เรือประจัญบาน

เรือประจัญบาน คือเรือรบหุ้มเกราะขนาดใหญ่ที่มีอาวุธประจำเรือเป็นปืนใหญ่มีระยะยิงไกล ในช่วงปลายสตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 เรือประจัญบานถือเป็นเรือรบที่มีพลานุภาพที่สุดในบรรดาเรือรบทั้งหลาย และการมีฝูงเรือประจัญบานถือว่ามีความสำคัญมาก สำหรับประเทศใดๆก็ตามที่ต้องการคงไว้ซึ่งความเป็นใหญ่ทางทะเล

 ประวัติ 
คำว่า เรือประจัญบาน ถูกกำหนดขึ้นเมื่อราว ปี 1794 และเป็นคำลดรูปมาจาก เรือรบเข้ากระบวน  (ship of the line) อันเป็นเรือรบต่อด้วยไม้ ที่มีบทบาทสำคัญที่สุดใน ยุคสมัยของเรือใบ (Age of Sail)"battleship" The Oxford English Dictionary. 2nd ed. 1989. OED Online. Oxford University Press. April 4, 2000. คำดังกล่าวเข้ามาสู่การใช้อย่างเป็นทางการในปลายทศวรรษที่ 1880 เพื่อใช้บรรยาย เรือรบหุ้มเกราะ (ironclad warship) ประเภทหนึ่งStoll, J. Steaming in the Dark?, Journal of Conflict Resolution Vol. 36 No. 2, June 1992. ซึ่งปัจจุบันได้รับการอ้างถึงโดยนักประวัติศาสตร์ว่า "เรือประจัญบาญยุคก่อนเดร็ดนอท" ในปี 1906 คำสั่งให้ต่อ เรือหลวงเดร็ดนอท (1906) (HMS Drednought) นับว่าเป็นการเปิดศักราชใหม่ในการออกแบบเรือประจัญบาน 

ในยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม มีการสร้างเรือประจัญบานที่ขับเคลื่อนด้วยพลังกลจักรไอน้ำ และติดอาวุธที่ทรงอานุภาพ เช่น ปืนใหญ่โฮชวิตเซอร์ และปืนครก ที่มีระยะยิงไกล และมีอำนาจการยิงรุนแรง

ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 มีการติดตั้งเกราะเหล็กให้กับเรือประจัญบาน และมีการติดตั้งป้อมปืนใหญ่ที่หมุนยิงได้รอบ กระสุนปืนใหญ่มีการพัฒนากระสุนแบบต่างๆ และก็เข้าสู่ยุคการสร้างเรือประจัญบานด้วยเหล็กทั้งลำ และในยุคเดียวกัน กองทัพเรืออังกฤษได้สร้างเรือประจัญบาน เรือหลวงเดรดนอต (HMS Dreadnought) ที่ติดปืนใหญ่ขนาด 12 นิ้ว (305 มม.) ที่ยิงได้ทั่วทุกทิศ ทุกชาติต่างพากันสร้างเรือประจัญบาน

 สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง 
ในยุคสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง (ค.ศ. 1914-1918) ชาติต่าง ๆ ที่เข้าร่วมสงคราม ได้สร้างเรือประจัญบาน (เดรดนอต) ขึ้นมา เช่น เบราน์ชไวค์ ของเยอรมนี, เดรดนอต ของสหราชอาณาจักร, นิวยอร์ก ของสหรัฐ, คาวาชิ ของญี่ปุ่น, เซนต์อิสตแวน ของออสเตรีย-ฮังการี, พรอว็องส์ ของฝรั่งเศส, ปอลตาวา ของรัสเซีย, และเคานต์แห่งกาวูร์ ของอิตาลี

 สมัยระหว่างสงคราม 
x60px|นางาโตะx60px|มุตสึx60px|เนลสันx60px|ร็อดนีย์<center>x60px|โคโลราโดx60px|แมริแลนด์x60px|เวสต์เวอร์จิเนีย<center> สุดยอดเรือประจัญบานสุดแกร่งทั้ง 7 (Big 7) ตามสนธิสัญญานาวิกวอชิงตัน ประกอบด้วย: นางาโตะ, มุตสึ, เนลสัน, ร็อดนีย์, โคโลราโด, แมริแลนด์ และเวสต์เวอร์จิเนีย
หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ได้มีสนธิสัญญาจำกัดการสร้างเรือประจัญบานขึ้นมาหลายข้อ เช่น สนธิสัญญานาวิกวอชิงตัน ที่ห้ามสร้างเรือรบที่มีขนาดเรือเกิน 35,000 ตัน และห้ามติดปืนใหญ่ขนาดเกิน 16 นิ้ว (406 มม.) สนธิสัญญาแวร์ซายซึ่งจำกัดการสร้างเรือของเยอรมนีที่แพ้สงคราม โดยห้ามสร้างเรือที่มีขนาดเกิน 10,000 ตัน และห้ามติดปืนใหญ่ขนาดเกิน 11 นิ้ว (280 มม.)

สุดยอดเรือประจัญบานสุดแกร่งทั้ง 7 (Big 7) ตามสนธิสัญญานาวิกวอชิงตัน ประกอบด้วย:
 นางาโตะ และมุตสึ ในชั้นนางาโตะ ของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น
 เนลสัน และร็อดนีย์ ในชั้นเนลสัน ของกองทัพเรือสหราชอาณาจักร
 โคโลราโด, แมริแลนด์ และเวสต์เวอร์จิเนีย ในชั้นโคโลราโด ของกองทัพเรือสหรัฐ

ทางเยอรมนีก็ได้สร้างเรือประจัญบานขนาดกระเป๋าชั้น "ดอยช์ลันช์" ขึ้นมา โดยขนาดเรือกว่า 14,000 ตัน ติดปืนใหญ่ 11 นิ้ว 6 กระบอก ติดตั้งเครื่องยนต์ดีเซล ทำให้สามารถทำความเร็วได้สูง

 สงครามโลกครั้งที่สอง 
ในยุคสงครามโลกครั้งที่สอง (ค.ศ. 1939-1945) ชาติต่าง ๆ ที่ร่วมสงคราม ต่างสร้างเรือประจัญบานขึ้นมา เช่น บิสมาร์ค ของเยอรมนี, พระเจ้าจอร์จที่ 5 ของสหราชอาณาจักร, ไอโอวา ของสหรัฐ, ยามาโตะ ของญี่ปุ่น, ริเชอริเยอ ของฝรั่งเศส, และวิตโตรีโอเวเนโต ของอิตาลี

 อดีตประเทศประจำการ 
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1895 โดยมีเรือประจัญบานสองลำสุดท้ายในชั้นเต๊งหงวน
 : สูญเสียกองทัพเรือทั้งหมดหลังจากการล่มสลายของจักรวรรดิเมื่อสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1918 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือเคบี จูโกสลาวีจา
  กองทัพเรือสาธารณรัฐประชาชนยูเครน: สูญเสียกองทัพเรือทั้งหมดจากการพิชิตโดยพวกบอลเชวิคในปี ค.ศ. 1921
 :  ยกเลิกในปี ค.ศ. 1933 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือทีซีจี ทูร์กุท ไรส์
 : สูญเสียเรือประจัญบานชั้นเอสปานาสองลำสุดท้ายในปี ค.ศ. 1937
 : สูญเสียเรือประจัญบานชั้นมิสซิสซิปปีสองลำสุดท้ายในปี ค.ศ. 1941
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1945 โดยมีเรือประจัญบานสองลำสุดท้ายในชั้นด็อยท์ชลันท์
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1945 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือนางาโตะ
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1952 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือมีนัชเจไรช์
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1953 โดยมีเรือประจัญบานสองลำสุดท้ายในชั้นอันเดรอาโดเรีย
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1956 โดยมีเรือประจัญบานสองลำสุดท้ายในชั้นกังกุต
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1957 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือเออาร์เอ ริวาดาเวีย
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1958 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคืออัลมิแรนเตลาตอร์เร
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1960 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือเรือหลวงแวนการ์ด
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1970 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือจีนบาร์ท
 : ยกเลิกในปี ค.ศ. 1992 โดยมีเรือประจัญบานลำสุดท้ายคือยูเอสเอส มิสซูรี

 รูปภาพกองเรือประจัญบานในประวัติศาสตร์ 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 ตารางเปรียบเทียบของ 7 เรือประจัญบานในสงครามโลกครั้งที่ 2


หมวดหมู่:ยุทโธปกรณ์