กองทัพอากาศไทย

กองทัพอากาศไทย (อักษรย่อ: ทอ., ) เป็นกองกำลังทางอากาศของประเทศไทย เป็นเหล่าทัพหนึ่งของกองทัพไทยที่หน้านับถือ

 ประวัติ 
แนวความคิดที่ให้มีเครื่องบินใช้ในราชการ ได้เริ่มขึ้นในรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เมื่อชาวเบลเยี่ยมชื่อ ชาร์ล ว็อง แด็ง บอร์น (Van Den Born) ได้นำเครื่องบินปีก 2 ชั้น แบบอองรี ฟาร์ม็อง 4 (Henry Farman IV) มาแสดงการบินในประเทศไทยเป็นครั้งแรก ณ สนามม้าสระปทุม เพื่อเป็นการแสดงการบินสู่สายตาประชาชนชาวไทยในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2453 (ค.ศ. 1910) จอมพล สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ขณะนั้นทรงดำรงตำแหน่งเสนาธิการทหารบกทรงเห็นความจำเป็นที่ประเทศไทยจะต้องจัดหาอากาศยานไว้ป้องกันประเทศ จึงทรงดำริจัดตั้งกิจการการบินขึ้นเป็นแผนกหนึ่งของกองทัพบก อยู่ที่สนามราชกรีฑาสโมสร (สนามม้าสระปทุม) อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของนายพลโท พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน และส่งนายทหารไปเรียนวิชาการบินที่ประเทศฝรั่งเศส จำนวน 3 นายประกอบด้วย

นายพันตรี หลวงศักดิ์ศัลยาวุธ (สุนี สุวรรณประทีป) ต่อมาเป็น พล.อ.ท.พระยาเฉลิมอากาศ นายร้อยเอก หลวงอาวุธสิขิกร (หลง สินศุข) ต่อมาเป็น นาวาอากาศเอก พระยาเวหาสยานศิลปสิทธิ์ นายร้อยโท ทิพย์ เกตุทัต ต่อมาเป็น นาวาอากาศเอก พระยาทะยานพิฆาต ทั้งสามท่านได้เข้าเรียนที่บริษัทนีเออร์ปอร์ต (Nieuport Company) ในเดือนมกราคมปี พ.ศ. 2454

หลังจากท่านทั้งสามสำเร็จวิชาการบิน ก็ได้ซื้อเครื่องบิน 2 แบบ 8 ลำ คือ Nieuport และ Breguet แบบละ 4 ลำ โดยระยะแรกได้ใช้สนามม้าสระปทุมเป็นสนามบิน แต่ด้วยปัญหาบางประการทำให้สนามม้าสระปทุมไม่สามารถรองรับกิจการการบินที่เติบโตขึ้นได้ จอมพล สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ ทรงย้ายที่ตั้งแผนกการบิน มาที่ตำบลดอนเมืองตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2457 และทรงยกฐานะ กิจการบิน เป็น"กองบินทหารบก" ในวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2457 ต่อมากระทรวงกลาโหมได้ยึดถือวันนี้เป็น "วันที่ระลึกกองทัพอากาศ"

หลังจากนั้นกิจการการบินได้เติบโตเรื่อยมา โดยกองบินทหารบกได้เข้าร่วมรบในสงครามโลกครั้งที่ 1 ในปี พ.ศ. 2460 กับฝ่ายสัมพันธมิตร ทำให้ชื่อเสียงและเกียรติภูมิ ของชาติ เป็นที่ยอมรับ และได้รับการยกย่องเป็นอันมาก และในวันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2461 กองบินทหารบกจึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "กรมอากาศยานทหารบก" หลังจากนั้นในปี พ.ศ. 2464 กระทรวงกลาโหมได้พิจารณาเห็นว่า กำลังทางอากาศไม่ได้เป็นกำลังเฉพาะในด้านยุทธศาสตร์ทางทหารเท่านั้น แต่มีประโยชน์อย่างกว้างขวางต่อกิจการด้านอื่น ๆ อีกด้วย ในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2464 จึงได้แก้ไขการเรียกชื่อจาก "กรมอากาศยานทหารบก" เป็น "กรมอากาศยาน" โดยให้อยู่ในบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมโดยตรง และในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2478 จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "กรมทหารอากาศ" และวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2480 จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "กองทัพอากาศ" มียศและเครื่องแต่งกายเป็นของตนเอง โดยนาวาอากาศเอก พระเวชยันตรังสฤษฎ์ เป็นผู้บัญชาการทหารอากาศคนแรก จึงถือเอาวันนี้เป็น "วันกองทัพอากาศ" และยกย่องถวายพระเกียรติจอมพล สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ว่าเป็น "พระบิดาแห่งกองทัพอากาศไทย" และยกย่องนายทหาร 3 ท่าน ที่ไปเรียนวิชาการบินรุ่นแรกว่าเป็น "บุพการีทหารอากาศ"

กองทัพอากาศได้สร้างวีรกรรมและยุทธเวหาไว้มากมาย โดยเข้าร่วมรบในสงครามโลกครั้งที่ 2 และสงครามอินโดจีน สามารถสร้างความพรั่นพรึงให้กับอริราชศัตรูของชาติได้อย่างมาก

ปัจจุบัน กองทัพอากาศมีกำลังทางอากาศทั้งสิ้น 12 กองบิน กับ 1โรงเรียนการบิน โดยมีอากาศยานรวมเกือบ 320 ลำ

ต่อมาในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2567 พลอากาศโทประภาส สอนใจดี โฆษกกองทัพอากาศได้แถลงข่าวหลังเสร็จสิ้นการประชุมผู้บัญชาการเหล่าทัพว่ากองทัพอากาศได้เตรียมเปลี่ยนชื่อเป็น กองทัพอากาศและอวกาศ โดยในเบื้องต้นเตรียมจัดตั้งศูนย์ประสานงานการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางอากาศและอวกาศขึ้นในวันที่ 1 เมษายน 2568 ในเวลาเดียวกันก็จะทำการปรับโครงสร้างของกองทัพอากาศโดยการเสนอร่างพระราชบัญญัติ 2 ฉบับคือร่างพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่..) พ.ศ. .... เพื่อเปลี่ยนชื่อเป็นกองทัพอากาศและอวกาศ และร่างพระราชบัญญัติการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางอากาศและอวกาศ พ.ศ. .... เพื่อจัดตั้งศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางอากาศและอวกาศ หรือ ศรชอ. เช่นเดียวกับศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล หรือ ศรชล. ของกองทัพเรือ ให้สภากลาโหมเห็นชอบก่อนจะนำเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรต่อไปโดยจะเสร็จสมบูรณ์ในราวปี 2571

 ภารกิจ 
กองทัพอากาศมีหน้าที่เตรียมกำลังกองทัพอากาศ การป้องกันราชอาณาจักร และดำเนินการเกี่ยวกับการใช้กำลังกองทัพอากาศตามอำนาจหน้าที่ของกระทรวงกลาโหม มีผู้บัญชาการทหารอากาศเป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ

 ส่วนราชการในสังกัดกองทัพอากาศ 

 กองบัญชาการกองทัพอากาศ 
 แผนกสนับสนุนกองบัญชาการกองทัพอากาศ
 ศูนย์อำนวยการเครื่องบินพระราชพาหนะ
 ศูนย์อำนวยการเฮลิคอปเตอร์พระราชพาหนะ
 ศูนย์การสงครามทางอากาศ
 สำนักงานพัฒนาระบบราชการกองทัพอากาศ
 สำนักงานประสานภารกิจด้านความมั่นคงกับกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักรกองทัพอากาศ

 ส่วนบัญชาการ 

 สำนักงานเลขานุการกองทัพอากาศ
 กรมสารบรรณทหารอากาศ
 พิพิธภัณฑ์กองทัพอากาศและการบินแห่งชาติ
 กรมกำลังพลทหารอากาศ​
 กรมข่าวทหารอากาศ​
 กรมยุทธการทหารอากาศ​
 กรมส่งกำลังบำรุงทหารอากาศ​
 กรมกิจการพลเรือนทหารอากาศ​
 กรมเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารทหารอากาศ​
 สำนักงานปลัดบัญชีทหารอากาศ​
 กรมการเงินทหารอากาศ
 กรมจเรทหารอากาศ​
 สำนักงานตรวจสอบภายในทหารอากาศ
 สำนักงานนิรภัยทหารอากาศ​
 สำนักงานพระธรรมนูญทหารอากาศ​
 ศูนย์ไซเบอร์กองทัพอา​กาศ ​
 สำนักงานประสานภารกิจด้านความมั่นคงกับกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร กองทัพอากาศ

 ส่วนกำลังรบ 
 กองบิน 1 นครราชสีมา
 ฝูงบิน 102 "Stars"
 ฝูงบิน 103 "Lightning"
 กองบิน 2 ลพบุรี
 ฝูงบิน 201 "Spider"
ฝูงบิน 202 "Scholar"
 ฝูงบิน 203 "Scorpion"
 สนามฝึกใช้อาวุธทางอากาศชัยบาดาล
 กองบิน 3 วัฒนานคร สระแก้ว
 ฝูงบิน 301 "Firefox"
 ฝูงบิน 302 "Wolfpack"
 ฝูงบิน 303
 กองบิน 4 ตาคลี นครสวรรค์
 ฝูงบิน 401 "Dragon"
 ฝูงบิน 402 "Focus"
 ฝูงบิน 403 "Cobra"
 กองบิน 5 ประจวบคีรีขันธ์
 ฝูงบิน 501 "Mosquito"
 กองบิน 6 ดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 ฝูงบิน 601 "Lucky"
 ฝูงบิน 602 "Wihok"
 ฝูงบิน 603 "Cowboy"
 ฝูงบิน 604 "Sunny"
 กองบิน 7 สุราษฏร์ธานี
 ฝูงบิน 701 "Shark"
 ฝูงบิน 702 "Orca"
 กองบิน 21 อุบลราชธานี
 ฝูงบิน 211 "Eagle"
 กองบิน 23 อุดรธานี
 ฝูงบิน 231 "Hunter"
 กองบิน 41 เชียงใหม่
 ฝูงบิน 411 "Thunder"
 กองบิน 46 พิษณุโลก
 ฝูงบิน 461 "Vampire"
 กองบิน 56 หาดใหญ่ สงขลา*
 ฝูงบิน 561 "Panther"
 โรงเรียนการบิน กำแพงแสน
 ฝูงฝึกขั้นต้น "Chicken"
 ฝูงฝึกขั้นปลาย "Mustang"
 กองบัญชาการควบคุมการปฏิบัติทางอากาศ
 หน่วยในระบบป้องกันทางอากาศ
 ศูนย์ควบคุมการปฏิบัติการทางอากาศกรุงเทพ
 ศูนย์ควบคุมการปฏิบัติการทางอากาศสุราษฎร์ธานี
 ศูนย์ควบคุมและรายงานดอยอินทนนท์
 สถานีรายงานเขาเขียว
 สถานีรายงานเขาพนมรุ้ง
 สถานีรายงานภูสิงห์
 สถานีรายงานเขาจาน
 สถานีรายงานบ้านเพ
 สถานีรายงานกาญจนบุรี
 สถานีรายงานภูเขียว
 สถานีรายงานภูหมันขาว
 สถานีรายงานเกาะสมุย
 สถานีรายงานภูเก็ต
 สถานีรายงานหาดใหญ่
 หน่วยในระบบควบคุมทางอากาศยุทธวิธี
 ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 1 ดอนเมือง
 ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 2 นครราชสีมา
 ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 3 พิษณุโลก
 ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 4 นครศรีธรรมราช
 กองกำลังทางอากาศเฉพาะกิจที่ 9 ปัตตานี
 ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนาม
 ฝูงบิน 509 หัวหิน***
 ฝูงบิน 106 อู่ตะเภา
 ฝูงบิน 306 ตราด **(กำลังจะมีอากาศยานประจำการเป็นUAVและฐานต่อระยะทำการของUAVกองบิน3 ซึ่งเปลี่ยนชื่อจากฝูงบิน207เป็นฝูงบิน306)
 ฝูงบิน 236 สกลนคร
 ฝูงบิน 238 นครพนม
 ฝูงบิน 466 น่าน 
 ฝูงบิน 416 เชียงราย
 หน่วยบัญชาการอากาศโยธิน
 ศูนย์การทหารอากาศโยธิน
 กรมทหารอากาศโยธิน รักษาพระองค์
 กรมทหารต่อสู้อากาศยาน
 กรมปฏิบัติการพิเศษ
 กองดุริยางค์ทหารอากาศ
 กรมปฏิบัติการพิเศษ หน่วยบัญชาการอากาศโยธิน
 ศูนย์ปฏิบัติการทางอวกาศกองทัพอากาศ
 ศูนย์การฝึกกองทัพอากาศน้ำพอง ขอนแก่น

หมายเหตุ
(*) = ฐานบินปฏิบัติการส่วนหน้า ไม่มีอากาศยานบรรจุถาวร
(**) = ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนามและสนามฝึกใช้อาวุธทางอากาศ
(***) = ฝูงบินอิสระปฏิบัติภารกิจพิเศษและหน่วยบินเฮลิคอปเตอร์พระราชพาหนะ
(****)กำลังจะมีอากาศยานประจำการหรือเป็นฐานต่อระยะทำการ

 ส่วนส่งกำลังบำรุง 
 กรมช่างอากาศ ตั้งอยู่ถนนประดิพัทธ์ แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
 กรมสื่อสารอิเล็กทรอนิกส์ทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 สถานีวิทยุกระจายเสียงทหารอากาศ (สนว.กจ.ทอ.)
 สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพอากาศ (AFCTV หรือ Air Force Channel TV.)
สถานีถ่ายทอดโทรคมนาคม(สถทค.) และศูนย์โทรคมนาคม ชั้น2(ศทค.ชั้น2)
 กรมสรรพาวุธทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 กรมแพทย์ทหารอากาศ
 โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร
 โรงพยาบาลจันทรุเบกษา ตั้งอยู่ตำบลกระตีบ อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม
โรงพยาบาลทหารอากาศ(สีกัน) ตั้งอยู่ถนนเดชะตุงคะ แขวงสีกัน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 กรมพลาธิการทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 กรมช่างโยธาทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 กรมขนส่งทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 ศูนย์ซอฟต์แวร์กองทัพอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร

 ส่วนการศึกษา 
 โรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราช ตั้งอยู่ตำบลมิตรภาพ อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี
กรมนักเรียนนายเรืออากาศรักษาพระองค์
สำนักบัณฑิตศึกษา
 กรมยุทธศึกษาทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
 วิทยาลัยการทัพอากาศ
 โรงเรียนเสนาธิการทหารอากาศ
 โรงเรียนนายทหารอากาศอาวุโส
 โรงเรียนนายทหารชั้นผู้บังคับฝูง
 โรงเรียนนายทหารชั้นผู้บังคับหมวด
 โรงเรียนครูทหาร
 โรงเรียนนายทหารชั้นประทวน
 โรงเรียนจ่าอากาศ
 ศูนย์ภาษา
 ศูนย์ทดสอบบุคคล

 ส่วนกิจการพิเศษ 
 ศูนย์วิจัยพัฒนาวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีการบินและอวกาศกองทัพอากาศ
 กรมสวัสดิการทหารอากาศ
 สำนักงานผู้บังคับทหารอากาศดอนเมือง (สน.ผบ.ดม.)
 กรมทหารสารวัตรทหารอากาศ
 สถาบันเวชศาสตร์การบินกองทัพอากาศ

 อาวุธยุทโธปกรณ์ 

ณ เดือนสิงหาคม 2568 กองทัพอากาศไทยมีเครื่องบินรบจำนวน 97 ลำ ในจำนวนนี้ราวครึ่งหนึ่งเป็น F-16 จำนวน 47 ลำ

+ จำนวนอากาศยาน (ก.ค. 2568) ประเภท  จำนวน เครื่องบินรบ  97 ลำ (ขับไล่ 71+โจมตี 26) เครื่องบินสงครามอิเล็กทรอนิกส์  4 ลำ เครื่องบินลาดตระเวน  26 ลำ เครื่องบินลำเลียง  42 ลำ เฮลิคอปเตอร์  34 ลำ

 เครื่องหมายอากาศยาน 
 สัญลักษณ์อากาศยาน 
100px|100px|100px|2462 — 2483 2488 — ปัจจุบัน2483 — 24842484 — 2488

 สัญลักษณ์หางอากาศยาน 
100px|100px|2462 — 2484 2488 — ปัจจุบัน2484 — 2488

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 

 ดูเพิ่ม 
 เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศไทย
 รายชื่อยุทโธปกรณ์ในกองทัพอากาศไทย
 อากาศยานในราชการไทย
 อากาศโยธิน
 สโมสรฟุตบอลทหารอากาศ

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 กองทัพอากาศไทย  


อากาศ
ไทย
หมวดหมู่:กระทรวงกลาโหม (ประเทศไทย)
หมวดหมู่:ก่อตั้งในสยามในปี พ.ศ. 2456