ภาษาคาซัค

ภาษาคาซัค (, , ) เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิกในเอเชียกลาง

ภาษาคาซัคเป็นหนึ่งในภาษาราชการของประเทศคาซัคสถาน และนอกจากนี้ยังมีคนพูดภาษานี้ในอัฟกานิสถาน จีน อิหร่าน คีร์กีซสถาน มองโกเลีย รัสเซีย ทาจิกิสถาน ตุรกี เติร์กเมนิสถาน ยูเครน และอุซเบกิสถาน ในเยอรมนีมีคนที่พูดภาษาคาซัคตั้งแต่ครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 20 เป็นต้นมา ทั่วโลกมีคนพูดภาษาคาซัคเป็นภาษาแม่ประมาณ 6.5 ล้านคน เขียนโดยใช้อักษรซีริลลิก อักษรละติน (ในตุรกี) และอักษรอาหรับที่มีการดัดแปลง (ในประเทศจีน อิหร่าน และอัฟกานิสถาน)

 การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์ 
ผู้พูดภาษาคาซัค (ส่วนใหญ่เป็นชาวคาซัค) กระจายในแถบเทือกเขาเทียนชานไปจนถึงทะเลแคสเปียนฝั่งตะวันตก เป็นภาษาราชการของประเทศคาซัคสถาน ซึ่งมีผู้พูดเกือบสิบล้านคน (ตามข้อมูลจาก CIA World Factbook ในด้านประชากรและสัดส่วนผู้พูดภาษาคาซัค)Map showing the geographical diffusion of the Kazakh and other Turkish languages

ในประเทศจีน มีผู้พูดภาษาคาซัคในจีนเกือบ 2 ล้านคนในจังหวัดปกครองตนเองชนชาติคาซัค อีหลี เขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์

 ระบบการเขียน 
การเขียนภาษาคาซัคเริ่มตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 7 โดยภาษาคาซัคยุคโบราณ เขียนด้วยอักษรออร์คอน มีอักษร 24 ตัว ภาษาคาซัคสมัยใหม่เขียนด้วยอักษรซีริลลิก อักษรละตินและอักษรอาหรับ ปัจจุบัน ภาษาคาซัคเขียนด้วยอักษรซีริลลิก โดยอักษรซีริลลิกที่ใช้ในภาษาคาซัคเป็นอักษรรัสเซียที่มีอักษรเพิ่มขึ้นมา 9 ตัว: Ә, Ғ, Қ, Ң, Ө, Ұ, Ү, Һ, İ ในขณะที่ผู้พูดภาษาคาซัคในจีนยังคงเขียนด้วยภาษาอาหรับแบบที่คล้ายกับอักษรอาหรับสำหรับภาษาอุยกูร์

ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2549 นูร์ซุลตัน นาซาร์บายิฟ ประธานาธิบดีของคาซัคสถานเสนอให้ใช้อักษรละตินเป็นอักษรราชการแทนอักษรซีริลลิกในคาซัคสถานKazakh President Revives Idea of Switching to Latin Script รัฐบาลคาซัคสถานได้ประกาศในเดือนกันยายน พ.ศ. 2550 ว่าคาซัคสถานจะปรับมาใช้อักษรละตินภายใน 10-12 ปี โดยใช้งบประมาณราว 300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ 

 เทียบอักษรด้วยปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนข้อที่ 1 อักษรซีริลลิก อักษรอาหรับ อักษรละติน ค.ศ. 2021 แปลไทย Барлық адамдар тумысынан азат және қадір-қасиеті мен құқықтары тең болып дүниеге келеді.   Barlyq adamdar tumysynan azat jäne qadır-qasietı men qūqyqtary teñ bolyp düniege keledı.  มนุษย์ทั้งหลายเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในแกียรติศักดิ์และสิทธิ Адамдарға ақыл-парасат, ар-ождан берілген,   Adamdarğa aqyl-parasat, ar-ojdan berılgen,  ต่างมีเหตุผลและมโนธรรม сондықтан олар бір-бірімен туыстық, бауырмалдық қарым-қатынас жасаулары тиіс.  sondyqtan olar bır-bırımen tuystyq, bauyrmaldyq qarym-qatynas jasaulary tiıs. และควรปฏิบัติต่อกันด้วยเจตนารมณ์แห่งภราดรภาพ

 สัทวิทยา 
ภาษาคาซัคมีการเปลี่ยนเสียงสระระหว่างสระหน้าและสระหลัง โดยมีข้อยกเว้นสำหรับคำบางคำที่เป็นคำยืมจากภาษาอื่น มีระบบการเปลี่ยนเสียงของสระห่อริมฝีปากแบบภาษาคีร์กิซแต่มีการใช้น้อยกว่า

 พยัญชนะ 
นี่คือตารางแสดงหน่วยเสียงพยัญชนะของภาษาคาซัคมาตรฐาน

หน่วยเสียงพยัญชนะภาษาคาซัค ริมฝีปาก ปุ่มเหงือก (ปุ่มเหงือก-)เพดานแข็ง เพดานอ่อน ลิ้นไก่ นาสิก        หยุด/กักเสียดแทรก                      เสียดแทรก                     เปิด         กระทบ      

 สระ 
ภาษาคาซัคมีหน่วยเสียงสระ 12 เสียง ในจำนวนนี้เป็นสระประสม 3 เสียง

+หน่วยเสียงสระภาษาคาซัคหน้ากลางหลัง ปิด       ประสม       กลาง       เปิด      

+สระคาซัคตามการออกเสียงหน้าและกลางหลังปิด    เปิด  /     

 ไวยากรณ์ 
 ประโยค 
การเรียงคำในประโยคเป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา มีการใช้ปัจจัยแบบรูปคำติดต่อ
 การก 
ภาษาคาซัคมี 7 การก

+การผันคำนามการกหน่วยรูปแบบที่เป็นไปได้keme "เรือ"aua "ลม"şelek "ตะกร้า"säbız "แคร์รอต"bas "หัว"tūz "เกลือ"qan "เลือด"kün "วัน"Nom ——kemeauaşeleksäbızbastūzqankünAcc  -ny-nı, -ny, -dı, -dy, -tı, -ty kemenıauanyşelektısäbızdıbastytūzdyqandykündıGen  -nyñ-nıñ, -nyñ, -dıñ, -dyñ, -tıñ, -tyñkemenıñauanyñşelektıñsäbızdıñbastyñtūzdyñqannyñkünnıñDat  -ga-ge, -ğa, -ke, -qakemegeauağaşelekkesäbızgebasqatūzğaqanğaküngeLoc  -da-de, -da, -te, -takemedeauadaşelektesäbızdebastatūzdaqandakündeAbl  -dan-den, -dan, -ten, -tan, -nen, -nankemedenauadanşelektensäbızdenbastantūzdanqannankünnenInst  -men-men(en), -ben(en), -pen(en)kememenauamenşelekpensäbızbenbaspentūzbenqanmankünmen

 สรรพนาม 
ภาษาคาซัคมีสรรพนามแทนบุคคล 8 คำ

+สรรพนามแทนบุคคล  เอกพจน์ พหุพจน์ บุรุษที่ 1 Men Bız บุุษที่ 2  Sen Sender  Sız Sızder บุรุษที่ 3 Ol Olar

 กาล/จุดมุ่งหมาย/มาลา 
ภาษาคาซัคมีรุปแบบผสมของกาล จุดมุ่งหมาย และมาลาผ่านการใช้รูปแบบของกริยาที่หลากหลาย หรือผ่านระบบกริยาช่วยหรืออาจเรียกว่ากริยาอ่อน

+หน่วยเสียงที่ระบุบุคคลสรรพนามCopulasPossessive endingsอดีต/เงื่อนไข1st sgmen-mın-(ı)m-(ı)m2nd sgsen-sı-(ı)ñ-(ı)ñ3rd sgol-/-dır-—1st plbız-bız-(ı)mız-(ı)k/-(y)q2nd sng formal & plsız-sız-(ı)ıñız-(ı)ñız/-(y)ñyz3rd plolar-/-dır——

 อ้างอิง 

อ่านเพิ่ม

 Mark Kirchner: "Kazakh and Karakalpak". In: The Turkic languages. Ed. by Lars Johanson and É. Á. Csató. London [u.a.] : Routledge, 1998. (Routledge language family descriptions). S.318-332.

 แหล่งข้อมูลอื่น 

Kazakh Cyrillic–Latin (new) converter
Kazakh Cyrillic–Latin (old)–Arabic converter
Kazakh language, alphabet and pronunciation
Aliya S. Kuzhabekova, "Past, Present and Future of Language Policy in Kazakhstan" (M.A. thesis, University of North Dakota, 2003)
Kazakh language recordings , British Library
Kazakh – Apertium
Kazakh<>Turkish Dictionary
 Kazakhstan in the CIA World Factbook
 US Peace Corps Kazakh Language Courses transcribed to HTML

หมวดหมู่:ตระกูลภาษาเตอร์กิก
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศคาซัคสถาน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศจีน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศอิหร่าน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศอัฟกานิสถาน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศคีร์กีซสถาน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศมองโกเลีย
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศรัสเซีย
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศทาจิกิสถาน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศตุรกี
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศเติร์กเมนิสถาน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศอุซเบกิสถาน
หมวดหมู่:ภาษาประธาน–กรรม–กริยา