เรียมเกร์

เรียมเกร์ (, รามเกรฺติ์, ) หรือ บทละครรามเกียรติ์ เป็นบทกวีมหากาพย์ของกัมพูชาที่ดัดแปลงมาจากมหากาพย์ฮินดูเรื่องรามายณะในภาษาสันสกฤต ชื่อนี้หมายถึง "ความรุ่งโรจน์ของพระราม" เป็นมหากาพย์ประจำชาติของกัมพูชา ร่วมกับ "ไตรเภท" ซึ่งเป็นวรรณกรรมที่ไม่ค่อยมีชื่อเสียงนัก 

เรียมเกร์ดัดแปลงแนวคิดศาสนาฮินดูในรามายณะให้เข้ากับหลักการในพุทธศาสนาและแสดงให้เห็นถึงความสมดุลระหว่างความดีและความชั่วในโลก เรียมเกร์ไม่เพียงแต่เป็นการจัดลำดับใหม่ของนิทานพื้นบ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นเสาหลักของการแสดงนาฎศิลป์ของราชวงศ์เขมรอีกด้วย เช่นเดียวกับรามายณะ เรียมเกร์เป็นอุปมานิทัศน์เชิงปรัชญาที่สำรวจอุดมคติของความยุติธรรมและความซื่อสัตย์ที่แสดงออกโดยตัวละครเอก ได้แก่ กษัตริย์ พระราม และพระราชินี นางสีดา มหากาพย์เรื่องนี้เป็นที่รู้จักกันดีในหมู่ชาวเขมรจากการแสดงในโรงละครนาฏศิลป์เขมรที่เรียกว่า ละโคนโขล () ในงานเทศกาลต่างๆ ทั่วประเทศกัมพูชา ฉากในมหากาพย์เรียมเกร์มักถูกวาดบนผนังพระราชวังในศิลปะแบบเขมรและภาพก่อนหน้านั้นถูกแกะสลักบนผนังของปราสาทนครวัดและปราสาทบันทายศรีที่ถือว่าเป็นส่วนสำคัญส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมกัมพูชา
ประวัติ

หลักฐานการปรากฎของเรียมเกร์เก่าแก่สุดในประเทศกัมพูชา ดังปรากฎตามต้นฉบับของมหากาพย์ที่ถูกค้นพบครั้งแรกสมัยศตวรรษที่ 7 ตาม จารึกเวียลกันเตล (Veal Kantel) (K.359) สมัยก่อนอาณาจักรพระนคร พบที่จังหวัดสตึงแตรง ซึ่งในจารึกกล่าวถึงลักษณะอุดมคติที่ปรากฏในตัวพระราม และภาพแกะสลักอันประณีตบนผนังของนครวัด เมืองพระนคร จังหวัดเสียมเรียบ ยังปรากฎแสดงภาพฉากหนึ่งจากรามายณะ เช่น ศึกระหว่างเทวดาและอสูร หรือ ศึกกรุงลงกา บริเวณปีกตะวันตกของระเบียงส่วนที่ 3 (ห้องภาพนูนต่ำ) ทางด้านเหนือของนครวัดซึ่งมีอายุกว่าหนึ่งพันปี

นอกจากนี้จารึกปราสาทพระขรรค์ในพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ประมาณพุทธศตวรรษที่ 18 ได้มีการเปรียบเปรยถึงพระรามในมุมมองศาสนาพุทธที่สดุดีกษัตริย์ผู้นับถือศาสนาพุทธว่า พระองค์สร้างถนนข้ามมหาสมุทรไปยังกรุงลงกา เทียบกับกษัตริย์ผู้นับถือพระพุทธศาสนาที่ทรงสร้างสะพานด้วยทองคือการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาเพื่อส่งสัตว์โลกให้พ้นวัฏสงสาร

เรียมเกร์ในกัมพูชาช่วงหลังอาณาจักรพระนครโดยเฉพาะในช่วงสมัยอุดงได้มีการรับอิทธิพลรามเกียรติ์จากไทยสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยแปลเป็นภาษาเขมร
สืบเนื่องจากพระราชวงศ์ในราชสำนักกัมพูชาช่วงรัชกาลสมเด็จพระอุไทยราชาธิราชรามาธิบดี (นักองค์จัน) เข้ามาประทับในกรุงรัตนโกสินทร์ (กรุงเทพมหานคร) ความนิยมละครในราชสำนักรัตนโกสินทร์จึงมีอิทธิพลต่อราชสำนักเขมรสืบทอดจนถึงรัชกาลสมเด็จพระหริรักษ์รามมหาอิศราธิบดี (นักองค์ด้วง) จนถึง รัชกาลพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร (นักองค์ราชาวดี) ศานติ ภักดีคำ. "บทละครเรื่องรามเกียรติ์และบทละครเรื่องอิเหนาภาษาเขมร: กับความสัมพันธ์วรรณคดีการแสดงไทย-กัมพูชา," ดำรงวิชาการ, 8(1)(ม.ค. – มิ.ย. 2552): 65. :– "รวมทั้งมีการแปลบทละครในจากภาษาไทยไปเป็นภาษาเขมรเพื่อใช้ประกอบการแสดงละครในราชสำนักกัมพูชาด้วย วรรณคดีการแสดงในกลุ่มนี้ที่มีหลักฐานชัดเจนคือบทละครเรื่องรามเกียรติ์ภาษาเขมร (ผูกที่ 75–80)".Haksrea, Kuoch, and Jacob, Judith M (2007). REAMKER (RĀMAKERTI): The Cambodian Version of the Ramayana. (Translated by Judith M. Jacob, Oriental Translation Fund New Series Vol. XLV). Oxon; New York, NY: Routledge. pp. 306–316.  โดยออกญาวังวรเวียงชัย (จวน) เสนาบดีพระราชวังกรุงกัมพูชา ผู้ดูแลโครงการการแปลบทละครเรื่องรามเกียรต์ไทยเป็นเขมรระหว่างปี ค.ศ. 1923–1930Edwards, Penny (2007). Cambodge: The Cultivation of a Nation, 1860–1945. Honolulu, HI: University of Hawai'i Press. p. 191.  "In her letter of May 1926, [sic], Karpeles—who was herself on the verge of publishing an article on the Ramayana in Siam—curtly noted that Thiounn’s Ramayana was “illustrated after the Siamese style."Sasagawa, Hideo (2005). "Post/colonial Discourses on the Cambodian Court Dance," Southeast Asian Studies, 42(4)(March 2005): 430. Cited in AN RSC 881 (9890). "Au sujet du manuscrit de "l'histoire du Ramayana" par S.E.M. Thiounn, 1923–1930. :– "Though Thiounn was promoted owing to his ability in French, his knowledge was not restricted to this alone. He was well-grounded in Siamese culture, and so he supervised a project of translating the Ramakien or the Thai version of the story of Rama into Khmer." มีเค้าเดิมจากมหากาพย์รามายณะของอินเดียซึ่งจะไม่เหมือนกับรามเกียรติ์ของไทยตรงที่เรียมเกร์จะมีเงาะป่าร่วมในศึกสงครามด้วย นิยมแสดงตอนกุมภกรรณ และ ศึกไมยราพhttps://monkcambodia.blogspot.com/2018/04/blog-post_83.htmlhttp://reamkerkhmer.blogspot.com/p/characters-des.html

 ตัวละครหลัก 
ตัวละครหลักที่ปรากฏในเรื่อง มีดังนี้

ฝ่ายพระราม 
 พระราม
 พระลักษมณ์
 พระพรต
 พระสัตรุด
 นางสีดา
 หนุมาน
 พาลี
 สุครีพ
 ชมพูพาน
 องคต
 พิเภก
 นิลพัท
 มัจฉานุ
 พระมงกุฎ
 พระลบ
 ชามพูวราช
 นิลนนท์

ฝ่ายทศกัณฐ์ และพันธมิตร
 ทศกัณฐ์ 
 กุมภกรรณ
 ไมยราพ
 อินทรชิต
 ท้าวลัสเตียน
 ไพนาสุริยวงศ์
 สหัสเดชะ
 ขร
 ทูษณ์
 ตรีเศียร
 มังกรกัณฐ์
 ท้าวจักรวรรดิ
 มารีศ
 นางมณโฑ
 นางกาลอัคคีนาคราช
 นางสำมนักขา
 นางเบญกาย
 นางสุพรรณมัจฉา

 ดูเพิ่ม 
 รามายณะ
 รามเกียรติ์
 รามาวตาร
 โขน
 อวตาร
 วัดพระแก้วมรกต

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 


หมวดหมู่:วรรณคดีไทย
หมวดหมู่:โขน
หมวดหมู่:วรรณคดีประเภทกลอน
รเรียมเกร์