มหาวิทยาลัย

มหาวิทยาลัย (; มาจากภาษาละตินว่า universitas หมายถึง ทั้งหมดหรือส่วนรวม) เป็นสถาบันการศึกษาในระดับอุดมศึกษาและการวิจัย ซึ่งประสาทปริญญาทางวิชาการในสาขาวิชาต่าง ๆ คำว่า "มหาวิทยาลัย" ในภาษาอังกฤษ มีที่มาจากวลีภาษาละตินว่า universitas magistrorum et scholarium ซึ่งแปลได้คร่าว ๆ ว่า "ชุมชนแห่งครูและนักปราชญ์" โดยทั่วไปมหาวิทยาลัยจะเปิดสอนทั้งหลักสูตรปริญญาตรีและระดับบัณฑิตศึกษา

มหาวิทยาลัยแห่งแรก ๆ ในยุโรปพัฒนามาจากโรงเรียนที่ดูแลโดยคริสตจักรคาทอลิกเพื่อจุดประสงค์ในการให้การศึกษาแก่บาทหลวง มหาวิทยาลัยโบโลญญา ในประเทศอิตาลี ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี 1631 ได้รับการยกย่องว่าเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในแง่ของ:
 การเป็นสถาบันระดับสูงที่ประสาทปริญญาบัตร
 การเริ่มใช้คำว่า universitas (ซึ่งบัญญัติขึ้นในตอนก่อตั้ง)
 การมีอิสระจากโรงเรียนในสังกัดศาสนา และการประสาทปริญญาทั้งทางโลกและทางธรรม (โดยมีการเรียนการสอนจากทั้งผู้ที่อยู่ในสมณเพศและฆราวาส) ในวิชาไวยากรณ์, วาทศิลป์, ตรรกศาสตร์, เทววิทยา, กฎหมายศาสนจักร และกฎหมายรับรองเอกสาร

 ประวัติ 
ด้วยคำจำกัดความหลายแบบของมหาวิทยาลัย จึงเป็นการยากที่จะตัดสินได้ว่ามหาวิทยาลัยไหนเป็นมหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุดในโลก โดยมีกล่าวถึงมหาวิทยาลัยของเพลโต ในช่วงราว พ.ศ. 200 ว่าเป็นมหาวิทยาลัยในยุโรปที่เก่าแก่ที่สุดในโลก อย่างไรก็ตามมีการยอมรับอย่างกว้างขวางว่า มหาวิทยาลัยโบโลญญา ในเมืองโบโลญญา ประเทศอิตาลี เป็นมหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุด ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 1631 (ค.ศ. 1088) ถัดมาคือ มหาวิทยาลัยปารีส ในเมืองปารีส ประเทศฝรั่งเศส ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 1693 (ค.ศ. 1150) และถัดมาคือ มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ในเมืองออกซฟอร์ด ประเทศอังกฤษ ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 1710 (ค.ศ. 1167)

อย่างไรก็ดี หากขยายนิยามของมหาวิทยาลัยให้กว้างขึ้น โดยรวมทุกมหาวิทยาลัยในโลกและรวมไปถึงสมัยกลาง มหาวิทยาลัยที่เก่าแก่มากในโลกกลับตั้งอยู่ในตะวันออกใกล้และทวีปแอฟริกา และที่เก่าแก่ที่สุดในโลกคือมหาวิทยาลัยอัล-คาราอวีน ที่เมืองแฟ็ส ประเทศโมร็อกโก ซึ่งก่อตั้งมาตั้งแต่ พ.ศ. 1402

นอกจากนี้มหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุดในแต่ละประเทศ เช่น
 ประเทศเกาหลีใต้ - มหาวิทยาลัยซุงคยุนกวาน ก่อตั้งปี พ.ศ. 1941 (ค.ศ. 1398)
 สหรัฐ - มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ก่อตั้งปี พ.ศ. 2179 (ค.ศ. 1636)
 ประเทศออสเตรเลีย - มหาวิทยาลัยซิดนีย์ ก่อตั้งปี พ.ศ. 2393 (ค.ศ.1850)
 ประเทศญี่ปุ่น - มหาวิทยาลัยเคโอ ก่อตั้งปี พ.ศ. 2401 (ค.ศ. 1858)
 ประเทศจีน - มหาวิทยาลัยเทียนจิน ก่อตั้งปี พ.ศ. 2438 (ค.ศ. 1895)
 ประเทศไทย - จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก่อตั้งปี พ.ศ. 2439 (ค.ศ. 1896)

 ดูเพิ่ม 
 อุดมศึกษา
 สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ
 สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ
 สถาบันอุดมศึกษาเอกชน
 วิทยาลัย
 คณะวิชา
 บัณฑิตวิทยาลัย
 รายชื่อสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย
 รายชื่อมหาวิทยาลัยของรัฐในประเทศไทยเรียงตามการสถาปนา
 รายชื่อมหาวิทยาลัยเก่าแก่ที่สุดที่ยังเปิดสอน
 อันดับมหาวิทยาลัยไทย
 มหาวิทยาลัยแห่งชาติ


หมวดหมู่:สถาบันอุดมศึกษาแบ่งตามประเภท
หมวดหมู่:เยาวชน