กระทรวงยุติธรรม (ประเทศไทย)

กระทรวงยุติธรรม () เป็นหน่วยงานราชการส่วนกลางประเภทกระทรวงของไทย มีภารกิจเป็นหน่วยงานหลักของกระบวนการยุติธรรม ในการดำเนินการเพื่อพัฒนากฎหมาย และระบบบริหารจัดการของ กระบวนการยุติธรรมอย่างเป็นเอกภาพ โปร่งใส คุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน ช่วยเหลือและให้ความรู้แก่ประชาชนทางกฎหมาย ป้องกัน ปราบปราม แก้ไข ฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด รวมทั้งป้องกัน แก้ไขปัญหาอาชญากรรมในสังคมและอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ การฟื้นฟูกิจการของลูกหนี้ การบังคับคดีแพ่ง บังคับคดีล้มละลาย บังคับคดีทางอาญา บำบัดแก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำผิด

ประวัติ
กระทรวงยุติธรรมก่อตั้งเมื่อ 25 มีนาคม พ.ศ. 2434 เดิมใช้ชื่อว่ากระทรวงยุตติธรรมพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทะบวง กรม พ.ศ. 2484 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 58 หน้า 1038 วันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2484 และมีการเปลี่ยนชื่อเป็นกระทรวงยุติธรรมในวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2495พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2495 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 94 ตอนที่ 16  หน้า 313 วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2495 มีพระดุลยพากย์สุวมัณฑ์ (ปิ่ณฑ์ ปัทมสถาน) เป็นปลัดกระทรวงยุตติธรรมคนสุดท้ายดำรงตำแหน่งวันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2492 ถึง 11 มีนาคม พ.ศ. 2495 และเป็นปลัดกระทรวงยุติธรรมคนแรกดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2495 ถึงวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2496ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเรื่องแต่งตั้งปลัดกระทรวงยุตติธรรม ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 66 ตอน 47 หน้า 3915 วันที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2492และในวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2496ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเรื่องแต่งตั้งผู้พิพากษาศาลฎีกาและปลัดกระทรวงยุตติธรรม ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 70 ตอนที่ 25 หน้า 1659 วันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2496 
ได้มีการโปรดเกล้า สัญญา ธรรมศักดิ์ เป็นปลัดกระทรวงคนที่สอง

ต่อมาในวันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2560 พระราชบัญญัติ คุมประพฤติ พ.ศ. 2559 มีผลใช้บังคับ ส่งผลให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม เป็นประธานคณะกรรมการคุมประพฤติ ปลัดกระทรวงยุติธรรมเป็นรองประธานกรรมการคุมประพฤติพระราชบัญญัติคุมประพฤติ พ.ศ. 2559

 หน่วยงานในสังกัด 
ส่วนราชการ
 สำนักงานรัฐมนตรี
 สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม 
 กรมคุมประพฤติ 
 กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ 
 กรมบังคับคดี
 กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
 กรมราชทัณฑ์ 
 กรมสอบสวนคดีพิเศษ
 สำนักงานกิจการยุติธรรม
 สถาบันนิติวิทยาศาสตร์
 สำนักงานกองทุนยุติธรรม
 ศูนย์ความเป็นเลิศเพื่อต่อต้านการค้ามนุษย์กระทรวงยุติธรรมประสานความร่วมมือกับรัฐบาลออสเตรเลียเปิดศูนย์ความเป็นเลิศ เพื่อต่อต้านการค้ามนุษย์ ณ สถาบันการสอบสวนคดีพิเศษ

 หน่วยงานในบังคับบัญชารัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม 
 สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (สำนักงาน ป.ป.ส.)

 องค์การมหาชน 
 สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน) เป็นองค์การมหาชนตามพระราบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542
 สถาบันอนุญาโตตุลาการ เป็นองค์การมหาชนตามพระราชบัญญัติเฉพาะ
ส่วนงานสนับสนุนพิเศษ คณะกรรมการป้องกันอาชญากรรมและช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ประชาชน มีสำนักกฎหมายและคดีนิติวัชญ์ เป็นส่วนงานให้บริการภาระกิจหรืองานอรรถคดีสำคัญเฉพาะเท่านั้น โดยบริหารงานในลักษณะองค์คณะบุคคล หรือรูปแบบการบริหารงานในลักษณะคณะกรรมการต่างๆ คณะหนึ่งหรือหลายคณะ ซึ่งปฏิบัติหน้าที่อย่างอิสระภายใต้ความกดดัน ภายใต้เงื่อนไขข้อกำหนดบางประการ จัดตั้งขึ้นเพื่อขอรับการสนับสนุนจากกระทรวงยุติธรรม มีหน้าที่ตามวัตถุประสงค์ที่ได้จัดตั้งขึ้น สนับสนุนอำนวยความยุติธรรม ซึ่งได้ปฏิบัติภารกิจเพื่อเมื่อความยุติธรรมให้กับประชาชนที่ไม่ได้รับความเป็นธรรมในกระบวนการยุติธรรมของการพิจารณาอรรถคดีในศาลทั่วราชอาณาจักรต่อโดยชำนาญการในด้านอาชญาวิทยาและอื่น ๆ เกี่ยวกับการบริหารคลี่คลายคดีสำคัญต่างๆ สนับสนุนการอำนวยความยุติธรรม จัดทำเอกสารทางกฎหมายที่ใช้ทางศาลในคดีต่างๆให้กับประชาชนผู้ร้องขอและลงพื้นที่ค้นหาความจริงหรือพิสูจน์และรวบรวมจัดเตรียมหลักฐานร่วมกับผู้ที่เกี่ยวข้องในคดีต่างๆตามประสงค์ของผู้ร้องขอโดยเป็นไปตามข้อบังคับของหน่วยงานและองค์กรของตนอย่างเคร่งรัดเป็นต้น
และอีกทั้ง มูลนิธิ สมาคม องค์กรอิสระ คณะบุคคล กลุ่มบุคคล และบุคคล ไม่ว่าในรูปแบบคณะกรรมการ  คณะทำงาน ฯลฯ ที่เสนอโครงการเพื่อขอรับการสนับสนุนตามโครงการต่างๆที่ส่วนงานในกระทรวงยุติธรรมกำหนดแนวทางและหลักเกณฑ์ต่างๆ

 วิกฤตตุลาการ พ.ศ. 2535 
เมื่อปี พ.ศ. 2535 ได้เกิดวิกฤตตุลาการ โดย วสันต์ สร้อยพิสุทธิ์ ได้รับการแต่งตั้งจากผู้ชุมนุมประท้วงที่เป็นตุลาการให้เป็นโฆษกฝ่ายกบฏตุลาการพลิกปูม วสันต์ สร้อยพิสุทธิ์" ประธานศาล รธน.กับวลีสีทนได้ค่ะ : ขยายปมร้อน โดยทีมข่าวสำนักข่าวเนชั่น สืบเนื่องจากวันที่ 2 กันยายน คณะกรรมการตุลาการมีมติให้นาย ประวิทย์ ขัมภรัตน์ เป็นประธานศาลฎีกา ในการนี้ ประภาศน์ อวยชัย ได้ระงับมติดังกล่าวให้เหตุผลว่าเนื่องจากมีผู้เข้าประชุมไม่ครบองค์ประชุม ซึ่งนาย ประวิทย์ ขัมภรัตน์ ได้รับการสนับสนุนจาก โสภณ รัตนากร

และในวันที่ 3 ตุลาคม คณะกรรมการตุลาการ ได้มีมติ ให้ นาย ประเสริฐ บุญศรี เป็นปลัดกระทรวงยุติธรรม และ สวัสดิ์ โชติพานิช เป็นประธานศาลฎีกา ต่อมาวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2536 คณะกรรมการกฤษฎีกาได้มีมติไม่เห็นด้วยกับการแต่งตั้ง ปลัดกระทรวงยุติธรรมและประธานศาลฎีกา ของ ประภาศน์ อวยชัย นำมาสู่การชุมนุมครั้งใหญ่ของผู้พิพากษาในวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534 ที่แยกราชประสงค์กฤตตุลาการคือการขาดความชอบธรรมทางประชาธิปไตย ก่อนเลิกชุมนุมและรับมติคณะกรรมการตุลาการ

 ดูเพิ่ม 

 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมของไทย
 รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงยุติธรรมของไทย
 รายชื่อปลัดกระทรวงยุติธรรมของไทย

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:หน่วยงานของรัฐบาลไทยในเขตหลักสี่

หมวดหมู่:ความยุติธรรม
หมวดหมู่:กฎหมายไทย