อักษรไทย

อักษรไทย เป็นอักษรที่ใช้เขียนภาษาไทยและภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ เช่น คำเมือง, อีสาน, ภาษาไทยใต้, มลายูปัตตานี เป็นต้น ในประเทศไทย มีพยัญชนะ 44 รูป สระ 21 รูป วรรณยุกต์ 4 รูป และเครื่องหมายอื่น ๆ อีกจำนวนหนึ่ง พยัญชนะไทยจะเรียงตัวไปตามแนวนอน จากซ้ายไปขวา ส่วนสระจะอยู่หน้า บน ล่าง และหลังพยัญชนะประกอบคำแล้วแต่ชนิดของสระ

อักษรไทยไม่มีการแยกตัวอักษรพิมพ์ใหญ่และพิมพ์เล็กอย่างอักษรโรมัน และไม่มีการเว้นวรรคระหว่างคำ เมื่อจบหนึ่งประโยคจะลงท้ายด้วยการเว้นวรรค กับมีเครื่องหมายวรรคตอนจำนวนหนึ่ง

ภาษาไทยมีเลขไทยเป็นของตัวเอง แต่นิยมใช้ตัวเลขอาหรับเป็นส่วนใหญ่ในชีวิตประจำวัน

 ประวัติและวิวัฒนาการ 
อักษรไทยมีที่มาจากอักษรสุโขทัย ซึ่งพัฒนามาจากอักษรเขมรเก่า ซึ่งเป็นรูปเขียนแบบอักษรพราหมีใต้ที่มาจากอักษรปัลลวะ ตามธรรมเนียมระบุว่าราว พ.ศ. 1826 พ่อขุนรามคำแหงทรงประดิษฐ์อักษรไทยขึ้น อักษรไทยที่เก่าแก่ที่สุดที่รับรองได้มาจากจารึกพ่อขุนรามคำแหงที่สลักขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1835 อย่างไรก็ตาม มีนักวิชาการบางส่วนตั้งคำถามถึงความน่าเชื่อถือของสิ่งนี้ อักษรนี้มีที่มาจากอักษรเขมรเก่ารูปหวัดในขณะนั้น โดยปรับเปลี่ยนและทำให้ตัวอักษรเขมรเก่าบางตัวเรียบง่ายขึ้น และได้ประดิษฐ์ตัวอักษรใหม่เข้ามา เพื่อให้สอดคล้องกับระบบเสียงของภาษาไทย และยังเพิ่มเครื่องหมายวรรณยุกต์ด้วย

อักษรไทยถือเป็นอักษรแรกบนโลกที่ประดิษฐ์เครื่องหมายวรรณยุกต์เพื่อระบุวรรณยุกต์เฉพาะที่ไม่ปรากฏในกลุ่มภาษามอญ-เขมร (ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก), ตระกูลภาษาดราวิเดียน และกลุ่มภาษาอินโด-อารยันที่อักษรนี้สืบมาหรือได้รับอิทธิพลบางส่วน แม้ว่าภาษาจีนและภาษาในตระกูลภาษาจีน-ทิเบตต่างมีวรรณยุกต์เฉพาะในระบบเสียงตนเอง แต่ไม่มีเครื่องหมายวรรณยุกต์ในอักขรวิธีของตนเอง ทำให้เครื่องหมายวรรณยุกต์เป็นสิ่งประดิษฐ์ในภาษาไทยที่ภายหลังส่งอิทธิพลต่อกลุ่มภาษาไทอื่น ๆ และตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่าบางส่วนในอินโดจีน นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มกลุ่มพยัญชนะ (consonant clusters) ที่เขียนในแนวนอนและต่อเนื่อง แทนที่จะเขียนพยัญชนะตัวที่สองไว้ด้านล่างพยัญชนะตัวแรก ท้ายที่สุด อักษรไทยเคยเขียนเครื่องหมายสระทุกแบบบนบรรทัดหลัก แต่หลังจากนั้นไม่นานสิ่งนี้ไม่เป็นที่นิยมอีก

อักษรไทยมีการปรับปรุงอยู่เรื่อย ๆ ในสมัยพญาฦๅไทราว พ.ศ. 1900 มีการแก้ไขตัวอักษรให้ผิดเพี้ยนไปบ้างเล็กน้อย โดยเฉพาะการเพิ่มเชิงที่ตัว ญ ซึ่งใช้ติดต่อเรื่อยมาจนทุกวันนี้ คาดว่าน่าจะเอาอย่างมาจากเขมร ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ราว พ.ศ. 2223 ตัวอักษรเริ่มมีทรวดทรงดีขึ้นแต่ก็ไม่ทิ้งเค้าเดิม มีบางตัวเท่านั้นที่แก้ไขผิดไปจากเดิม คือตัว ฎ และ ธ ซึ่งเหมือนกับที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน นักวิชาการจำนวนหนึ่งเชื่อว่าในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตัวอักษรและการใช้งานมีความคล้ายคลึงกับในปัจจุบันมากที่สุด

 อักษรไทย 

 พยัญชนะ 
พยัญชนะไทยมี 44 รูป แต่ละตัวมีชื่อเรียกโดยเฉพาะ สามารถแบ่งตามฐานที่ใช้ในการออกเสียงเป็นวรรค เสียงอ่านที่กำกับไว้คือเสียงเมื่อเป็นพยัญชนะต้น

{|class=wikitable
!วรรค!!ฐานกรณ์!!colspan=2|กักสิถิล!!colspan=5|กักธนิตหรือเสียดแทรก!!นาสิก
|- align=center
!วรรค กะ!!เพดานอ่อน
|colspan=2|ก ไก่ 
|ข ไข่ 
|ฃ ขวด¹ 
|ค ควาย 
|ฅ คน¹ 
|ฆ ระฆัง 
|ง งู 
|- align=center
!วรรค จะ!!เพดานแข็ง
|colspan=2|จ จาน 
|colspan=2|ฉ ฉิ่ง 
|ช ช้าง 
|ซ โซ่ 
|ฌ เฌอ 
|ญ หญิง 
|-align=center
!วรรค ฏะ!!rowspan=2|ปุ่มเหงือก
|ฎ ชฎา 
|ฏ ปฏัก 
|colspan=2|ฐ ฐาน 
|colspan=2|ฑ มณโฑ 
|ฒ ผู้เฒ่า ||ณ เณร 
|-align=center
!วรรค ตะ
|ด เด็ก ||ต เต่า 
|colspan=2|ถ ถุง 
|colspan=2|ท ทหาร 
|ธ ธง ||น หนู 
|-align=center
!วรรค ปะ!!ริมฝีปาก
|บ ใบไม้ ||ป ปลา 
|ผ ผึ้ง ||ฝ ฝา 
|พ พาน ||ฟ ฟัน 
|ภ สำเภา ||ม ม้า 
|- align=center
!colspan=2|ไตรยางศ์!!colspan=2|กลาง!!colspan=2|สูง!!colspan=4|ต่ำ
|}
{|class=wikitable
!วรรค!!colspan=4|เปิดหรือรัว!! colspan="4" |เสียดแทรก!!เปิดข้างลิ้นปุ่มเหงือก!!กักเส้นเสียง!!เสียดแทรกเส้นเสียง
|-align=center
!เศษวรรค
|ย ยักษ์ ||ร เรือ ||ล ลิง ||ว แหวน 
|ศ ศาลา 
|ษ ฤๅษี 
|ส เสือ 
|ห หีบ 
|ฬ จุฬา ||อ อ่าง³ ||ฮ นกฮูก 
|-align=center
!ไตรยางศ์!!colspan=4|ต่ำ!! colspan="4" |สูง!!ต่ำ!!กลาง!!ต่ำ
|}

 ฃ และ ฅ เป็นอักษรที่ในปัจจุบันเลิกใช้แล้ว
 ในปัจจุบันเสียงนี้ถูกแทนที่ด้วย /j/ ในภาษาไทยกลาง แต่ยังคงพบได้ในภาษาไทยถิ่นอื่น ๆ เช่น ภาษาไทยอีสาน เป็นต้น
 อ ถือว่าเป็นเสียงว่างให้รูปสระมาเกาะได้

พยัญชนะไทยยังแบ่งออกเป็น 3 หมู่ เรียกว่า ไตรยางศ์ ประกอบด้วย
 อักษรสูง 11 ตัว ได้แก่ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห
 อักษรกลาง 9 ตัว ได้แก่ ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ
 อักษรต่ำ 24 ตัว ได้แก่ ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ

ความถี่ของพยัญชนะไทย  พยัญชนะไทยที่ใช้บ่อยที่สุดคือ น และที่ใช้น้อยที่สุดคือ ฅ ความถี่ที่แสดงในตารางอาจแตกต่างกันในทางปฏิบัติตามประเภทของข้อความ
(ผู้อ่านสามารถทดลองเปิดหน้าข่าว หรือเปิดหนังสือ ebook สักเล่มแล้วลอง ค้นหา(search) อักษรโดด ๆ เช่น ก ข ค ... จะพบว่าพยัญชนะไทยที่ใช้มากที่สุดในเอกสารนั้นคือ น (นอ หนู) หรืออาจจะเป็นตัวพยัญชนะ ร อ บ้างในบางเอกสารเท่านั้น)
 จุดรหัส ชื่อตัวอักษร พยัญชนะไทย TNC v.1 LEXiTRON Data 2.0 พจนานุกรมราชบัณฑิตฯ 2554 ยูนิโคด ความถี่ U+0E19 NO NU  น  9.68%  8.61%  8.29% U+0E23 RO RUA  ร  7.47%  9.17%  9.04% U+0E2D O ANG  อ  7.44%  6.61%  6.42% U+0E01 KO KAI  ก  7.35%  7.54%  7.79% U+0E07 NGO NGU  ง  6.90%  6.26%  5.66% U+0E21 MO MA  ม  6.24%  5.77%  5.78% U+0E22 YO YAK  ย  4.90%  4.90%  5.18% U+0E27 WO WAEN  ว  4.80%  4.71%  4.56% U+0E25 LO LING  ล  3.97%  4.26%  4.85% U+0E14 DO DEK  ด  3.96%  3.89%  3.60% U+0E17 THO THAHAN  ท  3.75%  2.89%  2.73% U+0E2B HO HIP  ห  3.59%  3.26%  3.67% U+0E15 TO TAO  ต  3.31%  3.81%  3.93% U+0E04 KHO KHWAI  ค  3.09%  3.35%  2.47% U+0E2A SO SUA  ส  3.07%  3.84%  4.13% U+0E1B PO PLA  ป  2.90%  2.60%  2.76% U+0E1A BO BAIMAI  บ  2.88%  3.06%  3.06% U+0E08 CHO CHAN  จ  2.69%  2.05%  1.98% U+0E02 KHO KHAI  ข  2.13%  1.78%  1.88% U+0E1E PHO PHAN  พ  1.95%  2.27%  2.43% U+0E0A CHO CHANG  ช  1.56%  1.73%  1.75% U+0E1C PHO PHUNG  ผ  0.86%  0.87%  0.72% U+0E16 THO THUNG  ถ  0.79%  0.79%  0.73% U+0E13 NO NEN  ณ  0.64%  0.65%  0.80% U+0E28 SO SALA  ศ  0.60%  0.89%  0.90% U+0E18 THO THONG  ธ  0.56%  0.63%  0.78% U+0E29 SO RUSI  ษ  0.47%  0.56%  0.60% U+0E0D YO YING  ญ  0.46%  0.57%  0.57% U+0E20 PHO SAMPHAO  ภ  0.44%  0.61%  0.70% U+0E0B SO SO  ซ  0.42%  0.45%  0.43% U+0E09 CHO CHING  ฉ  0.25%  0.29%  0.36% U+0E10 THO THAN  ฐ  0.20%  0.15%  0.20% U+0E1F FO FAN  ฟ  0.18%  0.44%  0.33% U+0E1D FO FA  ฝ  0.13%  0.24%  0.20% U+0E0F TO PATAK  ฏ  0.08%  0.08%  0.14% U+0E0E DO CHADA  ฎ  0.08%  0.08%  0.08% U+0E12 THO PHUTHAO  ฒ  0.07%  0.04%  0.04% U+0E2E HO NOKHUK  ฮ  0.06%  0.10%  0.12% U+0E11 THO NANGMONTHO  ฑ  0.03%  0.11%  0.14% U+0E06 KHO RAKHANG  ฆ  0.03%  0.07%  0.12% U+0E2C LO CHULA  ฬ  0.02%  0.03%  0.07% U+0E0C CHO CHOE  ฌ  0.003%  0.01%  0.03% U+0E03 KHO KHUAT  ฃ  0.001%  0%  0% U+0E05 KHO KHON  ฅ  0.0003%  0%  0%1: นับความถี่จาก Thai National Corpus (1st version on CQPweb) จำนวน 34,782,267 โทเค็น
2: นับความถี่ จากฐานข้อมูล LEXiTRON Data 2.0 จำนวนคำศัพท์ในพจนานุกรม 32,365 คำ 
3: นับความถี่จากฐานข้อมูล พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ จำนวนคำศัพท์ในพจนานุกรม 39,191 คำ (db.version 2018.07.24)

 สระ 
สระในภาษาไทยมี 21 รูป ซึ่งรูปสระเหล่านี้จะนำไปประกอบเป็นรูปสระที่ใช้จริงอีกต่อหนึ่ง (ดูที่ ภาษาไทย)

 ะ วิสรรชนีย์ นมนางทั้งคู่
  ั ไม้หันอากาศ หางกังหัน ไม้ผัด
  ็ ไม้ไต่คู้ ไม้ตายคู้
 า ลากข้าง
  ิ พินทุ์อิ พินทุอิ
  ่ ฝนทอง
  ํ นิคหิต นฤคหิต หยาดน้ำค้าง

 " ฟันหนู, มูสิกทันต์
  ุ ตีนเหยียด ลากตีน
  ู ตีนคู้
 เ ไม้หน้า
 ใ ไม้ม้วน
 ไ ไม้มลาย
 โ ไม้โอ

 อ ตัวออ
 ย ตัวยอ
 ว ตัววอ
 ฤ ตัวรึ
 ฤๅ ตัวรือ
 ฦ ตัวลึ
 ฦๅ ตัวลือ

 วรรณยุกต์ 
วรรณยุกต์ในภาษาไทยมี 4 รูป 5 เสียง

เสียงวรรณยุกต์ไทยตามหลักภาษาศาสตร์ แบ่งได้ดังนี้
 เสียงสามัญ (ระดับเสียงกึ่งสูง-กลาง)
 เสียงเอก (ระดับเสียงกึ่งต่ำ-ต่ำ)
 เสียงโท (ระดับเสียงสูง-ต่ำ)
 เสียงตรี (ระดับเสียงกึ่งสูง-สูง)
 เสียงจัตวา (ระดับเสียงต่ำ-กึ่งสูง)

 รูปวรรณยุกต์ 
เครื่องหมายวรรณยุกต์ในภาษาไทย มี 4 รูป ดังนี้

ไม้เอก (-่) ไม้โท (-้) ไม้ตรี (-๊) และ ไม้จัตวา (-๋)

อย่างไรก็ตาม ในจารึกสมัยโบราณ เช่น ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง มีเครื่องหมายวรรณยุกต์เพียง 2 รูป คือ ไม้เอก (-่) และไม้โท (-๋) เช่น น๋อง (น้อง), ห๋า (ห้า)

 การผันเสียงวรรณยุกต์ 
โดยทั่วไปเสียงพยางค์หนึ่งในภาษาไทย สามารถผันได้ ๕ เสียงวรรณยุกต์ แต่ในภาษาเขียน จะมีกฎเกณฑ์การผันที่ตายตัว ดังนี้
 หมู่อักษร-คำเป็นคำตาย  เสียงสามัญ เสียงเอก  เสียงโท  เสียงตรี  เสียงจัตวา อักษรกลาง คำเป็น    ก่า  ก้า  ก๊า  ก๋า อักษรกลาง คำตาย สระสั้น  -    ก้ะ  ก๊ะ  ก๋ะ อักษรกลาง คำตาย สระยาว  -    ก้าบ  ก๊าบ  ก๋าบ อักษรสูง คำเป็น  -  ข่า  ข้า  -   อักษรสูง คำตาย สระสั้น  -    ข้ะ  -  - อักษรสูง คำตาย สระยาว  -    ข้าบ  -  - อักษรต่ำ คำเป็น    -  ค่า  ค้า  - อักษรต่ำ คำตาย สระสั้น  -  -  ค่ะ    ค๋ะ อักษรต่ำ คำตาย สระยาว  -  -    ค้าบ  ค๋าบ

คำตายของอักษรกลางและอักษรสูง ไม่ว่าสระจะเป็นเสียงสั้นหรือเสียงยาวก็ผันวรรณยุกต์ตามรูปแบบเดียวกัน เว้นแต่คำตายของอักษรต่ำ เมื่อเป็นสระเสียงสั้นหรือเสียงยาวจะผันคนละแบบ

อักษรต่ำและอักษรสูงไม่สามารถผันให้ครบ ๕ เสียงได้ จึงมักจะใช้อักษรเสียงเดียวกันจากอีกหมู่หนึ่งมาใช้เป็นอักษรนำ โดยมีอักษรสูงนำ (ยกเว้นอักษร อ ซึ่งเป็นอักษรกลาง สามารถนำ อักษร ย ได้) เช่น นา หน่า น่า น้า หนา, มี หมี่ มี่ มี้ หมี

 ตัวเลข 

ตัวเลขที่เป็นอักษรไทย เรียกว่าเลขไทย มีลักษณะดังนี้
๐ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙
วิธีการบอกจำนวนใช้ระบบประจำหลักเหมือนกับตระกูลตัวเลขอาหรับอื่น ๆ

 เครื่องหมายวรรคตอน 

 . มหัพภาค หรือ จุด
 , จุลภาค หรือ ลูกน้ำ
 ; อัฒภาค
 : ทวิภาค หรือ ต่อ
 :- วิภัชภาค
 - ยัติภังค์
 — ยัติภาค
  ()  นขลิขิต หรือ วงเล็บ
 [ ] วงเล็บเหลี่ยม
 { } วงเล็บปีกกา
 ? ปรัศนี

 ! อัศเจรีย์
 “” อัญประกาศ
 ... จุดไข่ปลา
 _ _ _ เส้นประ
 " บุพสัญญา
 / ทับ
  ๆ ไม้ยมก
 ฯ ไปยาลน้อย หรือ เปยยาลน้อย
 ฯลฯ ไปยาลใหญ่ หรือ เปยยาลใหญ่
 ๏ ฟองมัน หรือ ตาไก่
 ๏" ฟองมันฟันหนู หรือ ฟันหนูฟองมัน

 ฯ อังคั่นเดี่ยว คั่นเดี่ยว หรือ คั่น
 ๚ อังคั่นคู่ หรือ คั่นคู่
 ๚ะ อังคั่นวิสรรชนีย์
 ๛ โคมูตร
  ๎ ยามักการ
  ์ ทัณฑฆาต (ตัวการันต์ คือพยัญชนะที่ถูกทัณฑฆาตกำกับ เช่น ก์ เรียกว่า กอการันต์)
  ฺ พินทุ
 ┼ ตีนครุ หรือ ตีนกา
 มหัตถสัญญา (ย่อหน้า)
 สัญประกาศ (ขีดเส้นใต้)

 รหัสยูนิโคดสำหรับอักษรไทย 
ช่วงรหัสยูนิโคด (Unicode) ของอักษรไทย คือ U+0E00 ถึง U+0E7F

 ดูเพิ่ม 
 ISO/IEC 8859-11
 TIS-620
 ภาษาไทย

อ้างอิง

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Interactive Thai alphabet with audio
 Comprehensive free Thai alphabet resource
 Comparing Thai script with Devanagari, Khmer, Burmese, and Tai Tham
 Omniglot – Thai
 Thai consonants
 Thai vowels
 Transliterations for Thai Vowels, Thai Consonants
 Phonetic Organization of the Thai Consonants, by Richard Wordingham
 Virtual Thai Keyboard Freeware for the Windows operating system
 Insert Zero-Width Space Character – This utility prepares Thai text by inserting the Unicode "Zero-Width Space Character" between detected word breaks.


หมวดหมู่:อักษรในตระกูลอักษรพราหมี
หมวดหมู่:พ่อขุนรามคำแหงมหาราช
หมวดหมู่:ประเทศไทยในปี พ.ศ. 1826