ผิน ชุณหะวัณ

จอมพล ผิน ชุณหะวัณ (14 สิงหาคม พ.ศ. 2434 – 26 มกราคม พ.ศ. 2516) เป็นทหารบกและนักการเมืองชาวไทย มีบทบาทสำคัญในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง โดยดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกองพลที่ 3 แห่งกองทัพพายัพ ก่อนจะได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ว่าการทหารรัฐฉาน ซึ่งอยู่ภายใต้การยึดครองของไทยในระหว่างการรบในพม่า ต่อมาเป็นหัวหน้าคณะทหารแห่งชาติ ซึ่งก่อรัฐประหารใน พ.ศ. 2490 ที่โค่นล้มรัฐบาลพลเรือตรี ถวัลย์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ และนำไปสู่การกลับมาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีอีกครั้งของจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ผินยังเป็นบิดาของพลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ นายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 17

 ประวัติ 
ผินเกิดที่ตำบลบางนกแขวก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นบุตรของนายไข่ และ นางพลับ ชุณหะวัณ ชาวสวนและแพทย์แผนโบราณ มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน 8 คนหนึ่งในนั้นคือ พล.ท. พจน์ ชุณหะวัณ หรือ ขุนพจน์ศรศักดิ์ พระราชทานบรรดาศักดิ์ (หน้า ๖๓๒) 

จอมพล ผิน ชุณหะวัณ สมรสครั้งแรกกับคุณหญิงวิบุลลักสม์ ชุณหะวัณ (พ.ศ. 2440 - พ.ศ. 2497) มีบุตร-ธิดา 5 คน คือ
 คุณหญิงอุดมลักษณ์ ศรียานนท์ (พ.ศ. 2456 - 2524) สมรสกับพลตำรวจเอก เผ่า ศรียานนท์
 นางพร้อม ทัพพะรังสี (พ.ศ. 2458 - พ.ศ. 2542) สมรสกับ นาย อรุณ ทัพพะรังสี มีบุตรได้แก่ นายกร ทัพพะรังสี พลเอก กมล ทัพพะรังสี นายอมรพิชญ์ ทัพพะรังสี
 ท่านผู้หญิงเจริญ อดิเรกสาร (22 มกราคม พ.ศ. 2460 - พ.ศ. 2555) สมรสกับพลตำรวจเอก ประมาณ อดิเรกสาร
 พลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ (พ.ศ. 2463 - พ.ศ. 2541) สมรสกับท่านผู้หญิงบุญเรือน ชุณหะวัณ 
 พูนสุข (พรสม) เชี่ยวสกุล (พ.ศ. 2465 - ปัจจุบัน) สมรสกับเฉลิม เชี่ยวสกุล
หลังจากคุณหญิงวิบุลลักสม์ถึงแก่อนิจกรรม จึงสมรสครั้งที่สองกับสุภาพ ชุณหะวัณ มีบุตร 1 คน คือนายปรากรมศักดิ์ ชุณหะวัณ สมรสกับณัฏฐินี ชุณหะวัณ (สกุลเดิม สาลีรัฐวิภาค)

 ชีวิตการรับราชการ 
จอมพล ผิน ได้รับสมัครเข้าเป็นนักเรียนนายสิบ ที่โรงเรียนนายสิบ กรมทหารที่ 4 ราชบุรี เมื่อมีอายุได้ 16 ปี เมื่อจบหลักสูตรสามารถสอบไล่ได้คะแนนดีเยี่ยม จึงได้เลื่อนขั้นไปศึกษาต่อใน โรงเรียนนายร้อยทหารบก จนจบ (รุ่นเดียวกับจอมพล แปลก พิบูลสงคราม) และได้พระราชทานยศเป็นนายร้อยตรีเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 พระราชทานยศนายทหารบก (หน้า ๔๙๘)  ประจำกรมทหารราบที่ 4 ราชบุรี จากนั้นในปี 2462 จึงได้ย้ายมารับราชการที่ กรมยุทธศาสตร์ทหารบกข้าราชการเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท หลังจากนั้นได้เข้าเรียนโรงเรียนเสนาธิการทหารบก เมื่อ พ.ศ. 2471 ขณะอายุได้ 37 ปีมียศและบรรดาศักดิ์เป็น ร้อยเอก ขุนชำนาญยุทธศาสตร์ ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น "หลวงชำนาญยุทธศาสตร์"พระราชทานบรรดาศักดิ์ (หน้า ๕๗๕)  และ พ.ศ. 2472 ได้เลื่อนยศเป็นพันตรีในเวลาถัดมา 

 ยศทหาร 

 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 : รับพระราชทานยศเป็น"นายร้อยตรี"
 30 เมษายน พ.ศ. 2477 : รับพระราชทานยศเป็น"นายพันโท"ประกาศ พระราชทานยศทหารบก (หน้า ๓๗๗)
 1 เมษายน พ.ศ. 2480 : รับพระราชทานยศ"นายพันเอก"ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร
 19 มิถุนายน พ.ศ. 2484 : รับพระราชทานยศ"นายพลตรี"ประกาศกระทรวงกลาโหม เรื่อง พระราชทานยศทหาร (หน้า ๑๘๒๓)
 7 กันยายน พ.ศ. 2486 : รับพระราชทานยศ"พลโท" ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร 
 17 เมษายน พ.ศ. 2493 : รับพระราชทานยศ"พลเอก" ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร
 16 เมษายน พ.ศ. 2495 : รับพระราชทานยศ"พลเรือเอก"และ"พลอากาศเอก"
 31 มีนาคม พ.ศ. 2496 : รับพระราชทานยศ"จอมพล"

 ตำแหน่งราชการ 
 พ.ศ. 2476 : เสนาธิการกองผสมปราบปรามกบฏบวรเดช และเสนาธิการมณฑลทหารบกที่ 3
 พ.ศ. 2477 : รองผู้บังคับการมณฑลทหารบกที่ 3 
 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2478 : ผู้บังคับการมณฑลทหารบกที่ 3ประกาศ เรื่อง ตั้งผู้บังคับการมณฑลทหารบกที่ ๓
 พ.ศ. 2483 : รองแม่ทัพอีสาน
 3 ตุลาคม พ.ศ. 2485 : ประจำกรมเสนาธิการทหารบกประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ
 พ.ศ. 2485 : ข้าหลวงทหารประจำสหรัฐไทยใหญ่ (สหรัฐไทยเดิม)
 พ.ศ. 2486 : ผู้ช่วยแม่ทัพกองทัพพายัพ และกลับไปเป็นข้าหลวงทหารประจำสหรัฐไทยเดิม
 พ.ศ. 2487 : ประจำกรมเสนาธิการทหารบก
 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2488 : ออกจากประจำการ ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง นายทหารออกจากประจำการ 
 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 : รองผู้บัญชาการทหารบก ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ (หน้า ๓๐๗๒) 
 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2491 : ผู้บัญชาการทหารบก ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ 
 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2494 : สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2ประกาศ แต่งตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ ๒
 8 ธันวาคม พ.ศ. 2494 : ดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีพระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๒๕ ราย)
 พ.ศ. 2495 : และดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร
 23 มิถุนายน พ.ศ. 2497 : รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหมประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ว่าการกระทรวงกลาโหม รองจเรทหารทั่วไป
 9 มิถุนายน พ.ศ. 2499 : จเรทหารทั่วไปประกาศสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ
 พ.ศ. 2500 : สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภท 2 สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ และวุฒิสมาชิก
 31 มีนาคม พ.ศ. 2500 : รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรราชกิจจานุเบกษา,พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๓๐ ราย) เล่ม 74 ตอน 33ก วันที่ 1 เมษายน 2500
 พ.ศ. 2505 : เกษียณอายุราชการ

 ฉายา 
จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ได้รับฉายาจากสื่อมวลชนว่า "บุรุษผู้รักชาติจนน้ำตาไหล" หรือ "วีรบุรุษเจ้าน้ำตา" เนื่องจากให้สัมภาษณ์ในเหตุการณ์รัฐประหาร เมื่อปี พ.ศ. 2490 ว่าทำไปเพราะ รักชาติ ขณะที่ให้สัมภาษณ์ทุกครั้งเกี่ยวกับเรื่องนี้ก็มักน้ำตาไหลด้วยความตื้นตัน

 ถึงแก่อสัญกรรม 
จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ถึงแก่อสัญกรรมในวันศุกร์ที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2516 ที่โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า รวมอายุ 

 เกียรติยศ 
 บรรดาศักดิ์ 
 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2467: ขุนชำนาญยุทธศาสตร์ราชกิจจานุเบกษา. พระราชทานบรรดาศักดิ์  เล่ม 41 หน้า 1261
 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2471: หลวงชำนาญยุทธศาสตร์ราชกิจจานุเบกษา. พระราชทานบรรดาศักดิ์ เล่ม 45 หน้า 575 (ยกเลิกใน พ.ศ. 2485)

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย 
จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ดังนี้
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๗๐ ตอนที่ ๒๙ ง หน้า ๒๐๕๒, ๑๒ พฤษภาคม ๒๔๙๖
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๖๙ ตอนที่ ๔ ง หน้า ๑๙๖, ๑๕ มกราคม ๒๔๙๕
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๖๗ ตอนที่ ๖๗ ง หน้า ๖๓๔๕, ๑๒ ธันวาคม ๒๔๙๓
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิ , เล่ม ๕๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๙๑๔, ๒๙ เมษายน ๒๔๘๔
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิ , เล่ม ๖๐ ตอนที่ ๓๙ ง หน้า ๒๓๒๔, ๑๓ กรกฎาคม ๒๔๘๖
ราชกิจจานุเบกษา, บัญชีรายนามผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ , เล่ม ๕๑ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๐๑๐, ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๗๗
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญช่วยราชการเขตภายใน , เล่ม ๖๐ ตอนที่ ๔๔ ง หน้า ๒๖๙๔, ๒๔ สิงหาคม ๒๔๘๖
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไปพระราชทาน , เล่ม ๔๖ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๑๑๑, ๘ ธันวาคม ๒๔๗๒
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๘ , เล่ม ๖๗ ตอนที่ ๓๙ ง หน้า ๓๐๓๙, ๑๘ กรกฎาคม ๒๔๙๓
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ , เล่ม ๗๐ ตอนที่ ๑๐ ง หน้า ๕๓๐, ๓ กุมภาพันธ์ ๒๔๙๖

 พ.ศ. 2500 – 80px เหรียญงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ

 ต่างประเทศ 

  :
 พ.ศ. 2498 - 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ล้านช้างร่มขาว ชั้นประถมาภรณ์อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ป.จ., ม.ป.ช., ม.ว.ม ณ วัดพระศรีมหาธาตุ วันจันทร์ที่ 7 พฤษภาคม พุทธศักราช 2516 . [ม.ป.ท.]: ห.จ.ก. อรุณการพิมพ์; 2516.
  :
 พ.ศ. 2500 - 80x80px ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นผู้บังคับบัญชาAGO 1957-39 — INDIVIDUAL AWARDSประกาศรับ ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นผู้บังคับบัญชา
  :
 พ.ศ. 2500 - 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์สิริสุธรรมะ ชั้นอรรคมหาสิริสุธรรมะราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับเครื่องอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ, เล่ม 74 ตอนที่ 64 หน้า 1776, 30 กรกฎาคม 2500

 เชิงอรรถ 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Maeklong Dee 
 ทำเนียบผู้บัญชาการทหารบก 
ผิน ชุณหะวัณ :หัวหน้าคณะรัฐประหาร ปี 2490 (1)
ผิน ชุณหะวัณ :หัวหน้าคณะรัฐประหาร ปี 2490 (2)

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอบางคนที
หมวดหมู่:สกุลชุณหะวัณ
หมวดหมู่:นักการเมืองจากจังหวัดสมุทรสงคราม
หมวดหมู่:ผู้นำที่ได้อำนาจจากรัฐประหาร
หมวดหมู่:รองนายกรัฐมนตรีไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ไทย
หมวดหมู่:สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยแบบแต่งตั้ง
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:จอมพลชาวไทย
หมวดหมู่:นายพลในสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:ผู้บัญชาการทหารบกของกองทัพไทย
ชำนาญยุทธศาสตร์
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
หมวดหมู่:นายกสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ อ.ป.ร.2
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ภ.ป.ร.1
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตพญาไท
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์ไทย พ.ศ. 2475–2516
หมวดหมู่:ทหารชาวไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:ผู้นำการทหารในสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:การยึดครองพม่าของไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:บุพการีของนายกรัฐมนตรีไทย
หมวดหมู่:รักษาการนายกรัฐมนตรีไทย