เขตปทุมวัน

ปทุมวัน เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร เป็นเขตศูนย์กลางธุรกิจ การค้า การบริการ การพยาบาล วัฒนธรรม การศึกษา และการทูต เป็นเขตหนึ่งที่มีที่ตั้งอยู่บริเวณใจกลางที่สุดของกรุงเทพมหานคร และที่มีการคมนาคมหลากหลายช่องทาง

 ที่ตั้งและอาณาเขต 

เขตปทุมวันตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของฝั่งพระนคร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตดุสิตและเขตราชเทวี มีคลองมหานาคและคลองแสนแสบเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตวัฒนาและเขตคลองเตย มีขอบทางรถไฟสายแม่น้ำฟากตะวันตกเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ ติดต่อกับเขตสาทรและเขตบางรัก มีถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย มีคลองผดุงกรุงเกษมเป็นเส้นแบ่งเขต

 ที่มาของชื่อเขต 
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ได้เสด็จทอดพระเนตรบริเวณคลองแสนแสบ ซึ่งในขณะนั้นยังมีสภาพเป็นท้องนาชานเมือง มีบัวพันธุ์ไทยขึ้นอยู่เป็นจำนวนมาก จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างสระบัว  2 สระ  และพระตำหนักสำหรับเป็นที่ประทับพักผ่อนซึ่งในปัจจุบันเป็นวังสระปทุม (วังที่ประทับของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี) และต่อมาได้โปรดฯ ให้สร้างวัดปทุมวนาราม (แปลว่า "วัดป่าบัว") ขึ้นเป็นพระอารามหลวง บริเวณดังกล่าวจึงมีชื่อเรียกว่า ปทุมวัน

 ประวัติศาสตร์ 
ใน พ.ศ. 2458 ได้มีการประกาศยกเลิกอำเภอชั้นใน 7 อำเภอและตั้งอำเภอชั้นในขึ้นใหม่ 25 อำเภอ โดยใน 25 อำเภอมี อำเภอประทุมวัน ซึ่งใช้ที่ว่าการอำเภอสามแยก (ต่อมายุบรวมกับอำเภอสัมพันธวงศ์) เป็นที่ทำการในขั้นแรก จากนั้นจึงย้ายมาตั้งอยู่ที่ทางแยกปทุมวัน และได้ย้ายมาอยู่ที่ตั้งปัจจุบันในซอยจุฬาลงกรณ์ 5 ถนนพระรามที่ 4 ใน พ.ศ. 2506

ใน พ.ศ. 2515 ได้มีประกาศคณะปฏิวัติจัดตั้งกรุงเทพมหานครขึ้นแทนที่นครหลวงกรุงเทพธนบุรีซึ่งเกิดจากการรวมกันของจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี อำเภอปทุมวันจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตปทุมวัน ขึ้นกับกรุงเทพมหานคร ส่วนตำบลต่าง ๆ ในท้องที่ก็มีฐานะเป็นแขวง

 การแบ่งเขตการปกครอง 
เขตปทุมวันแบ่งหน่วยการปกครองย่อยออกเป็น 4 แขวง ได้แก่
หมายเลขอักษรไทยอักษรโรมันพื้นที่ (ตร.กม.)จำนวนประชากร(ธันวาคม 2566)ความหนาแน่นประชากร(ธันวาคม 2566)แผนที่รองเมืองRong Mueang 1.30015,19811,690.77150px|แผนที่วังใหม่Wang Mai1.4035,0933,630.08ปทุมวันPathum Wan2.1812,7461,259.06ลุมพินีLumphini3.48517,0404,889.53 ทั้งหมด 8.36940,0774,788.74

 ประชากร 
 สถิติประชากรตามทะเบียนราษฎรเขตปทุมวันสำนักบริหารการทะเบียน. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "จำนวนประชากรและบ้าน." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.dopa.go.th/xstat/popyear.html 2556. สืบค้น 3 เมษายน 2556. ปี (พ.ศ.)  ประชากร  การเพิ่มและการลด 2535  139,008  ไม่ทราบ 2536  119,887  -19,121 2537  117,241  -2,646 2538  116,195  -1,046 2539  112,920  -3,575 2540  112,597  -323 2541  111,052  -1,545 2542  104,066  -6,986 2543  102,776  -1,290 2544  99,919  -2,857 2545  98,532  -1,387 2546  97,533  -999 2547  64,007  -33,526 2548  63,192  -815 2549  62,102  -1,090 2550  61,040  -1,062 2551  60,275  -765 2552  58,858  -1,417 2553  57,368  -1,490 2554  54,996  -2,372 2555  53,912  -1,084 2556  52,613  -1,299 2557  51,557  -1,056 2558  50,673  -884 2559  49,594  -1,079 2560  49,121  -473 2561  48,382  -739 2562  47,085  -1,297 2563  43,338  -3,747 2564  41,763  -1,575 2565  40,844  -919 2566  40,077  -767

 การคมนาคม 
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตได้แก่ ถนนพระรามที่ 1 (ต่อเนื่องเป็นถนนเพลินจิตและถนนสุขุมวิท) ตัดผ่านพื้นที่เขตในแนวนอนทางทิศเหนือ  ถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองทางทิศใต้ โดยถนนที่เชื่อมระหว่างถนนทั้ง 2 สายนี้ ได้แก่ ถนนรองเมือง ถนนจารุเมือง (ต่อเนื่องเป็นถนนพระรามที่ 6) ถนนบรรทัดทอง ถนนพญาไท ถนนอังรีดูนังต์ และถนนราชดำริ นอกจากนี้ก็ยังมีถนนหลังสวน ถนนวิทยุ ถนนสารสิน ถนนจรัสเมือง ถนนเจริญเมือง ทางพิเศษเฉลิมมหานคร และทางพิเศษศรีรัช

การคมนาคมระบบรางนั้น สถานีรถไฟกรุงเทพ หรือที่นิยมเรียกกันว่า สถานีรถไฟหัวลำโพง ตั้งอยู่ในแขวงรองเมือง เป็นสถานีรถไฟกลางของกรุงเทพมหานคร โดยรถไฟจะออกจากสถานีนี้ไปสู่จุดหมายปลายทางทั่วประเทศ 

ในส่วนของระบบขนส่งมวลชนด้วยรถไฟฟ้านั้น เขตปทุมวันมีรถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน ได้แก่ สถานีหัวลำโพง สถานีสามย่าน สถานีสีลม และสถานีลุมพินี ตั้งอยู่ใต้ถนนพระรามที่ 4 ริมแนวเขตทางทิศใต้ ส่วนรถไฟฟ้าบีทีเอสตั้งอยู่บนเกาะกลางถนนพระรามที่ 1 ถนนราชดำริ และถนนเพลินจิต มีสถานีสยามซึ่งเป็นสถานีหลักอยู่ในเขตนี้ เป็นจุดเชื่อมต่อของสายสีลมกับสายสุขุมวิท สถานีรถไฟฟ้าอื่น ๆ ในพื้นที่เขตปทุมวัน ได้แก่ สถานีสนามกีฬาแห่งชาติ, สถานีราชดำริ ของสายสีลม, สถานีชิดลม และสถานีเพลินจิต ของสายสุขุมวิท

การสัญจรทางน้ำก็ยังมีอยู่ คือ เรือด่วนที่บริการในคลองแสนแสบ ซึ่งเป็นคลองแบ่งเขตปกครองแคบ ๆ ทางทิศเหนือ

 สถานที่ 

 สถานศึกษา 
 ระดับอุดมศึกษา 
 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 พิพิธภัณฑ์กุมารศัลยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 พิพิธภัณฑ์สถานออร์โธปิดิกส์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 หอประวัติคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 ห้องเรื่องในหลวงอานันทฯ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 พิพิธภัณฑ์เทคโนโลยีทางภาพ
 พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 พิพิธภัณฑ์วาจวิทยาวัฑฒน์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 พิพิธภัณฑ์ร่างกายมนุษย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 พิพิธภัณฑ์อัญมณีและเครื่องประดับไทย
 พิพิธภัณฑ์สมุนไพร
 เรือนไทยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 หอประวัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 หอศิลป์จามจุรี
 หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตอุเทนถวาย
 สถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน
 สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย

 ระดับมัธยมศึกษา 
 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
  โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ฝ่ายประถมและมัธยม
 โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน
 โรงเรียนวัดปทุมวนาราม 
 โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย 

 สถานที่สำคัญทางราชการ 
 สภากาชาดไทย
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
 สถานเสาวภา
 พิพิธภัณฑ์สภากาชาดไทย
 สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
 โรงพยาบาลตำรวจ
 วิทยาลัยพยาบาลตำรวจ
 สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน
 กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน
 กรมพลศึกษา

 สถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนา 
 วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร
 วัดบรมนิวาสราชวรวิหาร
 วัดชัยมงคล (วัดช่างแสง)
 วัดสระบัว
 วัดดวงแข

 ศาลเทพเจ้าทางศาสนาฮินดู 

 ศาลพระตรีมูรติ
 ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมเอราวัณ
 ศาลพระนารายณ์ทรงสุบรรณ
 ศาลพระพิฆเณศวร
 ศาลพระลักษมี
 ศาลพระอินทร์ (ท้าวอมรินทร์เทวาธิราช)

 การเดินทางและสถานที่เชื่อมต่อ 
 เส้นทางการคมนาคมทางราง 
 สถานีรถไฟฟ้าบีทีเอส 
 สายสีลม
 ชื่อและสีของสถานี  รหัสสถานี  จุดเปลี่ยนเส้นทาง  วันที่เปิดให้บริการ                  (กำลังก่อสร้าง)       
 สายสุขุมวิท
 ชื่อและสีของสถานี  รหัสสถานี  จุดเปลี่ยนเส้นทาง  วันที่เปิดให้บริการ           (กำลังก่อสร้าง)              

 สถานีรถไฟฟ้ามหานคร สายสีน้ำเงิน 
 ชื่อและสีของสถานี รหัสสถานี จุดเปลี่ยนเส้นทาง วันที่เปิดให้บริการ    สถานีลุมพินี (โครงการ) สถานีลุมพินี (โครงการ)      สถานีศาลาแดง       (โครงการ) 

 รถไฟทางไกล 
 ชื่อสถานี  รหัสสถานี  จุดเปลี่ยนเส้นทาง  วันที่เปิดให้บริการ กรุงเทพ 1001/กท.  
  เส้นทางการคมนาคมทางน้ำ 
 เรือโดสารคลองแสนแสบ 
 ชื่อและสีของท่าเรือ  รหัสท่าเรือ  จุดเปลี่ยนเส้นทาง  วันที่เปิดให้บริการ  	สะพานวิทยุ  E2   สถานีเพลินจิต  สถานีเพลินจิต (โครงการ) 	สะพานชิดลม  E1   สถานีชิดลม ประตูน้ำ  CEN   ท่าประตูน้ำ  สถานีสยาม  สถานีประตูน้ำ (กำลังก่อสร้าง)
|-
| align="center" | สะพานหัวช้าง || align="center" | W1  || align="left" |  : สถานีราชเทวี  : สถานีราชเทวี'''  บ้านครัวเหนือ  W2   สะพานเจริญผล  W3 

 สนามกีฬาและสวนสาธารณะ 
 ราชกรีฑาสโมสร
 สวนลุมพินี
 พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
 กรีฑาสถานแห่งชาติ
 สวนปทุมวนานุรักษ์
 พาร์ก แอท สยาม (PARK @ SIAM)

 ศูนย์การค้าและห้างสรรพสินค้า 
 แขวงวังใหม่
 โลตัส สาขาพระรม 1
 จัตุรัสจามจุรี
เอ็มบีเคเซ็นเตอร์
 สามย่านมิตรทาวน์
 สเตเดียม วัน
แขวงปทุมวัน
สยามดิสคัฟเวอรี
สยามเซ็นเตอร์
 สยามสแควร์
 สยามสแควร์วัน
 สยามพารากอน
เซ็นทรัลเวิลด์
แขวงลุมพินี
 เกษรวิลเลจ
 เกษรอัมรินทร์ (ชื่อเดิม: อัมรินทร์ พลาซ่า)
 เอราวัณ แบงค็อก
เซ็นทรัล ชิดลม
เซ็นทรัล เอ็มบาสซี
 วัน แบงค็อก รีเทล

 สถานที่สำคัญทางวัฒนธรรม 
 บริการสารนิเทศเฉพาะสาขา ชนเผ่าไท–กะได
 พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน
 พิพิธภัณฑ์โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย
 พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร

 เหตุการณ์สำคัญ 
22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2538 เซ็นทรัล ชิดลม เกิดเพลิงไหม้ขึ้นในเวลากลางคืน มีผู้เสียชีวิต 4 ราย บาดเจ็บสาหัส 11 รายห้างเซ็นทรัล : 3 ครั้ง ใน 24 ปี ย้อนรอยเหตุเพลิงไหม้ใหญ่ในห้างดัง

23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2540 อาคารเพรสซิเด้นท์ ทาวเวอร์ เกิดเพลิงไหม้ขึ้น มีผู้เสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 101 ราย

7  พฤษภาคม พ.ศ. 2553 ได้เกิดเหตุระเบิดที่บริเวณทางเข้าสวนลุมพินี ประตู 4 ถนนพระรามที่ 4 ซึ่งบริเวณดังกล่าวเป็นด่านตรวจของตำรวจและทหาร จำนวน 3 ครั้ง เบื้องต้นคาดว่าเป็นชนิดเอ็ม 79 มีตำรวจได้รับบาดเจ็บ 4 ราย ถูกนำตัวส่งโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ จากการตรวจสอบวิถีกระสุนในเบื้องต้น คาดว่าคนร้ายยิงวิถีโค้งข้ามสะพานลอยมาจากทางด้านแยกศาลาแดง ต่อมาเจ้าหน้าที่ 1 นายได้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าว

17 สิงหาคม พ.ศ. 2558  เกิดเหตุระเบิดที่ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมเอราวัณ มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก สามารถจับผู้วางระเบิดได้คือ นายยูซูฟุ ไมรารี และนายอาเด็ม คาราดัก โดยทั้งสองคนได้ซัดทอดว่ามีคนไทยอยู่เบื้องหลังการก่อเหตุในครั้งนี้ คือ นายอ๊อด พยุงวงษ์ และนางสาววรรณา สวนสัน ซึ่งเชื่อว่าได้หลบหนีออกนอกประเทศไปแล้ว

10 เมษายน พ.ศ. 2562 เกิดเหตุไฟไหม้ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลเวิลด์ มีผู้เสียชีวิต 3 รายไฟไหม้ห้างเซ็นทรัลเวิลด์เสีบชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 15 รายห้างเซ็นทรัล : 3 ครั้ง ใน 24 ปี ย้อนรอยเหตุเพลิงไหม้ใหญ่ในห้างดัง

3 ตุลาคม พ.ศ. 2566 เกิดเหตุกราดยิงที่สยามพารากอน โดยผู้ก่อเหตุเป็นเด็กอายุ 14 ปี มีผู้เสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 4 ราย

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์สำนักงานเขตปทุมวัน  
 แผนที่เขตปทุมวัน