ปี

ปี () หมายถึง คาบการโคจรของวัตถุดาวเคราะห์ เช่น การโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์OED, s.v. "year".  ซึ่งดาวเคราะห์แต่ละดวงจะมีระยะเวลาของปีไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับความเร็วในการโคจรของดาวเคราะห์และความยาววงโคจรของดาวเคราะห์

เนื่องจากความลาดเอียงของแกนโลกเป็นเหตุทำให้เห็นฤดูกาลหมุนเวียนผ่านไป สังเกตได้จากการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ ระยะเวลาของกลางวัน ในเขตอบอุ่นและกึ่งขั้วโลกรอบโลกโดยทั่วไปแล้วจะปรากฏสี่ฤดูกาลใน 1 ปี คือ ฤดูใบไม้ผลิ ฤดูร้อน ฤดูใบไม้ร่วง และฤดูหนาว ส่วนในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน ภาคภูมิศาสตร์หลายแห่งไม่มีฤดูกาลที่กำหนดแน่นอน แต่ในเขตร้อนชื้นตามฤดูกาลจะรับรู้และติดตามได้เพียงแค่ฤดูฝนและฤดูแล้งในแต่ละปี

ปีปฏิทินเป็นค่าประมาณของจำนวนวันของคาบการโคจรของโลก ปฏิทินเกรกอเรียนหรือปฏิทินสมัยใหม่กำหนดให้ปีปฏิทินมี 365 วันในปีสามัญ หรือมี 366 วันในปีอธิกสุรทินเช่นเดียวกับปฏิทินจูเลียน สำหรับปฏิทินเกรกอเรียน ความยาวเฉลี่ยของปีปฏิทิน (ปีเฉลี่ย) ตลอดวงจรอธิกสุรทินที่ครบ 400 ปีคือ 365.2425 วัน (97 จาก 400 ปีเป็นปีอธิกสุรทิน)

ในภาษาอังกฤษ หน่วยเวลาสำหรับปีมักย่อว่า "y" หรือ "yr" สัญลักษณ์ "a" นั้นพบได้ทั่วไปในวรรณกรรมวิทยาศาสตร์แม้ว่าระยะเวลาที่แน่นอนอาจไม่สอดคล้องกันก็ตาม ในทางดาราศาสตร์ ปีจูเลียนเป็นหน่วยของเวลาที่กำหนดเป็น 365.25 วัน เท่ากับ 86,400 วินาที (หน่วยฐาน SI) เท่ากับ 31,557,600 วินาทีในปีดาราศาสตร์จูเลียน

คำว่า ปี ยังใช้สำหรับช่วงเวลาที่สัมพันธ์กัน แต่ไม่เหมือนกับปีปฏิทินหรือดาราศาสตร์ เช่น ปีตามฤดูกาล ปีงบประมาณ ปีการศึกษา เป็นต้น ในทำนองเดียวกัน ปี อาจหมายถึงระยะเวลาการโคจรของดาวเคราะห์ใดๆ เช่น ปีดาวอังคารและปีดาวศุกร์ที่เป็นตัวอย่างของระยะเวลาที่ดาวเคราะห์นั้น ๆ ใช้ในการโคจรครบหนึ่งวงโคจรที่สมบูรณ์ คำนี้ยังสามารถใช้เพื่ออ้างถึงระยะเวลาหรือวัฏจักรที่ยาวนานได้ เช่น ปีที่ดีOED, s.v. "year", entry 2.b.: "transf.  Applied to a very long period or cycle (in chronology or mythology, or vaguely in poetic use)."

 การนับปีบนโลก 

หนึ่งปีบนโลกตามปฏิทินสุริยคติ มีระยะเวลาทั้งหมด 365 วัน โดยที่โลกหมุนโคจรรอบดวงอาทิตย์ใช้เวลา 365 วัน 5 ชั่วโมง 49 นาที 12 วินาที หรือ 365.2425 วัน ส่งผลต่อการนับจำนวนวันให้ทุก ๆ 4 ปีจะมีวันเพิ่มขึ้นหนึ่งวันเป็น 366 วัน เพื่อทดแทนระยะเวลาที่ไม่พอดีวันในการโคจรรอบดวงอาทิตย์ เรียกปีที่มี 366 วันว่า ปีอธิกสุรทิน วันที่เพิ่มขึ้นมาจะถูกเพิ่มลงในเดือนกุมภาพันธ์จาก 28 วัน เป็น 29 วัน ในทุก ๆ 4 ปี เว้นปีที่หาร 100 ลงตัวแล้ว หารกับ 400 ไม่ลงตัว

 ข้อเสนอ IUPAC–IUGS 
ในปี ค.ศ. 2011 คณะทำงานร่วมระหว่าง IUPAC และสหภาพวิทยาศาสตร์ธรณีวิทยาระหว่างประเทศ (IUGS) ได้ร่วมกันแนะนำให้กำหนดนิยามของ "ปี" (annus) สำหรับวัตถุประสงค์ทางธรณีวิทยาไว้ดังนี้:
1 a = $31,556,925.445$ วินาที (ประมาณ $365.24219265$ วันดาราคติ)

คณะทำงานได้เลือกค่าที่ใกล้เคียงกับความยาวของปีสุริยคติสำหรับพิกัดเวลา (epoch) 2000.0 (ซึ่งใกล้เคียงกับความยาวของปีสุริยคติในปี 2000 โดยความยาวของปีสุริยคตินั้นค่อย ๆ ลดลงอย่างช้า ๆ) อย่างไรก็ตาม นิยามนี้ถูกกำหนดให้เป็นค่าพหุคูณของ "วินาที" ซึ่งเป็นหน่วยฐานของระบบเอสไอ และเป็นอิสระจากนิยามทางดาราศาสตร์ เนื่องจาก "นิยามของปีที่อ้างอิงความสัมพันธ์ผ่านหน่วยวัน เช่น ปีจูเลียนหรือปีกรีโกเรียน มีความล้าสมัยในตัวมันเองเนื่องจากความแปรผันของการเคลื่อนที่ในวงโคจรของโลก" ค่านี้แตกต่างจากปีจูเลียนที่มีระยะเวลา 365.25 วัน ($3.1557600 \times 10^7$ วินาที) อยู่ประมาณ 21 ส่วนในล้านส่วน (ppm)

ณ เดือนเมษายน ค.ศ. 2025 หนังสือ IUPAC Green Book (ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 4) ได้ระบุนิยามของปีไว้ว่า a = $31,556,925.9747$ วินาที

 สัญลักษณ์และอักษรย่อ 
สัญลักษณ์ทั่วไปสำหรับปีในฐานะหน่วยเวลาคือ "a" ซึ่งนำมาจากคำในภาษาละตินว่า  
ตัวอย่างเช่น คู่มือการใช้ระบบหน่วยสากล (SI) ของสถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติสหรัฐ (NIST) ให้การรับรองสัญลักษณ์ "a" เป็นหน่วยเวลาสำหรับปี

ในภาษาอังกฤษ อักษรย่อ "y" หรือ "yr" มักถูกใช้บ่อยกว่าในวรรณกรรมที่ไม่ใช่เชิงวิทยาศาสตร์ ในสาขาโลกศาสตร์บางสาขา (ธรณีวิทยา และ บรรพชีวินวิทยา) จะใช้ "kyr, myr, byr" (หมายถึง พันปี, ล้านปี และพันล้านปี ตามลำดับ) และอักษรย่อที่คล้ายคลึงกันเพื่อระบุช่วงเวลาที่ห่างไกลจากปัจจุบัน ส่วนในทางดาราศาสตร์ อักษรย่อ kyr, Myr และ Gyr มักใช้แทนกิโลปี (kiloyears), เมกะปี (megayears) และกิกะปี (gigayears)

รหัสรวมสำหรับหน่วยวัด (Unified Code for Units of Measure - UCUM) ได้จำแนกความแตกต่างของสัญลักษณ์ที่หลากหลายตามมาตรฐาน ISO 1000, ISO 2955 และ ANSI X3.50 โดยกำหนดไว้ดังนี้:
 at =  วัน สำหรับปีสุริยคติเฉลี่ย (Mean tropical year)
 aj = 365.25 วัน สำหรับปีจูเลียนเฉลี่ย (Mean Julian year)
 ag =  วัน สำหรับปีเกรกอเรียนเฉลี่ย
ในระบบ UCUM สัญลักษณ์ "a" ที่ไม่มีตัวห้อยประกอบจะเท่ากับ 1 aj 
นอกจากนี้ UCUM ยังช่วยลดความสับสนกับหน่วย อาร์ (are) ซึ่งเป็นหน่วยพื้นที่ โดยใช้อักษรย่อว่า "ar" แทน

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2532 สหพันธ์ดาราศาสตร์สากล (IAU) ได้ยอมรับสัญลักษณ์ "a" แทนที่ "yr" สำหรับปี พร้อมทั้งระบุปีประเภทต่าง ๆ และแนะนำให้ใช้ปีจูเลียนที่มี 365.25 วัน เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น (อ้างอิงจากคู่มือการเขียนของ IAU)G.A. Wilkins, Comm. 5, "IAU Style Manual", IAU Transactions XXB (1989),  .

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530 สหพันธ์ฟิสิกส์บริสุทธิ์และประยุกต์ระหว่างประเทศ (IUPAP) ระบุให้ "a" เป็นสัญลักษณ์ทั่วไปสำหรับหน่วยเวลาปี (ใน IUPAP Red Book)IUPAP Red Book: Symbols, Units, Nomenclature and Fundamental Constants in Physics. https://iupap.org/wp-content/uploads/2021/03/A4.pdf 
และตั้งแต่ปี พ.ศ. 2536 สหภาพเคมีบริสุทธิ์และเคมีประยุกต์ระหว่างประเทศ (IUPAC) ในหนังสือ Green Book ก็ได้ใช้สัญลักษณ์ "a" เช่นกัน โดยอธิบายความแตกต่างระหว่างปีเกรกอเรียนและปีจูเลียน และเลือกใช้ปีเกรกอเรียน (a =  วัน) เป็นหลักE.R. Cohen, T. Cvitas, J.G. Frey, B. Holmström, K. Kuchitsu, R. Marquardt, I. Mills, F. Pavese, M. Quack, J. Stohner, H.L. Strauss, M. Takami, and A.J. Thor, Quantities, Units and Symbols in Physical Chemistry, IUPAC Green Book, Third Edition, Second Printing, IUPAC & RSC Publishing, Cambridge (2008)   ซึ่งมีการระบุไว้ใน IUPAC Gold Book ด้วยเช่นกัน

ในปี พ.ศ. 2554 คณะทำงานของ IUPAC และ IUGS ได้แนะนำให้ใช้ "a" เป็นสัญลักษณ์สำหรับ annus (ร่วมกับพหุคูณเช่น Ma) สำหรับทั้งช่วงเวลา (time intervals) และอายุสัมบูรณ์ (absolute ages) อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอนี้ยังคงเป็นที่ถกเถียงเนื่องจากขัดแย้งกับธรรมเนียมปฏิบัติเดิมของนักธรณีวิทยาที่ใช้ "a" สำหรับอายุสัมบูรณ์ก่อนปัจจุบันโดยเฉพาะ (เช่น 1 Ma สำหรับ 1 ล้านปีก่อน) และใช้ "y" หรือ "yr" (รวมถึง My, Myr ฯลฯ) สำหรับช่วงระยะเวลา

 ตัวคูณคำอุปสรรค SI 

นอกจากชื่อเต็มแล้ว ยังมีรูปแบบทางเลือกที่ตัดสระที่ซ้อนกันออกเพื่อให้เรียกง่ายขึ้น เช่น kilannus (กิโลแอนนัส), megannus (เมกะแอนนัส) เป็นต้น สำหรับเลขยกกำลังและสัญกรณ์วิทยาศาสตร์มักใช้ในการคำนวณหรือการแสดงผลการคำนวณ เพื่อประหยัดพื้นที่ เช่น ในตารางข้อมูลต่าง ๆ

+หน่วยเวลาพร้อมคำอุปสรรค SIสัญลักษณ์คำนิยามการใช้งานเชิงวิทยาศาสตร์และหมายเหตุ ka (สำหรับ kiloannus) หนึ่งพันปี หรือ 103 ปี หรือที่รู้จักกันในชื่อ สหัสวรรษ ในทางมานุษยวิทยาและปฏิทินใช้ในทางธรณีวิทยา บรรพชีวินวิทยา และโบราณคดี สำหรับยุคโฮโลซีนและเพลอิสโตซีน ซึ่งใช้เทคนิคการกำหนดอายุที่ไม่ใช่การหาอายุจากคาร์บอนกัมมันตรังสี เช่น การตรวจสอบแท่งน้ำแข็ง (Ice-core), การนับวงปีไม้, การหาอายุจากยูเรเนียม-ทอเรียม หรือการวิเคราะห์ชั้นตะกอนประจำปี (Varve) แต่หากเป็นการหาอายุด้วยคาร์บอนกัมมันตรังสี ควรระบุเป็นปีคาร์บอนกัมมันตรังสีหรือปีปฏิทิน (calibrated) ก่อนปัจจุบัน (Before Present) Ma (สำหรับ megaannus)หนึ่งล้านปี หรือ 106 ปีใช้ในทางธรณีวิทยา บรรพชีวินวิทยา และกลศาสตร์ท้องฟ้า ในทางดาราศาสตร์จะยึดตามปีจูเลียนซึ่งมีค่าเท่ากับ 365.25 วันพอดี ส่วนในทางธรณีวิทยาและบรรพชีวินวิทยา ค่าของปีอาจไม่แม่นยำเท่าและแตกต่างกันไปตามเอกสารอ้างอิง Ga (สำหรับ gigaannus)หนึ่งพันล้านปี หรือ 109 ปีใช้ในทางจักรวาลวิทยาและธรณีวิทยา ตัวอย่างเช่น การก่อตัวของโลกเกิดขึ้นเมื่อประมาณ 4.54 Ga (4.54 พันล้านปี) ที่แล้ว และอายุของเอกภพคือประมาณ 13.8 Ga Ta (สำหรับ teraannus)หนึ่งล้านล้านปี หรือ 1012 ปีเป็นหน่วยเวลาที่ยาวนานมาก คิดเป็นประมาณ 70 เท่าของอายุเอกภพในปัจจุบัน มีอันดับของขนาดใกล้เคียงกับอายุขัยที่คาดหมายของดาวแคระแดงขนาดเล็ก  Pa (สำหรับ petaannus)หนึ่งพันล้านล้านปี หรือ 1015 ปีครึ่งชีวิตของนิวไคลด์ แคดเมียม-113 มีค่าประมาณ 8 Pa สัญลักษณ์นี้ซ้ำกับหน่วยปาสกาล (แรงดัน) แต่โดยปกติแล้วบริบทของเนื้อหาจะเพียงพอต่อการแยกแยะระหว่างหน่วยเวลาและหน่วยความดัน Ea (สำหรับ exaannus)หนึ่งล้านล้านล้านปี หรือ 1018 ปีครึ่งชีวิตของทังสเตน-180 คือ 1.8 Ea

 อักษรย่อของคำว่า "ปีก่อน" 

ในทางธรณีวิทยาและบรรพชีวินวิทยา บางครั้งมีการจำแนกความแตกต่างระหว่างอักษรย่อ "yr" ที่หมายถึง ปี (years - ช่วงระยะเวลา) และ "ya" ที่หมายถึง ปีก่อน (years ago - จุดของเวลาในอดีต) โดยใช้ร่วมกับคำอุปสรรคสำหรับหลักพัน ล้าน หรือพันล้าน สำหรับในทางโบราณคดีซึ่งศึกษาช่วงเวลาที่ใกล้ปัจจุบันมากกว่า มักจะใช้การระบุปีแบบดั้งเดิม เช่น "10,000 ปีก่อนคริสตกาล" (10,000 BC) มากกว่าการใช้ระบบ "ก่อนปัจจุบัน" ("BP")

อักษรย่อเหล่านี้ประกอบด้วย:
อักษรย่อที่ไม่ใช่ระบบ SIคำเต็มคำเทียบเท่าในระบบคำอุปสรรค SIคำนิยามตัวอย่างเหตุการณ์เวลา   kilo years  ka หนึ่งพันปี   million yearsMega years  Ma หนึ่งล้านปี   billion yearsGiga years  Ga หนึ่งพันล้านปี   kilo years ago   จุดของเวลาในอดีต (หน่วย ka)  การปรากฏตัวของ โฮโมเซเปียนส์
 การอพยพออกจากแอฟริกา
 ช่วงน้ำแข็งสูงสุดครั้งสุดท้าย
 การปฏิวัติเกษตรกรรมประมาณ 200 kyaประมาณ 60 kyaประมาณ 20 kyaประมาณ 10 kya  million years agoMega years ago  จุดของเวลาในอดีต (หน่วย Ma)  เหตุการณ์สูญพันธุ์ยุคครีเทเชียส–พาลีโอจีน
 ยุคไพลโอซีน
 การสลับขั้วแม่เหล็กโลกครั้งล่าสุด
 จุดเริ่มต้นของยุคน้ำแข็งครั้งล่าสุด
 จุดเริ่มต้นของสมัยโฮโลซีน ประมาณ 66 mya5.3 ถึง 2.6 mya0.78 mya0.13 mya0.01 mya   billion years agogiga years ago จุดของเวลาในอดีต (หน่วย Ga)  ยูแคริโอตที่เก่าแก่ที่สุด
 การก่อตัวของโลก
 บิกแบง2 bya4.5 bya13.8 bya

ปัจจุบันการใช้ "mya" และ "bya" ไม่เป็นที่นิยมในทางธรณีฟิสิกส์สมัยใหม่ โดยแนะนำให้ใช้ "Ma" และ "Ga" สำหรับวันที่ก่อนปัจจุบัน แต่ใช้ "m.y." สำหรับระยะเวลาของแต่ละสมัย (epochs) การจำแนกความแตกต่างระหว่างเวลา "สัมบูรณ์" (จุดของเวลา) และช่วงเวลา (duration) เช่นนี้ยังคงเป็นประเด็นถกเถียงในหมู่สมาชิกของสมาคมธรณีวิทยาแห่งอเมริกา (Geological Society of America)

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อปีคริสต์ศักราช
 รายชื่อปีตามประเทศ
 ปฏิทิน
 ปีนักษัตร

 อ้างอิง 

 อ่านเพิ่ม 




หมวดหมู่:หน่วยเวลา