พุดซ้อน

พุดซ้อนเป็นไม้พุ่มพันธุ์ไม้วงศ์เดียวกับเข็มพวงขาว กระทุ่ม และกาแฟ ถิ่นกำเนิดเดิมของพุดซ้อนเข้าใจว่าอยู่ทางตอนใต้ของจีน โดยยังสามารถพบกระจายพันธุ์ในธรรมชาติอย่างแพร่หลายในบังกลาเทศ, อินเดีย, ญี่ปุ่น, เกาหลี, พม่า, และเวียดนาม มีชื่อพื้นเมืองอื่น ๆ คือ พุดจีน, พุดใหญ่, เก็ดถะหวา (ภาคเหนือ), และอินถะหวา (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ)

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของพุดซ้อน 
พุดซ้อนเป็นไม้พุ่มสูงประมาณ 1-2 เมตร แตกกิ่งแขนงมาก  ลำต้นเรียวเป็นรูปกรวย  ใบเดี่ยว รูปหอก ปลายใบและโคนใบแหลม ใบมีสีเขียวมน ดอกเดี่ยวสีขาวออกตามซอกใบและปลายกิ่ง มีกลีบเลี้ยงหนาเป็นสัน  มีทั้งชนิดดอกลา คือกลีบดอกชั้นเดียว และชนิดดอกซ้อน มีกลีบดอกจำนวนมากเรียงซ้อนกัน เมื่อดอกบานมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 7-8 เซนติเมตร กลิ่นหอมแรง  ออกดอกตลอดปี

 การปลูกเลี้ยง 
พุดซ้อนเป็นไม้กลางแจ้ง  ต้องการแสงแดดจัด  ชอบดินร่วนที่มีความอุดมสมบูรณ์เพียงพอ ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ดและตอนกิ่ง

 ประโยชน์ 
นิยมนำไปร้อยพวงมาลัยบูชาพระ เมล็ดสีเหลืองทอง ใช้แต่งสีอาหารและทำสีย้อม ส่วนดอกใช้สกัดน้ำมันหอมระเหย ใช้ทำน้ำหอมและแต่งกลิ่นเครื่องสำอาง ในตำรายาจีนเรียกจือจื่อ (ภาษาจีนกลาง) หรือกี้จือ (ภาษาจีนแต้จิ๋ว) ผลสดหรือผลที่เผาจนเป็นเถ้าใช้เป็นยาระบายความร้อนและขับสารพิษศุภนิมิต ทีฆชุณหเสถียร. ยาจีนปรับสมดุลเลือด. กทม. ซีเอ็ดยูเคชัน. 2554

 ในวรรณคดี 
มีบทโครงที่กล่าวถึง พุดซ้อน ใน 
ช่อตะแบกสัตตบุษย์พุดซ้อน
จำปีมลุลีมะลิลา
<tr>
กลิ่นขจรฟุ้งจับนาสา
พิกุลกรรณิการ์สารภี
(รามเกียรติ์ - พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 1)

เจ้าโมรากรีดเล็บเก็บจำปี
ให้ประภาวดีศรีสมร
<tr>
เจ้าวิเชียรเก็บกระถินกลิ่นขจร
กับพุดซ้อนตามส่งให้จงกล
(พระอภัยมณี - สุนทรภู่)

 อ้างอิง 

 ITIS 34784 

หมวดหมู่:ดอกไม้ประจำจังหวัดของไทย
หมวดหมู่:ไม้ดอกไม้ประดับ
หมวดหมู่:พืชให้สีย้อม
หมวดหมู่:สกุลพุด
หมวดหมู่:สมุนไพรจีน