ดอกประดู่ (เพลง)

เพลง ดอกประดู่ หรือที่นิยมเรียกกันอีกอย่างว่าเพลง หะเบสสมอพลัน เป็นบทเพลงพระนิพนธ์ใน พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ เดิมเรียกชื่อว่า "Comin Thro' the Rye" ตามชื่อทำนองเพลงเดิมในภาษาอังกฤษ (เพลงนี้เป็นเพลงสก็อต เข้าใจกันว่าดัดแปลงทำนองมาจากเพลง Auld Lang Syne อีกทีหนึ่ง) แรงบันดาลใจสำคัญในการทรงนิพนธ์เพลงนี้คือเหตุการณ์วิกฤตการณ์ปากน้ำ ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436) ซึ่งเป็นที่จดจำกันได้ดีทุกคนสำหรับคนไทยในยุคนั้น สันนิษฐานว่าทรงนิพนธ์เพลงดอกประดู่เมื่อ พ.ศ. 2448

เพลงนี้ถือเป็นเพลงสัญลักษณ์ของกองทัพเรือไทยที่คนไทยรู้จักกันดี และเป็นที่มาของการเปรียบเทียบตนเองของทหารเรือไทยว่า เป็น "ลูกประดู่" มาจนถึงทุกวันนี้

 เนื้อร้อง 
หะเบสสมอหะเบสสมอ เป็นคำภาษาจาม แปลว่า ถอนสมอเรือ ในศัพท์ทหารเรือไทยนั้นมีคำในภาษาจามและและมลายูปนอยู่ด้วยส่วนหนึ่ง เนื่องจากสมัยโบราณนั้นทหารเรือมักจะเป็นชาวจามในสังกัดกรมอาสาจาม เพราะชาวจามมีความเชี่ยวชาญในการเดินเรือทะเลมากพลัน ออกสันดอนไปลัดไปเกาะสีชัง จนกระทั่งกระโจมไฟกระโจมไฟ คือหอประภาคาร ในที่นี้หมายถึงกระโจมไฟที่แหลมงอบ ตำบลแหลมงอบ อำเภอแหลมงอบ จังหวัดตราดเที่ยวหาข้าศึก มิได้นึกจะกลับมาในถึงตายตายไป ตายให้แก่ชาติของเรา

พวกเราดูรู้ เจ็บแล้วต้องจำท่อนนี้มีการร้องอีกอย่างหนึ่งเป็น "พวกเราจงดู รู้เจ็บแล้วต้องจำ" จะอย่างไรก็ตาม เนื้อร้องดังกล่าวล้วนเป็นการย้ำเตือนให้จดจำวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ไว้ลับดาบไว้พลาง ช้างบนยอดกาฟฟ์กาฟฟ์ (Gaff) คือ เสาสำหรับชักธงประจำเรือที่ตอนกลางเรือ สำหรับกรณีของทหารเรือนั้น ถ้าหากชักธงชาติสำหรับกองทัพเรือ (ธงราชนาวี) ขึ้นที่เสานี้ แสดงว่าเรือลำดังกล่าวกำลังประจำสถานีรบ ช้างบนยอดกาฟฟ์หมายถึง รูปช้างเผือกในธงราชนาวีไทย ซึ่งไม่ว่าจะมีวิวัฒนาการอย่างไรก็ตามก็จะมีรูปดังกล่าวอยู่ด้วยเสมอจะนำสยามในการบันทึกเสียงบางครั้งได้มีการเปลี่ยนคำว่า "สยาม" เป็น "ไทย" สันนิษฐานว่า เพื่อให้สอดคล้องกับรัฐนิยมช่วงสมัยรัฐบาลของจอมพล ป.พิบูลสงคราม ที่ได้มีการเปลี่ยนชื่อประเทศจาก "สยาม" เป็น "ไทย" แต่ปัจจุบันใช้ว่า "สยาม" ตามต้นฉบับเป็นชาติของเรา ธงทุกเสาชักขึ้นทุกลำถึงเรือจะจมในน้ำ  ธงไม่ต่ำลงมา

เกิดมาเป็นไทย ใจร่วมกันแหละดีรักเหมือนพี่เหมือนน้อง ช่วยกันป้องปฐพีสยามเป็นชาติของเรา อย่าให้เขามาย่ำมายีถึงตายตายดี ตายในหน้าที่ของเรา

พวกเราทุกลำ จำเช่นดอกประดู่วันไหนวันดี บานคลี่พร้อมอยู่วันไหนร่วงโรย ดอกโปรยตกพรูทหารเรือเราจงดู ตายเป็นหมู่เพื่อชาติไทย

 อธิบายศัพท์ในเพลง 

 อ้างอิง 
 พระราชประวัติกรมหลวงชุมพรฯ (2) โดย คีตา พญาไท 

หมวดหมู่:เพลงทหารเรือ
หมวดหมู่:เพลงปลุกใจของไทย
หมวดหมู่:เพลงมาร์ชของไทย
หมวดหมู่:การพรรณนาทางวัฒนธรรมของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์