พระสัมพันธวงศ์เธอ

พระสัมพันธวงศ์เธอ เป็นคำนำหน้าพระนามพระโอรสธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานพิมุข พระโอรสธิดาในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระเทพสุดาวดี และพระโอรสธิดาในพระเจ้าไปยิกาเธอ กรมหลวงนรินทรเทวี แต่เดิมในสมัยรัชกาลที่ 1 ใช้คำนำพระนามว่า "สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ" หรือ "พระเจ้าหลานเธอ" ตามพระเกียรติยศ เช่นเดียวกับพระโอรสธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล แต่ในสมัยรัชกาลที่ 2 และรัชกาลที่ 3 ไม่ปรากฏว่ามีการใช้คำนำพระนามพระราชวงศ์ชั้นนี้ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ทรงบัญญัติให้ใช้คำว่า "สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ" และ "พระสัมพันธวงศ์เธอ" ให้เป็นคำนำพระนาม

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงบัญญัติคำว่า "พระประพันธวงศ์เธอ" สำหรับพระโอรสธิดาในสมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ ซึ่งเป็นพระโสทรภราดาและพระโสทรภคินีในสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ภายหลังเมื่อพระสัมพันธวงศ์เธอสิ้นพระชนม์หมดทุกพระองค์แล้ว จึงโปรดให้นำคำนำพระนาม พระสัมพันธวงศ์เธอ มาใช้กับพระโอรสธิดาในสมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์แทน พระประพันธวงศ์เธอ เมื่อปี พ.ศ. 2436กรมศิลปากร. ราชสกุลวงศ์ (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, หน้า 152) 

 รายพระนามพระสัมพันธวงศ์เธอ 

 พระรูปและพระนาม พระบิดา พระมารดาalt=|center|72x72pxพระสัมพันธวงศ์เธอ กรมขุนรามินทรสุดาสมเด็จพระเจ้าขุนรามณรงค์ไม่ปรากฏนามalt=|center|72x72pxพระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนรินทรเทพกรมหมื่นนรินทรพิทักษ์พระเจ้าไปยิกาเธอ กรมหลวงนรินทรเทวีalt=|center|72x72pxพระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนเรนทรบริรักษ์ กรมหมื่นนรินทรพิทักษ์พระเจ้าไปยิกาเธอ กรมหลวงนรินทรเทวีalt=|center|72x72pxพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามงคลเลิศสมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมแพalt=|center|72x72pxพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชมชื่นสมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมงิ้วalt=|center|72x72pxพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพื้นพงศ์ประยุรวงศ์สนิทสมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมจาดalt=|center|72x72pxพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณรายสมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมกิ่มalt=|center|65x65pxพระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมเชยalt=|center|72x72pxพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์หม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา

 อ้างอิง 

 http://www.sakulthai.com/DSakulcolumndetail.asp?stcolumnid=517&stissueid=2421&stcolcatid=2&stauthorid=13  พระสัมพันธวงศ์เธอ
 ม.ร.ว.แสงสูรย์ ลดาวัลย์ ฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ของไทย บทความในหนังสือพระบรมราชจักรีวงศ์ รวบรวมโดย ม.ร.ว.ตาบทิพย์ จามรมาน จัดพิมพ์ขึ้นเพื่อเป็นบรรณาการแก่สมาชิกราชสกุล ณ อยุธยา โดย “ทุน ณ อยุธยา” พ.ศ. 2530 สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ประธาน ทุน ณ อยุธยา


หมวดหมู่:วังหลัง