อักษรมันดาอิก

ชุดตัวอักษรมันดาอิก เป็นระบบการเขียนโดยหลักใช้เขียนภาษามันดาอิก คากว่าพัฒนาขึ้นในช่วงระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 2 ถึง 7 จากรูปเขียนของแอราเมอิก (เช่นเดียวกันกับซีรีแอก) หรือจากอักษรพาร์เทียนจารึก เป็นเรื่องยากที่จะระบุที่มาของอักษรอย่างชัดเจน
อักษรนี้พัฒนาโดยผู้นับถือความเชื่อมันดาอีในเมโสโปเตเมียตอนล่าง เพื่อเขียนภาษามันดาอิกด้วยจุดประสงค์ทางศาสนา ภาษามันดาอิกคลาสสิกกับภาษามันดาอิกใหม่ยังคงมีผู้ใช้งานเพียงจำกัด อักษรนี้มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างน้อยมากตลอดหลายศตวรรษ

ชื่ออักษรในภาษามันดาอิกคือ Abagada หรือ Abaga ตามอักษรแรกของชุดตัวอักษร โดยรู้จักกันในฐานะ a, ba, ga, ฯลฯ แทนที่จะเป็นชื่ออักษรเซมิติกแบบดั้งเดิม (aleph, beth, gimel) 

อักษรนี้เป็นตัวเขียนที่เขียนจากขวาไปซ้ายตามแนวนอน แต่ใช่ว่าอักษรทั้งหมดในคำศัพท์จะเชื่อมกัน มีการใช้ช่องว่างในการแบ่งคำ

ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา Majid Fandi al-Mubaraki ชาวมันดาอีที่อาศัยอยู่ในออสเตรเลีย นำเข้าข้อความภาษามันดาอิกไปแปลงเป็นดิจิทัลด้วยการใช้การเรียงพิมพ์อักษรมันดาอิกMandaean Network.

อักษร
ชุดตัวอักษรมันดาอิกมีอักษรทั้งหมด 22 ตัว (เรียงตามลำดับเดียวกันกับชุดตัวอักษรแอราเมอิก) กับทวิอักษร adu อักษรทุกตัวมักปิดด้วยการสะกดอักษรแรก a ซ้ำ ทำให้มีการนับเชิงสัญลักษณ์เป็น 24 ตัว:

+ ชุดตัวอักษรมันดาอิกตารางนี้จะแสดงได้ถูกต้องด้วยการใช้ Firefox และฟอนต์ Noto Sans Mandaic #  ชื่อ  อักษร  รูปเชื่อม  ปริวรรต  สัทอักษรสากล  จุดรหัสยูนิโคด ขวา  กลาง  ซ้าย  ซีรีแอก  ละติน  ฮีบรู 1, 24  a          a  א  /a/  U+0840 HALQA 2  ba            b  ב  /b/  U+0841 AB 3  ga            g  ג  /ɡ/  U+0842 AG 4  da            d  ד  /d/  U+0843 AD 5  ha            h  ה  /h/  U+0844 AH 6  wa            u  ו  /u, w/  U+0845 USHENNA 7  za          z  ז  /z/  U+0846 AZ 8  eh          -ẖ  ח  /χ/  U+0847 IT 9  ṭa            ṭ  ט  /tˠ/  U+0848 ATT 10  ya          i  י  /i, j/  U+0849 AKSA 11  ka            k  כ  /k/  U+084A AK 12  la            l  ל  /l/  U+084B AL 13  ma            m  מ  /m/  U+084C AM 14  na            n  נ  /n/  U+084D AN 15  sa            s  ס  /s/  U+084E AS 16  e           ʿ  ע  /e/  U+084F IN 17  pa            p  פ  /p/  U+0850 AP 18  ṣa            ṣ  צ  /sˠ/  U+0851 ASZ 19  qa            q  ק  /q/  U+0852 AQ 20  ra           r  ר  /r/  U+0853 AR 21  ša          š  ש  /ʃ/  U+0854 ASH 22  ta            t  ת  /t/  U+0855 AT 23  ḏ          ḏ-  דﬞ‎  /ð/  U+0856 DUSHENNA

สระ
สระส่วนใหญ่เขียนในรูปเต็ม ซึ่งต่างจากชุดตัวอักษรเซมิติกอื่น ๆ ส่วนใหญ่ อักษรแรก a (เทียบเท่า alaph) ใช้แทนขอบเขตของสระลิ้นลดต่ำ อักษรตัวที่ 6 wa ใช้เป็นสระปิด หลัง (u กับ o) และอักษรตัวที่ 10 ya ใช้เป็นสระปิด หน้า (i กับ e) อักษรสองตัวท้ายที่กล่าวไปสามารถเป็นพยัญชนะ w/v กับ y ได้

สัญลักษณ์ที่คล้ายกับรูปขีดเส้นใต้ () ใช้แยกคุณภาพเสียงสระ (vowel quality) ของสระมันดาอิกสามอัน โดยใช้ในสื่อการสอนแต่อาจละไว้ในข้อความทั่วไป สัญลักษณ์นี้ใช้เฉพาะกับสระ a, wa และ ya ดังตัวอย่างกับอักษร ba:

  /bā/ กลายเป็น  /ba/
  /bu/ กลายเป็น  /bo/
  /bi/ กลายเป็น  /be/

สัญลักษณ์ซ้ำ
จุดใต้พยัญชนะ () สามารถใช้ระบุรูปซ้ำที่ผู้เขียนภาษาแม่เรียกว่ารูปสะกด "หนัก"
ตัวอย่างคำศัพท์ ได้แก่  (ekka) 'นี่คือ',  (šenna) 'ฟัน',  (lebba) 'หัวใจ' และ  (rabba) 'เยี่ยม'

รูปอักขระแฝด
อักษรตัวที่ 23 เป็นรูปอักขระแฝด adu (da + ya) (เทียบกับ ตาอ์มัรบูเฏาะฮ์ในภาษาอาหรับ, อักษรคอปติก "ti" และแอมเพอร์แซนด์ในภาษาอังกฤษ)

นอกจากเชื่อมอักษรในแบบทั่วไปแล้ว อักษรมันดาอิกบางตัวสามารถผสมให้เป็นรูปอักขระแฝดหลายแบบ:
  /kd/,  /kḏ/,  /ki/,  /kl/,  /kr/,  /kt/, และ  /ku/
  /nd/,  /ni/,  /nm/,  /nq/,  /nt/, และ  /nu/
  /pl/,  /pr/, และ  /pu/
  /sˤl/,  /sˤr/, และ  /sˤu/
  /ut/

ทั้ง adu () กับรูปอักขระแฝดเก่า kḏ () ถือเป็นอักษรเดียวกันในยูนิโคด

อักษรที่คล้ายกัน
เนื่องจากอักษรมันดาอิกบางตัวมีรูปร่างคล้ายกัน ทำให้บางครั้งสร้างความสับสนทั้งอาลักษณ์มันดาอิกในอดีตกับนักวิชาการสมัยใหม่ โดยเฉพาะในเอกสารตัวเขียนที่เป็นรูปเขียนมือ โดยตัวอย่างมีดังนี้
  /d/,  /r/,  /e/,  /q/
  /u/,  /i/
  /m/,  /t/
  /k/,  /n/,  /p/
  /pa/,  /ana/,  /ʃ/
  /sˤ/,  /hn/

ส่วนขยาย

 ยูนิโค้ด 
 อักษรมันดาอิกUnicode.org chart (PDF)    0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  A  B  C  D  E  F U+084x ࡀ ࡁ ࡂ ࡃ ࡄ ࡅ ࡆ ࡇ ࡈ ࡉ ࡊ ࡋ ࡌ ࡍ ࡎ ࡏ U+085x ࡐ ࡑ ࡒ ࡓ ࡔ ࡕ ࡖ ࡗ ࡘ ࡙ ࡚ ࡛   ࡞ 

 อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

Mandaic.org: Mandaic and Neo-Mandaic Texts and Resources 
Noto Sans Mandaic from Google Fonts
Mandaic Regular Font  from the Mandaean Network
Mandaic phonetic keyboard from SIL Keyman
Mandaic keyboard

มันดาอิก