อำเภอพระประแดง

พระประแดง เป็นอำเภอที่มีขนาดพื้นที่เล็กที่สุดในจังหวัดสมุทรปราการ ในอดีตมีฐานะเป็นศูนย์กลางของจังหวัดพระประแดง แต่ต่อมาถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดสมุทรปราการดังเช่นปัจจุบันและเป็น 1 ถึง 3 อำเภอของจังหวัดที่ไม่มีอาณาเขตติดต่อกับอ่าวไทย

 ที่มาของชื่อ
คำว่า "พระประแดง" บ้างว่ามาจากคำว่า "ประแดง" หรือ "บาแดง" แปลว่า คนเดินหมายหรือ คนนำข่าวสาร แต่เดิมเมืองพระประแดงเป็นเมืองหน้าด่านเมื่อมีเหตุการณ์ใด ๆ เกิดขึ้น จะต้องแจ้งข่าวสารไปให้เมืองหลวง (ละโว้) ทราบโดยเร็ว

ส่วนจิตร ภูมิศักดิ์ อธิบายว่า "พระประแดง" มาจากชื่อ "พระแผดง" ซึ่งเป็นชื่อเทวรูปสำคัญที่ขุดพบสององค์ที่คลองสำโรงต่อคลองทับนางเมื่อปี พ.ศ. 2061 ซึ่งคำว่า "แผดง" มาจากคำของขอมโบราณว่า "เผฺดง" ที่ใช้เรียกเทวรูปหรือตำแหน่งยศขุนนาง โดยเชื่อว่าชื่อเมืองน่าจะเรียกตามศาลพระแผดงที่พวกขอมเคยสร้างไว้จิตร ภูมิศักดิ์. ความเป็นมาของคำสยาม, ไทย ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : ชนนิยม, 2556, หน้า 414-415 

ส่วนรุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล สันนิษฐานว่า "พระประแดง" มาจากคำว่า "กมารเตง" ที่หมายถึงเทวรูปศักดิ์สิทธิ์สององค์ดังกล่าว

 ประวัติศาสตร์ 
พระประแดงเดิมตรงคลองเตย

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ วินิจฉัยว่า พระประแดงเป็นเมืองโบราณสมัยขอมมีชื่อเรียกว่า "พระประแดง" แต่ประเด็นนี้ก็พิสูจน์ได้ยาก 

ตำแหน่งที่ตั้งเมืองพระประแดงเดิม ปัจจุบันตั้งอยู่ในบริเวณท่าเรือคลองเตย กรุงเทพมหานคร เหตุผลที่สนับสนุนที่ตั้งเดิมนี้ คือ มีปรากฏในจดหมายเหตุเอ็งเงิลแบร์ท เค็มพ์เฟอร์ ได้ลงตำแหน่งเมืองพระประแดง (Prapedain) อยู่บริเวณคุ้งแม่น้ำตรงบริเวณคลองเตยในปัจจุบันE. Kaempfer, A description of the Kingdom of Siam (Bangkok: Orchid Press, 1998), 77. และในโคลงนิราศชุมพรแต่งโดยพระพิพิธสาลี ซึ่งเชื่อว่าท่านมีอายุอยู่ในช่วงรัชกาลที่ 1 เมื่อท่านได้ล่องเรือผ่านช่องนนทรี จากนั้นถึงบางเตยซึ่งก็คือตำแหน่งคลองเตยในปัจจุบัน แล้วจึงกล่าวถึงศาลพระแผดง (ศาลพระประแดง) แล้วจึงเป็นพระโขนงพระพิพิธสาลี, โคลงนิราศชุมพร โคลงนิราศพระพิพิธสาลี (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2542), 74–75. 

โคลงนิราศพระยาตรังผลงานพระยาตรังได้แต่งขึ้นในต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ในโคลงบทที่ 29 ถึงช่องนนทรี แล้วกล่าวถึงศาลพระแผดงและในโคลงบทที่ 31 กล่าวถึงบางขนง (พระโขนง) และในนิราศเมืองแกลงของสุนทรภู่ แต่งขึ้นในรัชกาลที่ 1 เมื่อท่านผ่านบริเวณบ้านบางระจ้าวหรือบางกะเจ้าในปัจจุบัน แล้วเอ่ยถึงศาลพระประแดง สุนทรภู่, นิราศเมืองแกลง ชีวิตและงานของสุนทรภู่ (กรุงเทพฯ: องค์การค้าคุรุสภา, 2534), 62.

เอกสารที่เกี่ยวข้องกับเมืองพระประแดงปรากฏครั้งแรกในพระราชพงศาวดารฉบับพระจักรพรรดิพงษ์ (จาด) พ.ศ. 2040 แผ่นดินสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 ว่า พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพระจักรพรรดิพงษ์ (จาด) (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2533), 18. พระราชพงศาวดารฉบับนี้ ศ.ดร.นิธิ เอียวศรีวงศ์ สันนิษฐานว่าเป็นพระราชพงศาวดารที่ชำระในสมัยราชวงศ์บ้านพลูหลวง

ขณะที่ในกำสรวลสมุทรในบทที่ 71 ซึ่งเป็นวรรณคดีอยุธยายุคต้น (พ. ณ ประมวญมารค สันนิษฐานว่าแต่งระหว่าง พ.ศ. 2025–2034) ไม่กล่าวถึงพระประแดงเลยมานิต วัลลิโภดม, "ตามเรือใบขทิงทอง" กำสรวลสมุทรศรีปราชญ์ นิราศนรินทร์ (กรุงเทพฯ: แพร่พิทยา , 2502), 521–522.  จึงสันนิษฐานว่าเมื่อครั้งที่ประพันธ์กำสรวลสมุทรบริเวณเมืองพระประแดงยังไม่น่ามี ทำให้ข้อสันนิษฐานว่าพระประแดงมีมาตั้งแต่สมัยขอมดูยังไม่หนักแน่น เมืองพระประแดงยังเคยใช้เป็นที่รับรองราชทูต ดังปรากฏหลักฐานในบันทึกบาทหลวงตาชาร์ด ที่เดิน
ทางเข้ามายังกรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ. 2228บาทหลวงตาชาร์ด, จดหมายเหตุการเดินทางสู่ประเทศสยาม, แปลโดย สันต์ ท. โกมลบุตร (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2528), 29. แต่อย่างไรก็ตามเมืองพระประแดงในสมัยอยุธยาไม่น่าที่จะมีบทบาทสูงมาก เพราะเมืองที่มีบทบาทและความสำคัญสูงในบริเวณปากน้ำ คือเมืองธนบุรี ดังจะเห็นได้จากมีการก่อป้อมขนาดใหญ่ที่เมืองธนบุรี รวมถึงในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าท้ายสระที่เจ้าเมืองธนบุรีเป็นแม่กองเกณฑ์หัวเมืองขุดคลองเกร็ดน้อย และยังมีส่วนช่วยเจ้าฟ้าอภัยชิงราชสมบัติพระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม 2 (กรุงเทพฯ: โอเดียน สโตร์ , 2505), 195–204.

ปากพระประแดง
เมืองพระประแดงในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าบรมโกศได้เลื่อนมาลงอยู่ที่บริเวณอำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ ส่วนจะเลื่อนลงมาเมื่อใดไม่ทราบ และเมื่อเมืองพระประแดงมาอยู่ตำแหน่งใกล้กับแม่น้ำเจ้าพระยา จึงทำให้ในเอกสารเรียกแม่น้ำ เจ้าพระยาช่วงนี้ว่า ปากพระประแดง

จากจดหมายเหตุพระอุบาลีไปลังกาทวีปครั้งแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าบรมโกศ พ.ศ. 2295 กล่าวว่า สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, เรื่องประดิษฐานพระสงฆ์สยามวงศ์ในลังกาทวีป (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2531 ที่ระลึกสมโภชหิรัณยบัฎ พระธรรมปัญญาบดี 24 เมษายน 2531), 92. จากข้อความดังกล่าว ระบุว่าเมืองพระประแดงอยู่ใต้คลองบางปลากด สอดคล้องกับพระราชสาส์นไปเมืองจีนครั้งกรุงธนบุรีที่ชี้ว่า เมืองพระประแดงเป็นเมืองสุดท้ายก่อนออกทะเลและใกล้กับแหลมฟ้าผ่า

พระราชพงศาวดารธนบุรีฉบับจันทนุมาศ (เจิม) ซึ่งชำระในต้นรัชกาลที่ 1 กล่าวว่า เมื่อ พ.ศ. 2311 ว่า พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 65 (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร , 2503), 28. พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพ นางสงวน นพวงศ์ ณ อยุธยา ณ เมรุวัดมกุฏกษัตริยราม 

จากหลักฐานทั้งหมดชี้ให้เห็นว่าเมืองพระประแดงในช่วงแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าบรมโกศอยู่ใกล้กับปากแม่น้ำเจ้าพระยามาก อีกทั้งเอกสารในช่วงนี้เรียกแม่น้ำเจ้าพระยาช่วงนี้ว่า ปากพระประแดง และยังแสดงให้เห็นได้ว่า ในช่วงระยะต้นสมัยธนบุรีบริเวณคลองเตยไม่ใช่ปากแม่น้ำแล้ว เพราะปากน้ำอยู่ใต้เมืองสมุทรปราการปัจจุบัน เมืองพระประแดงที่คลองเตยเริ่มหมดความสำคัญลง ประกอบกับมีประชากรที่เบาบางเพราะผลกระทบของสงครามเสียกรุงครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2310) จึงส่งผลให้ในปี พ.ศ. 2314 มีการรื้อเอาอิฐกำแพงเก่าเมืองพระประแดงมาก่อกำแพงและป้อมที่ธนบุรีพระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม 2, 346

พระราชพงศาวดารฉบับบริติชมิวเซียม กล่าวถึง ปี จ.ศ. 1169 (พ.ศ. 2350) ว่า สมเด็จกรมพระราชวังบวรฯ ทูลเกล้าถวายพระราชพงศาวดาร เนื้อหาในพระราชพงศาวดารฉบับนี้ได้กล่าวถึง ปากน้ำพระประแดง ในสมเด็จพระบรมโกศ (พ.ศ. 2275–2301) ว่า พระราชพงศาวดารกรุงสยาม จากต้นฉบับของบริติชมิวเซียมกรุงลอนดอน ประชุม
พงศาวดารภาคที่ 82 (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2537), 319.

เมืองนครเขื่อนขันธ์
เนื่องจากได้ย้ายเมืองหลวงมาที่กรุงเทพ ซึ่งลงใกล้ปากน้ำมากขึ้น ขณะเดียวกันเมืองรายทางจากปากน้ำมาถึงกรุงเทพมีเพียงเมืองเดียวคือ สมุทรปราการ ซึ่งได้สร้างความกังวลเรื่องรับศึกทางทะเล ดังนั้นสมเด็จกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทจึงได้กราบบังคมทูลขอสร้างเมืองขึ้นที่ปากลัด เนื่องจากมีที่ตั้งเป็นจุดยุทธศาสตร์ใหญ่เหมาะแก่การตั้งป้อมปืนใหญ่และสามารถควบคุมเส้นทางบริเวณปากคลองลัดโพธิ์ได้ แต่ยังไม่สำเร็จเนื่องจากเกิดศึกกับพม่าก่อน

จนในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย โปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ลงไปทำเมืองที่บริเวณปากลัด ตัดเอาแขวงกรุงเทพมหานครและแขวงเมืองสมุทรปราการ พระราชทานชื่อเมืองว่า นครเขื่อนขันธ์เจ้าพระยาทิพากรวงศ์, พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 2, ชำระโดย นฤมล ธีรวัฒน์ , (กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์อมรินทร์, 2548), 49. ตำแหน่งของเมืองนครเขื่อนขันธ์ตั้งอยู่ระหว่างคลองลัดโพธิ์กับคลองลัดหลวง จน พ.ศ. 2358 จึงให้มีการพระราชพิธีฝังอาถรรพณ์ยกเสาประตูตั้งป้อมที่ปากลัดประชุมหมายรับสั่งภาคที่ 3 (กรุงเทพฯ: คณะกรรมการชำประวัติศาสตร์, 2528) , 79–85.

เมื่อแรกสถาปนานครเขื่อนขันธ์โปรดเกล้าฯ ให้มอญพวกเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี) มาเป็นพลประจำเมือง ในปีรุ่งขึ้นมอญจากเมาะตะมะอพยพเข้ามา 3 ทาง คือ กาญจนบุรี อุทัยธานี และตาก เข้ามาสมทบที่นครเขื่อนขันธ์เจ้าพระยาทิพากรวงศ์, พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 2, ชำระโดย นฤมล ธีรวัฒน์, 49,58. เมื่อแรกสถาปนาเมือง ยังไม่ปรากฏในพระไอยการนาทหารพลเรือนในกฎหมายตราสามดวงว่าเมืองแห่งนี้น่าจำสังกัดกับกรมใด แต่สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ ทรงมากำกับการก่อสร้าง เมื่อพระองค์ทิวงคต สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพเมื่อสถาปนาขึ้นเป็นสมเด็จกรมพระราชวังบวรในรัชกาลที่ 3 และพระองค์ก็น่าจะได้กำกับเมืองนครเขื่อนขันธ์ถึงเสด็จทิวงคต จากนั้นสันนิษฐานว่าหม่อมไกรสรได้กำกับเมืองนครเขื่อนขันธ์ต่อเพราะเมื่อ พ.ศ. 2385 โปรดเกล้าฯ ให้หม่อมไกรสรไปกำกับเลกทำอิฐสร้างเมืองประชุมหมายรับสั่งภาคที่ 4 ตอน 2 (กรุงเทพฯ: คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์, 2537), 86.  อีกทั้งยังมีหลักฐานว่าหม่อมไกรสรเป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการตั้งเจ้าเมืองนครเขื่อนขันธ์ จดหมายเหตุรัชกาลที่ 3 เล่ม 2 (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2530), 110–111. รวมถึงเรื่องที่ท่านถูกกล่าวโทษว่าทำตัวเทียมพระเจ้าอยู่หัวก็เกิดขึ้นที่นครเขื่อนขันธ์จดหมายเหตุรัชกาลที่ 3 เล่ม 2 (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2530), 110–111.

ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เซอร์จอห์น เบาว์ริง ได้เข้ามาสนธิสัญญา กล่าวไว้ใน ราชอาณาจักรและราษฎรสยาม เมื่อท่านผ่านบริเวณนครเขื่อนขันธ์ ซึ่งท่านเรียกว่า ปากลัด และได้กล่าวถึงป้อมที่ปากลัดว่ามีป้อมอยู่ 2 ฟากแม่น้ำ ที่ฝั่งซ้ายของแม่น้ำ มีโซ่ขวางแม่น้ำ เป็นโซ่เหล็กและเสาไม้ขนาดใหญ่มิให้เรือรบแล่นทวนขึ้นกรุงเทพได้ ป้อมมีทหารจำนวนไม่มาก นอกจากนั้นยังระบุว่า เมืองปากลัดเป็นเมืองที่ส่งฟืนเข้ามากรุงเทพและยังระบุว่าประชากรในเมืองนี้เป็นมอญ Sir J. Boering, The Kingdom and People of Saim Vol. I (Kuala Lampu 
 Oxford University Press, 1969), 22. ในสมัยรัชกาลที่ 4 เมืองนครเขื่อนขันธ์ขึ้นกับกรมกลาโหมเจ้าพระยาทิพากรวงศ์, พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 4 (กรุงเทพฯ:กรมศิลปากร, 2507), 223. พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพ นางอนงค์ เฑียรฆราษ โดยเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง) สมุหกลาโหมมีหน้าที่ดูแลเมืองนครเขื่อนขันธ์ ขณะที่บิดา สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) กำกับเมืองสมุทรปราการ

ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ไปขึ้นกับกระทรวงมหาดไทย จากนั้นวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2437 กระทรวงนครบาลกำกับ

ครั้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีการเปลี่ยนชื่อเมืองนครเขื่อนขันธ์เป็นเมืองพระประแดง

การเปลี่ยนแปลงเขตการปกครอง
ตรงนี้เป็นประวัติศาสตร์รายปี
 พ.ศ. 2464   ตั้งจังหวัดพระประแดง
วันที่ 21 สิงหาคม 2470 แก้ไขเขตจังหวัดพระนคร จังหวัดสมุทรปราการ และจังหวัดพระนคร (1,2)พระบรมราชโองการ ประกาศ เรื่อง แก้ไขเขตจังหวัดพระนคร ธนบุรี พระประแดง สมุทรปราการ และมีนบุรีในมณฑลกรุงเทพ ฯ กับธัญบุรี ในมณฑลอยุธยา
(1) โอนพื้นที่ตำบลช่องนนทรี ตำบลบางโพงพาง ของอำเภอพระประแดง ไปขึ้นอำเภอพระโขนง และโอนอำเภอพระโขนง จังหวัดพระประแดง มาขึ้นกับจังหวัดพระนคร เป็น อำเภอพระโขนง จังหวัดพระโขนง
(2) โอนพื้นที่ตำบลบางนา ตำบลสำโรงเหนือ ตำบลสำโรงใต้ ตำบลบางหญ้าแพรก ตำบลบางหัวเสือ ของอำเภอพระประแดงจังหวัดพระประแดง มาขึ้นกับอำเภอสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ
 พ.ศ. 2475   ยุบจังหวัดพระประแดง   ทำให้อำเภอพระประแดง   ขึ้นกับจังหวัดสมุทรปราการ
 วันที่  15   มีนาคม   2480   จัดตั้งเทศบาลเมืองพระประแดง   ในท้องที่บางส่วนของตำบลเชียงใหม่   ตำบลทรงคนอง   และตำบลตลาด  (ในปัจจุบันรวมกันเป็นตำบลตลาด) 
 วันที่  1   มกราคม   2486  จังหวัดสมุทรปราการได้ยุบลงเนื่องจากขณะนั้นในช่วง สงครามโลกครั้งที่ 2  ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาสภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ อำเภอพระประแดง  จึงย้ายไปขึ้นกับจังหวัดพระนคร 
 วันที่  10   พฤษภาคม  2489  ตั้งจังหวัดสมุทรปราการ ขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง  จึงทำให้อำเภอพระประแดง  กลับมาขึ้นกับจังหวัดสมุทรปราการ  เหมือนเดิม
 วันที่  20   กันยายน   2505    ตั้งตำบลบางกระสอบ  แยกออกจากตำบลบางน้ำผึ้ง และตำบลทรงคนอง
 วันที่  22  สิงหาคม  2506   จัดตั้งสุขาภิบาลพระประแดง   ในท้องที่ตำบลบางพึ่ง   ตำบลบางครุ   ตำบลบางจาก   ตำบลบางหญ้าแพรก   ตำบลบางหัวเสือ   และตำบลสำโรงใต้
 วันที่  6  พฤศจิกายน   2531   ตั้งตำบลสำโรง   แยกออกจากตำบลสำโรงใต้
 วันที่  1  กรกฎาคม  2533   ตั้งตำบลสำโรงกลาง  แยกออกจากตำบลสำโรงใต้ 
 วันที่  13   มีนาคม   2535   เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลพระประแดง  ใหม่  โดยให้  สุขาภิบาลพระประแดง   ครอบคลุมในท้องที่ตำบลบางพึ่ง  ตำบลบางครุ  และตำบลบางจาก     และ   ให้จัดตั้งสุขาภิบาลสำโรงใต้   ในท้องที่   ตำบลบางหญ้าแพรก  ตำบลบางหัวเสือ   ตำบลสำโรงใต้    ตำบลสำโรงกลาง    และตำบลสำโรง
 วันที่  24  เมษายน  2537   จัดตั้งเทศบาลตำบลลัดหลวง  โดย  ยกฐานะจากสุขาภิบาลพระประแดง
 วันที่  16  มีนาคม  2540    จัดตั้งเทศบาลตำบลสำโรงใต้  โดย  ยกฐานะจากสุขาภิบาลสำโรงใต้ 
 วันที่  21   กันยายน  2545   จัดตั้งเทศบาลเมืองลัดหลวง  โดย  ยกฐานะจากเทศบาลตำบลลัดหลวง
 วันที่  20   สิงหาคม  2552   ยกฐานะจากเทศบาลตำบลสำโรงใต้    เป็น   เทศบาลเมืองสำโรงใต้ 
 วันที่  17   กันยายน  2553   เปลี่ยนชื่อเทศบาลเมืองสำโรงใต้   เป็น  เทศบาลเมืองปู่เจ้าสมิงพราย 

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัด
 ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตยานนาวา เขตคลองเตย เขตพระโขนง และเขตบางนา (กรุงเทพมหานคร) มีแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองสมุทรปราการ มี​ คลองบางฝ้าย​ คลองขุด​ คลองบางนางเกรง​และ​ถนนทางรถไฟเก่า (สายปากน้ำ) เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองสมุทรปราการและอำเภอพระสมุทรเจดีย์ คลองขุด คลองบางฝ้าย กึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยา คลองท่าเกวียน และคลองบางจาก เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตทุ่งครุและเขตราษฎร์บูรณะ (กรุงเทพมหานคร) คลองรางใหญ่ คลองขุดเจ้าเมือง ลำรางสาธารณะ คลองบางพึ่ง คลองแจงร้อน เป็นเส้นแบ่งเขต

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอพระประแดงแบ่งเขตการปกครองย่อยเป็น 15 ตำบล 177 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)1.ตลาดTalat2.บางพึ่งBang Phueng3.บางจากBang Chak4.บางครุBang Khru5.บางหญ้าแพรกBang Ya Phraek6.บางหัวเสือBang Hua Suea7.สำโรงใต้Samrong Tai8.บางยอBang Yo9.บางกะเจ้าBang Kachao10.บางน้ำผึ้งBang Namphueng11.บางกระสอบBang Krasop12.บางกอบัวBang Ko Bua13.ทรงคนองSong Khanong14.สำโรงSamrong15.สำโรงกลางSamrong Klang

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
อำเภอพระประแดงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลเมืองพระประแดง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตลาดทั้งตำบล
 เทศบาลเมืองลัดหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางพึ่ง ตำบลบางจาก และตำบลบางครุทั้งตำบล
 เทศบาลเมืองปู่เจ้าสมิงพราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางหญ้าแพรก ตำบลบางหัวเสือ ตำบลสำโรงใต้ ตำบลสำโรง และตำบลสำโรงกลางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางยอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางยอทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางกะเจ้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกะเจ้าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางน้ำผึ้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางน้ำผึ้งทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางกระสอบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกระสอบทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางกอบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกอบัวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทรงคนอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทรงคนองทั้งตำบล

 การคมนาคม 
อำเภอพระประแดงมีถนนสายหลัก ได้แก่
 ถนนสุขสวัสดิ์ ตั้งแต่คลองท่าเกวียนจนถึงคลองบางพึ่ง​(สุดเขต​จังหวัดสมุทรปราการ)​
 ถนนนครเขื่อนขันธ์ ตั้งแต่แยกนครเขื่อนขันธ์​จนถึงแม่น้ำเจ้าพระยา​(ท่าน้ำพระประแดง)​
 ถนนพระราชวิริยาภรณ์
 ถนนเพชรหึงษ์
 ถนนปู่เจ้าสมิงพราย ตั้งแต่แยกรางรถไฟเก่าจนถึงแม่น้ำเจ้าพระยา​(ท่าน้ำปู่เจ้า)​
 ถนนทางรถไฟสายเก่าปากน้ำ ตั้งแต่แยกรางรถไฟ​เก่าจนถึง​สุดเขตจังหวัดสมุทรปราการ​
 ถนนกาญจนาภิเษก (ด้านใต้) ตั้งแต่คลองบางฝ้ายจนถึงสุดเขตจังหวัด​สมุทรปราการ​
นอกจากนี้ยังมีสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา 2 แห่ง
 สะพานภูมิพล (วงแหวนอุตสาหกรรม)
 สะพานกาญจนาภิเษก

สำหรับการคมนาคมในแม่น้ำเจ้าพระยา ได้แก่ แพขนานยนต์ และ เรือโดยสารข้ามฟาก ของ ห้างหุ้นส่วนจำกัด เภตรา และ บริษัท นาวาสมุทร จำกัด เรือโดยสารข้ามฟาก และ เรือหางยาวบริเวณวัดบางน้ำผึ้งนอก (ฝั่งตรงข้ามกับวัดบางนานอก เขตบางนา กรุงเทพมหานคร) เรือหางยาวบริเวณปลายถนนเพชรหึงษ์ (ฝั่งตรงข้ามกับท่าเรือกรุงเทพ เขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร)

 สถานที่ท่องเที่ยว 
200px|thumb|ป้อมแผลงไฟฟ้า
200px|thumb|ป้อมแผลงไฟฟ้า
 ป้อมแผลงไฟฟ้า
 ตลาดน้ำบางน้ำผึ้ง
 สวนสาธารณะและสวนพฤกษชาติศรีนครเขื่อนขันธ์ (สวนบางกระเจ้า)

 ประเพณี 
 ประเพณีแห่หงส์ ธงตะขาบ  
ประเพณีแห่หงส์ ธงตะขาบ กำเนิดขึ้นใน จ.สมุทรปราการ ชาวพระประแดง (มอญปาก-ลัด)
ปกติมักมีขึ้นในช่วงเวลา วันที่ 13 เมษายนของทุกปี หรือวันสงกรานต์
ความเป็นมาหรือสาระสำคัญของประเพณีไทยแห่หงส์ ธงตะขาบ ก็เพื่อเป็นการระลึกถึง และเป็นการบูชา รวมไปถึงการเฉลิมฉลองให้กับครั้งที่พระพุทธเจ้าเสด็จกลับลงจากชั้นภพดาวดึงส์ เป็นการถือปฏิบัติสืบทอดกันมาจนปัจจุบันนี้ โดยการร่วมงานเฉลิมฉลองประเพณีไทยนี้ ผู้คนต่าง ๆ มักจะนำเสาหงส์ และ ธงตะขาบ มาใช้คู่กัน

 สถานศึกษา 

 สถานศึกษาระดับมัธยมศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 
 โรงเรียนสุขสวัสดิ์
 โรงเรียนฉัตรทิพย์เทพวิทยา
 โรงเรียนบางครุ
 โรงเรียนบ้านบางจาก
 โรงเรียนพลอยจาตุรจินดา
 โรงเรียนราชประชาสมาสัย ฝ่ายมัธยม รัชดาภิเษก ในพระบรมราชูปถัมภ์
 โรงเรียนวัดกลาง
 โรงเรียนวัดกองแก้ว
 โรงเรียนวัดครุนอก
 โรงเรียนวัดครุใน
 โรงเรียนวัดคันลัด
 โรงเรียนวัดชมนิมิตร
 โรงเรียนวัดทรงธรรม
 โรงเรียนวัดท้องคุ้ง
 โรงเรียนวัดบางกระสอบ
 โรงเรียนวัดบางกอบัว
 โรงเรียนวัดบางกะเจ้ากลาง
 โรงเรียนวัดบางขมิ้น
 โรงเรียนวัดบางน้ำผึ้งนอก
 โรงเรียนวัดบางน้ำผึ้งใน
 โรงเรียนวัดบางฝ้าย
 โรงเรียนวัดบางหญ้าแพรก
 โรงเรียนวัดบางหัวเสือ
 โรงเรียนวัดปุณหังสนาวาส
 โรงเรียนวัดป่าเกด (ดิษวิทยาคาร)
 โรงเรียนวัดมหาวงษ์
 โรงเรียนวัดรวก
 โรงเรียนวัดราษฎร์รังสรรค์
 โรงเรียนวัดสวนส้ม
 โรงเรียนวัดสำโรงเหนือ
 โรงเรียนวัดแหลม
 โรงเรียนวัดโยธินประดิษฐ์
 โรงเรียนวิสุทธิกษัตรี
 โรงเรียนวัดโยธินประดิษฐ์
 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้า สมุทรปราการ

 สถานศึกษาระบบเอกชน 
 โรงเรียนกาญจนวิทยา
 โรงเรียนณัฎฐเวศม์
 โรงเรียนเซนต์แมรี่ (ประชานาถ)
 โรงเรียนปัญจนะวิทย์
 โรงเรียนป้อมปู่เจ้าสมิงพราย
 โรงเรียนศิริวิทยา
 โรงเรียนสันติดรุณ
 โรงเรียนสายอนุสรณ์
 โรงเรียนสำราญวิทยา
 โรงเรียนอนุบาลบัวขาว
 โรงเรียนอนุบาลบ้านพุทธรักษา
 โรงเรียนอนุบาลมารดา
 โรงเรียนอนุบาลศิริวิทย์
 โรงเรียนอนุบาลสดุดี
 โรงเรียนอนุบาลเจริญวัย
 โรงเรียนอนุบาลเซ็นดาณี
 โรงเรียนอาษาวิทยา
 โรงเรียนอำนวยวิทย์
 โรงเรียนเยาวนารีคริสเตียน

 บุคคลที่มีชื่อเสียงของเมืองพระประแดง 
พระช่วงเกษตรศิลปการ (ช่วง โลจายะ) ผู้ร่วมก่อตั้งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, อดีตรัฐมนตรีกระทรวงเกษตราธิการ และอดีตผู้ก่อตั้งพรรคสัมมาชีพ-ช่วยชาวนา
นายสมโพธิ แสงเดือนฉาย ผู้สร้างยอดมนุษย์อุลตร้าแมน และอดีตผู้กำกับภาพยนตร์
นายยรรยง โอฬาระชิน ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ ปี 2550

 อ้างอิง 

พ