สมบัติ เมทะนี

ดร.สมบัติ เมทะนี (26 มิถุนายน พ.ศ. 2480 – 18 สิงหาคม พ.ศ. 2565) ชื่อเล่น แอ๊ด เป็นนักแสดงชาย นักร้อง ผู้อำนวยการสร้าง และผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย ผู้ชนะเลิศรางวัลตุ๊กตาทองและรางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติจากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม เป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละครโทรทัศน์) ประจำปี พ.ศ. 2559 นอกจากนี้ กินเนสบุ๊คยังบันทึกไว้ว่าเป็นนักแสดงชายที่ปรากฏตัวในภาพยนตร์มากที่สุดในโลก เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2530 หลังจากทำการแสดงเรื่อง "คู่สร้างคู่สม" ซึ่งเป็นเรื่องที่ 600 โดยทั้งหมดทำการแสดงเป็นพระเอกถึง 617 เรื่องเปิดประวัติ "สมบัติ เมทะนี" กับบทบาทพระเอกมากที่สุดในโลก กว่า 617 เรื่อง (มีคลิป). TNN online. สืบค้นเมื่อ 18 สิงหาคม 2565.

 ประวัติ 
สมบัติ เมทะนี เป็นบุตรของนายเสนอ กับนางบุญมี เมทะนี เกิดที่ตำบลแจระแม อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งเป็นถิ่นฐานเดิมของแม่ แต่เมื่ออายุได้เพียง 7 วัน ครอบครัวได้ย้ายมาอยู่ที่แยกสะพานอ่อน ในอำเภอปทุมวัน จังหวัดพระนคร ตามคุณพ่อซึ่งเป็นข้าราชการกรมรถไฟ

จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจากโรงเรียนเทพศิรินทร์ จากนั้นจึงทำงานครั้งแรกที่บริษัทเอส ซี จี เอ็นจิเนียริ่ง คอนซัลแทน แต่เมื่อฐานะการเงินของบริษัทไม่ดี จึงลาออกมาเพื่อหางานอื่นทำ ระหว่างนี้จึงได้เข้าศึกษาต่อระดับอนุปริญญาที่โรงเรียนช่างก่อสร้างอุเทนถวายและเข้าเกณฑ์ทหาร 6 เดือน พ้นเกณฑ์ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2502 จึงออกหางานทำ โดยตั้งใจว่าจะรับราชการ ระหว่างที่เดินหางานอยู่นั้น ได้เข้าสู่วงการบันเทิงโดยบังเอิญ เมื่อเป็นที่ถูกตาของแมวมองแถวโรงภาพยนตร์คิงส์-ควีนส์ ย่านวังบูรพา เพราะมีรูปร่างสูงใหญ่ โดยเป็นพระเอกละครโทรทัศน์ทันทีทางช่อง 7 ขาวดำ (ช่อง 5 ในปัจจุบัน) คู่กับวิไลวรรณ วัฒนพานิช ซึ่งเป็นนางเอกภาพยนตร์ชื่อดังก่อนแล้ว โดยมีสุพรรณ บูรณะพิมพ์ นักแสดงรุ่นพี่เป็นผู้ให้คำปรึกษาทางด้านการแสดง

ในส่วนชีวิตครอบครัวของ สมบัติ เมทะนี สมรสกับ กาญจนา เมทะนี (ตุ๊) เมื่อปี พ.ศ. 2502 มีบุตรด้วยกันทั้งหมด 6 คน เป็นบุตรชาย 5 คน ธิดา 1 คน คือ ผศ.ดร. สุรินทร์ เมทะนี​ (เบิร์ด), สิรคุปต์ เมทะนี (อั๋น), เกียรติศักดิ์ เมทะนี​ (อั้ม), ศตวรรษ เมทะนี (เอ้), พรรษวุฒิ เมทะนี (อุ้ม) และ สุดหทัย เมทะนี (เอ๋ย)

ซึ่งสมบัติกับกาญจนา ทั้งคู่รู้จักกันในฐานะที่เป็นเพื่อนบ้าน โดยทั้งคู่อาศัยอยู่บ้านพักรถไฟด้วยกัน และสมรสกันก่อนที่สมบัติจะเข้าสู่วงการบันเทิงเสียอีก

ต่อมาสมบัติ เมทะนีได้ศึกษาต่อในระดับปริญญาตรี โปรแกรมวิชาบริหารธุรกิจ จากสถาบันราชภัฏเพชรบุรีวิทยาลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ฯ และระดับปริญญาโท-เอก สาขารัฐประศาสนศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย

นอกจากนี้แล้ว สมบัติ เมทะนี ยังเป็นนักแสดงที่รับรู้กันเป็นอย่างดีว่า เป็นผู้ที่นิยมเล่นเพาะกาย โดยเล่นมาตั้งแต่สมัยเด็ก ๆ เนื่องจากมีพ่อเป็นนักกีฬา ชอบเล่นกีฬาหลายประเภททั้ง รักบี้, ฟุตบอล, มวยบทสัมภาษณ์จากรายการ 9 ซีรีส์ ทางช่อง 9: เสาร์ที่ 18 พฤษภาคม 2556.

ก่อนเสียชีวิต สมบัติ เมทะนี ยังมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงดี เนื่องจากเป็นผู้ที่รักษาสุขภาพด้วยการเล่นกีฬา ออกกำลังกายอยู่เสมอ เพียงแต่มีปัญหาด้านสายตา ซึ่งไม่สามารถที่มองเห็นในเวลากลางคืน และแพ้แสงจ้า จึงทำให้ไม่สามารถที่จะขับรถด้วยตนเองมาได้นานกว่า 30 ปีแล้ว

เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2565 สมบัติ เมทะนี เสียชีวิตลงอย่างสงบที่บ้านพักซอยลาดพร้าว 71 แขวงสะพานสอง เขตวังทองหลาง กรุงเทพมหานคร สิริอายุ 85 ปีสุดเศร้าอาลัย สมบัติ เมทะนี พระเอกดังตลอดกาล เสียชีวิตแล้ว. ข่าวสดออนไลน์. สืบค้น 18 สิงหาคม 2565. ในเย็นวันเดียวกันมีพิธีพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ ณ วัดพระศรีมหาธาตุวรมหาวิหาร เขตบางเขน และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดเกล้าฯ ให้ พลอากาศเอก ชลิต พุกผาสุข องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ไปในการพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุ 2 วัดพระศรีมหาธาตุวรมหาวิหาร เมื่อวันอาทิตย์ที่ 4 ธันวาคม ปีเดียวกัน

 วงการบันเทิง 
เริ่มเข้าวงการบันเทิง จากการแสดงละครโทรทัศน์เรื่อง หัวใจปรารถนา เป็นเรื่องแรกเมื่อ พ.ศ. 2503 คู่กับวิไลวรรณ วัฒนพานิช หลังจากแสดงละครโทรทัศน์อยู่ 4 เรื่องจึงหันไปแสดงภาพยนตร์ เรื่องแรก รุ้งเพชร คู่กับ รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง พ.ศ. 2504

ผลงานแสดงภาพยนตร์ตั้งแต่ยุค 16 มม. พากย์สด ถึง ยุคภาพยนตร์สโคป 35 มม.เสียงพากย์ในฟิล์มและซาวด์ออนฟิล์ม(บันทึกเสียงขณะถ่ายทำ) เช่น เกียรติศักดิ์ทหารเสือ, ศึกบางระจัน, จุฬาตรีคูณ, เล็บครุฑ ตอน ประกาศิตจางซูเหลียง, กลัวเมีย, ฟ้าทะลายโจร ฯลฯ

เคยกำกับภาพยนตร์หลายเรื่อง เช่น ลูกสาวกำนัน, แม่แตงร่มใบ และ น.ส.ลูกหว้า

เคยปรากฏตัวพิเศษเป็นดารารับเชิญในภาพยนตร์ชุดทางทีวีครั้งแรกครั้งเดียว ใน ผู้หญิงก็มีหัวใจ นำแสดงโดย สุมาลี ทองหล่อ, ฉันทนา ติณสูลานนท์, สุระ นานา ผลงานของ หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล พร้อมมิตรภาพยนตร์ ช่อง 7 สี พ.ศ. 2511

ในช่วงที่ได้รับความนิยมถึงขีดสุด เคยรับงานแสดงพร้อมกันมากถึง 28 เรื่อง

เป็นนักร้อง มีผลงานอัดแผ่นเสียงอัลบั้มเพลงประกอบภาพยนตร์ จุฬาตรีคูณ, เกาะสวาทหาดสวรรค์ และ วิวาห์พาฝัน เป็นต้น

เป็นพรีเซนเตอร์ เครื่องเล่นVCDวีซีดี, ดีวีดี/วีดิทัศน์ และ โฮมเธียร์เตอร์ สัญชาติไทยยี่ห้อ เอเจ (AJ)

และเคยเป็นพิธีกรช่วงสั้น ๆ ทางรายการ วิก 07 ทางช่อง 7 เมื่อ พ.ศ. 2533

 ผลงานทางภาพยนตร์ 
 พ.ศ. 2510 - 2515 

 พ.ศ. 2516 - 2519 

 พ.ศ. 2520 - 2525 

 พ.ศ. 2526 - 2529 

 พ.ศ. 2530 - 2539 
 เพชรพยัคฆราช (2531) รับบท "ทะนง"
 คุณหมอผจญภัย (2531) รับบท "โจชัวร์"
 คุณจ่าเรือแจว (2531) (รับเชิญ)
 ผ่าปืน 91 (2534) รับบท "อรรถวิท"
 มือขวาอาถรรพ์ (2534) รับบท "กำปั้นทอง"
 บุญชู 7 รักเธอคนเดียวตลอดกาลใครอย่าแตะ (2536) รับบท "อากลม"
 วันชัยชนะ (2536)
 หอบรักมาห่มป่า (2537) รับบท "เสี่ยธานี"
 มนต์รักเพลงลูกทุ่ง (2538) รับบท "พ่อของเธอ"
 สมศรี 422 R โปรแกรม D ปีนี้มีน้อง (2538) รับบท "ประชิด"

 พ.ศ. 2540 - 2559 
 ฟ้าทะลายโจร (2543) รับบท "เสือฝ้าย"
 สุริโยไท (2544) รับบท "เมงเยสีหตู"
 ชื่อชอบชวนหาเรื่อง (2546)  รับบท เจ้าของร้านเหล้า (รับเชิญ)
 The Legend of Suriyothai (2546) รับบท "เมงเยสีหตู"
 แฟนฉันต้องหารสอง (2546) รับบท "พล.ต.อ.ก่อเกียรติ"
 พ่อตาต๊ะติ้งโหน่ง (2546) รับบท "ผู้ใหญ่เสือ"
 แสนแสบ (2546)
 แก้วขนเหล็ก (2546) รับบท "พ่อของโรส"
 ทวารยังหวานอยู่ (2547) รับบท "สมบัติ"
 2508 ปิดกรมจับตาย (2547) รับบท "เสือศักดิ์"
 บุปผาราตรี เฟส 2 (2548) รับบท "ผู้กำกับ"
 โชคดี CHOKDEE (2548) รับบท "นายวิวัฒน์"
 คู่ก๊วนป่วนเมษา (2551) รับบท "พ่อฟ้า"
 Hope บ้านสุดป่วน ก๊วนต่างวัย (2557) รับบท "พ่อของสมศักดิ์"
 ลูกทุ่งซิกเนเจอร์ (2559) รับบท "สมพร"

 ผลงานกำกับภาพยนตร์ 

 ผลงานทางโทรทัศน์ 

 ละครโทรทัศน์ 

 รายการโทรทัศน์ 
 พิธีกรรายการ วิก 07 (2533)

 ผลงานด้านการร้องเพลง 
ชื่อเพลงภาพยนตร์คำร้องทำนอง12 ชาติ รับประทานวิวาห์พาฝัน (2514)กระซิบรัก (คู่อรัญญา นามวงศ์)แม่ปิง (2513)เกษม ชื่นประดิษฐ์สมาน กาญจะผลินกลิ่นจำปาดิน น้ำ ลม ไฟ (2512)กำแพงแสน (คู่ภาวนา ชนะจิต)กำแพงแสน (2513)ไพบูลย์ บุตรขันไพบูลย์ บุตรขันกินรีเล่นน้ำกีฬาพระราชากุสุมายอดรักไสล ไกรเลิศไสล ไกรเลิศกุสุมาวอนสวาท (คู่ดาวใจ ไพจิตร)ไสล ไกรเลิศไสล ไกรเลิศเกาะสวาท หาดสวรรค์ (คู่รุจน์ รณภพ)เกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)สง่า อารัมภีรสง่า อารัมภีรเกาะสวาท หาดสวรรค์ (คู่อรัญญา นามวงศ์)เกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)สง่า อารัมภีรสง่า อารัมภีรเกิดมาพึ่งกันไก่ฟ้าขโมยจูบ (คู่ประนอม)ขับเกวียน (คู่ขุนแผน+ถนอม)จอมบึง (2513)คนโตความรัก (คู่ลินจง บุญนากรินทร์)พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวความสุขอยู่ที่ไหน (คู่เบญจมินทร์)เมืองแม่หม้าย (2512)เบญจมินทร์เบญจมินทร์คะนึงรักหนึ่งนุช (2514)คู่รักคู่ขวัญ (คู่อรัญญา นามวงศ์)เคยา (คู่ผ่องศรี วรนุช)ง้องอนวิวาห์พาฝัน (2514)งามงอนงามงอน (2506)จากเลงกาโบดิสโก้จากวัดจ้าวไม่มีศาลจุฬาตรีคูณ (2510)แก้ว อัจฉริยะกุลเอื้อ สุนทรสนานจูบเย้ยจันทร์ (คู่ดาวใจ ไพจิตร)เจ้าหญิงเจ้าหญิง (2512)ใจหายสื่อกามเทพ (2515)ฉอเลาะรัก (คู่ดาวใจ ไพจิตร)ฉันไม่ง้อวิวาห์พาฝัน (2514)โฉมตรูภูธรโฉมตรูภูธร (2514)ชะตาฟ้า (คู่ดาวใจ ไพจิตร)ชายพเนจรฝนใต้ (2513)ชาวดงสวรรค์บ้านนา (2513)วิมล จงวิไลวิมล จงวิไลชีวิตนี้เป็นของใครเกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)สง่า อารัมภีรสง่า อารัมภีรชีวิตใหม่วิวาห์พาฝัน (2514)ชื่นชีวิต (คู่อรัญญา นามวงศ์)ดำนา (คู่จีราภา ปัญจศิลป์)ส้มตำ (2516)ตระแหน่รักชาติทองแดง (2513)สง่า อารัมภีรสง่า อารัมภีรต้องคิดวิวาห์พาฝัน (2514)ต้อนรับแม่เพรียวไอ้ทุย (2514)ตาลเดี่ยว (คู่อรัญญา นามวงศ์)ตาลเดี่ยว (2512)แต่เพียงได้พบเกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)สง่า อารัมภีรสง่า อารัมภีรใต้ร่มมลุลี (คู่สวลี ผกาพันธุ์)จุฬาตรีคูณ (2510)แก้ว อัจฉริยะกุลเอื้อ สุนทรสนานถนอมรัก (คู่ดาวใจ ไพจิตร)ท้ามฤตยูท้ามฤตยู (2519)ชาลี อินทรวิจิตรประสิทธิ์ พยอมยงค์ท่ารัก-ท่าจีน (คู่นงลักษณ์ โรจนพรรณ)ท่าจีน (2513)ชาลี อินทรวิจิตรสมาน กาญจนะผลินทาสนางดิน น้ำ ลม ไฟ (2512)เธออยู่ไหน (คู่ดาวใจ ไพจิตร)เธออยู่ไหนเมื่อไฟดับ (คู่จินตนา สุขสถิตย์)สื่อกามเทพ (2515)นกเขาคูรัก (คู่ดาวใจ ไพจิตร)นางพญาในดวงใจ (คู่สุวณีย์ เนื่องนิยม)นางพญา (2512)ธาตรีเวส สุนทรจามรน้ำใจรัก (คู่อรัญญา นามวงศ์)ในสวนรัก (2514)พรานบูรพ์พรานบูรพ์น้ำตาลไม่หวานน้ำตาลไม่หวาน (2507)ชาลี อินทรวิจิตรปรีชา เมตไตรย์เนงบาผู้ปราชัยไสล ไกรเลิศไสล ไกรเลิศบ้าเพชรบุเรงนองเฉลยรัก (คู่ดาวใจ ไพจิตร)บุเรงนองลั่นกลองรบไสล ไกรเลิศไสล ไกรเลิศเป็นไปแล้ว (คู่ดาวใจ ไพจิตร)ผมอาจรักคนตั้งร้อย (คู่อรัญญา นามวงศ์)เกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการสง่า อารัมภีรผู้ชนะสิบทิศไสล ไกรเลิศไสล ไกรเลิศผู้หญิงเก่งคนเหนือคน (2510)สุรพล โทณวณิกสุรพล โทณวณิกผู้หญิงจอมยุ่งจันทร์เพ็ญ (2515)ฝนใต้ (คู่จินตนา สุขสถิตย์)ฝนใต้ (2513)สง่า อารัมภีรสง่า อารัมภีรฝนเหนือฝนเหนือ (2513)พนาสวาท (คู่ลัดดา ศรีวรนันท์)พ่อแง่แม่งอน (คู่ดาวใจ ไพจิตร)พันดงพันดง (2511)สมโภชน์ ล้ำพงษ์สมโภชน์ ล้ำพงษ์มนต์รักชาวไร่มนต์รักชาวไร่ (2514)มั่นใจรัก (คู่ดาวใจ ไพจิตร)มาร์ชส้มตำ (คู่จีราภา ปัญจศิลป์)ส้มตำ (2516)สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเมารักจอมเจ้าชู้ (2514)แม่ดอกอัญขัญเพลงรักบ้านนา (2522)แม้เพียงหนึ่งนาที (คู่อรัญญา นามวงศ์)วิวาห์พาฝัน (2514)ไม่ง้อไม่ต้องมาพูดกันวิวาห์พาฝัน (2514)ไม่มีคำตอบจากสวรรค์ไม่มีคำตอบจากสวรรค์ (2516)สมโภชน์ ล้ำพงษ์สมโภชน์ ล้ำพงษ์ไม่รักไม่รู้ (คู่บุษยา รังสี)อกธรณี (2511)ยิ้มที่ไร้วิญญาณเมืองแม่หม้าย (2512)เย้ยฟ้าท้าดินดิน น้ำ ลม ไฟ (2512)ชาลี +สัมพันธ์ อุมากุลมงคล อมาตยกุลรอรักเจ้าลอย (2515)ระแวงรัก (คู่จินตนา สุขสถิตย์)รัก (คู่ดาวใจ ไพจิตร)รักของชายจอมบึง (2513)นคร มงคลายนนคร มงคลายนรักข้ามขอบฟ้า (คู่ดี เสวต)รักข้ามขอบฟ้า (2514)กวีวรรษ สัตโกวิทสง่า อารัมภีรรักข้ามขอบฟ้า (คู่อรัญญา นามวงศ์)รักข้ามขอบฟ้า (2514)กวีวรรษ สัตโกวิทสง่า อารัมภีรรักจันทร์ (คู่ดาวใจ ไพจิตร)รักจ๋ารักรักจ๋ารัก (2514)สมโภชน์ ล้ำพงษ์สมโภชน์ ล้ำพงษ์รักชั่วฟ้า (คู่อรัญญา นามวงศ์)รักชั่วฟ้า (2513)เกษม ชื่นประดิษฐ์สมาน กาญจนะผลินรักเธอเสมอ (คู่สวลี ผกาพันธุ์)รักนิรันดร์ (2513)ชาลี อินทรวิจิตรประสิทธิ์ พยอมยงค์รักน้องนางเดียวรักนิรันดร์ (2513)สอ สุวรรณทัตสอ สุวรรณทัตรักบัวบานวังบัวบาน (2515)สนิท ศ.สมาน กาญจนะผลินรักไม่ลืมหวานใจ (2513)กวีวรรษ สัตโกวิทกวีวรรษ สัตโกวิทรักหมดหัวใจ (คู่นงลักษณ์ โรจนพรรณ)เจ้าลอย (2515)รุ้งเพชรรุ้งเพชร (2504)แก้ว อัจฉริยะกุลสมศักดิ์ เทพานนท์เรารักกันยิ่งกว่าใครในโลกรักกัน (คู่อรัญญา นามวงศ์)เมืองแม่หม้าย (2512)เรือมนุษย์ (คู่บุษยา รังสี)เรือมนุษย์ (2513)สุรัฐ พุกกะเวสเอื้อ สุนทรสนานลอยคอในสวนรัก (2514)พรานบูรพ์พรานบูรพ์ลำหับพญาโศก (2512)พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพญาโศกลูกตาลตาลเดี่ยว (2512)ลูกทุ่งเข้ากรุงลูกทุ่งเข้ากรุง (2513)เลิกสุราวิวาห์พาฝัน (2514)วัยหนุ่มกลุ้มรักวิมานแก้ว (คู่อรัญญา นามวงศ์)กระท่อมปรีดา (2515)อ.กวี สัตโกวิทสง่า อารัมภีรเศร้าไปใย (ชาตรี ศรีชล+สมัย อ่อนวงศ์)ส.ค.ส.กลองยาวสกาวเดือนสกาวเดือน (2505)ชาลี อินทรวิจิตรสมาน กาญจนะผลินสมบัติมาแล้วสลักจิตสลักจิต (2522)แก้ว อัจฉริยะกุลสมศักดิ์ เทพานนท์สวนตาล (ร้องนำหมู่)สัญญารัก (คู่ผ่องศรี วรนุช)ลมรักทะเลใต้ (2514)ปัญญา ชลารักษ์ปัญญา ชลารักษ์สัญญารัก (คู่ดาวใจ ไพจิตร)สัญญารักในดงดอกคำใต้ (คู่จินตนา สุขสถิตย์)มนต์รักดอกคำใต้ (2515)สันกำแพง (คู่รสสุคนธ์ สุรนิคม)สันกำแพง (2511)ธาตรีสมาน กาญจนะผลินสาบานรัก (คู่ดาวใจ ไพจิตร)สามัคคีชุมนุม (นำหมู่)สายใจสายใจ (2512)ชาลี อินทรวิจิตรนารถ ถาวรบุตรสายสวาท (คู่อรัญญา นามวงศ์)ดิน น้ำ ลม ไฟ (2512)สายไหม (คู่อรัญญา นามวงศ์)สันกำแพง (2511)ธาตรีธนิต ผลประเสริฐสาว 15สาวรอแอ่ว (คู่อรัญญา นามวงศ์)สันกำแพง (2511)ธาตรีสมาน กาญจนะผลินสาวล่องโขงหวานใจ (2513)กวีวรรษ สัตโกวิทพื้นเมืองสิงห์สั่งป่าสิงห์สั่งป่า (2521)ชาลี อินทรวิจิตรพิบูลย์ ทองธัชสื่อรักจากสวรรค์วิวาห์พาฝัน (2514)สุดแผ่นดินสุดแผ่นดิน (2510)สุธรรม คุ้มประวิทย์เสมอแขรัศมีแข (2508)ชาลี อินทรวิจิตรสมาน กาญจนะผลินแสนอาลัยกลัวเมีย (2514)จำรัส รวยนิรันดร์นารถ ถาวรบุตรหนึ่งในรักทุ่งมหาราช (2513)กวีวรรษ สัตโกวิทกวีวรรษ สัตโกวิทหมู่เฮาชาวแม่ปิง (คู่อรัญญา นามวงศ์)แม่ปิง (2513)เกษม ชื่นประดิษฐ์สมาน กาญจนะผลินหัวใจกับดวงจันทร์ในสวนรัก (2514)เห็นใจแล้ว (คู่อรัญญา นามวงศ์)ในสวนรัก (2514)พรานบูรพ์นารถ ถาวรบุตรแหวนก้อย (คู่อรัญญา นามวงศ์)ในสวนรัก (2514)ไหมมงคล (คู่อรัญญา นามวงศ์)สันกำแพง (2511)ธาตรีธนิต ผลประเสริฐอเทตยาเพ้อรัก (คู่ดาวใจ ไพจิตร)อนุสรณ์จอมบึง (คู่อรัญญา นามวงศ์)จอมบึง (2513)อรุณทอง (นำหมู่)ตาลเดี่ยว (2512)แก้ว อัจฉริยะกุลแก้ว อัจฉริยะกุลอ้ายคนจนอีสาวบ้านไร่อีสาวบ้านไร่ (2513)พยงค์ มุกดาพยงค์ มุกดาเอากับมัน (คู่รุจน์ รณภพ)เกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการสง่า อารัมภีรไอ้ทุยไอ้ทุย (2514)

 ผลงานร่วมกับศิลปินคนอื่น 

 70 ปี ภาพยนตร์ไทย ชุด 2 (2538) ในเพลง สลักจิต

 คอนเสิร์ต 
 มหกรรมคอนเสิร์ต นักแสดงร่วมสมัย ครั้งที่ 1 (7 พฤศจิกายน 2538)
 คอนเสิร์ต พลังแห่งรัก..ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา (17 กุมภาพันธ์ 2545)
 คอนเสิร์ต เพลงคู่..ครูสมาน (7 กรกฎาคม 2545)
 คอนเสิร์ต เปิดใจดาว ครั้งที่ 3 (13 มีนาคม 2547)
 คอนเสิร์ต พระเอ๊ก..พระเอก (15 พฤษภาคม 2547)
 คอนเสิร์ต เพลงหวานกลางกรุง (รับเชิญ) (27-28 ตุลาคม 2550)
 คอนเสิร์ต พลังแห่งรัก...ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา (5 เมษายน 2552)
 คอนเสิร์ต ที่นี่..มี..ดาวประดับใจ (26 กรกฎาคม 2552)
 คอนเสิร์ต คนรัก กำธร สุวรรณปิยะศิริ (6 กรกฏาคม 2557)
 คอนเสิร์ต บี พงษ์พันธ์ วันแมนโชว์ (24-25 ตุลาคม 2558)
 คอนเสิร์ต 84 ปี ปรางทิพย์ บรรลือฤทธิ์ (4 ตุลาคม 2563)
 คอนเสิร์ต 99 ปี ชาลี อินทรวิจิตร (14 มีนาคม 2564)

 มิวสิควิดีโอ 
 เพลง คืนทรมาน / รักนี้สีดำ ของ ดาวใจ ไพจิตร อัลบั้ม อภิมหาอมตะนิรันดร์กาล (2532)
 เพลง รับไม่ได้ ของ อุเทน พรหมมินทร์ อัลบั้ม ขออภัยมือใหม่ (2535)
 เพลง ลมสวาท / ลาก่อนความรัก / ทาสรัก ของ เรนโบว์ อัลบั้ม เรนโบว์นัส (2536)
 เพลง รักเดียวใจเดียว ของ เสือ ธนพล อินทฤทธิ์ อัลบั้ม คนใช้ชีวิต (2543)
 เพลง สามหมัดเขาจัดให้ ของ สามารถ พยัคฆ์อรุณ, สมรักษ์ คำสิงห์, เขาทราย แกแล็คซี่ อัลบั้ม 3 หมัด สะบัดไมค์ (2546)
 เพลง แสบ ของ ดา เอ็นโดรฟิน อัลบั้ม แสนแสบ (2552)

 รางวัลที่ได้รับ 
 พ.ศ. 2508 รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 8 – นักแสดงนำฝ่ายชายยอดเยี่ยม – ศึกบางระจัน จากพระหัตถ์ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ณ เวทีลีลาศ สวนอัมพร วันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2509
 พ.ศ. 2534 รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 15 – นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม – มือขวาอาถรรพ์
 พ.ศ. 2543 รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 9 – นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม – ฟ้าทะลายโจร
 พ.ศ. 2558 รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ ครั้งที่ 24  – รางวัลสุพรรณหงส์เกียรติยศ สำหรับผู้ที่มีผลงานทางด้านภาพยนตร์มาอย่างยาวนาน
 พ.ศ. 2559 รางวัลพระราชทาน ศิลปินแห่งชาติ ประจำปี 2559 – สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์-ละครโทรทัศน์) จากพระหัตถ์ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

 งานการเมือง 
ลงสมัครเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2549 ในเขตกรุงเทพมหานคร ได้รับเลือกตั้งเป็นอันดับ 6 จากที่ต้องการ 18 คนด้วยคะแนน 53,526 เสียง แต่ก่อนที่จะได้เข้าตำแหน่งก็มีการทำรัฐประหารก่อน ต่อมาคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ แต่งตั้งให้เป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ พ.ศ. 2549 โดยเป็นตัวแทนฝ่าย สื่อสารมวลชน นักเขียน ศิลปิน

ต่อมาเข้าเป็นสมาชิกพรรคประชาราช โดยได้รับแต่งตั้งเป็นรองหัวหน้าพรรค และลงสมัครรับเลือกตั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2550 แบบสัดส่วน กลุ่มที่ 6 สังกัดพรรคประชาราช ลำดับที่ 1ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้ง เรื่อง รายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบสัดส่วน (พรรคประชาราช). เล่ม ๑๒๔ ตอนที่ ๙๓ ก. หน้า ๖๓. 18 ธันวาคม 2550. แต่ไม่ได้รับเลือกตั้ง จากนั้นสมัครเป็นสมาชิกพรรคเพื่อไทย และลงสมัครรับเลือกตั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2554 แบบบัญชีรายชื่อ สังกัดพรรคเพื่อไทย ลำดับที่ 102ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้ง เรื่อง รายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ (พรรคเพื่อไทย). เล่ม ๑๒๘ ตอนที่ ๔๙ ก. หน้า ๕. 15 มิถุนายน 2554. แต่ไม่ได้รับเลือกตั้ง

นอกจากนี้เขายังเคยขึ้นเวทีร่วมชุมนุมกับแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติเปิดตำนาน พระเอกตลอดกาล ‘สมบัติ เมทะนี’ กินเนสส์บุ๊ก ต้องจารึกชื่อ

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย , เล่ม ๑๒๔ ตอนที่ ๑๘ ข หน้า ๒, ๕ ธันวาคม ๒๕๕๐
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ประจำปี ๒๕๖๐ , เล่ม ๑๓๔ ตอนที่ ๔๘ ข หน้า ๑๔๘, ๒๘ กันยายน ๒๕๖๐
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๙๖ ตอนที่ ๙๒ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๗, ๘ มิถุนายน ๒๕๒๒

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 

 ท่านขุน บุญราศรี. "สมบัติ เมทะนี ดาวในดวงใจ". โกเมนเอก. 2549. .
 หนึ่งเดียว, วิศิษฐ์ พันธุมกุล (บรรณาธิการ). "พิพิธภัณฑ์หนังไทยฉบับประวัติการณ์ที่สุดหนังไทย". Popcorn (popcornmag.com). 2549. .
 เมืองไทย ภัทรถาวงศ์. "อนุสรณ์พระราชทานเพลิงศพ ดร. สมบัติ เมทะนี ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง พ.ศ. 2559". กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. 2565. 

 แหล่งข้อมูลอื่น 


 Sombat Metanee ที่ Thai Film Database
 Thai actors ที่ Thai World View

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองอุบลราชธานี
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตปทุมวัน
หมวดหมู่:พุทธศาสนิกชนชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงภาพยนตร์ชายชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงละครโทรทัศน์ชายชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทยในศตวรรษที่ 20
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:นักการเมืองไทย
หมวดหมู่:สมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
หมวดหมู่:พรรคประชาราช
หมวดหมู่:นักการเมืองพรรคเพื่อไทย
หมวดหมู่:แนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนเทพศิรินทร์
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ บ.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:บุคคลในยุครัชกาลที่ 9
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี