วัดพิชยญาติการามวรวิหาร

300px|thumb|upright|รอยพระบาท 4 พระองค์
วัดพิชยญาติการาม เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดวรวิหารราชกิจจานุเบกษา, ประกาศกระทรวงธรรมการ แผนกกรมสังฆการี เรื่อง จัดระเบียบพระอารามหลวง , เล่ม ๓๒, ตอน ๐ ก, ๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๕๘, หน้า ๒๙๑ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่เชิงสะพานพุทธ บริเวณที่เดิมเรียกว่าวงเวียนเล็ก ในแขวงสมเด็จเจ้าพระยา เขตคลองสาน  ตั้งอยู่ริมคลองบ้านสมเด็จเจ้าพระยา เขตคลองสาน เดิมเป็นวัดร้าง แต่สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) ครั้งมีบรรดาศักดิ์เป็นพระยาศรีพิพัฒน์ราชโกษา ได้ปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่ประมาณ พ.ศ. 2372 - 2375 ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องจากสมเด็จเจ้าพระยาองค์น้อยขณะนั้นเป็นจางวางพระคลังสินค้า มีเรือสำเภาค้าขายกับจีน จึงได้นำอับเฉาเรือ กระเบื้องสี และหินมาจากจีน สถาปัตยกรรมวัดนี้มีลักษณะแบบไทยผสมจีน ซึ่งเป็นแบบพระราชนิยมในสมัยนั้น เมื่อบูรณะวัดเสร็จแล้ว ได้น้อมเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 พระราชทานนามว่า "วัดพระยาญาติการาม" ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเปลี่ยนชื่อวัดใหม่เป็น "วัดพิชยญาติการาม"

 ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุที่สำคัญของวัด 
พระอุโบสถ สร้างเป็นศิลปะแบบจีน ไม่มีช่อฟ้า ใบระกา เนื่องจากสมัยก่อนเป็นวัดอยู่ในสวน จึงสร้างเพื่อหลบบรรดากิ่งไม้ ผลไม้ที่จะหล่นหรือหักไปกระทบหลังคาพระอุโบสถได้ องค์พระประธานในอุโบสถ เป็นพระพุทธรูปปั้น ปางมารวิชัย เป็นพระพุทธรูปโบราณรุ่นเดียวกับพระพุทธชินราชชินศรี โดยอัญเชิญมาจากวัดพระวิหาร หลวงเมืองพิษณุโลก นามว่า "พระสิทธารถ" หรือที่ชาวบ้านทั่วไปจะเรียกท่านว่า "หลวงพ่อสมปรารถนา" ซึ่งเป็นที่เคารพสักการะของพุทธศาสนิกชนจำนวนมาก

พระพุทธรูปประดิษฐานหน้าองค์พระประธาน เป็นพระพุทธรูป ปางมารวิชัย โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ทรงหล่อเมื่อ พ.ศ. 2465 นามว่า พระวรวินายก

พระปรางค์องค์ใหญ่ วัดโดยรอบ 33 วา 2 ศอก ส่วนสูงตลอดยอดนภศูล 21 วา 1 ศอก 10 นิ้ว เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปปั้น 4 องค์ หันพระพักตร์ไปสู่สี่ทิศ มีพระปรางค์องค์เล็ก 2 องค์ ขนาดวัดโดยรอบ 15 วา ส่วนสูงตลอดนภศูล 11 วา 1 ศอก 1 คืบ 2 กระเบียด ทิศตะวันออกเป็นที่ ประดิษฐานพระโพธิสัตว์พระศรีอาริย์ องค์ทิศตะวันตกเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธบาทจำลอง 4 รอย จำหลักด้วยแผ่นศิลา สัณนิฐานกันว่าเป็นของเก่า แต่ไม่ทราบว่านำมาจากที่ไหน

นอกจากนี้แล้วยังเป็นที่รู้จักกันดีว่า แม่ชีทศพร เทวาพิทักษ์ธรรม (หรือธนพร) อาศัยอยู่ที่วัดนี้

 ลำดับเจ้าอาวาส 
ลำดับ นาม ดำรงตำแหน่ง (พ.ศ.) 1.  พระปรากรมมุนี  2.  พระเมธาธรรมรส (ถิ่น)   3.  พระเมธาธรรมรส (เอี่ยม ป.ธ.7)   4.  พระพุทธิวิริยาภรณ์ (น้อย)   5.  พระวิเชียรกระวี (เอี่ยม ป.ธ.4)  6.  พระอริยกระวี (พลับ ป.ธ.4)   7.  พระสาสนโสภณ (อ่อน อหึสโก) ป.ธ.7  2430 - 2444 8.  พระราชเมธี (ท้วม กณฺณวโร ป.ธ.5)   9.  พระเขมาภิมุขธรรม (อิ่ม)   10.  พระเมธาธรรมรส (เสาร์ โสริโย ป.ธ.5)   -  คณะกรรมการปกครองนำโดย พระมหาโพธิวงศาจารย์ (สาลี อินฺทโชโต) 2484 11.  พระญาณกิตติ (สมศักดิ์ สิริวณฺโณ) ป.ธ.5   รักษาการ  พระมหาโพธิวงศาจารย์ (สาลี อินฺทโชโต)  2505 - 2508 12.  พระวิสุทธิวงศาจารย์ (สุง ธญฺญาโภ) ป.ธ.6  2508 - 2534 13.  พระราชธรรมสุนทร (ฉ่อง ถาวโร) ป.ธ.8  2535 - 2539 14.  สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สมศักดิ์ อุปสโม) ป.ธ.9  2540 - 2562 รักษาการ  พระราชรัตนมุนี (บุญเทียม ญานินฺโท) ป.ธ.8  2562 - 2565 15.  พระราชพิพัฒนโกศล (ประสิทธิ์ ปริยัตฺติธารี) ป.ธ.7  19 กุมภาพันธ์ 2565 - ปัจจุบัน

หมายเหตุ

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 การศึกษาสถาปัตยกรรมวัดพิชัยญาติการาม โดย บัญชา นาคทอง

พิชยญาติการาม
พิชยญาติการาม
พิชยญาติการาม
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา
หมวดหมู่:โบราณสถานในเขตคลองสาน