ไม้ม้วน

ไม้ม้วน (ใ) ใช้เป็นสระ ใอ เมื่ออยู่หน้าพยัญชนะต้น

 การประสมรูป 
 การประสมรูป  ปรากฏ  ใช้เป็นสระ  สัทอักษรสากล ไม้ม้วน + (พยัญชนะต้น)  ใ–  ใอ  

 ประวัติ 
ไม้ม้วนมีปรากฏในภาษาเขียนของไทย มาตั้งแต่สมัยสุโขทัย ในศิลาจารึกหลักที่หนึ่ง ของพ่อขุนรามคำแหง ในคำว่า ใคร ใคร่ ใด ใส ใหญ่ ใน ให้ ใช้ ใต้ ใศ่ ใว้ เป็นต้น เสียงสระของไม้ม้วนเดิมเป็นเสียงสระผสม อะ+อึ (/aɰ/) พื้นฐานภาษาไทยความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน, ศูนย์ให้คำปรึกษาปัญหาภาษาไทย, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. ซึ่งหายไปจากภาษามาตรฐาน แต่ก็ยังมีร่องรอยให้เห็นในภาษาไทยถิ่นและภาษาไทกลุ่มต่าง ๆ นอกประเทศไทย ภาษาไทยปัจจุบันออกเสียง อะ+ย เหมือนไม้มลาย (ไ) นอกจากภาษาไทยมาตรฐานแล้วยังมีภาษาไทกลุ่มอื่นเช่น ภาษาลาว และภาษาไทใหญ่ ที่ปรากฏไม้ม้วนในภาษาเขียน

ในสมัยกรุงศรีอยุธยา มีตำราเรียนระบุการใช้ไม้ม้วน ในคำศัพท์จำนวน 20 คำ โดยมีคำกลอนแต่งไว้ในหนังสือจินดามณีดังนี้

ใฝ่ใจแลให้ทานทังนอกในแลใหม่ใสใครใคร่แลยองใยอันใดใช้แลใหลหลงใส่กลสใพ้ใบ้ทังใต้เหนือแลใหญ่ยงใกล้ใบแลใช้จงญี่สิบม้วนคือวาจา

ส่วนในหนังสือหนังสือประถมมาลา แต่งโดยพระเทพโมลี (ผึ้ง) ในสมัยรัชกาลที่ 3 ได้ให้หลักการใช้ไม้ม้วน โดยที่สองบทท้ายเป็นคำกลอนจากตำราจินดามณีนั่นเอง ดังนี้

หนึ่งไซร้หมู่ไม้ม้วนปราชประมวลแต่บูราณจักลอกจำลองสารตามอาจารย์บังคับไขใฝ่ใจให้ทานนี้นอกในมีแลใหม่ใสใครใคร่แลยองใยอันใดใช้อย่าใหลหลงใส่กลสะใภ้ใบ้ทั้งต่ำใต้และใหญ่ยงใกล้ใบแลใช่จงใช้ให้คงคำบังคับ

หลังจากนั้น ยังมีบทกลอน (กาพย์ยานี) ที่สอนการใช้ไม้ม้วน ที่รู้จักกันดีจนปัจจุบัน ดังนี้

ผู้ใหญ่หาผ้าใหม่ให้สะใภ้ใช้คล้องคอใฝ่ใจเอาใส่ห่อมิหลงใหลใครขอดูจักใคร่ลงเรือใบดูน้ำใสและปลาปูสิ่งใดอยู่ในตู้มิใช่อยู่ใต้ตั่งเตียงบ้าใบ้ถือใยบัวหูตามัวมาใกล้เคียงเล่าท่องอย่าละเลี่ยงยี่สิบม้วนจำจงดี

เป็นที่น่าสังเกตว่า ในสยามนั้นการใช้ไม้ม้วนจำกัดอยู่ที่คำศัพท์ 20 คำ มาตั้งแต่สมัยอยุธยาเป็นอย่างน้อย และคำศัพท์ใหม่ๆ ที่เกิดขึ้น จะใช้ไม้มลายทั้งสิ้น (เว้นแต่ลูกคำที่แตกจากแม่คำ ซึ่งใช้ไม้ม้วนอยู่แล้ว) แม้คำศัพท์เฉพาะ ที่เป็นชื่อต่างๆ ก็ไม่นิยมที่จะใช้ไม้ม้วนนอกเหนือจาก 20 คำดังกล่าว

 คำที่ใช้ไม้ม้วนในปัจจุบัน 

 ใกล้
 ใคร
 ใคร่
 ใจ
 ใช่

 ใช้
 ใด
 ใต้ (นิยมออกเสียงเป็น ต้าย)
 ใน
 ใบ

 ใบ้
 ใฝ่
 สะใภ้
 ใย (ยองใย, เยื่อใย, ใยบัว, ห่วงใย)
 ใส

 ใส่
 ให้
 ใหญ่
 ใหม่
 ใหล (หลงใหล, หลับใหล, ใหลตาย)

 ในภาษาไท-ไตอื่น 
ในภาษาไทอื่นนั้น ยังมีการใช้เสียง ใ เดิมอยู่ (//) ซึ่งเป็นเสียง อะ-อึ โดยเป็นเสียงที่ไม่เหมือน ไ ซึ่งเป็นเสียง อะ-อิ หรือ อะ-ย (//) ภาษาไท-ไตเหล่านี้คือ ภาษาลาวสำเนียงหลวงพระบาง ภาษาไทใหญ่ ภาษาไทดำ และ ภาษาไทขาว เป็นต้น การเปรียบเทียบเสียงศัพท์รากเดียวกันที่ปรากฏต่อไปนี้ เป็นการเปรียบเทียบระหว่างภาษาไทยกับภาษาไทใหญ่
 ไทย  สัทอักษรสากล  ไทใหญ่  สัทอักษรสากล  หมายเหตุ ใคร่    ၶႂ်ႈ   ใข้  คฺร ในไทยมักตรงกับเสียง ค หรือ ข ของไทใหญ่ (ไม่มีเสียง ร เรือควบกล้ำ) ใจ    ၸႂ်   ใจ๋   ใช่    ၸႂ်ႈ   ใจ้  ช ในไทยมักตรงกับเสียง จ ในไทใหญ่ (ไม่มีเสียง ช ช้าง) ใช้     ၸႂ်ႉ   ใจ้ (โทสั้น)   ใด     လႂ်   ใหล  ด ในไทยมักตรงกับเสียง ล หรือ หล ในไทใหญ่ (ไม่มีเสียง ด เด็ก) ใต้     တႂ်ႈ   ใต้   ใน    ၼႂ်း   ใน้   ใบ     မႂ်   ใหม  บ ในไทยมักตรงกับเสียง ม หรือ หม ในไทใหญ่ (ไม่มีเสียง บ ใบไม้) ใบ้     မႂ်ႈ   ใม่/ใหม้  "ใบ้" แปลว่า โง่ ในไทใหญ่ อันเหมือนลาว (ໃບ້) และไทอื่น ๆ ใฝ่    ၾႂ်ႇ   ใฝ่  ใย     ယႂ်း   ใย้  ใส    သႂ်   ใส  ใส่     သႂ်ႇ   ใส่   ใหม่    မႂ်ႇ   ใหม่  

 อ้างอิง 

ใ