โครงการหลวง

โครงการหลวง () เป็นโครงการส่วนพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในการส่งเสริมการปลูกพืชเมืองหนาวแก่ประชาชนบนพื้นที่สูง เพื่อเป็นการหารายได้ทดแทนการปลูกฝิ่น ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2512 โดยในระยะแรก หม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี เป็นผู้รับผิดชอบในฐานะประธานมูลนิธิโครงการหลวง 

มูลนิธิโครงการหลวง เป็นมูลนิธิที่รวบรวมข้อริเริ่มและงานวิจัยเพื่อการกุศล"The Royal Project Foundation" , Thailand Sustainable Development Foundation (2016), Retrieved 2017-10-15. ความสนใจของมูลนิธิคือการปรับปรุงคุณภาพชีวิตของชาวเขา"The Royal Project Foundation's Purposes", Retrieved 2017-10-15."Vegetable Supply Chain Management: The Royal Project Foundation in Thailand", N. Jayamangkala, Retrieved 2017-10-15. เป้าหมายตามกันคือลดการปลูกฝิ่นและการฟื้นฟูป่าและทรัพยากรน้ำ ถือเป็นโครงการที่ประสบความสำเร็จอันดับต้น ๆ ในการกำจัดการปลูกฝิ่น และได้รับรางวัลรามอน แมกไซไซ ด้านความเข้าใจระหว่างประเทศในปี พ.ศ. 2531"The Ramon Magsaysay Award Foundation" , Retrieved 2017-11-13.

ในระยะแรก เป็นโครงการอาสาสมัคร โดยมีอาสาสมัคร จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยแม่โจ้​ กรมวิชาการเกษตร กรมปศุสัตว์ และกองทัพอากาศ เข้ามาปฏิบัติงาน

ปัจจุบันโครงการหลวง ดำเนินงานในพื้นที่ 6 จังหวัดภาคเหนือ คือ เชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน พะเยา แม่ฮ่องสอน และตาก  มีสถานีวิจัยหลัก 4 สถานี และสถานีส่งเสริมปลูกพืชทดแทนฝิ่น เรียกว่า ศูนย์พัฒนาโครงการหลวง จำนวน 35 ศูนย์ โดยศูนย์พัฒนาโครงการหลวงล่าสุด คือ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอ จังหวัดตาก

ผลผลิตจากโครงการหลวงในปัจจุบัน ประกอบด้วย ผลิตผลจากผัก ผลไม้ สมุนไพร ถั่วและธัญพืช เห็ด ดอกไม้เมืองหนาว ปศุสัตว์ ประมง ป่าไม้ ดอกไม้แห้ง ผลิตภัณฑ์จากแฝก ไม้กระถาง ไข่ปลาคาเวียร์ และผลิตภัณฑ์แปรรูป รวมทั้งกาแฟ ในชื่อการค้า "โครงการหลวง"

ปัจจุบันมี พลอากาศเอก สถิตย์พงษ์ สุขวิมล รองประธานกรรมการมูลนิธิโครงการหลวง รักษาการประธานกรรมการมูลนิธิ และพลเอก กัมปนาท รุดดิษฐ์ เป็นเลขาธิการและประธานกรรมการบริหารมูลนิธิโครงการหลวง

 วัตถุประสงค์ 
 เพื่อช่วยชาวไทยภูเขาในด้านต่าง ๆ จากพระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ความว่า


 ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรโครงการหลวงชนกาธิเบศรดำริ 

 สถานีวิจัยโครงการหลวง 
 สถานีเกษตรหลวงอ่างขาง
 สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์
 สถานีเกษตรหลวงปางดะ
 สถานีวิจัยโครงการหลวงแม่หลอด
 สถานีวิจัยการเกษตรและพัฒนาโครงการหลวงโนนดินแดง

 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวง 

 จังหวัดเชียงใหม่ 
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงขุนวาง
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแกน้อย
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยลึก
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองเขียว
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่สาใหม่
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองหอย
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงป่าเมี่ยง
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงตีนตก
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ทาเหนือ
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงม่อนเงาะ
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่สะป๊อก
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทุ่งหลวง
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่แฮ
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงปางอุ๋ง
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงวัดจันทร์
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงขุนแปะ
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหมอกจ๋าม
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทุ่งเริง
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทุ่งเรา
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยเสี้ยว

 จังหวัดเชียงราย 
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยผักไผ่
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโงะ
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยโป่ง
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยน้ำริน
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ปูนหลวง
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยน้ำขุ่น

 จังหวัดลำพูน 
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงพระบาทห้วยต้ม

 จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ลาน้อย
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่สะเรียง

 จังหวัดพะเยา 
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงปังค่า

 จังหวัดตาก 
 ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอ

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์มูลนิธิโครงการหลวง 
 ผลผลิตมูลนิธิโครงการหลวง
 โครงการหลวง 

ครงการหลวง
หมวดหมู่:โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
หมวดหมู่:ผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซ
หมวดหมู่:โครงการหลวง