สภากาชาดไทย

สภากาชาดไทย เป็นสภากาชาดประจำประเทศไทย มีภารกิจปกป้องชีวิตและสุขภาพของมนุษย์ ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2436 (ร.ศ. 112) เดิมเรียก "สภาอุณาโลมแดงแห่งชาติสยาม" ริเริ่มก่อตั้งโดยท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์ ภริยาของเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) ซึ่งมีสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงเป็นสภานายิกาพระองค์แรก สันนิบาตสภากาชาดมีมติรับสภากาชาดสยามเป็นสมาชิกในวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2464

 ประวัติ 

 พ.ศ. 2436 เกิดกรณีพิพาทระหว่าง ประเทศสยาม กับ ประเทศฝรั่งเศส เรื่องดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงซึ่งส่งผลให้ทหารบาดเจ็บล้มตายมาก แต่ไม่มีองค์การกุศลหลักที่ทำหน้าที่ช่วยเหลือพยาบาลและบรรเทาทุกข์ ดังนั้น ท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์ จึงได้ชักชวนสตรีอาสาสมัครขึ้นและได้กราบบังคมทูลสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เพื่อขอพระราชทานพระบรมราชานุญาต ตั้ง "สภาอุณาโลมแดงแห่งชาติสยาม" เมื่อความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชกระแสว่า เป็นความคิดอันดีตามแบบอย่างประเทศที่เจริญแล้ว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดตั้ง "สภาอุณาโลมแดง" ขึ้น เมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2436 ซึ่งถือเป็น "วันสถาปนาสภากาชาดไทย" นอกจากนี้ ยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ทรงเป็น "สภาชนนี", สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็น "สภานายิกา" และท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงษ์ เป็นเลขานุการิณีสภาอุณาโลมแดงประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2436 
 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระดำริว่า ถ้าได้จัดโรงพยาบาลของกาชาด ก็จะเป็นประโยชน์แก่บ้านเมือง พระองค์จึงได้ร่วมกับพระราชภราดาภคินี ทรงบริจาคทรัพย์รวมกับทุนของสภาอุณาโลมแดง สร้างโรงพยาบาลขึ้นในที่ดินส่วนพระองค์ แล้วโปรดเกล้าฯ ขนานนามตามพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า "โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์" เพื่อเป็นอนุสรณ์ในสมเด็จพระบรมชนกนาถ และให้โรงพยาบาลนี้เป็นของสภากาชาดสยาม
 พ.ศ. 2463 สภากาชาดไทยได้รับการรับรองจาก "ส่วนการรับรองระหว่างประเทศ คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ" 
 พ.ศ. 2464 สภากาชาดไทยเข้าเป็นสมาชิกของ "สหพันธ์สภากาชาดและสภาเสี้ยววงเดือนแดงระหว่างประเทศ"

 สภากาชาดสยาม-สภากาชาดไทย 
 สภานายิกา 
 ลำดับ  รูป  รายนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ 1  100px  สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง  พ.ศ. 2436  20 ตุลาคม พ.ศ. 2462 2  100px  สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า  28 กรกฎาคม พ.ศ. 2463พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งสภานายิกาแห่งสภากาชาดสยาม  17 ธันวาคม พ.ศ. 2498 3  100px  สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง  12 สิงหาคม พ.ศ. 2499  24 ตุลาคม พ.ศ. 2568

 องค์บรมราชูปถัมภิกา 
 ลำดับ  รูป  รายนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ 1  100px  สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี  2 มีนาคม พ.ศ. 2497ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสภากาชาดไทย เรื่องบรมราชูปถัมภิกาแห่งกองบรรเทาทุกข์และอนามัยสภากาชาดไทย, เล่ม ๗๑ ตอนที่ ๕๑ หน้า ๑๘๔๓, ๑๗ สิงหาคม ๒๔๙๗  22 พฤษภาคม พ.ศ. 2527 2  100px  สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง  6 เมษายน พ.ศ. 2497ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสภากาชาดไทย เรื่องสมาชิกพิเศษแห่งสภากาชาดไทย และบรมราชูปถัมภิกาแห่งกองอนุกาชาดไทย, เล่ม ๗๑ ตอนที่ ๕๑ หน้า ๑๘๔๒, ๑๗ สิงหาคม ๒๔๙๗  12 สิงหาคม พ.ศ. 2499

 องค์อุปถัมภิกา 
 ลำดับ  รูป  รายนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ 1  100px  พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี  18 สิงหาคม พ.ศ. 2502  10 ตุลาคม พ.ศ. 2528 2  100px  สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา  18 สิงหาคม พ.ศ. 2502  27 กรกฎาคม พ.ศ. 2554

 อุปนายก-อุปนายิกา 
 ลำดับ  รูป  รายนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ 1  100px  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ  3 เมษายน พ.ศ. 2457ประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2457  13 มิถุนายน พ.ศ. 2463 2  100px  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต  12 กรกฎาคม พ.ศ. 2463ประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2463  30 มิถุนายน พ.ศ. 2475 3  100px  เจ้าพระยาพิชัยญาติ (ดั่น บุนนาค)  30 มิถุนายน พ.ศ. 2475ประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2475  17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2482 4  100px  พลเอก มังกร พรหมโยธี  27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2482ประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2482  16 สิงหาคม พ.ศ. 2482 5  100px  พันเอก ช่วง เชวงศักดิ์สงคราม  28 ตุลาคม พ.ศ. 2486ประกาศจากราชกิจจานุเบกสา วันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2486 (ตัวสะกดตามต้นฉบับ)  31 มกราคม พ.ศ. 2491 6  100px  พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต  13 มกราคม พ.ศ. 2491ประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่  20 มกราคม พ.ศ. 2491  15 กันยายน พ.ศ. 2502 7  100px  เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร ณ สงขลา)  18 มีนาคม พ.ศ. 2503ประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2503  30 มิถุนายน พ.ศ. 2507 8  100px  พระตีรณสารวิศวกรรม (ตรี ตีรณสาร)  1 กรกฎาคม พ.ศ. 2507ประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2507  13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2512 9  100px  พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุขุมาภินันท์  26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2512ประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2512  21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2516 –  100px  หม่อมหลวงเกษตร สนิทวงศ์    22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2516  12 ธันวาคม พ.ศ. 2520 10  100px  สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  13 ธันวาคม พ.ศ. 2520ประกาศจากราชกิจจานุเบกษา วันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2520  อยู่ในวาระ

 งานกาชาด 

งานกาชาด เป็นงานที่จัดขึ้นเพื่อหารายได้บำรุงสภากาชาดไทย มีการจัดงานทั้งในกรุงเทพมหานคร และจังหวัดต่าง ๆ

งานกาชาด จัดให้มีขึ้นเป็นครั้งแรกระหว่างวันที่ 31 มีนาคม 2465 – 8 เมษายน 2466 (สมัยนั้นวันขึ้นปีใหม่ยังเป็นวันที่ 1 เมษายน) ณ ท้องสนามหลวง แรกเริ่มเป็นการรับสมาชิกโดยเสียค่าบำรุงปีละ 1 บาท ต่อมาจึงเพิ่มกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การละเล่น การออกร้านขององค์กรต่าง ๆ การประกวดธิดากาชาด เป็นต้น และได้ย้ายมาจัดที่ สถานเสาวภา และบริเวณลานพระบรมรูปทรงม้า, สวนอัมพร และสนามเสือป่า ตามลำดับ โดยจัดในช่วงประมาณปลายเดือนมีนาคม ถึงต้นเดือนเมษายนของทุกปี เป็นเวลา 9 วัน

ภายในงานจะมีการออกร้านจำหน่ายสินค้าราคาถูก, บริการตรวจสุขภาพ, จำหน่ายสลากรางวัล "สลากกาชาด" เป็นต้น ซึ่งร้านในงานมาจากหน่วยงานต่าง ๆ เช่น หน่วยงานรัฐ, กองทัพ, สถานีโทรทัศน์, โรงพยาบาล มหาวิทยาลัย ตลอดจนถึงบริษัทเอกชน

งานกาชาดประจำปี พ.ศ. 2561 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 23 พฤศจิกายน ถึง 1 ธันวาคม พ.ศ. 2561 ณ สวนลุมพินี แขวงลุมพินี เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร ภายใต้แนวคิด "125 ปี สภากาชาดไทย ร้อยดวงใจส่งต่อการให้ที่งดงาม"

งานกาชาดประจำปี พ.ศ. 2563 มีการเปลี่ยนรูปแบบการจัดงานเป็นรูปแบบออนไลน์ครั้งแรก ภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดต่อไวรัสโควิด-19 ในประเทศไทย โดยจัดขึ้นในระหว่างวันที่ 19 – 29 ธันวาคม พ.ศ. 2563 ผ่านทางเว็บไซต์ของงานกาชาด ตลอด 24 ชั่วโมง

ในปี พ.ศ. 2565 สภากาชาดไทยได้จัดงานกาชาดคู่ขนานทั้งที่สวนลุมพินีและผ่านเว็บไซต์ของงาน เพื่อเฉลิมพระเกียรติองค์สภานายิกา เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สิงหาคม 2565 รวมถึงฉลองครบรอบ 100 ปีของการจัดงาน

 หน่วยงานภายใน 

 สำนักงาน
 สำนักงานบริหาร
 สำนักงานกลาง
 โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ 
 โรงพยาบาลสมเด็จพระบรมราชเทวี ณ ศรีราชา 
 สถานเสาวภา
 สำนักงานบรรเทาทุกข์และประชานามัยพิทักษ์
 สำนักงานยุวกาชาด
 สำนักงานอาสากาชาด
 ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ
 สำนักงานจัดหารายได้
 สำนักงานการคลัง
 สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย
 สำนักงานบริหารทรัพยากรบุคคล
 สำนักงานบริหารกิจการเหล่ากาชาด

 หน่วยงานชำนัญพิเศษ
 ศูนย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู
 ศูนย์ดวงตาสภากาชาดไทย
 ศูนย์วิจัยโรคเอดส์
 ศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทย
 ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศ
 ศูนย์ฝึกอบรมปฐมพยาบาลและสุขภาพอนามัย
 หน่วยงานพิเศษ
 มูลนิธิสงเคราะห์เด็กของสภากาชาดไทย
 มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก
 สำนักงานจัดการทรัพย์สิน
 สำนักงานบริหารระบบกายภาพ
 สำนักงานโภชนาการ สวนจิตรลดา
 สำนักงานตรวจสอบสภากาชาดไทย

 ดูเพิ่ม 

 เหรียญกาชาด
 การบริจาคโลหิต
 โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
 สถานเสาวภา
 สถานีเอื้อน อนามัย จังหวัดเพชรบุรี
 โรงพยาบาลสมเด็จพระบรมราชเทวี ณ ศรีราชา
 ยุวกาชาดไทย
 กาชาด

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 สภากาชาดไทย 
 สำนักงานจัดหารายได้ สภากาชาดไทย
 สำนักงานยุวกาชาด สภากาชาดไทย 


หมวดหมู่:องค์กรในพระบรมราชูปถัมภ์ในประเทศไทย
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2436
หมวดหมู่:ก่อตั้งในสยามในปี พ.ศ. 2436