ราชาธิปไตย

ราชาธิปไตย () เป็นรูปแบบการปกครองที่ตำแหน่งประมุขแห่งรัฐโดยปกติถืออยู่กระทั่งสวรรคตหรือสละราชสมบัติ โดยมากมักได้อำนาจมาโดยการสืบราชสมบัติในราชวงศ์เดียวกัน แต่ก็มีพระมหากษัตริย์ที่มาจากการเลือกตั้งหรือตั้งตนเป็นเจ้าด้วยเช่นกัน ขณะที่ในระบอบสาธารณรัฐ ประมุขของรัฐ (ซึ่งมักเรียกว่าประธานาธิบดี) โดยปกติมาจากการเลือกตั้ง และทำหน้าที่อยู่ในช่วงในเวลาที่แน่นอน เช่น 4 ปี 6 ปี เป็นต้น

ราชาธิปไตยเป็นหนึ่งในระบอบการปกครองที่เก่าแก่ที่สุด อาจถือกำเนิดขึ้นจากระบบการปกครองแบบหัวหน้าเผ่า (tribal kingship) หรือสมณเพศหลวง (royal priesthood) ในอดีต บางประเทศเชื่อว่าพระมหากษัตริย์ทรงได้เทวสิทธิ์ให้มาปกครองประเทศตามพระประสงค์ของพระเป็นเจ้า หรือบางประเทศอาจเชื่อว่าพระมหากษัตริย์เป็นเทพเจ้ามาจุติหรืออวตาร พระมหากษัตริย์ยังอาจมาจากพฤติการณ์รุนแรงของกลุ่มรุกรานต่อชุมชนท้องถิ่น ซึ่งแย่งชิงสิทธิของชุมชนเหนือประเพณี ผู้นำของกลุ่มที่แย่งชิงสิทธินั้นมักสถาปนาตนเป็นพระมหากษัตริย์ สถานะพระมหากษัตริย์กล่าวกันว่าเป็นผลซึ่งเผยถึงความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากร ชุมชน พระมหากษัตริย์และตำแหน่งของพระองค์ 

ราชาธิปไตยเคยเป็นระบอบการปกครองที่แพร่หลายที่สุดจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 19 แต่ปัจจุบันมิได้แพร่หลายอีกต่อไป อย่างน้อยก็ในระดับชาติ ประเทศซึ่งยังปกครองแบบราชาธิปไตยอยู่ ปัจจุบันมักพบในรูปของราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ โดยพระมหากษัตริย์ทรงถือบทบาททางกฎหมายและพิธีกรรมเป็นเอกลักษณ์ แต่ไม่ทรงใช้หรือใช้อำนาจทางการเมืองอย่างจำกัดตามรัฐธรรมนูญหรือประเพณีซึ่งจัดสรรรฝ่ายปกครองที่อื่น พระมหากษัตริย์ทรงเป็นศูนย์รวมจิตใจ แต่อำนาจอธิปไตยอยู่ที่ประชาชน (ปรมิตตาญาสิทธิราชย์) พระมหากษัตริย์หลายพระองค์ถูกสถาปนาขึ้นตามจารีตประเพณีหรือตามประมวลกฎหมายเพื่อไม่ให้มีอำนาจทางการเมืองอย่างแท้จริง ส่วนบางประเทศยังใช้ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ซึ่งพระมหากษัตริย์มีพระราชอำนาจเบ็ดเสร็จไม่ถูกจำกัดภายใต้กฎหมาย

ปัจจุบันมี 44 รัฐเอกราชในโลกที่มีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขแห่งรัฐ โดย 16 รัฐเป็นเครือจักรภพแห่งชาติ ซึ่งยอมรับว่าสมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักรเป็นประมุขแห่งรัฐของตน ประเทศราชาธิปไตยทุกประเทศในยุโรปเป็นแบบภายใต้รัฐธรรมนูญ ยกเว้นนครรัฐวาติกัน


 ประเภทของราชาธิปไตย 
ราชาธิปไตย คือ การที่มีประมุขของรัฐเป็นกษัตริย์ แบ่งออกตามขอบเขต พระราชอำนาจเป็น
 สมบูรณาญาสิทธิราชย์ (absolute monarchy) กษัตริย์เป็นประมุขสูงสุดของรัฐและการบริหาร
 ปรมิตตาญาสิทธิราชย์ (limited monarchy) กษัตริย์เป็นประมุขที่มีอำนาจจำกัด เช่น ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ (Constitutional monarchy) ซึ่งพระราชอำนาจจะจำกัดอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ

 การล่มสลายของราชาธิปไตย 

ราชาธิปไตยอาจถึงจุดจบได้หลายวิธีด้วยกัน เช่น อาจจะมีการปฏิวัติโค่นล้มราชวงศ์เกิดขึ้น หรืออย่างในอิตาลีหรือกรีซ ประชาชนลงประชามติตั้งสาธารณรัฐทำให้ราชาธิปไตยถึงจุดสิ้นสุด ในบางกรณี เช่นในอังกฤษและสเปน ราชาธิปไตยถูกโค่นล้มลงหรือได้รับการฟื้นฟูขึ้นใหม่ในภายหลัง หลังจากที่จักรพรรดินโปเลียนที่ 1 ประกาศสละราชสมบัติ ชาวฝรั่งเศสได้ฟื้นฟูราชวงศ์บูร์บงขึ้นมาใหม่หลังจากถูกจักรวรรดิของนโปเลียนยกเลิกไป

 รายชื่อรัฐราชาธิปไตยในปัจจุบัน 
 รัฐเอกราช 
รายการต่อไปนี้เป็นรัฐราชาธิปไตยที่ได้รับการรับรองจากสหประชาชาติ
 ธง รัฐ ประเภท การสืบราชสมบัติ ราชวงศ์ อิสริยยศ เจ้าชีวิต เริ่มครองราชย์ 100px|border ราชรัฐอันดอร์รา ภายใต้รัฐธรรมนูญแบบผู้ครองราชสมบัติร่วม โดยตำแหน่ง ไม่มี เจ้าผู้ร่วมครอง (Copríncep) 100px ฌูอัน อันริก บิบัส ซิซิลิอา 12 พฤษภาคม ค.ศ. 2003 100px แอมานุแอล มาครง 14 พฤษภาคม ค.ศ. 2017 100px|border แอนทีกาและบาร์บิวดา ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border เครือรัฐออสเตรเลีย ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border เครือรัฐบาฮามาส ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border ราชอาณาจักรบาห์เรน ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ เคาะลีฟะฮ์ สมเด็จพระราชาธิบดี (ملك) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีฮะมัด บิน อีซา อัลเคาะลีฟะฮ์ 6 มีนาคม ค.ศ. 1999 100px|border ราชอาณาจักรเบลเยียม ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ เบลเยียม สมเด็จพระราชาธิบดี (Roi) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีฟีลิป 21 กรกฎาคม ค.ศ. 2013 100px|border เบลีซ ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border ราชอาณาจักรภูฏาน ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วังชุก สมเด็จพระราชาธิบดี (འབྲུག་རྒྱལ་པོ) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีชิกเม เคซาร์ นัมกเยล วังชุก 16 ธันวาคม ค.ศ. 2006 100px|border เนอการาบรูไนดารุสซาลาม สมบูรณาญาสิทธิราชย์ สืบสันตติวงศ์ โบลเกียห์ สมเด็จพระราชาธิบดี (Sultan) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีสุลต่านฮัสซานัล โบลเกียห์ 10 ตุลาคม ค.ศ. 1967 100px|border ราชอาณาจักรกัมพูชา ภายใต้รัฐธรรมนูญ เลือกตั้งในสายพระโลหิต วรมัน พระบาทสมเด็จ (ព្រះបាទសម្តេច) 100px พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี 14 ตุลาคม ค.ศ. 2004 100px|border แคนาดา ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border ราชอาณาจักรเดนมาร์ก ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ กลึคส์บวร์ค สมเด็จพระราชาธิบดี (Konge) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีเฟรเดอริกที่ 10 14 มกราคม ค.ศ. 2024 100px|border ราชอาณาจักรเอสวาตินี สมบูรณาญาสิทธิราชย์ เลือกตั้งในสายพระโลหิต ดลามีนี สมเด็จพระราชาธิบดี (Ngwenyama) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีอึมสวาตีที่ 3 25 เมษายน ค.ศ. 1986 100px|border กรีเนดา ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border จาเมกา ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border ญี่ปุ่น ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ ญี่ปุ่น สมเด็จพระจักรพรรดิ (天皇) 100px สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 2019 100px|border ราชอาณาจักรฮัชไมต์จอร์แดน กึ่งภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ ฮัชไมต์ สมเด็จพระราชาธิบดี (ملك) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีอับดุลลอฮ์ที่ 2 7 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1999 100px|border รัฐคูเวต ภายใต้รัฐธรรมนูญ เลือกตั้งในสายพระโลหิต เศาะบาห์ เจ้าผู้ครอง (أمير) 100px มิชอัล อัลอะห์มัด อัลญาบิร อัศเศาะบาห์ 16 ธันวาคม ค.ศ. 2023 100px|border ราชอาณาจักรเลโซโท ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ เซเอโซ สมเด็จพระราชาธิบดี (Marena) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีเลตซีที่ 3 7 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1996 100px|border ราชรัฐลีชเทินชไตน์ กึ่งภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ ลีชเทินชไตน์ เจ้าผู้ครอง (Fürst) 100px เจ้าชายฮันส์-อาดัมที่ 2 13 พฤศจิกายน ค.ศ. 1989 100px|border ราชรัฐลักเซมเบิร์ก ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ ลักเซมเบิร์ก เจ้าผู้ครอง (Groussherzog) 100px แกรนด์ดยุกกีโยมที่ 5 7 ตุลาคม ค.ศ. 2025 100px|border มาเลเซีย ภายใต้รัฐธรรมนูญ เลือกตั้งในเหล่าเจ้าผู้ครองนคร ไม่มี สมเด็จพระราชาธิบดี (Yang di-Pertuan Agong) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีอิบราฮิม อิซมาอิล 31 มกราคม ค.ศ. 2024 100px|border ราชรัฐโมนาโก กึ่งภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ กรีมัลดี เจ้าผู้ครอง (Prince) 100px เจ้าชายอาลแบร์ที่ 2 6 เมษายน ค.ศ. 2005 100px|border ราชอาณาจักรโมร็อกโก กึ่งภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ อเลาอัว สมเด็จพระราชาธิบดี (ملك) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีมุฮัมมัดที่ 6 23 กรกฎาคม ค.ศ. 1999 100px|border ราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ นัสเซา สมเด็จพระราชาธิบดี (Koning) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีวิลเลิม-อเล็กซานเดอร์ 30 เมษายน ค.ศ. 2013 100px|border นิวซีแลนด์ ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border นอร์เวย์ ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ กลึคส์บวร์ค สมเด็จพระราชาธิบดี (Konge) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ที่ 5 17 มกราคม ค.ศ. 1991 100px|border รัฐสุลต่านโอมาน สมบูรณาญาสิทธิราชย์ สืบสันตติวงศ์ ซะอีด สมเด็จพระราชาธิบดี (سلطان) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีสุลต่านฮัยษัม บิน ฏอริก อาล ซะอีด 11 มกราคม ค.ศ. 2020 100px|border รัฐเอกราชปาปัวนิวกินี ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border รัฐกาตาร์ กึ่งภายใต้รัฐธรรมนูญ เลือกตั้งในสายพระโลหิต ษานี เจ้าผู้ครอง (أمیر) 100px ตะมีม บิน ฮะมัด อาล ษานี 25 มิถุนายน ค.ศ. 2013 100px|border สหพันธรัฐเซนต์คริสโตเฟอร์และเนวิส ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border เซนต์ลูเชีย ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์ ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border ราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบีย สมบูรณาญาสิทธิราชย์ สืบสันตติวงศ์ ซะอูด สมเด็จพระราชาธิบดี (ملك) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีซัลมาน บิน อับดุลอะซีซ อาล ซะอูด 23 มกราคม ค.ศ. 2015 100px|border หมู่เกาะโซโลมอน ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border ราชอาณาจักรสเปน ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ บูร์บง สมเด็จพระราชาธิบดี (Rey) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีเฟลิเปที่ 6 19 มิถุนายน ค.ศ. 2014 100px|border ราชอาณาจักรสวีเดน ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ แบร์นาด็อต สมเด็จพระราชาธิบดี (Konung) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีคาร์ลที่ 16 กุสตาฟ 15 กันยายน ค.ศ. 1973 100px|border ราชอาณาจักรไทย ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ จักรี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว 100px พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว 13 ตุลาคม ค.ศ. 2016 100px|border ราชอาณาจักรตองงา กึ่งภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ ตูโปอู สมเด็จพระราชาธิบดี (Tuʻi ʻo e Puleʻanga) 100px สมเด็จพระราชาธิบดีตูโปอูที่ 6 18 มีนาคม ค.ศ. 2012 100px|border ตูวาลู ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กึ่งภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ นะฮ์ยาน ประธานาธิบดี (رئيس) 100px โมฮัมเหม็ด บิน ซายิด อัลนะฮ์ยาน 14 พฤษภาคม ค.ศ. 2022 100px|border สหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border นครรัฐวาติกัน สมบูรณาญาสิทธิราช เลือกตั้งในเหล่ามุขนายก ไม่มี สมเด็จพระสันตะปาปา (Papa) 100px สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 14 8 พฤษภาคม ค.ศ. 2025

 รัฐเอกราชไม่สมบูรณ์ 
รายการต่อไปนี้เป็นรัฐราชาธิปไตยที่ได้รับการรับรองจากสหประชาชาติบางส่วน
 ธง รัฐ ประเภท การสืบราชสมบัติ ราชวงศ์ อิสริยยศ เจ้าชีวิต เริ่มครองราชย์ 100px|border หมู่เกาะคุก ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022 100px|border นีวเว ภายใต้รัฐธรรมนูญ สืบสันตติวงศ์ วินด์เซอร์ สมเด็จพระเจ้า (King) 100px สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 8 กันยายน ค.ศ. 2022

 ดูเพิ่ม 
 ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
 ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ
 เทวสิทธิ์ของพระมหากษัตริย์ 
 ราชาธิปไตยที่ถูกล้มล้าง
 รัฐร่วมประมุข


หมวดหมู่:ตำแหน่งผู้มีอำนาจ