โชโจะ

มังงะโชโจะ () เป็นมังงะที่มีกลุ่มเป้าหมายเป็นวัยรุ่นหญิง ซึ่งนำชื่อมาจากการทับศัพท์คำว่า 少女 (shōjo) แปลตรงตัวว่า "สาวน้อย" มังงะโชโจะครอบคลุมไปในหลายด้าน ตั้งแต่ละครประวัติศาสตร์จนถึงนิยายวิทยาศาสตร์ ส่วนใหญ่มักเน้นถึงความสัมพันธ์หรืออารมณ์อันโรแมนติก

อย่างไรก็ตาม เมื่อกล่าวในมุมแคบ มังงะโชโจะไม่มีแนวของตนเอง แต่บ่งชี้ถึงกลุ่มเป้าหมายประชากร

การ์ตูนแนวโชโจะนั้นมักสับสนกับการ์ตูนแนวบิโชโจะ (เด็กผู้หญิงสวย) ซึ่งหมายถึงการ์ตูนญี่ปุ่นที่มีตัวละครหญิงที่มีหน้าตาและรูปร่างสวยงามเป็นจุดขาย โดยมีผู้ชายเป็นกลุ่มเป้าหมาย 

 ประวัติ 

 ก่อนปี ค.ศ. 1945: บริบทและที่มา 

 ต้นกำเนิดของวัฒนธรรม โชโจะ 
เมื่ออุตสาหกรรมการพิมพ์ของญี่ปุ่นเฟื่องฟูใน ยุคเมจิ นิตยสารใหม่ๆ ที่มุ่งเป้าไปที่กลุ่มผู้อ่านวัยรุ่นก็เริ่มเกิดขึ้น ซึ่งเรียกว่า โชเน็น  แม้ว่านิตยสารเหล่านี้จะมีลักษณะเป็นกลางทางเพศ แต่ในทางปฏิบัติ เนื้อหาบรรณาธิการของนิตยสารเหล่านี้ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับหัวข้อที่เด็กผู้ชายสนใจ  เมื่อเผชิญกับความต้องการที่เพิ่มขึ้นสำหรับนิตยสารที่มุ่งเป้าไปที่เด็กผู้หญิง นิตยสาร โชโจ ฉบับแรกจึงได้รับการตีพิมพ์ และนิตยสาร โชเน็ นก็เริ่มมุ่งเป้าไปที่เด็กผู้ชายโดยเฉพาะ  นิตยสาร โชโจ ฉบับแรกโดยเฉพาะคือ  ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 1902 ตามมาด้วย Shōjo Sekai ในปี 1906, Shōjo no Tomo ในปี 1908, Shōjo Gahō ในปี 1912 และ Shōjo Club ในปี 1923  นิตยสารเหล่านี้มุ่งเน้นไปที่ shōjo shōsetsu เป็นหลัก (  "นวนิยายสำหรับเด็กผู้หญิง" ซึ่งเป็นคำที่ใช้เรียกนวนิยายและบทกวีที่มีภาพประกอบสำหรับเด็กผู้หญิง) และมังงะโดยบังเอิญเท่านั้น 

อย่างไรก็ตาม โชโจะโชเซ็ตสึ มีบทบาทสำคัญในการสร้างวัฒนธรรม โชโจ และวางรากฐานสำหรับสิ่งที่จะกลายมาเป็นธีมหลักที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ใน โชโจ มังงะ ผ่านการเน้นเรื่องราวความรักและมิตรภาพ  หนึ่งในนักเขียนที่สำคัญที่สุดในยุคนี้คือ โนบุโกะ โยชิยะ บุคคลสำคัญใน ประเภท S ที่มีนวนิยายเช่น Hana Monogatari เน้นไปที่ มิตรภาพโรแมนติก ระหว่างเด็กผู้หญิงและผู้หญิง   ขนบภาพของ โชโจ มังงะยังได้รับอิทธิพลอย่างมากจากภาพประกอบที่ตีพิมพ์ในนิตยสารเหล่านี้ โดยมีผลงานโดยนักวาดภาพประกอบ ยูเมจิ ทาเคฮิสะ จุนอิจิ นากาฮาระ และ  นำเสนอรูปร่างผู้หญิงที่มีร่างกายเพรียวบาง เสื้อผ้าทันสมัย และดวงตาโต   ศิลปินชาวญี่ปุ่นที่ศึกษาในฝรั่งเศสในเวลานั้นได้รับอิทธิพลจากวิธีการแสดงออกของศิลปินอาร์ตนูโวและศิลปินพินอัพยุคแรก  

 มังงะ โช โจะยุคแรกๆ 
มังงะ โชโจะ ในยุคแรกๆ มีลักษณะเป็นเรื่องสั้นตลกขบขันที่มีฉากธรรมดาๆ (เช่น โรงเรียนและละแวกบ้าน)  และมักมีตัวเอก เป็นเด็กผู้ชาย   ผลงานเหล่านี้เริ่มได้รับการพัฒนาในช่วงทศวรรษที่ 1930 โดยได้รับอิทธิพลจากศิลปิน เช่น ซุยโฮ ทากาวะ และ โชสุเกะ คุระกา เนะ ในช่วงเวลานี้ มีศิลปิน โชโจะ หญิง เช่น มาจิโกะ ฮาเซกาวะ และ โทชิโกะ อุเอดะ แม้ว่าพวกเธอจะพบเห็นได้น้อยกว่าศิลปินชายอย่างมาก  

หนึ่งในศิลปินที่มีอิทธิพลมากที่สุดในยุคนี้คือ คัตสึจิ มัตสึโมโตะ จิตรกรผู้เปี่ยมด้วยบทกวีที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรม โมกะ และวัฒนธรรมศิลปะของสหรัฐอเมริกา หลังจากเบื่อหน่ายกับการวาดภาพบุคคลโชโจะ แบบใสซื่อทั่วไป  เขาจึงหันมาวาดมังงะในช่วงทศวรรษ 1920 ซึ่งเขาสามารถวาด ภาพโมกะ และทอมบอยได้อย่างอิสระมากขึ้น  สไตล์ของเขา ซึ่งน่าจะได้รับอิทธิพลจากศิลปินหนังสือการ์ตูนชาวอเมริกันอย่าง จอร์จ แม็กมานัส และ เอเธล เฮย์ส รวมถึงภาพยนตร์อเมริกันในยุคนั้น ได้นำเสนอนวัตกรรมที่ซับซ้อนและล้ำสมัยใน มังงะโชโจะ เช่น โปกุจัง (1930) ที่ได้รับแรงบันดาลใจจาก อาร์ตเดโค นาโซโนะคุโรบา (1934) ภาพยนตร์แนว ภาพยนตร์ และผลงานที่โด่งดังที่สุดของเขา คุรุคุรุมิจัง (1938)  

เมื่อ สงครามจีน-ญี่ปุ่นครั้งที่สอง ปะทุขึ้นในปี ค.ศ. 1937 การเซ็นเซอร์และการปันส่วนหนังสือพิมพ์เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนานิตยสาร ซึ่งต้องพับกิจการหรือถูกบังคับให้รวมกิจการเพื่อความอยู่รอด นิตยสารที่ยังคงตีพิมพ์อยู่ถูกย่อให้เหลือเพียงหน้ากระดาษขาวดำเพียงไม่กี่หน้า โดยมีภาพประกอบเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลย  ในปี ค.ศ. 1945 มีนิตยสารทั้งหมด 41 ฉบับที่ยังตีพิมพ์อยู่ โดยสองในนั้นเป็นนิตยสารโชโจ ได้แก่ โชโจคลับ และ โชโจะโนะโทโม  

 ค.ศ. 1945 – ค.ศ. 1970: การเติบโตหลังสงคราม 

 ทศวรรษ 1950: การทำให้เป็นทางการในฐานะหมวดหมู่ 
เมื่อสงครามสิ้นสุดลง ญี่ปุ่นได้เข้าสู่ยุคแห่งการผลิตงานศิลปะขนาดใหญ่ ทั้งในภาพยนตร์ วิทยุ และสิ่งพิมพ์ นวนิยายได้รับความนิยมอย่างล้นหลาม ขณะที่จำนวนนิตยสารที่ตีพิมพ์เพิ่มขึ้นจาก 41 ฉบับในปี 1945 เป็น 400 ฉบับในปี 1952 และจำนวนสำนักพิมพ์ก็เพิ่มขึ้นจาก 300 ฉบับเป็นประมาณ 2,000 ฉบับในช่วงเวลาเดียวกัน แม้ว่านิตยสารและบริษัทเหล่านี้ไม่ได้ตีพิมพ์วรรณกรรมสำหรับเด็กทั้งหมด แต่สิ่งพิมพ์สำหรับเด็กกลับมีสัดส่วนที่สำคัญของผลงานตีพิมพ์  ในขณะนั้น ร้านเช่าหนังสือ คาชิฮง (ร้าน เช่าหนังสือ ) ได้รับความนิยมอย่างล้นหลาม ร้านเช่าหนังสือเหล่านี้ให้เช่าหนังสือในราคาเพียง 5-10 เยน ซึ่งเทียบเท่ากับครึ่งหนึ่งของราคาตั๋วรถไฟใต้ดินในขณะนั้น [   ซึ่งส่งผลให้การเข้าถึงหนังสือในหมู่ประชาชนทั่วไปกว้างขึ้นและกระตุ้นให้มีการตีพิมพ์มังงะเพิ่มมากขึ้น 

นักเขียนการ์ตูน โชโจ ที่เคยทำงานก่อนสงครามได้หวนคืนสู่วงการอีกครั้ง รวมถึง โชสุเกะ คุระกา เนะ กับ อันมิตสึ ฮิเมะ (2492-2498)  โทชิโกะ อุเอดะ กับ ฟูจินซัง (2500-2505)  และคัตสึจิ มัตสึโมโตะ ที่กลับมาตีพิมพ์ คุรุคุรุมิจัง อีกครั้ง  ในช่วงเวลานี้ มัตสึโมโตะได้พัฒนาผลงานศิลปะของเขาให้กลายเป็นสไตล์ที่เริ่มคล้ายคลึงกับสุนทรียศาสตร์ คาวาอี้ ที่จะปรากฏขึ้นอีกหลายทศวรรษต่อมา  นักเขียนการ์ตูนหน้าใหม่ เช่น โอซามุ เทซึกะ และศิลปินคนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับ โทคิวะโซ ได้สร้างผลงานที่นำเสนอละครเข้มข้นและธีมที่จริงจังให้กับการ์ตูนสำหรับเด็กโดยใช้รูปแบบใหม่ที่ได้รับความนิยมในการ์ตูน โชเน็ น นั่นคือ "การ์ตูนเรื่องสั้น" ซึ่งบรรยายเรื่องราวหลายบทด้วย ความต่อเนื่อง มากกว่าเรื่องราวสั้นๆ ที่แยกจากกันโดยพื้นฐาน   Princess Knight (พ.ศ. 2496–2499) โดยเทะซึกะได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้แนะนำการเล่าเรื่องประเภทนี้ พร้อมด้วยรูปแบบที่สร้างสรรค์และมีชีวิตชีวาของเทะซึกะ ให้กับนิตยสาร โชโจ  

ในเวลาเดียวกัน โชโจ ในตลาด คาชิ-ฮอน ก็ได้พัฒนารูปแบบเฉพาะตัวของตนเองผ่านอิทธิพลของ โจโจกะ ( ภาพวาดแบบโคลงกลอน ) ศิลปิน โจโจกะ อย่าง ยูกิโกะ ทานิ และ มาโคโตะ ทาคาฮาชิ ได้วาดภาพประกอบปกให้กับรวมเรื่อง โชโจ มังงะ เช่น นิจิ และ ฮานะ ก่อนที่จะเปลี่ยนมาวาดมังงะเอง  แทนที่จะเดินตามรอยของมัตสึโมโตะในการออกห่างจากขนบภาพของภาพวาดแบบโคลงกลอน ทานิและทาคาฮาชิได้นำภาพวาดเหล่านี้เข้ามาในมังงะของพวกเขา โดยผลงานจะเน้นไปที่ บรรยากาศ ที่เข้มข้นและเน้นที่อารมณ์มากกว่าการกระทำของตัวละครเอก   มังงะชุด Arashi o Koete (1958) ของทาคาฮาชิประสบความสำเร็จอย่างมากเมื่อวางจำหน่าย และถือเป็นจุดเริ่มต้นของรูปแบบที่ได้รับอิทธิพลจาก โจโจกะ นี้ ทำให้รูปแบบไดนามิกของเทะสึกะกลายเป็นรูปแบบภาพหลักของมังงะ โช โจ   โชโจคาชิ ฮง ไม่ได้มีลักษณะการเขียนแบบนี้ทั้งหมด หนึ่งในรวมเรื่องสั้น โชโจ คาชิฮง ที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือ Kaidan () ซึ่งเปิดตัวในปี 1958 และตีพิมพ์มากกว่า 100 ฉบับต่อเดือน ตามชื่อที่บ่งบอก รวบรวมเรื่องสั้นนี้ตีพิมพ์เรื่องราว เหนือธรรมชาติ ที่เน้นไปที่ ยูเร และ โยไค ความสำเร็จกับผู้อ่านที่เป็นผู้หญิงส่งผลให้รวมเรื่องสั้นโชโจทั่วไปอื่นๆ เริ่มตีพิมพ์มังงะ สยอง ขวัญ ซึ่งเป็นการวางรากฐานสำหรับสิ่งที่จะกลายเป็นประเภทย่อยที่สำคัญของ โชโจ มังงะ 

เมื่อมังงะได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นโดยทั่วไปในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา สัดส่วนของมังงะที่ตีพิมพ์ในนิตยสาร โชโจ ก็เริ่มเพิ่มขึ้น ตัวอย่างเช่น ในขณะที่มังงะมีสัดส่วนเพียง 20 เปอร์เซ็นต์ของเนื้อหาในกองบรรณาธิการของ โชโจคลับ ในช่วงกลางทศวรรษ 1950 แต่เมื่อสิ้นสุดทศวรรษ มังงะกลับมีสัดส่วนมากกว่าครึ่งหนึ่ง  นิตยสาร โชโจ หลายฉบับได้กลายเป็นนิตยสารมังงะ และบริษัทหลายแห่งได้เปิดตัวนิตยสารที่เน้นเฉพาะ มังงะ โชโจโดยเฉพาะ นิตยสารแรกคือ Kodansha ในปี 1954 กับ Nakayoshi ตามมาด้วย Shueisha ในปี 1955 กับ Ribon  จากการผสมผสานระหว่างเรื่องราวเบาสมองที่สืบทอดมาจากยุคก่อนสงคราม เรื่องราวที่น่าทึ่งที่โทคิวะโซแนะนำ และผลงานเกี่ยวกับสมองที่พัฒนาในตลาด คาชิฮง มังงะ โชโจในช่วงเวลานี้ถูกแบ่งโดยผู้จัดพิมพ์ออกเป็นสามประเภทหลัก: kanashii manga () yukai na manga () และ kowai manga ()

 ทศวรรษ 1960: การเกิดขึ้นของศิลปินหญิง 
ในช่วงทศวรรษ 1950 โชโจ มังงะเป็นประเภทที่สร้างสรรค์โดยนักเขียนชายเป็นหลัก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Leiji Matsumoto, Shōtarō Ishinomori, Kazuo Umezu และ Tetsuya Chiba  แม้ว่าผู้สร้างบางคน (โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Tezuka, Ishinomori และ Umezu) จะสร้างผลงานที่เน้นไปที่นางเอกที่มีบทบาท แต่เรื่องราว โชโจ ส่วนใหญ่ในยุคนี้โดยทั่วไปจะเน้นไปที่นางเอกที่น่าเศร้าและอ่อนแอที่อดทนต่อความทุกข์ยากอย่างกล้าหาญ    นอกจาก Toshiko Ueda แล้ว ยังมีนักวาดการ์ตูนหญิงหลายคนที่เริ่มทำงานในช่วงทศวรรษ 1950 โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Hideko Mizuno, Miyako Maki, Masako Watanabe และ Eiko Hanamura ซึ่งส่วนใหญ่เปิดตัวในหนังสือรวมเรื่องสั้น Kashi-hon ที่ชื่อว่า Izumi ()  แม้ว่าพวกเขาจะเป็นเพียงส่วนน้อยของนักวาดการ์ตูน โชโจ แต่กองบรรณาธิการของนิตยสารก็พบว่าผลงานของพวกเขาได้รับความนิยมจากผู้อ่านหญิงมากกว่าผลงานที่เขียนโดยผู้อ่านชาย 

ในช่วงทศวรรษ 1960 ความแพร่หลายของโทรทัศน์ในครัวเรือนญี่ปุ่นและการเพิ่มขึ้นของรายการโทรทัศน์แบบต่อเนื่องกลายเป็นคู่แข่งสำคัญของนิตยสาร นิตยสารรายเดือนหลายฉบับถูกพับเก็บและถูกแทนที่ด้วยนิตยสารรายสัปดาห์ เช่น โชโจเฟรนด์ และ มาร์กาเร็ต  เพื่อตอบสนองความต้องการเนื้อหาบรรณาธิการรายสัปดาห์ นิตยสารจึงจัดให้มีการประกวดที่ผู้อ่านสามารถส่งมังงะของตนเพื่อตีพิมพ์ ศิลปินหญิงครองการแข่งขันเหล่านี้ และศิลปินสมัครเล่นหลายคนที่ผ่านเข้ารอบสุดท้ายก็ได้มีอาชีพนักวาดมังงะอย่างมืออาชีพ  ศิลปินคนแรกที่ก้าวออกมาจากระบบนี้คือ มาจิโกะ ซาโตนากะ ซึ่งเมื่ออายุ 16 ปี ได้เปิดตัวมังงะเรื่องแรก Pia no Shōzō ("ภาพเหมือนของเพีย", 1964) ใน โชโจเฟรนด์ 
การเกิดขึ้นของศิลปินหญิงนำไปสู่การพัฒนามังงะ โรมาโคเมะ ( โรแมนติกคอมเมดี้ ) ซึ่งในอดีตเป็นแนวที่ไม่เป็นที่นิยมในหมู่ศิลปิน โชโจ ชาย ฮิเดโกะ มิซูโนะ เป็นคนแรกที่นำองค์ประกอบโรแมนติกคอมเมดี้มาสู่ มังงะ โชโจผ่านมังงะที่ดัดแปลงมาจากภาพยนตร์โรแมนติกคอมเมดี้อเมริกัน ได้แก่ ซาบรีนา ในปี 1963 ในชื่อ สุเทกินะ โคระ และ เดอะ ไควเอท แมน ในปี 1966 ในชื่อ อาคาเงะ โนะ สการ์เล็ต ศิลปินคนอื่นๆ เช่น มาซาโกะ วาตานาเบะ, ชิเอโกะ โฮโซกา วะ และ มิจิโกะ โฮโซโนะ ก็สร้างมังงะที่อิงจากภาพยนตร์โรแมนติกคอมเมดี้อเมริกันในทำนองเดียวกัน หรือที่ได้รับแรงบันดาลใจอย่างกว้างขวางจากนักแสดงและนางแบบชาวตะวันตก และมีฉากเป็นตะวันตก  ในขณะนั้น ศิลปินอย่าง โยชิโกะ นิชิทานิ ได้รับความนิยมจากมังงะ ราบุโคเมะ (แปลตรงตัวว่า "รักตลก") ซึ่งเน้นตัวละครเอกที่เป็นเด็กสาววัยรุ่นญี่ปุ่นทั่วไป โดยมีการเล่าเรื่องที่เน้นประเด็นเกี่ยวกับมิตรภาพ ครอบครัว โรงเรียน และความรัก  

ในขณะที่มังงะ โชโจ แนวโรแมนติกในช่วงแรกมักจะเป็นเรื่องราวความรักที่เรียบง่ายและธรรมดา แต่เมื่อเวลาผ่านไปและผ่านผลงานของนักวาดมังงะ เช่น Machiko Satonaka และ Yukari Ichijō แนวนี้ก็ได้ปรับตัวให้เข้ากับการเล่าเรื่องและความซับซ้อนของเนื้อหามากขึ้น  ความเป็นผู้ใหญ่ที่ค่อยเป็นค่อยไปนี้สะท้อนให้เห็นในประเภทย่อยอื่นๆ: นักวาดมังงะแนวสยองขวัญ Kazuo Umezu ได้แหกกฎเกณฑ์ทางศิลปะ ของมั งงะโชโจโดยวาดภาพตัวละครหญิงที่น่าเกลียด น่ากลัว และประหลาดในซีรีส์ Reptilia ปี 1965 ที่ตีพิมพ์ใน Shōjo Friend ซึ่งทำให้นักวาดมั งงะโชโจ จำนวนมากขึ้นวาดภาพเนื้อหาที่มืดมนและต้องห้ามในผลงานของพวกเขา  มั งงะกีฬาโช โจ เช่น Attack No. 1 (1968–1970) ของ Chikako Urano เริ่มพรรณนาถึงตัวเอกหญิงที่เคลื่อนไหวร่างกายมากกว่าที่จะเป็นตัวละครที่เฉยเมย  ในปีพ.ศ. 2512 ฉากเซ็กส์ในมังงะ โชโจ เรื่องแรกได้รับการตีพิมพ์ใน Fire! (พ.ศ. 2512–2514) ของ ฮิเดโกะ มิซูโนะ 

ภายในสิ้นทศวรรษ นิตยสาร โชโจ ส่วนใหญ่ในปัจจุบันเน้นเฉพาะมังงะ และไม่ได้ตีพิมพ์วรรณกรรมร้อยแก้วและบทความต่างๆ อีกต่อไป  เมื่อ คาชิฮอน เสื่อมลง มังงะรวมเล่มก็ลดลงตามไปด้วย ส่วนใหญ่ก็ยุบไป โดยศิลปินและนักเขียนมักจะย้ายไปตีพิมพ์ในนิตยสารมังงะแทน  ศิลปิน โชโจ มังงะส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง  และหมวดหมู่นี้ก็ได้พัฒนาเอกลักษณ์ทางภาพที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่แตกต่างจาก โชเน็น มังงะ 

 ทศวรรษ 1970: "ยุคทอง" 
ในช่วงต้นทศวรรษ 1970 ศิลปิน โชโจ มังงะส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง แม้ว่าตำแหน่งบรรณาธิการในนิตยสาร โชโจ มังงะยังคงถูกครอบงำโดยผู้ชาย  ในช่วงทศวรรษนั้น โชโจ มังงะมีความซับซ้อนทั้งในด้านกราฟิกและเนื้อหามากขึ้น เนื่องจากสะท้อนถึงทัศนคติที่แพร่หลายของ การปฏิวัติทางเพศ และ การเคลื่อนไหวเพื่อปลดปล่อยสตรี  การเคลื่อนไหวไปสู่เรื่องราวที่ซับซ้อนนี้เกี่ยวข้องกับการเกิดขึ้นของศิลปิน โชโจ รุ่นใหม่ที่เรียกรวมกันว่า กลุ่ม Year 24 ซึ่งรวมถึง Moto Hagio, Keiko Takemiya, Yumiko Ōshima และอีกหลายคน   ผลงานของกลุ่ม Year 24 มุ่งเน้นไปที่จิตวิทยาภายในของตัวละคร และแนะนำแนวใหม่ให้กับ โชโจ มังงะ เช่น นิยายผจญภัย นิยายวิทยาศาสตร์ แฟนตาซี และ ละครอิงประวัติศาสตร์   รูปแบบศิลปะของกลุ่มซึ่งได้รับอิทธิพลจาก Machiko Satonaka และ Yukari Ichijō ได้กลายมาเป็นผู้บุกเบิกมาตรฐานภาพใหม่สำหรับ โชโจ มังงะ ได้แก่ เส้นที่ละเอียดและเบากว่า ใบหน้าที่สวยงามที่เกือบจะเกินจริง และ แผง ที่ทับซ้อนกันหรือไม่มีขอบเลย 

ศิลปินจำนวนมากมีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์นวัตกรรมในมังงะ โชโจ ในช่วงทศวรรษ 1970 ทาเคมิยะและฮากิโอะได้ริเริ่มแนวใหม่ ที่เรียกว่าโชเน็นไอ (ชายรักชาย) ด้วยผลงาน Sunroom Nite (1970) ของทาเคมิยะและ The November Gymnasium (1971) ของฮากิโอะ  ละครอิงประวัติศาสตร์เรื่อง The Rose of Versailles (1972–1973) โดย ริโยโกะ อิเคดะ กลายเป็นผลงานชิ้นแรกที่ประสบความสำเร็จทั้งในแง่คำวิจารณ์และรายได้ในมังงะ โชโจ ซีรีส์นี้มีความแปลกใหม่ในการพรรณนาถึงเพศสภาพและรสนิยมทางเพศ และมีอิทธิพลต่อการพรรณนาถึง บิโชเน็น (แปลว่า "หนุ่มหล่อ") ซึ่งเป็นคำที่ใช้เรียกตัวละครชาย ที่มีลักษณะสองเพศ  อาโกะ มุตสึ และ มาริโกะ อิวาดะเตะ เป็นผู้นำเทรนด์ใหม่ของมังงะ โอโตเมจิ คกุ ในขณะที่ผลงานของกลุ่ม Year 24 มีความซับซ้อนในการเล่าเรื่อง มั งงะโอโตเมจิ คกุมุ่งเน้นไปที่ชีวิตธรรมดาของตัวเอกวัยรุ่นชาวญี่ปุ่น ความนิยมของการ์ตูนแนวนี้ลดน้อยลงในช่วงปลายทศวรรษ แต่รูปแบบการเล่าเรื่องและภาพยังคงมีอิทธิพลต่อการ์ตูน โชโจ อย่างยาวนาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งสุนทรียศาสตร์อันโดดเด่นของ คาวาอี้    ศิลปิน โชโจ ผู้มากประสบการณ์อย่าง มิยาโกะ มากิ และ ฮิเดโกะ มิซูโนะ เริ่มพัฒนาการ์ตูนเรื่องใหม่สำหรับผู้อ่านวัยเยาว์ที่ตอนนี้เป็นผู้ใหญ่แล้ว แม้ว่าความพยายามของพวกเขาจะไม่ประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์ แต่ด้วยนิตยสารอายุสั้นอย่าง Papillon (パピヨン) ที่ Futabasha ในปี 1972 ผลงานของพวกเขาถือเป็นต้นกำเนิดของ การ์ตูนผู้หญิง ก่อนที่การ์ตูนประเภทนี้จะเกิดขึ้นอย่างเป็นทางการในช่วงต้นทศวรรษ 1980   

ในช่วงปลายทศวรรษ 1970 สำนักพิมพ์สามแห่งที่ใหญ่ที่สุดในญี่ปุ่น ( Kodansha, Shogakukan และ Shueisha ) เช่นเดียวกับ Hakusensha ได้สถาปนาตัวเองเป็นผู้จัดพิมพ์ shōjo manga ที่ใหญ่ที่สุด และรักษาตำแหน่งที่โดดเด่นนี้ไว้ในทศวรรษต่อๆ มา  นวัตกรรมของ shōjo manga ตลอดทศวรรษดึงดูดความสนใจของนักวิจารณ์มังงะ ซึ่งก่อนหน้านี้เพิกเฉยต่อ shōjo manga หรือมองว่าไม่จริงจัง แต่ตอนนี้ประกาศว่า shōjo manga ได้เข้าสู่ "ยุคทอง" แล้ว   ความสนใจที่สำคัญนี้ดึงดูดผู้ชมชายให้มาสู่ shōjo manga ซึ่งแม้ว่าจะเป็นผู้อ่าน shōjo โดยรวมเพียงส่วนน้อย แต่ยังคงเป็นผู้ชมของหมวดหมู่นี้  

 ทศวรรษ 1980 และ 1990: การพัฒนาประเภทย่อย 
นับตั้งแต่ทศวรรษ 1970 มังงะ โชโจ ยังคงพัฒนารูปแบบไปพร้อมๆ กับการแตกแขนงออกไปสู่ประเภทย่อยที่แตกต่างกันแต่มีความทับซ้อนกัน  การพัฒนานี้เริ่มต้นด้วยการเปลี่ยนแปลงของตัวละครและฉาก: ในขณะที่ตัวละครและฉากต่างประเทศเป็นเรื่องปกติในช่วงหลังสงครามทันที เรื่องราวเริ่มเกิดขึ้นในญี่ปุ่นบ่อยขึ้นเมื่อประเทศเริ่มยืนยันอัตลักษณ์ประจำชาติที่เป็นอิสระอีกครั้ง  ยูคา ริ ฟูจิโมโตะ ศาสตราจารย์ มหาวิทยาลัยเมจิ เขียนว่าตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1990 มังงะโช โจเริ่มให้ความสำคัญกับการเติมเต็มตัวเอง เธอบอกเป็นนัยว่า สงครามอ่าวเปอร์เซีย มีอิทธิพลต่อการพัฒนาตัวละครหญิง "ที่ต่อสู้เพื่อปกป้องโชคชะตาของชุมชน" เช่น Red River (1995–2002), Basara (1990–1998), Magic Knight Rayearth (1993–1996) และ Sailor Moon (1991–1997) ฟูจิโมโตะมีความเห็นว่ามังงะ โชโจ ในยุค 1990 พรรณนาถึงความผูกพันทางอารมณ์ระหว่างผู้หญิงว่าแข็งแกร่งกว่าความผูกพันระหว่างชายและหญิง 

 "การ์ตูนผู้หญิง" และ โชโจ สำหรับผู้ใหญ่ 

ในปี พ.ศ. 2523 โคดันฉะได้ตีพิมพ์ Be Love ซึ่งเป็นนิตยสารมังงะเล่มแรกที่มุ่งเป้าไปที่กลุ่มผู้อ่านที่เป็นผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ ตามมาด้วยนิตยสารประเภทเดียวกันนี้อีกหลายฉบับ รวมถึง Feel Young ที่โคดันฉะ, Judy ที่โชงะกุกัง และ You, Young You และ Office You ที่ชูเอฉะ มังงะประเภทนี้ ซึ่งเรียกว่า "การ์ตูนผู้หญิง" หรือ โจเซย์ มังงะ มีลักษณะร่วมกันหลายอย่างกับ โชโจ มังงะ โดยมีข้อยกเว้นที่โดดเด่นคือการมุ่งเน้นไปที่ตัวเอกที่เป็นผู้ใหญ่มากกว่าตัวเอกที่เป็นวัยรุ่นหรืออายุน้อยกว่า  เรื่องราวทางเพศก็ถูกนำเสนออย่างเปิดเผยมากขึ้นเช่นกัน แม้ว่าเรื่องราวเหล่านี้จะกลายเป็นอิทธิพลต่อ โชโจ มังงะ ซึ่งเริ่มนำเสนอเรื่องราวทางเพศอย่างเปิดเผยมากขึ้นในช่วงทศวรรษ 1990  นิตยสารมังงะหลายฉบับทำให้ความแตกต่างระหว่าง โชโจ และ โจเซย์ เลือนลาง และตีพิมพ์ผลงานที่มีความสวยงามคล้ายกับ โชโจ มังงะ แต่กลับนำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับ โจเซย์ มังงะสำหรับผู้ใหญ่ ตัวอย่างได้แก่ Kiss ที่ Kodansha, Chorus และ Cookie ที่ Shueisha และ Betsucomi ที่ Shogakukan 

 สยองขวัญและอีโรติก 
สิ่งพิมพ์ โชโจ เฉพาะกลุ่มที่ละทิ้งขนบธรรมเนียมแบบ โชโจ มังงะทั่วไปเกิดขึ้นในช่วงทศวรรษ 1980 โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเภทสยองขวัญและอีโรติก เรื่องนี้เกิดขึ้นในช่วงที่สำนักพิมพ์ คาชิฮอน กำลังเสื่อมถอยลง สำนักพิมพ์ต่างๆ รอดพ้นจากการเปลี่ยนแปลงของตลาดจากการเช่าหนังสือ โดยนำเสนอมังงะรวมเล่มที่ไม่เคยตีพิมพ์เป็นตอนๆ ในนิตยสารมาก่อน ฮิบาริ โชโบ และริปปู โชโบ เป็นหนึ่งในสำนักพิมพ์ที่เริ่มตีพิมพ์มังงะ โชโจ สยองขวัญในรูปแบบนี้ โดยทั่วไปแล้วจะเป็นเล่มที่มีทั้งฉบับตีพิมพ์ซ้ำของ คาชิฮอน และผลงานสร้างสรรค์ต้นฉบับ  มังงะ โชโจสยอง ขวัญที่ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ คาชิฮอน มักจะมีความสยดสยองและน่าขยะแขยงมากกว่ามังงะสยองขวัญในนิตยสาร โชโจ กระแสหลัก ในบางกรณีก็ก่อให้เกิดข้อกล่าวหาเรื่องอนาจารและการฟ้องร้องโดยสมาคมประชาชน  สำนักพิมพ์เหล่านี้ปิดตัวลงในช่วงปลายทศวรรษ 1980 เนื่องจากถูกแทนที่ด้วยนิตยสาร โชโจ มังงะกระแสหลักที่เน้นไปที่แนวสยองขวัญ โดยเริ่มจากนิตยสาร Monthly Halloween ในปี 1986 

ในช่วงทศวรรษ 1990 มังงะ โช โจแนว โป๊เปลือยได้ ถือกำเนิดขึ้นภายใต้ชื่อ "ความรักของวัยรุ่น" มังงะแนวนี้มีลักษณะหลายอย่างที่คล้ายคลึงกันกับ โจเซย์ มังงะแนวโป๊ ยกเว้นอายุของตัวเอกที่มักจะอยู่ในช่วงปลายวัยรุ่นถึงต้นวัยยี่สิบ  นิตยสารรักวัยรุ่นแพร่หลายในสำนักพิมพ์เล็กๆ เช่น สำนักพิมพ์โอโซระ ซึ่งตีพิมพ์มังงะทั้ง โจเซย์ และมังงะรักวัยรุ่นมากมาย  มังงะแนวนี้ค่อยๆ ขยายจากสำนักพิมพ์เล็กๆ ไปสู่สำนักพิมพ์ใหญ่ๆ เช่น สำนักพิมพ์เดสเสิร์ต และนิตยสาร โชโจแนวหลักของสำนักพิมพ์โช งะกุกัง 

ในช่วงปี 2000 มังงะ โชโจ เฉพาะกลุ่มนี้ โดยเฉพาะแนวความรักของวัยรุ่น ส่วนใหญ่ได้ละทิ้งรูปแบบสิ่งพิมพ์และหันไปใช้อินเทอร์เน็ตแทน เพื่อตอบสนองต่อการเพิ่มขึ้นของ โทรศัพท์มือถือในญี่ปุ่น 

 ยุค 2000–ปัจจุบัน: การปรับโครงสร้างและอิทธิพลของอนิเมะ 

ในช่วงทศวรรษ 2000 สำนักพิมพ์ที่ผลิตมังงะสำหรับกลุ่มผู้อ่านหญิงต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของตลาด มังงะ โจเซย์ ได้รับความนิยมลดลง เด็กสาวนิยมอ่าน ละครโทรทัศน์ มากกว่าสื่อบันเทิงแบบพิมพ์มากขึ้น และตลาดมังงะโดยรวมก็ชะลอตัวลง สำนักพิมพ์ใหญ่หลายแห่งจึงปรับโครงสร้างการดำเนินงานนิตยสาร โชโจ มังงะเพื่อรับมือกับปัญหานี้ โดยยุติการผลิตนิตยสารบางฉบับและเปิดตัวนิตยสารใหม่  นิตยสารที่เพิ่งเปิดตัวใหม่ส่วนใหญ่ในช่วงเวลานี้ประสบความล้มเหลวทางการค้า 

ในปี พ.ศ. 2551 สำนักพิมพ์ ฟุโซฉะ ซึ่งก่อนหน้านี้ไม่เคยตีพิมพ์มังงะ ได้เข้าสู่ตลาดมังงะด้วยนิตยสารมังงะ โชโจชื่อ Malika นิตยสารเล่มนี้มีความแปลกใหม่เมื่อเทียบกับนิตยสารมังงะ โชโจ เล่มอื่นๆ ในยุคนั้น นอกจากจะตีพิมพ์มังงะของนักเขียนหญิงชื่อดังแล้ว ยังมีผลงานจากเหล่าคนดังในวงการสื่อ ภาพประกอบ และการออกแบบอีกด้วย นอกจากนี้ นิตยสารยังมีเว็บไซต์ที่ตีพิมพ์เพลงประกอบและเรื่องราวเพิ่มเติมอีกด้วย นิตยสารเล่มนี้ประสบความล้มเหลวทางการค้าและปิดตัวลงหลังจากตีพิมพ์ได้หกฉบับ แต่กลับกลายเป็นสัญลักษณ์ของเทรนด์ใหม่ของมังงะ โชโจ นั่นคือ การตลาดแบบผสมผสานสื่อ ซึ่งผลงานต่างๆ จะถูกตีพิมพ์ในหลากหลายสื่อพร้อมกัน 

ความสำเร็จของมังงะ โชโจ ในยุคแรกๆ ในแนวทางข้ามสื่อนี้ ได้แก่ Nana (2000–2009) โดย Ai Yazawa, Lovely Complex (2001–2006) โดย Aya Nakahara และ Nodame Cantabile (2001–2010) โดย Tomoko Ninomiya ซึ่งทั้งหมดได้รับการดัดแปลงเป็นภาพยนตร์ ละครโทรทัศน์ ซีรีส์อนิเมะ วิดีโอเกม และซีดีเพลงที่เป็นแบรนด์ของซีรีส์  ซีรีส์มังงะรุ่นเก่า เช่น Attack No. 1 และ Boys Over Flowers พบว่าประสบความสำเร็จอีกครั้งหลังจากเปิดตัวใหม่ด้วยการดัดแปลงข้ามสื่อ 

นิตยสาร โชโจ Asuka และ Princess ซึ่งโดดเด่นด้วยการเผยแพร่แนวการเล่าเรื่องที่หลากหลาย เช่น แฟนตาซีและนิยายวิทยาศาสตร์ ได้เห็นคู่แข่งรายใหม่เกิดขึ้นในช่วงปี 2000 ได้แก่ Monthly Comic Zero Sum ในปี 2002, Sylph ในปี 2006, Comic Blade Avarus ในปี 2007 และ Aria ในปี 2010  นิตยสารใหม่เหล่านี้มุ่งเป้าไปที่กลุ่มผู้อ่าน อนิเมะ และแฟน ๆ แนวรักชายรักชาย (ชายรักชาย) อย่างชัดเจน โดยตีพิมพ์มังงะที่มีลักษณะคล้ายกับสไตล์ภาพของอนิเมะ นำเสนอตัวละครเอก บิโชเน็น ในสภาพแวดล้อมที่เหมือนจริง และเล่นกับขนบภาพและการเล่าเรื่องของ โชโจ มังงะอย่างจงใจ กล่าวโดยสรุป นิตยสารเหล่านี้เป็นตัวแทนของการผสมผสานของ โมเอะ ใน โชโจ มังงะ ซึ่งเป็นคำที่ใช้บรรยายถึงการแสดงออกถึงความน่ารักที่เน้นความรู้สึกรักใคร่และความตื่นเต้น ซึ่งแตกต่างจาก คาวาอิ ซึ่งเป็นการแสดงออกถึงความน่ารักแบบเด็ก ๆ และไร้เดียงสาที่มักพบใน โชโจ มังงะ 

โมเอะ ยังถูกแสดงออกในมังงะ โชโจ ผ่านการปรากฏตัวของสิ่งที่เรียกว่า " มังงะโชโจสำหรับ เด็กผู้ชาย" โดยเริ่มต้นจากนิตยสาร Comic High! ในปี 2004 และ Comic Yell! ในปี 2007 นิตยสารในหมวดหมู่นี้ตีพิมพ์มังงะที่มุ่งเป้าไปที่ผู้อ่านชาย แต่ใช้รูปแบบภาพที่ดึงเอาสุนทรียศาสตร์ของมังงะ โมเอะ และ โชโจมา ใช้อย่างมาก 

 คำที่ใช้ในภาษาอังกฤษ 
มังงะ โช โจฉบับแปลภาษาอังกฤษได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกในอเมริกาเหนือในช่วงปลายทศวรรษ 1990 เนื่องจากตลาด หนังสือการ์ตูนอเมริกัน ส่วนใหญ่มุ่งเน้นไปที่ผู้อ่านชายในขณะนั้น มัง งะโชโจ จึงประสบความสำเร็จในช่วงแรกด้วยการเจาะกลุ่มผู้อ่านหนังสือการ์ตูนหญิงซึ่งยังไม่สามารถเข้าถึงในขณะนั้นได้ การแปลภาษาอังกฤษของมังงะเรื่องต่างๆ เช่น เซเลอร์มูน, บอยส์โอเวอร์ฟลาวเวอร์ส และ ฟรุ๊ตส์ตะกร้า กลายเป็นหนังสือขายดี ตลาดมังงะอังกฤษพังทลายลงในช่วงปลายทศวรรษ 2000 อันเนื่องมาจาก วิกฤตการณ์ทางการเงินในปี 2008 และเมื่อสื่อนี้กลับมาได้รับความนิยมอีกครั้งในช่วงทศวรรษ 2010 มังงะ โชเน็ นก็กลายเป็นหมวดหมู่มังงะที่ได้รับความนิยมสูงสุดในหมู่ผู้อ่านภาษาอังกฤษ อย่างไรก็ตาม สำนักพิมพ์มังงะภาษาอังกฤษรายใหญ่ทุกแห่งยังคงรักษาไลน์มังงะ โชโจ ที่แข็งแกร่งไว้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Viz Media ตีพิมพ์มังงะ โชโจ ภายใต้สำนักพิมพ์ Shojo Beat ซึ่งตีพิมพ์เป็น นิตยสารมังงะ ในช่วงกลางถึงปลายทศวรรษ 2000 

 รายชื่ออนิเมะและมังงะแนวโชโจะ 
 เซเลอร์มูน
 ซากุระ มือปราบไพ่ทาโรต์
 เดอะ เจนเทลเมน อัลลิแอนซ์ ครอส
 ซินามอโรล
 มังกรสาวที่รัก
 ฝากใจไปถึงเธอ
 เจ้าหญิงเงือกน้อย
 เจ้าหญิงคิลาล่า
 มหัศจรรย์สาวน้อย พริตตี้เคียว
 แวมไพร์ คุไน
 กู้บังลังก์มังกรแดง
เส้นทางฝันของสาวน้อยขนมหวาน
 จิฮายะ กลอนรักพิชิตใจเธอ
 สาวเมดผจญหนุ่มสุดป่วน
 บันทึกใสจากวัยฝัน
 แสงดาวกลางใจ
 Last Game
 จิ้งจอกเย็นชากับสาวซ่าเทพจำเป็น
 รักร้ายยายตัวแสบ
 Hibi ChouChou Daily Butterfly
 หวานใจนายตัวป่วน
 ยัยหมาป่ากับเจ้าชายเย็นชา
 พูดว่ารัก...กับฉันสิ
 Kyou no Kira-kun Closest Love to Heaven
 เมื่อความรัก...มาทักทาย
 เรื่องธรรมดาของเธอกับฉัน
 ฉันนี่แหละอาจารย์
 นักเขียนการ์ตูนสาวน้อยรายเดือนโนซากิคุง
 Kimi ni Koishitei desu ka
 ชมรมรัก คลับมหาสนุก
 Love So Life
 Yumemiru Taiyou Dreamin' Sun
 Orange
 Namaikizakari
 สาวแซ่บแอ๊บป้า
 Ore Monogatari!! My Love Story!!
 Nanohana no Kare
 ไลเออร์ ไลเออร์
 รักลวงป่วนใจ
 Koisuru Harinezumi A Hedgehog in Love
 Houkago × Ponytail After School × Ponytail
 Koi to uso Love and Lies
 Hatsu Haru
 เกิดใหม่ทั้งทีขอสร้างอาณาจักรด้วยขนมหวาน
 กุหลาบแวร์ซายส์
 รหัสลับ เซเลอร์วี
 เซเลอร์มูน คริสตัล
 หน้ากากแก้ว
 เสน่ห์สาวข้าวปั้น
 สาวแกร่งแรงเกินร้อย
 อูเทนะ พลิกฟ้าตามหารัก
 มาร์มาเลดบอย
 สับขั้วมาลุ้นรัก
 AYA ตำนานนางฟ้า
 ปริศนาพิทักษ์โลก
 X พลังล้างโลก
 เส้นทางฝันของสาวน้อยขนมหวาน
 มายเมโลดี้ หนูน้อยแห่งป่าเมอร์รี่แลนด์
 หนูน้อยจอมซ่า มารุโกะจัง

 ความหมายของชื่อ/รูปแบบการดำเนินเรื่อง/ลีลาการวาดภาพ 
ความหมายของชื่อ"โชโจะ" (Shōjo&少女) 

แปลว่า"สาวน้อย" โดยตัวอักษรคันจิ"少" (Shō) แปลว่า เล็ก,น้อย ส่วนตัวอักษรคันจิ"女"(jo) แปลว่า"ผู้หญิง" ดังนั้น 少女 (Shōjo) จึงแปลว่า"สาวน้อย,เด็กผู้หญิง นั่นเอง ส่วนคำว่า 漫画 (Manga) แปลว่า"หนังสือการ์ตูน" ดังนั้นพอจับคำว่า (少女) กับ (漫画) มารวมกันจะได้คำว่า 少女漫画 (Shōjo Manga โชโจะ'มังงะ) นั่นเอง　โดยการ์ตูนญี่ปุ่น แนวนี้มีชื่อภาษาไทยว่า"การ์ตูนผู้หญิง" และชื่อภาษาอังกฤษของการ์ตูนชนิดนี้คือ"Girl Comics"

นอกจากนี้คำว่าโชโจะยังสามารถเขียนคำทับภาษาอังกฤษศัพท์ได้หลายแบบ  ไม่ว่าจะเป็น Shoujo,Shojo หรือ Shōjo โดยคำว่า Shōjo (โชโจะ)   มาจากตัวอักษรคันจิในภาษาญี่ปุ่น 2 ตัว คือคันจิตัว 少 (Shō) เล็ก,น้อย และคันจิตัว 女 (jo) ผู้หญิง ดังนั้น 少女 (Shōjo) จึงแปลตรงตัวว่า เด็กผู้หญิง,เด็กหญิง นั่นเอง เรื่องราวการดำเนินเรื่องของอนิเมะและมังงะแนวโชโจะคือการที่เด็กผู้หญิงวัยรุ่นคนหนึ่งพบกับผู้ชายที่หล่อ ความรักในการ์ตูนแนวโชโจะมักจะเป็นความรักในอุดมคติในวัยเรียนสำหรับในประเทศไทย มันคือมังงะส่วนมากของสำนักพิมพ์บงกช โดยสไตล์การวาดภาพของการ์ตูนแนวโชโจะมักจะมีความหวานแหวว ละเอียดอ่อน ตัวละครเด็กผู้หญิงในเรื่องมักจะมีดวงตาที่กลมโต เป็นประกาย มีความผอมบางน่ารักน่าเอ็นดู ซึ่งจะแตกต่างกับตัวละครหญิงในมังงะแนว โชเน็ง  ซึ่งจะมีรูปร่างหน้าตาสวยงามเกินความเป็นจริง

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 






































หมวดหมู่:ศัพท์ในการ์ตูนญี่ปุ่น
หมวดหมู่:สตรีในประเทศญี่ปุ่น