อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช

เมืองนครศรีธรรมราช เป็นอำเภอศูนย์กลางการปกครองของจังหวัดนครศรีธรรมราช

 ประวัติ 
อำเภอเมืองนครศรีธรรมราชมีประวัติความเป็นมา ดังต่อไปนี้

 พ.ศ. 2454 แบ่งท้องที่ตำบลลานสกา ตำบลเขาแก้ว ตำบลท่าดี ตำบลกำโลน และตำบลขุนทะเล อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช ตั้งเป็นกิ่งอำเภอลานสกา
 วันที่ 13 สิงหาคม 2456 ได้มีการประกาศจัดตั้งสุขาภิบาลเมืองนครศรีธรรมราช ตามพระราชบัญญัติจัดตั้งสุขาภิบาลเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช พ.ศ. 2456
 วันที่ 24 มีนาคม 2474 มีการเปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลเมืองนครศรีธรรมราช ตามพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช พ.ศ. 2474
 วันที่ 10 ธันวาคม 2478 ยกฐานะสุขาภิบาลเมืองนครศรีธรรมราช เป็น เทศบาลเมืองนครศรีธรรมราช ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช พ.ศ. 2478 
 วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลไชยมนตรี แยกจากตำบลกำแพงเซา ตั้งตำบลนาพรุ แยกจากตำบลช้างซ้าย ตั้งตำบลท่าไร่ แยกจากตำบลบางจาก ตั้งตำบลท่าซัก แยกจากตำบลปากพูนและตำบลปากนคร จัดตั้งตำบลนา แยกจากตำบลศาลามีชัย ตั้งตำบลนาทราย แยกจากตำบลนาเคียน ตั้งตำบลพรหมโลก แยกจากตำบลท่างิ้ว ตั้งตำบลบ้านเกาะ แยกจากตำบลอินคีรี ตั้งตำบลมะม่วงสองต้น แยกจากตำบลนาสาร ตั้งตำบลเขาแก้ว แยกจากตำบลลานสกา และตั้งตำบลกำโลน แยกจากตำบลท่าดีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลในจังหวัดต่าง ๆ
 วันที่ 26 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลลานสกา ในท้องที่บางส่วนของตำบลลานสกาและตำบลเขาแก้วประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลลานสกา กิ่งอำเภอลานสกา อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช
 วันที่ 23 กรกฎาคม 2501 จัดตั้งกิ่งอำเภอลานสกา อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นอำเภอลานสกา
 วันที่ 17 สิงหาคม 2508 จัดตั้งสุขาภิบาลบางจาก ในท้องที่บางส่วนของตำบลบางจากประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลบางจาก อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช
 วันที่ 30 พฤศจิกายน 2508 จัดตั้งสุขาภิบาลท่าแพ ในท้องที่บางส่วนของตำบลปากพูนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลท่าแพ อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช
 วันที่ 25 มกราคม 2509 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช ดังนี้ 
 โอนพื้นที่หมู่ที่ 10 ของตำบลท่าเรือ หมู่ที่ 1-3 ตำบลศาลามีชัย หมู่ที่ 1-3 ตำบลนา หมู่ที่ 2 และ 4 ตำบลปากนคร หมู่ที่ 5 ตำบลปากพูน และหมู่ที่ 2 และ 4 ตำบลท่าซัก เฉพาะส่วนที่ถูกตัดเข้าในเขตเทศบาลเมืองนครศรีธรรมราช ให้ขึ้นกับตำบลในเมือง ตำบลคลัง และตำบลท่าวัง ตามลำดับ
 โอนพื้นที่หมู่ที่ 1 และ 3 ตำบลศาลามีชัยและตำบลนา เฉพาะส่วนที่เหลือให้ไปรวมกับหมู่ที่ 4 ตำบลศาลามีชัย และจัดตั้งเป็นหมู่ที่ 5 ตำบลปากนครประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช
 วันที่ 16 มีนาคม 2514 จัดตั้งสุขาภิบาลปากนคร ในท้องที่บางส่วนของตำบลปากนครและตำบลท่าไร่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาล สุขาภิบาลปากนคร อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช
 วันที่ 26 สิงหาคม 2517 แบ่งท้องที่ตำบลพรหมโลก ตำบลบ้านเกาะ และตำบลอินคีรี อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช ตั้งเป็นกิ่งอำเภอพรหมคีรี
 วันที่ 25 กันยายน 2518 โอนพื้นที่หมู่ที่ 5 (บ้านในเขียว) ตำบลดอนตะโก หมู่ที่ 7 (บ้านดอนคา) ตำบลโมคลาน และหมู่ที่ 7 (บ้านห้วยผักหนาม) ตำบลหัวตะพาน อำเภอท่าศาลา ไปขึ้นกับตำบลอินคีรี กิ่งอำเภอพรหมคีรี อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราชพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตอำเภอท่าศาลา กับกิ่งอำเภอพรหมคีรี อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช พ.ศ. ๒๕๑๘
 วันที่ 1 สิงหาคม 2521 จัดตั้งตำบลทอนหงส์ โดยโอนหมู่บ้านจากตำบลอินคีรี กิ่งอำเภอพรหมคีรี อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราชประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอพรหมคีรี อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช
 วันที่ 14 กรกฎาคม 2524 จัดตั้งกิ่งอำเภอพรหมคีรี อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นอำเภอพรหมคีรี
 วันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2537 แบ่งท้องที่ตำบลนาพรุ ตำบลนาสาร ตำบลท้ายสำเภา และตำบลช้างซ้าย อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช ตั้งเป็นกิ่งอำเภอพระพรหม
 วันที่ 15 สิงหาคม 2537 ยกฐานะเทศบาลเมืองนครศรีธรรมราช เป็น เทศบาลนครนครศรีธรรมราช  
 วันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2540 จัดตั้งกิ่งอำเภอพระพรหม อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นอำเภอพระพรหม
 วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลปากนครและสุขาภิบาลท่าแพ ขึ้นเป็นเทศบาลตำบลปากนครและเทศบาลตำบลท่าแพ ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลบางจาก ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลบางจาก
 วันที่ 29 กันยายน 2546 แยกบ้านมะม่วงงาม หมู่ที่ 10 ตำบลท่าเรือ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 18 บ้านบางเตยประกาศจังหวัดนครศรีธรรมราช เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตหมู่บ้าน [อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช, อำเภอร่อนพิบูลย์, อำเภอทุ่งสง, อำเภอพิปูน, อำเภอจุฬาภรณ์, อำเภอปากพนัง, อำเภอฉวาง, อำเภอบางขัน, อำเภอหัวไทร, กิ่งอำเภอนบพิตำ 
 วันที่ 22 กันยายน 2547 แยกบ้านเนิน หมู่ที่ 4 ตำบลบางจาก ตั้งเป็นหมู่ที่ 11 บ้านเกาะโพธิ์แจ้ง และแยกพื้นที่บ้านปากสระ หมู่ที่ 1 ตำบลนาเคียน จัดตั้งเป็นบ้านทวดเหนือ หมู่ที่ 9
 วันที่ 24 มกราคม 2550 แยกบ้านชะเมา หมู่ที่ 6 ตำบลท่าเรือ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 19 บ้านไม้แดง
 วันที่ 7 ตุลาคม 2554 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลปากพูน ขึ้นเป็นเทศบาลเมืองปากพูน ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลท่างิ้ว ขึ้นเป็นเทศบาลตำบลท่างิ้ว และยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลโพธิ์เสด็จ ขึ้นเป็นเทศบาลตำบลโพธิ์เสด็จ
 วันที่ 2 พฤศจิกายน 2563 ให้กำหนดเขตท้องที่ตำบลท่าซักและตำบลปากนคร ขึ้นใหม่โดยให้ยกเลิกประกาศลงวันที่ 12 เมษายน 2543 โดนกำหนดให้ตำบลท่าซักมี 9 หมู่บ้าน และตำบลปากนครมี 6 หมู่บ้านประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การกำหนดตำบลในท้องที่อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๓ 

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอเมืองนครศรีธรรมราชมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอพรหมคีรี อำเภอท่าศาลา และอ่าวไทย
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอ่าวไทย
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอปากพนัง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ และอำเภอพระพรหม
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอลานสกา

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอเมืองนครศรีธรรมราชแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 16 ตำบล 115 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)แผนที่1.ในเมืองNai Mueang 200px|แผนที่ตำบล2.ท่าวังTha Wang3.คลังKhlang6.ท่าไร่Tha Rai7.ปากนครPak Nakhon8.นาทรายNa Sai12.กำแพงเซาKamphaeng Sao13.ไชยมนตรีChai Montri14.มะม่วงสองต้นMamuang Song Ton15.นาเคียนNa Khian16.ท่างิ้วTha Ngio18.โพธิ์เสด็จPho Sadet19.บางจากBang Chak20.ปากพูนPak Phun21.ท่าซักTha Sak22.ท่าเรือTha Ruea
หมายเลขที่หายไปปัจจุบันคือตำบลในอำเภอพรหมคีรีและอำเภอพระพรหม

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอเมืองนครศรีธรรมราชประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลนครนครศรีธรรมราช ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเมือง ตำบลท่าวัง และตำบลคลังทั้งตำบล และครอบคลุมพี้นที่บางส่วนของตำบลนาเคียนและตำบลโพธิ์เสด็จ 
 เทศบาลเมืองปากพูน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลปากพูน (นอกเขตเทศบาลตำบลท่าแพ)
 เทศบาลตำบลท่าแพ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลปากพูน (สุขาภิบาลท่าแพเดิม)
 เทศบาลตำบลบางจาก ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบางจาก
 เทศบาลตำบลปากนคร ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าไร่และตำบลปากนคร
 เทศบาลตำบลท่างิ้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่างิ้วทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลโพธิ์เสด็จ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิ์เสด็จ (นอกเขตเทศบาลนครนครศรีธรรมราช)
 องค์การบริหารส่วนตำบลกำแพงเซา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกำแพงเซาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลไชยมนตรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไชยมนตรีทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าซัก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าซักทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าเรือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าเรือทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าไร่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าไร่ (นอกเขตเทศบาลตำบลปากนคร)
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาเคียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาเคียน (นอกเขตเทศบาลนครนครศรีธรรมราช)
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาทรายทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางจาก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางจาก (นอกเขตเทศบาลตำบลบางจาก)
 องค์การบริหารส่วนตำบลปากนคร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากนคร (นอกเขตเทศบาลตำบลปากนคร)
 องค์การบริหารส่วนตำบลมะม่วงสองต้น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะม่วงสองต้นทั้งตำบล

 การสาธารณสุข 
 โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช (โรงพยาบาลศูนย์แห่งแรกและมีขนาดใหญ่ที่สุดในภาคใต้)
 โรงพยาบาลค่ายวชิราวุธ
 โรงพยาบาลนครินทร์ 
 โรงพยาบาลนครคริสเตียน 
 โรงพยาบาลนครพัฒน์ 
 โรงพยาบาลแม่และเด็ก เขต 11
 โรงพยาบาลเทศบาลนครนครศรีธรรมราช
 โรงพยาบาลค่ายวชิราวุธ กองทัพภาคที่ 4 นครศรีธรรมราช

 สถานีตำรวจ  
 สถานีตำรวจภูธรเมืองนครศรีธรรมราช 
 สถานีตำรวจภูธรชะเมา
 สถานีตำรวจภูธรเมืองนครศรีธรรมราช สาขาปากพูน 
 สถานีตำรวจภูธรเมืองนครศรีธรรมราช สาขาบางจาก 
 สถานีตำรวจภูธรเมืองนครศรีธรรมราช สาขามหาชัย 
 สถานีตำรวจภูธรเมืองนครศรีธรรมราช สาขาปากนคร

 ไปรษณีย์  
 ไปรษณีย์นครศรีธรรมราช 
 ไปรษณีย์รพ.มหาราชนครศรีธรรมราช
 ไปรษณีย์ศาลามีชัย
 ไปรษณีย์บางจาก 
 ไปรษณีย์เขามหาชัย 
 ไปรษณีย์ปากนคร
 ไปรษณีย์ท่าวัง
 ไปรษณีย์ตลาดหัวอิฐ
 ไปรษณีย์นาวง
 ไปรษณีย์ชะเมา

 โรงเรียนมัธยมศึกษา 
 โรงเรียนเบญจมราชูทิศ
 โรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราช
 โรงเรียนเมืองนครศรีธรรมราช
 โรงเรียนศรีธรรมราชศึกษา
โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย นครศรีธรรมราช
 โรงเรียนโยธินบำรุง
 โรงเรียนสาธิตเทศบาลวัดเพชรจริก
 โรงเรียนปากพูน
 โรงเรียนท่านครญาณวโรภาสอุทิศ
 โรงเรียนตรีนิมิตรวิทยา
โรงเรียนจรัสพิชากร
โรงเรียนอำมาตย์พิทยานุสรณ์
โรงเรียนมุสลิมสันติธรรมมูลนิธิ
โรงเรียนประทีปศาสน์ (ปอเนาะบ้านตาล)

 อ้างอิง 

มืองนครศรีธรรมราช