ตู้โดยสาร

ตู้โดยสาร ( ) หมายถึง ตู้หรือรถโดยสารที่วิ่งบนทางรถไฟ ซึ่งพ่วงต่อกันหลายคันเป็น ขบวนรถไฟ สำหรับการขนส่งผู้โดยสาร ซึ่งมีใช้อยู่หลายชนิด ในยุคแรกๆ ที่รถไฟเริ่มเปิดเดินรถใหม่ๆ ตู้โดยสารจะมีที่นั่งซึ่งหุ้มด้วยเบาะหนัง เก้าอี้หวาย หรือเก้าอี้ไม้สัก ขึ้นอยู่กับประเภทของชั้นที่นั่ง โดยแบ่งออกเป็นสามชั้นคือ ชั้น 1, 2 และ 3 ตามลำดับ ลักษณะที่นั่งเหล่านี้ได้มีการปรับปรุงให้เหมาะสมยิ่งขึ้นตามกาลเวลาในยุคต่อมา นอกจากนั้นยังเพิ่มสิ่งอำนวยความสะดวก อย่างเตียง เครื่องสุขภัณฑ์และเครื่องปรับอากาศ โดยเฉพาะรถนอน ในปัจจุบันมีให้บริการทั้งแบบรถพัดลมและรถปรับอากาศในชั้นที่ 1, 2 และ 3 ซึ่งค่าโดยสารจะแตกต่างกันไปตามประเภทชั้นที่นั่งและความสะดวกสบายที่เพิ่มขึ้น

 ประเภทตู้โดยสารรถไฟในประเทศไทย 
ปัจจุบันการรถไฟแห่งประเทศไทย มีตู้โดยสารซึ่งแบ่งตามระดับชั้นและให้บริการในขบวนรถดังต่อไปนี้
 ชนิดรถ จำนวนที่นั่ง ภาพ ตัวย่อ ขบวนรถที่ให้บริการ ภายนอก ภายในชั้นที่ 1  รถนั่งและนอนปรับอากาศ
Air-conditioned Day and night  บนอ.ป.1001-1022 24 ที่นั่ง (Hyundai)center|frameless บนอ.ป.
(ANF.)13/14 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่ 
35/36 กรุงเทพอภิวัฒน์-บัตเตอร์เวอร์ธ (อยู่ระหว่างทดลองเดินรถ)

37/38 กรุงเทพอภิวัฒน์-สุไหงโกลก 

45/46 กรุงเทพอภิวัฒน์-ปาดังเบซาร์

83/84 กรุงเทพอภิวัฒน์-ตรัง 

85/86 กรุงเทพอภิวัฒน์-นครศรีธรรมราชบนอ.ป.101-102 
10 ที่นั่ง (บลูเทรน บนอ.ปJR)200pxปัจจุบันงดให้บริการ นำส่งปรับปรุงที่วิหารแดงบนอ.ป.1101-1109 24 ที่นั่ง (CNR)center|framelesscenter|frameless 9/10 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่ 
23/24 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี 

25/26 กรุงเทพอภิวัฒน์-หนองคาย 

31/32 กรุงเทพอภิวัฒน์-ชท.หาดใหญ่ ชั้นที่ 2รถนั่งและนอน
ปรับอากาศ

Air-conditioned Day and night Coachบนท.ป.40 ที่นั่ง

 โตคิว

(1001-1029) 

 ฮิตาชิ

(1030-1036)     

 แดวูเก่า

หลังคาเหลี่ยม

(1037-1067)  

 แดวูเก่า หลังคาโค้ง

(1068-1084)center|framelesscenter|framelessบนท.ป.
(ANS.)13/14 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่ 
35/36 กรุงเทพอภิวัฒน์-บัตเตอร์เวอร์ธ (อยู่ระหว่างทดลองเดินรถ)
37/38 กรุงเทพอภิวัฒน์-สุไหงโกลก 

45/46 กรุงเทพอภิวัฒน์-ปาดังเบซาร์ (พ่วงรวมกับขบวน37/38 จนถึง/ตั้งแต่สถานี ชท.หาดใหญ่) 

51/52 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่ 

107/108 กรุงเทพอภิวัฒน์-เด่นชัย 

109 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่ 

139/140 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี

167/168 กรุงเทพอภิวัฒน์-ตรัง-กันตัง

169/170 กรุงเทพอภิวัฒน์-ยะลา

171/172 กรุงเทพอภิวัฒน์-สุไหงโกลกบนท.ป.1301-1379 40 ที่นั่ง (CNR)center|framelesscenter|frameless9/10 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่
23/24 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี 

25/26 กรุงเทพอภิวัฒน์-หนองคาย 

31/32 กรุงเทพอภิวัฒน์-ชท.หาดใหญ่บนท.ป.1401-1409 34 ที่นั่งสำหรับผู้พิการ
(CNR)center|frameless9/10 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่
23/24 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี 

25/26 กรุงเทพอภิวัฒน์-หนองคาย 

31/32 กรุงเทพอภิวัฒน์-ชท.หาดใหญ่บนท.ป.JR-West

หรือ บลูเทรน

 ไม่มีเครื่องยนต์

บนท.ป.101-122

 มีเครื่องยนต์

- บนท.ป.201-206

- บนท.ป.231-242 30/32/34 ที่นั่ง alt=|center|200x200px 133/134 กรุงเทพอภิวัฒน์-เวียงจันทน์ (คำสะหวาด) (เริ่ม 19 กรกฎาคม 2567)
147/148 อุดรธานี-เวียงจันทน์ (คำสะหวาด) (เริ่ม 20 กรกฎาคม 2567)
ขบวน 13/14 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่
ขบวน 83/84 กรุงเทพอภิวัฒน์-ตรัง (บางครั้ง)

5/6 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่ (เดินรถเฉพาะช่วงเทศกาลสงกรานต์ และปีใหม่)

พ่วงกับขบวนรถนำเที่ยว ขบวนพิเศษรถจักรไอน้ำ ขบวนรถจัดเฉพาะ

รถไฟเชิงพานิชย์ขบวนอื่นๆ เป็นบางครั้งแดวู

 รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศมีห้องขับ      Air-Conditioned Power Diesel Railcar With Driving Cab
 รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศไม่มีห้องขับ   Air-Conditioned Power Diesel Railcar Non Driving Cab  APD.20

- รุ่นมีห้องขับ 76 ที่นั่ง (2513-2524)

 APN.20

- รุ่นไม่มีห้องขับ 80 ที่นั่ง

(2121-2128)

 APD.60

- รุ่นมีห้องขับ 76 ที่นั่ง

(2525-2544)200px alt=|center|200x200pxกซข.ป.
( APD.) กซม.ป.

( APN.) 7/8 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่
21/22 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี

39/40 กรุงเทพอภิวัฒน์-สุราษฎร์ธานี
41/42 กรุงเทพอภิวัฒน์-ยะลา (งดเดินรถ)

43/44 กรุงเทพอภิวัฒน์-สุราษฎร์ธานี
997/998 กรุงเทพ(หัวลำโพง)-จุกเสม็ด 

และใช้เป็นขบวนรถพิเศษจัดเฉพาะ ใช้ในเชิงพาณิชย์ในบางครั้งสปรินเทอร์(ASR)

 รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศมีห้องขับ      Air-Conditioned Power Diesel Railcar With Driving Cab
 รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศไม่มีห้องขับ   Air-Conditioned Power Diesel Railcar Non Driving Cab  รุ่นมีห้องขับ 72 ที่นั่ง          (2501-2512)

 รุ่นไม่มีห้องขับ 80 ที่นั่ง

(2113-2120)center|frameless center|framelessกซข.ป.
( APD.) กซม.ป.

( APN.) ขบวนรถเร็วที่ 997/998 กรุงเทพ-จุกเสม็ด (เดินรถเฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์)
ขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลราง
21/22 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี (บางวันสาเหตุมาจากการหมุนเวียนของรถแดวู)

ใช้ทำขบวนชานเมืองและขบวนรถฟีดเดอร์ เอทีอาร์
รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศไม่มีห้องขับ 

Air-Conditioned Power Diesel Railcar Non Driving Cab กซม.ป.62 ที่นั่ง กซม.ป. 2106 (62 ที่นั่ง) ปรับปรุงใหม่ไฉไลกว่าเดิม(2101-2112)200pxalt=|center|200x200pxกซม.ป.
( APN.) 71/72 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี
75/76 กรุงเทพอภิวัฒน์-หนองคาย

389/390 กรุงเทพ-ชท.ฉะเชิงเทรา (บางวัน)

สายวงเวียนใหญ่-มหาชัย บางขบวน (กซม.ป.2101)รถนั่งปรับอากาศชั้น 2
Air-Conditioned Second Class Carriage  บชท.ป.101-108 64/72 ที่นั่ง 
(บลูเทรน บชท.ปJR)center|204x204pxalt=|center|200x200pxบชท.ป.JR
(ASC.) 133/134 กรุงเทพอภิวัฒน์-เวียงจันทน์ (คำสะหวาด) (เริ่ม 19 กรกฎาคม 2567)
147/148 อุดรธานี-เวียงจันทน์ (คำสะหวาด) (เริ่ม 20 กรกฎาคม 2567)

5/6 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่ (เดินรถเฉพาะช่วงเทศกาลสงกรานต์ และปีใหม่)

พ่วงกับขบวนรถนำเที่ยว ขบวนพิเศษรถจักรไอน้ำ ขบวนรถจัดเฉพาะ

รถไฟเชิงพานิชย์ขบวนอื่นๆ เป็นบางครั้งบชท.ป.201-210 
30 ที่นั่ง

(สำหรับผู้พิการ)สถานีรถไฟชุมทางบางซื่อcenter|framelesscenter|framelessบชท.ป.
(ASC.)83/84 กรุงเทพอภิวัฒน์-ตรัง
85/86 กรุงเทพอภิวัฒน์-นครศรีธรรราช (บางครั้ง)รถโบกี้ชั้นที่ 2 
Bogie Second Class Carriage• บชท.61-108 
(48 ที่นั่ง)
• บชท.1001-1002 (52 ที่นั่ง)center|framelesscenter|framelessalt=|center|221x221pxบชท.
(BSC.)37/38 กรุงเทพอภิวัฒน์-สุไหงโกลก
51/52 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่
83/84 กรุงเทพอภิวัฒน์-ตรัง

85/86 กรุงเทพอภิวัฒน์-นครศรีธรรมราช

109/102 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่
133/134 กรุงเทพอภิวัฒน์-เวียงจันทน์ (คำสะหวาด)

135/136 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี

167/168 กรุงเทพอภิวัฒน์-กันตัง

169/170 กรุงเทพอภิวัฒน์-ยะลา

171/172 กรุงเทพอภิวัฒน์-สุไหงโกลกชั้นที่ 3รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ 
Bogie Power Diesel Railcar With Driving Cabกซข.74 ที่นั่ง
• ทีเอชเอ็น (THN) 1101-1140

• เอ็นเคเอฟ (NKF) 1201-1264200pxกซข.
( BPD.) 71/72 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี 
75/76 กรุงเทพอภิวัฒน์-หนองคาย  

209/210 กรุงเทพ-บ้านตาคลี  

261/262 กรุงเทพ-หัวหิน-สวนสนประดิพัทธิ์ (เฉพาะจันทร์-ศุกร์)  

279/280 กรุงเทพ-กบินทร์บุรี  

281/282  กรุงเทพ-กบินทร์บุรี  

303/304 กรุงเทพ-ลพบุรี  

317/318 กรุงเทพ-ลพบุรี  

339/340 กรุงเทพ-ชท.แก่งคอย  

355/356 กรุงเทพ-สุพรรณบุรี  

389/390 กรุงเทพ-ชท.ฉะเชิงเทรา  

909/910 กรุงเทพ-น้ำตกไทรโยคน้อย (รถนำเที่ยว)  

911/912 กรุงเทพ-สวนสนประดิพัทธิ์ (รถนำเที่ยว)  

รถท้องถิ่นสายเหนือทุกขบวน  

รถชานเมือง สายแม่กลองทุกขบวน (เฉพาะ NKF)  

รถฟีดเดอร์ ธนบุรี-นครปฐม   รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ Bogie Power Diesel Railcar With Driving Cab

 รถพ่วงดีเซลรางมีห้องขับ Bogie Trailer Diesel Railcar With Driving Cabอาร์เอช
อาร์เอชเอ็น200pxalt=|center|200x200pxกซข.

( BPD.) พซข.

( BTD.) รถท้องถิ่น สายตะวันออกเฉียงเหนือทุกขบวนรถนั่งปรับอากาศชั้น 3
Air-Conditioned Carriage• บชส.ป.1 (72 ที่นั่ง)
• บชส.ป.2-4, 10 (80 ที่นั่ง)center|220x220pxcenter|200x200pxบชส.ป.
(ATC.)371/372 กรุงเทพ-ปราจีนบุรีรถโบกี้ชั้นที่ 3 
Bogie Third Class Carriage• บชส.1xx-3xx (72 ที่นั่ง)
• บชส.1001-1155 (96 ที่นั่ง)
• บชส.1156-1373 (76 ที่นั่ง) center|frameless  บชส.
(BTC.)13/14 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่
37/38 กรุงเทพอภิวัฒน์-สุไหงโกลก    

51/52 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่   

83/84 กรุงเทพอภิวัฒน์-ตรัง   

85/86 กรุงเทพอภิวัฒน์-นครศรีธรรมราช   

รถเร็ว รถธรรมดาทุกขบวน 

รถท้องถิ่นสายใต้ทุกขบวน 

รถชานเมืองบางขบวน 

ขบวนรถนำเที่ยวเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ 

ขบวนพิเศษรถจักรไอน้ำ 500px500pxบชส.ควีนส์แลนด์ (76 ที่นั่ง)200pxalt=|center|200x200px261/262 กรุงเทพ-หัวหิน-สวนสนประดิพัทธิ์
(เฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์) 

301/302 กรุงเทพ-ลพบุรี 

313/314 กรุงเทพ-อยุธยา-ชท.บ้านภาชี (บริการเฉพาะจันทร์-ศุกร์) 

367/368 กรุงเทพ-ชท.ฉะเชิงเทรา 

371/372 กรุงเทพ-ปราจีนบุรี ชั้นพิเศษ(เป็นรถบริการที่นอกเหนือจากชั้นที่กล่าวมาข้างต้น)รถเสบียงปรับอากาศ
Air - conditioned Restaurant Carไม่มีการกำหนดจำนวนที่นั่งcenter|framelessบกข.ป.ขบวนรถนำเที่ยวเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์center|framelesscenter|framelessบกข.ป.
(CNR)9/10 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่
23/24 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี 

25/26 กรุงเทพอภิวัฒน์-หนองคาย 

31/32 กรุงเทพอภิวัฒน์-ชท.หาดใหญ่ รถโบกี้สัมภาระมีเครื่องห้ามล้อ Bogie Full Van 
 รถโบกี้ชั้นโทและสัมภาระ Bogie Second Class and Van 
 รถโบกี้ชั้นสามและสัมภาระ Bogie Third Class & Van center|framelessบพห.
(BFV.)บทพ.

(BSV.) บสพ.

(BTV.)รถด่วน รถเร็ว ทุกขบวน ยกเว้น ขบวนที่ใช้รถดีเซลราง และขบวนรถธรรมดาบางขบวนรถโบกี้ปรับอากาศจัดเฉพาะ 
Air-Conditioned Reserved Saloon 31200px200pxบจพ.ป.
(ARS.) ขบวนพิเศษรถจักรไอน้ำ
ขบวนรถนำเที่ยวเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์
(บจพ.ป.131 และ บจพ.ป.111)รถประชุมปรับอากาศ6200pxบปช.ป.เฉพาะกรณีพิเศษรถรถโบกี้ตรวจสภาพทางปรับอากาศ 
Air - conditioned  Inspcetion Car 16200pxบตท.ป.
(AIC.) รถโบกี้วิทยุสื่อสาร Bogie Radio Communication Van ไม่มีการกำหนดจำนวนที่นั่ง200pxบวส.
(BCV.) รถโบกี้บรรทุกล้อเลื่อน 
Bogie Carriage Truck 200pxบรล.
(BCT.) รถโบกี้ไฟฟ้ากำลัง200pxบฟก.เฉพาะกรณีพิเศษ มักพ่วงไปกับขบวนรถไฟพระที่นั่งรถโบกี้ไฟฟ้ากำลังปรับอากาศcenter|framelessบฟก.ป9/10 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่ (CNR)
23/24 กรุงเทพอภิวัฒน์-อุบลราชธานี (CNR) 

25/26 กรุงเทพอภิวัฒน์-หนองคาย (CNR) 

31/32 กรุงเทพอภิวัฒน์-ชท.หาดใหญ่ (CNR)

5/6 กรุงเทพอภิวัฒน์-เชียงใหม่ (เดินรถเฉพาะช่วงเทศกาลสงกรานต์ และปีใหม่)

ขบวนรถนำเที่ยวเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์รถพระที่นั่งประทับกลางวันHis Majestry's day Saloon200pxพนก.(H.M.D.)เฉพาะกรณีที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและพระบรมวงศานุวงศ์เสด็จพระราชดำเนินทางรถไฟเท่านั้นรถพระที่นั่งบรรทมHis Majestry's Night Saloonพนท.(H.M.N.)รถพระที่นั่งกลางวันและบรรทมRoyal Day and Night Saloonพกท.(R.D.N.)

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 ชนิดรถโดยสาร - การรถไฟแห่งประเทศไทย 

  ดูเพิ่ม 
 หมายเลขขบวนรถไฟ (การรถไฟแห่งประเทศไทย)

หมวดหมู่:ยานพาหนะ
หมวดหมู่:ขบวนรถไฟ