ภูเขาไฟกรากะตัว

กรากาตัว () หรือ กรากาเตา () เป็นแอ่งยุบปากปล่องในช่องแคบซุนดาระหว่างเกาะชวากับเกาะสุมาตราในจังหวัดลัมปุง ประเทศอินโดนีเซีย แอ่งยุบปากปล่องเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มเกาะภูเขาไฟ (กลุ่มเกาะกรากะตัว) ที่มี 4 เกาะ สองในเกาะนั้นรู้จักกันในชื่อลังและเฟอร์ลาเติน ส่วนรากาตา เกาะอีกแห่ง เป็นส่วนที่เหลืออยู่เพียงแห่งเดียวของเกาะที่ชื่อว่ากรากะตัว ถูกทำลายไปเกือบทั้งหมดจากการปะทุใน ค.ศ. 1883 ซึ่งก่อให้เกิดแอ่งภูเขาไฟ

ใน ค.ศ. 1927 เกาะที่สี่ ชื่อ อานักกรากะตัว หรือ "บุตรกรากะตัว" ผุดขึ้นมาจากแอ่งภูเขาไฟที่ก่อตัวขึ้นใน ค.ศ. 1883 และมีการปะทุครั้งใหม่เกิดขึ้นตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยการยุบตัวครั้งใหญ่ทำให้เกิดสึนามิในช่องแคบซุนดาเมื่อ ค.ศ. 2018

 ความสำคัญทางประวัติศาสตร์ 

 ศัพทมูลวิทยา 
หนึ่งในบันทึกที่เก่าแก่ที่สุดที่กล่าวถึงชื่อกรากะตัวคือตำราภาษาซุนดาเก่าชื่อ บูจังกามานิก ซึ่งน่าจะเขียนขึ้นในชวาตะวันตกเมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 15 ในนี้กรากะตัวได้รับการเรียกขานเป็น "เกาะรากาตา ภูเขาที่กลางทะเล" (pulo Rakata gunung ti tengah sagara, f. 27v) แม้จะมีคำอธิบายก่อนหน้านี้ในแหล่งข้อมูลของยุโรปเกี่ยวกับเกาะในช่องแคบซุนดาที่มี "ภูเขาแหลม" แต่การกล่าวถึงกรากะตัวโดยใช้ชื่ออย่างเป็นทางการในโลกตะวันตกครั้งแรกนั้น ปรากฏอยู่ในแผนที่ของ Lucas Janszoon Waghenaer ใน ค.ศ. 1611 ที่ระบุชื่อเกาะว่า "Pulo Carcata" (pulo เป็นศัพท์ภาษาซุนดาที่แปลว่า "เกาะ") มีการค้นพบรูปแบบการสะกดที่แตกต่างกันประมาณ 24 แบบ รวมถึง Crackatouw, Cracatoa และ Krakatao (ในรูปสะกดแบบเก่าที่อิงโปรตุเกส) การปรากฏของรูปสะกด Krakatau ครั้งแรกเท่าที่ทราบมาจาก Wouter Schouten ซึ่งเดินทางผ่าน "เกาะ Krakatau ที่ปกคลุมไปด้วยต้นไม้สูง" ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1658

ที่มาของชิ้อเกาะ Krakatau ในภาษาอินโดนีเซียยังไม่เป็นที่กระจ่าง โดยทฤษฎีหลักมีดังนี้:
 จากภาษาสันสกฤตว่า karka หรือ karkaṭa หรือ karkaṭaka หมายถึง "ล็อบสเตอร์" หรือ "ปู" รูปย่อ rakaṭa ในภาษาชวาเก่าก็หมายถึง "ปู" ข้อเท็จจริงที่ว่าการกล่าวถึงคำนี้ในบันทึกที่เก่าแก่ที่สุดนั้นคล้ายคลึงกับการออกเสียงคำเหล่านี้ที่ใช้เรียกปูอย่างมาก (rakata ใน บูจังกามานิก และ carcata ในแผนที่ของ Waghenaer) ทำให้รากศัพท์ภาษาสันสกฤตเป็นที่มาของคำนี้ น่าจะเป็นไปได้มากที่สุด
 คำเลียนเสียงธรรมชาติ เลียนแบบเสียงร้องของนกกระตั้ว (Kakatoes) ซึ่งเคยอาศัยอยู่บนเกาะนี้ อย่างไรก็ตาม Van den Berg ชี้ให้เห็นว่านกเหล่านี้พบได้เฉพาะใน "ส่วนตะวันออกของกลุ่มเกาะ" (หมายถึงหมู่เกาะซุนดาน้อยทางตะวันออกของเกาะชวา ตั้งอยู่ฝั่งตรงข้ามของเส้นวอลเลซ)
 คำภาษามลายูที่ใกล้เคียงที่สุดคือ kelakatu ซึ่งหมายถึง "มดปีกขาว" Furneaux ชี้ให้เห็นว่าในแผนที่ก่อน ค.ศ. 1883 ภูเขาไฟกรากะตัวมีลักษณะคล้ายมดเมื่อมองจากด้านบน โดยมีเกาะลังและเฟอร์ลาเตินอยู่ด้านข้างเหมือนปีก
 Van den Berg (1884) เล่าเรื่องราวว่า Krakatau เป็นผลมาจากความผิดพลาดทางภาษา ตามตำนานเล่าว่า กัปตันเรือที่มาเยือนได้ถามชาวพื้นเมืองถึงชื่อของเกาะ และชาวพื้นเมืองตอบว่า "Kaga tau" (Aku enggak tahu)— ซึ่งเป็นวลีสแลงของชาวจาการ์ตา/เบอตาวีที่แปลว่า "ฉันไม่รู้" เรื่องราวนี้ไม่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง เนื่องจากมีความคล้ายคลึงกับตำนานทางภาษาศาสตร์อื่น ๆ เกี่ยวกับที่มาของคำว่าจิงโจ้และชื่อของคาบสมุทรยูกาตัน

Global Volcanism Program ของสถาบันสมิธโซเนียนระบุชื่อภาษาอินโดนีเซียว่า Krakatau ว่าเป็นชื่อที่ถูกต้อง แต่กล่าวว่ารูปสะกด Krakatoa มักถูกนำมาใช้ด้วยNote: This spelling has been attributed to a sub-editor at The Times (who may have typographically swapped the 'a' and 'o' of the Portuguese spelling) interpreting telegraphic reporting on the massive eruption of 1883.

 ประวัติ 
ในอดีตพื้นที่ระหว่างเกาะชวากับเกาะสุมาตราเป็นทะเล ต่อมา เมื่อประมาณ 1,000,000 ปีก่อน เปลือกโลกบริเวณนี้ได้แยกตัวออก ส่งผลให้แมกมาและธาตุภูเขาไฟจำนวนมากถูกพ่นออกมา และต่อมาแมกมาก็เย็นลงจับตัวกันเป็นภูเขาใต้น้ำ หลายหมื่นปีต่อมา ธาตุภูเขาไฟเริ่มเย็นตัวลง และจับตัวแข็งอยู่ใต้ทะเลเหนือภูเขาใต้น้ำเหล่านั้น และก็เกิดการทับถมอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นเกาะพ้นน้ำขนาดใหญ่ใกล้เคียงกับเกาะชวากับเกาะสุมาตรา คาดกันว่าภูเขาไฟในยุคนั้นระเบิดออกอย่างรุนแรงจนเกือบจะหายไปทั้งเกาะ โดยส่วนของเกาะที่เหลืออยู่ปัจจุบันเรียกว่า เกาะลัง และเกาะเวอร์ลาเต็น ซึ่งเป็นเกาะที่เรียงรายอยู่รอบ ๆ ภูเขาไฟ อานัก กรากาตัวในปัจจุบันนั่นเอง ภูเขาไฟกรากะตัวในยุคนั้นมักจะเรียกขานกันว่า กรากะตัวโบราณ (ภาษาอังกฤษ : Ancient Krakatoa) โดยหลังจากเหตุการณ์ในยุคนั้นไป ก็มีการประทุของภูเขาไฟบริเวณนี้อีกเป็นครั้งที่สอง โดยครั้งนี้มีภูเขาไฟผุดขึ้นมาจากน้ำถึงสามลูก ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของเกาะภูเขาไฟที่กำลังจะทำให้เกิดการระเบิดครั้งสำคัญในปี ค.ศ. 1883

เกาะกรากาตัวในยุคต่อมา เป็นเกาะที่มีแนวเส้นภูเขาไฟพาดผ่านใจกลางเกาะ มีปล่องภูเขาไฟอยู่ด้วยกันบนเกาะรวมทั้งสิ้น 3 ปล่อง คือ ระกาตา อยู่ทิศใต้สุดของเกาะ, ดานัน อยู่กลางเกาะ และเพอร์โบอิวาตัน (เพอร์บัวตัน) อยู่ทางทิศเหนือของเกาะ ระกาตาเป็นปล่องภูเขาไฟที่สูงที่สุดบนเกาะ โดยมีความสูง 820 เมตรเหนือระดับน้ำทะเลปานกลาง หินภูเขาไฟและธาตุภูเขาไฟที่ให้เป็นเกาะที่อุดมสมบูรณ์ เหมาะต่อการเกษตรกรรม เกาะแห่งนี้เริ่มมีมนุษย์มาตั้งถิ่นฐานอยู่เมื่อประมาณ3000ปีก่อนคริสตกาล มนุษย์กลุ่มแรกๆคือเกษตรกรที่มาทดลองถางป่าที่เกาะนี้เพื่อปลูกข้าวและพืชผลอื่น ๆ แล้วได้ผลเป็นที่น่าพอใจ จึงตั้งรกรากอาศัยอยู่บนเกาะ เกาะนี้อยู่ไม่ไกลจากเกาะสุมาตรา ซึ่งเป็นเกาะใหญ่ทางตะวันตกของอินโดนีเซีย ทำให้มีผู้คนมาตั้งรกรากมากขึ้น จนเกาะแห่งนี้กลายเป็นเมืองแห่งหนึ่ง

ภูเขาไฟบนเกาะกรากาตัวได้มีการระเบิดเล็ก ๆ น้อย ๆ หลายครั้ง แต่การระเบิดได้พ่นแร่ธาตุออกมาทำให้เกาะอุดมสมบูรณ์ขึ้น ชาวบ้านจึงไม่ได้ตระหนักถึงภัยอันตรายของภูเขาไฟระเบิด การระเบิดครั้งสุดท้ายก่อนจะเกิดการระเบิดครั้งใหญ่เกิดขึ้นใน พ.ศ. 2224 (ค.ศ. 1681) Note: Vogel returned to Amsterdam in 1688 and published the first edition of his journal in 1690.หลังจากนั้น เกาะกรากาตัวก็สงบไปนานกว่า 200 ปี

 การปะทุเมื่อ ค.ศ. 1883 


ในช่วงหลายปีก่อนการปะทุครั้งใหญ่ใน ค.ศ. 1883 มีกิจกรรมแผ่นดินไหวรุนแรงรอบภูเขาไฟ กับปะทุขนาดเล็กน้อยหลายครั้งเริ่มขึ้นในวันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1883 ภูเขาไฟปล่อยไอน้ำและเถ้าถ่านออกมาเป็นกลุ่มใหญ่ต่อเนื่องจนถึงปลายเดือนสิงหาคม

เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม การระเบิดครั้งใหญ่สี่ครั้งเกือบทำลายเกาะ การระเบิดรุนแรงมากจนได้ยินไปไกลถึงเพิร์ท รัฐเวสเทิร์นออสเตรเลีย  และเกาะร็อดริกใกล้มอริเชียสที่อยู่ห่างออกไป  คลื่นความดันจากการระเบิดครั้งที่สามและรุนแรงที่สุดถูกบันทึกไว้บนบาโรกราฟทั่วโลก บาโรกราฟหลายเครื่องบันทึกคลื่นนี้เจ็ดครั้งในช่วงห้าวัน: สี่ครั้งจากคลื่นเคลื่อนที่ออกจากภูเขาไฟไปยังจุดตรงข้าม และสามครั้งที่เคลื่อนที่กลับไปยังภูเขาไฟ คลื่นหมุนรอบโลกสามรอบครึ่ง เถ้าถ่านถูกพัดขึ้นไปสูงถึง  มีรายงานว่าเสียงของการปะทุนั้นดังมากจนใครก็ตามที่อยู่ภายในระยะ  จะหูหนวก

ผลกระทบจากกระแสไพโรคลาสติก เถ้าภูเขาไฟ และสึนามิ ส่งผลให้เกิดภัยพิบัติในภูมิภาคและทั่วโลก จำนวนผู้เสียชีวิตที่บันทึกโดยทางการเนเธอร์แลนด์คือ 36,417 คน แม้ว่าแหล่งข้อมูลบางส่วนประเมินไว้ที่มากกว่า 120,000 คน มีรายงานจำนวนมากที่บันทึกไว้เกี่ยวกับกลุ่มโครงกระดูกมนุษย์ที่ลอยข้ามมหาสมุทรอินเดียบนแพหินภูเขาไฟและถูกซัดขึ้นชายฝั่งตะวันออกของแอฟริกาเป็นเวลาถึงหนึ่งปีหลังจากการปะทุ  อุณหภูมิในฤดูร้อนของซีกโลกเหนือลดลงโดยเฉลี่ย  ในปีหลังจากการปะทุ

 ผลที่ตามมา 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 


แหล่งข้อมูลอื่น

 1883 Eruption of Krakatau from the United States Geological Survey's Cascades Volcano Observatory
 Krakatau, Indonesia (1883)  – information from San Diego State University about the 1883 eruption
  – "Naked Science"



กรากะตัว
กรากาตัว
หมวดหมู่:แอ่งยุบปากปล่อง
หมวดหมู่:เกาะร้าง
หมวดหมู่:เกาะที่ไม่มีคนอาศัยอยู่ในประเทศอินโดนีเซีย