คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็น 1 ใน 4 คณะกลุ่มวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตั้งอยู่ติดกับถนนพญาไท แขวงปทุมวัน เขตปทุมวัน คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถือเป็นคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์แห่งแรกของประเทศไทย ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2476 ในฐานะแผนกวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ สังกัดคณะวิศวกรรมศาสตร์ และได้แยกตัวมาเป็นคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ เมื่อ พ.ศ. 2482 

250px|thumb|right|อาคารสถาปัตยกรรม 1 เมื่อ พ.ศ. 2560

คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ประกอบด้วย 6 ภาควิชาหลัก ได้แก่ ภาควิชาสถาปัตยกรรม ภาควิชาการออกแบบอุตสาหกรรม ภาควิชาเคหการ ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง ภาควิชาภูมิสถาปัตยกรรม และภาควิชาสถาปัตยกรรมภายในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2021). หลักสูตรที่เปิดสอน. 

คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้รับการจัดอันดับให้เป็นอันดับ 1 ร่วมของไทยในสาขาสถาปัตยกรรม และสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง (อันดับที่ 101 – 150 ของโลก) จากการจัดอันดับของคิวเอสแบ่งตามรายวิชาArchitecture / Built Environment

 ประวัติ 
การศึกษาวิชาสถาปัตยกรรมนั้นเริ่มขึ้นที่โรงเรียนเพาะช่าง มีอาจารย์ นารถ โพธิประสาท ผู้ซึ่งได้รับทุนรัฐบาลไปศึกษาวิชาสถาปัตยกรรมจากมหาวิทยาลัยลิเวอร์พูล ประเทศอังกฤษกลับมารับราชการสอนและได้เป็นผู้วางหลักสูตรสถาปัตยกรรมขั้นทดลองเมื่อ พ.ศ. 2473 รับนักเรียนเพาะช่างที่เรียนวิชาวาดเขียนเข้าเรียน 2 รุ่นรวม 30 คน

การทดลองสอนปรากฏผลเป็นที่น่าพอใจ กระทรวงธรรมการจึงมีคำสั่งที่ 75/12679 ลงวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2475 ให้โอนแผนกวิชาสถาปัตยกรรมของโรงเรียนเพาะช่างไปขึ้นกับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และต่อมาในวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2476 ซึ่งถือเป็นวันสถาปนาคณะฯ ได้มีพระราชกฤษฎีกาประกาศให้เป็นแผนกวิชาสังกัดคณะวิศวกรรมศาสตร์ แต่เนื่องลักษณะวิชาและการเรียนการสอนแตกต่างกัน มหาวิทยาลัยจึงแยกแผนกวิชาสถาปัตยกรรมเป็นแผนกอิสระหลักสูตรอนุปริญญา 3 ปี ขึ้นตรงต่อมหาวิทยาลัยและแต่งตั้งพระเจริญวิศวกรรมรักษาการณ์ในตำแหน่งหัวหน้าแผนกอิสระสถาปัตยกรรมดังกล่าว

ต่อมาใน พ.ศ. 2482 มหาวิทยาลัยได้อนุมัติให้ยกจากแผนกวิชาขึ้นเป็นคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และปรับเป็นหลักสูตรปริญญาตรี 5 ปี และในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2486 ได้มีพระราชบัญญัติจุฬาลงกรณ์ พ.ศ. 2486 กำหนดให้คณะสถาปัตยกรรมประกอบด้วย 3 วิชา คือแผนกวิชาสถาปัตยกรรม แผนกวิชาศิลปกรรม และแผนกวิชาผังเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจึงนับเป็นโรงเรียนระดับอุดมศึกษาทางสถาปัตยกรรมแห่งแรกที่ทำหน้าที่ผลิตสถาปนิกให้แก่สังคมไทย

ปัจจุบันการเรียนการสอนได้ขยายขอบเขตความรับผิดชอบออกไปสู่การผลิตนักออกแบบสาขาอื่น ๆ รวมทั้งผลิตและส่งเสริมการสร้างสรรค์งานทางวิชาการและงานวิจัยเกี่ยวกับการออกแบบแทบทุกสาขา รวมทั้งสถาปัตยกรรมและศาสตร์อื่น ๆ ที่เกี่ยวเนื่อง โดยมีจุดประสงค์หลัก ในอันที่จะสร้างให้บัณฑิตของสถาบันแห่งนี้ มีความรู้และความสามารถที่จะปฏิบัติวิชาชีพได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีจริยธรรม หรืออาจสามารถค้นคว้าและวิจัย เกี่ยวกับประเด็นต่าง ๆ ในศาสตร์ว่าด้วยการออกแบบแทบทุกสาขา รวมทั้งสถาปัตยกรรมและศาสตร์อื่น ๆ ที่เกี่ยวเนื่อง เพื่อสนองความต้องการของสังคมไทย

 ลำดับเหตุการณ์โดยสังเขป 
 พ.ศ. 2475 ได้มีคำสั่งโอนแผนกวิชาสถาปัตยกรรมของโรงเรียนเพาะช่างไปสมทบขึ้นอยู่กับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 พ.ศ. 2476 ได้มีการจัดตั้งแผนกวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ขึ้นเป็นแผนกวิชาหนึ่งในคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 พ.ศ. 2477 มีการแยกแผนกวิชาสถาปัตยกรรมแยกออกจากคณะวิศวกรรมศาสตร์ โดยมีฐานะเป็นแผนกอิสระขึ้นตรงต่อมหาวิทยาลัย ทั้งนี้ได้ขอยืมสถานที่ของกรมศิลปากรเป็นที่เรียนชั่วคราว
 พ.ศ. 2482 แผนกวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ได้ยกฐานะขึ้นเป็นคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ปรับปรุงหลักสูตรเป็นขั้นปริญญาสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต ใช้เวลาเรียน 5 ปี
 พ.ศ. 2486 ได้มีการประกาศให้คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ประกอบด้วย 3 แผนกวิชา คือ แผนกวิชาสถาปัตยกรรม แผนกวิชาศิลปกรรม และแผนกวิชาผังเมือง โดยจัดให้วิชาในแผนกวิชาศิลปกรรมและแผนกวิชาผังเมืองเป็นวิชาประกอบ ซึ่งนิสิตจะต้องศึกษาเพื่อรับปริญญาสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต ในเวลาต่อมา แผนกวิชาเหล่านี้ได้เปลี่ยนฐานะเป็นภาควิชาในที่สุด

 ทำเนียบคณบดี 
คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้พัฒนาก้าวหน้ามาถึงปัจจุบัน มีผู้ดำรงตำแหน่งคณบดี ดังต่อไปนี้
ทำเนียบคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยรายนามคณบดี (2551). [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: . (เข้าถึงเมื่อ: 17 พฤศจิกายน 2552). ชื่อ ระยะเวลาอยู่ในตำแหน่ง1. พระยาประกิตกลศาสตร์ (รุณชิต กาญจนวณิชย์)พ.ศ. 2486 – พ.ศ. 24972. ศาสตราจารย์ หม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณพ.ศ. 2497 – พ.ศ. 25083. ศาสตราจารย์ หม่อมราชวงศ์แหลมฉาน หัสดินทรพ.ศ. 2508 – พ.ศ. 25174. ศาสตราจารย์ ร้อยเอก กฤษฎา อรุณวงศ์ ณ อยุธยาพ.ศ. 2517 – พ.ศ. 25215. รองศาสตราจารย์ หม่อมหลวงประทีป มาลากุลพ.ศ. 2521 – พ.ศ. 25246. รองศาสตราจารย์ เฉลิม สุจริตพ.ศ. 2525 – พ.ศ. 25317. รองศาสตราจารย์ ต่อพงศ์ ยมนาคพ.ศ. 2531 – พ.ศ. 2539 <small>8. ศาสตราจารย์ เดชา บุญค้ำพ.ศ. 2539 – พ.ศ. 25439. รองศาสตราจารย์ ดร.วีระ สัจกุลพ.ศ. 2543 – พ.ศ. 254710. ศาสตราจารย์ เลอสม สถาปิตานนท์พ.ศ. 2547 – พ.ศ. 255111. ศาสตราจารย์ ดร.บัณฑิต จุลาสัยพ.ศ. 2551 – พ.ศ. 255512. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พงศ์ศักดิ์ วัฒนสินธุ์พ.ศ. 2555 – พ.ศ. 2558 13. รองศาสตราจารย์ ดร.ปิ่นรัชฎ์ กาญจนัษฐิติพ.ศ. 2558 – พ.ศ. 256614. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สรายุทธ ทรัพย์สุขพ.ศ. 2566 – ปัจจุบัน

 หน่วยงานและหลักสูตร 
 หน่วยงาน ระดับปริญญาตรี ระดับปริญญาโท ระดับปริญญาเอก 
ภาควิชาสถาปัตยกรรมหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต
 สาขาวิชาสถาปัตยกรรม
 สาขาวิชาสถาปัตยกรรมไทยหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตรมหาบัณฑิต
 สาขาวิชาสถาปัตยกรรม
 กลุ่มวิชาสถาปัตยกรรมไทย
 กลุ่มวิชาประวัติศาสตร์และทฤษฎีสถาปัตยกรรม
 กลุ่มวิชาการออกแบบสถาปัตยกรรม
 กลุ่มวิชาคอมพิวเตอร์ในงานออกแบบสถาปัตยกรรม
 กลุ่มวิชาเทคโนโลยีสถาปัตยกรรมและสิ่งแวดล้อม
 กลุ่มวิชาการจัดการสถาปัตยกรรม
 สาขาวิชาการออกแบบสถาปัตยกรรม (หลักสูตรนานาชาติ)หลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิต
 สาขาวิชาสถาปัตยกรรม 
ภาควิชาภูมิสถาปัตยกรรมหลักสูตรภูมิสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิตหลักสูตรภูมิสถาปัตยกรรมศาสตรมหาบัณฑิต 
ภาควิชาสถาปัตยกรรมภายในหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต
 สาขาวิชาสถาปัตยกรรมภายใน 
ภาควิชาการออกแบบอุตสาหกรรมหลักสูตรการออกแบบอุตสาหกรรมบัณฑิตหลักสูตรการออกแบบอุตสาหกรรมมหาบัณฑิต

หลักสูตรศิลปกรรมศาสตรมหาบัณฑิต
 สาขาวิชาการออกแบบนิเทศศิลป์ (หลักสูตรนานาชาติ) 
ภาควิชาเคหการหลักสูตรเคหพัฒนศาสตรมหาบัณฑิต
 สาขาวิชาการพัฒนาที่อยู่อาศัย
 สาขาวิชาการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ 
ภาควิชาการวางแผนภาคและเมืองหลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต
 สาขาวิชาสถาปัตยกรรมผังเมืองหลักสูตรการวางแผนภาคและเมืองมหาบัณฑิต
 สาขาวิชาการวางผังและออกแบบเมือง
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต
 สาขาวิชายุทธศาสตร์เมือง (หลักสูตรนานาชาติ)หลักสูตรการวางแผนภาคและเมืองดุษฎีบัณฑิต
 สาขาวิชาการวางผังและออกแบบเมือง 
หลักสูตรนานาชาติหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต
 สาขาวิชาการออกแบบสถาปัตยกรรม (หลักสูตรนานาชาติ)หลักสูตรนานาชาติหลักสูตรศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต
 สาขาวิชาการออกแบบนิเทศศิลป์ (หลักสูตรนานาชาติ)

 เกียรติประวัติ 
ดูเพิ่ม รายนามบุคคลจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 ปูชนียาจารย์ที่มีชื่อเสียง  

 คำนำหน้าชื่อ  รายชื่อ  สาขา เกียรติประวัติ  อ้างอิง ศาสตราจารย์กิตติคุณ ร้อยเอก  กฤษฎา อรุณวงศ์ ณ อยุธยา   อดีตผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร อดีตคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อดีตนายกสมาคมสถาปนิกสยาม ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรมร่วมสมัย)  อาจารย์ นารถ โพธิประสาท   ผู้ก่อตั้งคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สถาบันการศึกษาด้านสถาปัตยกรรม ระดับปริญญาแห่งแรกของประเทศไทย   รองศาสตราจารย์ ปิยานันท์ ประสารราชกิจ  คณะที่ปรึกษาสมาคมนักเรียนเก่าโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา อดีตนายกสมาคมแม่บ้านตำรวจ   ศาสตราจารย์ พระพรหมพิจิตร (พรหม พรหมพิจิตร)   คณาจารย์ผู้สอนในคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้ทรงคุณวุฒิในด้านสถาปัตยกรรมไทย   ศาสตราจารย์  เลอสม สถาปิตานนท์   อดีตคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รองอธิการบดี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย   ศาสตราจารย์  หม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ  อดีตคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  สถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 กิจกรรมของคณะ 
300px|thumb|right|"คอร์ทบอล" ตั้งอยู่ระหว่างถ้ำเสื้อ (โถงใต้ห้องสมุดคณะ) และโถงอาคารนารถ โพธิประสาท
300px|thumb|right|ห้องสมุดคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ใน พ.ศ. 2566 ได้รับการออกแบบปรับปรุงโดยสำนักงานออกแบบ Department of ARCHITECTURE
 การประชุมทางวิชาการประจำปี สาระศาสตร์ สถาปัตยกรรม
 กิจกรรมนอกหลักสูตรของนิสิต: ละครเวทีประจำปีของนิสิต คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาฯ – ละคอนถาปัด, ค่ายอาสาพัฒนาชนบท, หนังสือเรือนไทย, พิธีศีลจุ่ม

 เรือนไทย 
เรือนไทย เป็นหนังสือแนวตลกขบขัน ที่จัดทำขึ้นโดยนิสิตคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งเป็นกิจกรรมนอกหลักสูตรอีกอย่างหนึ่งของนิสิตคณะสถาปัตย์ฯ ที่มีประวัติการทำสืบทอดกันมายาวนานต่อเนื่องเกือบ 50 ปี

โดยในปัจจุบัน หนังสือเรือนไทย มีกำหนดออกวางจำหน่ายปีละหนึ่งครั้ง บริเวณหน้างานละคอนถาปัด หอประชุมใหญ่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ราวเดือนพฤษภาคมของทุกปี โดยมีนิสิตชั้นปีที่ 2 ขึ้นปีที่ 3 ร่วมกันจัดทำระหว่างปิดภาคเรียนฤดูร้อน เพื่อฝึกฝนประสบการณ์ของนิสิตในการร่วมทำงานเป็นทีม รับผิดชอบบริหารจัดการโครงงาน และนำความคิดสร้างสรรค์มาใช้ผลิตชิ้นงาน ให้สำเร็จออกมาเป็นรูปเป็นร่างได้ และนำรายได้จากการขายหนังสือไปใช้ในกิจกรรมของคณะ

 ละคอนถาปัด 
ละคอนถาปัด หรือ ละครสถาปัตย์ เป็นกิจกรรมประจำปีของนิสิตคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่มีนิสิตชั้นปีที่ 3 ขึ้นปีที่ 4 เป็นแม่งาน"Mulan" ละครใหม่จากถาปัดการละคอน วอยซ์ทีวี ร่วมกับนิสิตเก่าและนิสิตปัจจุบันของคณะ มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความสามัคคีในหมู่คณะ นำความคิดสร้างสรรค์มาทำกิจกรรม เพื่อหารายได้สำหรับใช้ในกิจกรรมของนิสิตหลังจากสิ้นสุดยุคของกิจกรรม "ลูกทุ่งถาปัด" ในอดีตก่อนหน้านี้ลงไป ละคอนถาปัดเป็นกิจกรรมที่นิสิตสถาปัตย์ฯทำกันมาอย่างต่อเนื่องยาวนานกว่า 30 ปี ระหว่างช่วงปิดภาคเรียนฤดูร้อน จนกลายเป็นประเพณีอย่างหนึ่งที่เป็นที่รู้จักกันดีของคณะสถาปัตย์ฯ จุฬาฯ ในปัจจุบันละคอนถาปัดมีจำนวน 10 รอบ โดยจัดการแสดงช่วงเดือนพฤษภาคมก่อนเปิดเทอมที่หอประชุมใหญ่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยบริเวณหน้างานมีของที่ระลึกที่เกี่ยวข้องกับละคอนที่ทำขึ้นโดยนิสิตวางจำหน่ายด้วย เช่น เสื้อ ซีดีเพลงละคอน และหนังสือเรือนไทย เป็นต้น ในวาระพิเศษอาจมีการจัดการแสดงละครเพิ่มจากปกติ เช่น ในช่วงงานจุฬาวิชาการ

ละคอนถาปัด มีมาตั้งแต่ พ.ศ. 2517 นักแสดงและบุคคลในวงการบันเทิงหลายคน เริ่มจากการแสดงละคอนถาปัด เช่น ปัญญา นิรันดร์กุล, ศรัณยู วงษ์กระจ่าง, ภิญโญ รู้ธรรม และบรรดาเหล่าซูโม่จากรายการเพชฌฆาตความเครียดกลับมาอีกครั้ง ละคอนถาปัด เสนอเรื่อง “ทวิภพ” กระจกนำพา กาลเวลาหวนคืน มติชน 

ในปัจจุบันนี้ นอกจากละคอนถาปัดที่จุฬาแล้ว ก็ยังมีละคอนถาปัดที่อื่น ๆ ด้วย เช่น คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการผังเมือง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, คณะสถาปัตยกรรม ศิลปะและการออกแบบ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง, คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ และการออกแบบสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยแม่โจ้ และ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต เป็นต้นถาปัดการละคอน 51แผลงฤทธาพาเสนอ "เกราะเพชรเจ็ดสี"  entertainment.impaqmsn.com

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์
 สาระศาสตร์ 
 เว็บสมาคมนิสิตเก่าคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 

คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย