ประเทศเวเนซุเอลา

เวเนซุเอลา (;  ; ) หรือชื่ออย่างเป็นทางการคือ สาธารณรัฐโบลีวาร์เวเนซุเอลา () เป็นประเทศบนชายฝั่งทางตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ ประกอบด้วยพื้นที่แผ่นดินใหญ่และเกาะและหมู่เกาะต่าง ๆ ในทะเลแคริบเบียน มีพื้นที่ทั้งหมด  และมีประชากรประมาณ 31.8 ล้านคนในปี ค.ศ. 2025 โดยมีการากัสเป็นเมืองหลวงและการรวมกลุ่มของเขตเมืองที่ใหญ่ที่สุด อาณาเขตทางบกติดต่อกับทะเลแคริบเบียนและมหาสมุทรแอตแลนติกทางทิศเหนือ ติดกับประเทศโคลอมเบียทางทิศตะวันตก ติดกับประเทศบราซิลทางทิศใต้ ติดกับประเทศตรินิแดดและโตเบโกทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และติดกับประเทศกายอานาทางทิศตะวันออก เวเนซุเอลาประกอบด้วย 23 รัฐ, เขตเมืองหลวง (แคพิทัลดิสทริกต์) และเขตปกครองในกำกับของรัฐบาลกลางซึ่งครอบคลุมเกาะนอกชายฝั่งต่าง ๆ เวเนซุเอลาจัดเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความเป็นเมืองสูงที่สุดในภูมิภาคลาตินอเมริกา โดยประชากรส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเมืองทางตอนเหนือและในเมืองหลวง

ดินแดนของเวเนซุเอลาถูกอาณานิคมโดยสเปนในปี ค.ศ. 1522 ท่ามกลางการต่อต้านจากชนพื้นเมือง ในปี ค.ศ. 1811 เวเนซุเอลาได้กลายเป็นหนึ่งในดินแดนสเปน-อเมริกาแห่งแรกที่ประกาศเอกราชจากสเปน และเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของสหพันธ์สาธารณรัฐโคลอมเบียยุคแรก (แกรนโคลอมเบีย) ก่อนจะแยกตัวเป็นประเทศเอกราชอย่างสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 1830 ในช่วงศตวรรษที่ 19 เวเนซุเอลาต้องเผชิญกับความวุ่นวายทางการเมืองและระบอบเผด็จการ โดยถูกครอบงำโดยผู้นำเผด็จการทหารระดับภูมิภาคจนถึงกลางศตวรรษที่ 20 ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1958 ประเทศได้มีรัฐบาลที่มาจากระบอบประชาธิปไตยอย่างต่อเนื่อง ซึ่งถือเป็นข้อยกเว้นในขณะที่ภูมิภาคส่วนใหญ่ถูกปกครองโดยเผด็จการทหาร และเป็นยุคที่เศรษฐกิจมีความรุ่งเรือง อย่างไรก็ตาม วิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจในทศวรรษที่ 1980 และ 1990 นำไปสู่ความขัดแย้งทางการเมืองครั้งใหญ่และความไม่สงบทางสังคมในวงกว้าง รวมถึงเหตุการณ์จลาจลคาราคาโซในปี ค.ศ. 1989, ความพยายามรัฐประหารสองครั้งในปี ค.ศ. 1992 และการถูกฟ้องร้องเพื่อถอดถอนประธานาธิบดีในข้อหายักยอกเงินหลวงในปี ค.ศ. 1993 ความเชื่อมั่นในพรรคการเมืองที่มีอยู่เดิมล่มสลายลงในการเลือกตั้งประธานาธิบดีปี ค.ศ. 1998 ซึ่ง อูโก ชาเบซ ได้รับเลือกตั้งและกลายเป็นชนวนเหตุของการปฏิวัติโบลีวาร์ โดยมีการเขียนและรับรองรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ในระหว่างการประชุมสมัชชารัฐธรรมนูญปี ค.ศ. 1999

นโยบายประชานิยมด้านสวัสดิการสังคมของรัฐบาลได้รับการสนับสนุนชั่วคราวจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้น ซึ่งส่งผลให้มีการใช้จ่ายด้านสังคมเพิ่มขึ้นและช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและความยากจนในช่วงปีแรก ๆ ของรัฐบาลชาเบซ อย่างไรก็ตาม ความยากจนเริ่มกลับมาเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงกลางถึงปลายปี ค.ศ. 2014  การเลือกตั้งประธานาธิบดีในปี ค.ศ. 2013, ปี ค.ศ. 2018 และปี ค.ศ. 2024 ล้วนถูกคัดค้านและวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง โดยมีผู้สมัครฝ่ายค้านถูกจับกุมหรือต้องลี้ภัย สิ่งนี้นำไปสู่การประท้วงวงกว้างและการประณามจากนานาชาติ ซึ่งส่งผลให้เกิดวิกฤตการณ์ระดับชาติอีกครั้ง ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2026 สหรัฐอเมริกาได้เข้าควบคุมตัวประธานาธิบดี นิโกลัส มาดูโร โดยรองประธานาธิบดี เดลซี โรดริเกซ ได้สาบานตนเข้ารับตำแหน่งรักษาการประธานาธิบดี

แม้โดยนิตินัยแล้วเวเนซุเอลาจะเป็นสหพันธ์สาธารณรัฐแบบประธานาธิบดี แต่ประเทศได้ประสบกับภาวะการถดถอยของประชาธิปไตยไปสู่รัฐอำนาจนิยมภายใต้รัฐบาลชาเบซและมาดูโร ผลการจัดอันดับนานาชาติแสดงให้เห็นว่าเวเนซุเอลามีคะแนนต่ำในด้านเสรีภาพสื่อ, สิทธิพลเมือง และการควบคุมการทุจริตคอร์รัปชัน เวเนซุเอลาเป็นประเทศกำลังพัฒนาที่มีแหล่งน้ำมันสำรองที่ใหญ่ที่สุดในโลก และเคยเป็นหนึ่งในผู้ส่งออกน้ำมันชั้นนำของโลก ก่อนหน้านี้ประเทศเคยเป็นผู้ส่งออกสินค้าเกษตรที่ยังไม่พัฒนา เช่น กาแฟและโกโก้ แต่น้ำมันได้กลายเป็นสินค้าหลักในการส่งออกและสร้างรายได้หลักแก่รัฐบาลอย่างรวดเร็ว ปัจจุบันเวเนซุเอลาต้องเผชิญกับเงินเฟ้อรุนแรง, การขาดแคลนสินค้าพื้นฐาน, การว่างงาน, ความยากจน, โรคระบาด, อัตราการตายของเด็กในระดับสูง, ภาวะทุพโภชนาการ, ปัญหาสิ่งแวดล้อม, อาชญากรรมรุนแรง และการทุจริตที่แพร่กระจาย รวมถึงมาตรการคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ ซึ่งเร่งให้เกิดวิกฤตผู้ลี้ภัยเวเนซุเอลา โดยมีประชาชนมากกว่า 7.9 ล้านคนลี้ภัยออกนอกประเทศ วิกฤตการณ์เหล่านี้ได้ส่งผลให้สถานการณ์สิทธิมนุษยชนเสื่อมถอยลงอย่างรวดเร็ว

 ภูมิศาสตร์ 

ตามสภาพภูมิศาสตร์นั้น เวเนซุเอลาแบ่งออกได้เป็น 4 ตอน กล่าวคือ ตอนที่เป็นที่ราบต่ำรอบทะเลสาบมาราไกโบ (Maracaibo) ตอนที่ราบสูงทางเหนือ ตอนที่เป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำโอริโนโก (Orinoco) และที่ราบสูงเดียนา (Diana)

 ประวัติศาสตร์ 

 อาณานิคมสเปน 
คริสโตเฟอร์ โคลัมบัสได้เดินทางมาถึงเวเนซุเอลาเมื่อ ค.ศ. 1498 พื้นที่ตรงนี้มีคนพื้นเมือง หลายเผ่า อาศัยอยู่ เช่นเผ่า อาราวัก คาริบ และชิบชา โคลัมบัสได้ยึดดินแดนแห่งนี้เป็นเมืองขึ้นของสเปนและตั้ง ชื่อดินแดน ที่เดินทาง มาถึงนี้ว่า เวเนซุเอลา ซึ่งแปลว่า เวนิสน้อยเพราะมีภูมิประเทศคล้ายกับเมืองเวนิส

เมืองหลวงการากัสได้ก่อตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1567 ซิมอน โบลิวาร์เกิดในเมืองหลวงนี้เมื่อ ค.ศ. 1783 และเขาเป็นบุคคลแรกในทวีปอเมริกาใต้ที่จับอาวุธลุกขึ้นสู้เพื่อกู้เอกราชของชาวลาตินอเมริกาจากแอกของนักล่าอาณานิคมชาวสเปนใน ค.ศ. 1818 และได้รับเอกราชใน ค.ศ. 1821 โดยใช้เวลาเพียง 11 ปีเท่านั้น

 ประกาศเอกราช 
เมื่อได้รับเอกราชได้ประกาศเป็นประเทศกรันโคลอมเบียโดยรวมประเทศเข้ากับประเทศโคลอมเบีย และ เอกวาดอร์ แต่ต่อมาใน ค.ศ. 1830 ก็แยกประเทศออกมาเป็นประเทศสาธารณรัฐต่างหากมาจนถึงทุกวันนี้

 การเมืองการปกครอง 
รูปแบบการปกครอง สหพันธ์สาธารณรัฐ (Federal Republic) ประกอบด้วย 1 เขตนครหลวง (federal district) 2 federal territories และ 72 federal dependencies
 บริหาร 

ประธานาธิบดีเป็นทั้งประมุขของรัฐและหัวหน้าคณะรัฐบาล รวมถึงเป็นผู้แต่งตั้งคณะรัฐมนตรี ประธานาธิบดีมาจากการเลือกตั้งในระบบคะแนนนิยม วาระการดำรงตำแหน่ง 6 ปี (ไม่กำหนดวาระ สามารถดำรงตำแหน่งได้หากได้รับการเลือกตั้งต่อไป) 

ที่ทำการประธานาธิบดี : ทำเนียบประธานาธิบดีมิราโฟลเรส (Miraflores Palace)

 นิติบัญญัติ 
ระบบสภาเดียว (Unicameral National Assembly หริอ Asamblea Nacional) จำนวน 165 ที่นั่ง สมาชิกมาจากการเลือกตั้งระบบคะแนนนิยม วาระ 5 ปี อีก 3 ที่นั่งสำหรับชนพื้นเมืองของประเทศ)

 ตุลาการ 
ศาลสูงสุดเรียกว่า Supreme Tribunal of Justice หรือ Tribunal Supremo de Justicia มีผู้พิพากษา 32 คน มาจากการเลือกตั้งโดยรัฐสภา (National Assembly) วาระการดำรงตำแหน่ง 12 ปี

 การบังคับใช้กฎหมาย 
ระบบกฎหมาย : ระบบประมวลกฎหมาย ที่มีรากฐานมาจากระบบกฎหมายของสเปน

 การแบ่งเขตการปกครอง 
เวเนซุเอลาแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 
 23 รัฐ ()
 ดิสตริโตกาปิตัล () ซึ่งเป็นที่ตั้งของเมืองหลวงการากัส และ
 เดเปนเดนเซียสเฟเดราเลส () thumb|right|250px|แผนที่เขตการปกครองของเวเนซุเอลา
250px|thumb|เทือกเขาแอนดีสของเวเนซุเอลา
เขตการปกครอง  เมืองหลวง  เขตการปกครอง  เมืองหลวง1) รัฐอามาโซนัสปวยร์โตอายากูโช13) รัฐเมริดาเมรีดา2) รัฐอันโซอาเตกิบาร์เซโลนา14) รัฐมิรันดาโลสเตเกส3) รัฐอาปูเรซานเฟร์นันโดเดอาปูเร15) รัฐโมนากัสมาตูริน4) รัฐอารากวามาราไก16) รัฐนวยบาเอสปาร์ตาลาอาซุนซิออน5) รัฐบารินัสบารินัส17) รัฐโปร์ตูเกซากวานาเร6) รัฐโบลิบาร์ซิวดัดโบลิบาร์18) รัฐซูเกรกูมานา7) รัฐการาโบโบบาเลนเซีย19) รัฐตาชิราซานกริสโตบัล8) รัฐโกเฮเดสซานการ์โลส20) รัฐตรูฮิโยตรูฮีโย9) รัฐเดลตาอามากูโรตูกูปิตา21) รัฐยารากุยซานเฟลิเป10) รัฐฟัลกอนโกโร22) รัฐลากวยราลากวยรา11) รัฐกวาริโกซานฮวนเดโลสโมร์โรส23) รัฐซูเลียมาราไกโบ12) รัฐลาราบาร์กิซิเมโต24) เดเปนเดนเซียสเฟเดราเลสไม่ปรากฏ

 เศรษฐกิจ 
 โครงสร้างเศรษฐกิจ 
ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) : 402.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555)
GDP รายบุคคล : 13,200 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555)
อัตราการเจริญเติบโต GDP : 5.7% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555)
GDP แยกตามภาคการผลิต : ภาคการเกษตร 3.7%, ภาคอุตสาหกรรม 35.3%, ภาคการบริการ 61.1% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555) 
อัตราการว่างงาน : 8% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555)
อัตราเงินเฟ้อ (Consumer Prices) : 20.9% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555)
ผลผลิตทางการเกษตร : ข้าวโพด  ข้าวฟ่าง  อ้อย  ข้าว  กล้วย  ผัก  กาแฟ  เนื้อวัว  เนื้อหมู  นม  ไข่  ปลา
อุตสาหกรรม : ปิโตรเลียม  วัสดุก่อสร้าง  อาหาร  สิ่งทอ  เหมืองแร่เหล็ก  เหล็ก  อะลูมิเนียม  ชิ้นส่วนมอเตอร์ยานพาหนะ
อัตราการเติบโตภาคอุตสาหกรรม : 3.4% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)
หนี้สาธารณะ : 49% ของ GDP (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555)
ดุลบัญชีเดินสะพัด : 20.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555)
มูลค่าการส่งออก : 96.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555)
สินค้าส่งออก : ปิโตรเลียม  บอคไซต์แลtอะลูมิเนียม  เหล็ก  เคมีภัณฑ์  ผลิตภัณฑ์เกษตร  สิ่งประดิษฐ์ง่าย ๆ
ประเทศคู่ค้า (ส่งออก)ที่สำคัญ : สหรัฐอเมริกา 40.2% จีน 10.5% อินเดีย 5.5% คิวบา 4% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)
มูลค่าการนำเข้า : 56.69 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2555)
สินค้านำเข้า : วัสดุที่ยังไม่ได้แปรรูป  เครื่องจักรและอุปกรณ์  อุปกรณ์การขนส่ง  วัสดุก่อสร้าง
ประเทศคู่ค้า (นำเข้า)ที่สำคัญ : สหรัฐอเมริกา 28.6% บราซิล 10.6% จีน 15.1% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)
สกุลเงิน : โบลีวาร์ (bolivars) , สัญลักษณ์เงิน : VEB

 อุตสาหกรรมและเกษตรกรรม 
สำหรับภาคอุตสาหกรรมการผลิต (manufacturing) (คิดเป็นร้อยละ 17 ของ GDP ของเวเนซุเอลา) ยังไม่อยู่ในสภาพแข่งขันได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการผลิตเพื่อการส่งออก ยกเว้นอุตสาหกรรมการลงทุนภาครัฐที่ใช้เงินทุนสูง แม้ว่าในปี ค.ศ. 2005 มีอัตราการเจริญเติบโตร้อยละ 9 แต่ยังคงขาดแคลนการลงทุนจากภาคเอกชน ทั้งนี้ ผลิตผลที่สำคัญ ได้แก่ เหล็กกล้า อลูมินั่ม สิ่งทอ เสื้อผ้า เครื่องดื่ม และอาหาร สำหรับภาคอุตสาหกรรมการเกษตรคิดเป็นร้อยละ 5 ของ GDP และร้อยละ 10 ของการจ้างงาน โดยผลิตผลทางการเกษตรที่สำคัญได้แก่ ข้าว ยาสูบ ปลา ผลไม้เมืองร้อน (tropical fruits) กาแฟ โกโก้ (ในช่วงทศวรรษที่ 1960 และ 1970 เวเนซุเอลาเคยเป็นประเทศผู้ผลิตกาแฟ และโกโก้รายใหญ่ของโลก แต่ในปัจจุบันเวเนซุเอลาผลิตกาแฟเพียงประมาณร้อยละ 1 ของปริมาณกาแฟโลก และส่วนมากเพื่อการบริโภคภายในประเทศ) ทั้งนี้ เนื่องจากการหันเหความสนใจมายังอุตสาหกรรมน้ำมันที่สร้างรายได้หลักให้กับประเทศ อย่างไรก็ดี ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาได้มีความพยายามที่จะฟื้นฟูการปลูกและผลิตโกโก้ในเวเนซุเอลา (โกโก้ของเวเนซุเอลาบางชนิดได้ชื่อว่าเป็นโกโก้ที่ดีและมีกลิ่นหอมที่สุดในโลก และใช้สำหรับการผลิตช็อคโกแลตแท้ชั้นดีเท่านั้น)
เวเนซุเอลายังไม่สามารถผลิตสินค้าเกษตรได้พอเพียงกับความต้องการภายในประเทศ ยังคงต้องนำเข้าสินค้าเกษตร เช่น ข้าวสาลี ข้าวโพด ถั่วเหลือง อาหารที่ทำจากถั่วเหลือง ฝ้าย ไขมันจากสัตว์ น้ำมันพืช ส่วนใหญ่นำเข้าจากสหรัฐ ฯ และโคลอมเบีย นอกจากนั้น การพึ่งพาการส่งออกน้ำมันทำให้เวเนซุเอลาได้รับผลกระทบจากความผันผวนทางเศรษฐกิจโลก หากราคาน้ำมันสูง นโยบายการใช้จ่ายงบประมาณจะมากขึ้นด้วย

รัฐบาลเวเนซุเอลามีนโยบายไม่เห็นด้วยกับการจัดทำ Free Trade Area of the Americas (FTAA) แต่มีนโยบายส่งเสริมบูรณาการภายในภูมิภาคอเมริกาใต้ ทั้งนี้ เวเนซุเอลาได้ลงนามในความตกลง Agreement for the Application of the Bolivarian Alternative for the Peoples of Our America and the Peoples Trade Agreements (ALBA) กับคิวบาและโบลิเวียเมื่อเดือนธันวาคม ค.ศ. 2005 และเมื่อวันที่ 29 เมษายน ค.ศ. 2006 ตามลำดับ โดยหวังว่า ความตกลง ALBA จะเป็นแนวทางการรวมตัวทางเศรษฐกิจและความร่วมมือในภูมิภาคตามแนวความคิดแบบสังคมนิยมและจะเป็นทางเลือกแทนการจัดทำความตกลงการค้าเสรีของภูมิภาคอเมริกาใต้ซึ่งมีสหรัฐฯ เป็นผู้สนับสนุนที่สำคัญ

 โครงสร้างพื้นฐาน 
 การคมนาคม และ โทรคมนาคม 
 เส้นทางคมนาคม 
เส้นทางรถไฟ : ระยะทางรวม 682 กิโลเมตร
 ระยะทางเส้นทางรถไฟความกว้างมาตรฐาน (Standard Gauge) : ความกว้าง 1.435 เมตร : 682 กิโลเมตร
เส้นทางรถยนต์ : รวม 96,155 กิโลเมตร
 เส้นทางปรับพื้นผิวถนนแล้ว  : 32,308 กิโลเมตร
 เส้นทางที่ไม่ได้ปรับพื้นผิวถนน : 63,847 กิโลเมตร
เส้นทางน้ำ : 7,100 กิโลเมตร

หมายเหตุ : แม่น้ำโอริโนโค (Rio Orinoco) และทะเลสาบ เลค เด มาราไคโบ (Lake de Maracaibo) สามารถใช้เป็นเส้นทางลำเลียงทางน้ำไปสู่มหาสมุทรได้ แม่น้ำโอริโนโคยาว 400 กิโลเมตร

การค้าทางทะเล : เรือสินค้า 59 ลำ, เรือต่างชาติ 12 ลำ, เรือจดทะเบียนในต่างประเทศ 12 ลำ
ท่าอากาศยาน 375 แห่ง

 การศึกษา 

ก่อนยุคชาเวซจะขึ้นสู่อำนาจ การศึกษาในประเทศเวเนซุเอลานั้นด้อยมาตรฐาน ประชากรส่วนใหญ่แทบอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้เพราะรัฐบาลในขณะนั้นมีการทุจริตคอรัปชั่นสูงมาก หลังฮูโก ชาเวซขึ้นสู่อำนาจ เขาได้ทุ่มงบนโยบายการศึกษาด้วยงบจากการขายนํ้ามันมาพัฒนาการศึกษาในประเทศ ทำให้ชาวเวเนซุเอลาสามารถอ่านออกเขียนออกได้และรู้หนังสือมากขึ้น

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 E-Government  
Chief of State and Cabinet Members 

Venezuela  at UCB Libraries GovPubs

 Venezuela from the Library of Congress Country Studies (1990)
 Venezuela profile from the BBC News

 Maps on Venezuela – Cartographic features 
 Key Development Forecasts for Venezuela from International Futures


ว
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2354
หมวดหมู่:อดีตอาณานิคมของสเปน
ว