อำเภอคุระบุรี

คุระบุรี เป็น 1 ใน 8 อำเภอของจังหวัดพังงา มีพื้นที่ใน 4 อุทยานแห่งชาติ ได้แก่ อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสิมิลัน วันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2525 อุทยานแห่งชาติศรีพังงา วันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2531 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์ วันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2524 อุทยานแห่งชาติแหลมสน วันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2526

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอคุระบุรีมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสุขสำราญ (จังหวัดระนอง)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอบ้านตาขุน (จังหวัดสุราษฎร์ธานี)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอพนม (จังหวัดสุราษฎร์ธานี) และอำเภอตะกั่วป่า
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับทะเลอันดามัน

 ประวัติ 
คุระบุรีเป็นดินแดนที่อยู่ในความปกครองของตะกั่วป่า เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 กล่าวคือ ในปี พ.ศ. 2441 ได้ทรงประกาศพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองท้องที่ โดยจัดระเบียบการปกครองท้องที่ออกเป็นจังหวัด อำเภอ และตำบล ฯลฯ จึงได้มีการจัดตั้งที่ว่าการอำเภอขึ้นที่บ้านโคกยาง (ปัจจุบันอยู่ในหมู่ 4 ตำบลบางวัน) เรียกชื่อว่า อำเภอโคกยาง ขึ้นกับเมืองตะกั่วป่า จังหวัดตะกั่วป่า ในปี พ.ศ. 2444 เมืองตะกั่วป่าทรุดโทรมลงอย่างมาก จึงได้ย้ายที่ตั้งเมืองตะกั่วป่าจากตำบลตลาดเหนือ (ปัจจุบันคือตลาดเก่า ถนนอุดมธารา เขตเทศบาลเมืองตะกั่วป่า) ไปตั้งใหม่ที่เกาะคอเขา (ปัจจุบันคือบ้านเมืองใหม่ หมู่ 1 ตำบลเกาะคอเขา อำเภอตะกั่วป่า) เรียกว่า เมืองใหม่ ได้ก่อสร้างที่ทำการและบ้านพักข้าราชการขึ้น พร้อมทั้งให้ย้ายที่ว่าการอำเภอโคกยางที่บ้านโคกยางมารวมกับเมืองใหม่ที่เกาะคอเขา แต่เมืองตะกั่วป่าที่เกาะคอเขาไม่ได้เจริญรุ่งเรืองขึ้นตามที่คาดคิด ดังนั้นในปี พ.ศ. 2456 จึงต้องย้ายเมืองตะกั่วป่า เมืองใหม่ที่เกาะคอเขา ไปตั้งใหม่ที่บ้านย่านยาว (ที่ว่าการอำเภอตะกั่วป่าในปัจจุบัน) ส่วนเมืองตะกั่วป่า หรือเมืองใหม่ที่เกาะคอเขานั้นให้ลดฐานะลงเป็นอำเภอเกาะคอเขา วันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2456 ขึ้นกับจังหวัดตะกั่วป่าที่ย่านยาว จนกระทั่ง พ.ศ. 2481 อำเภอเกาะคอเขาที่เมืองใหม่ ถูกลดฐานะลงเป็นกิ่งอำเภอเกาะคอเขา วันที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2481 ให้ขึ้นอยู่กับอำเภอตะกั่วป่า

ต่อมาได้มีการตัดถนนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4 (ถนนเพชรเกษม) ทำให้การคมนาคมทางบกสะดวกมากยิ่งขึ้น จึงให้ย้ายที่ทำการกิ่งอำเภอเกาะคอเขาขึ้นมาตั้งที่ริมถนนเพชรเกษม ตรงบริเวณบ้านนางย่อน หมู่ที่ 2 ตำบลคุระ (ปัจจุบันเป็นหมู่ที่ 1 ตำบลคุระ อำเภอคุระบุรี) ในปี พ.ศ. 2507 ยังคงเรียกกิ่งอำเภอเกาะคอเขา จนกระทั่ง พ.ศ. 2511 ได้มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอเกาะคอเขา เป็นกิ่งอำเภอคุระบุรี วันที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2511 ยังคงขึ้นอยู่กับอำเภอตะกั่วป่า ต่อมาปี พ.ศ. 2518 มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะเป็นอำเภอคุระบุรี วันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2518 จนปัจจุบัน

 วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2456 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอเกาะคอเขา เป็น อำเภอปากน้ำ
 วันที่ 28 กันยายน 2456 ย้ายศาลากลางเมืองตะกั่วป่า จากตำบลเกาะคอเขา อำเภอเมืองเก่า ไปตั้งที่ตำบลย่านยาว อำเภอตลาดใหญ่ ยกอำเภอตลาดใหญ่ ขึ้นเป็น อำเภอเมือง และเปลี่ยนนามอำเภอเมืองเก่า เป็น อำเภอเกาะคอเขา วันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2456 จังหวัดตะกั่วป่า
 วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอปากน้ำ เป็น อำเภอเกาะคอเขาราชกิจจานุเบกษา, ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ  เล่ม 34 หน้า 65 วันที่ 29 เมษายน 2460
 วันที่ 25 ธันวาคม 2464 มีฐานะเป็น "อำเภอเกาะคอเขา" จังหวัดพังงา มีเขตการปกครองรวม 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลเกาะคอเขา ตำบลบางครั่ง ตำบลคุระ ตำบลไร่ช่อง และตำบลบางวัน
 วันที่ 3 ธันวาคม 2465 ตั้งตำบลเกาะพระทอง และตั้งตำบลคุรอด
 วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2474 ยุบจังหวัดตะกั่วป่า รวมเข้ากับจังหวัดพังงา ทำให้ท้องที่อำเภอเกาะคอเขา โอนมาขึ้นกับจังหวัดพังงา
 วันที่ 29 สิงหาคม 2481 ยุบอำเภอเกาะคอเขา ลงเป็น กิ่งอำเภอเกาะคอเขา ให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอตะกั่วป่า และโอนพื้นที่หมู่ 1,2 (ในขณะนั้น) ของตำบลบางวัน อำเภอเกาะคอเขา ไปขึ้นกับตำบลโคกเคียน อำเภอตะกั่วป่า กับโอนพื้นที่หมู่ 1,2 (ในขณะนั้น) ของตำบลบางครั่ง อำเภอเกาะคอเขา ไปขึ้นกับตำบลบางวัน และยุบตำบลบางครั่ง
 วันที่ 26 ธันวาคม 2481 ยุบตำบลไร่ช่อง เข้ากับตำบลคุระ และขนานนามว่า ตำบลคุระ
 วันที่ 8 ธันวาคม 2507 ย้ายที่ว่าการกิ่งอำเภอเกาะคอเขา จากตำบลเกาะคอเขา มาตั้งที่บ้านนางย่อน ตำบลคุระ วันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2507
 วันที่ 29 ตุลาคม 2511 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอเกาะคอเขา อำเภอตะกั่วป่า เป็น กิ่งอำเภอคุระบุรี อำเภอตะกั่วป่า
 วันที่ 29 พฤษภาคม 2516 จัดตั้งสุขาภิบาลคุระบุรี ในท้องที่บางส่วนของตำบลคุระ
 วันที่ 21 สิงหาคม 2518 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอคุระบุรี อำเภอตะกั่วป่า เป็น อำเภอคุระบุรี
 วันที่ 11 ธันวาคม 2529 ตั้งตำบลแม่นางขาว แยกออกจากตำบลคุระ
 วันที่ 30 ธันวาคม 2531 โอนพื้นที่ตำบลเกาะคอเขา อำเภอคุระบุรี ไปขึ้นกับอำเภอตะกั่วป่า วันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2531
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลคุระบุรี เป็นเทศบาลตำบลคุระบุรี ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 24 มกราคม 2545 กำหนดเขตตำบลคุระ ให้มีการปกครองทั้งหมด 10 หมู่บ้าน และกำหนดให้มีอาณาเขตที่ถูกต้องแม่นยำ

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอคุระบุรีแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 4 ตำบล 33 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)1.คุระKhura2.บางวันBang Wan3.เกาะพระทองKo Phra Thong4.แม่นางขาวMae Nang Khao

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอคุระบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลคุระบุรี ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลคุระและตำบลแม่นางขาว
 องค์การบริหารส่วนตำบลคุระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคุระ (นอกเขตเทศบาลตำบลคุระบุรี)
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางวัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางวันทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพระทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะพระทองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่นางขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่นางขาว (นอกเขตเทศบาลตำบลคุระบุรี)

 สถานที่สำคัญ 
 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสิมิลัน
 อุทยานแห่งชาติศรีพังงา
 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 http://www.phangnga.go.th/district/kuraburi.htm 

 อ้างอิง 


คุระบุรี