คาราวาน (วงดนตรี)

คาราวาน เป็นวงดนตรีในแนวเพลงเพื่อชีวิตที่มีชื่อเสียงของประเทศไทย

ประวัติ
คาราวานถือกำเนิดมาจากการรวมวงดนตรีสองวง คือ ท.เสนและสัญจร และ บังคลาเทศแบนด์ โดยมีอีพีชุดแรกออกมาในปี พ.ศ. 2517 เป็นแผ่นเสียง 7 นิ้ว มี 4 เพลง ออกจำหน่ายราว 500 แผ่น ราคาแผ่นละ 25 บาท ถือได้ว่าเป็นวงดนตรีเพื่อชีวิตวงแรก ๆ ของประเทศไทย (ปัจจุบันอีพีชุดดังกล่าว ที่ถือเป็นการบันทึกเสียงครั้งแรกของวงคาราวาน มีราคาซื้อขายกันหลักหมื่นบาท) หลังจากที่ทางวงทำแผ่นเสียงอีพีออกเผยแพร่แล้ว จึงได้ทำสตูดิโออัลบั้มเต็มชุดแรก ชื่ออัลบั้ม คนกับควาย วางจำหน่ายในปี พ.ศ. 2518

ในยุคมืดของสังคมไทย คือ เหตุการณ์ 14 ตุลา และ เหตุการณ์ 6 ตุลา นั้นคาราวานเป็นวงดนตรีที่แต่งเพลงออกมาเรียกร้องประชาธิปไตยอย่างจริงจัง และเป็นวงดนตรีวงเดียวจากเหตุการณ์สมัยนั้นที่ยังอยู่มาจนถึงทุกวันนี้

สมาชิกยุคแรกของวงคาราวานประกอบไปด้วย สุรชัย จันทิมาธร (หงา) ร้องนำ, วีระศักดิ์ สุนทรศรี (แดง) เล่นกีตาร์, ทองกราน ทานา (อืด) เล่นกีตาร์ลีด ฟลุต และร้องประสาน, มงคล อุทก (หว่อง) เป่าเมาท์ออร์แกน พิณ ซอ และร้องประสาน นอกจากนั้นยังมีสมาชิกชั่วคราวคนอื่น ๆ เช่น พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ (หมู) อู๊ด ยานนาวา, ชัคกี้ ธัญญรัตน์

เพลงของคาราวานโดยส่วนใหญ่แต่งโดยสุรชัย ยกเว้นบางบทเพลงได้แก่
 นกสีเหลือง และ บูบู โดย วินัย อุกฤษณ์
 คนกับควาย โดย สมคิด สิงสง และ วิสา คัญทัพ
 อีสาน และ คิดถึงบ้าน (เดือนเพ็ญ) โดยอัศนี พลจันทร
 เปิบข้าว โดย จิตร ภูมิศักดิ์
 ลุกขึ้นสู้, คืนสู่รัง และ กุหลาบแดง โดย มงคล อุทก
 อเมริกันอันตราย โดย ทองกราน ทานา และ วีระศักดิ์ สุนทรศรี
 เซิ้งอีสาน โดย อุทัย มหาวงศ์

 สมาชิก 
 สมาชิกปัจจุบัน 
 สุรชัย จันทิมาธร (หงา) ร้องนำ, กีตาร์, เมาท์ออร์แกน, ร้องประสาน เกิด 29 เมษายน พ.ศ. 2491 (พ.ศ. 2518–ปัจจุบัน)
ทองกราน ทานา (อืด) กีตาร์ลีด, ไวโอลิน, ร้องประสาน เกิด 19 ตุลาคม พ.ศ. 2492 (พ.ศ. 2518–ปัจจุบัน)

 อดีตสมาชิก 
มงคล อุทก (หว่อง) กีตาร์พิณ, เมาท์ออร์แกน, โหวดแผง, ร้องประสาน เกิด 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2494 (พ.ศ. 2518–2561; )
วีระศักดิ์ สุนทรศรี (แดง) กีตาร์, ร้องประสาน เกิด 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2493 (พ.ศ. 2518–2564; )
พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ (หมู) กลอง, ฟลุต เกิด 18 กันยายน พ.ศ. 2496 (พ.ศ. 2518)

 ผลงานของคาราวาน 
 อัลบั้ม ในนาม คาราวาน 
คนกับควาย (ธันวาคม 2518)
อเมริกันอันตราย (มกราคม 2519)
บ้านนาสะเทือน (มิถุนายน 2526)
คนตีเหล็ก (สิงหาคม 2526)
1985 (พฤษภาคม 2528)
คนไกลบ้าน (กรกฎาคม 2529)
ยูเอส เจแปน (พฤษภาคม 2530)
อานนท์ (กุมภาพันธ์ 2531)บทเพลงรัก(คุณภาพ) ในแบบฉบับ“หงา คาราวาน”ศิลปินแห่งชาติคนใหม่/บอน บอระเพ็ด
ตุลา–คม (ตุลาคม 2537)

 อีพี 
 คาราวาน (2518 ผลิตเป็นแผ่นเสียง 7 นิ้ว มี 4 เพลง)
 โลกร้อน คนละลาย (อีพี 4 เพลง ที่จัดทำขึ้นเพื่อแจกจ่ายในงานคอนเสิร์ต โลกร้อน คนละลาย)

อัลบั้มรวมเพลง
 บทเพลงจากราวไพร
 ชุดอมตะ (2525)
 สันติภาพ
 เสียบปลั้ก
 Electric Caravan (ผลิตและจำหน่ายเฉพาะในประเทศญี่ปุ่น) 2530
 บันทึกวงคาราวาน 1
 บันทึกวงคาราวาน 2526 – 2544
 คีตนุกรม คาราวาน หมวด การเมือง (2535)
 คีตนุกรม คาราวาน หมวด ชีวิตสามัญชน (2535)
 คีตนุกรม คาราวาน หมวด นิราศ ลี้ภัยรอนแรม (2535)
 คีตนุกรม คาราวาน หมวด สงคราม หรือ สันติภาพ (2535)
 รวมเพลงเพื่อชีวิต สุรชัย-มงคล-พงษ์เทพ-ฅาราวาน (2535)
 บทเพลงจากภูผา (2536)
 รำลึกคาราวาน (พฤษภาคม 2537)
 คาราวาน 20 ปี คนกับงาน (2538)
 รวมบทเพลงเพื่อชีวิต 14 ตุลาคม 16
 คาราวานมิตรภาพ
 คาราวาน WORLD WIDE
 คาราวาน 2517 – 2542
 ภูพาน ภูผา พงพนา
 ชุดพิเศษ
 รวมเพลงเพื่อชีวิต
 The Very Best Of คาราวาน (มีนาคม 2543)
 รวมฮิต คาราวาน สุดยอดเพลงเพื่อชีวิต 1-2 (ตุลาคม 2545)
 คีตนุกรม 30 ปี 14 ตุลา คาราวาน (ตุลาคม 2545)
 รวมฮิต 30 ปี ย้อนรอย คาราวาน (2547)
 แฟนพันธุ์แท้ ฅ.คาราวาน (กุมภาพันธ์ 2553)
 บันทึก...เพลงเพื่อชีวิต (เมษายน 2558)
 คาราวาน SONGS FIR LIFE HIT (พฤษภาคม 2562)
 คีตนุกรม คาราวาน ตามรอยเกวียน (2517-2525)

 อัลบั้มภาคพิเศษ 
 มารครองเมือง (เป็นการทำงานร่วมกันกับ คุรุชน และ โคมฉาย ตั้งวงดนตรีชื่อ ภูซาง 60 อัลบั้มชุดนี้บันทึกเสียงกันในป่าภูซาง เมษายน 2520) มารครองเมือง มรดกจีไอ ลุงโง่ย้ายภูเขา สามล้อ ฝนใหม่ โคราชขับไล่อเมริกา อีสานคืนถิ่น ฯลฯ
 Amerasia อัลบั้มเพลงประกอบภาพยนตร์ ที่ทำร่วมกับศิลปินระดับโลกอย่าง Terry Allen และวง The Panhandle Mystery (2526)
 กลับมาเถิด (พฤศจิกายน 2534) ร่วมกับ พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ
 คาราวาน PIANO เป็นงานอัลบั้มที่ทำภายใต้ชื่อของ พีรภา อภิสุข
 เปิดกรุคาราวาน (เส้นเสียงเปล่า) ร่วมกับ บังคลาเทศแบนด์

 ผลงานร่วมกับศิลปินคนอื่น 
 ต้นฉบับ 1 (2528)
 เพื่อชีวิตพันล้าน (2541)
 เสรีภาพ (ตุลาคม 2541) - จัดทำขึ้นเพื่อสมทบทุนสร้างอนุสรณ์สถาน14 ตุลาคม
 โคตรเพลงเพื่อชีวิต รวมฮิต 2543 (ตุลาคม 2542)
 เพลงดังแห่งทศวรรษ ชุด รวมเพลงเพื่อชีวิต 3 (พฤษภาคม 2544)
 เพลงเพื่อชีวิต เต้นออกกำลังกาย​ เพื่อสุขภาพ​ (กันยายน 2546)
 ซับน้ำตาอันดามัน (มกราคม 2548) - จัดทำขึ้นเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติคลื่นยักษ์ สึนามิ 6 จังหวัดภาคใต้ ในเพลง อยู่เคียงข้างเธออันดามัน
 เขาควาย เพื่อชีวิต (2548)
 3 ขุนพล ค.เพื่อชีวิต (2550)
 รวมฮิต 14 ต.เพื่อชีวิต (2558)
 รวมฮิตเพลงคิดถึงบ้าน (กรกฎาคม 2559)
 3 มหากาฬ ตำนานเพลงเพื่อชีวิต (พฤษภาคม 2560)
 รวมฮิต แสงจันทร์ ตะวันแดง (สิงหาคม 2562)
 ตำนาน เพื่อชีวิต ฮิตมหาชน (เมษายน 2563)

คอนเสิร์ต
 คอนเสิร์ต ฟอร์ ยูนิเซฟ (19 มิถุนายน 2525)
 คอนเสิร์ต กึ่งศตวรรษธรรมศาสตร์ (ตุลาคม 2527)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อสันติภาพ ร่วมกับ คาราบาว (4 สิงหาคม 2528)
 คอนเสิร์ต บันทึก 12 ปี คาราวาน (25 มกราคม 2529)
 คอนเสิร์ต ก่อนเหยียบ US J PAN เดือนเพ็ญคอนเสิร์ต (17 ตุลาคม 2529)
 คอนเสิร์ต ไลฟ์ อิน แจแปน (8-9 สิงหาคม 2530)
 คอนเสิร์ต Aids (16 มกราคม 2531)
 คอนเสิร์ต คน คาราวาน (11 พฤศจิกายน 2531)
 แสดงสด ที่ โรงอาหาร ร.ร. สาธิตศิลปากร (1 มกราคม 2532)
 คอนเสิร์ต ดิน น้ำ ลม ไฟ (24 มิถุนายน 2532)
 คอนเสิร์ต มินามาตะ (9 - 28 สิงหาคม 2532)
 คอนเสิร์ต เพลงนอกรอบ (17 ตุลาคม 2532)
 คอนเสิร์ต 15 ปี คาราวาน (28-29 พฤศจิกายน 2532)
 คอนเสิร์ต คืนคน คาราวาน (28 พฤษภาคม 2533)
 คอนเสิร์ต สันติภาพในประเทศกัมพูพา (28 พฤษภาคม 2533)
 คอนเสิร์ต Live คาราวาน (สิงหาคม 2533)
 คอนเสิร์ต ศิลปินเพื่อสันติภาพ (9 กุมภาพันธ์ 2534)
 คอนเสิร์ต อคูสติก ไลฟ์ อิน แวนคูเวอร์ Vancouver Folk Music Festival (19 - 21 กรกฎาคม 2534)
 คอนเสิร์ต ดนตรี รวมน้ำใจศิลปินเพื่อชีวิต (26 กันยายน 2535)
 อคูสติกคอนเสิร์ต สืบสานความฝัน สืบ นาคะเสถียร ร่วมกับ พงษ์สิทธิ์ คำภีร์ (4 กันยายน 2536)
 กระทิง คอนเสิร์ต เขาใหญ่ มหกรรมคอนเสิร์ตเพลงเพื่อชีวิต (23 ตุลาคม 2536)
 คอนเสิร์ต 20 ปี คาราวาน (7-8 ตุลาคม 2537)
 คอนเสิร์ต แจม อิน แจแปน (7 พฤศจิกายน 2537)
 คอนเสิร์ต คาราวาน ชมรมคนดนตรีอำเภอโคนชัย (15 เมษายน 2538)
 คอนเสิร์ต ดนตรียอดหญ้าไหว (7 เมษายน 2539)
 คอนเสิร์ต มิตรภาพคาราวาน (28 มีนาคม 2540)
 คอนเสิร์ต 25 ปี คาราวาน (24-25 เมษายน 2542)
 คอนเสิร์ต 100 ปี ปรีดี 65 ปี ธรรมศาสตร์ (26 มิถุนายน 2542)
 คอนเสิร์ต ดนตรีสู่กระแสโลก (4 พฤศจิกายน 2543)
 คอนเสิร์ต คาราวาน ฟ้าบ่กั้น (11 พฤษภาคม 2544)
 คอนเสิร์ต คาราวาน ณ ศาลาเฉลิมกรุง (29 กันยายน 2544)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 8 (8 ตุลาคม 2545)
 คอนเสิร์ต ให้พ่อและเพื่อน (2 พฤศจิกายน 2545)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 9 (5 เมษายน 2546)
 คอนเสิร์ต 2004 คาราวาน เจแปนทัวร์ (2547)
 คอนเสิร์ต รอยเท้า วันเวลา 30 ปี คาราวาน (1 พฤศจิกายน 2547)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 10 (11 ธันวาคม 2547)
 คอนเสิร์ต คิดถึงลันตา (7 พฤษภาคม 2548)
 คอนเสิร์ต ๒๕๔๙ สวัสดีประเทศไทย (2549)
 คอนเสิร์ต เอาประเทศไทยของเราคืนมา (19 กันยายน 2549)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 12 (16 ธันวาคม 2549)
 คอนเสิร์ต หุบเขาฝนโปรยไพร 1 (24-25 กุมภาพันธ์ 2550)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 1 (28 เมษายน 2550)
 คอนเสิร์ต เพื่อนพ้องน้องพี่เพื่อชีวิต (20 พฤษภาคม 2550)
 คอนเสิร์ต เพื่อนช่วยเพื่อน แด่โฆษกคนยาก (8 กรกฏาคม 2550)
 คอนเสิร์ต @FreeHand (2550)
 คอนเสิร์ต โลกร้อน คนละลาย (4 พฤศจิกายน 2550)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 2 (15 มีนาคม 2551)
 คอนเสิร์ต 60 ปี วีรชนคนกล้า (รับเชิญ) (29 เมษายน 2551)
 คอนเสิร์ต โลกร้อน คนละลาย 2 ตอน หอมแผ่นดิน (25 ตุลาคม 2551)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 13 (31 มกราคม 2552)
 คอนเสิร์ต ต่อต้านนิวเคลียร์ (15 มิถุนายน 2552)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อชีวิตและธรรมชาติ ครั้งที่ 14 (23 มกราคม 2553)
 คอนเสิร์ต เพลงประชาชน (4 กุมภาพันธ์ 2553)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 3 (14 มีนาคม 2553)
 คอนเสิร์ต คาราวานออนซอน 37 ปี (7 พฤศจิกายน 2553)
 คอนเสิร์ต 40 ปี the legend of the guitar (20 - 21 พฤศจิกายน 2553)
 คอนเสิร์ต 20 ปี สานสัมพันธ์ คาราวาน-พยุหะ 2535-2554 (22 มกราคม 2554)
 คอนเสิร์ต ครบรอบ 2 ปี สถานีวิทยุชุมชนบ้านห้วยขวาง (5 กุมภาพันธ์ 2554)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 4 (19 มีนาคม 2554)
 คอนเสิร์ต อนุรักษ์เทือกเขาตะนาวศรี (2 มกราคม 2555)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 5 (17 มีนาคม 2555)
 คอนเสิร์ต หอบรักมาห่มป่า (16 กุมภาพันธ์ 2556)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 6 (16 มีนาคม 2556)
 คอนเสิร์ต 10 ปี คลึ่นความคิด ห่วงใยชายแดนใต้ (16 พฤศจิกายน 2557)
 คอนเสิร์ต แสน คิดถึงประเสริฐ จันดำ (15 พฤศจิกายน 2558)
 คอนเสิร์ต หอบรักมาห่มป่า 4 (20 กุมภาพันธ์ 2559)
 คอนเสิร์ต หอบรักมาห่มป่า 5 (3 กุมภาพันธ์ 2561)
 คอนเสิร์ต Khaoyai Cowboys Festival (26 ธันวาคม 2561-1 มกราคม 2562)
 คอนเสิร์ต หอบรักมาห่มป่า 7 (9 กุมภาพันธ์ 2563)
 คอนเสิร์ต ครบรอบ 50 ปี คาราวาน (26 มกราคม 2567)
 คอนเสิร์ต ลุยเขา มิวสิค เฟสติวัล (22 พฤศจิกายน 2568)
 คอนเสิร์ต เพื่อชีวิต นับดาว ณ สวนผึ้ง (7 กุมภาพันธ์ 2569)

เพลงปฏิวัติ
 ถั่งโถมโหมแรงไฟ

ผลงานเพลงที่กล่าวถึงศิลปินท่านอื่น ๆ
 เพลง ไฟเพื่อชีวิต ร้องโดย มงคล อุทก (เป็นบทเพลงที่กล่าวถึงศิลปินเพื่อชีวิต โดยมีเนื้อร้องอยู่ท่อนหนึ่งที่กล่าวถึงชื่อของ คาราวาน เพลงนี้แต่งเนื้อร้องโดย พยัพ คำพันธุ์ และบรรจุอยู่ในอัลบั้ม "เสี่ยหำน้อย")
 เพลง จากใจ ร้องโดย โฮป (เป็นบทเพลงที่กล่าวถึงศิลปินเพื่อชีวิต โดยมีเนื้อร้องอยู่ท่อนหนึ่งที่กล่าวถึงชื่อของ คาราวาน และบรรจุอยู่ในอัลบั้ม "จากวันนั้นถึงวันนี้")
 เพลง 20 ปี คาราวาน (เป็นบทเพลงที่กล่าวถึงศิลปินเพื่อชีวิต โดยมีเนื้อร้องอยู่ท่อนที่กล่าวถึงชื่อของ คาราวาน และบรรจุอยู่ในอัลบั้ม "รุ่นคนสร้างชาติ")

อ้างอิง

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 caravannonzon.com เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ 
 caravannonzon.net เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ 

หมวดหมู่:กลุ่มดนตรีสัญชาติไทย
หมวดหมู่:กลุ่มดนตรีไทยในยุค 1970
หมวดหมู่:ดนตรีเพื่อชีวิต
หมวดหมู่:พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย
หมวดหมู่:ศิลปินสังกัดแกรมมี่โกลด์
หมวดหมู่:กลุ่มดนตรีที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2518
หมวดหมู่:ศิลปินที่เป็นแนวร่วมกปปส.