กนกพงศ์ สงสมพันธุ์

กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ เกิดเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2509 ที่บ้านจันนา อ.ควนขนุน จ.พัทลุง เป็นบุตรของนายวนิช กับ นางยุพา สงสมพันธุ์ เรียนที่วัดไทรโกบ อ.ควนขนุน จนจบ ป.4 แล้วจึงไปเรียนต่อที่โรงเรียนวัดพิกุลทอง อ.เมืองพัทลุง จนจบ ป.7 จากนั้นศึกษาต่อระดับมัธยมศึกษาที่ โรงเรียนพัทลุง อ.เมืองพัทลุง จนจบ ม.6 เอนทรานซ์เข้าเรียนต่อได้ที่คณะวิทยาการจัดการ (เอกคอมพิวเตอร์ธุรกิจ) มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เรียนอยู่ระยะหนึ่งและสอบเข้าศึกษาในคณะเดิม (เอกรัฐประศาสนศาสตร์) อยู่ 3 ปี จึงตัดสินใจออกจากมหาวิทยาลัยเพื่อเขียนหนังสือ

 ภูมิหลัง 
กนกพงศ์ใฝ่ฝันอยากเป็นกวี-นักเขียนมาตั้งแต่วัยเยาว์ ด้วยเติบโตมาจากกองหนังสือของพ่อวนิช สงสมพันธุ์ ในบ้านมีหนังสือมากมายให้เลือกอ่าน เช่น ชัยพฤกษ์, วิทยาศาสตร์-มหัศจรรย์, วิทยาสาร, ขวัญเรือน เป็นต้น ไปจนถึงนวนิยายยอดนิยมยุคนั้น อย่างเช่น “ร้อยป่า” ของ อรชร พันธุ์บางกอก แม้กระทั่งแนวกุ๊กกิ๊ก “นิยายรักนักศึกษา” ของ “ศุภักษร” ตลอดจนนวนิยายเพื่อประชาชนอย่างเช่น “ฟ้าบ่กั้น” ของ ลาว คำหอม, “ปีศาจ” ของ เสนีย์ เสาวพงศ์, “จนกว่าเราจะพบกันอีก” ของ “ศรีบูรพา”, “ตึกกรอสส์” ของ “อ.อุดากร” เป็นต้น

โดยเฉพาะหนังสือ 3 เล่มที่ทำให้อยากเขียนบทกวี คือ “ก่อนไปสู่ภูเขา” ของ สถาพร ศรีสัจจัง, “ทางเลือกเมื่อฟ้าหม่น” ของ คมสัน พงษ์สุธรรม และ “ในอ้อมกอดของภูผา” รวมบทกวีและเรื่องสั้นของ สำราญ รอดเพชร แต่ก็ยังไม่สำคัญเท่ากับหนังสือ “ถนนนักเขียน” อัตชีวประวัตินักเขียนชาวอเมริกัน เออร์สกิน คอลด์เวลล์ ที่ทำให้หัวใจของเด็กหนุ่มร้อนรุ่ม และไปใช้ชีวิตเขียนหนังสือเงียบ ๆ ในป่าเขาอย่างคอลด์เวลล์ในที่สุด

กนกพงศ์ไปฝึกเขียนหนังสืออยู่กับ ธัช ธาดา นักเขียน-กวีในกลุ่มนาคร ทุกวันแต่เช้าตรู่ นักเขียนหนุ่มจะตรึงตัวเองอยู่กับโต๊ะเขียนหนังสือฝึกฝนการเขียนไปจรดค่ำทุกวัน ๆ ตามแบบอย่างคอลด์เวลล์ โดยมีพี่ ๆ เช่น สมใจ สมคิด, อัตถากร บำรุง และ เกษม จันดำ คอยช่วยวิพากษ์วิจารณ์ในตอนเช้าของอีกวัน นักเขียนฝึกหัดจะนั่งฟังคำวิจารณ์อย่างใจจดจ่อและเคร่งเครียด ด้วยรู้ดีว่า เขาจะไม่ได้รับการประนีประนอมจากพี่ ๆ แม้แต่น้อยนิด ซ้ำกลับถูกโบยตีอย่างหนักหน่วงด้วยคำวิจารณ์อย่างตรงไปตรงมา 

กนกพงศ์ให้สัมภาษณ์นิตยสาร “ไฮ-คลาส” ว่า ช่วงฝึกเขียนนั้นเขียนทิ้ง ๆ ทุกวัน แล้วแต่ว่าจะฝึกลักษณะไหน “อย่างเช่นว่าถ้าฝึกบรรยายฉาก ผมจะตั้งประเด็นขึ้นมา แล้วก็ฝึกบรรยายฉากไป แล้วก็ทิ้ง ฝึกภาษาเขียนภาษาให้มันสวย ฝึกตัวละครก็สร้างตัวละครขึ้นมาแล้วบรรยายตัวละคร ฝึกการวางพล็อตเรื่องผมก็จะสร้างพลอตขึ้นมา” เขาฝึกเขียนอย่างมุ่งมั่นนับร้อยชิ้น ก่อนจะลงมือเขียนเรื่องสั้นอย่างจริง ๆ จัง ๆ ในปีต่อมา และเริ่มส่งตามนิตยสารต่าง ๆ 

ระหว่างปี 2531-2533 กนกพงศ์เป็นเจ้าของสถิตินักเขียนผู้มีเรื่องสั้นตีพิมพ์ในหน้านิตยสารมากสุด ทั้งยังเป็นนักเขียนที่สร้างปรากฏการณ์ให้วงวรรณกรรมไทยด้วยเรื่องสั้นที่มีขนาดยาวกว่า “ขนบ” ทั่วไป เหนือไปกว่านั้น ยังได้รับประดับ “ช่อการะเกด” จาก “บ.ก.เครางาม” สุชาติ สวัสดิ์ศรี ถึง 2 ปีซ้อน จากเรื่องสั้น “สะพานขาด” ปี 2532 และ “โลกใบเล็กของซัลมาน” ในปี 2533  

เมื่อเริ่มมีชื่อเสียงทางเรื่องสั้น กนกพงศ์เข้าทำงานกับสำนักพิมพ์เคล็ดไทย ทำตั้งแต่จัดอาร์ตเวิร์คและบรรณาธิการ 2 ปีให้หลังก็ลาออก เพราะเห็นว่าถูกงานประจำดูดกลืนความคิดและเวลาในการเขียนหนังสือไปเสียหมด จึงหวนคืนสู่อ้อมกอดภูเขาอีกครั้ง   

กนกพงศ์ เกิดและเติบโตขึ้นมาในยุคที่มีความขัดแย้งทางการเมืองในพื้นที่ภาคใต้ โดยเฉพาะแถบเทือกเขาบรรทัดอันเป็นถิ่นกำเนิด เป็นความขัดแย้งระหว่างกองกำลังของรัฐกับกองทัพปลดแอกประชาชนแห่งประเทศไทย (ทปท.) ของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) เป็นความขัดแย้งอย่างรุนแรง จากการปราบปรามแบบเหวี่ยงแห และ มาตรการในการกำจัดแบบตัดรากถอนโคนและการทารุณกรรมของฝ่ายรัฐบาลที่เรียกว่า “ถังแดง” และการตัดใบหูของศพเพื่อแลกกับเงินรางวัลของกองกำลังพลเรือน ตำรวจ ทหาร ที่เกิดขึ้นเพื่อปราบปรามผู้ที่มีความเห็นขัดแย้งกับรัฐหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐโดยเฉพาะ ก่อนที่จะมีนโยบายการเมืองนำการทหารตามคำสั่งนายกรัฐมนตรี ที่ 66/2523 สมัยพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ เป็นนายกรัฐมนตรี เรื่องราวเหล่านี้จึงปรากฏอยู่ในงานเขียนของเขา โดยเฉพาะเรื่องสั้น “สะพานขาด” และ “บ้านเกิด” เป็นต้น

นอกจากนั้นยังมีเรื่อง “ยามเช้า” และ “ในห้วงน้ำกว้าง” เป็นต้น ผลงานด้านกวีบทแรก “ความจริงที่เป็นไป” ตีพิมพ์ใน ”สยามใหม่” ขณะเรียนชั้นมัธยมต้น พ.ศ. 2523 ขณะเรียนชั้นมัธยมปลาย พ.ศ. 2527 เป็นสมาชิกยุคก่อตั้งของ “กลุ่มนาคร” กลุ่มทำงานด้านศิลปะวรรณกรรมอันสำคัญของภาคใต้สำหรับผลงานเรื่องสั้นเรื่องแรกได้แก่ “ดุจตะวันอันเจิดจ้า” ตีพิมพ์ในมติชนสุดสัปดาห์ เมื่อปี 2527 จากนั้นมีเรื่องสั้นตีพิมพ์ตามหน้านิตยสารสม่ำเสมอในฐานะนักเขียนที่มาแรงที่สุดในยุคนั้น

ปี 2532 ออกหนังสือเล่มแรกรวมบทกวี “ป่าน้ำค้าง” กับสำนักพิมพ์นาคร ซึ่งกนกพงศ์บอกว่าเป็นงานเขียนตามกระแสช่วงนั้น

ปี 2534 ออกรวมเรื่องสั้นชุดแรก “สะพานขาด” และ “คนใบเลี้ยงเดี่ยว” รวมเรื่องสั้นชุดที่ 2 ในปี 2535 ในนามสำนักพิมพ์นกสีเหลือง เกือบทุกเรื่องในสองเล่มนี้เกิดขึ้นในช่วงฝึกหัดเขียนอยู่กับธัช ธาดา

ปี 2536 ชื่อ กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ ดังกระฉ่อนไปทั้งวงการ หลัง “มือมืด” ส่งรวมเรื่องสั้นทั้งสองเล่มของเขาเข้าประกวด “ซีไรต์” และกนกพงศ์ประกาศถอน จนได้ชื่อเป็น “นักเขียนขบถ” และ “เด็กก้าวร้าว“ ประเด็นร้อนนี้ กนกพงศ์ให้สัมภาษณ์ในนิตยสาร “ไรเตอร์” ฉบับ ส.ค. 2536 ชนิดดับเครื่องชนว่า ไม่เคยปฏิเสธ “ซีไรต์”!

สำหรับทำเนียบเรื่องสั้นซีไรต์ในปี 2536 นั้น ผู้ที่ได้รับรางวัล คือ “ศิลา โคมฉาย” จากรวมเรื่องสั้น “ครอบครัวกลางถนน” 

ในปี 2539 ซีไรต์เวียนกลับมาถึงรอบเรื่องสั้น กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ ก็ถูกจับตาอีกครั้ง เมื่อสำนักพิมพ์นาครส่งรวมเรื่องสั้นชุดที่ 3 “แผ่นดินอื่น” ของเขาเข้าประกวดและคว้ารางวัล “ซีไรต์” ไปในที่สุด

หลังจากได้รับรางวัลใหญ่สุดของประเทศ กนกพงศ์รับไม้เป็นบรรณาธิการนิตยสาร “ไรเตอร์” ต่อจากเพื่อนนักเขียนหนุ่ม ขจรฤทธิ์ รักษา โดยที่ยังใช้ชีวิตเขียนหนังสือในหมู่บ้านเชิงเขาหลวง อ.พรหมคีรี จ.นครศรีธรรมราช

ในช่วงนี้ กนกพงศ์มีผลงานออกมา 3 เล่ม คือ ความเรียงเชิงบันทึกทัศนะ “บันทึกจากหุบเขาฝนโปรยไพร” (2544) และเรื่องเล่าเชิงบันทึกทัศนะ “ยามเช้าของชีวิต (บันทึกจากหุบเขาฝนโปรยไพร ขบวน 2)” (2546) และรวมเรื่องสั้นชุดที่ 4 “โลกหมุนรอบตัวเอง” (2548) 

หลังที่รวมเรื่องสั้นชุดที่ 4 “โลกหมุนรอบตัวเอง” พิมพ์ครั้งแรกในเดือนตุลาคม ปี 2548 อีกเกือบ 4 เดือนหลังจากนั้น พิษไข้หวัดใหญ่ก็พรากกนกพงศ์ไปจากโลกวรรณกรรมในเช้าวันมาฆบูชา 13 กุมภาพันธ์ 2548  หลังเริ่มต้นชีวิตในวัย 40 ได้เพียง 4 วัน

หนังสือรวมเรื่องสั้น “แผ่นดินอื่น” ของกนกพงศ์ สงสมพันธุ์ ได้รับรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (ซีไรต์) ของประเทศไทยประจำปี พ.ศ. 2539

หนังสือรวมเรื่องสั้น “แผ่นดินอื่น” ประกอบด้วยเรื่องสั้น 8 เรื่อง ที่สะท้อนปัญหาของชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่น ทั้งในระดับปัจเจกบุคคล ครอบครัว และสังคมนำเสนอชีวิตหลากหลายด้วยแนวธรมชาตินิยม สะท้อนความคิด ความเชื่อ คุณค่าและคตินิยมพื้นถิ่นอย่างลึกซึ้งและแหลมคม ให้เห็นว่า แม้ในสังคมที่ต่างวัฒนธรรม ต่างความเชื่อ มนุษย์ก็สามารถอยู่ร่วมกันได้ด้วยไมตรีสัมพันธ์

กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ ดำเนินเรื่องด้วยกลวิธีการเขียนที่ดึงดูดความสนใจของผู้อ่านให้ใคร่รู้ ใคร่ติดตาม และนำไปสู่จุดหมายที่เป็นเอกภพ โดยไม่ละเลยที่จะสอดแทรกปัญหาและแง่มุมของชีวิต ทั้งปัญหาภายในจิตใจและปัญหาของปัจจัยภายนอก บันทึกความขัดแย้งาของสังคมในอดีต ทั้งในแง่การเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม รวมถึงปัญหาของสังคมร่วมสมัย คือการเผชิญหน้ากันระหว่างพัฒนาการของเมืองกับคุณค่าด้านมนุษยธรรม

เรื่องสั้นขนาดยาวใน “แผ่นดินอื่น” มีคุณสมบัติของเรื่องสั้นที่ทรงคุณค่าทางวรรณศิลป์ การนำเสนอละเอียด ประณีตและแยบยล เปิดโอกาสให้ผู้อ่านได้ใช้จินตนาการที่เป็นอิสระ ผู้เขียนใช้ภาษาถ่ายทอดเหตุการณ์และความรู้สึกได้งดงามเข้มข้นด้วยอารมณ์สะเทือนใจ

 ผลงาน 
 ป่าน้ำค้าง (2532) กวีนิพนธ์
 สะพานขาด (2534) รวมเรื่องสั้นชุดที่ 1
 คนใบเลี้ยงเดี่ยว (2535) รวมเรื่องสั้นชุดที่ 2
 แผ่นดินอื่น (2539) รวมเรื่องสั้นรางวัลซีไรต์ พ.ศ. 2539 รวมเรื่องสั้นชุดที่ 3
 บันทึกจากหุบเขาฝนโปรยไพร (2544) ความเรียงเชิงบันทึกทัศนะ
 ยามเช้าของชีวิต (2546) เรื่องเล่าเชิงบันทึกทัศนะ
 โลกหมุนรอบตัวเอง (2548) รวมเรื่องสั้นชุดที่ 4
 ในหุบเขา (2549) กวีนิพนธ์
 นิทานประเทศ (2549) รวมเรื่องสั้นชุดที่ 5
 รอบบ้านทั้งสี่ทิศ (2549) รวมเรื่องสั้นชุดที่ 6
 กวีตาย (2549) 2 เรื่องสั้นเล่มเล็ก
 คนตัวเล็ก (2550) รวมเรื่องสั้นชุดที่ 7
 นิยายรัก ฤดูร้อน และ รอยเท้าบนผืนทราย (2551) ต้นร่างนวนิยาย
 หมื่นปีกนก (2552) กวีนิพนธ์
 เช ยังไม่ตาย (2553) สารคดี
 จดหมายถึงเพื่อน (2554) รวมจดหมายถึงเพื่อน

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:นักเขียนจากจังหวัดพัทลุง
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนพัทลุง จังหวัดพัทลุง
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอควนขนุน