-112

โดยชื่อที่พวกเขาเรียกตนเองสื่อถึงหลักแหล่งการตั้งถิ่นฐานของตนเอง คือ ไทเหนือ หมายถึง ชาวไทที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ทางตอนเหนือยิ่งกว่าชาวไทกลุ่มอื่น และ ไทใต้คง หมายถึงชาวไทที่อาศัยอยู่ทางตอนใต้ของแม่น้ำสาละวิน (หรือ คง ในภาษาไท) ทั้งนี้ทางการจีนจะจัดให้ชาวไทเหนืออยู่ในกลุ่มชาวไท (หรือ ไต) ซึ่งชาวไทเหนือมีภาษาและขนบธรรมเนียมอย่างชาวไทใหญ่ และเปรียบเป็นสำเนียงหนึ่งของภาษาไทใหญ่ แต่ก็เป็นประชากรคนละกลุ่มกับชาวไทลื้อ ที่ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในจังหวัดปกครองตนเองชนชาติไท สิบสองปันนา

ในอดีตชาวไทเหนือเคยมีรัฐเจ้าฟ้าเป็นของตนเองสืบทอดอำนาจลงมาหลายชั่วอายุคน ชาวไทเหนือมีวัฒนธรรม ภาษา ขนบธรรมเนียม และวรรณกรรมเป็นของตนเอง ในหนังสือ 30 ชาติในเชียงราย ของบุญช่วย ศรีสวัสดิ์ (2493) กล่าวถึงการแต่งกายของชาวไทเหนือไว้ว่า  "...ไว้ผมมวยสูง โพกศีรษะด้วยผ้าสีครามแก่หรือสีดำสีขาว สวมหมวกปีกใหญ่ เสื้อสีขาวหรือดำ ผ่าอกกลางติดกระดุมผ้า คาดเข็มขัดเส้นใหญ่ มีกระเป๋าหนังเปิดปิดได้เรียกว่า "กะเลิ้บ" สะพายดาบด้ามงาช้าง กางเกงดำขากว้าง สวมรองเท้าแตะหัวหงอน สักหมึกเต็มตัว ผู้หญิงสวมผ้าถุงเป็นลายตรงลงมาตามตัว สวมกำไลมือ แหวน ต่างหูทำด้วยโลหะเงิน" พวกเขามีอักษรเป็นของตนเอง เรียกว่า อักษรไทเหนือ พบได้ในชุมชนไทเหนือในมณฑลยูนนาน และด้วยความขยันขันแข็ง อดทน และรักความสงบ ชาวไทเหนือในยูนนานนิยมอาชีพกสิกรรมและติดต่อค้าขายกับชาวไทใหญ่และไทเขินในเชียงตุงอยู่เสมอ ทำให้มีจารีตและขนบธรรมเนียมคล้ายคลึงกัน ขณะที่ชาวไทเหนือในแขวงหัวพันของประเทศลาวที่อยู่ห่างออกไป กลับมีสำเนียงที่ต่างออกไปจากมณฑลยูนนาน คือ ใช้สำเนียงที่จัดอยู่ในกลุ่มภาษาไทเหนือ ต่างจากยูนนานที่ใช้สำเนียงที่จัดอยู่ในกลุ่มภาษาไทตะวันตกเฉียงใต้ ทั้งนี้ชาวไทเหนือรับศาสนาพุทธนิกายเถรวาท หากแต่ระคนไปกับความเชื่อแบบวิญญาณนิยม

ชาวไทเหนือเริ่มอพยพเข้าสู่ประเทศไทยช่วงราวพุทธทศวรรษ 2420-2430 ตั้งถิ่นฐานที่บ้านสันมะแฟน ตำบลแม่จัน อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย งานเขียนของบุญช่วย ศรีสวัสดิ์ เขียนใน พ.ศ. 2493 ระบุว่าขณะนั้นลูกหลานชาวไทเหนือถูกกลืนกลายไปกับวัฒนธรรมไทยวนในภาคเหนือจนสิ้น

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ชาวไท
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ตระกูลภาษาขร้า-ไท
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศจีน
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศพม่า
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศลาว
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย