จรัล มโนเพ็ชร

จรัล มโนเพ็ชร (1 มกราคม พ.ศ. 2494 – 3 กันยายน พ.ศ. 2544) เป็นศิลปินชาวไทย ทั้งนักร้อง นักดนตรี นักแต่งเพลง และนักแสดง

งานดนตรีของจรัลมีเอกลักษณ์จากการสร้างสรรค์ภาษาถิ่นเหนือของเขาซึ่งเรียกว่า "โฟล์กซองคำเมือง" ที่ก่อเกิดขึ้นนับแต่ปี พ.ศ. 2520 และได้รับความสนใจจนเป็นที่ยอมรับ และกลายเป็นแบบอย่างบนแนวทางดนตรีท้องถิ่นร่วมสมัยในปัจจุบัน

เอกลักษณ์ของเขาทั้งในการแต่งเพลง ร้องเพลง และเล่นดนตรี ทำให้จรัลได้รับการยกย่องให้เป็น "ราชาโฟล์กซองคำเมือง" จรัลแต่งเพลงไว้กว่าสองร้อยเพลงในช่วงเวลาราวยี่สิบห้าปีของชีวิตศิลปินของเขา และได้รับโล่ประกาศเกียรติคุณจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเมื่อปี พ.ศ. 2537 ในฐานะ "บุคคลดีเด่นทางด้านการใช้ภาษา"

 ประวัติ 
จรัล มโนเพ็ชร เกิดที่จังหวัดเชียงใหม่ ในย่านที่เรียกว่าประตูเชียงใหม่ พ่อของเขาเป็นข้าราชการอยู่ที่แขวงการทางจังหวัดเชียงใหม่ ชื่อ สิงห์แก้ว มโนเพ็ชร ส่วนแม่ชื่อ เจ้าต่อมคำ (ณ เชียงใหม่) มโนเพ็ชร สืบเชื้อสายมาจากราชตระกูล ณ เชียงใหม่

จรัลเกิดเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2494ญาณเทพ  อารมณ์อุ่น. (2554). วิเคราะห์บทเพลง จรัล  มโนเพ็ชร. ปริญญานิพนธ์ ศป.ม. (มานุษยดุริยางควิทยา).  กรุงเทพฯ: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.  คณะกรรมการควบคุม: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เฉลิมพล  งามสุทธิ,  ผู้ช่วยศาสตราจารย์ประทีป  เล้ารัตนอารีย์. เป็นบุตรชายคนที่สอง มีพี่น้องชายหญิงรวมทั้งหมด 7 คน ครอบครัวเป็นชนชั้นกลาง มีชีวิตเรียบง่ายสมถะตามแบบวิถีชีวิตชาวเหนือทั่วไป ใฝ่ใจในพุทธศาสนา ทั้งพ่อและแม่ของจรัลจะไปทำบุญและร่วมงานพิธีทางศาสนาอยู่เสมอที่วัดใกล้บ้าน คือ วัดฟ่อนสร้อย ซึ่งเป็นวัดที่ครอบครัวนี้มีศรัทธาอย่างยิ่ง ด้วยครอบครัวมโนเพ็ชรเป็นครอบครัวใหญ่ พ่อของจรัลจึงต้องหารายได้พิเศษ ความที่เป็นคนมีฝีมือในด้านงานศิลปะหัตถกรรมท้องถิ่นที่สืบทอดตกมาจากบรรพบุรุษชาวเหนือ ทั้งการเขียนรูป และการแกะสลักไม้ พ่อของจรัลจึงมีรายได้เพียงพอที่จะเลี้ยงดูครอบครัว จรัลเองในเวลานั้นแม้จะอยู่ในวัยเด็ก แต่บางครั้งเมื่อพ่อมีงานพิเศษล้นมือจรัลจะเป็นผู้ช่วยพ่อของเขา ทั้งงานเขียนรูปและงานแกะสลักไม้ 

 การศึกษา 
จรัลเข้าเรียนหนังสือครั้งแรกที่โรงเรียนพุทธิโสภณ แล้วจึงย้ายไปเรียนต่อที่โรงเรียนเมตตาศึกษา จากนั้นจึงสอบเข้าเรียนในขั้นอุดมศึกษาที่วิทยาลัยเทคนิคภาคพายัพ จรัลฝึกเล่นกีตาร์มาตั้งแต่เด็กเพราะความชอบในดนตรี ทั้งจากที่เขาได้ฟังทางสถานีวิทยุในเชียงใหม่ และจากพวกมิชชันนารีที่เข้ามาเผยแพร่ศาสนาในภาคเหนือ ระหว่างที่เรียนอยู่ที่วิทยาลัยเทคนิคภาคพายัพ จรัลช่วยแบ่งเบาภาระของครอบครัวด้วยการทำงานเพื่อหารายได้พิเศษโดยไม่ต้องรบกวนเงินทองจากทางบ้าน เขาเริ่มต้นด้วยการรับจ้างร้องเพลงและเล่นกีตาร์ตามร้านอาหาร หรือตามคลับตามบาร์ในเชียงใหม่ ซึ่งในเวลานั้นยังมีอยู่เพียงไม่กี่แห่ง แนวดนตรีที่เขาชอบเป็นพิเศษคือดนตรีโฟล์ค คันทรี และบลูส์ ที่ต่อมาได้กลายเป็นแรงบันดาลใจและมีอิทธิพลอย่างยิ่งในการแต่งเพลงของเขา 

เมื่อจบการศึกษาจากวิทยาลัย จรัลเข้าทำงานรับราชการเป็นงานแรกที่แขวงการทางอำเภอพะเยา (เวลานั้นพะเยายังไม่ได้รับการยกให้เป็นจังหวัดเหมือนในปัจจุบัน) ต่อมาลาออกจากราชการไปทำงานที่บริษัทไทยฟาร์มมิ่ง และที่ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร จรัลยังคงทำงานประจำไปด้วยควบคู่กับการร้องเพลงตามร้านอาหาร ตามโรงแรมและคลับบาร์ในเชียงใหม่ จนกระทั่งลาออกจากงานที่ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร เพื่อทำงานเพลงร่วมกับพี่น้อง จนต่อมากลายเป็น "ตำนาน" ของเพลงโฟล์คซองคำเมือง

 การเสียชีวิต 

จรัลเสียชีวิตจากภาวะหัวใจล้มเหลวฉับพลัน เมื่อวันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2544 จังหวัดลำพูน ศพตั้งบำเพ็ญกุศลอยู่ที่วัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหารเป็นเวลา 5 วัน มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2544 ณ สุสานบ้านหลวย จังหวัดลำพูน

 ผลงานการแสดง 

ภาพยนตร์
ปี (พ.ศ.)เรื่องรับบทเป็น2522ดอกไม้ร่วงที่แม่ริม2523เสียงซึงที่สันทราย2530ด้วยเกล้าเสาคำ 25312482 นักโทษประหาร2532ยิ้มนิดคิดเท่าไหร่2534วิถีคนกล้าเวลาในขวดแก้วพ่อของนัต2537กาเหว่าที่บางเพลง

 ละครโทรทัศน์ 
ปี (พ.ศ.)เรื่องช่องรับบทเป็นหมายเหตุ2535เวลาในขวดแก้วช่อง 3พ่อของนัตรอยทางแห่งความฝันช่อง 92539ฉก.เสือดำ ถล่มหินแตกททบ.5ลี รักษาเมืองตัวร้ายไม้ดัดช่อง 7ครูใหญ่เฉนียน2542รักสองภพราชินีลูกทุ่ง พุ่มพวง ดวงจันทร์2543หงส์เหนือมังกรททบ.5ตี๋ซุ้ง2544ตะวันตัดบูรพาจ่าเวศขมิ้นกับปูนช่อง 3พระยาอภิบาลบำรุงละครเรื่องสุดท้ายที่ได้ออกอากาศขณะที่ยังมีชีวิตอยู่2546ทับเทวาช่อง 7ละครเรื่องสุดท้าย ออกอากาศหลังเสียชีวิตไป 2 ปี

 ละครเวที 
ปี (พ.ศ.)เรื่อง2530สู่ฝันอันยิ่งใหญ่2534จันทร์เอ๋ยจันทร์เจ้า จะไม่ขอข้าว ขอแกง

 การพากย์ 
ปี (พ.ศ.)เรื่องผลิตโดยหมายเหตุ2516โรบินฮู้ดวอลต์ดิสนีย์แอนิเมชันสตูดิโอส์ร่วมพากษ์เสียงภาคภาษาไทยในบทของไก่และเล่นดนตรีในเรื่องนี้ด้วย

 ดนตรีประกอบภาพยนตร์ ละครโทรทัศน์ และสารคดี 
ปี (พ.ศ.)ดนตรีประกอบประเภทเรื่องหมายเหตุ2522สารคดีองค์การยูนิเซฟ เพื่อรณรงค์ต่อต้านการประกอบอาชีพโสเภณีของสาวเหนือ2523ภาพยนตร์เสียงซึงที่สันทราย2531-2538*บุญชูผู้น่ารัก ภาค 1-8บุญชู ไอ-เลิฟ-สระ-อู (2551) ได้นำเพลงจากภาคเก่า ๆ มาใช้บุญชู จะอยู่ในใจเสมอ (2553) ได้นำบทเพลงจาก ภาค 1 มาใช้เป็นเพลงปิด2531เขาชื่อกานต์ละครโทรทัศน์เหตุเกิดเมื่อคืนหนึ่ง2532ภาพยนตร์คนทรงเจ้ายิ้มนิดคิดเท่าไหร่2533ส.อ.ว.ห้อง 2 รุ่น 442534วิถีคนกล้าโก๊ะจ๋า…ป่านะโก๊ะสารคดีโทรทัศน์โลกสลับสี ตอน พุกามประเทศ 2535ชนกลุ่มน้อย ตอนที่ 2ภาพยนตร์อนึ่ง…คิดถึงพอสังเขปละครโทรทัศน์เวลาในขวดแก้ว2537ภาพยนตร์กาเหว่าที่บางเพลงละครโทรทัศน์ระเริงชลเจ้านาง2538สารคดีโทรทัศน์มาลัยหลากสีจรัล มโนเพ็ชร เป็นพิธีกรดำเนินเรื่องราวในสารคดี2550ละครโทรทัศน์เมื่อดอกรักบาน

 ผลงานเพลง 

โฟล์คซองคำเมืองชุดที่ 2 จรัญ มโนเพ็ชร โดย ท่าแพบรรณาคาร (พ.ศ. 2519) ผลงานชุดแรกอย่างไม่เป็นทางการ

 น้อยไจยา
 แอ่วสาว
 พี่สาวครับ
 พ่อเมียขี้จิ๊
 ฮักอ้ายสักคน
 แก๋งเนื้อ
 ดักไซ
 ท่าสะต๋อย
 Seven Daffodils
 The First Time Ever I Saw Your Face 
 See The Funny Little Clown
 Early Morning Rain
 I'll Have To Say I Love You In A Song
 Blue Water Line
 For Lovin' Me
 What Have They Done To The Rain
Mockingbird 
 Nobody Knows The Trouble I've Seen 

โฟล์คซองคำเมืองชุดที่ 4 จรัล-เกษม มโนเพ็ชร โดย ท่าแพบรรณาคาร (พ.ศ. 2519)

 ของกิ๋นคนเมือง
 เปิ้นฮักตั๋ว
 อุ๊ยคำ
 ลานนา
 จะโทษไผ
 ยุ่งตายห่า
 บ้านป่าเมืองดอย
 เจียงใหม่
 ในอ้อมกอดรัก
 อดีตที่ไม่เคยลืม
 เรากับความรัก
 สาวเอย
 มนต์แห่งเพลง
 ยอดปรารถนา
 หัดกีตาร์
 ละเมอ
 รักแต่เธอเพียงผู้เดียว
 กลิ่นปราง

โฟล์คซองคำเมือง ชุดอมตะ (พ.ศ. 2520) ผลงานชุดแรกอย่างเป็นทางการ

 น้อยไจยา
 เสเลเมา
 ลืมอ้ายแล้วกา
 คนสึ่งตึง
 ผักกาดจอ
 สาวมอเตอร์ไซค์
 อุ๊ยคำ
 ของกิ๋นคนเมือง
 พี่สาวครับ

โฟล์คซองคำเมืองอมตะ ชุดที่ 2 (พ.ศ. 2521)

 ก้ายง่าว
 หยุบมือกำ
 จิ๊กโก๋สะหมังเคิ้ม
 ลักเตี่ยว
 คนแหลวแตว
 เปิ้นฮักตั๋ว
 แอ่วสาว
 ลานนา
 บ้านป่าเมืองดอย
 แก๋งเนี้ย

เพลงจากภาพยนตร์ เสียงซึงที่สันทราย (พ.ศ. 2523)

 เมืองเหนือ
 กลิ่นเอื้องเสียงซึง (จรัล มโนเพ็ชร)
 ขอน้ำตาสักหยด (จรัล มโนเพ็ชร)
 เสียงซึงสิ้นมนต์
 สิ้นเวร
 กลิ่นเอื้องเสียงซึง (ปราณี ตะติยา)
 ขอน้ำตาสักหยด (ปราณี ตะติยา)
 ในอ้อมกอดรัก
 เชียงรายรำลึก
 ไม่มีคำลา

เพลงพระราชทาน จากยอดดอย (พ.ศ. 2523)

 จากยอดดอย
 ดอกฝิ่น
 มิดะ
 ทำไม
 โลกสบาย
 รักสับสน
 ใบไม้กับสายน้ำ
 ถึงใครคนหนึ่ง
 ท้องที่ไม่มีวันอิ่ม
 ปีศาจราตรี

โฟล์คซองคำเมือง ลูกข้าวนึ่ง (พ.ศ. 2524)

 ลูกข้าวนึ่ง
 สาวโรงบ่ม
 สาวเชียงใหม่
 เลี้ยงควาย
 คนหน้าง่าว
 ซอของแปง
 ตากับหลาน
 สามล้อ
 เงี้ยว
 มะเมี๊ยะ

โฟล์คซองคำเมือง แตกหนุ่ม (พ.ศ. 2525)

 แตกหนุ่ม
 เสร็จมะก้องด้อง
 คุณนาย คายนุน
 บ้าน
 จ้างมันเต้อะ
 ดอกฝ้าย
 ขมุไล่ควาย
 ผ่างหาย ผ่างเบื่อ
 ดวง
 ความจริงใจ

โฟล์คซองคำเมือง อื่อ...จา..จา (พ.ศ. 2526)

 อื่อ..จา..จา
 ไล่เหล่า
 ฮานี้บ่าเฮ้ย
 ยินดีต้อนรับ
 บ้านนาชาวนา
 หนุ่มเชียงใหม่
 สะเอิงย้ายบ้าน
 โธ่เอ๋ย
 ใบไม้ไหว
 ต้องใช้เวลา

จรัลกับแคนเดิ้ล บ้านบนดอย (พ.ศ. 2526)

 บ้านบนดอย
 ม่อฮ่อม
 ฟ้าใสใส
 สุดแต่ใจเธอต้องการ
 รักเงียบเงียบ
 น้อง
 ล่องแม่ปิง
 ก็เลยก็แล้วกัน
 ฉัน...เมื่อพบเธอ
 รักสับสน
 ลุงต๋าคำ
 เพลง

จรัลกับแคนเดิ้ล เอื้องผึ้ง-จันผา (พ.ศ. 2527)

 เอื้องผึ้ง-จันผา
 น้ำนอง
 แม่ค้าปลาจ่อม
 ฝันชั่วคืน
 นายบุญทัน
 เซาะว่าหากิ๋น
 ลูกข้าวนึ่ง
 จะรอดูใจ
 รางวัลแด่คนช่างฝัน
 หนุ่มสาวชาวดอย
 ปราสาทไหว (บรรเลง)
 เอื้องผึ้ง-จันผา (บรรเลง)

ไม้กลางกรุง (พ.ศ. 2529)

 หมู่เฮา
 มิดะ
 ก่อนเที่ยงคืน
 ภาพชีวิต
 วังบัวบาน
 รักเขาเถิด
 เจ็บแล้วปลง
 หรือว่าฉันเหงา
 เจ้าดวงดอกไม้
 บ่มีหยังสักอย่าง
 บ้านนาชาวนา
 สาวบ้านป่า

ฉันมีความรักมาให้ (พ.ศ. 2531)

 ฉันมีความรักมาให้
 คืนหนึ่ง
 แล้วคงพบกันอีก
 กี่ปีก็คอยได้
 ยินดีต้อนรับ
 สวาทเธอ
 คนใกล้ชิด
 เมียวเมียว มูมู
 หา...ดวงเดือน
 กระท่อมไพรวัลย์

จรัลแจ๊ส (พ.ศ. 2533)

 ไม่กวนใคร
 ใครก่อ
 ผ่านแล้วผ่านเลย
 อย่างนี้ดีอยู่แล้ว
 คนละอย่าง
 ร้องตามเพลง
 ขอโอกาส
 ถนนสายยาว
 เบาๆ สบาย
 ปล่อย

โฟล์ค 1991 จากใจเป็นบทเพลง (พ.ศ. 2534)

 ทียาลี
 กาสะลองร่วงแล้ว
 ควายหงาน
 สัปปะลี่ขี้คุย
 แพงพวยบานตลอด
 แห่ล่องกอง (บรรเลง)
 ดอยแล้ง
 คิดถึงบ้าน
 มิดะ
 กุหลาบดอย
 อาขยานล้านนา
 น้อยไจยา (บรรเลง)

ศิลปินป่า (พ.ศ. 2537)

 ให้ฉันฝันต่อ
 กลับบ้านไม่ได้
 ลมเหนือ
 ศิลปินป่า
 หัดบิน
 เจ้านาง
 สองเฒ่า
 น้ำแม่ปิง
 คนลุงลัง
 เจ็ดร้อยปีเชียงใหม่

หวังเอย หวังว่า (พ.ศ. 2538)

 สัญญา
 ผู้ชาย
 ทำอะไรก็ทำเถอะ
 ธุลี
 ให้เธอ
 พ่อ..แม่..พี่..น้อง
 เธอคนนั้น
 ลอย
 คนบัดซบ
 ตัวเลื้อยคลาน
 อยากเป็นคนดี
 โลกมืด
 เธอ
 เด็กเลว
 น้อง
 ผู้หญิง
 แด่หนุ่มสาวผู้ร้าวราน

ความหวัง ความฝัน ของวันนี้ (พ.ศ. 2541)

 ความหวัง ความฝันของวันนี้
 ดาวบนดอย
 ฝากไว้ให้กันและกัน
 คิดถึง
 หัวใจพเนจร
 ล้านนา
 เดินดง (ซอพระลอ)
 หล่ายดอย
 ฉันจะกลับมา
 ใครเป็นใคร
 กระแสธรรม
 ความหวัง ความฝันของวันนี้ (บรรเลง)

ล้านนาซิมโฟนี (พ.ศ. 2544) ผลงานชุดสุดท้าย

 แม่ปิงซิมโฟนี

 อินทนนท์ซิมโฟนี

ผลงานอัลบั้มชุดพิเศษ

[อัลบั้มพิเศษและรวมเพลงฮิตในวาระต่าง ๆ]

เสียงซึงสู่พิณเปี๊ยะ (พ.ศ. 2528) 

 ล่องแม่ปิง
 เดือนเพ็ญ
 ปั่นฝ้าย
 สร้อยลำปาง
 เด็กปั๊ม
 เอื้องผึ้ง-จันผา
 น้อยไจยา
 อุ๊ยคำ
 สามหมอก
 ล่องปาย

ตำนานโฟล์ค (พ.ศ. 2529) 

 รางวัลแด่คนช่างฝัน
 อุ้ยคำ
 มะเมี้ยะ
 ลุงต๋าคำ
 ตากับหลาน
 แม่ค้าปลาจ่อม
 เจ้าดวงดอกไม้
 เดือนดวงเดียว
 สาวมอเตอร์ไซค์
 คนหน้าง่าว
 ผักกาดจอ
 ไล่เหล่า
 หนุ่มเชียงใหม่
 บ้านบนดอย

โฟล์คซองคำเมือง (พ.ศ. 2533) 

 ม่วนขนาด
 พี่สาวครับ
 ลูกข้าวนึ่ง
 ฮานี้บ่าเฮ้ย
 บ้านบนดอย
 สาวมอเตอร์ไซค์
 ของกิ๋นคนเมือง
 ผักกาดจอ
 ลืมอ้ายแล้วกา
 คนสึ่งตึง
 สาวเชียงใหม่
 มะเมี๊ยะ
 อุ๊ยคำ
 เสเลเมา
 ล่องแม่ปิง
 น้อยไจยา

คิดถึง จรัล...ราชาโฟล์คซองคำเมือง (พ.ศ. 2544)

 ของกิ๋นคนเมือง
 น้อยไจยา
 สามล้อ
 เมียวเมียว มูมู
 สวาทเธอ
 ยินดีต้อนรับ
 รักสับสน
 ดอกฝิ่น
 ซอของแปง
 ฉันมีความรักมาให้
 มะเมี้ยะ (สุนทรี เวชานนท์)
 มะเมี้ยะ (จรัล มโนเพ็ชร)
 หนุ่มเชียงใหม่
 สาวเชียงใหม่
 เพลงเงี้ยว

ซึงสุดท้าย (พ.ศ. 2549)

(แผ่นที่ 1)

 ซึงสุดท้าย
 ความหวัง ความฝันของวันนี้
 สัญญา
 เพื่อน
 รางวัลแด่คนช่างฝัน
 เมียวเมียว มูมู
 สาวเชียงใหม่
 หรือว่าฉันเหงา
 อดีตที่ไม่เคยลืม
 ฝันชั่วคืน
 กาเหว่าที่บางเพลง
 แม่ปิงซิมโฟนี

(แผ่นที่ 2)

 จากยอดดอย
 รอยพระบาท
 สดุดีแม่เจ้าหลวง
 ศิลปินป่า
 มิดะ
 ลุงต๋าคำ
 อุ้ยคำ
 ล่องแม่วัง
 ล่องแม่ปิง
 ก่อนเที่ยงคืน
 ฮ่มฟ้าบารมี

สู่ฝันอันยิ่งใหญ่ : เพลงหนัง-ละคร และสารคดี (พ.ศ. 2559)

 จันทร์เอ๋ยจันทร์เจ้า
 กลิ่นเอื้องเสียงซึง
 สู่ฝันอันยิ่งใหญ่
 เวลาในขวดแก้ว
 พู่กันวาดโลกสวย
 น้ำค้างบนหลังคา
 รางวัลแด่คนช่างฝัน
 เพื่อน
 ซื้อฝัน
 เก็บไว้เพื่อจำ
 มะเมี้ยะ
 ปลายทางแห่งความฝัน (ทางสายใหม่)
 พุกาม (บรรเลง)
 ย่ำสันดอย (บรรเลง)

[เพลงประกอบภาพยนตร์]

เพลงประกอบภาพยนตร์ ดอกไม้ร่วงที่แม่ริม (พ.ศ. 2522)

 ดอกไม้ร่วง
ของกิ๋นคนเมือง
มอบใจรัก
รักมายา

เพลงประกอบภาพยนตร์ เสียงซึงที่สันทราย (พ.ศ. 2523)

 กลิ่นเอื้องเสียงซึง
เมืองเหนือ
เสียงซึงสิ้นมนต์
ขอน้ำตาสักหยด

เพลงประกอบภาพยนตร์ เขาชื่อกานต์ (พ.ศ. 2531)

 ซื้อฝัน (วรุต วรธรรม)
ซื้อฝัน (จรัล มโนเพ็ชร)
สู่แผ่นดินเกิด (ดนตรี)
ซื้อฝัน (บทส่งท้าย)

↵เพลงประกอบภาพยนตร์ บุญชูผู้น่ารัก (พ.ศ. 2531)

 ฉันคือบุญชู
แก๊งกวนใจ
โอ้ลัลลา..คุณโม
เพ้อ
หลงรักเข้าแล้ว
หวาน
สบายใจ
รอ
ช้ำใจ
สวัสดีครับ
มาแล้วครับ
รักหรือเรียนดี
สุขสันต์วันเกิด
โธ่เอ๋ย
เสียใจ
คนคอนกรีต
น้ำตาจะเช็ดหัวเข่า
ยิ่งกว่าเสียใจ
บทเรียน
ความหวังยังไม่สาย

เพลงประกอบภาพยนตร์ บุญชู 2 น้องใหม่ (พ.ศ. 2532)

 เพื่อน
กาลเวลา
ความหวังยังไม่สาย
เปลี่ยนรัก (ดนตรี)
ทุ่งกว้างทางไกล
ให้เธอ
โลกและเวลา
เปลี่ยนรัก
แล้วเราก็เจอกันอีก
รอคอยอะไรกัน
คนกับคน
ทำดีก็ต้องได้ดี
ไชโย
เพื่อน (อีกครั้ง)

เพลงประกอบภาพยนตร์ ยิ้มนิดคิดเท่าไหร่ (พ.ศ. 2532)

 ปลายทางแห่งความฝัน (ทางสายใหม่)

 น้ำค้างบนหลังคา

เพลงประกอบภาพยนตร์ โก๊ะจ๋า...ป่านะโก๊ะ (พ.ศ. 2534)

 แพงพวยบานตลอด

เพลงประกอบภาพยนตร์ อนึ่ง คิดถึงพอสังเขป (พ.ศ. 2535)

 อนึ่ง คิดถึงเพื่อน
หัวใจแค่นั้น
เก็บเอาไว้เพื่อจำ (คอนแชร์โต)
เพื่อนเหงา
แด่โยธวาทิต
คำตอบอยู่ที่เวลา
รักพอสังเขป
อดีตอารมณ์ (ดนตรี)
เก็บเอาไว้เพื่อจำ (บทส่งท้าย)
อนึ่ง ซิมโฟนี

เพลงประกอบภาพยนตร์ กาเหว่าที่บางเพลง (พ.ศ. 2537)

 โหมโรง (Overture)
บ้านบางเพลง (Bang Pleng)
พระจันทร์ (The Moon)
ผู้มาเยือน (Visitor)
ลูกของเรา (Our Children)
ความเปลี่ยนแปลง (The Alter)
ฝันร้าย (Nightmare)
ดิ้นรน (Warrior)
สัจธรรม (The Truth)
อำลา (Finale)

[อัลบั้มพิเศษร่วมงานกับศิลปินคนอื่น]

จรัล-ไหมไทย ลำนำแห่งขุนเขา (พ.ศ. 2531) ร่วมกับ วงไหมไทย ออร์เคสตรา

 เรามาร้องเพลงกัน
ลำนำแห่งขุนเขา
ซื้อฝัน
ปั่นฝ้าย
ขลุ่ยผิว
อุ๊ยคำ
ล่องแม่ปิง
ไม้กลางกรุง
ป่าลั่น
รางวัลแด่คนช่างฝัน

หมู่เฮารวมฮิต (พ.ศ. 2537) ร่วมงานกับ ศิลปินภาคเหนือ

 ปี๋ใหม่เมือง (ร้องหมู่)
หมู่เฮาจาวเหนือ (ร้องหมู่)
สาวเจียงใหม่ (นิรมล เมธีสุวกุล)
บ้านบนดอย (ส. สุนันทา)
กุหลาบเวียงพิงค์ (จุฬารัตน์ เสรีเชษฐพงศ์)
บ่ฮู้-บ่หัน (ว. วัชญาน์)
เชียงรายรำลึก (อรุณโรจน์ เลี่ยมทอง)
สาวเจียงฮาย (ร้องหมู่)
กว๊านพะเยา (ชัชวาลย์ คงอุดม)
บัวซอน (จรัล มโนเพ็ชร)
เจ้าบ่ฮักอ้ายจริง (สมฤทธิ์ ลือชัย)
ซาวด์ดนตรี (บรรเลง)

ผูกพัน (พ.ศ. 2537) ร่วมงานกับ ศิลปินเพื่อชีวิต

 อีสานแล้ง (สุรชัย จันทิมาธร)
จันทร์เจ้าขา (พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)
นกเขาน้อย (พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ)
โรยไม่รู้บาน (สุภาวดี บุญมี)
น้องชาย (ศุ บุญเลี้ยง)
สาวส่งออก (บุษปรัชต์ พันธุ์กระวี)
ปัจจุบันมนุษย์ (ปรีชา ชนะภัย/ประเสริฐ สิทธิพงศ์)
พ่อ (นุภาพ สุวันตรัจฉ์)
ปรารถนา (สุรินทร์ อัสมันยี)
สอดคล้องและสมดุล (เทียรี่ เมฆาวัฒนา/คณาคำ อภิรดี)
ผู้เฒ่ากับไผ่ผุ (จรัล มโนเพ็ชร)
คำถาม (ฤทธิพร อินสว่าง)
ลูกหมา-ลูกคน (มงคล อุทก)
บ้านของเรา (อิสรา อนันตทัศน์)

สี่เหน่อผู้ยิ่งใหญ่ (พ.ศ. 2543) ร่วมงานกับ ชาย เมืองสิงห์, ทอม ดันดี และ สามารถ พยัคฆ์อรุณ

 อุ้ยคำ (จรัล มโนเพ็ชร)
 สาวมอเตอร์ไซค์ (จรัล มโนเพ็ชร/ทอม ดันดี)
 พี่สาวครับ (จรัล มโนเพ็ชร)
 บ้านบนดอย (จรัล มโนเพ็ชร/ชาย เมืองสิงห์)
 รางวัลแด่คนช่างฝัน (ร้องหมู่)
 มะเมี้ยะ (จรัล มโนเพ็ชร)
 ลูกข้าวนึ่ง (จรัล มโนเพ็ชร)
 คนหน้าง่าว (จรัล มโนเพ็ชร)
 มิดะ (จรัล มโนเพ็ชร)
 มะเมี้ยะ (เวอร์ชันใหม่)

[อัลบั้มรวมเพลงฮิตร่วมกับศิลปินคนอื่น]

จรัล มโนเพ็ชร กับ สุนทรี เวชานนท์ ชุด โฟล์ค สเปเชียล

 คิดถึงบ้าน (จรัล มโนเพ็ชร)
 ควายหงาน (จรัล มโนเพ็ชร)
 มิดะ (จรัล มโนเพ็ชร)
 ดอกฝิ่น (สุนทรี เวชานนท์)
 รางวัลแด่คนช่างฝัน (สุนทรี เวชานนท์)
 รักสับสน (จรัล มโนเพ็ชร/สุนทรี เวชานนท์)
 อาขยานล้านนา (จรัล มโนเพ็ชร)
 สัปปะลี่ขี้คุย (จรัล มโนเพ็ชร)
 กุหลาบดอย (จรัล มโนเพ็ชร)
 แด่หนุ่มสาวผู้ร้าวราน (สุนทรี เวชานนท์)
 อ้างว้าง (สุนทรี เวชานนท์)
 เพื่อน (สุนทรี เวชานนท์)
 น้อยไจยา (บรรเลง)

ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด กำไร...ชีวิต 1 
 ความรัก (สุรชัย จันทิมาธร)
ถึงเพื่อน (พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)
เพื่อมวลชน (จิ้น กรรมาชน)
เธอผู้ห่างไกล (ฤทธิพร อินสว่าง)
นารอนาง (โฮป)
แม่ (แฮมเมอร์)
เธอคือดวงดาว (ฤทธิพร อินสว่าง)
รางวัลแด่คนช่างฝัน (จรัล มโนเพ็ชร)
กำลังใจ (สุรชัย จันทิมาธร)
เดือนเพ็ญ (คีตาญชลี)
ตาผุยชุมแพ (อมตะ)
บินหลา (แฮมเมอร์)

ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด กำไร...ชีวิต 2 

 ดอกไม้ให้คุณ (สุรชัย จันทิมาธร)
ฉันมีความรักมาให้ (จรัล มโนเพ็ชร)
สวรรค์บ้านนอก (โฮป)
ผ้าผวยและสายลมหนาว (คนด่านเกวียน)
อุ๊ยคำ (จรัล มโนเพ็ชร)
แด่น้องผู้หิวโหย (แซม ยุรนันท์)
ใบไผ่ (ฤทธิพร อินสว่าง)
อยากให้ความรัก (คีตาญชลี)
มิดะ (จรัล มโนเพ็ชร)
สะล้อซอซึง (สะล้อซอซึง)
หนอนเต็มขั้น (โฮป)
เด็กปั๊ม (คนด่านเกวียน)

ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด ประวัติศาสตร์ 15 ฅน 15 เพลงเพื่อชีวิต 2
 ตลอดเวลา (พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)
 คำสัญญาที่หาดใหญ่ (ยิว คนเขียนเพลง)
 รางวัลแด่คนช่างฝัน (จรัล มโนเพ็ชร)
 นางหลายใจ (ประทีป ขจัดพาล)
 ดวงจำปา (อิสรา อนันตทัศน์)
 หนุ่มพเนจร (อินโดจีน)
 ตาผุยชุมแพ (อมตะ)
 อีเรียม (คันไถ)
 ม.21 (เอราวัณ)
 เหมือนไม่รักกัน (กำธร เพาเวอร์แบนด์)
 นํ้าตาผ่าเหล้า (แดง จิตกร)
 นํ้าพักนํ้าแรง (อิ๊ด ฟุธบาธ)
 เธอยังมีฉัน (แก้ว ลายทอง)
 ขนำน้อย (ป่อง ณ ปะเหลียน)
 ข้ามันบ้านนอก (ม.ฤทธิ์เต็ม)

ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด ตำนานเพลงเพื่อชีวิต Songs For Life 1
 คิดถึง (พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)
 รางวัลแด่คนช่างฝัน (จรัล มโนเพ็ชร)
 ให้เธอ (อิสรา อนันตทัศน์)
 แรกรัก (เอ๋ สันติภาพ)
 ถึงเพื่อน (พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)
 อุ๊ยคำ (จรัล มโนเพ็ชร)
 ลานข้าว (อินโดจีน)
 คิดถึง (ป่อง ณ ปะเหลียน)
 พบรักปากน้ำโพ (แก้ว ลายทอง)
 ซี่โครงบุญมา (อมตะ)
 สัญญาจากเพื่อน (ยิว คนเขียนเพลง)
 กำลังใจพ่อ (จาระเม็ด)
 เธอ (ยิว คนเขียนเพลง)

ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด รักเธอประเทศไทย
 ภูมิพลมหาราชา (สมชาย ใหญ่)
 รักเธอประเทศไทย (ร็อคเคสตร้า)
 ใต้ร่มเย็น (สันติภาพ)
 โลกและสันติภาพ (ภูสมิง หน่อสวรรค์)
 ดอกไม้ของน้ำใจ (สาว สาว สาว)
 รางวัลแด่คนช่างฝัน (จรัล มโนเพ็ชร)
 ดอกไม้ให้คุณ (พงษ์สิทธิ์ คำภีร์)
 ดอกไม้พฤษภา (ซูซู)
 สู้หรือหนี (สมชาย ใหญ่)
 วีรชน (สุ ไทรงาม)
 ช่วงนี้ชี้แนะ (บางสนาน)
 โลกาภิวัฒน์ (หนู มิเตอร์)
 โลกเดียวกัน (เชน ชาโดว์)

ศิลปินเพื่อชีวิต ชุด ให้เป็นกำลังใจ 1
 กำลังใจ (หนุ่มสกล)
 แรงใจ (หนู มิเตอร์)
 หยุดท้อ (เคียส)
 ให้เธอ (คนด่านเกวียน)
 สุดทางฝัน (ชาไก)
 ลมเหนือ (จรัล มโนเพ็ชร)
 ฝันอย่ารู้คลาย (สุธีร์)
 พี่ชายคนนี้ (หนู มิเตอร์)
 รางวัลแด่คนช่างฝัน (หนุ่มสกล)
 ก้าวต่อไป (ประกาศิต)
 ค่ำนี้..เธอยังมีฉัน (สุธีร์)
 ให้ฉันฝันต่อ (จรัล มโนเพ็ชร)
 ตามฝัน (สิมิลัน)
 วันฟ้าใส (สันกาลา)

 บันทึกการแสดงสด (คอนเสิร์ต) 
+เริ่มแสดงคอนเสิร์ตครั้งแรกอย่างเป็นทางการ เมื่อปี พ.ศ. 2524–2544ปี (พ.ศ.)วัน เดือนชื่อคอนเสิร์ตสถานที่จัดการแสดงร่วมงานกับหมายเหตุ252314 กุมภาพันธ์ห้องอาหาร ที่ออร์คิดวิดีโอ ณ หาดใหญ่สิงหาคมHand In Hand Concertหอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์จรัล มโนเพ็ชร เป็นศิลปินรับเชิญ252421 สิงหาคมจรัล มโนเพ็ชร โชว์โรงละครแห่งชาติ252519 มิถุนายนฟอร์ ยูนิเซฟหอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์จรัล มโนเพ็ชร เป็นศิลปินรับเชิญ2526มิถุนายนThai Top Concert Tourโรงแรมเซ็นทรัล ลาดพร้าวจรัล มโนเพ็ชร เป็นศิลปินรับเชิญ2529สวนลุมพินีงานโปรโมท ผลงานชุด ฉันมีความรักมาให้253015 มีนาคมแด่คนช่างฝันหอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์สุนทรี เวชานนท์27 กันยายนม่านไหมใยหมอก ครั้งที่ 1หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยอรุณโรจน์ เลี่ยมทอง2531ฉันมีดอกไม้มาให้หอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์13 มีนาคม3 คน 3 กีตาร์ลานกว้าง ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยภูสมิง หน่อสวรรค์ และ กิตติคุณ เชียรสงค์11-14 กรกฎาคมมาลัยหลากสีโรงละครแห่งชาติวงไหมไทย ออร์เคสตรา15-16 ตุลาคมร้อยดาว เดือนเดียวห้องสุโขทัย โรงแรมปอยหลวง จ. เชียงใหม่2532ร้อยดาว เดือนเดียว ครั้งที่ 2หอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ไหมทอรุ้งหอประชุมเล็ก ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย5 ธันวาคม5 ธันวามหาราชลานพระบรมรูปทรงม้าสุนทรี เวชานนท์ และ พี่น้องมโนเพ็ชรคอนเสิร์ตสำหรับการเทิดพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช12 ธันวาคมรุ้งผลิใบศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยวงไหมไทย ออร์เคสตรา25334 กุมภาพันธ์ม่านไหมใยหมอก ครั้งที่ 2หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยศิลปินชาวล้านนา22 เมษายนคนรักป่าหอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์คอนเสิร์ตการกุศลเพื่อการพิทักษ์ป่าห้วยขาแข้ง โดย จรัล มโนเพ็ชร เป็นศิลปินรับเชิญศิลปินนิธิทัศน์ศูนย์การค้าเมอร์รี่คิงส์ วังบูรพาสุนทรี เวชานนท์ และ พี่น้องมโนเพ็ชร253424 เมษายนน้ำค้างบนหลังคาหอประชุมใหญ่ เมืองไทยประกันชีวิตคอนเสิร์ตเพื่อการกุศล เป็นคอนเสิร์ตที่จัดขึ้นสำหรับช่วยเหลือเด็กยากไร้25358 กรกฎาคมงาน 35 ปี สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล เชียงใหม่สุนทรี เวชานนท์คอนเสิร์ตสุดท้ายของจรัล มโนเพ็ชร กับ สุนทรี เวชานนท์253623 ตุลาคมกระทิง คอนเสิร์ต เขาใหญ่ มหกรรมคอนเสิร์ตเพลงเพื่อชีวิตเขาใหญ่25375 มีนาคมงานสายใจไทย ครั้งที่ 8โรงแรมโลตัสปางสวนแก้ว จ.เชียงใหม่254112 กุมภาพันธ์ตำนานโฟล์ค บนลานหญ้านุ่ม ใต้ดวงดาวลานกว้าง เมืองไทยประกันชีวิต17 พฤษภาคมม่านไหมใยหมอก ครั้งที่ 3หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย8-9 สิงหาคม4 คน 4 กีตาร์หอประชุมใหญ่ เมืองไทยประกันชีวิตกิจจา มโนเพ็ชร, คันถ์ชิด มโนเพ็ชร และ เกษม มโนเพ็ชร254218 เมษายนจากล้านนา...ถึงล้านช้างหลวงพระบางด้วยพลังและกำลังใจ เพื่อโลกใบเดียวกันFESPIC Games Bangkok' 992543คนรักชาติสนามหลวงคอนเสิร์ตให้กำลังใจผู้คนในวิกฤตการณ์ต้มยำกุ้งละครอินคอนเสิร์ตชาย เมืองสิงห์, ทอม ดันดี และ สามารถ พยัคฆ์อรุณแสดงทั่วประเทศไทย254425 ตุลาคมคอนเสิร์ต 25 ปี โฟล์คซองคำเมือง จรัล มโนเพ็ชรหอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยคอนเสิร์ตที่จรัล มโนเพ็ชร ตั้งใจจะจัดงานให้ยิ่งใหญ่ แต่สุดท้ายเขาก็ไม่ได้ขึ้นเวทีแห่งนั้น2524-2544??จรัล มโนเพ็ชร โชว์ ครั้งที่ 2โรงละครแห่งชาติ***วัน/เดือน/ปี ยังไม่ทราบแน่ชัด***โลกดนตรีลานโลกดนตรี จ.เชียงใหม่ลำนำแห่งขุนเขาหอประชุมเล็ก ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยวงไหมไทย ออร์เคสตรา

 เกียรติคุณที่ได้รับ 
 สมาคมนักแต่งเพลงแห่งประเทศไทย เมื่อปี พ.ศ. 2524
 องค์การยูนิเซฟ เมื่อปี พ.ศ. 2522
 การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยในงานเทศกาลเที่ยวเชียงใหม่ ปี พ.ศ. 2525
 สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ รางวัลบทเพลงดีเด่น 3 รางวัล คือในปี พ.ศ. 2524-2525 และ 2536
 รางวัลตุ๊กตาทองเพลงประกอบภาพยนตร์ยอดเยี่ยม บุญชูผู้น่ารัก ปี พ.ศ. 2530 และจากบุญชู 2 น้องใหม่ ปี พ.ศ. 2532 
 รางวัลศิษย์เก่าดีเด่นสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ปี พ.ศ. 2532
 รางวัลศิษย์เก่าดีเด่นวิทยาเขตภาคพายัพ ปี พ.ศ. 2532
 รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำในฐานะแสดงนำชายยอดเยี่ยมเรื่องด้วยเกล้า เมื่อปี พ.ศ. 2530
 โล่ห์เกียรติยศจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีในฐานะบุคคลดีเด่นทางด้านการใช้ภาษา ปี พ.ศ. 2537
 รางวัลจากชมรมวิจารณ์เพลงแห่งประเทศไทย ในเพลงประกอบภาพยนตร์เรื่องวิถีคนกล้า
 ผู้มีผลงานดีเด่นด้านวัฒนธรรมสาขาศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้าน ปี พ.ศ. 2540 จากสภาวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่
 รางวัลสีสันอวอร์ด 3 รางวัล เมื่อปี พ.ศ. 2538 ในฐานะนักร้องนำชายยอดเยี่ยม, บทเพลงยอดเยี่ยม และอัลบั้มยอดเยี่ยม ทั้งหมดมาจากงานดนตรีชุด ศิลปินป่า
 รางวัลพิฆเนศทองคำพระราชทานครั้งที่ 1 เมื่อปี พ.ศ. 2539 จากเพลงชุด ศิลปินป่า
 รางวัลจากชมรมสภาวะแวดล้อมสยาม จากงานชุด ศิลปินป่า

 ลำดับสาแหรก 

อ้างอิง
2.  ปกแผ่นเสียง, ปกเทปคาสเซ็ท, ปกซีดี ผลงานของจรัล มโนเพ็ชร
แหล่งข้อมูลอื่น

 บทกวี แด่คนช่างฝัน จรัญ มโนเพ็ชร์, จันทร์เพ็ญ จันทนา
 ศิลปินล้านนา จรัล มโนเพ็ชรจากสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง
 วิเคราะห์บทเพลงจรัล มโนเพ็ชร, ญาณเทพ  อารมณ์อุ่น

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองเชียงใหม่
หมวดหมู่:ผู้มีเชื้อสายเจ้านายฝ่ายเหนือ
หมวดหมู่:สกุล ณ เชียงใหม่
หมวดหมู่:นักร้องชายชาวไทย 
หมวดหมู่:นักแต่งเพลงชาวไทย 
หมวดหมู่:นักดนตรีชาวไทย
หมวดหมู่:นักประพันธ์ดนตรีประกอบภาพยนตร์
หมวดหมู่:นักดนตรีพื้นเมืองภาคเหนือ
หมวดหมู่:ศิลปินสังกัดนิธิทัศน์ โปรโมชั่น
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากภาวะหัวใจล้มเหลว
หมวดหมู่:นักดนตรีจากจังหวัดเชียงใหม่
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมสุพรรณหงส์