พระตำหนักดาราภิรมย์

ตำหนักดาราภิรมย์ เป็นตำหนักของเจ้าดารารัศมี พระราชชายา ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  โดยเจ้าดารารัศมี พระราชชายาโปรดให้ก่อสร้างขึ้นประมาณช่วงปี พ.ศ. 2470-2472 หลังจากที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เจ้าดารารัศมี พระราชชายาทรงย้ายกลับมาประทับที่เชียงใหม่เป็นการถาวร หลังจากที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว​เสด็จสวรรคต 

ตัวตำหนักเป็นเรือนไม้สองชั้น ปัจจุบันอยู่ในการดูแลของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งได้ปรับปรุงเป็นพิพิธภัณฑ์พระตำหนักดาราภิรมย์ จัดแสดงพระราชประวัติและพระราชวงศ์ฝ่ายเหนือ เครื่องใช้ส่วนพระองค์ ของที่ทรงได้รับพระราชทาน รวมทั้งพระราชหัตถเลขาระหว่างพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเจ้าดารารัศมี พระราชชายา ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความรักระหว่างพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและเจ้าหญิงแห่งราชวงศ์ฝ่ายเหนือ ที่ได้ทรงดำรงพระอิสริยยศพระราชชายา อันเป็นพระฐานันดรศักดิ์พระมเหสีเทวีพระองค์เดียวในประวัติศาสตร์ไทย"พิพิธภัณฑ์พระตำหนักดาราภิรมย์." Www.thairath.co.th. October 29, 2016. Accessed March 27, 2017. http://www.thairath.co.th/content/767782.

ตำหนักดาราภิรมย์ ยังเป็นสถานที่จัดงานวันพระราชชายาเจ้าดารารัศมี ตรงกับวันที่ 9 ธันวาคม ของทุกปี ซึ่งเป็นวันสิ้นพระชนม์ของเจ้าดารารัศมี พระราชชายา โดยจะมีการประกอบพิธีบวงสรวงถวายสักการะ พิธีบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย และพิธีวางพวงมาลาถวายราชสักการะบริเวณหน้าพระอนุสาวรีย์เจ้าดารารัศมี พระราชชายา  

 รูปแบบอาคาร 
ตำหนักดาราภิรมย์เป็นอาคารสองชั้นครึ่งตึกครึ่งไม้ ใต้ถุนโล่ง หลังคาทรงปั้นหยาซ้อนกัน ทรงสูง ซึ่งได้รับ อิทธิพลจากต่างประเทศในยุคนั้น ชั้นบนกั้นเป็น ห้องต่าง ๆ มีช่องเปิดลายฉลุบริเวณคอสอง เพื่อใช้ระบายอากาศ มีระเบียงร้านไม้ด้านหลัง และซุ้มเทียบ รถยนต์ด้านหน้า 

 สวนเจ้าสบาย 
เจ้าดารารัศมี พระราชชายา ทรงสนพระทัยในการเกษตรและทรงหวังจะช่วยการกสิกรรมของภาคเหนือ ทรงสร้างสวนทดลองการเกษตรชื่อ "สวนเจ้าสบาย" ทรงทดลองปลูกดอกกุหลาบพันธุ์ใหม่ ๆ ที่ได้มาจากสมาคมกุหลาบแห่งอังกฤษ และทรงโปรดกุหลาบดอกใหญ่สีชมพู จึงทรงตั้งชื่อถวายเป็นพระบรมราชานุสรณ์แด่พระบรมราชสวามีว่า "จุฬาลงกรณ์"แผ่นพับบรรยายสรุป พิพิธภัณฑ์พระตำหนักดาราภิรมย์. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 การดูแล 
เจ้าดารารัศมี พระราชชายา ทรงทำพินัยกรรมประทานที่ดินและตำหนักดาราภิรมย์ ให้เป็นมรดกแก่เจ้าแก้วมงคล ณ เชียงใหม่ ราชบุตรในเจ้าราชวงศ์ (เลาแก้ว ณ เชียงใหม่) เจ้าราชวงศ์แห่งนครเชียงใหม่ ซึ่งเป็นมรดก 1 ใน 4 ส่วนของเจ้าดารารัศมี พระราชชายาต่อมาในปี พ.ศ. 2492อนุ เนินหาด, สังคมเมืองเชียงใหม่ เล่ม 9, นพบุรีการพิมพ์, 2547 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้ขอซื้อที่ดินและตำหนักดาราภิรมย์ เพื่อเตรียมการขยายการศึกษาระดับอุดมศึกษาสู่ภูมิภาค แต่ต่อมาก็ไม่ได้ดำเนินการแต่อย่างใด กระทั่งได้บูรณะและจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์อันเป็นมรดกล้ำค่าของแผ่นดินแทน ปัจจุบันพระตำหนักอยู่ในความดูแลของศูนย์ส่งเสริมวัฒนธรรม ร่วมกับสำนักงานจัดการทรัพย์สิน เป็นผู้พัฒนาพื้นที่Property.chula.ac.th. (2017). โครงการพัฒนาพื้นที่ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย | สำนักงานจัดการทรัพย์สิน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. [online] Available at: http://www.property.chula.ac.th/web/about/โครงการพัฒนาที่ดินของจุฬาฯ [Accessed 12 Dec. 2017].

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์ oceansmile
 พระตำหนักดาราภิรมย์ 

หมวดหมู่:พิพิธภัณฑ์ในจังหวัดเชียงใหม่
หมวดหมู่:พระตำหนักในจังหวัดเชียงใหม่
หมวดหมู่:พิพิธภัณฑ์ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:อาคารอนุรักษ์
หมวดหมู่:สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของเจ้าดารารัศมี พระราชชายา
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอแม่ริม
หมวดหมู่:เจ้าดารารัศมี พระราชชายา