ทางด่วนในประเทศไทย

ทางด่วนในประเทศไทย เป็นทางด่วนที่มีการควบคุมจุดเข้าออกของรถยนต์ แบ่งออกเป็นทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองที่กำกับดูแลโดยกรมทางหลวง และทางพิเศษที่กำกับดูแลโดยการทางพิเศษแห่งประเทศไทย ดำเนินงานโดยบริษัททางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ เปิดให้บริการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2524 ปัจจุบันทางด่วนที่เปิดใช้งานมีทั้งหมด 10 เส้นทาง เป็นทางพิเศษ 7 เส้นทาง ทางหลวงพิเศษ 2 เส้นทาง นอกจากนี้ยังมี ทางยกระดับอุตราภิมุข เป็นทางหลวงที่มีลักษณะเป็นทางด่วน โดยบางช่วงเป็นทางหลวงแผ่นดิน บางช่วงเป็นทางหลวงสัมปทาน ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของกรมทางหลวง และ บริษัท ทางยกระดับดอนเมือง จำกัด ตามลำดับ

 ประเภท 
 ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง 

ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง () หรือเรียกสั้น ๆ ว่า ทางหลวงพิเศษ คือ ทางหลวงที่จัดหรือทำไว้เพื่อให้การจราจรผ่านได้ตลอดรวดเร็วเป็นพิเศษเป็นโครงข่ายทั่วประเทศ ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดและได้ลงทะเบียนไว้เป็นทางหลวงพิเศษโดยกรมทางหลวง เป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง, ขยาย, บูรณะ และบำรุงรักษา รวมทั้งควบคุมให้มีการเข้าออกได้เฉพาะ โดยทางเสริมที่เป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงพิเศษตามที่กรมทางหลวงจัดทำขึ้นไว้เท่านั้น อธิบดีกรมทางหลวงเป็นผู้จัดให้ลงทะเบียนไว้ ณ กรมทางหลวง

 ทางพิเศษ 
150px|thumbnail|right|ป้ายแสดงทางพิเศษ
ทางพิเศษ () สร้างขึ้นเพื่อแก้ปัญหาจราจรติดขัดในตัวเมือง โดยปัจจุบันมีแค่ในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล รวมทั้งจังหวัดใกล้เคียง ส่วนใหญ่ออกแบบเป็นทางยกระดับ ระบบทางพิเศษนั้นมีความแตกต่างจากระบบทางหลวงพิเศษในประเทศไทย โดยทางพิเศษมีการดำเนินการภายใต้การกำกับดูแลของการทางพิเศษแห่งประเทศไทย เปิดให้บริการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2524 ปัจจุบันทางพิเศษที่เปิดใช้งานมีทั้งหมด 8 เส้นทาง

 รายชื่อทางด่วนที่เปิดให้บริการ 
+ รายชื่อทางด่วนที่เปิดให้บริการในประเทศไทย ชื่อทางการ ชื่ออื่น ระยะทาง ผู้ดำเนินงาน ทางพิเศษ ทางพิเศษเฉลิมมหานคร ระบบทางด่วนขั้นที่ 1  การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ทางพิเศษศรีรัช ระบบทางด่วนขั้นที่ 2  การทางพิเศษแห่งประเทศไทยบมจ. ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ ทางพิเศษฉลองรัช ทางด่วนสายรามอินทรา–อาจณรงค์ทางด่วนสายรามอินทรา–วงแหวนรอบนอก  การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ทางพิเศษบูรพาวิถี ทางด่วนสายบางนา–ชลบุรี (สายบางนา-บางพลี-บางปะกง)  ทางพิเศษอุดรรัถยา ทางด่วนสายบางปะอิน–ปากเกร็ด (สายแจ้งวัฒนะ–บางพูน–บางไทร)  การทางพิเศษแห่งประเทศไทยบมจ. ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพบจ. ทางด่วนกรุงเทพเหนือ ทางพิเศษสาย S1 ระบบทางด่วนขั้นที่ 3 สายใต้ ตอน S1  ทางด่วนอาจณรงค์–บางนา  การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ทางพิเศษกาญจนาภิเษกทางด่วนสายบางพลี–สุขสวัสดิ์  ถนนกาญจนาภิเษกด้านใต้  การทางพิเศษแห่งประเทศไทยกรมทางหลวง ทางพิเศษประจิมรัถยา ทางด่วนสายศรีรัช–วงแหวน  ทางด่วนหมอชิต–วงแหวน  บมจ. ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 มอเตอร์เวย์กรุงเทพฯ−ชลบุรี–พัทยา–มาบตาพุด  กรมทางหลวง ทางหลวงพิเศษหมายเลข 9ถนนกาญจนาภิเษกด้านตะวันออก–ตะวันตก  ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 มอเตอร์เวย์บางใหญ่−กาญจนบุรี  ทางหลวงพิเศษหมายเลข 5
|ทางยกระดับ อนุสรณ์สถานแห่งชาติ – รังสิต
| align="right" | 
|-
! colspan="4" align="center" | ทางหลวงสัมปทาน
|-
| ทางยกระดับอุตราภิมุข''' ดอนเมืองโทลล์เวย์,ทางยกระดับ ดินแดง – ดอนเมือง,ทางยกระดับ ดอนเมือง – อนุสรณ์สถานแห่งชาติ  บจ. ทางยกระดับดอนเมือง รวมระยะทาง  

 โครงการในอนาคต 
+โครงการทางด่วนในอนาคต ระบบ ช่วง ระยะทาง สถานะ อีไอเอ ครม. ประมูล ทำสัญญา ทางหลวงพิเศษหมายเลข 6 บางปะอิน-นครราชสีมา   ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 บางใหญ่-กาญจนบุรี  ทางหลวงพิเศษหมายเลข 5 รังสิต-นครสวรรค์    ทางหลวงพิเศษหมายเลข 8 นครปฐม-ชะอำ  ทางพิเศษสายพระราม 3-ดาวคะนอง-วงแหวนรอบนอกตะวันตก -  ทางยกระดับช่วงศรีนครินทร์-ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิศรีนครินทร์-ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ-ลาดกระบัง ทางพิเศษอุดรรัถยา อุดรรัถยา-พระนครศรีอยุธยา  ทางพิเศษฉลองรัช ฉลองรัช-นครนายก-สระบุรี  ทางพิเศษกะทู้-ป่าตอง -   ยังไม่ได้ข้อสรุปกทพ.รื้อใหม่ด่วน "กะทู้-ป่าตอง" จ่อลงทุนก่อสร้างเอง รวบงานระบบกับเฟส 2 "เมืองใหม่-เกาะแก้ว" เปิด PPP ระบบทางด่วนขั้นที่ 3 สายเหนือ N1 N2 N3 และ East-West Corridor ด้านตะวันออก ยังไม่ได้ข้อสรุป อยู่ในพิพาทช่วง N1 และ N3 โดยจะมีแผนก่อสร้างช่วง N2 ควบ East-West Corridor แทน ทางหลวงพิเศษเชียงใหม่-เชียงราย -  อาจจะมีการยกเลิกโครงการ ทางพิเศษบูรพาวิถี บูรพาวิถี–พัทยา  ยังไม่ได้ข้อสรุปทางหลวงพิเศษหมายเลข 91 (ด้านตะวันตก)ถนนพระราม 2-ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81อยู่ระหว่างการศึกษาทางหลวงพิเศษหมายเลข 91 (ด้านตะวันออก)ถนนรังสิต-นครนายก-ถนนเทพรัตนทางหลวงพิเศษหมายเลข 82ทางแยกต่างระดับบางขุนเทียน-บ้านแพ้ว  บ้านแพ้ว-ทางแยกต่างระดับปากท่ออยู่ระหว่างการศึกษา

 ดูเพิ่ม 
 การทางพิเศษแห่งประเทศไทย
 ทางหลวงในประเทศไทย

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 การทางพิเศษแห่งประเทศไทย

หมวดหมู่:การขนส่งในประเทศไทย
หมวดหมู่:ถนนในประเทศไทย
หมวดหมู่:ทางด่วนในประเทศไทย