อำเภอโนนศิลา

โนนศิลา เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดขอนแก่น ตั้งอยู่ริมถนนมิตรภาพ โดยอยู่ระหว่างอำเภอพลกับอำเภอบ้านไผ่ โนนศิลาเป็นอำเภอขนาดเล็ก แต่มีความสำคัญทางด้านเศรษฐกิจและการคมนาคม

 ประวัติ 
ตามคำบอกเล่าสืบต่อกันมา แต่ก่อนนั้นมีเขาศิลาทรายเกิดขึ้นกลางลำห้วยแคน ซึ่งอยู่ในเขตพื้นที่บ้านโนนศิลาในปัจจุบัน เมื่อมองดูตอนพระอาทิตย์กำลังขึ้นหรือลับขอบฟ้า จะมองเห็นเป็นสีเหลืองทองอร่าม ต่อมาเขาศิลาทรายนั้นถูกน้ำในลำห้วยแคนพัดหายไป คนเฒ่าคนแก่จึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้าน ณ บริเวณดังกล่าวว่าบ้านโนนศิลา โดยตั้งเป็นหมู่บ้านริมถนนมิตรภาพเมื่อราว พ.ศ. 2440 อยู่ในเขตการปกครองของพื้นที่ตำบลเปือยใหญ่ อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น ในขณะนั้น

ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2532 ประชากรบ้านโนนศิลาอยู่อาศัยกันอย่างหนาแน่นเป็นชุมชนใหญ่ขึ้น จึงได้มีการยกฐานะเป็นตำบลโนนศิลา แยกการปกครองออกจากตำบลเปือยใหญ่ ขึ้นตรงต่ออำเภอบ้านไผ่ โดยตำบลโนนศิลามีทั้งหมด 14 หมู่บ้าน ต่อมาไม่นาน เขตตำบลโนนศิลาด้านทิศเหนือประชากรเริ่มหนาแน่นขึ้นป็นชุมชนใหญ่ขึ้น จึงแยกตำบลโนนศิลา 7 หมู่บ้านออกไปเพื่อจัดตั้งเป็นตำบลขึ้นเพิ่มใหม่ชื่อตำบลโนนแดง ทำให้ตำบลโนนศิลาเหลือเพียง 7 หมู่บ้านในเขตการปกครอง

จนกระทั่งใน พ.ศ. 2538 อำเภอบ้านไผ่ในขณะนั้นมีตำบลในการปกครองจำนวนรวม 20 ตำบล และยังมีจำนวนประชากรมาก การอำนวยความสะดวกทางราชการเป็นไปอย่างยากลำบาก ประชาชนติดต่อราชการใช้เวลารอนาน ทางกระทรวงมหาดไทยจึงได้แยกพื้นที่บางส่วนของอำเภอบ้านไผ่จัดตั้งเป็น 2 กิ่งอำเภอ ได้แก่ กิ่งอำเภอบ้านแฮด เมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2538 และกิ่งอำเภอโนนศิลา ลงในประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2539 เรื่อง แบ่งเขตพื้นที่อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น ตั้งเป็นกิ่งอำเภอโนนศิลา โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 15 กรกฎาคม ม.ป.ป. พ.ศ.  2539 26 มิถุนายน 2539. เขตปกครองประกอบด้วยตำบล 5 ตำบล คือ ตำบลโนนศิลา ตำบลหนองปลาหมอ ตำบลบ้านหัน ตำบลเปือยใหญ่ ตำบลโนนแดง

ต่อมาวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2550 มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะกิ่งอำเภอเป็นอำเภอ (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 124 ตอนที่ 46ก ลงวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 24 สิงหาคม 2550.)  ทำให้กิ่งอำเภอโนนศิลาได้การยกฐานะเป็นอำเภอโนนศิลาจนถึงปัจจุบัน  

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอโนนศิลาตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบ้านไผ่
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอบ้านไผ่
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอหนองสองห้องและอำเภอพล
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอชนบท

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอโนนศิลาแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 5 ตำบล 46 หมู่บ้าน ม.ป.ป. สืบค้นเมื่อ 6 กันยายน 2560. ได้แก่
1.โนนศิลา(Non Sila)7 หมู่บ้าน2.หนองปลาหมอ(Nong Pla Mo)8 หมู่บ้าน3.บ้านหัน (Ban Han)16 หมู่บ้าน4.เปือยใหญ่(Pueai Yai)8 หมู่บ้าน5.โนนแดง(Non Daeng)7 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอโนนศิลาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลโนนศิลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนศิลา เฉพาะหมู่ที่ 1, 3 และบางส่วนของหมู่ที่ 2, 4–5; และตำบลบ้านหัน เฉพาะหมู่ที่ 1–2 สืบค้นเมื่อ 29 ตุลาคม 2564.
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปลาหมอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองปลาหมอทั้งตำบลและตำบลโนนศิลา เฉพาะหมู่ที่ 6–7 และบางส่วนของหมู่ที่ 2, 4–5 2558. สืบค้นเมื่อ 5 กันยายน 2560.
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านหัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านหัน เฉพาะหมู่ที่ 3–16 ม.ป.ป. สืบค้นเมื่อ 6 กันยายน 2560.
 องค์การบริหารส่วนตำบลเปือยใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเปือยใหญ่ทั้งตำบล 2560. สืบค้นเมื่อ 6 กันยายน 2560.
 องค์การบริหารส่วนตำบลโนนแดง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนแดงทั้งตำบล

 ประชากร 
ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม นอกจากนี้ยังประกอบอาชีพเสริม คือ การปศุสัตว์ สินค้าที่สำคัญคือ ข้าวเหนียว, มันสำปะหลัง, อ้อย, ว่าว, น้ำผึ้ง และผ้าไหม

 การศึกษา 
โรงเรียนประถมศึกษา

 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3
 โรงเรียนขอนสักตอประดู่ระหอกโพธิ์
 โรงเรียนบ้านเหล่าโนนคูณ
 โรงเรียนบ้านหลุบคา
 โรงเรียนบ้านหันศิลางาม
 โรงเรียนบ้านห้วยแคน
 โรงเรียนโพธิ์ทองหนองน้ำขุ่นเหนือ
 โรงเรียนบ้านหนงขี้เห็น
 โรงเรียนบ้านหนองทุ่มหนองหว้า
 โรงเรียนบ้านโนนแดง
 โรงเรียนบ้านหนองปลาหมอศรีสง่า
 โรงเรียนบ้านผักหวาน
 โรงเรียนไตรราษฎร์สามัคคี

 โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา
 โรงเรียนบ้านเปือยใหญ่ชาติหนองบ่อ
 โรงเรียนหนองกุงห้วยเสียววิทยา
 โรงเรียนบ้านหนองไฮประชาสรรค์
 โรงเรียนบ้านวังยาวสามัคคี
 โรงเรียนเบญจคามสามัคคี
 โรงเรียนไตรมิตรพัฒนศึกษา
 สังกัดเอกชน
 โรงเรียนอนุบาลสุรีพร

โรงเรียนมัธยมศึกษา
 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 25
 โรงเรียนโนนศิลาวิทยาคม โรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดกลาง (โรงเรียนประจำอำเภอ)
 โรงเรียนสันติพัฒนกิจวิทยา โรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็ก

 สาธารณสุข 
อำเภอโนนศิลา มีโรงพยาบาลรัฐ 1 แห่งและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลอีก 6 แห่ง ซึ่งกระจายตามตำบลต่าง ๆ ได้แก่ 

 โรงพยาบาลโนนศิลา ขนาด 30 เตียง 
 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโนนศิลา บริการขั้นปฐมภูมิครอบคลุมพื้นที่เขตตำบลโนนศิลาทั้งตำบล
 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองปลาหมอ บริการขั้นปฐมภูมิครอบคลุมพื้นที่เขตตำบลหนองปลาหมอทั้งตำบล
 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหัน บริการขั้นปฐมภูมิครอบคลุมพื้นที่เขตตำบลบ้านหันบางส่วน
 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านวังยาว บริการขั้นปฐมภูมิครอบคลุมพื้นที่เขตตำบลบ้านหันบางส่วน (นอกเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหัน)
 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเปือยใหญ่ บริการขั้นปฐมภูมิครอบคลุมพื้นที่เขตตำบลเปือยใหญ่ทั้งตำบล
 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโนนแดง บริการขั้นปฐมภูมิครอบคลุมพื้นที่เขตตำบลโนนแดงทั้งตำบล

 การขนส่ง 
อำเภอโนนศิลามีจุดจอดรถประจำทางบริเวณใต้สะพานสี่แยกไฟแดงถนนมิตรภาพ นอกจากนี้ยังมีสถานีรถไฟบ้านหันเป็นสถานีประจำอำเภอ

 วัฒนธรรม 
 เทศกาลงานงิ้วโนนศิลา จัดขึ้นทุกปี ระหว่าง เดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม 2 วัน
 เทศกาลว่าวและบุญกุ้มข้าวใหญ่โนนศิลา จัดขึ้นทุกปี ระหว่าง เดือนธันวาคม-มกราคม 3 วัน

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

นโนนศิลา