กินนร

กินนร หรือ กินรี เป็นสิ่งมีชีวิตนักดนตรีครึ่งมนุษย์ครึ่งนกในศาสนาฮินดูและศาสนาพุทธ ปรากฏเครื่องดนตรีโบราณของอินเดียที่เรียกว่ากินรีวีณา และปรากฏใน อาทิปรวะ ของมหาภารตะ p. 71 และเชื่อว่าอาศัยอยู่บนหิมาลัย

ในเอกสารของศาสนาพุทธ ปรากฏทั้งในชาดกและสัทธรรมปุณฑรีกสูตร ในธรรมเนียมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เชื่อว่ากินนรและกินรีอาศัยอยู่ในหิมพานต์ เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการร่ายรำ ดนตรี และกวี ส่วนในธรรมเนียมเอเชียตะวันออก นักวิชาการ เอ็ดเวิร์ด เอช. ชัฟเฟอร์ ระบุว่ากินนรมักสับสนกับการเวก ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตครึ่งมนุษย์ครึ่งนกเช่นกัน แต่ไม่มีความเกี่ยวข้องใด ๆ กับกินนร

ไทย
ในวัฒนธรรมของไทยมักปรากฏการกล่าวถึงกินรีมากกว่ากินนร โดยกินรีได้รับมาจากตำนานของอินเดีย กินรีแบบไทยมีลักษณะสวมเครื่องแต่งกายแบบเทวดาไทย ช่วงล่างคล้ายนก และสามารถบินไปมาระหว่างโลกมนุษย์และหิมพานต์ได้ กินรีที่เป็นรูปแบบนิยมที่สุดของไทยคือรูปปั้นกินรีทองที่วัดพระศรีรัตนศาสดารามในกรุงเทพมหานคร

มโนราเป็นกินรีตนที่เป็นที่รู้จักมากของไทยSchiefner, Anton; Ralston, William Shedden. Tibetan tales, derived from Indian sources. London, K. Paul, Trench, Trübner & co. ltd. 1906. pp. xlviii-l and 44-74. เป็นตัวละครจากปัญญาสชาดก เขียนราว ค.ศ. 1450–1470

 พม่า 
กินนรในพม่าเรียกว่า เกนนะยา (, ) ส่วนกินรีเรียกว่า เกนนะยี ( ) ในภาษาไทใหญ่คือ กิ่งนะหร่า (, ) กับ กิ่งนะหรี่ (, ) ตามลำดับ ธรรมเนียมพุทธแบบพม่าเชื่อว่าในบรรดา 136 อดีตชาติของพระพุทธเจ้า มี 4 ชาติที่เคยประสูติเป็นกินนร

ในวัฒนธรรมร่วมสมัยของพม่าปรากฏรางวัลเมียนมาร์อะคาเดมีเป็นรูปปั้นของกินนร คู่กินนรกับกินรีถือกันว่าเป็นสัญลักษณ์ของชาวกะยา

 กัมพูชา 
ในกัมพูชาเรียกกินนรในภาษาเขมรว่า kenar (, ;  หรือ ) ส่วนกินรีคือ kinnari (; ) ซึ่งปรากฏในวรรณกรรมของเขมรมากกว่ากินนร ถือกันว่าเป็นสัญลักษณ์ของความงามและการร่ายรำHeadley, Robert K. (1997). Modern Cambodian-English Dictionary, Dunwoody Press

 อินโดนีเซีย 
ปรากฏประติมากรรมกินนรคู่กินรีที่บุโรพุทโธและปรัมบานัน ในรูปของนกที่มีศีรษะเป็นมนุษย์ มักปรากฏอยู่ปกป้องต้นกาลปาตารูหรือแม้แต่ไหสมบัติ นอกจากนี้ที่บุโรพุทโธยังปรากฏกินรีในชาดก มโนราห์

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:สัตว์ในวรรณคดีไทย
หมวดหมู่:เทวดาในศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:วัฒนธรรมพม่า
หมวดหมู่:วัฒนธรรมกัมพูชา