อาณาจักรหอคำเชียงรุ่ง

อาณาจักรหอคำเชียงรุ่ง () (ลาว: ອານາຈັກຮໍຄຳຊຽງຮຸ່ງ) (พม่า: ဇာတ်လမ်း၏ အဓိပ္ပါယ်) คือ อาณาจักรที่เคยตั้งอยู่ในเขตสิบสองปันนา มณฑลยูนนาน ประเทศจีน

 ขนาด และ เขตการปกครอง 
อาณาจักรหอคำเชียงรุ่ง หรือ อาณาจักรเชียงรุ่ง เป็นอาณาจักรที่เคยทรงอำนาจมากในเขตประเทศจีนตอนใต้ ทั้งยังขยายอิทธิพลไปตีเอาเมืองใกล้เคียง เช่น
 เมืองเชียงตุง ของชาว ไทขึน หรือ ไทเขิน
 เมืองบางเมืองของอาณาจักรล้านช้าง
 เมืองแถง หรือ เมืองเดียนเบียนฟู ของชาวไทดำ
 เมืองเวียงคำแถนอาณาจักรภูแถนหลวง
มีวัฒนธรรมที่โดดเด่นเป็นของตนเอง ใกล้เคียงกับวัฒนธรรมของพม่า ล้านนา สยาม ลาว และ เวียดนาม โดยแบ่งระบบการปกครองเป็น 12 พันนา 12000 พันนา หรือ 12 เขตการปกครอง โดยแต่ละเมือง จะมีเมืองเล็ก ๆ หลาย ๆ เมือง มารวมกันอยู่เมืองใหญ่ หรือ พันนา พูดอีกนัยหนึ่งก็คือ การปกครองแบบ สหพันธรัฐ และมีเมืองหลวงอยู่ที่ เมืองเชียงรุ่ง การแบ่งเช่นนี้ก็เพราะว่า ความสะดวกในการปกครองและการเก็บส่วยอากร เก็บเครื่องบรรณาการส่งไปยังเชียงรุ่งซึ่งเป็นเมืองหลวง

ที่จริงการแบ่งเขตแบบพันนานี้ นิยมใช้ในภูมิภาคแถว ๆ นั้น ลงมาจนถึงดินแดนล้านนา อีกอาณาจักรหนึ่งที่เป็นที่รู้จักก็คือ แคว้นสิบสองจุไทย ของชาวไทดำ ในอาณาจักรล้านนานั้นก็เช่นเดียว โดยจะเห็นได้จากตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ซึ่งกล่าวถึงเขตแดนของเมืองเชียงแสนที่สร้างขึ้น บริเวณเมืองเงินยางเดิมโดยพญาแสนภู พระราชนัดดาของ พระยามังรายมหาราช เมื่อปี พ.ศ. 1871 ตอนหนึ่งว่า "ดังมักแคว้นเขตแดนเมืองเชียงแสนทั้งเมือง มี 32 พันนาแล"

หลังจากนั้น อาณาจักรนี้ก็ถูกโจมตี จนอาณาจักรหอคำเชียงรุ่งล่มสลาย กลายเป็นแคว้นสิบสองปันนา

 รายพระนามเจ้าฟ้าเชียงรุ่ง 
พระนามเริ่ม (พ.ศ.)สิ้นสุด (พ.ศ.)หมายเหตุพญาเจือง17031723สามไค้เนือง17231744พระโอรสในพญาเจืองอ้ายพูง17441767พระโอรสในสามไค้เนืองท้าวรุ่งแก่นชาย17681789พระโอรสในอ้ายพูง, พระอัยกา (ตา) ในพญามังรายท้าวแรงหลวง17891814พระโอรสในท้าวรุ่งแก่นชายท้าวพูวาก18151828พระโอรสในท้าวแรงหลวงยี่เพียงลากซาย18281829พระอนุชาในท้าวพูวากเจ้าไอ่18291888พระโอรสในยี่เพียงลากซายเจ้าคานเมือง18891933พระโอรสในเจ้าไอ่ท้าวสิดาคำ19341956พระโอรสในเจ้าคานเมืองท้าวกุมมาร19561957พระอนุชาในท้าวสิดาคำท้าวกือเมือง19571958พระโอรสในท้าวสิดาคำท้าวบากอง19581959พระโอรสในท้าวกือเมืองท้าวสองเมือง19591977พระอนุชาในท้าวบากองเสือล่วงฟ้า19601974พระภาติยะ (ลูกของน้องชาย) ในท้าวสิดาคำ, ปกครองร่วมกับท้าวสองเมืองท้าวปราแสง19752000พระโอรสในเสือล่วงฟ้าท้าวสามพ่อลือไท20012033พระอนุชาในท้าวสองเมืองสามไค้เนือง20332047พระโอรสในท้าวสามพ่อลือไทเจ้าคานเมือง20472081พระภาติยะ (ลูกของน้องชาย) ในสามไค้เนืองเจ้าศรีสมภาร20812104พระโอรสในเจ้าคานเมืองเจ้าอุ่นเมือง21042121พระโอรสในเจ้าศรีสมภารเจ้าศรีสุนันทา21212122พระโอรสในเจ้าอุ่นเมืองเจ้าอิ่นเมือง21222126พระอนุชาในเจ้าศรีสุนันทาเจ้าหน่อเมือง21262171พระโอรสในเจ้าอิ่นเมืองเจ้าศรีสุธรรมา21712187พระโอรสในเจ้าหน่อเมืองเจ้าหม่อมคำลือ21882201พระโอรสในเจ้าศรีสุธรรมาเจ้าหม่อมท้าว22012209พระอนุชาในเจ้าหม่อมท้าวเจ้าหน่อเมือง22082215พระโอรสในเจ้าหม่อมคำลือเจ้าเมืองท้าว22152229พระโอรสในเจ้าหม่อมท้าวเจ้าแพงเมือง22292269พระโอรสในเจ้าเมืองท้าวเท่าชิ่นเพา22692272พระโอรสในเจ้าแพงเมืองเท่าเส่าวิ้น22722310พระอนุชาในเท่าชิ่นเพาเท่าวุ้ยภิ้น23152316พระโอรสในเท่าเส่าวิ้นเท่าวุ้ยภิ้นหลบหนีไปพม่า จีนจึงตั้งข้าหลวงมาควบคุมเชียงรุ่ง (2316 - 2320)เจ้าหม่อมสุวรรณ23202340พระอนุชาในเท่าวุ้ยภิ้นเจ้าหม่อมมหาวงศ์23402345พระโอรสในเจ้าหม่อมสุวรรณเจ้ามหาน้อย23462377พระโอรสในเจ้าหม่อมมหาวงศ์เจ้าหม่อมสุชาวรรณราชบุตร23772407พระภาติยะ (ลูกของน้องชาย) ในเจ้าหม่อมมหาวงศ์เจ้าหม่อมส้อ24072419พระภาติยะ (ลูกของน้องชาย) ในเจ้าหม่อมสุชาวรรณราชบุตรเจ้าหม่อมคำลือ24212468พระโอรสในเจ้าหม่อมส้อเจ้าหม่อมสุวรรณปราคราง24682486พระโอรสในเจ้าหม่อมคำลือเจ้าหม่อมคำลือ24872493พระภาติยะ (ลูกของน้องชาย) ในเจ้าหม่อมสุวรรณปราครางยกเลิกตำแหน่งเจ้าฟ้า (2493)

 อ้างอิง 

"Gazetteer of Upper Burma and the Shan states"
 Kanbawsa - A Modern Review

หมวดหมู่:อาณาจักรหอคำเชียงรุ่ง
หมวดหมู่:มณฑลยูนนาน
หมวดหมู่:เชียง
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในทวีปเอเชีย
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประวัติศาสตร์จีน

หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศจีน