พลังงานกระตุ้น

พลังงานกระตุ้น หรือ พลังงานก่อกัมมันต์ () ในทางเคมีและชีววิทยา เป็นพลังงานกระตุ้น หรือพลังงานที่ต้องใช้ในการเริ่มปฏิกิริยาเคมี (chemical reaction) ให้เกิดขึ้น  หรือมิฉะนั้นพลังงานกระตุ้นอาจจะแสดงได้ว่าเป็นพลังงานน้อยที่สุดที่จำเป็นสำหรับใช้กระตุ้นปฏิกิริยาเคมีให้เกิดขึ้น  พลังงานกระตุ้นอาจแสดงโดยตัวย่อได้ดังนี้
'Ea ทฤษฎีคอลลิชันนัลโมเดล 
ในทฤษฎีคอลลิชันนัลโมเดล ต้องการสิ่งที่จำเป็น 3 อย่างในการทำให้เกิดปฏิกิริยา คือ
 โมเลกุลจะต้องชนกัน (collide) แรง ๆ เพื่อให้เกิดปฏิกิริยา  ถ้า 2 โมเลกุลชนกันธรรมดาจะไม่เกิดปฏิกิริยาเสมอไป เพราะการชนกันไม่แรงพอ
 ต้องมีพลังงานที่เพียงพอ (energy of activation) สำหรับสองโมเลกุลที่จะเกิดปฏิกิริยากัน (transition state)
 ตำแหน่ง ทิศทาง และมุมการชนจะต้องถูกจัดรียงอย่างถูกต้องเหมาะสม (correct orientation) เพื่อการใช้พลังงานกระตุ้นน้อยที่สุด

ขณะเกิดปฏิกิริยาพอจะสรุปเหตุการณ์ได้ดังนี้
 ขณะที่สองโมเลกุลเข้ามาอยู่ใกล้ชิดกันกลุ่มอิเล็กตรอนของทั้งโมเลกุลจะผลักซึ่งกันและกัน
 เพื่อเอาชนะแรงผลักปฏิกิริยาจึงต้องใช้พลังงานกระตุ้น (activation energy) ซึ่งโดยทั่วไปก็จะเป็นพลังงานความร้อน (heat) ซึ่งทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในโมเลกุลทั้งสองดังนี้ 
 การย้ายตำแหน่ง (translation) 
 การสั่นไหว (vibration) 
 การหมุน (rotation) บางครั้งอาจมีการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับแสง (เคมีแสง) หรือไฟฟ้า (เคมีไฟฟ้า)
 ถ้ามีพลังงานกระตุ้นมากพอและสามารถเอาชนะแรงผลักได้โมเลกุลทั้งสองก็จะเข้าใกล้ชิดกันและเกิดการดูดกัน  และมีการจัดเรียงพันธะใหม่จึงเกิดปฏิกิริยาขึ้น

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 "Activation energy"  (from the IUPAC "Gold Book''")

หมวดหมู่:จลนพลศาสตร์เคมี
หมวดหมู่:กลไกของปฏิกิริยา
หมวดหมู่:การเร่งปฏิกิริยาเคมี
หมวดหมู่:การเผาไหม้
หมวดหมู่:ชีวเคมี