เวนิสวาณิช

เวนิสวานิช () เป็นบทละครของวิลเลียม เชกสเปียร์ ซึ่งเชื่อว่าแต่งขึ้นในราวปี ค.ศ. 1596-1598 จัดอยู่ในประเภทละครชวนหัว แต่ต่อมาก็ได้รับการยอมรับให้เป็นวรรณกรรมโรแมนติกในบรรดาผลงานของเช็คสเปียร์ทั้งหมด เนื่องจากมีฉากรักที่โดดเด่นมาก และความโด่งดังของตัวละคร ไชล็อก

The Merchant of Venice ได้แปลเป็นภาษาไทยครั้งแรกโดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชนิพนธ์แปลเป็นกลอนบทละครในปี พ.ศ. 2459 นอกจากนี้ยังมี เวนิสวานิช ฉบับการ์ตูน เรียบเรียงโดย ชลลดา ชะบางบอน

บทที่มีชื่อเสียงในเรื่องนี้ก็คือ

The quality of mercy is not strain'd,
It droppeth as the gentle rain from heaven

พระราชนิพนธ์แปลความว่า

อันว่าความกรุณาปรานี     จะมีใครบังคับก็หาไม่
หลั่งมาเองเหมือนฝนอันชื่นใจ     จากฟากฟ้าสุราลัยสู่แดนดิน

และอีกบทหนึ่งที่มีชื่อเสียงมาก คือ

Tell me where is fancy bred,                
Or in the heart, or in the head?
How begot, how nourished?
Reply, reply.
It is engender'd in the eyes,
With gazing fed; and fancy dies
In the cradle where it lies.
Let us all ring fancy's knell
I'll begin it,--Ding, dong, bell

พระราชนิพนธ์แปลความว่า

ความเอยความรัก            เริ่มสมัครชั้นต้น ณ หนไหน 
เริ่มเพาะเหมาะกลางหว่างหัวใจ     หรือเริ่มในสมองตรองจงดี 
แรกจะเกิดเป็นไฉนใครรู้บ้าง        อย่าอำพรางตอบสำนวนให้ควรที่
ใครถนอมกล่อมเกลี้ยงเลี้ยงรตี     ผู้ใดมีคำตอบขอบใจเอย

ตอบเอยตอบถ้อย             เกิดเมื่อเห็นน้องน้อยอย่าสงสัย
ตาประสบตารักสมัครไซร้             เหมือนหนึ่งให้อาหารสำราญครัน
แต่ถ้าแม้สายใจไม่สมัคร              เหมือนฆ่ารักเสียแต่เกิดย่อมอาสัญ,
ได้แต่ชวนเพื่อนยามาพร้อมกัน      ร้องรำพันสงสารรักหนักหนาเอย 

 เนื้อเรื่อง 

ณ เมืองเวนิส มีพ่อค้าวาณิชนามว่า “อันโตนิโย (Antonio)” มีนิสัยใจดีมีเมตตา และเขายังมีเพื่อนรักนาม ”บัสสานิโย (Bassanio)” มีอยู่วันนึงเมื่ออันโตนิโยพบบัสสานิโย บัสสานิโยจึงได้ยืมเงินจากอันโตนิโยจำนวน 3,000 เหรียญ เพื่อที่จะได้เดินทางไปขอหญิงสาวผู้มั่งคั่ง ณ เมืองเบลมอนด์นาม “นางปอร์เชีย (Portia)” แต่งงาน อันโตนิโยซึ่งไม่มีเงิน จึงได้ให้บัสสานิโยไปหาผู้ให้กู้เงินในตลาด จนพบกับพ่อค้าชาวยิวนาม “ไชล็อก (Shylock)” ผู้มีความขัดแย้งกับอันโตนิโย ทั้งคู่จึงสัญญากันว่าภายใน 3 เดือน หากอันโตนิโยไม่คืนเงิน 3,000 เหรียญ(ไม่คิดดอกเบี้ย) ไชล็อกก็จะขอเนื้อของอันโตนิโยเป็นจำนวน 1 ปอนด์(ประมาณ 4.5 ขีด) หลังจากนั้นบัสสานิโยจึงได้เดินทางไปหานางปอร์เชีย แต่ก็ต้องมารู้ว่าการที่จะแต่งงานกับนาง จำเป็นจะต้องเล่นเกม โดยจะมีหีบ 3 ใบ ได้แก่ หีบทองคำ,หีบเงินและหีบตะกั่วซึ่งแต่ละหีบจะสลักประโยคไว้ความประมาณว่า หากเปิดหีบทองคำจะได้ของมีค่า หากเปิดหีบเงินจะได้สมบัติซึ่งเหมาะสมกับผู้เปิดและหากเปิดหีบตะกั่วจะได้ต้องเสียสละทุกอย่าง ผู้ใดเปิดหีบแล้วเจอภาพของนางปอร์เชียจะได้แต่งงานกับนาง และในเกมนี้ยังกฎอีก 3 ข้อ คือ ห้ามบอกว่าในหีบแต่ละใบมีสิ่งใด,หากเปิดหีบแล้วไม่เจอภาพของนางปอร์เชีย จะต้องห้ามมีคู่ไปตลอดชีวิตและเมื่อเปิดหีบแล้วไม่เจอภาพของนางปอร์เชีย ให้รีบกลับทันที ซึ่งความจริงแล้วนางปอร์เชียแอบชอบบัสสานิโยอยู่แล้ว เมื่อเห็นบัสสานิโย นางก็ได้จัดวงดนตรีบรรเลงเพื่อเป็นคำใบ้ให้แก่บัสสานิโย ซึ่งมีความหมายว่า ความรักนั้นเกิดขึ้นจากการได้พบเจอและมีความรู้สึกตรงกัน และจะต้องเสียสละ จึงทำให้บัสสานิโยเปิดหีบตะกั่วและได้พบภาพของนางปอร์เชีย เขาจึงได้แต่งงานกับนางปอร์เชีย แต่อยู่มาวันนึงได้มีจดหมายจากอันโตนิโยส่งมาความว่า เรือสินค้าของเขาไม่กลับภายใน 3 เดือน ทำให้เขาไม่มีเงินไปจ่ายหนี้ไชล็อก จนต้องขึ้นศาลและอาจถูกตัดเนื้อ จึงขอให้บัสสานิโยมาพบกันเป็นครั้งสุดท้าย บัสสานิโยจึงรีบเดินทางไปเมืองเวนิสเพื่อช่วยอันโตนิโย ในขณะเดียวกัน นางปอร์เชียก็ได้แอบตามมาช่วยโดยปลอมตัวเป็นผู้พิพากษา ในระหว่างการตัดสินผู้พิพากษา(นางปอร์เชีย)ก็ได้เตือนไชล็อกไว้ว่า เราก็ควรที่จะมีเมตตาต่อกันและกัน ซึ่งไชล็อกก็ไม่สนใจ เพราะอยากตัดเนื้อของอันโตนิโย นางปอร์เชียจึงบอกว่า ถ้าจะตัดเนื้อของอันโตนิโย จะต้องตัดในปริมาณ 1 ปอนด์ ห้ามเกินและห้ามให้เลือดไหล ซึ่งเป้นไปตามสัญญา ทำให้ไชล็อกตกเป็นฝ่ายเสียเปรียบ จึงขอถอนคำเรียกร้องตามสัญญา ว่าจะไม่ตัดเนื้อของอันโตนิโยแล้ว แต่ก็สายไป เขาถูกดำเนินคดีและถูกริบทรัพย์ครึ่งหนึ่ง และต้องเปลี่ยนมานับถือศาสนาคริสต์ หลังจากจบการพิจารณาคดี บัสสานิโยก็ได้กลับไปหานางปอร์เชีย แต่ก็เกิดเหตุการณ์เข้าใจผิดเกี่ยวกับแหวนแต่งงานที่นางปอร์เชียให้บัสสานิโยไป เพราะนางปอร์เชียได้กำชับมิให้มอบให้แก่ผู้อื่น แต่บัสสานิโยจำเป็นต้องให้แหวนแก่ผู้พิพากษา(นางปอร์เชีย) เพื่อตอบแทนบุญคุณ ภายหลังจากความจริงถูกเปิดเผย ความขัดแย้งได้รับการคลี่คลาย และอันโตนิโยก็ได้รับข่าวว่าเรือที่ตนส่งไปเริ่มทยอยกลับมาแล้ว เรื่องจบลงด้วยการคลี่คลายความขัดแย้งและการใช้ชีวิตอย่างสงบสุขของทุกคน

 ตัวละคร 
 อันโตนิโย (Antonio) พ่อค้าวาณิชชาวเวนิสเพื่อนรักของบัสสานิโย ค้ำประกันเงินสามพันเหรียญให้บัสสานิโย เพื่อบัสสานิโยจะได้เดินทางไปเบลมอนต์
 บัสสานิโย (Bassanio) เพื่อนรักของของอันโตนิโย ผู้หมายปองนางปอร์เชีย
 ไชล็อก (Shylock) พ่อค้าชาวยิว คู่ปรับของอันโตนิโย ให้บัสสานิโยยืมเงินสามพันเหรียญ โดยมีอันโตนิโยเป็นนายประกัน
 ปอร์เชีย (Portia) สาวงามผู้มีทรัพย์ ต่อมาได้แต่งงานกับบัสสานิโย และช่วยอันโตนิโยจากการฟ้องร้องของไชล็อก
 เจสสิกา (Jessica) ลูกสาวของไชล็อก หนีตามลอเร็นโซชู้รักซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มมิตรสหายของอันโตนิโยและบัสสานิโย ทำให้ไชล็อกผู้พ่อแค้นเคืองเป็นอันมาก
 ลอเร็นโซ (Lorenzo) ชาวคริสเตียนซึ่งเป็นคนรักของเจสสิกา และยังเป็นมิตรสหายของอันโตนิโยและบัสสานิโย
 เนริสสา (Nerissa) นางกำนัลของนางปอร์เชีย

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:วรรณกรรมภาษาอังกฤษ
หมวดหมู่:วรรณกรรมแปล
หมวดหมู่:งานเขียนของเชกสเปียร์
หมวดหมู่:วรรณกรรมในคริสต์ทศวรรษ 1590