จังหวัดเกาะกง

เกาะกง () เดิมไทยเรียก ปัจจันตคิรีเขตรรุ่งมณี เมฆโสภณ. คนสองแผ่นดิน. กรุงเทพ:บ้านพระอาทิตย์, 2551. หน้า 35 บ้างสะกดว่า ปัตจันตคีรีเขตร์ หรือ ประจันต์คิรีเขตต์รุ่งมณี เมฆโสภณ. คนสองแผ่นดิน. กรุงเทพ:บ้านพระอาทิตย์, 2551, หน้า 37 เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีพื้นที่ติดชายฝั่งทะเลของประเทศกัมพูชา ตั้งอยู่บริเวณภาคตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ ทิศเหนือติดกับจังหวัดโพธิสัตว์ ทิศตะวันออกติดกับจังหวัดกำปงสปือ ทิศตะวันออกเฉียงใต้ติดกับจังหวัดพระสีหนุ ทิศตะวันตกติดกับจังหวัดตราดของประเทศไทย และทิศใต้ติดกับอ่าวไทย

จังหวัดเกาะกงมีเมืองหลักคือเมืองเขมรภูมินทร์รุ่งมณี เมฆโสภณ. คนสองแผ่นดิน. กรุงเทพ:บ้านพระอาทิตย์, 2551, หน้า 23 ซึ่งได้พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุได้พระราชทานนามนิติภูมิ นวรัตน์. เขตร์เขมรัฐภูมินทร์ . ในเปิดฟ้าส่องโลก, 17 สิงหาคม 2543. เรียกดูเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2556 แต่ไม่เป็นที่นิยมเรียก ทั้งนี้ประชาชนส่วนใหญ่นิยมเรียกเมืองหลักนี้ว่า "กรุง (เมือง) เกาะกง"รุ่งมณี เมฆโสภณ. คนสองแผ่นดิน. กรุงเทพฯ : บ้านพระอาทิตย์, 2551, หน้า 86 ()

 ประวัติ 
ชาวเกาะกงทั้งที่มีเชื้อสายเขมรและไทยเรียกเมืองหลักนี้ว่า เกาะกง ซึ่งทั้งคำว่าเกาะและกงมีความหมายตรงตัวว่า "เกาะ" ต่อมาเมื่อช่วงที่เกาะกงอยู่ภายใต้อิทธิพลของกรุงสยาม รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานนามเมืองแห่งนี้ว่า ปัจจันตคิรีเขตร ซึ่งมีความหมายว่า "ปลายเขตแดนที่ภูเขา" และตั้งนามเมืองให้คล้องกับเมืองประจวบคีรีขันธ์ (เดิมชื่อ บางนางรมย์) ซึ่งเมืองทั้งสองตั้งอยู่ในแนวรุ้งเดียวกันรุ่งมณี เมฆโสภณ. คนสองแผ่นดิน. กรุงเทพฯ : บ้านพระอาทิตย์, 2551, หน้า 23 ดังปรากฏไว้ความว่าประชุมประกาศรัชกาลที่ 4 พ.ศ. 2394-2400. พระนคร : องค์การการค้าของคุรุสภา, 2503, หน้า 37

"...ขุนสารประเสริฐรับพระบรมราชโองการใส่เกล้าฯ ทรงพระกรุณา โปรดเกล้าฯ สั่งว่า เมืองบางนางรมย์นั้นโปรดเกล้าฯ ให้เรียกเมืองประจวบคีรีขันธ์ กับที่เกาะกงนั้น โปรดเกล้าฯ ให้เรียกว่า เมืองปัจจันตคิรีเขตร ให้กรมวัง หมายไปยังกรมพระกลาโหม กรมท่า กรมพระศุภรัต สัสดีซ้ายขวา ให้เรียกชื่อเมืองทั้ง ๒ ให้ถูกตามแบบรับสั่ง"

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระยาวิไชยชลธี ผู้ว่าราชการเมืองปัจจันตคิรีเขตรได้สร้างโรงเรียนปัจจันตพิทยาคาร ตั้งอยู่ภายในวัดปัจจันตนคราราม ตำบลแหลมด่าน เมืองปัจจันตคิรีเขตร

ใน พ.ศ. 2456 เกาะกงมีประชากรเชื้อสายไทยอาศัยอยู่ 3,057 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 30-40 ของประชากรเกาะกง แต่เดิมที่ทำการเมืองเกาะกงตั้งอยู่ที่เกาะเสก็ด เรียกว่าอำเภอเกาะมูล ขึ้นต่อจังหวัดกำปอต ต่อมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต มีพระราชโองการแบ่งพื้นที่ของจังหวัดกำปอดออกมายกขึ้นเป็นจังหวัดใหม่เมื่อวันที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2501 มีพื้นที่ 606.640 เฮกตาร์ ตั้งที่ว่าการที่บ้านจำเยียม ตำบลเกาะปอ มีการปกครองสองอำเภอ คือ อำเภอเกาะกง และอำเภอกำปงโสม และต่อมาได้ย้ายตั้งที่ว่าการไปที่บ้านบางจาก ตำบลเปียมกรอโซบ (ไทยเรียก บางกระสอบ) เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม พ.ศ. 2502

 การแบ่งเขตการปกครอง 
จังหวัดเกาะกงแบ่งเป็น 7 อำเภอ (สฺรุก) 33 ตำบล และ 131 หมู่บ้าน เกาะกงถือเป็นจังหวัดขนาดเล็กที่มีประชากรอาศัยอยู่ 23,168 หลังคาเรือน และมีประชากรจำนวนทั้งสิ้น 132,106 คน
#ชื่ออังกฤษเขมรหน่วยการปกครองGeocode1โบตุมซาโกร์Botum Sakorปทุมสาครอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)09012กิรีซาโกร์Kiri Sakorคิรีสาครอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)09023เกาะกงKaoh Kongเกาะกุงอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)09034เขมรภูมินทร์ (เสาธง)เดิม: สมัจเมียนเจ็ยKhemara Phouminกรุงเขมรภูมินทฺเดิม: สมาจฺมานฺชัยเทศบาล (กฺรุง, ក្រុង)09045ม็วนด็วลเซ็ยมา (ปากคลอง)Mondol Seimaมณฑลสีมาอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)09056ซแรอ็อมบิล (นาเกลือ)จังหวัดเกาะกงSrae Ambelแสฺรอํบิลอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)09067ทมอบัง (หินบัง)ประโยชน์ โยธาภิรมย์. ปัตจันตคีรีเขตร์เกาะกง เมืองแห่งความหลัง. พิมพ์ครั้งที่ 2. พระนครศรีอยุธยา : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา, 2551, หน้า 18Thma Bangถฺมบำงฺอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)0907

 ประชากร 
จากข้อมูลสำมะโนครัวประชากรเมื่อ พ.ศ. 2551 พบว่า จังหวัดเกาะกงมีประชากร 139,722 คน ความหนาแน่นของประชากร 13 คนต่อตารางกิโลเมตร ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวเขมร ร้อยละ 98.43 ชาวจาม ร้อยละ 0.92 ชาวญวน ร้อยละ 0.33 และชาวไทยเกาะกง ร้อยละ 0.15 ประชากรส่วนใหญ่ร้อยละ 75 ไม่ใช่คนพื้นเมืองดั้งเดิม ซึ่งย้ายมาประกอบอาชีพบริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา สำหรับเมืองหลักที่มีชาวเกาะกงอาศัยอยู่ถึงร้อยละ 22 ของประชากรทั้งหมดคือ สมัคเมียนเจย ส่วนประชากรอีกร้อยละ 75 ไม่ใช่ชาวพื้นเมืองเกาะกง แต่ย้ายมาจากจังหวัดอื่น ๆ ของกัมพูชา ส่วนใหญ่จะเข้ามาหางานที่ดีกว่าทำที่บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา ส่วนเชื้อสายไทยในเกาะกงส่วนใหญ่จะอาศัยอยู่ตามหมู่บ้านต่าง ๆ ตามคลองและลุ่มแม่น้ำ เช่น ลุ่มแม่น้ำเกาะปอ, แม่น้ำครางครืน, แม่น้ำตาไต, แม่น้ำบางกระสอบ, แม่น้ำตะปังรุง, แม่น้ำคลองพิพาท, อ่าวเกาะกะปิ, คลองแพรกกษัตริย์, อ่าวยายแสน, อ่าวพลีมาศ, อาหนี และอาจเลยไปถึงนาเกลือสามก๊กวิว. การพลัดถิ่นของคนเชื้อสายไทยจากเกาะกงสู่ประเทศไทยในยุคเขมรแดง . เรีกยดูเมื่อ 12 มีนาคม 2556

ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมง นอกจากนี้คือธุรกิจท่องเที่ยว รวมทั้งนิคมอุตสาหกรรมอีกจำนวนมากที่ตั้งอยู่ในเกาะกงซึ่งมีสวัสดิการที่ดีและมีความมั่นคงทางอาชีพสูง

 อ้างอิง 

 ดูเพิ่ม 
 ประจันตคีรีเขตร์

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 มติชนรายวัน   ฉบับที่ 9048 หน้าที่ 21 ประจำวันที่ 17 ธันวาคม 2545  

เกาะกง

หมวดหมู่:ความสัมพันธ์กัมพูชา–ไทย