กาลิก

กาลิก (อ่านว่า กา-ลิก) แปลว่า ประกอบด้วยกาลเวลา, ขึ้นอยู่กับกาลเวลา เป็นภาษาพระวินัย หมายถึงอาหารหรือของที่ภิกษุรับแล้วเก็บไว้ฉันได้ตามกาลเวลาที่กำหนดเท่านั้น หากเก็บไว้เกินกว่านั้นถือเป็นความผิด ได้แก่
 ยาวกาลิก ของที่เก็บไว้ฉันได้ชั่วคราว คือตั้งแต่เช้าถึงเที่ยงวัน ได้แก่ ข้าวสุก ขนม ปลา เนื้อ เป็นต้น
 ยามกาลิก ของที่เก็บไว้ฉันได้ชั่วระยะเวลาวันหนึ่งกับคืนหนึ่ง ได้แก่ น้ำปานะหรือน้ำผลไม้ชนิดต่าง ๆ ที่ทรงอนุญาตไว้
 สัตตาหกาลิก ของที่เก็บไว้ฉันได้ภายใน 7 วัน ได้แก่ เภสัช 5 คือ เนยใส เนยข้น น้ำมัน น้ำผึ้ง น้ำอ้อย
ทั้งนี้ของที่นอกเหนือจากกาลิกทั้ง 3 นั้น คือ ยาวชิวิก เป็นของที่เก็บไว้ฉันได้ตลอดชีวิต

+ ตารางสรุปกาลิก 4 (ตามหลักพระวินัยเดิม) ประเภทกาลิก  ระยะเวลาที่รักษาได้  รายละเอียดและเงื่อนไขตามพระวินัย ยาวกาลิก  ชั่วคราว (เช้าถึงเที่ยง)  ของเคี้ยว ของฉันที่เป็นอาหารหลัก ขนม ข้าว ผลไม้ทั่วไป ยามกาลิก  1 วัน 1 คืน (ก่อนรุ่งอรุณ)  น้ำปานะที่คั้นจากผลไม้ขนาดเล็ก (ไม่เกินผลมะตูม) *ข้อสำคัญ:* ต้องไม่ผ่านการต้มหรือความร้อนโดยตรง (เช่น น้ำกระเจี๊ยบที่ผ่านการต้ม ไม่ตรงตามนิยามปานะดั้งเดิม) สัตตาหกาลิก  7 วัน  เภสัช 5 ได้แก่ เนยใส เนยข้น น้ำมัน น้ำผึ้ง น้ำอ้อย (หรือน้ำตาล) ยาวชีวิก  ตลอดชีวิต  สิ่งที่ใช้เป็นยาได้ตลอดชีวิต เช่น รากไม้ เปลือกไม้ ใบไม้ที่เป็นยา (ที่ไม่มีสภาพเป็นอาหาร)

 อ้างอิง 
 พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ.๙ ราชบัณฑิต พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด คำวัด,  วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548
 พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ