เขตบางขุนเทียน

บางขุนเทียน เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร สภาพพื้นที่ทางด้านตะวันออกเฉียงเหนือของเขตเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย การค้า และอุตสาหกรรม ในขณะที่พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นเขตเกษตรกรรมและมีแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เนื่องจากเป็นเขตเดียวของกรุงเทพมหานครที่มีพื้นที่ติดกับอ่าวไทย (เป็นระยะทางประมาณ 5 กิโลเมตร) ยังมีป่าชายเลนหลงเหลืออยู่

 ที่ตั้งและอาณาเขต 

เขตบางขุนเทียนตั้งอยู่ทางใต้สุดของกรุงเทพมหานคร มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่การปกครองต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตบางบอนและเขตจอมทอง มีทางรถไฟสายวงเวียนใหญ่–มหาชัย คลองวัดสิงห์ คลองสนามชัย คลองวัดกก คลองบัว (คลองตาเปล่ง) และคลองตาสุกเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตทุ่งครุและอำเภอพระสมุทรเจดีย์ (จังหวัดสมุทรปราการ) มีคลองบางมด คลองรางแม่น้ำ คลองรางด้วน (คลองสวน) คลองรางกะนก คลองนา และคลองขุนราชพินิจใจ (คลองกง) เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ จรดอ่าวไทย 
 ทิศตะวันตกติดต่อกับเขตอำเภอเมืองสมุทรสาคร (จังหวัดสมุทรสาคร) มีแนวแบ่งเขตการปกครองระหว่างกรุงเทพมหานครกับจังหวัดสมุทรสาคร คลองบางเสาธง แนวแบ่งเขตการปกครองระหว่างกรุงเทพมหานครกับจังหวัดสมุทรสาคร คลองสอง คลองแยกพะเนียง คลองตาแม้น คลองแสมดำใต้ และคลองแสมดำเหนือเป็นเส้นแบ่งเขต

ชื่อ
ชื่อ บางขุนเทียน ปรากฏครั้งแรกในโคลงนิราศทวาย ซึ่งไม่ปรากฏนามผู้แต่ง กรมศิลปากรสันนิษฐานว่าแต่งขึ้นในคราวที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เสด็จพระราชดำเนินไปรบกับพม่าที่เมืองทวาย เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2335 ความว่า

นอกจากนั้นยังปรากฏอยู่ในนิราศนรินทร์ (พ.ศ. 2452) ความว่า

ที่มาของชื่อบางขุนเทียนมีผู้สันนิษฐานไว้ว่า มาจากคำว่า บางขุนเกวียน โดยคำว่า "บาง" หมายถึงทางน้ำเล็ก ๆ "ขุนเกวียน" มาจากบริเวณนั้นเป็นบริเวณหยุดพักของกองเกวียนที่จะลงไปทำการค้ากับหัวเมืองทางใต้ของกรุงเทพ ฯ (เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร ฯลฯ) จึงมีความหมายว่า ทางน้ำที่เป็นจุดพักของกองเกวียนต่าง ๆ

 ประวัติศาสตร์ 
อำเภอบางขุนเทียน เดิมเคยเป็นที่อยู่อาศัยของชาวมอญที่อพยพมาจากจังหวัดสมุทรสงคราม ในช่วงปลายรัชกาลที่ 4 เป็นอำเภอที่เก่าแก่ สันนิษฐานว่าก่อตั้งใน พ.ศ. 2410 เดิมขึ้นอยู่กับจังหวัดธนบุรี ซึ่งต่อมาพื้นที่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของอำเภอ (บริเวณริมคลองด่าน คลองดาวคะนอง และคลองบางขุนเทียน) มีความเจริญและมีชุมชนเพิ่มขึ้น ทางราชการจึงได้จัดตั้งเทศบาลนครธนบุรีขึ้นใน พ.ศ. 2479 โดยให้ตำบลบางค้ออยู่ในท้องที่ด้วย และจัดตั้งสุขาภิบาลบางขุนเทียนขึ้นในพื้นที่บางส่วนของตำบลบางขุนเทียนและตำบลบางมดใน พ.ศ. 2508

ภายหลังได้มีการรวมจังหวัดธนบุรีและจังหวัดพระนครเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรีและเปลี่ยนเป็นกรุงเทพมหานคร แบ่งพื้นที่ออกเป็นเขตและแขวงแทนอำเภอและตำบล อำเภอบางขุนเทียนจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตบางขุนเทียน มีเขตการปกครอง 7 แขวง ได้แก่ แขวงบางขุนเทียน แขวงบางค้อ แขวงจอมทอง แขวงบางมด แขวงท่าข้าม แขวงบางบอน และแขวงแสมดำ

ต่อมาในพื้นที่เขตมีประชากรหนาแน่นขึ้นมาก เพื่อให้หน่วยงานต่าง ๆ สามารถดูแลประชาชนได้อย่างทั่วถึง กรุงเทพมหานครจึงตั้งสำนักงานเขตบางขุนเทียน สาขา 1 ดูแลพื้นที่ 4 แขวง ซึ่งได้แยกออกไปเป็นเขตจอมทองใน พ.ศ. 2532 และเมื่อ พ.ศ. 2540 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทย แยกแขวงบางบอนออกไปตั้งเป็นเขตบางบอน

 การแบ่งเขตการปกครอง 
เขตบางขุนเทียนแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 2 แขวง ได้แก่
หมายเลขอักษรไทยอักษรโรมันพื้นที่ (ตร.กม.)จำนวนประชากร (ธันวาคม 2566)ความหนาแน่นประชากร (ธันวาคม 2566)แผนที่ท่าข้ามTha Kham 84.71262,677739.88100px|แผนที่แสมดำSamae Dam 35.975122,4823,404.64 ทั้งหมด 120.687185,1591,534.21

 ประชากร 
 สถิติประชากรตามทะเบียนราษฎรเขตบางขุนเทียนสำนักบริหารการทะเบียน. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "จำนวนประชากรและบ้าน." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.dopa.go.th/xstat/popyear.html 2556. สืบค้น 3 เมษายน 2556. ปี (พ.ศ.)  ประชากร  การเพิ่มและการลด 2535  124,881  ไม่ทราบ 2536  133,500  +8,619 2537  139,096  +5,596 2538  147,646  +8,550 2539  156,437  +8,791 2540  164,570  +8,133 2541  101,728  แบ่งเขต 2542  105,616  +3,888 2543  109,723  +4,107 2544  113,865  +4,142 2545  118,611  +4,746 2546  123,525  +4,914 2547  127,714  +4,189 2548  132,313  +4,599 2549  137,934  +5,621 2550  141,698  +3,764 2551  145,294  +3,596 2552  150,492  +5,198 2553  155,821  +5,329 2554  161,642  +5,821 2555  165,693  +4,051 2556  169,614  +3,921 2557  173,144  +3,530 2558  176,724  +3,580 2559  179,768  +3,044 2560  182,235  +2,467 2561  183,878  +1,643 2562  185,824  +1,946 2563  186,144  +320 2564  184,994  -1,150 2565  184,805  -189 2566  185,159  +354

 การคมนาคม 
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตบางขุนเทียน ได้แก่
 ถนนกาญจนาภิเษก ตั้งแต่ทางรถไฟสายวงเวียนใหญ่–มหาชัย จนถึงคลองบางมด 
 ถนนพระรามที่ 2 ตั้งแต่คลองวัดกกจนถึงสิ้นสุดเขตกรุงเทพมหานคร
 ถนนบางขุนเทียน ตั้งแต่ทางรถไฟสายวงเวียนใหญ่–มหาชัย จนถึงที่ถนนพระรามที่ 2 
 ถนนบางขุนเทียนชายทะเล ตั้งแต่ถนนพระรามที่ 2 จนถึงถนนเลียบคลองพิทยาลงกรณ์ (สิ้นสุดเขตกรุงเทพมหานคร)

ส่วนถนนสายรองและทางลัด ได้แก่

 ถนนสะแกงาม
 ถนนบางกระดี่
 ถนนแสมดำ
 ถนนท่าข้าม
 ถนนเลียบคลองพิทยาลงกรณ์
 ถนนอนามัยงามเจริญ (ซอยพระรามที่ 2 ซอย 47)
 ซอยพระรามที่ 2 ซอย 50 / เอกชัย 69 (โรงเรียนวิชัยวิทยา) 

 ซอยพระรามที่ 2 ซอย 54 / เอกชัย 83/1
 ซอยพระรามที่ 2 ซอย 69, ซอยเทียนทะเล 16 (ร่วมใจ), ซอยสะแกงาม 21, ซอยสะแกงาม35, ซอยสะแกงาม35/1, ซอยสะแกงาม35/2 และ ซอยสะแกงาม35/3
 ซอยพระรามที่ 2 ซอย 82 (รางโพธิ์)
 ซอยพระรามที่ 2 ซอย 100 (พรมแดน)
 ซอยเทียนทะเล 7 / ซอยอนามัยงามเจริญ 30 (ถนนส่วย)
 ซอยท่าข้าม 7 / ซอยอนามัยงามเจริญ 18 (วัดท่าข้าม)
 ซอยอนามัยงามเจริญ 25 / พระรามที่ 2 ซอย 33 (วัดยายร่ม)

 สถานที่สำคัญ 
 วัด 
 แขวงท่าข้าม 
 วัดกก
 วัดท่าข้าม
 วัดธรรมคุณาราม (หลวงพ่อเต่า)
 วัดบัวผัน
 วัดปทีปพลีผล
 วัดประชาบำรุง (วัดลูกวัว)
 วัดเลา
 วัดหัวกระบือ

 แขวงแสมดำ 
 วัดกำแพง
 วัดแทนวันดีเจริญสุข
 วัดแทนวันดีสุขาราม
 วัดบางกระดี่
 วัดพรหมรังสี
 วัดสะแกงาม
 วัดสุธรรมวดี
 วัดแสมดำ

 สถานศึกษา 
 มหาวิทยาลัย 
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี วิทยาเขตบางขุนเทียน

 โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1 
 โรงเรียนรัตนโกสินทร์สมโภชบางขุนเทียน 
 โรงเรียนทวีธาภิเศก บางขุนเทียน
 โรงเรียนพิทยาลงกรณ์พิทยาคม
 โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ธนบุรี

 โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร 

 โรงเรียนวัดกก
 โรงเรียนวัดกำแพง
 โรงเรียนบางขุนเทียนศึกษา
 โรงเรียนศาลเจ้า (ห้าวนุกูลวิทยา)
 โรงเรียนวัดเลา
 โรงเรียนวัดท่าข้าม
 โรงเรียนราชมนตรี (ปลื้ม-เชื่อมนุกูล)
 โรงเรียนวัดบัวผัน

 โรงเรียนวัดสะแกงาม

 โรงเรียนวัดแสมดำ
 โรงเรียนคลองพิทยาลงกรณ์
 โรงเรียนหมู่บ้านเกาะโพธิ์
 โรงเรียนวัดบัวผัน
 โรงเรียนแก้วขำทับอุปถัมภ์
 โรงเรียนวัดบางกระดี่
 โรงเรียนวัดหัวกระบือ
 โรงเรียนวัดประชาบำรุง
 โรงเรียนวัดประทีปพลีผล (พระครูพิพิธพัฒนโสภณ อุปถัมภ์)

 โรงพยาบาล 
 โรงพยาบาลนครธน
 โรงพยาบาลพระราม 2
 โรงพยาบาลผู้สูงอายุบางขุนเทียน

 หน่วยงานของรัฐ 
 สำนักงานขนส่งกรุงเทพมหานคร เขตพื้นที่ 1
 สำนักงานการไฟฟ้านครหลวง สาขาบางขุนเทียน
 สถานีตำรวจนครบาลท่าข้าม
 สถานีตำรวจนครบาลเทียนทะเล

 คลอง 

 คลองวัดสิงห์
 คลองสนามชัย
 คลองวัดกก
 คลองบางมด
 คลองลำรางขวางต้นโพ (ตาปล่อง)
 คลองบัวหลวง (ถูกถมดินแล้ว)
 คลองราชมนตรี
 คลองบางบอน
 คลองสี่บาท
 คลองรางแก้ว (รางตะเคียน)
 คลองลาดลำภู (รางสะแก)
 คลองสะแกงาม
 คลองเลนเปน
 คลองระหาญ
 คลองแสมดำเหนือ
 คลองแสมดำใต้
 คลองรางแม่น้ำ
 คลองกำพร้า
 คลองโล่ง (คลองประมง)

 คลองรางกะนก
 คลองบัว
 คลองพระยาพาย
 คลองลูกวัว
 คลองบางขโมย
 คลองกลางทุ่ง
 คลองหัวกระบือ
 คลองนา
 คลองขุนราชพินิจใจ
 คลองบางเสาธง
 คลองพิทยาลงกรณ์
 คลองตาสุก
 คลอง 1, 2, 3, 4
 คลองแยกพะเนียง
 คลองตาแม้น
 คลองพระยาไชยยศสมบัติ
 คลองลำรางตาเณร

 สถานที่ท่องเที่ยว 

 วัดเลา
 คลองบางมด
 จุดชมลิง
 ชายทะเลบางขุนเทียน
 ชุมชนแสนตอ
 ป่าชายเลน
 พระตำหนักพลเรือเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ 
 พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น เขตบางขุนเทียน (โรงเรียนคลองพิทยาลงกรณ์)
 พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาชาวบ้านโรงเรียนคลองพิทยาลงกรณ์ 
 พิพิธภัณฑ์แสดงว่าวไทย
 วัดกก

 วัดท่าข้าม
 วัดกำแพง
 วัดบางกระดี่
 วัดปทีปพลีพล
 วัดหัวกระบือ
 ศาลเจ้าแม่กวนอิม
 ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมมอญ บางกระดี่
 ศูนย์ศึกษาธรรมชาติป่าชายเลน โรงเรียนวัดแสมดำ
 สวนส้มเขียวหวาน
 สะพานทางเดินศึกษาธรรมชาติป่าชายเลน

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์สำนักงานเขตบางขุนเทียน 
 แผนที่เขตบางขุนเทียน 
 โรงเรียนวัดกก 
 โรงเรียนวัดแสมดำ 
 โรงเรียนวัดหัวกระบือ 

หมวดหมู่:เขตบางขุนเทียน