เขตภาษีเจริญ

ภาษีเจริญ เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร สภาพโดยทั่วไปมีลักษณะกึ่งชนบทกึ่งชุมชนเมือง แต่ในพื้นที่เนื่องจากมีการขยายตัวของระบบสาธารณูปโภค (โดยเฉพาะด้านการคมนาคม) จึงเกิดการเปลี่ยนแปลงจากชุมชนเกษตรเป็นชุมชนเมืองมากขึ้น

 ที่ตั้งและอาณาเขต 

เขตภาษีเจริญตั้งอยู่บริเวณฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยาหรือฝั่งธนบุรี มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่การปกครองข้างเคียง เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตตลิ่งชัน มีคลองบางเชือกหนังเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตบางกอกใหญ่และเขตธนบุรี มีคลองบางกอกใหญ่และคลองด่านเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ ติดต่อกับเขตจอมทองและเขตบางบอน มีคลองวัดนางชี (คลองวัดเพลง) คลองตาม่วง คลองวัดโคนอน (คลองวัดอ่างแก้ว) คลองบางหว้า คลองสวนหลวงใต้ คลองรางบัว คลองตาฉ่ำ คลองบางประทุน ลำรางสาธารณะ คลองวัดสิงห์ และคลองบางโคลัดเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตบางแค มีคลองพระยาราชมนตรี คลองบางแวก คลองบางไผ่ และคลองลัดตากลั่นเป็นเส้นแบ่งเขต

 ที่มาของชื่อเขต 
ชื่อของเขตนั้นนำมาจากชื่อของคลองภาษีเจริญซึ่งขุดขึ้นเชื่อมแม่น้ำท่าจีน (ที่ตำบลดอนไก่ดี อำเภอกระทุ่มแบน แขวงเมืองสมุทรสาคร) กับคลองบางกอกใหญ่ เพื่อเป็นการสัญจรทางน้ำ ซึ่งเน้นการส่งอ้อยและน้ำตาลจากต่างจังหวัดเข้าสู่เมืองหลวง โดยเริ่มขุดตั้งแต่ พ.ศ. 2401 เสร็จสมบูรณ์ใน พ.ศ. 2415 และชื่อคลองตั้งตามชื่อพระภาษีสมบัติบริบูรณ์ (ต่อมาเป็นพระยาพิสณฑ์สมบัติบริบูรณ์ ต้นสกุลพิศลยบุตร และบรรพบุรุษของราชสกุลกิติยากร) ผู้เป็นแม่กองดูแลงานขุดคลองนี้

 ประวัติศาสตร์ 
หลังการขุดคลองภาษีเจริญ ได้มีผู้คนย้ายมาตั้งถิ่นฐานอยู่ริมคลองมากขึ้นจนเป็นชุมชนใหญ่ ทางราชการจึงได้จัดตั้ง อำเภอภาษีเจริญ ขึ้นใน พ.ศ. 2442 มีฐานะเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดธนบุรี ใน พ.ศ. 2498 กระทรวงมหาดไทยได้จัดตั้งสุขาภิบาลบางแคขึ้นในพื้นที่บางส่วนของตำบลบางแค บางหว้า และบางด้วนที่ตั้งอยู่ริมคลองสายนี้ และใน พ.ศ. 2513 ได้ขยายเขตออกไปจนครอบคลุมพื้นที่เกือบทั้งอำเภอ (เหลือเพียงตำบลบางไผ่ ตำบลบางแวก ส่วนตำบลคูหาสวรรค์และตำบลปากคลองภาษีเจริญอยู่ในเขตเทศบาลนครธนบุรีมาตั้งแต่ พ.ศ. 2479)

ภายหลังได้มีการรวมจังหวัดธนบุรีกับจังหวัดพระนครเข้าด้วยกันเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรี และเปลี่ยนเป็นกรุงเทพมหานครใน พ.ศ. 2515 ซึ่งได้ยุบการปกครองท้องถิ่นแบบสุขาภิบาลและเทศบาล รวมทั้งได้เปลี่ยนการเรียกตำบลและอำเภอใหม่ อำเภอภาษีเจริญจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตภาษีเจริญ ตั้งแต่นั้น มีหน่วยการปกครองย่อย 7 แขวง

ต่อมาพื้นที่ทางทิศตะวันตกของเขตภาษีเจริญมีความเจริญและมีประชากรหนาแน่น กรุงเทพมหานครได้จัดตั้งสำนักงานเขตภาษีเจริญ สาขา 1 ดูแลแขวงบางแค บางแคเหนือ และบางไผ่ และใน พ.ศ. 2540 กระทรวงมหาดไทยได้มีประกาศแบ่งพื้นที่ปกครองของสำนักงานเขตภาษีเจริญสาขาดังกล่าวออกไปตั้งเป็นเขตบางแค

 การแบ่งเขตการปกครอง 
เขตภาษีเจริญแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 แขวง คือ
หมายเลขอักษรไทยอักษรโรมันพื้นที่ (ตร.กม.)จำนวนประชากร (ธันวาคม 2566)ความหนาแน่น (คน/ตร.กม.)แผนที่บางหว้าBang Wa5.10538,1067,464.45150px|แผนที่บางด้วนBang Duan2.51427,04710,758.55บางจากBang Chak1.3947,9405,695.84 บางแวกBang Waek3.02218,1356,000.99คลองขวางKhlong Khwang2.99210,5103,512.70ปากคลองภาษีเจริญPak Khlong Phasi Charoen1.89814,3327,551.11คูหาสวรรค์Khuha Sawan0.9095,7636,339.93 ทั้งหมด 17.834121,8336,831.50

 ประชากร 
 สถิติประชากรตามทะเบียนราษฎรเขตภาษีเจริญสำนักบริหารการทะเบียน. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "จำนวนประชากรและบ้าน." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.dopa.go.th/xstat/popyear.html 2556. สืบค้น 3 เมษายน 2556. ปี (พ.ศ.)  ประชากร  การเพิ่มและการลด 2535  260,595  ไม่ทราบ 2536  268,020  +7,425 2537  273,109  +5,089 2538  274,552  +1,443 2539  144,114  แบ่งเขต 2540  143,113  -1,001 2541  142,694  -419 2542  142,174  -520 2543  141,063  -1,111 2544  140,293  -770 2545  140,254  -39 2546  140,051  -203 2547  137,460  -2,591 2548  136,240  -1,220 2549  135,149  -1,091 2550  134,407  -742 2551  133,622  -785 2552  132,670  -952 2553  131,363  -1,307 2554  130,493  -870 2555  129,800  -693 2556  129,559  -241 2557  129,238  -321 2558  128,461  -777 2559  127,582  -879 2560  126,824  -758 2561  125,981  -843 2562  126,160  +179 2563  124,318  -1,842 2564  122,824  -1,494 2565  122,070  -754 2566  121,833  -237

 การคมนาคม 
 ถนน 
 ถนนสายหลัก 
  ถนนเพชรเกษม ตัดผ่านพื้นที่ทางใต้ของเขตภาษีเจริญ ตัดผ่านทางด้านทิศตะวันออกไปยังทิศใต้ เริ่มต้นเข้าสู่เขตภาษีเจริญจากคลองบางกอกใหญ่ แขวงปากคลองภาษีเจริญ ต่อเนื่องมาจากแขวงวัดท่าพระ เขตบางกอกใหญ่ และไปสิ้นสุดที่คลองพระยาราชมนตรี แขวงบางหว้า ก่อนจะตัดผ่านเข้าสู่แขวงบางแค เขตบางแค ต่อไป
 ถนนราชพฤกษ์
 ถนนกัลปพฤกษ์
 ถนนพุทธมณฑล สาย 1

 ถนนสายรอง 
 ถนนเทอดไท
 ถนนรัชมงคลประสาธน์ (เทอดไท / คลองภาษีเจริญ)
 ถนนศาลธนบุรี
 ถนนบางแวก
 ถนนราชมนตรี
 ซอยเพชรเกษม 48 / ซอยบางแวก 69 (วัดจันทร์ประดิษฐาราม)

 รถไฟฟ้า 
 รถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน 
รถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน (โครงการส่วนต่อขยาย ช่วงหัวลำโพง–บางแค) เป็นโครงการยกระดับตามแนวเกาะกลางถนนเพชรเกษม ต่อเนื่องมาจากเขตบางกอกใหญ่ ผ่านพื้นที่เขตภาษีเจริญ มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันตกและเข้าสู่เขตบางแค มีสถานีที่อยู่ในพื้นที่เขตภาษีเจริญทั้งหมด 4 สถานี โดยเป็นสถานียกระดับทั้งหมด ได้แก่ สถานีบางไผ่ สถานีบางหว้า สถานีเพชรเกษม 48 และสถานีภาษีเจริญ ซึ่งในขณะนี้เปิดให้บริการแล้ว

 รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสีลม 
รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสีลม ที่ตัดผ่านในเขตภาษีเจริญ เป็นโครงการส่วนต่อขยายวงเวียนใหญ่–บางหว้า โดยเริ่มต้นเข้าสู่พื้นที่เขตภาษีเจริญจากเขตธนบุรี เป็นโครงการยกระดับตามแนวถนนราชพฤกษ์ โดยมีสถานีอยู่ในเขตภาษีเจริญ 1 สถานี และเป็นสถานีปลายทาง คือ สถานีบางหว้า

 สถานที่สำคัญ 

250px|thumb|right|วัดปากน้ำภาษีเจริญ ริมคลองภาษีเจริญ
250px|thumb|right|พระอุโบสถวัดนิมมานรดี
250px|thumb|right|ศาลเจ้าปึงเถ่ากง สมาคมมิตรภาพบางแค
250px|thumb|right|ศาลเจ้ารางบัว (關聖廟) เป็นศาลของกลุ่มชาวจีนไหหลำมีประวัติการก่อตั้งศาลเจ้าขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2422
 วัดและศาลเจ้า
 วัดปากน้ำภาษีเจริญ 
 วัดอัปสรสวรรค์
 วัดนางชีวรวิหาร 
 วัดนวลนรดิศวรวิหาร 
 ศาลขุนด่านเจ้าพ่อเสือ บางหว้า
 วัดนิมมานรดี
 วัดทองศาลางาม
 วัดคูหาสวรรค์ 
 วัดจันทร์ประดิษฐาราม
 วัดอ่างแก้ว
 วัดโคนอน ภาษีเจริญ
 วัดธรรมมาสน์นักบุญเปโตร
 วัดตะล่อม
 วัดกำแพง
 วัดไชยฉิมพลี
 วัดมะพร้าวเตี้ย
 วัดโบสถ์อินทรสารเพชร
 วัดยางบางจาก
 วัดกำแพงบางจาก
 วัดวิจิตรการนิมิตร
 วัดโตนด
 วัดตะโน
 วัดนก
 วัดบางแวก
 วัดเพลง ภาษีเจริญ
 วัดจันทร์ประดิษฐาราม
 วัดรางบัว
 วัดปากน้ำฝั่งใต้
 วัดนาคปรก
 ศาลเจ้ารางบัว (ศาลเจ้าพ่อกวนอู) 
 ศาลเจ้าปึงเถ่ากง สมาคมมิตรภาพบางแค 
 โรงพยาบาลและสถานสงเคราะห์
 สถานสงเคราะห์คนชราบ้านบางแค
 โรงพยาบาลพญาไท 3
 โรงพยาบาลบางไผ่
 โรงพยาบาลภาษีเจริญ
 โรงพยาบาลเพชรเกษม 2
 ตลาด
 ตลาดน้ำวัดนิมมานรดี
สถานที่ราชการ
 สถานีตำรวจนครบาลภาษีเจริญ

 สถานศึกษา 

ระดับอนุบาล–ประถมศึกษา
 โรงเรียนวัดนิมมานรดี
 โรงเรียนวัดอ่างแก้ว
 โรงเรียนวัดโคนอน
 โรงเรียนวัดตะล่อม
 โรงเรียนประดู่ (พ่วงอุทิศ)
 โรงเรียนวัดทองศาลางาม
 โรงเรียนวัดกำแพง
 โรงเรียนวัดมะพร้าวเตี้ย
 โรงเรียนบางจาก
 โรงเรียนวัดโตนด
 โรงเรียนสุจิณณ์วดี
 โรงเรียนชาญกิจวิทยา (เปลี่ยนเป็นโรงเรียนอนุบาลชาญกิจวิทยาเมื่อปีการศึกษา 2555 และปิดการเรียนการสอนทั้งหมดทุกระดับปีการศึกษา 2556)
 โรงเรียนสุภาคมศึกษา
 โรงเรียนเผดิมศึกษา
 โรงเรียนดำรงเรืองวิทย์
 โรงเรียนอนุบาลดารวี
 โรงเรียนอนุบาลบ้านสวน
โรงเรียนเปี่ยมสุวรรณวิทยา

ระดับอนุบาล–มัธยมศึกษา
 โรงเรียนผดุงกิจวิทยา (ไม่มีมัธยมศึกษาตอนปลาย)
 โรงเรียนวัดจันทร์ประดิษฐาราม (ไม่มีมัธยมศึกษาตอนปลาย)
 โรงเรียนฐานปัญญา
 โรงเรียนเซนต์ปีเตอร์ ธนบุรี

ระดับมัธยมศึกษา
 โรงเรียนสตรีวัดอัปสรสวรรค์
 โรงเรียนวัดนวลนรดิศ
 โรงเรียนจันทร์ประดิษฐารามวิทยาคม
 โรงเรียนไชยฉิมพลีวิทยาคม
 โรงเรียนวัดรางบัว

ระดับอุดมศึกษา
 มหาวิทยาลัยสยาม

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์สำนักงานเขตภาษีเจริญ
 http://www.bangkokgis.com/mapstorage/dist_zone/dist_zone.htm