ประเทศคาซัคสถาน

คาซัคสถาน  (, ; , ) มีชื่อทางการว่า สาธารณรัฐคาซัคสถาน (; ) เป็นรัฐข้ามทวีปที่ตั้งอยู่ในภูมิภาคเอเชียกลางและกินพื้นที่บางส่วนของยุโรปตะวันออก มีพรมแดนติดต่อกับประเทศรัสเซียทางทิศเหนือและตะวันตก ติดต่อกับประเทศจีนทางทิศตะวันออก ติดต่อกับประเทศคีร์กีซสถานทางตะวันออกเฉียงใต้ ติดต่อกับประเทศอุซเบกิสถานทางทิศใต้ และติดต่อกับเติร์กเมนิสถานทางตะวันตกเฉียงใต้ เมืองหลวงคืออัสตานา (ซึ่งมีชื่อเรียกว่า "โนร์-โซลตัน" ระหว่าง พ.ศ. 2562–2565) โดยมีอัลมาเตอเป็นเมืองหลวงเก่าจนถึง พ.ศ. 2540 คาซัคสถานเป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลขนาดใหญ่ที่สุดในโลก เป็นประเทศที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในกลุ่มโลกอิสลาม และใหญ่เป็นอันดับเก้าของโลก มีประชากรประมาณ 19 ล้านคน ถือเป็นประเทศที่มีความหนาแน่นประชากรต่ำ คือน้อยกว่า 6 คนต่อตารางกิโลเมตร (15 คนต่อตารางไมล์)

ดินแดนของคาซัคสถานเป็นถิ่นอาศัยของชนเผ่าและอาณาจักรเก่าแก่มาตั้งแต่อดีตกาล ชาวซิทเคยปกครองดินแดนแห่งนี้ตั้งแต่สมัยโบราณก่อนทีจักรวรรดิอะคีเมนิดจะเรืองอำนาจและขยายอาณาเขตจรดดินแดนทางใต้ กลุ่มชนเตอร์กิกซึ่งเป็นชนเผ่าเร่ร่อนที่สืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์เติร์กเข้ามาตั้งรกรากประมาณช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 6 จักรวรรดิมองโกลภายใต้การปกครองของเจงกิส ข่าน เข้าปราบปรามและยึดครองดินแดนในคริสต์ศตวรรษที่ 13 ตามด้วยการยึดครองดินแดนส่วนใหญ่โดยรัฐข่านคาซัคในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ซึ่งได้กลายเป็นอาณาเขตของคาซัคสถานยุคใหม่ในเวลาต่อมา ในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ชาวคาซัคซึ่งเป็นหนึ่งในชนกลุ่มย่อยของกลุ่มชนเติร์กเข้ามาตั้งรกราก และแยกตัวออกเป็นสามกลุ่มย่อยที่เรียกว่า Zhuz การตั้งถิ่นฐานของพวกเขารุกล้ำเขตแดนของรัสเซียตลอดคริสต์ศตวรรษที่ 18 ก่อนที่ชาวรัสเซียจะตอบโต้ด้วยการรุกล้ำบริเวณทุ่งหญ้าคาซัค และยึดครองดินแดนทั้งหมดก่อนผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซียในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 และปลดปล่อยทาสทั้งหมดที่ถูกชาวคาซัคจับตัวมา การปฏิวัติรัสเซียและสงครามกลางเมืองรัสเซียนำไปสู่การจัดระเบียบการปกครองในดินแดนอีกหลายครั้ง ใน พ.ศ. 2479 ดินแดนทั้งหมดกลายเป็นสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคาซัคภายใต้สหภาพโซเวียต คาซัคสถานถือเป็นสาธารณรัฐของสหภาพโซเวียตแห่งสุดท้ายที่ประกาศเอกราชระหว่างการล่มสลายของสหภาพโซเวียตระหว่าง พ.ศ. 2531–2534  

คาซัคสถานถือเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและการเมืองในภูมิภาคเอเชียกลาง โดยถือครองจีดีพีเฉลี่ยถึงร้อยละ 60 ของทั่วทั้งภูมิภาค รายได้หลักมาจากอุตสาหกรรมส่งออกน้ำมันและก๊าซ รวมทั้งมีทรัพยากรแร่ธาตุจำนวนมาก คาซัคสถานเป็นสาธารณรัฐซึ่งปกครองในระบอบประชาธิปไตยโดยนิตินัย อย่างไรก็ตาม องค์กรสิทธิมนุษยชนอธิบายว่ารัฐบาลคาซัคมีการปกครองแบบเผด็จการ และมีสิทธิมนุษยชนในระดับต่ำ คาซัคสถานถือเป็นรัฐเดี่ยวที่เป็นสังคมพหุนิยมทางวัฒนธรรม และได้รับการจัดอันดับทางดัชนีการพัฒนามนุษย์สูงสุดในภูมิภาค คาซัคสถานเป็นสมาชิกของสหประชาชาติ องค์การการค้าโลก เครือรัฐเอกราช องค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้ สหภาพเศรษฐกิจยูเรเชีย องค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน องค์การว่าด้วยความมั่นคงและความร่วมมือในยุโรป องค์การความร่วมมืออิสลาม องค์การรัฐเติร์ก และองค์การวัฒนธรรมเติร์กระหว่างประเทศ

 ภูมิศาสตร์ 
เนื่องจากประเทศคาซัคสถานตั้งอยู่ครอบคลุมทั้งสองฝั่งของแม่น้ำยูรัล ซึ่งถือเป็นเส้นแบ่งเขตระหว่างทวีปยุโรปและทวีปเอเชีย จึงทำให้คาซัคสถานเป็นหนึ่งในสองประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลเพียงไม่กี่แห่งในโลกที่มีดินแดนอยู่ในสองทวีป (อีกประเทศหนึ่งคืออาเซอร์ไบจาน)

ด้วยพื้นที่ 2,700,000 ตารางกิโลเมตร (1,000,000 ตารางไมล์) ซึ่งมีขนาดเทียบเท่ากับยุโรปตะวันตก ทำให้คาซัคสถานเป็นประเทศที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเป็นอันดับ 9 ของโลก และเป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ในขณะที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซีย คาซัคสถานได้สูญเสียดินแดนบางส่วนให้แก่ซินเจียงของประเทศจีน และบางส่วนให้แก่สาธารณรัฐปกครองตนเองการากัลปักสถานของอุซเบกิสถานในช่วงสมัยสหภาพโซเวียต

มีพรมแดนติดกับรัสเซีย 6,846 กิโลเมตร (4,254 ไมล์), อุซเบกิสถาน 2,203 กิโลเมตร (1,369 ไมล์), จีน 1,533 กิโลเมตร (953 ไมล์), คีร์กีซสถาน 1,051 กิโลเมตร (653 ไมล์) และเติร์กเมนิสถาน 379 กิโลเมตร (235 ไมล์) มีเมืองสำคัญ ได้แก่ อัลมาตี, อัสตานา, ชึมเคนต์, อักเตอเบ และการากันดี ตั้งอยู่ระหว่างละติจูด 40° ถึง 56° เหนือ และลองจิจูด เส้นเมริเดียนที่ 46° ถึง 88° ตะวันออก แม้จะตั้งอยู่ในทวีปเอเชียเป็นหลัก แต่บางส่วนของคาซัคสถานก็ตั้งอยู่ทางตะวันตกของเทือกเขาอูราลในยุโรปตะวันออกด้วย

ภูมิประเทศของคาซัคสถานทอดตัวยาวจากทิศตะวันตกไปตะวันออก โดยเริ่มตั้งแต่ทะเลแคสเปียนไปจนถึงเทือกเขาอัลไตและเทือกเขาเทียนซาน และจากทิศเหนือไปใต้เริ่มตั้งแต่ที่ราบไซบีเรียตะวันตกไปจนถึงโอเอซิสและทะเลทรายแห่งเอเชียกลาง ทุ่งหญ้าสเตปป์คาซัค (ที่ราบ) ซึ่งมีพื้นที่ประมาณ 804,500 ตารางกิโลเมตร (310,600 ตารางไมล์) ครอบคลุมพื้นที่หนึ่งในสามของประเทศ และเป็นภูมิภาคทุ่งหญ้าสเตปป์ที่แห้งแล้งที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยมีลักษณะเด่นคือพื้นที่ทุ่งหญ้ากว้างใหญ่และบริเวณที่เป็นทราย ทะเล ทะเลสาบ และแม่น้ำที่สำคัญ ได้แก่ ทะเลสาบบัลคัช, ทะเลสาบไซซาน, แม่น้ำโกรกธารชาริน, แม่น้ำอีลี, แม่น้ำอีร์ทิช, แม่น้ำอีชิม, แม่น้ำยูรัล และแม่น้ำซีร์ดารยา รวมถึงทะเลอารัล (จนกระทั่งแห้งเหือดลงอย่างมาก ซึ่งถือเป็นหนึ่งในภัยพิบัติทางสิ่งแวดล้อมที่เลวร้ายที่สุดของโลก)

อุทยานแห่งชาติชาลินแคนยอน (Charyn Canyon) มีความยาว 80 กิโลเมตร (50 ไมล์) โดยตัดผ่านที่ราบสูงหินทรายสีแดง และทอดตัวยาวไปตามโตรกผาของแม่น้ำชาลินในเทือกเขาเทียนชานตอนเหนือ (เทือกเขาแห่งสรวงสวรรค์ ซึ่งอยู่ห่างจากเมืองอัลมาตีไปทางทิศตะวันออก 200 กิโลเมตร หรือ 124 ไมล์) ที่พิกัด  ที่บริเวณลาดชันของแคนยอน รวมถึงเสาหินและส่วนโค้งของภูเขา มีความสูงตั้งแต่ 150 ถึง 300 เมตร (490 ถึง 980 ฟุต) ด้วยลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่เข้าถึงได้ยาก แคนยอนแห่งนี้จึงกลายเป็นที่หลบภัยที่ปลอดภัยของต้นแอชสายพันธุ์หายาก (Fraxinus sogdiana) ซึ่งรอดพ้นจากยุคน้ำแข็งมาได้ ณ ที่แห่งนี้ และในปัจจุบันยังสามารถพบเห็นได้ในพื้นที่อื่น ๆ บางแห่งแล้วเช่นกัน แอ่งหลุมบิแกช ซึ่งตั้งอยู่ที่พิกัด  คือแอ่งหลุมที่ถูกพุ่งชนจากดาวเคราะห์น้อยในช่วงยุคไมโอซีน หรือยุคไพโลซีน มีเส้นผ่านศูนย์กลางขนาด 8 กิโลเมตร (5 ไมล์) และคาดว่ามีอายุประมาณ 5±3 ล้านปี

ภูมิภาคอัลมาตี ของประเทศคาซัคสถาน ยังเป็นที่ตั้งของที่ราบสูงมันจิลกี อีกด้วย

 ทรัพยากรธรรมชาติ 
คาซัคสถานมีทรัพยากรแร่ธาตุและเชื้อเพลิงฟอสซิลที่เข้าถึงได้ในปริมาณมหาศาล การพัฒนาการสกัดน้ำมันปิโตรเลียม ก๊าซธรรมชาติ และแร่ธาตุต่าง ๆ ดึงดูดเงินลงทุนจากต่างประเทศในคาซัคสถานได้มากกว่า 4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐตั้งแต่ปี 1993 และคิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 57 ของผลผลิตภาคอุตสาหกรรมของประเทศ หรือประมาณร้อยละ 13 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ตามการประมาณการจากบางแหล่งข้อมูลMineral Wealth. homestead.com ประเทศคาซัคสถานมีปริมาณยูเรเนียม โครเมียม ตะกั่ว และสังกะสีสำรองมากที่สุดเป็นอันดับสองของโลก มีปริมาณสำรองของแมงกานีสมากที่สุดเป็นอันดับสาม มีปริมาณสลทองแดงสำรองมากที่สุดเป็นอันดับห้า และติดอันดับหนึ่งในสิบของโลกสำหรับถ่านหิน เหล็ก และทองคำ โดยในปี 2015 คาซัคสถานมียอดการผลิตทองคำอยู่ที่ 64 เมตริกตัน นอกจากนี้ยังเป็นผู้ส่งออกเพชร และสิ่งที่อาจสำคัญที่สุดสำหรับการพัฒนาเศรษฐกิจคือ คาซัคสถานยังมีปริมาณสำรองของน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติที่พิสูจน์แล้วมากเป็นอันดับที่ 11 ของโลกอีกด้วยInternational Crisis Group. (May 2007). Central Asia's Energy Risks, Asia Report No. 133  หนึ่งในสถานที่ที่เป็นแหล่งก๊าซธรรมชาติคือคอนเดนเสททอคาเรฟสโกเย

โดยรวมแล้วคาซัคสถานมีแหล่งกักเก็บปิโตรเลียม 160 แห่ง รวมปริมาณกว่า 2.7 พันล้านตัน (2.7 พันล้านลองตัน) การสำรวจน้ำมันแสดงให้เห็นว่าแหล่งกักเก็บบริเวณชายฝั่งทะเลแคสเปียนเป็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ของแหล่งกักเก็บที่ใหญ่กว่ามาก มีการกล่าวกันว่าอาจพบน้ำมัน 3.5 พันล้านตัน (3.4 พันล้านลองตัน) และก๊าซธรรมชาติ 2.5 พันล้านลูกบาศก์เมตร (88 พันล้านลูกบาศก์ฟุต) ในพื้นที่ดังกล่าว โดยรวมประมาณการแหล่งกักเก็บน้ำมันของคาซัคสถานอยู่ที่ 6.1 พันล้านตัน (6.0 พันล้านลองตัน) อย่างไรก็ตาม มีโรงกลั่นน้ำมันเพียงสามแห่งภายในประเทศ ซึ่งตั้งอยู่ในเมืองอะตีราอู

 ประวัติศาสตร์ 
 ส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียต 
คาซัคสถานเคยเป็น 1 ใน 15 รัฐของสหภาพโซเวียต เรียกว่า สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคาซัค (KSSR) ภายหลังวันที่ 16 ธันวาคม ค.ศ. 1991 ก็ประกาศเอกราชเป็นรัฐสุดท้ายจากสหภาพโซเวียตและก่อตั้งประเทศคาซัคสถาน ดินแดนที่เป็นคาซัคสถานในปัจุบัน มีผู้คนมาตั้งถิ่นฐานทำมาหากินตั้งแต่ยุคหิน ซึ่งจากสภาพภูมิประเทศที่แห้งแล้ง อาชีพหลักของคนในยุคโบราณก็คือการเลี้ยงสัตว์แบบเร่ร่อน โดยเริ่มต้นมาจากการเลี้ยงม้า

ในยุคศตวรรษที่ 13 ชาวมองโกล ก็เข้ามาในเขตนี้ และก็เริ่มวางระบบการปกครองที่เป็นเรื่องเป็นราวขึ้น และมีการเรียกเขตการปกครองของพวกเขาว่า รัฐข่านคาซัค แต่ความเป็นตัวตนของชาวคาซัค เริ่มปรากฏชัดในศตวรรษที่ 16 เมื่อภาษา วัฒนธรรม แบบคาซัคเริ่มมีความแตกต่างจากคนกลุ่มอื่น 

ในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 รัสเซียที่ปกครองดินแดนแถบนี้อยู่ แต่ไม่ได้ให้ความสนใจอะไรมากมาย ก็เริ่มขยายอิทธิพลเข้ามาอย่างเป็นจริงเป็นจัง และสามารถควบคุมปกครองดินแดนแถบนี้ได้อย่างประสบความสำเร็จ เนื่องจากวิตกเรื่องการขยายอิทธิพลเข้ามาของฝ่ายอังกฤษ

 การแบ่งเขตการปกครอง 
ประเทศคาซัคสถานแบ่งออกเป็น 14 แคว้น (; ) และ 4 นคร* (; ) ทุกแคว้นมีผู้ว่าการแคว้นที่แต่งตั้งโดยประธานาธิบดี ส่วนนายกเทศมนตรีได้รับการแต่งตั้งจากผู้ว่าการแคว้น รัฐบาลคาซัคสถานย้ายเมืองหลวงจากอัลมาเตอไปอัสตานาเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2541

 ชื่อหน่วยการปกครอง เมืองหลัก เนื้อที่ (ตร.กม.) ประชากร  (สำมะโน พ.ศ. 2552) รหัสไอเอสโอ 3166-2แผนที่  กุสตาไน  196,001  885,570KZ-KUS 500px|แผนที่  โวรัล  151,339  598,880KZ-ZAP  วึสเกียเมียน  283,226  1,396,593KZ-VOS  เปียโตรปัฟล์  97,993  596,535KZ-SEV  คาราฆันเดอ  427,982  1,341,700KZ-KAR  คืยซิลออร์ดา  226,019  678,794KZ-KZY    1,170  603,499KZ-SHY  ตารัซ  144,264  1,022,129KZ-ZHA  เตอร์กิสถาน  117,249  2,469,357KZ-TUR    710 613,006KZ-AST    57  36,175  ปัฟโลดาร์  124,800  742,475KZ-PAV  อักเตา  165,642  485,392KZ-MAN  อักเตอเบีย  300,629  757,768KZ-AKT  เกิกเชียเตา  146,219  737,495KZ-AKM  ตัลเดอโกร์ฆัน  223,924 1,807,894KZ-ALM    319  1,365,632KZ-ALA  อาเตอเรา  118,631  510,377 KZ-ATY
ใน พ.ศ. 2538 รัฐบาลคาซัคสถานและรัสเซียได้ทำข้อตกลงให้รัสเซียเช่าพื้นที่ 6,000 ตารางกิโลเมตร รอบท่าอวกาศยานบัยโกเงอร์ และเมืองบัยโกเงอร์เป็นเวลา 20 ปี

 นโยบายต่างประเทศ 
 ความสัมพันธ์กับไทย 
ความสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศดำเนินไปอย่างราบรื่นมาโดยตลอด ตั้งแต่มีการสถาปนาความสัมพันธ์เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2535 ปัจจุบัน ความสัมพันธ์ไทย – คาซัคสถานนับได้ว่ามีพัฒนาการที่ก้าวหน้าและแน่นแฟ้น ยิ่งขึ้น โดยได้มีการแลกเปลี่ยนการเยือนระดับสูงระหว่างกัน รวมทั้งได้มีการแลกเปลี่ยนความรู้ ประสบการณ์ และความร่วมมือด้านต่าง ๆ ระหว่างกันอย่างต่อเนื่อง อาทิ ความร่วมมือด้านการท่องเที่ยวและบริการ และวิชาการ เป็นต้น ไทยได้แต่งตั้งนาย Mirgali Kunayev เป็น กสม. ณ นครอัลมาเตอ และมีอำนาจตรวจลงตรา ซึ่งนักท่องเที่ยวคาซัคสถานสามารถขอรับการตรวจลงตราเพื่อพำนักในไทยได้เกิน 15 วัน

ผู้นำไทยกับคาซัคสถานมีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดและมีการแลกเปลี่ยนการเยือนระหว่างกันอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งมีส่วนช่วยให้ความร่วมมือระหว่างสองประเทศดำเนินไปอย่างราบรื่น คาซัคสถานได้ให้การสนับสนุนไทยในการสมัครเป็นสมาชิกการประชุมว่าด้วยการปฏิสัมพันธ์และการแสวงหามาตรการเสริมสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจในเอเชีย (Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia - CICA) ซึ่งเป็นกรอบการประชุมเพื่อส่งเสริมความมั่นคงและเสถียรภาพในภูมิภาคเอเชียที่คาซัคสถานได้ริเริ่มขึ้น โดยไทยได้เข้าเป็นสมาชิกของ CICA เมื่อเดือนตุลาคม 2547 

ฝ่ายคาซัคสถานประสงค์ที่จะสมัครเป็นสมาชิกการประชุมว่าด้วยความมั่นคงระหว่างประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ASEAN Regional Forum - ARF) และขอรับการสนับสนุนจากประเทศไทย 

ไทยได้สนับสนุนคาซัคสถานในการเข้าร่วมเป็นสมาชิกความร่วมมือเอเชีย (Asia Cooperation Dialogue - ACD) ซึ่งไทยริเริ่ม โดยในระหว่างการประชุมรัฐมนตรี ACD เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2546 ที่จังหวัดเชียงใหม่ ที่ประชุมฯ ได้ให้การสนับสนุนอย่างเป็นเอกฉันท์ในการรับคาซัคสถานเข้าเป็นสมาชิก ACD

วันที่ 16 ธันวาคม 2568โหมเปิดรูทบินไฮซีซันใน Q4 กว่า 80 เส้นทางกระตุ้น ‘ท่องเที่ยวไทย’ สายการบิน SCAT AIRLINES ได้เปิดเส้นทางบิน เชิมเกนต์ ไปกลับ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ​ ส่งผลให้มีเที่ยวบินจากประเทศคาซัคสถาน สองเมืองในปีดังกล่าว ได้แก่อัลมาเตอและเชิมเกนต์Scat Airlines add Shymkent to Bangkok From December 2025

 กองทัพ 


 กองทัพบก 

ทหารคาซัคสถานส่วนใหญ่ถูกสืบทอดมาจากกองทัพแดงของสหภาพโซเวียต หน่วยงานเหล่านี้กลายเป็นแกนหลักของทหารคาซัคสถานสมัยใหม่ กองทัพบกคาซัคสถานได้มุ่งเน้นที่หน่วยรถหุ้มเกราะในปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1990 หน่วยหุ้มเกราะได้ขยายจาก 500 คัน ถึง 1,613 คัน ใน ค.ศ. 2005

คาซัคสถานได้ส่งทหารวิศวกร 49 คน ไปยังอิรักเพื่อให้ความช่วยเหลือภารกิจของสหรัฐในการบุกรุกอิรัก

 เศรษฐกิจ 
 โครงสร้างทางเศรษฐกิจ 
คาซัคสถานเป็นประเทศที่มีพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับสองในกลุ่มประเทศอดีตสหภาพโซเวียต มีทรัพยากรที่สำคัญเป็นจำนวนมาก เช่น น้ำมันดิบ แร่ธาตุ ตลอดจนยังมีขีดความสามารถทางการเกษตรอันเนื่องมาจากพื้นที่สำหรับเพาะปลูกและทำปศุสัตว์ที่กว้างขวาง ก่อนปี พ.ศ. 2533 ระบบเศรษฐกิจคาซัคสถานเป็นส่วนหนึ่งของระบบการแบ่งการผลิตของสหภาพโซเวียต โดยถูกกำหนดให้มีความชำนาญด้านเกษตรกรรม ตามโครงการดินแดนบริสุทธิ์ฮรุชชอฟ (Khrushchev Virgin Lands) ส่วนอุตสาหกรรมหลักขึ้นอยู่กับการขุดเจาะน้ำมันและการทำเหมืองแร่ การผสมโลหะ และการสกัดแร่ธาตุ ตลอดจนการผลิตเครื่องจักรขนาดใหญ่ เช่น เครื่องมือก่อสร้าง รถแทรกเตอร์ และเครื่องมือเครื่องใช้ในการเกษตร ภายหลังการสลายตัวของสหภาพโซเวียต ความต้องการสินค้าเครื่องจักรกลหนักซึ่งเป็นสินค้าหลักของคาซัคสถานได้ลดลง ส่งผลให้สภาพเศรษฐกิจตกต่ำอย่างมากระหว่างปี พ.ศ. 2534 - 2537 อัตราเงินเฟ้อสูงและมูลค่า Real GDP ลดลงมากกว่าร้อยละ 5 ระหว่างปี พ.ศ. 2538 - 2540 รัฐบาลคาซัคสถานได้ปฏิรูประบบเศรษฐกิจและแปรรูปรัฐวิสาหกิจอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ทรัพย์สินส่วนใหญ่ตกสู่ภาคเอกชน อัตราการเจริญเติบโตของประเทศเริ่มฟื้นตัวขึ้น ในปี พ.ศ. 2539 คาซัคสถานได้เข้าร่วมเป็นภาคีความร่วมมือก่อสร้างท่อส่งน้ำมันในทะเลแคสเปียน ซึ่งส่งผลให้สามารถส่งออกน้ำมันได้มากขึ้น ในปี พ.ศ. 2541 สภาวะการตกต่ำของราคาน้ำมันในตลาดโลกได้ส่งผลให้เศรษฐกิจของคาซัคสถานตกต่ำลงชั่วขณะ แต่หลังจากปี พ.ศ. 2542 ราคาน้ำมันได้ถีบตัวสูงขึ้น ประกอบกับการลดค่าเงินที่ถูกจังหวะและการเกษตรที่ได้ผลดี ทำให้ภาวะเศรษฐกิจคาซัคสถานเจริญเติบโต

 ภาคเกษตรกรรม 
เกษตรกรรมเป็นภาคอุตสาหกรรมที่มีการจ้างงานมากที่สุด คิดเป็นหนึ่งในสามของการส่งออก หรือ ร้อยละ 20-25 ของแรงงานภาคอุตสาหกรรม ผลผลิตหลักได้แก่ เมล็ดพันธุ์พืช 

แต่การเก็บเกี่ยวผลผลิตที่ไม่แน่นอนและการปฏิรูประบบเศรษฐกิจอย่างลุ่ม ๆ ดอน ๆ ทำให้การเก็บเกี่ยวเมล็ดพันธุ์พืชที่เคยสูงสุดในปี พ.ศ. 2535 กลับตกต่ำที่สุดในปี พ.ศ. 2538 และการผลิตภาคการเกษตรซึ่งเคยมีส่วนแบ่งรายได้ประชาชาติร้อยละ 23 ในปี พ.ศ. 2532 กลับลดลงมาอยู่ที่ร้อยละ 8.6 ในปี พ.ศ. 2543 ส่วนภาคการบริการที่ถูกละเลยภายใต้ระบอบคอมมิวนิสต์ กลับมีการขยายตัวขึ้นอย่างเห็นได้ชัดนับแต่ได้รับเอกราช

ส่วนด้านการค้า ที่อยู่อาศัย และการคมนาคม ก็มีการขยายตัวอย่างรวดเร็วเช่นกัน สำหรับการลงทุนนั้นมีมูลค่าร้อยละ 19 ของ GDP โดยหนึ่งในสี่ของการลงทุนนั้น มาจากบริษัทต่างชาติที่เข้ามาลงทุนในอุตสาหกรรมน้ำมันและโลหะ

 การครอบครองกรรมสิทธิ์ที่ดิน 
การโอนธุรกิจที่ดินให้เป็นของภาคเอกชนดำเนินไปอย่างช้า ๆ และรัฐบาลอนุญาตให้ชาวคาซัคเท่านั้นเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินเกษตรกรรมได้ ในกรณีที่ชาวต่างชาติและประชาชนทั่วไปต้องการครอบครองกรรมสิทธิ์ที่ดินอื่น ๆ จะต้องมีบ้านหรือทรัพย์สินอยู่บนที่ดินผืนนั้น ส่วนที่ดินนอกเหนือจากนั้นถูกครอบครองโดยภาครัฐ
 การปฏิรูปเศรษฐกิจ 
ประธานาธิบดีนาซาร์บาเยฟได้นำความล้มเหลวและข้อผิดพลาดของการปฏิรูปเศรษฐกิจในยุโรปตะวันออกมาเป็นพื้นฐานในการกำหนดนโยบายปฏิรูปเศรษฐกิจของประเทศ โดยเฉพาะข้อผิดพลาดเกี่ยวกับการเร่งสร้างระบบเศรษฐกิจแบบตะวันตก ด้วยการปฏิเสธบทบาทของรัฐในระบบเศรษฐกิจและนำกลไกตลาดมาใช้ทันทีโดยมิได้มีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานให้สามารถรองรับการพัฒนาของระบบอย่างสอดคล้องกันเสียก่อน ด้วยเหตุนี้ คาซัคสถานจึงให้ความสำคัญกับการดำเนินบทบาทของรัฐในการควบคุม การผลิต การหมุนเวียนเงินทุน และการดำเนินความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับต่างประเทศต่อไป พร้อมทั้งผสมผสานกลไกของรัฐและกลไกตลาดเข้าด้วยกัน

สภาพเศรษฐกิจของคาซัคสถานกำลังอยู่ในระหว่างการพัฒนาไปสู่ระบบการตลาดแบบเสรี ในปี พ.ศ. 2539 คาซัคสถานเริ่มฟื้นตัวทางเศรษฐกิจและมีเสถียรภาพทางการเงินมากขึ้น สังเกตได้จากอัตราเงินเฟ้อของราคาผู้บริโภคลดลงเหลือเพียงร้อยละ 39.1 ในปี พ.ศ. 2539 เมื่อเทียบกับปี พ.ศ. 2538 ที่มีอัตราร้อยละ 175 และปี พ.ศ. 2537 ที่มีอัตราถึงร้อยละ 1,900 ส่วนอัตราการว่างงานนั้นอยู่ในระดับที่ต่ำ 

อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ทางเศรษฐกิจก็ยังมีความเปราะบางอยู่ โดยเฉพาะในส่วนของอุตสาหกรรมผลิตเหล็กและเหมืองแร่ยังตกต่ำอยู่ เพราะขาดแคลนเงินทุนและปัจจัยในการผลิต ทำให้มีส่วนเกินของแรงงานและประสิทธิภาพ ส่วนทางภาคเกษตรกรรมนั้น ผลผลิตก็ยังอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าที่คาดหมายกันไว้ 
การลงทุนขุดเจาะน้ำมันที่บ่อน้ำมัน Tengiz ของคาซัคสถาน ซึ่งรัฐบาลคาซัคสถานลงทุนร่วมกับบริษัท Chevron ของสหรัฐ ฯ ได้รับผลกระทบจากการดำเนินนโยบายของรัสเซียที่จะจำกัดการส่งออกน้ำมันของคาซัคสถานผ่านท่อส่งน้ำมันของตน โดยล่าสุด บ่อน้ำมัน Tengiz สามารถส่งออกน้ำมันได้เพียง 880,000 บาร์เรลต่อเดือนเท่านั้น ในขณะที่เป้าหมายการผลิตในปี พ.ศ. 2540 คือ 30,000 บาร์เรลต่อวัน 

อย่างไรก็ตาม คาซัคสถาน รัสเซีย ตุรกี อาเซอร์ไบจาน และสหรัฐอเมริกา ก็ได้ร่วมกันหารือเพื่อแก้ไขปัญหาการส่งออกน้ำมันผ่านท่อของประเทศต่าง ๆ ของคาซัคสถานแล้ว เนื่องจากคาซัคสถานมีโครงการสร้างท่อขนส่งน้ำมันและแก๊สผ่านรัสเซีย ไปยังชายฝั่งทะเลดำ โดยได้เริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. 2541 และจะสิ้นสุดโครงการภายในสิ้นปี พ.ศ. 2543 แต่เส้นทางที่ท่อส่งน้ำมันและก๊าซผ่านนั้น เป็นประเทศคู่แข่งทางด้านนี้กับคาซัคสถานทั้งสิ้น เช่น อาเซอร์ไบจาน อิหร่าน และรัสเซีย และต้นทุนของการสร้างท่อก็มีราคาแพง ซึ่งในระยะยาวแล้ว คาซัคสถานจะต้องให้ความคุ้มครองแก่เส้นทางของท่อส่งออกน้ำมันและแก๊สทั้งด้านการค้าและการเมือง 

เท่าที่ผ่านมา ประเทศที่ดูจะประสบความสำเร็จมากที่สุดในการดำเนินธุรกิจน้ำมันกับคาซัคสถาน ได้แก่ ตุรกี ซึ่งบรรลุข้อตกลงกับคาซัคสถานที่จะร่วมกันพัฒนาบ่อน้ำมันและแก๊สธรรมชาติในคาซัคสถานถึง 7 แห่ง โดยตุรกีจะได้รับส่วนแบ่งเป็นน้ำมันจำนวน 2.1 พันล้านบาร์เรลและแก๊สธรรมชาติจำนวน 208.9 พันล้านลูกบาศก์เมตร คาซัคสถานมีน้ำมันสำรองถึง 2.5% ของปริมาณน้ำมันโลก และคาดว่าภายในปี 2560 จะติดอันดับ 1 ใน 10 ผู้ส่งออกน้ำมัน  

สำหรับการดึงดูดนักลงทุนจากต่างชาติ คาซัคสถานจะต้องแก้ปัญหาการทุจริตและปัญหาความไม่โปร่งใสของการลงทุน ซึ่งพบอยู่ทั่วไป โดยเฉพาะการครอบครองด้านเศรษฐกิจโดยกลุ่มผู้จัดการน้ำมันที่มีอำนาจทางการเมือง จะทำให้รัฐบาลมีรายได้จากการเก็บภาษีน้อยลง

 สถานการณ์เศรษฐกิจปัจจุบัน 
ก่อนวิกฤตเศรษฐกิจของรัสเซีย คาซัคสถานได้รับการกล่าวถึงจากนานาชาติค่อนข้างดี ในแง่ของความพยายามและผลของการพัฒนาประเทศ แต่โดยที่รัสเซียเป็นประเทศคู่ค้าหลักของคาซัคสถาน จึงทำให้คาซัคสถานได้รับผลกระทบจากวิกฤตเศรษฐกิจครั้งนี้ด้วย โดยเมื่อวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2542 รัฐบาลและธนาคารชาติคาซัคสถานได้ประกาศจะยุติการแทรกแซงเพื่อพยุงอัตราการแลกเปลี่ยนของเงินเต็งเก (Tenge) และปล่อยค่าเงินลอยตัว เพื่อให้สินค้าของคาซัคสถานสามารถแข่งขันกับสินค้าจากประเทศอื่นที่ได้ลดค่าเงินในตลาดโลกได้ ทั้งนี้ ค่าเงินเต็งเกอ่อนตัวลงอย่างต่อเนื่อง จากอัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ ต่อ 88 เต็งเก ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2542 จนเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2546 อัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับ 146.37 เต็งเก 

อย่างไรก็ดี คาซัคสถานได้พัฒนาระบบการเงินการธนาคารเป็นอย่างมาก รวมทั้งมีการปฏิรูประบบเศรษฐกิจและการเงิน จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2543 คาซัคสถานเป็นประเทศแรกของอดีตสหภาพโซเวียตที่สามารถจ่ายชำระหนี้คืนแก่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ได้ล่วงหน้าก่อนกำหนดถึง 7 ปี และในปี พ.ศ. 2545 ได้มีความร่วมมือกับรัฐบาลสหรัฐอเมริกาในด้านการวางแผนระบบเศรษฐกิจ ทั้งนี้ การปรับเปลี่ยนกฎระเบียบเกี่ยวกับภาษีและระบบการคลังมีส่วนช่วยในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศเป็นอย่างมาก

น้ำมันและแก๊สธรรมชาติยังคงเป็นอุตสาหกรรมหลักที่ทำรายได้ให้แก่ประเทศ ทั้งนี้ มีการพิสูจน์แล้วว่าคาซัคสถานเป็นแหล่งสำรองน้ำมันของโลกร้อยละ 2.5 และจะสามารถผลิตน้ำมันได้วันละ 3 ล้านบาร์เรลภายในปี พ.ศ. 2558 ซึ่งจะทำให้คาซัคสถานอยู่ในกลุ่ม 1 ใน 10 ของประเทศผู้ส่งออกน้ำมันของโลก

 การท่องเที่ยว 
แม้ว่าภูเขาและทะเลสาบเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ แต่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวมีการเติบโตช้ามากเพราะได้รับการลงทุนน้อยKyrgyzstan country profile. Library of Congress Federal Research Division (January 2007). This article incorporates text from this source, which is in the public domain. ในช่วงทศวรรษ 2000 มีนักท่องเที่ยวเฉลี่ยปีละ 450,000 คน ส่วนใหญ่มาจากรัสเซีย ทะเลสาบ Issyk-Kul และภูเขาเทียนฉานเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ค่อนข้างนิยม

 โครงสร้างพื้นฐาน 
 การศึกษา 

การศึกษาเป็นสากลและบังคับไปจนถึงระดับมัธยมศึกษาและอัตราการรู้หนังสือของผู้ใหญ่เป็น 99.5% การศึกษาประกอบด้วยการศึกษาหลัสามขั้นตอนคือ: ระดับประถมศึกษา (1-4 รูปแบบ), การศึกษาขั้นพื้นฐานทั่วไป (5-9 ฟอร์ม) และการศึกษาระดับอาวุโส (แบบฟอร์ม 10-11 หรือ 12) แบ่งเป็นหมวดวิชาศึกษาทั่วไปอย่างต่อเนื่องและการศึกษามืออาชีพ ปัจจุบันมีมหาวิทยาลัยโรงเรียนและสถาบันการดนตรีโรงเรียนที่สูงขึ้นและสูงขึ้นอยู่ที่วิทยาลัย

 ประชากรศาสตร์ 
 เชื้อชาติ 
 ชาวคาซัค 53.4%
 ชาวรัสเซีย 30%
 ชาวยูเครน 3.7%
 ชาวเยอรมัน 2.4%
 ชาวอุซเบก 2.5%
 ชาวตาตาร์ 1.7%
 ชาวอุยกูร์ 1.4%
 ชาวเกาหลี 0.7%
 อื่น ๆ 4.2%

 ศาสนา 

จากการสำรวจในปี ค.ศ. 2009 พบว่าชาวคาซัคสถานร้อยละ 70.2 นับถือศาสนาอิสลาม รองลงมาคือศาสนาคริสต์ นิกายอีสเทิร์นออร์โธด็อกซ์ ร้อยละ 26.6 นับถือศาสนาพุทธ ร้อยละ 0.50 , ศาสนาอื่นๆ (โดยเฉพาะศาสนายูดาห์) ร้อยละ 0.2, มีร้อยละ 2.8 ระบุว่าตนเป็นผู้ที่ไม่มีศาสนา และร้อยละ 0.5 ไม่ได้ระบุว่านับถือศาสนาใด 

ศาสนาอิสลามเป็นศาสนาที่มีจำนวนศาสนิกมากที่สุดในประเทศ ตามมาด้วยศาสนาคริสต์นิกายรัสเซียออร์ทอดอกซ์ หลังจากการแยกตัวออกจากสหภาพโซเวียต คาซัคสถานมีการแสดงออกถึงการนับถือศาสนา เสรีภาพในการนับถือศาสนา และการปฏิบัติศาสนกิจที่แพร่หลายขึ้น ศาสนสถานกว่าร้อยแห่งเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว สมาคมทางศาสนาเพิ่มขึ้นจาก 670 แห่งในปี ค.ศ. 1990 เป็น 4,170 แห่งในปัจจุบัน

ชาวมุสลิมส่วนใหญ่นับถือนิกายซุนนีย์มัซฮับฮานาฟี ศาสนิกชนส่วนใหญ่คือกลุ่มเชื้อสายคาซัคกว่าร้อยละ 60 และในกลุ่มชาวอุซเบก, อุยกูร์ และตาตาร์ มีชาวซุนนีย์น้อยกว่าร้อยละ 1 ศึกษามัซฮับซาฟิอี (โดยเฉพาะกลุ่มเชื้อสายเชเชน)  มีมัสยิดทั้งหมด 2,300 แห่ง ซึ่งทุกแห่งได้เข้าร่วมกับสมาคมจิตวิญญาณมุสลิมคาซัคสถาน (Spiritual Association of Muslims of Kazakhstan) โดยขึ้นตรงต่อศาลมัฟติ (Mufti)Islam in Kazakhstan  Retrieved on 2009-09-07. และมีวันอีดิลอัฎฮาเป็นวันหยุดราชการ

หนึ่งในสี่ของประชากรนับถือศาสนาคริสต์นิกายรัสเซียออร์ทอดอกซ์ ในกลุ่มประชาชนที่มีเชื้อสายรัสเซีย, ยูเครน และเบลารุสเซีย นอกจากนี้ยังมีนิกายโรมันคาทอลิกและโปรเตสแตนต์ มีโบสถ์คริสต์นิกายออร์ทอดอกซ์ 3,258 แห่ง, โบสถ์นิกายโรมันคาทอลิก 93 แห่ง และโบสถ์ของนิกายโปรเตสแตนต์กว่า 500 แห่ง ทั้งนี้วันคริสต์มาสของนิกายออร์ทอดอกซ์ได้เป็นวันหยุดราชการของประเทศเช่นกัน นอกจากนี้ยังมีศาสนาอื่น ๆ เช่น ยูดาห์, บาไฮ, ฮินดู, พุทธ เป็นอาทิ

ตามข้อมูลการสำรวจสำมะโนประชากรในปี ค.ศ. 2009 มีคริสต์ศาสนิกชนน้อยมากที่มิใช่กลุ่มชาวสลาฟและเยอรมัน ตามตาราง
ชาติพันธุ์อิสลามคริสต์ยูดาห์พุทธอื่น ๆไม่มีศาสนาไม่ระบุคาซัค98.34%0.39%0.02%0.01%0.02%0.98%0.26%รัสเซีย1.43%91.64%0.04%0.02%0.03%6.09%0.75%อุซเบก99.05%0.39%0.01%0.01%0.02%0.37%0.16%ยูเครน0.94%90.74%0.03%0.01%0.02%7.31%0.94%อุยกูร์98.35%0.51%0.02%0.01%0.03%0.61%0.47%ตาตาร์79.57%10.24%0.02%0.03%0.06%8.11%1.97%เยอรมัน1.58%81.59%0.05%0.04%0.11%13.96%2.68%เกาหลี5.24%49.35%0.21%11.40%0.14%28.51%5.16%ตุรกี99.13%0.30%0.01%0.01%0.02%0.33%0.21%อาเซอรี94.81%2.51%0.02%0.02%0.03%1.86%0.76%เบลารุสเซีย0.79%90.16%0.04%0.01%0.03%7.82%1.15%ดันกัน98.93%0.37%0.01%0.03%0.04%0.34%0.28%เคิร์ด98.28%0.53%0.03%0.02%0.02%0.74%0.38%ทาจิก97.78%0.91%0.01%0.02%0.08%0.85%0.35%โปแลนด์0.69%90.07%0.04%0.01%0.13%7.30%1.76%เชเชน93.69%2.99%0.02%0.01%0.05%2.08%1.16%คีร์กีซ96.67%0.89%0.03%0.03%0.02%1.51%0.86%อื่น ๆ34.69%52.32%0.82%0.91%0.13%8.44%2.69%รวม70.20%26.32%0.03%0.09%0.02%2.82%0.51%

 ภาษา 

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 



 ดูเพิ่ม 


 Cameron, Sarah. (2018) The Hungry Steppe: Famine, Violence, and the Making of Soviet Kazakhstan (Cornell University Press,  2018) online review






 Nahaylo, Bohdan and Victor Swoboda. Soviet Disunion: A History of the Nationalities problem in the USSR (1990) excerpt




 Rashid, Ahmed. The Resurgence of Central Asia: Islam or Nationalism? (2017)


 Smith, Graham, ed. The Nationalities Question in the Soviet Union (2nd ed. 1995)


 แหล่งข้อมูลอื่น 

ทั่วไป
 Caspian Pipeline Controversy from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
 Country Profile from BBC News.
 Kazakhstan. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
 Kazakhstan information from the United States Department of State
 Portals to the World from the United States Library of Congress.
 Kazakhstan at UCB Libraries GovPubs.
 Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan 
 World Bank Data & Statistics for Kazakhstan
 Kazakhstan Internet Encyclopedia 
 Kazakhstan at 20 years of independence, The Economist, 17 December 2011
 "Blowing the lid off" – Unrest in Kazakhstan, The Economist, 20 December 2011
 The Region Initiative (TRI)



 Country Facts from Kazakhstan Discovery
 2008 Human Rights Report: Kazakhstan. Department of State; Bureau of Democracy, Human Rights and Labor
 Key Development Forecasts for Kazakhstan from International Futures.

รัฐบาล
 Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan 
 E-Government of the Republic of Kazakhstan
 Government of Kazakhstan 
 Chief of State and Cabinet Members

การค้า
 World Bank Summary Trade Statistics Kazakhstan




ค
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2534
หมวดหมู่:ประเทศในเอเชียกลาง
หมวดหมู่:รัฐในอดีตสหภาพโซเวียต