นครราช

นครราช ( นครราช [โนโกเรียจ]) เป็นชื่อของเพลงชาติกัมพูชาที่ใช้อยู่ในปัจจุบันนี้ มีความหมายว่า เมืองของพระเจ้าแผ่นดิน ทำนองของเพลงประพันธ์ขึ้นโดยอาศัยทำนองของเพลงเขมรโบราณที่มีชื่อเดียวกันเมื่อ พ.ศ. 2481 โดยพระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต (เมื่อครั้งยังทรงดำรงพระราชอิสริยยศเป็นสมเด็จกรมขุนวิสุทธิ์ขัตติยวงศ์ นโรดม สุรามฤต - พระนามเดิมก่อนหน้านั้นคือ นักองเจ้า (หม่อมเจ้า) นโรดม สุรามฤต) ร่วมกันกับครูเพลงชาวฝรั่งเศส 2 คน คือ F. Perruchot และ J. Jekyll  ส่วนเนื้อร้องประพันธ์ขึ้น ภายหลังการพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของ พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ เสร็จสิ้นไปได้ไม่เกิน 3 เดือน (ราชาภิเษกเมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2484) และสำเร็จเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2484 โดยสมเด็จพระมหาสุเมธาธิบดี (ชวน ณาต โชตญาโณ) สมเด็จพระสังฆราชในคณะสงฆ์มหานิกาย แต่ครั้งยังเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

 ประวัติ 

"นครราช" มีต้นตอจากกวีพื้นเมืองเขมรที่มักขับร้องด้วยจะเป็ยในสมัยโบราณเพื่อเล่าตำนานและพูดถึงเหตุการณ์ล่าสุด

เพลงนครราชเริ่มใช้เป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2484 ในฐานะเพลงสรรเสริญพระบารมี (Royal anthem) ตั้งแต่กัมพูชาตกในอาณารักขาของฝรั่งเศส ในช่วงแรกนั้นเพลงนครราชมักบรรเลงในโอกาสสำคัญในราชวงศ์เป็นส่วนใหญ่ เพลงนครราชมีทำนองที่คล้ายกับเพลงชาติญี่ปุ่น "คิมิงาโยะ" สันนิษฐานว่าราชสำนักกัมพูชาอาจได้รับแรงบันดาลใจมาจากราชสำนักญี่ปุ่นที่ทั้งสองราชวงศ์มีความเป็นมาที่ยาวนาน ซึ่งทางครูชาวฝรั่งเศสได้ช่วยกันแต่งทำนองขึ้นใหม่และได้รับการปรับเป็นเนื้อร้องภาษาเขมรโดยพระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต เพลงนครราชได้รับการบรรเลงในโอกาสสำคัญ 2 ครั้งได้แก่ พระราชพิธีบรมราชาภิเษกและพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพของพระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต

เมื่อกัมพูชาได้รับเอกราชจากฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2496 เป็นช่วงราชอาณาจักรกัมพูชาภายใต้การนำของพรรคสังคมราษฎรนิยมของพระนโรดม สีหนุ ในสมัยนี้กัมพูชาได้นำหลักการเชื้อชาตินิยมเขมร นิยมในพระมหากษัตริย์และศาสนาพุทธ ควบคู่ไปกับการใช้สังคมนิยมในความเป็นอยู่และเศรษฐกิจ เพลงนครราชเริ่มใช้เป็นเพลงชาติอย่างเป็นทางการ จึงได้รับการเน้นย้ำอย่างสำคัญในฐานะเพลงชาติของอาณาจักร 

ต่อมาใน พ.ศ. 2512 เมื่อนายพลลน นลล้มรัฐบาลของสมเด็จพระนโรดม สีหนุ และสถาปนาสาธารณรัฐเขมรขึ้นแทนที่ เพลงนครราชจึงถูกยกเลิกฐานะของเพลงชาติไป

ต่อมาเมื่อรัฐบาลสาธารณรัฐเขมรล่มสลายในปี พ.ศ. 2518 จนถึงยุคเขมรแดงของพอล พต เนื่องจากพระนโรดม สีหนุได้ทรงร่วมมือกับพรรคคอมมิวนิวนิสต์กัมพูชาทำให้สัญลักษณ์ต่างของระบอบกษัตริย์เขมร ซึ่งรวมถึงเพลงนครราชได้ถูกฟื้นฟูขึ้นมาเป็นระยะเวลาสั้น ๆ จนถึง พ.ศ. 2519 เมื่อเขมรแดงประกาศจัดตั้งรัฐบาลกัมพูชาประชาธิปไตย ได้มีการใช้เพลงสิบเจ็ดเมษามหาโชคชัยเป็นเพลงชาติแทน ส่วนเพลงนครราชถูกยกเลิกฐานะเพลงชาติอีกครั้งต่อเนื่องเป็นเวลานานหลายปี 

เมื่อสิ้นสุดยุคเขมรแดงด้วยสาเหตุจากความผันผวนทางการเมืองภายในประเทศ ได้มีการฟื้นฟูราชอาณาจักรกัมพูชาและสถาบันพระมหากษัตริย์อีกครั้ง จนกระทั่งเมื่อมีการจัดตั้งรัฐบาลโดยพรรคฟุนซินเปก (FUNCINPEC) ซึ่งเป็นพรรคการเมืองแนวนิยมกษัตริย์ (นิยมเจ้า) ที่ชนะการเลือกตั้งภายใต้ควบคุมโดยสหประชาชาติใน พ.ศ. 2534 เพลงนครราชก็ได้รับการรับรองเป็นเพลงชาติอีกครั้งมาจนถึงปัจจุบัน

เพลงนครราชได้ถูกบรรเลงด้วยดนตรีพื้นเมืองเขมรโบราณล้วนโดยไม่ใช้เครื่องดนตรีตะวันตกในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกในพระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี พระมหากษัตริย์รัชกาลปัจจุบัน (เสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อพระชนมพรรษา 51 พรรษา เดือนตุลาคม พ.ศ. 2547) ซึ่งได้มีการถ่ายทอดสดการบรรเลงเพลงนครราชทางสถานีโทรทัศน์และวิทยุทั่วประเทศ

เนื้อร้องของเพลงนครราชมีอยู่ 3 บท แต่เวลาร้องในประเทศกัมพูชา จะนิยมร้องบทแรกเป็นหลัก สำหรับการออกอากาศผ่านสถานีวิทยุและสถานีโทรทัศน์ในเวลา 07:00 น. และ 17:00 น. ของทุกวัน นั้น จะเป็นรูปแบบขับร้องบทแรก แต่ในบางกรณี เช่น การปิดสถานีประจำวันของบางสถานี จะเป็นรูปแบบขับร้องครบทั้งสามบท
 เนื้อร้อง 
โปรดทราบ! เนื้อหาในส่วนนี้มีอักษรเขมร จำเป็นต้องใช้ฟอนต์อักษรเขมรในการแสดงผล ท่านสามารถดาวน์โหลดฟอนท์อักษรเขมรได้ ที่นี่ 

อักษรเขมรถอดอักษรคำอ่านถ่ายเสียงด้วยอักษรโรมันบทที่ 1สูม​พวก​เทพฺฎา
รกฺสา​มหากฺสตฺร​เยิง
อฺโย​บาน​รุงเรือง
โฎย​ชัย​มงฺคล​สิรี​สัวสฺตี
เยิง​ขฺญุ̊​พฺระองฺค
สูม​ชฺรก​กฺโรม​มฺลบ̍
พฺระ​บารมี
ไน​พฺระ​นรบตี
วงฺส​กฺสตฺรา​แฎล​สาง
บฺราสาท​ถฺม
คฺรบ̍คฺรง​แฎน​ขฺแมร
บุราณ​ถฺเกิง​ถฺกานฯโซม ปวก เตฝดา
เรียกซา มฮา กสัต เยิง
ออย บาน รุง เรือง
ดอย เจ็ย ม็องก็อล เซเร็ย ซัวสเด็ย
เยิง ขญม เปรียะฮ์ ออง
โซม ซรก กรอม มลุป
เปรียะฮ์ บารอเม็ย
เน็ย เปรียะฮ์ นอรอบอเด็ย
ว็อง กสัตรา แดล ซาง
ปราสาต ถมอ
กรุป กรอง แดน ขแม็ย
โบะราน ทเกิง ทกานฯSom pouk tepda
rak sa moha khsath yeung
iy ben roung roeung
doy chey monkol srey soursdey
Yeung Khnom preah ang
som chrok Krom molup
preah Baromey
Ney preah Noropdey
vong Khsattra del sang
preah sat thm­r
Kroup Kraung dèn Khmer
borann thkoeung thkann.บทที่ 2บฺราสาท​สีลา
กํบำง​กณฺตาล​พฺไร
ควร​อฺโย​สฺรไม
นึก​ฎล̍​ยส​สักฺติ​มหา​นคร
ชาติ​ขฺแมร​ฎูจ​ถฺม
คง̍วงฺส​เนา​ลฺอ
รึงปึง​ชํหร
เยิง​สงฺฆึม​พร
ภัพฺว​พฺเรง​สํณาง
รบส̍​กมฺพุชา
มหา​รฎฺฐ​เกิต​มาน
ยูร​องฺแวง​เหิยฯปราสาต เซ็ยลา
ก็อมบัง กอนดาล เปร็ย
กัว ออย ซรอมัย
นึก ดอล ยัวฮ์ ซัก มอฮา เนาะกอ
เจียต ขแม็ย โดว็จ ทมอ
กุง ว็อง นึวฟ์ ลออ
รึง เปิง จุมฮอ
เยิง ซองเคิม ปอ
พวบ เปร็ยง์ ซ็อมนาง
รอบอฮ์ กอมปูเจีย
มอฮา รัต เกิด เมียน
ยู อองแวย์ง เฮยฯPrasath séla
kombang kan dal prey
Kuor oy sr­may
noeuk d­l yuos sak Moha Nokor
Cheat Khmer dauch Thmar
kong vong n­y l­ar
rung peung chom hor.
Yeung sang Khim por
pheap preng samnang
robuos Kampuchea.
Moha r­th koeut mien 
you ang veanh hey.บทที่ 3คฺรบ̍​วตฺต​อาราม
ฦๅ​แต​สูร​สัพฺท​ธร̲ร̲ม
สูตฺร​โฎย​อํณร
รํฦก​คุณ​พุทฺธ​สาสนา
จูร​เยิง​ชา​อฺนก
เชือ​ชาก̍​เสฺมาะ​สฺมัคฺร
ตาม​แบบ​ฎูน​ตา
คง̍​แต​เทพฺฎา
นึง​ชัวย​ชฺโรม​ชฺแรง​ผฺคต̍ผฺคง̍
บฺรโยชน์​อฺโย
ฎล̍​บฺรเทส​ขฺแมร
ชา​มหา​นคร๚กรุป ว็อต อาราม
ลือ แตย์ โซ ซ็อป เทือร์
โสต ดอย อ็อมนอ
รุมลึก กุน ปุต ซาฮ์ซนา
จอ เยิง เจีย เนีย
เจือ เจีย ซมอฮ์ ซมะ
ตาม แบย์บ โดน ตา 
กุง แตย์ เตวดา
นึง จวย โจรม แจรง ปกอต ปกอง
ปรอยอจ ออย 
ดัล ประเตฮ์ ขแม็ย
เจีย มอฮา เนาะกอ๚Kroup vath aram
lu tè so sap thoeur
Sot doy am no
rom lik koun poth sasna
Chol yeung chea neak
thioeur thiak smos smak
tam bep donnta
Kong tè thévoda
nùng chuoy chrom chrèng phkot phkang
pra yoch oy
Dol prateah Khmer
chea Moha Nokor.

 คำแปล 
คำปริวรรตภาษาเขมรคำแปลภาษาไทยคำอธิบายบทที่ 1๏ สรวมพวกเทพดา
รักษามหากษัตริย์เยิง
โอยบานรุ่งเรือง
โดยไชยมงคลสิริสวัสดี
เยิงขยมพระองค์
สรวมโชรกโกรมมลับพระบารมี
ในพระนรบดี
วงศ์กษัตราแดลสร้างปราสาทถมอ
ครอบครองแดนแขมร์
บุราณเถกิงถกานฯ๏ ขอปวงเทพดา
รักษามหากษัตริย์เรา
ให้ได้รุ่งเรือง
โดยชัยมงคลศรีสวัสดี
เราข้าพระองค์
ขอจำนงอยู่ใต้ร่มพระบารมี
ในพระนฤบดี
วงศ์กษัตราฐาปนาปราสาทหิน
ครอบครองดินแดนเขมร
โบราณเถกิงถกลฯขอให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย
ปกป้องพระมหากษัตริย์ของเรา
ให้ได้รับเจริญรุ่งเรือง
ด้วยชัยชนะ สิริมงคล และความสุข
ข้าพระองค์ทั้งหลาย
ขอพึ่งร่มพระบารมี
แห่งพระมหากษัตริย์
ผู้สืบเชื้อสายกษัตริย์ผู้สร้างปราสาทหิน
ครอบครองดินแดนกัมพูชา
แต่โบราณและเกรียงไกรบทที่ 2๏ ปราสาทศิลา
กำบังกัณดาลไพร
ควรอวยสรฺอมัย
นึกดลยศศักดิ์มหานคร
ชาติแขมร์ดุจถมอคงวงศ์
เนาลออรึงบึงชํหร
เยิงสังฆึมพร
ภพเพรงสำนางรบส่กัมพูชา
มหารัฏฐเกิดมี
ยูรอังแวงเฮยฯ๏ ปราสาทศิลา
กำบังกันดาลไพร
ควรให้ใจจินต์
ถวิลถึงยศศักดิ์มหานคร
ชาติเขมรดุจหินคงวงศ์
อยู่ดียืนยงถาวร
เราหวังซึ่งพร
บุญเพรงวาสนาก่อนกัมพูชา
มหารัฐเกิดมีมา
ช้านานเฮยฯปราสาทหิน
ถูกซ่อนไว้กลางป่า
ชวนให้หวนคิดถึง
มหานครอันมีเกียรติยศยิ่ง
ชาติเขมรดุจหิน
คงอยู่มั่นคงตลอดไป
เราหวังคำอำนวยพร
บุญกุศลที่สั่งสมของกัมพูชา
มหารัฐอันยิ่งใหญ่ถือกำเนิดขึ้น
ยืนยงชั่วกาลนานบทที่ 3๏ ครบวัตอาราม
ฦๅแต่สูรสัพทธรรม
สวดโดย​อําณร
รลึกคุณพุทธศาสนา
จูรเยิงเจียเนียเจือเจียะเสมาะสมัคร
ตามแบบฎูนตา
คงแต่เทพดา
นึงช่วยจโรมแจรงพกอตพกองประโยชนอวย
ดลประเทศแขมร์
เจียมหานคร๚๏ ครบวัดอาราม
ลือแต่สุรศัพท์ธรรม
สวดโดยปีติล้ำ
รำลึกคุณพุทธศาสนา
จงเราเชื่อเนื้อเชื่อใจเสมอสมัคร
ตามแบบหลักโฎนตา
คงแต่เทพดา
จะมาช่วยค้ำประคองประโยชน์ให้
แด่ประเทศเขมร
เป็นมหานคร๚  วัดวาอารามทุกแห่ง
กล่าวแต่เสียงบทพระธรรม
สวดมนต์ด้วยยินดี
ระลึกถึงคุณพระพุทธศาสนา
ขอให้เราทุกคนจงเชื่อมั่น
ตามคำสอนของบรรพบุรุษ
เทพยดาเหล่านั้น
ย่อมคุ้มครองและกอปรเกื้อประโยชน์สุข
ให้ประเทศกัมพูชา
เป็นมหานครอันยิ่งใหญ่
หมายเหตุ: เทพดา ในบทร้องรวมทั้งเทวดาในศาสนาพุทธและเทวดาในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู

 บทร้องที่ยกเลิกแล้ว 
บทร้องของเพลงนครราชซึ่งมีการตีพิมพ์ในหนังสือ Hymnes & pavillons dʼIndochine โดยรัฐบาลอินโดจีนฝรั่งเศส เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2484 ได้ปรากฏคำร้องบทที่ 4 ซึ่งมีเนื้อหากล่าวถึงมิตรภาพระหว่างชาวเขมรกับชาวฝรั่งเศส และได้ถูกนำออกไปจากบทเพลงนครราชยุคหลังประกาศเอกราช มีใจความดังนี้

ภาษาเขมร ถอดอักษร คำแปลกฺนุงคฺราเกฺสมกสฺานฺต 
ดูจครฺามานจมฺบำง
กมฺพูชานิงบารำง 
ชามิตฺตรวมจิตฺตมวย
โยธากฺลาหาน 
บานบงฺหูรฌามโฎยทุกฺขพฺรูย
คงมานไถฺงมวย 
นิงมานชุํเนะฎูจเฎิมวิญพุํขาน
พวกแขฺมรนิงบาน 
ชวบชุํคฺนาวิญในคราเกษมศานต์ 
ดุจครามีการรบ
กัมพูชาและฝรั่งเศส 
เป็นมิตรร่วมจิตเดียว
โยธากล้าหาญ 
ได้หลั่งเลือดโดยความทุกข์ตรม
คงมีสักวันหนึ่ง 
วงไพบูลย์ดังเดิมจะกลับมาแน่นอน
พวกเขมรจะได้ 
หวนมารวมกันอีกครา

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เพลงชาติกัมพูชา "นครราช" - (www.nationalanthems.info)
 ภาพเนื้อเพลงนครราช (gif) จากสถานทูตกัมพูชาประจำประเทศสหรัฐอเมริกา 
 เนื้อเพลงชาติกัมพูชาและไฟล์เสียง (mp3) ที่ national-anthems.net 

หมวดหมู่:เพลงชาติกัมพูชา
หมวดหมู่:เพลงสรรเสริญพระบารมี