ดัชนีการพัฒนามนุษย์

|430px
ดัชนีการพัฒนามนุษย์ () หรือ เอชดีไอ () คือดัชนีทางสถิติแบบองค์รวมที่รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการคาดหมายคงชีพ การศึกษา และรายได้เฉลี่ยต่อหัว ซึ่งใช้จัดลำดับการพัฒนามนุษย์ในแต่ละประเทศเป็น 4 กลุ่ม ยิ่งประเทศใดมีระดับการคาดหมายคงชีพ การศึกษา และรายได้เฉลี่ยต่อหัวมาก ก็จะยิ่งส่งผลให้ระดับการพัฒนามนุษย์มากตามไปด้วย ทั้งนี้ดัชนีดังกล่าวได้รับการพัฒนาโดยนักเศรษฐศาสตร์ชาวปากีสถาน มาห์บับ อุล ฮัก ร่วมกับนักเศรษฐศาสตร์ชาวอินเดีย อมรรตยะ เสน ซึ่งได้วางกรอบการศึกษาไว้ว่าผู้คนสามารถที่จะ "เป็น" หรือ "กระทำ" สิ่งที่ตนปรารถนาในชีวิตได้หรือไม่ และเผยแพร่รายงานการศึกษาโดยโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ

ใน พ.ศ. 2553 รายงานการพัฒนามนุษย์ได้ริเริ่มดัชนีการพัฒนามนุษย์ปรับปรุงด้วยความไม่เท่าเทียมหรือ "ไอเอชดีไอ" (Inequality-adjusted Human Development Index; IHDI) ในขณะที่ดัชนีแบบเดิมยังถือว่ามีข้อมูลที่เป็นประโยชน์อยู่ โดยกล่าวว่า "ไอเอชดีไอคือดัชนีที่สะท้อนระดับการพัฒนามนุษย์ที่แท้จริง (เนื่องจากพิจารณาความไม่เท่าเทียมในสังคมด้วย)" และ "อาจมองได้ว่าดัชนีการพัฒนามนุษย์แบบเดิมคือศักยภาพในการพัฒนามนุษย์ (ดัชนีไอเอชดีไอสูงสุดที่เป็นได้ เนื่องจากเป็นกรณีที่สังคมมีความเท่าเทียมกันโดยสมบูรณ์)"

ดัชนีการพัฒนามนุษย์วัดความสำเร็จโดยเฉลี่ยของแต่ละประเทศในการพัฒนามนุษย์สามด้านหลัก ๆ ได้แก่
การมีชีวิตที่ยืนยาวและมีสุขภาพดี - วัดจากอายุขัย
ความรู้ - วัดจากการรู้หนังสือ (มีน้ำหนักเป็นสองในสามส่วน) และอัตราส่วนการเข้าเรียนสุทธิที่รวมกันทั้งระดับประถม มัธยม และอุดมศึกษา (มีน้ำหนักเป็นหนึ่งในสามส่วน)
มาตรฐานคุณภาพชีวิต - วัดจากผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (Gross Domestic Product - GDP) ต่อหัวและความเท่าเทียมกันของอำนาจซื้อ (purchasing power parity - PPP) 

ในแต่ละปี รัฐสมาชิกองค์การสหประชาชาติจะได้รับการจัดอันดับตามดัชนีนี้ ประเทศที่ได้รับการจัดอยู่ในอันดับต้น ๆ มักจะโฆษณาผลการจัดอันดับดังกล่าว (เช่น กรณีของนายฌอง เครเตียง อดีตนายกรัฐมนตรีของแคนาดา) เพื่อที่จะดึงดูดให้บุคลากรที่มีความสามารถอพยพเข้ามาในประเทศของตนมากขึ้น (เพื่อเป็นทรัพยากรมนุษย์ในทางเศรษฐกิจ) หรือเพื่อที่จะลดแรงจูงใจในการอพยพย้ายออก อย่างไรก็ดี องค์การสหประชาชาติยังมีวิธีการวัดความยากจนในแต่ละประเทศอีกด้วย โดยการใช้ดัชนีความยากจนมนุษย์ (Human Poverty Index)

ในปัจจุบันประเทศไทยได้รับการจัดเป็นประเทศที่มีดัชนีการพัฒนามนุษย์สูงมาก จากข้อมูลใน พ.ศ. 2564 ซึ่งเผยแพร่รายงานในวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2565 โดยโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ 

 ดัชนีการพัฒนามนุษย์ พ.ศ. 2564 

โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติได้เผยแพร่รายงานการพัฒนามนุษย์ พ.ศ. 2565 ในวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2565 และได้คำนวณคะแนนสำหรับดัชนีการพัฒนามนุษย์จากประมาณการข้อมูลสำหรับ พ.ศ. 2564 ตารางด้านล่างต่อไปนี้คือกลุ่มประเทศที่มีระดับการพัฒนามนุษย์ "สูงมาก" จำนวน 66 ลำดับThe UN does not calculate the HDI of Macau. The government of Macau calculates its own HDI.Macau in Figures, 2015Taiwan's government calculated its HDI to be 0.882, based on 2010 new methodology of UNDP. 

  = สูงขึ้น
  = คงเดิม
  = ต่ำลง

 ตัวเลขด้านข้างเครื่องหมายแสดงถึงอันดับที่เปลี่ยนแปลงไปจากปีก่อนหน้า

 อันดับ ประเทศ HDI การประเมิน 2565ในปี 2564  การเปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับ 2563 การประเมิน 2565ในปี 2564  การเปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับ 2563 1   (2)    0.962   0.006 2   (1)    0.961   0.002 3   (1)    0.959   0.002 4      0.952   0.003 5      0.951   0.004 6   (1)    0.948   0.001 7   (2)    0.947   0.005 8      0.945   0.002 9   (2)    0.942   0.002 10      0.941   0.002 11   (1)    0.940   0.002 12   (2)    0.939   13   (3)    0.937   0.009 13      0.937   0.001 15      0.936   0.005 16   (2)    0.935   0.002 17      0.930   0.006 18   (1)    0.929   0.005 19      0.925   0.002 19   (1)    0.925   0.003 21      0.921   0.001 22      0.919   0.002 23   (3)    0.918   0.007 23      0.918   0.005 25   (2)    0.916   0.003 26   (1)    0.911   0.001 27      0.905   0.006 28      0.903   0.005 29      0.896   0.002 30   (2)    0.895   0.006 31   (1)    0.890   0.002 32   (2)    0.889   0.003 33      0.887   0.001

 อันดับ ประเทศ HDI การประเมิน 2565ในปี 2564  การเปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับ 2563 การประเมิน 2565ในปี 2564  การเปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับ 2563 34   (2)    0.876   35      0.875   0.002 35   (1)    0.875   0.004 35   (3)    0.875   0.005 38   (1)    0.866   0.003 39   (2)    0.863   0.008 40   (5)    0.858   0.010 40   (1)    0.858   0.003 42   (1)    0.855   0.003 42      0.855   0.001 44   (2)    0.853   0.008 45   (5)    0.848   0.009 46   (2)    0.846   0.003 47      0.842   0.002 48      0.838   0.005 49   (3)    0.832   0.006 50   (4)    0.831   0.009 51   (2)    0.829   0.001 52   (3)    0.822   0.008 53      0.821   0.003 54   (3)    0.816   0.011 55   (3)    0.812   0.003 56   (3)    0.811   0.003 57   (1)    0.810   0.008 58   (1)    0.809   0.007 58   (3)    0.809   0.012 60      0.808   0.001 61   (6)    0.805   0.004 62   (1)    0.803   0.003 63   (1)    0.802   63   (1)    0.802   0.002 63   (1)    0.802   0.002 66   (2)    0.800   0.002

 ประเทศไทย 
ประเทศไทยได้รับการจัดอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับ "สูงมาก" ซึ่งสถิติคะแนนย้อนหลัง (สำหรับการประเมินใน พ.ศ. 2564) เป็นดังต่อไปนี้

 ประเทศ อันดับล่าสุด(พ.ศ. 2567) เปลี่ยนแปลงจากปีก่อนคะแนน 256725652564 2561 2560 2559 2558 2557 2556 2555 2554 2553 2548 2543 2538 2533  47 🔺 8 0.8570.0830.723 0.795 0.790 0.785 0.781 0.778 0.747 0.746 0.743 0.737 0.706 0.653 0.619 0.576

 อ้างอิง 

การพัฒนามนุษย์
หมวดหมู่:ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ
หมวดหมู่:เศรษฐศาสตร์สิ่งแวดล้อม