วงดุริยางค์สากล กรมศิลปากร

วงดุริยางค์สากล กรมศิลปากร (Thai National Symphony Orchestra - TNSO) เป็นวงออร์เคสตรา วงแรกของประเทศไทย ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2454 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการจัดวงดุริยางค์ประเภทออร์เคสตราขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทย สังกัดกรมมหรสพ กระทรวงวัง มีชื่อเรียกในสมัยนั้นว่า วงเครื่องสายฝรั่งหลวง โดยมีครูชาวอิตาลีเป็นครูผู้ฝึกสอนนักดนตรี  ซึ่งเป็นนักดนตรีไทยสังกัดวงปี่พาทย์หลวง 

ต่อมาใน พ.ศ. 2457 ครูผู้ฝึกสอนจำเป็นต้องเดินทางกลับอิตาลีในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 1 ทางวงขาดผู้ฝึกสอน  พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯ ให้ ขุนเจนรถรัฐ (ปิติ วาทยะกร) ซึ่งชำนาญด้านดนตรีสากล โอนย้ายจากกรมรถไฟหลวงเข้ามารับราชการวงเครื่องสายฝรั่งหลวงในตำแหน่งผู้ช่วยปลัดกรม มีหน้าที่ฝึกสอนและปรับปรุงวงดนตรี เมื่อวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2460

วงเครื่องสายฝรั่งหลวงจัดแสดงเป็นประจำให้ประชาชนทั่วไปรับชมอยู่ที่ร้านกาแฟนรสิงห์ สนามเสือป่า ศาลาสหทัยสมาคม และโรงมหรสพสวนมิสกวัน  ได้บรรเลงในงานสำคัญต่าง ๆ เช่น งานฤดูหนาว, งานกาชาด และงานของสถานเอกอัครราชทูตต่างๆ  และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ขุนเจนรถรัฐเป็นหลวงเจนดุริยางค์ และพระเจนดุริยางค์ ในเวลาต่อมา   นับเป็นวาทยกรคนไทยคนแรก

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้มีการเปิดบรรเลงแบบ ซิมโฟนี คอนเสิร์ต สำหรับประชาชนทั่วไปขึ้นเป็นครั้งแรก จนได้รับการยกย่องให้เป็นวงดนตรีที่ดีที่สุดในเอเชียตะวันออก

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง กรมปี่พาทย์หลวงและโขนหลวง และวงเครื่องสายฝรั่งหลวง ถูกโอนย้ายจากกระทรวงวังมาขึ้นกับกรมศิลปากร และเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น วงดุริยางค์สากล กรมศิลปากร ตั้งแต่ พ.ศ. 2477 จนถึงปัจจุบัน 

ปัจจุบัน วงดุริยางค์สากล กรมศิลปากร ยังจัดแสดงอย่างสม่ำเสมอ ผู้อำนวยวงคนปัจจุบัน คือ วานิช โปตะวนิช และสถาพร นิยมทอง

หมวดหมู่:วงออร์เคสตรา