จังหวัดนครพนม

นครพนม เป็นจังหวัดในกลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน 2 นับเป็นเมืองชายแดนที่มีความอุดมสมบูรณ์ ความสวยงามของทิวทัศน์ และมีความหลากหลายของวัฒนธรรมและชาติพันธุ์ รวมทั้งประวัติศาสตร์ที่ยาวนานมีพระธาตุพนมเป็นปูชนียสถานคู่บ้านคู่เมือง พื้นที่ด้านเหนือและตะวันออกของจังหวัดติดกับแม่น้ำโขงโดยตลอด

 ภูมิศาสตร์ 
 อาณาเขต 
 ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดบึงกาฬ
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับแขวงบอลิคำไซ และแขวงคำม่วน ประเทศลาว โดยมีแม่น้ำโขงไหลกั้นพรมแดน
 ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดมุกดาหาร 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดสกลนคร

 สภาพภูมิประเทศ 
สภาพโดยทั่วไปของจังหวัดนครพนมเป็นที่ราบลุ่ม มีที่ราบสูงและภูเขาอยู่บ้าง มีแม่น้ำสายสั้น ๆ เป็นสาขาย่อยแยกจากแม่น้ำโขงมาหล่อเลี้ยงความอุดมสมบูรณ์ภายในพื้นที่ พื้นที่ส่วนใหญ่มีแม่น้ำโขงไหลผ่าน นครพนมจึงนับว่าเป็นจังหวัดที่มีแหล่งน้ำที่สมบูรณ์มาก ด้านตะวันออกมีแม่น้ำโขงทอดยาวกั้นพรมแดนระหว่างประเทศไทยกับลาว

จังหวัดนครพนมมีจุดผ่านแดนไปประเทศลาว รวม 6 จุด เป็นจุดผ่านแดนถาวร 2 จุด และจุดผ่อนปรน 4 จุด จุดผ่านแดนที่สำคัญและเป็นสากล คือ ด่านสะพานมิตรภาพไทย-ลาว แห่งที่ 3 ซึ่งเป็นประตูไปสู่อินโดจีน

 ประวัติศาสตร์ 
นครพนมเป็นจังหวัดชายแดนตั้งเลียบชายฝั่งขวาของแม่น้ำโขง ตรงข้ามกับเมืองท่าแขก แขวงคำม่วนของประเทศลาว นครพนมเป็นจังหวัดที่ประดิษฐานพระธาตุพนมอันศักดิ์สิทธิ์และเก่าแก่ ซึ่งเป็นพระธาตุที่ประดิษฐานพระอุรังคธาตุ (กระดูกหน้าอก) ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า (สมณโคดม) และนับเป็นพระบรมธาตุคู่เมืองนครพนม เป็นที่เคารพสักการะของชาวไทยและชาวลาวทั้งสองฝั่งแม่น้ำโขงมาตั้งแต่บรรพกาลนานหลายพันปี พระธาตุพนมประดิษฐานอยู่ที่อำเภอธาตุพนม อยู่ห่างจากตัวเมืองนครพนม 52 กิโลเมตร จังหวัดนครพนมมีพื้นที่ประมาณ 5,502.670 ตารางกิโลเมตร ระยะทางห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 740 กิโลเมตร นอกจากนี้ ในตัวเมืองนครพนมยังมีพระธาตุนครประดิษฐานเป็นพระธาตุกลางเมืองด้วย พระธาตุนครนี้เดิมเป็นวัดที่ใช้สำหรับประกอบพระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยาของเจ้าเมืองนครพนมในอดีต

นครพนมเป็นจังหวัดที่มีบันทึกทางประวัติศาสตร์มาแต่โบราณกาล ในฐานะเมืองเก่าเคียงคู่อยู่กับอาณาจักรศรีโคตรบูร (สมัยปัจจุบันมักสะกดผิดเป็น ศรีโคตรบูรณ์ ซึ่งบูรคำนี้มาจากศัพท์โบราณเป็นคำเดียวกับคำว่า ปุระ หรือบุรี ที่แปลว่าเมืองในภาษาถิ่นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และตรงกับคำว่าเบิร์กหรือโบโรห์ในภาษาฝรั่งตะวันตก ไม่ใช่คำว่า บูรณ์ หรือ บูรณ ที่เป็นคนละความหมาย) แต่เดิมนครพนมมีชื่อเต็มในจารึกสถาปนาวัดโอกาสศรีบัวบานว่า เมืองนครบุรีราชธานีศรีโคตรบูรหลวง เคยเป็นราชธานีที่มีกษัตริย์และเจ้าผู้ครองนครปกครองมาก่อนหลายสมัย เอกสารของล้านช้างส่วนใหญ่ออกนามว่าเมืองลครหรือเมืองนคร เดิมทีนั้นมีพื้นที่อยู่ทางฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงหรือเมืองเก่าท่าแขกบริเวณหมู่บ้านสีโคดรอบๆ วัดพระธาตุศรีโคตรบูร หรือภาษาท้องถิ่นเรียกว่าพระธาตุศรีโคตรบอง ต่อมาปั 2321 ตรงกับสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีได้ย้ายมาอยู่ฝั่งขวาที่เมืองเก่าหนองจันทน์ปัจจุบันยังเรียกบริเวณนี้ว่าบ้านเมืองเก่า จากนั้นย้ายขึ้นไปทางตอนเหนือที่บ้านโพธิ์คำ คือตัวเมืองนครพนมในปัจจุบันแต่เดิมเรียกว่าเมืองมรุกขนคร ซึ่งเป็นการกลับไปใช่ชื่อเก่าสมัยครั้งยังรุ่งเรืองมีราว พ.ศ. 500 เอกสารล้านช้างบ้างครั้งเรียก รุกขนคร หรือรุกขานคร เคยมีหัวเมืองในปกครองอยู่ในพื้นที่ปัจจุบันของจังหวัดนครพนม, มุกดาหาร, แขวงคำม่วน, แขวงสุวรรณเขต ส่วนใหญ่ของจังหวัดบึงกาฬ และบางอำเภอของจังหวัดสกลนครกับแขวงบอลิคำไซ ก่อนจะขึ้นตรงต่อไปยังเวียงจันทน์ ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชตีเมืองนครเวียงจันทน์ได้แล้ว ในระหว่างปี พ.ศ. 2329-2333 เจ้าเมืองนครพนมหรือเมืองศรีโคตรบองได้ทูลเกล้าถวายต้นไม้เงินต้นไม้ทองแก่สยามในฐานะนครประเทศราช ชื่อของดินแดนนี้จึงได้รับพระราชทานนามเป็น "นครพนม" สันนิษฐานว่านามนี้มาจากนครพนมเป็นเมืองที่มีพื้นที่ติดต่อกับทิวเขามากมายทางฝั่งซ้ายซึ่งเดิมเคยเป็นพื้นที่หัวเมืองหรืออำเภอที่ขึ้นต่อนครพนม และเชื่อว่าการมีชื่อ "นคร" นำหน้านี้ทำให้เมืองอยู่ในระดับฐานะเมืองลูกหลวง หลังเสร็จสิ้นสงครามเจ้าอนุวงศ์แล้ว พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ลดฐานะเมืองนครพนมเป็นหัวเมืองชั้นเอก ด้วยความเป็นอาณาจักรที่เคยเจริญรุ่งเรืองมาเก่าก่อน ประกอบกับแม่น้ำโขงเป็นแหล่งวัฒนธรรมของมนุษย์ชาติจากหลายชนเผ่า ดังนั้น นครพนมจึงมีโบราณสถานจำนวนมาก และมีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมและประเพณีที่เป็นเอกลักษณ์

จากนั้นมีการเปลี่ยนแปลงเขตแดนหลายครั้งจากการจัดระเบียบหัวเมือง ยกหัวเมืองใหญ่บางเมืองที่เคยให้ขึ้นต่อนครพนมไปขึ้นต่อมณฑลอุดรโดยตรงเช่นเมืองมุกดาหาร เมืองหนองสูงเป็นต้น จนกระทั่งปี พ.ศ. 2436 ข้าหลวงฝรั่งเศสและกองทัพ ได้แบ่งเอาพื้นที่ฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงไปทั้งหมดและภายหลังได้ผนวกรวมกับประเทศสหภาพอินโดจีนแห่งฝรั่งเศส (Union indochinoise) ได้แก่พื้นที่ปัจจุบันในแขวงคำม่วน, แขวงสุวรรณเขต และเมืองปากกระดิง เมืองคำเกิดที่ย้ายจากสังกัดแขวงคำม่วนไปขึ้นกับแขวงบอลิคำไซ(รวมทั้งเมืองเวียงทองและไซจำพอนที่แยกออกมาภายหลัง) ทำให้จังหวัดนครพนมเหลือเพียงพื้นที่ฝั่งขวา ส่งผลให้เกิดการปฏิรูปและออก พ.ร.บ.การปกครองรูปแบบใหม่ ยกระดับหัวเมืองต่างๆ ขึ้นเป็นอำเภอและขึ้นต่อจังหวัดนครพนม ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2437 จนถึงปี พ.ศ. 2450 จังหวัดนครพนมประกอบไปด้วยอำเภอดั้งเดิมดังนี้

อำเภอเมืองนครพนม (ปัจจุบันคือพื้นที่ อ.เมืองนครพนม(เคยถูกรัฐบาลเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอหนองบึกและเปลี่ยนกลับคืน), อ.ปลาปาก, บางส่วนใน อ.กุสุมาลย์ จ.สกลนคร) 
อำเภอเรณูนคร (ปัจจุบันคือพื้นที่ อ.เรณูนคร และ อ.ธาตุพนม)
อำเภอท่าอุเทน (ปัจจุบันคือพื้นที่ อ.ท่าอุเทน, อ.โพนสวรรค์, อ.นาหว้า, อ.นาทม, อ.ศรีสงคราม และบางส่วนของ อ.อากาศอำนวย จ.สกลนคร) 
อำเภอไชยบุรี (ปัจจุบันคือพื้นที่ อ.บ้านแพง อ.เมืองบึงกาฬ และพื้นที่ส่วนใหญ่ของ จ.บึงกาฬยกเว้นอำเภอปากคาด และอำเภอโซ่พิสัย) 
อำเภอมุกดาหาร (ปัจจุบันคือพื้นที่ส่วนใหญ่ของ อ.เมืองมุกดาหาร, อ.หว้านใหญ่, อ.นิคมคำสร้อย และ อ.ดอนตาล จ.มุกดาหาร) 
อำเภอหนองสูง (ปัจจุบันคือพื้นที่ อ.นาแก, อ.วังยาง, และอ.หนองสูง, อ.ดงหลวง, อ.คำชะอี จ.มุกดาหาร) 

ครั้นต่อมาในปี พ.ศ. 2459 มีประกาศพระบรมราชโองการเรื่อง โอนอำเภอไชยบุรีไปขึ้นจังหวัดหนองคาย ลงวันที่ 22 มีนาคม 2459 มีความว่าทรงทราบฝ่าละอองธุรีพระบาทว่าอำเภอไชยบุรี ซึ่งเป็นอำเภอขึ้นจังหวัดนครพนมเวลานี้ ( พ.ศ. 2459) มีท้องที่และระยะทางห่างไกลจากจังหวัดนครพนมมาก เป็นการลำบากแก่ราษฎรที่อยู่ในแขวงอำเภอไชยบุรี ผู้มีกิจสุขทุกข์จะมายังจังหวัดนครพนมและทั้งไม่เหมาะแก่การปกครอง จึงทรงพระราชดำริว่าสมควรจะโอนอำเภอไชยบุรี มาขึ้นจังหวัดหนองคาย จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้โอนอำเภอไชยบุรีมาขึ้นจังหวัดหนองคาย ตั้งแต่บัดนี้ (พ.ศ. 2459) เป็นต้นไป (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 33 หน้า 320 – 321 ลงวันที่ 25 มีนาคม 2459 ) โดยย้าย ต.บ้านแพงซึ่งเป็นที่ตั้งเดิมของที่ว่าการอำเภอไชยบุรีกลับไปขึ้นกับอำเภอท่าอุเทนและได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอบ้านแพงในภายหลัง ส่วนอ.บึงกาฬก็ได้รับการจัดตั้งเป็นจังหวัดบึงกาฬในปัจจุบัน 

อำเภอใหญ่ต่างๆ แตกออกเป็นหลายอำเภอได้แก่ อำเภอท่าอุเทน แตกเป็นอ.อากาศอำนวยซึ่งภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็นอ.ศรีสงคราม และแยกบ้านอากาศและพื้นที่บางส่วนไปขึ้นกับ อ.วานรนิวาสจนได้รับการยกฐานะกลับมาเป็น อ.อากาศอำนวยภายหลัง มีการจัดตั้งอ.นาหว้า อ.บ้านแพง อ.นาทม และ อ.โพนสวรรค์แยกออกมาอีกภายหลัง ที่อำเภอเมืองนครพนม ภายหลังแยก อ.ปลาปาก และคืนพื้นที่บางตำบลกลับไปรวมกับอีกหลายตำบลในจ.สกลนคร จัดตั้งเป็น อ.กุสุมาลย์ อำเภอเรณูนครภายหลังถูกยุบแล้วย้ายที่ว่าการไปตั้งที่ใหม่ใกล้วัดพระธาตุพนมจัดตั้งขึ้นเป็นอำเภอธาตุพนม จนผ่านไปหลายสิบปีจึงแยกตัวกลับมาเป็น อ.เรณูนคร ออกมาจาก อ.ธาตุพนม ทางด้านอำเภอหนองสูงถูกย้ายที่ทำการไปที่ใหม่และยุบอำเภอเปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอนาแก แบ่งบางตำบลรวมถึงต.หนองสูงเดิมไปขึ้นกับ อ.มุกดาหาร ภายหลังการจัดตั้งจังหวัดมุกดาหาร 

ในปี พ.ศ. 2525 รัฐบาลได้ออกพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดมุกดาหาร พ.ศ. 2525 แยกอำเภอ มุกดาหารเป็นจังหวัด ตั้งแต่วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2525 โดยมีอำเภอมุกดาหาร อำเภอดอนตาล และอำเภอต่างๆ ที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอมุกดาหารได้แก่ อำเภอคำชะอี อำเภอหนองสูง อำเภอหว้านใหญ่ อำเภอนิคมคำสร้อย รวมทั้งได้แยก ตำบลดงหลวง ออกจาก อำเภอนาแกไปรวมกับมุกดาหาร เป็นอำเภอดงหลวง

ในปี พ.ศ. 2561 มีการจัดงานเฉลิมฉลอง 232 ปี เมืองนครพนม ใต้ร่มพระบารมีจักรีวงศ์ เพื่อฉลองครบรอบการจัดตั้งจังหวัดนครพนมในฐานะเมืองหนึ่งของสยาม ที่กลายเป็นประเทศไทยอย่างเต็มตัวเมื่อ 232 ปีก่อนหลังการเปลี่ยนผ่านจากเมืองมรุกขนครที่เป็นส่วนหนึ่งภายใต้อิทธิพลการปกครองของล้านช้างเวียงจันทน์ มาขึ้นเป็นนครประเทศราชต่อสยามและได้รับโปรดเกล้ารับรองและพระราชทานนาม นครพนม  

ปัจจุบัน นครพนม เป็นจังหวัดท่องเที่ยวที่สำคัญในแถบลุ่มแม่น้ำโขง โดยเฉพาะการท่องเที่ยวเชิงศิลปวัฒนธรรมอิสานและชาวภูไท ภูมิประเทศที่มีความงดงาม การเดินทางสะดวก

 หน่วยการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
200px|thumb|แผนที่อำเภอในจังหวัดนครพนม
การปกครองแบ่งออกเป็น 12 อำเภอ 99 ตำบล 1,130 หมู่บ้าน
 เลข   ชื่ออำเภอ  จำนวนตำบล  พื้นที่(ตร.กม.) 1อำเภอเมืองนครพนม15853.2062อำเภอปลาปาก8547.0963อำเภอท่าอุเทน9467.9834อำเภอบ้านแพง6287.7315อำเภอธาตุพนม12367.8846อำเภอเรณูนคร8253.9527อำเภอนาแก12523.1568อำเภอศรีสงคราม9671.3179อำเภอนาหว้า6288.44810อำเภอโพนสวรรค์7718.83511อำเภอนาทม3398.12912อำเภอวังยาง4137.931 รวม  99 5,502.670

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
แบ่งออกเป็น 1 องค์การบริหารส่วนจังหวัด 81 องค์การบริหารส่วนตำบล 1 เทศบาลเมือง 21 เทศบาลตำบล

อำเภอเมืองนครพนม
 เทศบาลเมืองนครพนม
 เทศบาลตำบลหนองญาติ

อำเภอปลาปาก
 เทศบาลตำบลปลาปาก

อำเภอท่าอุเทน
 เทศบาลตำบลท่าอุเทน
 เทศบาลตำบลเวินพระบาท

อำเภอบ้านแพง
 เทศบาลตำบลบ้านแพง

อำเภอธาตุพนม
 เทศบาลตำบลธาตุพนม
 เทศบาลตำบลน้ำก่ำ
 เทศบาลตำบลนาหนาด
 เทศบาลตำบลธาตุพนมใต้
 เทศบาลตำบลฝั่งแดง

อำเภอเรณูนคร
 เทศบาลตำบลเรณูนคร

อำเภอนาแก
 เทศบาลตำบลนาแก
 เทศบาลตำบลพระซอง

อำเภอศรีสงคราม
 เทศบาลตำบลศรีสงคราม
 เทศบาลตำบลบ้านข่า
 เทศบาลตำบลสามผง
 เทศบาลตำบลนาคำ
 เทศบาลตำบลหาดแพง

อำเภอนาหว้า
 เทศบาลตำบลนาหว้า
 เทศบาลตำบลท่าเรือ

อำเภอโพนสวรรค์
 เทศบาลตำบลโพนสวรรค์

 รายชื่อผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม 
 รายชื่อผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม ลำดับ รายชื่อ ระยะเวลาการดำรงตำแหน่ง 1 พระยาพนมนครานุรักษ์ (อุ้ย นาครทรรพ) พ.ศ. 2453-2468 2 พระยาสมุทรศักดารักษ์ (เจิม วิเศษรัตน์) พ.ศ. 2468-2472 3 พระพนมนครานุรักษ์ (ฮกไถ่ พิศาลบุตร) พ.ศ. 2472-2477 4 พระประสงค์เกษมราษฎร์ (ชุ่ม สุวรรณคุปต์) พ.ศ. 2477-2483 5 พันตรี ขุนทะยานราญรอน (วัชระ วัชรบูล) พ.ศ. 2483-2484 6 นายสุข ฉายาชวลิต พ.ศ. 2484-2485 7 หลวงปริวรรตวรจิตร (จันทร์ เจริญชัย) พ.ศ. 2485-2486 8 นายถวิล สุนทรศารทูล พ.ศ. 2486-2490 9 นายพรหม สูตรสุคนธ์ พ.ศ. 2490-2490 10 ขุนคำณวนวิจิตร (เชย บุนนาค) พ.ศ. 2490-2495 11 นายชำนาญ ยุวบูรณ์ พ.ศ. 2495-2495 12 นายพินิจ โพธิ์พันธ์ พ.ศ. 2495-2496 13 นายฉลอง รมิตานนท์ พ.ศ. 2496-2500 14 นายสวัสดิ์วงศ์ ปฏิทัศน์ พ.ศ. 2500-2501 15 นายสง่า จันทรสาขา พ.ศ. 2501-2508 16 นายสวัสดิ มีเพียร พ.ศ. 2508-2510 17 นายจรัส สิทธิพงษ์ พ.ศ. 2510-2513 18 พลตรี ยง ณ นคร พ.ศ. 2513-2514 19 นายสุนันท์ ขันอาสา พ.ศ. 2515-2516 20 นายวิเชียร เวชสวรรค์ พ.ศ. 2516-2517 21 นายพิศาล มูลศาสตรสาทร พ.ศ. 2518-2520 22 นายสมพร กลิ่นพงษา พ.ศ. 2520-2527 23 นายสมพร ธนสถิต พ.ศ. 2523-2524 24 นายวิโรจน์ อำมรัตน์ พ.ศ. 2524 - 30 กันยายน 2527 25 นายอุทัย นาคปรีชา 1 ตุลาคม 2527 - 30 กันยายน 2531 26 นายมังกร กองสุวรรณ 1 ตุลาคม 2531 - 30 กันยายน 2533 27 พันตรีปรีดา นิสสัยเจริญ 1 ตุลาคม 2533 - 30 กันยายน 2536 28 นายสุจริต ปัจฉิมนันท์ 5 ตุลาคม 2536 - 30 กันยายน 2537 29 นายเสริมศักดิ์ พงษ์พานิช 2 ตุลาคม 2537 - 19 กันยายน 2540 30 นายนาวิน ขันธหิรัญ 20 ตุลาคม 2540 - 19 กันยายน 2541 31 นายศักดิ์ เกียรติก้อง 1 ตุลาคม 2540 - 30 กันยายน 2543 32 นายธงชัย อนันตกูล 1 ตุลาคม 2543 - 30 กันยายน 2544 33 นายวิทย์ ลิมานนท์วราไชย 1 ตุลาคม 2544 - 30 กันยายน 2546 34 นายนิคม เกิดขันหมาก 1 ตุลาคม 2546 - 30 กันยายน 2549 35 นายบุญสนอง บุญมี 13 พฤศจิกายน 2549 - 15 มีนาคม 2552 36 นายพงษ์ศิริ กุสุมภ์ 16 มีนาคม 2552 - 30 กันยายน 2553 37 นายเริงศักดิ์ มหาวินิจฉัยมนตรี 1 ตุลาคม 2553 - 25 พฤศจิกายน 2554 38 นายอนุกูล ตังคณานุกูลชัย 29 ธันวาคม 2554 - 30 กันยายน 2556 39 นายอดิศักดิ์ เทพอาสน์ 1 ตุลาคม 2556 - 30 กันยายน 2558 40 นายสมชาย วิทย์ดำรงค์ 1 ตุลาคม 2558 - 30 กันยายน 2561 41 นายสยาม ศิริมงคล 1 ตุลาคม 2561 - 30 กันยายน 2563 42 นายไกรสร กองฉลาด 1 ตุลาคม 2563 - 30 กันยายน 2564 43 นายชาธิป รุจนเสรี 1 ตุลาคม 2564 - 30 กันยายน 2565 44 นายวันชัย จันทร์พร 2 ธันวาคม 2565 - 30 กันยายน 2567 45 นายปราชญา อุ่นเพชรวรากร 26 ธันวาคม 2567 - 30 กันยายน 2568 46 ว่าที่พันตรี อดิศักดิ์ น้อยสุวรรณ 12 พฤศจิกายน 2568 - ปัจจุบัน

 การศึกษา 

โรงเรียน
โรงเรียนมัธยมศึกษา
 โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย
 โรงเรียนนครพนมวิทยาคม
 โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยนครพนม พนมพิทยพัฒน์
 โรงเรียนศรีบัวบานวิทยาคม
 โรงเรียนอุเทนพัฒนา
 โรงเรียนธาตุพนม
 โรงเรียนเรณูนครวิทยานุกูล
 โรงเรียนนาแกสามัคคีวิทยา
 โรงเรียนนาแกพิทยาคม
 โรงเรียนสหราษฎร์รังสฤษดิ์
 โรงเรียนมัธยมพัชรกิติยาภา 1 นครพนม
 โรงเรียนศรีโคตรบูรณ์
 โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดมหาธาตุ
 โรงเรียนนาหว้าพิทยาคม “ธาตุประสิทธิ์ประชานุเคราะห์”
สถาบันอุดมศึกษา
สถาบันระดับอุดมศึกษาในกำกับสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
มหาวิทยาลัยนครพนม
วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีนครพนม
วิทยาลัยการบินนานาชาตินครพนม
วิทยาลัยการท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมบริการ
วิทยาลัยธาตุพนม
วิทยาลัยนาหว้า
วิทยาลัยเทคโนโลยีอุตสาหกรรมศรีสงคราม
มหาวิทยาลัยรามคำแหง สาขาวิทยบริการเฉลิมพระเกียรติ อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์นครพนม อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม 

สถาบันอุดมศึกษาในกำกับสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (ปริญญาตรีสายปฏิบัติการ/เทคโนโลยีบัณฑิต)
สถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๒ 
วิทยาลัยเทคนิคนครพนม
วิทยาลัยเทคนิคบ้านแพง

สถานบันอุดมศึกษาในอดีต
มหาวิทยาลัยราชภัฏนครพนม ยุบรวมกับมหาวิทยาลัยนครพนม (ตั้งเป็นเขตพื้นที่การศึกษามรุกขนคร)
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม วิทยาเขตนครพนม ยุบรวมกับมหาวิทยาลัยนครพนม
วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีนครพนม ยุบรวมกับมหาวิทยาลัยนครพนม (ตั้งเป็นเขตพื้นที่การศึกษาศรีโคตรบูร)
วิทยาลัยเทคนิคนครพนม ยุบรวมกับมหาวิทยาลัยนครพนม (ตั้งเป็นเขตพื้นที่การศึกษาพนมบุรินทร์)
วิทยาลัยสารพัดช่างนครพนม เปลี่ยนเป็นวิทยาลัยเทคนิคนครพนม (แห่งใหม่)

สถานศึกษาเอกชน 
โรงเรียนเอกชน
โรงเรียนเซนต์ยอแซฟ นครพนม
โรงเรียนเซนต์ยอแซฟ นาแก
โรงเรียนเซนต์ยอแซฟ ศรีสงคราม
โรงเรียนเซนต์ยอแซฟ บ้านแพง
โรงเรียนอัสสัมชัญเทคนิคนครพนม ในเครือโรงเรียนอัสสัมชัญ มูลนิธิคณะเซนต์คาเบรียลแห่งประเทศไทย
สถานศึกษาอื่นๆ ของเอกชน
วิทยาลัยเทคโนโลยี ไทย-อินโดจีน
วิทยาลัยเทคโนโลยีอินเตอร์พัฒนศาสตร์

 การขนส่ง 

ระยะทางจากจังหวัดนครพนมไปยังจังหวัดใกล้เคียง โดยประมาณ คือ
 จังหวัดอุดรธานี 242 กิโลเมตร
 จังหวัดหนองคาย 303 กิโลเมตร
 จังหวัดขอนแก่น 298 กิโลเมตร
 จังหวัดบึงกาฬ 181 กิโลเมตร
 จังหวัดมุกดาหาร 104 กิโลเมตร
 จังหวัดสกลนคร 93 กิโลเมตร
 จังหวัดอุบลราชธานี 271 กิโลเมตร
 กรุงเทพมหานคร 730 กิโลเมตร

ระยะทางจากอำเภอเมืองไปยังอำเภอใกล้เคียง โดยประมาณ คือ
 อำเภอท่าอุเทน 26 กิโลเมตร
 อำเภอโพนสวรรค์ 45 กิโลเมตร
 อำเภอธาตุพนม 52 กิโลเมตร
 อำเภอนาแก 78 กิโลเมตร
 อำเภอนาหว้า 93 กิโลเมตร
 อำเภอวังยาง 80 กิโลเมตร
 อำเภอปลาปาก 44 กิโลเมตร
 อำเภอเรณูนคร 51 กิโลเมตร
 อำเภอศรีสงคราม 67 กิโลเมตร
 อำเภอบ้านแพง 93 กิโลเมตร
 อำเภอนาทม 103 กิโลเมตร

 รถยนต์ 
จากกรุงเทพมหานคร ให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) ถึงจังหวัดสระบุรีบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 107 แยกขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ) ผ่านจังหวัดนครราชสีมา ถึงอำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น แล้วแยกขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 23 ผ่านเข้าสู่จังหวัดมหาสารคาม จากนั้นใช้ทางหลวงหมายเลข 213 ไปจังหวัดกาฬสินธุ์ จนถึงจังหวัดสกลนคร จากนั้นใช้ทางหลวงหมายเลข 22 ตรงเข้าสู่จังหวัดนครพนม ใช้เส้นทางกรุงเทพฯ-สระบุรี-นครราชสีมา-อำเภอบ้านไผ่-มหาสารคาม-อำเภอยางตลาด-กาฬสินธุ์-อำเภอคำชะอี-อำเภอนาแก-นครพนม หรือใช้เส้นทางกรุงเทพฯ-สระบุรี-นครราชสีมา-อำเภอบ้านไผ่-มหาสารคาม-อำเภอยางตลาด-กาฬสินธุ์-อำเภอคำชะอี-อำเภอธาตุพนม-นครพนม รวมระยะทางทั้งสิ้นประมาณ 740 กิโลเมตร

 รถโดยสารประจำทาง 
สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดนครพนม มีบริการรถโดยสารประจำทาง ทั้งรถพัดลมและรถปรับอากาศ ทั้งรถที่มาจากกรุงเทพฯ และรถที่ไปยังจังหวัดต่างๆ เช่น 
 สาย 26 กรุงเทพฯ - นครพนม ใช้เส้นทาง ต้นทางสถานีขนส่งหมอชิต 2 รังสิต วังน้อย สระบุรี นครราชสีมา อ.พล อ.บ้านไผ่ อ.บรบือ มหาสารคาม อ.กันทรวิชัย อ.ยางตลาด กาฬสินธุ์ อ.สมเด็จ บ้านคำเพิ่ม (อ.ภูพาน) สกลนคร บ้านท่าแร่ อ.กุสุมาลย์ ค่ายพระยอดฯ/โพนสวรรค์ ท่าอุเทน ปลายทาง สถานีขนส่งนครพนม ให้บริการโดย บริษัท ขนส่ง จำกัด (บขส.) (ใช้รถมาตรฐาน ม.4ข รถปรับอากาศสองชั้น) และ บริษัท นครชัยแอร์ จำกัด (ใช้รถมาตรฐาน ม.1พ Gold+ Class และ ม.1ก First Class รถปรับอากาศชั้นเดียว)
 สาย 930 กรุงเทพฯ - นครพนม ใช้เส้นทาง ต้นทางสถานีขนส่งหมอชิต 2 รังสิต วังน้อย สระบุรี นครราชสีมา ขอนแก่น อุดรธานี/กุมภวาปี หนองหาน สว่างแดนดิน พังโคน พรรณานิคม บ้านดงมะไฟ สกลนคร บ้านท่าแร่ กุสุมาลย์ ให้บริการโดย บริษัท เชิดชัยมอเตอร์เซลล์ จำกัด (เดินรถในนาม เชิดชัยทัวร์) (ใช้รถมาตรฐาน ม.4ข รถปรับอากาศสองชั้น) และ บริษัท เจเจอาร์ แทรเวล จำกัด (เดินรถในนาม โลตัสพิบูลทัวร์) (ใช้รถมาตรฐาน ม.1ข รถปรับอากาศชั้นเดียว และ ม.4กพ รถปรับอากาศสองชั้น มาตรฐานผสม ชั้นบน พ. ชั้นล่าง ก.)
 สาย 256 อุบลราชธานี - นครพนม ใช้เส้นทาง สถานีขนส่งนครพนม เรณูนคร ธาตุพนม มุกดาหาร อำนาจเจริญ สถานีขนส่งอุบลราชธานี ให้บริการโดย บริษัท สหมิตรอุบล จำกัด (ใช้รถมาตรฐาน ม.2 ,ม.1ข รถปรับอากาศชั้นเดียว และรถมินิบัส)
 สาย 231 อุดรธานี - นครพนม ใช้เส้นทาง ต้นทางสถานีขนส่งอุดรธานี แห่งที่ 1 หนองหาน สว่างแดนดิน พังโคน พรรณานิคม บ้านดงมะไฟ สกลนคร บ้านท่าแร่ กุสุมาลย์ ค่ายพระยอดฯ ปลายทาง สถานีขนส่งนครพนม ให้บริการโดย บริษัท สหอุดรเดินรถ 1974 จำกัด (ใช้รถมาตรฐาน ม.1ข และ ม.2 รถปรับอากาศชั้นเดียว) ปัจจุบันมีรถให้บริการวันละ 4 เที่ยว เช้า - บ่าย
 สาย 224 อุดรธานี - นครพนม ใช้เส้นทาง ต้นทางสถานีขนส่งอุดรธานี แห่งที่ 1 หรือหน้าเซ็นทรัลอุดร หนองคาย โพนพิสัย บึงกาฬ บ้านแพง บ้านนาพระชัย  ท่าอุเทน ปากทางสะพานมิตรภาพฯ ปลายทาง สถานีขนส่งนครพนม ให้บริการโดย รถร่วม บขส. หลายเจ้า (ใช้รถมินิบัส มาตรฐาน ม.2 รถปรับอากาศชั้นเดียว / ช่วง อุดรธานี - บ้านแพง เป็นรถตู้) ปัจจุบันมีรถให้บริการวันละ 4 เที่ยว เช้า - บ่าย สำหรับปลายทางนครพนม
 สาย 555 นครพนม - ธาตุพนม - มุกดาหาร ให้บริการโดย บริษัท วิทยาทรานสปอร์ต จำกัด (เป็นรถตู้ทั้งสาย)
 สาย 586 ขอนแก่น - นครพนม ให้บริการโดย บริษัท เชิงชุมเดินรถ จำกัด (เดินรถในนาม ชัยวัฒน์เซอร์วิส) (ใช้รถมาตรฐาน ม.1ข  รถปรับอากาศชั้นเดียว)
 สาย 661 นครพนม - เชียงราย ให้บริการโดย บริษัท เทพสมบัติ จำกัด (เดินรถในนาม สมบัติทัวร์) (ใช้มาตรฐาน ม.1ข และ ม.1พ รถปรับอากาศชั้นเดียว)
 สาย 827 นครพนม - ระยอง ให้บริการโดย บริษัท ชาญประเสริฐทัวร์ จำกัด (ใช้รถมาตรฐาน ม.4ข และ ม.4พ รถปรับอากาศสองชั้น)
 สาย 837 ช่วง นครพนม - นครศรีธรรมราช ให้บริการโดย บริษัท ชาญประเสริฐทัวร์ จำกัด (ใช้รถมาตรฐาน ม.4พ รถปรับอากาศสองชั้น)
 สาย 837 ช่วง นครพนม - เกาะสมุยท่าเรือดอนสัก ให้บริการโดย บริษัท ชาญประเสริฐทัวร์ จำกัด (ใช้รถมาตรฐาน ม.1พ รถปรับอากาศชั้นเดียว 15 เมตร)
 สาย 876 เชียงใหม่ - นครพนม ให้บริการโดย บริษัท เพชรประเสริฐ จำกัด (ใช้รถมาตรฐาน ม.4พ รถปรับอากาศสองชั้น)
 สาย 1431 นครพนม - ท่าอุเทน - ศรีสงคราม - นาหว้า (ใช้รถมาตรฐาน ม.3 รถพัดลมชั้นเดียว)

 รถโดยสารระหว่างประเทศ 
 สายที่ 7 นครพนม - คำม่วน (ลาว) บริการโดย บริษัท ขนส่ง จำกัด

 การคมนาคมภายในตัวจังหวัดนครพนม 
 รถสองแถว มีหลายสาย คิดค่าโดยสารตามระยะทาง
 รถสามล้อเครื่อง คิดค่าโดยสารตามระยะทาง (เป็นรถเหมา)
 แท็กซี่ คิดค่าโดยสารตามระยะทางบนมิเตอร์

 จุดผ่านแดนที่ติดต่อกับประเทศลาว 
 จุดผ่านแดนถาวร ด่านสะพานมิตรภาพไทย-ลาว 3 ระหว่างอำเภอเมืองนครพนมและเมืองท่าแขก แขวงคำม่วน
 จุดผ่านแดนถาวร ท่าเรือเทศบาลเมืองนครพนม ระหว่างอำเภอเมืองนครพนมและเมืองท่าแขก แขวงคำม่วน
 จุดผ่อนปรน ท่าเรือบ้านหนาดท่า ระหว่างตำบลบ้านกลาง อำเภอเมืองนครพนม และเมืองหนองบก แขวงคำม่วน
 จุดผ่อนปรน ท่าเรือธาตุพนม ระหว่างอำเภอธาตุพนม และเมืองหนองบก แขวงคำม่วน
 จุดผ่อนปรน ท่าเรือท่าอุเทน ระหว่างอำเภอท่าอุเทน และเมืองหินบูน แขวงคำม่วน
 จุดผ่อนปรน ท่าเรือบ้านแพง ระหว่างอำเภอบ้านแพง และเมืองปากกระดิง แขวงบอลิคำไซ

 การคมนาคมทางน้ำ 
ในอดีตเคยมีความนิยมในการใช้เรือเดินทางระหว่างหมู่บ้าน ระหว่างอำเภอ และการเดินทางข้ามจังหวัดติดแม่น้ำด้วยกัน โดยมีแม่น้ำสายสำคัญในจังหวัดนครพนมได้แก่ แม่น้ำโขง แม่น้ำสงคราม ลำน้ำก่ำ ลำน้ำอูน ลำน้ำบัง ลำน้ำยาม แต่เมื่อมีการพัฒนาเส้นทางถนน ความนิยมก็ลดลงไปเปลี่ยนไปใช้พาหนะอื่นๆ บนบกแทน ปัจจุบันชาวไทยและชาวลาวในพื้นที่นิยมใช้เรือข้ามฟากแม่น้ำโขง ในการเดินทางและขนส่งสินค้า มีเรือด่วนข้ามฟากที่บริเวณท่าเรือจุดผ่านแดนถาวรในตัวเมืองนครพนม และมีเรือข้ามฟากและเรือเล็กที่จุดผ่อนปรนต่างๆ เพื่อทำการค้า มีย่านการค้าที่สำคัญคือตลาดนัดไทย-ลาว อ.ธาตุพนม, ตลาดนัดไทย-ลาว อ.ท่าอุเทน, ตลาดนัดไทย-ลาว บ้านหนาด อ.เมืองนครพนม นอกจากนั้นยังมีเรือสำราญและเรือล่องชมวิวให้บริการในอำเภอเมืองนครพนม และอำเภอธาตุพนม เนื่องจากเป็นบริเวณที่มีทิวทัศน์ริมแม่น้ำโขงและแนวเทือกเขาหินปูนที่สวยงามทางฝั่งประเทศลาว

 การคมนาคมทางอากาศ 
ท่าอากาศยานนครพนม เคยเป็นที่ตั้งฐานทัพสหรัฐอเมริกา หลังจากถอนทหารออกไปในปี พ.ศ. 2518 จึงเริ่มเปิดเที่ยวบินพาณิชย์ในปี พ.ศ. 2521 เคยมีสายการบินที่ให้บริการได้แก่ บริษัท เดินอากาศไทย/บริษัท การบินไทย, สายการบินพีบีแอร์, สายการบินนกแอร์ และปัจจุบันมีเที่ยวบินที่ยังคงเปิดให้บริการ จำนวน 2 สายการบิน ได้แก่
 ไทยแอร์เอเชีย นครพนม ไป-กลับ กรุงเทพฯ (ดอนเมือง)
 ไทยไลอ้อนแอร์ นครพนม ไป-กลับ กรุงเทพฯ (ดอนเมือง)
นอกจากนี้ยังสามารถเลือกเดินทางได้จากท่าอากาศยานสกลนคร ซึ่งอยู่ห่างจากท่าอากาศยานนครพนม เพียง 70 กิโลเมตร โดยเฉพาะอำเภอที่อยู่ใกล้เคียงตัวจังหวัดสกลนคร

 การคมนาคมทางราง 
นครพนมเคยอยู่ในแผ่นพัฒนาเส้นทางขนส่งทางรางตั้งแต่อดีตสมัยรัชกาลที่ 5 มาจนถึงโครงการใหม่ในปัจจุบันได้แก่
เส้นทางรถไฟอุบลราชธานี-นครพนม เริ่มต้นจากอำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี สิ้นสุดที่อำเภอเมืองนครพนม (โครงการในอดีต ไม่มีการก่อสร้าง)
เส้นทางรถไฟอุดรธานี-สกลนคร-นครพนม เริ่มต้นจากอำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี สิ้นสุดที่อำเภอเมืองนครพนม (โครงการในอดีต ไม่มีการก่อสร้าง)
เส้นทางรถไฟทางคู่บ้านไผ่-มหาสารคาม-ร้อยเอ็ด-มุกดาหาร-นครพนม เริ่มต้นที่ ชุมทางบ้านหนองแวงไร่ อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น สิ้นสุดที่สถานีสะพานมิตรภาพไทย-ลาว 3 อำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม ระยะทาง 347 กิโลเมตร (อยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้าง ให้เสร็จสิ้นเพื่อเปิดให้บริการภายในปี พ.ศ. 2569)
เส้นทางรถไฟอุบลราชธานี-อำนาจเจริญ-มุกดาหาร-นครพนม เริ่มต้นที่สถานีอุบลราชธานี อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี สิ้นสุดที่สถานีสถานีมุกดาหาร อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร ระยะทาง 173 กิโลเมตร เพื่อเชื่อมต่อกับรถไฟทางคู่สายบ้านไผ่-นครพนม ไปสิ้นสุดที่สถานีสะพานมิตรภาพไทย-ลาว 3 อำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม (มีแผนก่อสร้างในอนาคต ตามแผนแม่บทพัฒนาโครงข่ายรถไฟ R-Map ของการรถไฟแห่งประเทศไทย ซึ่งได้รับการรื้อฟื้นปรับปรุงและศึกษาความเป็นไปได้ จากเส้นทางรถไฟอุบลราชธานี-นครพนม สายเดิมนำมาพิจารณาใหม่และเริ่มทำประชาพิจารณ์ในในปี พ.ศ. 2565)
เส้นทางรถไฟอุดรธานี-สกลนคร-นครพนม (ฉบับปรับปรุงใหม่) เริ่มต้นจากอำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี สิ้นสุดที่สถานีเรณูนคร อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม ระยะทาง 247 กิโลเมตร เพื่อเชื่อมต่อกับรถไฟทางคู่สายบ้านไผ่-นครพนม ไปสิ้นสุดที่สถานีสะพานมิตรภาพไทย-ลาว 3 อำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม (ยังไม่มีการก่อสร้าง โดยได้รับการพิจารณาบรรจุในแผนพัฒนาโครงข่ายรถไฟสายรอง Spur Line ลำดับที่ 40 ของการรถไฟแห่งประเทศไทยในปี พ.ศ. 2565)
เส้นทางรถไฟหนองคาย-บึงกาฬ-นครพนม เริ่มต้นจากสถานีหนองคาย อำเภอเมืองหนองคาย จังหวัดหนองคาย สิ้นสุดที่สถานีสะพานมิตรภาพไทย-ลาว 3 อำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม ระยะทาง 316 กิโลเมตร (ยังไม่มีการก่อสร้าง เป็นเส้นทางใหม่ที่ได้รับการบรรจุในแผนพัฒนาโครงข่ายรถไฟสายรอง Spur Line ลำดับที่ 41 ของการรถไฟแห่งประเทศไทยในปี พ.ศ. 2565)

 วัฒนธรรม 
เทศกาลและงานประเพณีประจำปีในจังหวัดนครพนม เช่น

 ประเพณีไหลเรือไฟ
 งานนมัสการพระธาตุพนม บุญเดือนสาม
 เทศกาลบุญเดือนสี่เดือนห้า นมัสการพระธาตุประจำวันเกิด หมุนเวียนครบทุกพระธาตุในจังหวัด
 เทศกาลแห่ปราสาทผึ้งวันออกพรรษา
 เทศกาลสงกรานต์ (ถนนข้าวปุ้น)
 งานบวงสรวงพญาศรีสัตตนาคราช 
 ประเพณีแสกเต้นสาก
 ประเพณีโส้ทั่งบั้ง
 งานวันผู้ไทยเรณูนคร และมหกรรมวันผู้ไทโลก
 เทศกาลตรุษจีน-เวียดนาม จังหวัดนครพนม
 เทศกาลสมโภชเจ้าพ่อหมื่น นครพนม
 เทศกาลแข่งเรือยาววันออกพรรษา
 มหกรรมวิ่งข้ามโขง นครพนม-คำม่วน ทุกวันครบรอบการเปิดสะพานมิตรภาพ 3 
 เทศกาลฤดูหนาว วินเทอร์เฟสติวัล (ปีใหม่)
 เทศกาลปลาลุ่มน้ำสงคราม
 งานบุญบั้งไฟพญานาค ออกพรรษาบ้านแพง
 เทศกาลแพเซิ้ง ลอยพระทงบ้านแพง
 เทศกาลแห่กระทงยักษ์ บูชาพระธาตุพนม

 สถานที่สำคัญ 
 สถานที่สำคัญแบ่งตามอำเภอ 
120px|thumb|right|วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร

 อำเภอเมืองนครพนม
 สวนน้ำนครพนมปาร์ค
 แลนด์มาร์คพญาศรีสัตตนาคราช (จุดหมายตานครพนม)
 วัดมหาธาตุ พระธาตุนคร พระธาตุประจำวันเสาร์
 วัดโอกาสศรีบัวบาน พระติ้ว พระเทียม
 วัดโพธิ์ศรี พระทอง พระเทียม
 วัดพระอินทร์แปลง
 วัดกลาง หลวงพ่อองค์ตื้อ พระสังกัจจาย
 วัดศรีเทพประดิษฐาราม 
 วัดเก่าแก่งเมืองโบราณสถาน
 พระธาตุแสงนคร วัดสว่างสุวรรณราม 
 ศาลหลักเมือง นครพนม
 พิพิธภัณฑ์จวนผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม 
 สะพานมิตรภาพ 3 (นครพนม-คำม่วน)
 หอนาฬิกาเวียดนามอนุสรณ์
 สวนหลวง ร.9 (นครพนม)
 หาดทรายทองศรีโคตรบูร
 เขื่อนหน้าเมืองนครพนม
 เส้นทางจักรยานชายโขง อุโมงค์นาคราช, สะพานนาคี, สะพานสวรรค์ชายโขง, สะพานเทพประทานพร, จุดตั้งแคมป์ปิ้งริมโขง และจุดชมวิวสะพานมิตรภาพ 3
 ตลาดโต้รุ่ง
 ตลาดอินโดจีน
 ถนนคนเดินนครพนม ย้านเก่านครพนม
 หมู่บ้านมิตรภาพไทย-เวียดนาม (บ้านท่านประธานโฮจิมินห์)
 อนุสรณ์สถานประธานโฮจิมินห์ พิพิธภัณฑ์ประธานโฮจิมินห์
 สถานที่จัดแสดงโลกของปลาแม่น้ำโขง นครพนม ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานครพนม
 หอเฉลิมพระเกียรติพระราชวงศ์จักรี
 หอสมุดแห่งชาติ เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ นครพนม
 ห้องสมุดพร้อมปัญญา เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
 องค์พระใหญ่ วัดน้อยโพธิ์คำ 
 พระธาตุนครบุรีศรีโคตรบูร วัดกกต้อง 
 เจดีย์พระบรมธาตุพรหมมณีศรีรัตนสังฆราชานุสรณ์นครพนม วัดจอมแจ้ง 
 พิพิธภัณฑ์เรือนจำเก่า สวนชมโขง นครพนม
 แลนด์มาร์คตู้ไปรษณีย์ยักษ์ ริมแม่น้ำโขง
 วัดกกส้มโฮง (ปู่องค์ดำแสนศิริจันทรานาคราช)
 วัดโกศลมัฌชิมาวาส สิมเก่า บ้านกลางใหญ่
 หมู่บ้านไข่ไก่บ้านกลาง ฟาร์มไข่ไก้แห่งเดียวในนครพนม
 พระธาตุจอมศรี วัดจอมศรี บ้านหนาด
 สมเด็จพระพุทธเมตตาประทานพร วัดป่ามหาวัน บ้านกลางใหญ่
 สวนเทิดพระเกียรติ (ชิงช้าสวรรค์ยักษ์ แม่โขง River Eye) ท้ายเมือง
 ศาลเจ้าพ่อสัมมติ
 เจ้าพ่อหมื่น แป๊ะกง
 เวียดนามทาวน์ นครพนม
 วัดจอมพาราวาส
 วัดนักบุญยอแซฟ บ้านคำเกิ้ม
 วัดนักบุญอันนา หนองแสง
 วัดน้อยโพธิ์คำ บ้านน้อยใต้

 อำเภอปลาปาก
 วัดพระธาตุมหาชัย
 พระมหาธาตุเจดีย์โฆสปัญโญศรีพนม
 พุทธอุทยาน อีสานเขียว
 ต้นจามจุรียักษ์ (ต้นก้ามปู) วัดจอมศรี 

 อำเภอท่าอุเทน
 พระธาตุท่าอุเทน
 พระธาตุหินอ่อน  วัดโพธิ์ไชย 
 พระธาตุโนนตาล 
 พระบางวัดไตรภูมิ
 วัดพุทธนิมิต ตำบลหนองเทา 
 รอยเท้าไดโนเสาร์
 เมืองโบราณไชยบุรี ปากแม่น้ำสองสี พระธาตุเก่า วัดร้าง
 หนองหาน ไขยบุรี
 พระพุทธบาทเวินปลา กลางแม่น้ำโขง ต.เวินพระบาท
 ศาลายักษ์ไม้โบราณ วัดคามวาสี ศูนย์เรียนรู้การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมไทญ้อ

 อำเภอธาตุพนม
 วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร
 หาดแห่ธาตุพนม ทะเลของคนอิสาน
 หาดทรายทอง - หาดทรายงาม ต.พระกลางทุ่งถึง ต.ธาตุพนม
 แหล่งโบราณคดีบ้านโปร่ง
 พระธาตุมรุกขนคร วัดมรุขนคร
 พระบรมธาตุเจดีย์กัลยาณิวัฒนา
 พระธาตุน้อยศรีบุญเรือง โบราณสถานพระธาตุเก่า
 ตลาดโต้รุ่ง (ตลาดแลง ธาตุพนม)
 ถนนสายวัฒนธรรมเมืองพนม (ถนนคนเดินประตูโขง ธาตุพนม)
 แก่งคับพวง (อยู่ใกล้กับแก่งกะเบา)

 อำเภอนาแก
 วัดพระธาตุศรีคุณ
 วัดธรรมบรรพต (ภูถ้ำพระ)
 พุทธมณฑลนครพนม วัดภูพานอุดมธรรม (ดานสาวคอย)
 ศาลหลักเมือง อำเภอนาแก
 ผาเป้า ผาแดง ยอดภูถ้ำพระ ภูแฮ้ง อุทยานแห่งชาติภูผายล
 อนุสรณ์สถานแห่งความสงบ ภูพานน้อย
 วัดศรีชมชื่น อาคารศิลปะโบราณเมืองเก่า
 น้ำตกแก่งสูง

 อำเภอวังยาง
 พระธาตุสามร่มโพธิ์ศรี 

 อำเภอเรณูนคร
 เรณูนคร
 วัดพระธาตุเรณู
 ตลาดโต้รุ่งเรณู
 บ้านภูไทจำลอง ศูนย์หัตถกรรมและสินค้าพื้นเมืองอำเภอเรณูนคร
 ศาลเจ้าปู่ถลา สวนสาธารณะเจ้าปู่ถลา

 อำเภอนาหว้า
 พระธาตุประสิทธิ์
 พระธาตุศรีเงินคำ 
 พิพิธภัณฑ์ไทญ้อ
 ลำน้ำอูน
 บ้านท่าเรือ แหล่งผลิตเครื่องดนตรีอีสาน
 บ้านตาล แหล่งผลิตตุ๊กแกตากแห้ง
 วัดศรีชมภู
 วิถีชีวิตชาวชุมชนบ้านนาหว้า

 อำเภอบ้านแพง
 น้ำตกตาดขาม
 น้ำตกตาดโพธิ์ ซึ่งมีชื่อแต่ละชั้นได้แก่ น้ำตกผาสวรรค์, น้ำตกไทรงาม, น้ำตกผางอย 
 น้ำตกตาดวิมานทิพย์
 น้ำตกห้วยทราย
 อุทยานแห่งชาติภูลังกา
 ผาขาดใจ ภูลังกา
 พระธาตุกองข้าวศรีบุณเนาว์ (พระเจดีย์ภูลังกา)
 หินประตูโขงยักษ์ ภูลังกา บ้านโคกสวาท
 หาดสวรรค์ หาดดอนแพง บ้านดอนแพง
 ถ้ำนาคี
 วัดป่าบ้านแพง พระอาจารย์บุญอุ้ม

 อำเภอศรีสงคราม
 พระธาตุศรีสงคราม
 พระพุทธพระเนาว์ วัดพระเนาว์ ต.สามผง
 เจดีย์ศรีบูรพาจารย์ วัดศรีวิชัย ต.สามผง
 พิพิธภัณฑ์หลวงปู่ตื้อ อจลธมฺโม
 ศูนย์ศิลปาชีพบ้านแค
 ศูนย์ศิลปาชีพบ้านหาดแพง
 นครลิง โพนก่อ อุทยานลิงป่าโพนก่อท่า
 หาดกุดโด - หาดปากซิว
 กมลทิพย์นาคราช บ้านวังนาคราช

 อำเภอโพนสวรรค์
 พระธาตุจำปา
 พระธาตุโพนสวรรค์
 วัดสิมมา
 ไร่กาแฟขี้ชะมดและสวนสัตว์มินิ บลูโกลด์

 ปูชนียสถาน 
ปูชนียสถานที่สำคัญในจังหวัดนครพนม คือ พระธาตุพนม นอกจากนี้ยังมีพระธาตุอื่น ๆ ที่ชาวจังหวัดนครพนมเคารพนับถือ ได้แก่ พระธาตุนคร พระธาตุประสิทธิ์ พระธาตุท่าอุเทน พระธาตุเรณู พระธาตุศรีคุณ พระธาตุนคร และพระธาตุมหาชัย เป็นต้น ซึ่งถือเป็นเมืองพระธาตุโดยแท้

 อุทยานแห่งชาติ สวนสาธารณะ และสวนพฤกษศาสตร์ 
 อุทยานแห่งชาติภูลังกา ที่ทำการอุทยานฯตั้งอยู่ที่ตำบลไผ่ล้อม อำเภอบ้านแพง จังหวัดนครพนม (นครพนม-บึงกาฬ) 
 อุทยานแห่งชาติภูผายล ที่ทำการอุทยานฯตั้งอยู่ที่บ้านห้วยหวด ตำบลจันทร์เพ็ญ อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร (สกลนคร,นครพนม,มุกดาหาร)
 สวนหลวง ร.9 นครพนม ต.หนองแสง อ.เมืองนครพนม
 สวนเทอดพระเกียรติ จังหวัดนครพนม ท้ายเมือง |ต.ในเมือง อ.เมืองนครพนม
 สวนสมุนไพรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ต.ท่าค้อ อ.เมืองนครพนม
 สวนชมโขง เทศบาลเมืองนครพนม |ต.ในเมือง อ.เมืองนครพนม
 สวนสุขภาพ หนองญาติ ต.หนองญาติ อ.เมืองนครพนม
 สวนพฤกษศาสตร์ สวนรุกขชาติวังปอพาน นครพนม ต.ปลาปาก อ.ปลาปาก
 สวนศรีโคตรบูร ต.ธาตุพนม อ.ธาตุพนม

 บุคคลที่มีชื่อเสียง 
 พระเกจิอาจารย์ 
หลวงปู่คำพันธ์ โฆสปัญโญ (พระสุนทรธรรมกร)
หลวงปู่สนธิ์ สุรชโย (พระครูสันธานพนมเขต)
หลวงปู่สนธิ์ เขมิโย
หลวงปู่สอ ขันติโก 
หลวงปู่แสง ญาณวโร (พระราชมงคลวัชราจารย์)
หลวงปู่สิงห์ทองสา สุคันโธ  (พระครูมงคลสิริธำร)
พระอาจารย์บุญอุ้ม
หลวงตาบุญชื่น ปัญญาวุฒิโท
หลวงปู่ชม ธมฺมธีโร (พระเทพมงคลเมธี)

 นักร้อง/นักแสดง/นักดนตรี 
 ฮาน่า ลีวิส นักแสดงช่อง 7
 เดวิด อินธี
พีระพงษ์ พลชนะ (ต้อม เรนโบว์) นักร้อง นักดนตรี วงอินทนิล (พ.ศ. 2524 - 2527) ,วงเรนโบว์ ปี 2528 - 2538
 ทวี ศรีประดิษฐ์ (อ๊อด อินทนิล,  เรนโบว์) นักดนตรี วงอินทนิล (พ.ศ. 2524 - 2527) ,วงเรนโบว์ ปี 2528 - 2538 (ปัจจุบันเสียชีวิต)
โชติกะ คำสุขะ นักร้องนำวงอินดี้ชื่อดัง ไปส่งกู บขส.ดู๊
พลอยริน พลอยพิชชา ตริ่งถิ นางงามและนักแสดง
เจ อนวัช ตรีพงษ์ (1 mill) นักร้อง Rapper สาย Trap
 โอปอ กิตฐิพงษ์ ศรีแพง นักร้อง นักดนตรี จากรายการเดอะวอยซ์ไทยแลนด์
 ไผ่หลิว กมลวลัย ประจักษ์รัตนกุล นางงาม 5th runner - up Miss Grand Thailand 2023
 วิศรุต ปฐมสิริไพศาล (เส็ง ทรีแมนดาวน์) สมาชิกมือคีย์บอร์ด และ สมาชิกมือซินธิไซเซอร์วงทรีแมนดาวน์ (พ.ศ. 2556 - ปัจจุบัน)
 ปัญญา โกเมนไปรรินทร์ (เขต กะลา) อดีตสมาชิกมือเบสวงกะลา (ปี พ.ศ. 2552 - 2557) 
 พิราพร พรานมนัส (ทราย ฟาเรนไฮต์) สมาชิกนักร้องนำฟาเรนไฮต์ (ปี พ.ศ. 2545 - 2556, พ.ศ. 2563 - ปัจจุบัน)
 ตาโต ชิษณุพงศ์ (แชมป์ หมอลำไอดอล คนที่ 2 ปี พ.ศ. 2567)
 อภิสิทธิ์ พงศ์ชัยสิริกุล หรือ (เอก แบล็กเฮด) สมาชิกริทึ่มกีต้าร์ และ นักร้องนำคนที่ 2 ร้องประสานเสียงวงแบล็กเฮด (พ.ศ. 2537 - ปัจจุบัน)

 นักกีฬา 
 วันชัยน้อย สิงห์ปลาปากน้อย (โจฮุน ลายไทย) นักมวยไทย นักร้อง
 พรพรรณ เกิดปราชญ์ นักวอลเลย์บอลหญิงทีมชาติไทย

 นักพัฒนาชุมชน/นักการเมือง 
พลตำรวจเอกอดุลย์ แสงสิงแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ อดีตผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
 พลเอกมานะ รัตนโกเศศ​ อดีตรองนายกรัฐมนตรี อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ และเป็นอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครพนม 3 สมัย
ศุภชัย โพธิ์สุ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครพนม เขตเลือกตั้งที่ 1 อดีตรองประธานสภาผู้แทนราษฎร คนที่สอง อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
 วิทยา อินาลา อดีตสมาชิกวุฒิสภาจังหวัดนครพนม
 ประเสริฐ หอมดี ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ เขตตรวจราชการที่ 12  จังหวัดกาฬสินธุ์  ขอนแก่น  มหาสารคาม  ร้อยเอ็ด
 นาวาโทรุ่งเพชร ศรีหลิ่ง นักพัฒนาชุมชน
 มนพร เจริญศรี สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครพนม เขตเลือกตั้งที่ 2 อดีตนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครพนม อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม ในรัฐบาลเศรษฐา ทวีสิน และแพทองธาร ชินวัตร

 ข้าราชการ 
 พันตำรวจตรี ศิวกร สายบัว (สารวัตรแบงค์) อดีตสารวัตรสถานีตำรวจทางหลวง 1 กองกำกับการ 2 กองบังคับการตำรวจทางหลวง ถนนเทศา ตำบลพระปฐมเจดีย์ อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม (เสียชีวิตแล้ว)

 อ้างอิง 

 http://www.nakhonphanom.go.th 
 http://www.nakhonphanom.go.th/nakhonphanom/nakhonphanom53.pdf 
 http://www.sawasdeenakhonphanom.com
 http://www.thatphanom.com
 http://www.nakhonphanomlink.com 

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อวัดในจังหวัดนครพนม
 รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครพนม
 สะพานมิตรภาพ 3 (นครพนม-คำม่วน)
 อุทยานแห่งชาติภูลังกา
 รายชื่อห้างสรรพสินค้าในจังหวัดนครพนม

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด 

หมวดหมู่:จังหวัดนครพนม