เครื่องหมายการค้า

เครื่องหมายการค้า () เป็นรูปแบบหนึ่งของทรัพย์สินทางปัญญาที่ประกอบด้วยคำ, วลี, สัญลักษณ์, การออกแบบ หรือการผสมผสานสิ่งเหล่านี้เข้าด้วยกัน เพื่อระบุแหล่งที่มาของสินค้าหรือบริการจากแหล่งเฉพาะ และแยกแยะสิ่งนั้นออกจากผู้อื่น เครื่องหมายการค้ายังสามารถขยายไปถึงเครื่องหมายที่ไม่ใช่แบบดั้งเดิม เช่น ภาพวาด, สัญลักษณ์, รูปทรง 3 มิติ อย่างการออกแบบผลิตภัณฑ์หรือบรรจุภัณฑ์, เสียง, กลิ่น หรือสีเฉพาะที่ใช้เพื่อสร้างเอกลักษณ์เฉพาะตัว ตัวอย่างเช่น Pepsi เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนที่เกี่ยวข้องกับน้ำอัดลม และรูปทรงที่โดดเด่นของขวด Coca-Cola ก็เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนที่ปกป้องการออกแบบบรรจุภัณฑ์ของ Coca-Cola

หน้าที่หลักของเครื่องหมายการค้าคือการระบุแหล่งที่มาของสินค้าหรือบริการ และป้องกันไม่ให้ผู้บริโภคเกิดความสับสนกับสินค้าจากแหล่งอื่น ๆ การคุ้มครองทางกฎหมายสำหรับเครื่องหมายการค้ามักจะได้รับจากการจดทะเบียนกับหน่วยงานของรัฐ เช่น สำนักงานสิทธิบัตรและเครื่องหมายการค้าแห่งสหรัฐอเมริกา (USPTO) หรือสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาแห่งสหภาพยุโรป (EUIPO) การจดทะเบียนจะทำให้เจ้าของได้รับสิทธิขาดบางประการและมีมาตรการเยียวยาทางกฎหมายต่อการใช้งานโดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้อื่น

กฎหมายเครื่องหมายการค้ามีความแตกต่างกันตามเขตอำนาจศาล แต่โดยทั่วไปจะอนุญาตให้เจ้าของสามารถบังคับใช้สิทธิของตนเพื่อต่อต้านการละเมิดสิทธิ, การทำให้เครื่องหมายการค้าด้อยค่า หรือการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม ข้อตกลงระหว่างประเทศ เช่น อนุสัญญาปารีส และพิธีสารมาดริด ช่วยให้การจดทะเบียนและการคุ้มครองเครื่องหมายการค้าในหลาย ๆ ประเทศทำได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ ความตกลงทริปส์ (TRIPS Agreement) ยังได้กำหนดมาตรฐานขั้นต่ำสำหรับการคุ้มครองและการบังคับใช้สิทธิในเครื่องหมายการค้าที่ประเทศสมาชิกทั้งหมดต้องปฏิบัติตาม

 ทำตามเงื่อนไขที่กำหนดผิดเงื่อนไขถือว่าโมฆะพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า (ฉบับที่ 2)  
เครื่องหมายการค้า หมายถึง เครื่องหมายหรือสัญลักษณ์หรือตราที่ใช้กับสินค้าหรือบริการ ซึ่งเครื่องหมายที่ให้ความคุ้มครองตาม  พ.ศ. 2543 มี 4 ประเภท ดังต่อไปนี้  
เครื่องหมายการค้า 
เครื่องหมายการค้า (Trade Mark) คือเครื่องหมายที่ใช้เป็นที่หมายเกี่ยวข้องกับสินค้าเพื่อแสดงว่าสินค้าที่ ใช้เครื่องหมายนั้นแตกต่างกับสินค้าที่ใช้เครื่องหมายการค้าของบุคคลอื่น เช่น บรีส โอโม เปา แอทแทค คอลเกต มาม่า กระทิงแดง เป็นต้น

เครื่องหมายบริการ
เครื่องหมายบริการ (Service Mark) คือ เครื่องหมายที่ใช้เป็นที่หมายหรือเกี่ยวข้องกับบริการ เพื่อแสดงว่าบริการที่ใช้เครื่องหมายนั้นแตกต่างกับบริการที่ใช้เครื่องหมาย บริการของบุคคลอื่น เช่น เครื่องหมายของสายการบิน ธนาคาร โรงแรม เป็นต้น
เครื่องหมายรับรอง
เครื่องหมายรับรอง (Certification Mark) คือ เครื่องหมายที่เจ้าของเครื่องหมายรับรองใช้เป็นที่หมายหรือเกี่ยวข้องกับ สินค้าและบริการของบุคคลอื่น เพื่อเป็นการรับรองคุณภาพของสินค้า หรือบริการนั้น เช่น เชลล์ชวนชิม แม่ช้อยนางรำ ฮาลาล (Halal) เป็นต้น
เครื่องหมายร่วม
เครื่องหมายร่วม (Collective Mark) คือ เครื่องหมายการค้าหรือเครื่องหมายบริการที่ใช้โดยบริษัทหรือวิสาหกิจในกลุ่มเดียวกัน หรือโดยสมาชิกของสมาคม กลุ่มบุคคล หรือองค์กรอื่นใดของรัฐหรือเอกชน เช่น ตราช้างของบริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด  เป็นต้น

 อ้างอิง 

 แหล่งที่มา 

 สาขาวิชาวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. "8.2.2 การตัดสินใจด้านตราสินค้า". เอกสารการสอนชุดวิชาการจัดการการตลาด หน่วยที่ 8-15. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2552. หน้า 42–58. ISBN 974-643-355-5
 เครื่องหมายการค้าคืออะไร 

 ดูเพิ่ม 
 ตราสินค้า
 เครื่องหมายบริการ

หมวดหมู่:กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา
หมวดหมู่:เครื่องหมายการค้า
หมวดหมู่:การจัดการผลิตภัณฑ์