การสะสมแสตมป์

การสะสมแสตมป์ คือ การเก็บสะสมและรวบรวมแสตมป์ ตลอดจนสิ่งสะสมอื่น ๆ เช่น ซองจดหมาย การสะสมแสตมป์เป็นหนึ่งในงานอดิเรก ที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลก นับตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 พร้อมกับการเติบโตอย่างรวดเร็วของบริการไปรษณีย์ เนื่องจากมีการผลิตแสตมป์ใหม่ ๆ ออกมาอย่างต่อเนื่องโดยประเทศต่าง ๆ ที่ต้องการโฆษณาความโดดเด่นผ่านแสตมป์ของตน

 ประวัติศาสตร์ 
มีการคาดการณ์ว่าจอห์น เบิร์ก ผู้รับมอบอำนาจทั่วไปด้านภาษีแสตมป์ในไอร์แลนด์เป็นนักสะสมคนแรก ในปี ค.ศ. 1774 เขาได้รวบรวมสมุดรวมแสตมป์อากรแสตมป์ แบบนูนที่มีอยู่ ซึ่งมีมูลค่าตั้งแต่ 6 ปอนด์ไปจนถึงครึ่งเพนนี รวมถึงเครื่องหมายแสดงราคาแสตมป์ที่ประทับด้วยมือที่ใช้กับแสตมป์เหล่านั้น คอลเล็กชันของเขาได้รับการเก็บรักษาไว้ที่สถาบันรอยัลไอริชอะคาเดมี ดับลิน

การสะสมแสตมป์เริ่มขึ้นในเวลาเดียวกันกับที่มีการออกแสตมป์ครั้งแรก และภายในปี 1860 มีนักสะสมและผู้ค้าแสตมป์นับพันรายปรากฏตัวขึ้นทั่วโลก ขณะที่การศึกษาและงานอดิเรกรูปแบบใหม่นี้แพร่กระจายไปทั่วทวีปยุโรปอาณานิคมของยุโรปสหรัฐอเมริกาและส่วนอื่นๆ ของโลก

 การสะสม 
การสะสมแสตมป์เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าเป็นหนึ่งในสาขาที่ครอบคลุมหัวข้อกว้าง ๆ ของวิชาสะสมแสตมป์ ซึ่งก็คือการศึกษาเกี่ยวกับแสตมป์ นักสะสมแสตมป์อาจสะสมแสตมป์ได้ แต่ไม่จำเป็นต้องสะสม คำว่า "นักสะสมแสตมป์" มัก ถูกใช้เพื่อหมายถึงนักสะสมแสตมป์ นักสะสมแสตมป์ทั่วไปหลายคนสะสมแสตมป์เพื่อความเพลิดเพลินและผ่อนคลายโดยไม่ต้องกังวลกับรายละเอียด อย่างไรก็ตาม การสร้างคอลเลกชันแสตมป์ขนาดใหญ่หรือชุดสะสมที่ครอบคลุมนั้นโดยทั่วไปต้องอาศัยความรู้ด้านแสตมป์ และมักจะครอบคลุมถึงการศึกษาเกี่ยวกับแสตมป์ด้วย

แสตมป์มักถูกสะสมเนื่องจากคุณค่าทางประวัติศาสตร์และลักษณะทางภูมิศาสตร์ รวมถึงเรื่องราวต่าง ๆ มากมายที่ปรากฏบนแสตมป์ เช่น เรือ ม้า นก ไปจนถึงกษัตริย์ ราชินี และประธานาธิบดี

 การสะสมแสตมป์แบบต่าง ๆ 
 สะสมแสตมป์ของประเทศใดประเทศหนึ่ง ซึ่งอาจรวมถึงของสะสมอื่นที่ไปรษณีย์นำออกจำหน่าย เช่น ชีทที่ระลึก ซองวันแรกจำหน่าย ซองที่ระลึก บัตรตราไปรษณียากรที่ระลึก และบัตรภาพตราไปรษณียากรด้วย
 สะสมสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการไปรษณีย์ เช่น ไปรษณียบัตร จดหมายอากาศ ซองจดหมายมาตรฐาน ป้ายลงทะเบียน และสมุดตราไปรษณียากรเล่มเล็ก
 สะสมตราประทับ บนแสตมป์ ซองจดหมาย และไปรษณียบัตร
 สะสมแสตมป์ในหัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง เช่น แสตมป์รูปสัตว์ รูปกีฬา เป็นต้น

 สภาพของแสตมป์ที่สมบูรณ์และวิธีการเก็บรักษา 
 สภาพแสตมป์ 
แสตมป์ที่สะสม ถ้ามีสภาพดีจะถือเป็นสิ่งของที่มีมูลค่า สามารถนำไปขายต่อได้ราคาดี ซึ่งสภาพแสตมป์ที่ดี มีดังนี้
 ฟันแสตมป์ต้องอยู่ครบ ไม่ขาดหายไปเนื่องจากความผิดพลาดระหว่างการฉีกแสตมป์ออกจากกัน
 ไม่มีรอยเหลือง ขึ้นรา สนิม (เชื้อราสีแดง) หรือมีสีซีดลง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวิธีการเก็บรักษาเป็นส่วนสำคัญ
 ไม่มีรอยพับหรือรอยถลอก ไม่ว่าด้านหน้าหรือด้านหลังแสตมป์
 สำหรับแสตมป์ที่ยังไม่ใช้ จะต้องมีกาวด้านหลังครบ กรณีที่เป็นแสตมป์เก่าก็อนุโลมให้มีอาจมีรอยฮินจ์ได้
 สำหรับแสตมป์ที่ใช้แล้ว ตราประทับต้องไม่เลอะเกินไป

แสตมป์ยังไม่ได้ใช้โดยเฉพาะแสตมป์เก่า ๆ ถ้ามีสภาพดีเหมือนกับที่เพิ่งซื้อจากไปรษณีย์ นิยมเรียกว่าสภาพนอก หรือ mint เนื่องจากทางประเทศทางตะวันตกมีความชื้นต่ำ แสตมป์ไม่ค่อยเหลืองหรือขึ้นรา

แสตมป์ที่ไม่ได้คุณภาพตามที่ระบุไว้ มักมีมูลค่าต่ำลงมาก ดังนั้นเวลาเลือกซื้อหรือคัดเลือกแสตมป์มาสะสมจะต้องสังเกตให้ดี อีกทั้งวิธีการเก็บรักษาแสตมป์ก็มีส่วนสำคัญมาก เพื่อให้แสตมป์เลื่อมสภาพตามกาลเวลาช้าที่สุด

 การเก็บรักษาแสตมป์ 

โดยมีคำแนะนำในการเก็บดังนี้
 เก็บในที่ไม่ชื้น ไม่มีอุณหภูมิสูง ไม่โดนแสงแดด ไม่มีมอดหรือปลวก สำหรับสภาพอากาศในประเทศไทยควรเก็บในห้องปรับอากาศถึงแม้ว่าไม่เปิดเครื่องตลอดวัน ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญ
 อัลบั้มแสตมป์ที่ใช้ก็ควรเป็นแบบมีเมาท์ในตัว หรือมีการห่อเมาท์เพื่อป้องกัน
 วางอัลบั้มแสตมป์ในแนวตั้ง ป้องกันกาวแสตมป์ไปติดกับอัลบั้ม และไม่ให้รอยดุนนูนของแสตมป์รุ่นใหม่ ๆ เลือนหายไป
 จับแสตมป์ด้วยปากคีบเท่านั้น

 อุปกรณ์การสะสมแสตมป์ 
 แค็ตตาล็อกแสตมป์ (stamp catalogue) เป็นหนังสือรวบรวมรายละเอียดต่าง ๆ ของแสตมป์ทุกชุดเท่าที่พิมพ์ขึ้นรวมไปถึงราคาซื้อขายด้วย มีการพิมพ์เล่มใหม่ทุก ๆ 2-3 ปี
 เมาท์ (mount) และที่ตัดเมาท์ (mount cutter)

อุปกรณ์อื่น ๆ ที่มีประโยชน์ในการศึกษาแสตมป์
 แว่นขยาย (magnifying glass) สำหรับส่องดูรายละเอียดต่าง ๆ บนดวงแสตมป์
 มาตรวัดฟันแสตมป์ (perforation gauge) สำหรับวัดขนาดของฟันแสตมป์
 หลอดรังสีอัลตราไวโอเล็ต (ultraviolet lamp) สำหรับดูหมึกเรืองแสงที่พิมพ์บนแสตมป์

 เกรดแสตมป์ 
 ยังไม่ได้ใช้ (unused) เป็นแสตมป์ที่ยังไม่ผ่านการใช้งาน สภาพสมบูรณ์ ไม่มีรอยประทับตราไปรษณีย์ กาวด้านหลังยังคงใช้งานได้
 ใช้แล้ว (used) เป็นแสตมปที่ผ่านการใช้งานแล้ว มีรอยประทับตราไปรษณีย์ ไม่มีกาวติดด้านหลังเนื่องจากผ่านการชำระด้วยน้ำ หรืออาจมีอยู่บ้างก็ใช้งานได้ไม่ดี

การสะสมแสตมป์ที่ไม่ได้ใช้ต้องเสียเงินซื้อแสตมป์มาไม่ว่าจากที่ทำการไปรษณีย์หรือร้ายขายแสตมป์ แต่ถ้าสะสมแสตมป์แบบใช้แล้ว ไม่จำเป็นต้องลงทุน สามารถนำซองจดหมายไปแช่น้ำและลอกเอาแสตมป์ที่ติดอยู่ออกมาได้

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

LearnAboutStamps.com แหล่งข้อมูลสำหรับนักสะสมแสตมป์
Stamp Community ฟอรั่มนักสะสมแสตมป์
Caring for stamps and postal history แผ่นข้อมูลพิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุไปรษณีย์อังกฤษ
Philatelic Dictionary อังกฤษ – เยอรมัน – ฝรั่งเศส
StampNews.com ให้ข้อมูลอัปเดตเกี่ยวกับแสตมป์ฉบับใหม่และการสะสมแสตมป์จากทั่วโลก
Stamp Story, a 1955 information film about stamp collecting.

หมวดหมู่:งานอดิเรก
หมวดหมู่:แสตมป์