เตตราไฮโดรแคนนาบินอล

เตตราไฮโดรแคนนาบินอล () รู้จักกันในชื่อ THC หรือ Δ9-THC หรือ  Δ9-เตตราไฮโดรแคนนาบินอล (delta-9-tetrahydrocannabinol) หรือ  Δ1-
เตตราไฮโดรแคนนาบินอล หรือ โดรนาบินอล (dronabinol) เป็น สารที่มีฤทธิ์ต่อจิตประสาท (psychoactive substance) ธรรมชาติพบใน พืชสกุลกัญชา (Cannabis sp.), Cannabis sativa, Cannabis indica ในรูปบริสุทธิ์เป็นของแข็งคล้ายแก้วในที่เย็น และจะเป็นของเหลวข้นเหนียวเมื่อโดนความร้อน  ละลายน้ำได้ช้า แต่จะละลายได้ดีใน เอทานอล (ethanol) หรือ เฮกเซน (hexane)

 เภสัชวิทยา 

ในทางเภสัชวิทยา เตตราไฮโดรแคนนาบินอลออกฤทธ์โดยการเชื่อมกับ แคนนาบินอยด์ รีเซพเตอร์(cannabinoid receptor) CB1 ที่อยู่ในสมอง การค้นพบว่ามีแคนนาบินอยด์ รีเซพเตอร์ แสดงว่าร่างกายสามารถสร้างสารคล้ายเตตราไฮโดรแคนนาบินอลได้เอง (endogenous) ซึ่งเรียกว่าแคนนาบินอยด์ (cannabinoids) และสารแคนนาบินอยด์ที่ร่างกายสร้างคือ อะแนนดาไมด์ (anandamide) และสารที่มีคุณสมบัติใกล้เคียง คล้ายกับโอปิออยด์ ที่เหมือนสารประกอบในฝิ่นโอปิแอต ที่ร่างกายสร้างซึ่งได้แก่ เอ็นดอร์ฟิน (endorphins) เอนคีฟาลิน (enkephalins) และ ไดนอร์ฟิน (dynorphin)

ผลของเตตราไฮโดรแคนนาบินอลต่อร่างกายคือ 
 การผ่อนคลาย (relaxation)
 ความรู้สึกสบาย, ความเคลิบเคลิ้ม (euphoria)
 มีความรู้สึกตาหวานและคอแห้ง
 ประสาทสัมผัสรับรสของอาหารได้ดีขึ้น
 ร่างกายอ่อนเพลียเมื่อรับสาร THC ในปริมาณที่มาก
 กระตุ้นให้อยากอาหาร

 การใช้ทางการแพทย์  
ทีเอชซี (THC) ซึ่งในบริบททางเภสัชกรรมเรียกว่าดรอนาบินอล (dronabinol) ได้รับการอนุมัติในสหรัฐอเมริกาในรูปแบบแคปซูลหรือสารละลายเพื่อบรรเทาอาการคลื่นไส้และอาเจียนซึ่งเกิดจากการให้เคมีบำบัด รวมถึงภาวะเบื่ออาหารที่เกิดจากโรคเอดส์ (HIV/AIDS) 

ทีเอชซีเป็นส่วนประกอบที่ออกฤทธิ์ในนาบิกซิโมลส์ (nabiximols) ซึ่งเป็นสารสกัดพิเศษจากกัญชา ได้รับการอนุมัติให้ใช้เป็นยาจากพืชในสหราชอาณาจักรเมื่อปี 2010 ในรูปแบบสเปรย์พ่นในช่องปากสำหรับผู้ป่วยที่เป็นโรคปลอกประสาทเสื่อมแบบแพร่หลายเพื่อบรรเทาอาการปวดเส้นประสาท ความเกร็งของกล้ามเนื้อ (spasticity) ภาวะกระเพาะปัสสาวะไวเกิน และอาการอื่น ๆ นาบิกซิโมลส์ (ในชื่อการค้า Sativex) มีจำหน่ายเป็นยาตามใบสั่งแพทย์ในประเทศแคนาดา ในปี 2021 นาบิกซิโมลส์ได้รับการอนุมัติให้ใช้ในทางการแพทย์ในประเทศยูเครน

ทีเอชซีเป็นสารประกอบที่พบได้บ่อยที่สุดในกัญชา และเป็นที่รู้จักดีในด้านฤทธิ์ทำให้เกิดอาการมึนเมาอย่างรุนแรง การใช้ทีเอชซีอย่างเรื้อรังอาจทำให้เกิดกลุ่มอาการเพิ่มการอาเจียนจากคานนาเบียนอยด์ (cannabinoid hyperemesis syndrome; CHS) ซึ่งเป็นภาวะที่มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนในรอบ และปวดท้อง ซึ่งอาการเหล่านี้อาจคงอยู่เป็นเดือนหรือเป็นปีหลังจากหยุดใช้ทีเอชซี

ผลข้างเคียงของทีเอชซี ได้แก่ ตาแดง ปากแห้ง ง่วงซึม ความจำเสื่อมชั่วคราว ปัญหาในการจดจ่อ การทรงตัวผิดปกติ (ataxia) ความอยากอาหารเพิ่มขึ้น ความวิตกกังวล อาการหวาดระแวง ภาวะจิตเภท (เช่น มีภาพหลอน หรือความเชื่อผิด ๆ) การลดแรงจูงใจ และการทำงานช้าลง เป็นต้น 

ขนาดยาที่ทำให้เสียชีวิตเฉลี่ยของทีเอชซีในมนุษย์ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด เนื่องจากมีข้อมูลที่ขัดแย้งกัน ในการศึกษาปี 1972 มีการให้ทีเอชซีในขนาดสูงถึง 90 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวกิโลกรัมกับสุนัขและลิง โดยไม่พบผลลัพธ์ที่เป็นอันตรายถึงชีวิต มีหนูบางตัวเสียชีวิตภายใน 72 ชั่วโมงหลังได้รับขนาดสูงถึง 36 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวกิโลกรัม ในเอกสารเผยแพร่ข้อมูลที่จัดทำโดยสำนักงานปราบปรามยาเสพติดของสหรัฐอเมริกาในปี 2020 ได้ระบุว่า “ยังไม่มีรายงานกรณีเสียชีวิตจากการใช้กัญชาภาวะเกินขนาด”

 ดูเพิ่ม 

 Cannabinoids
 HU-210
 Medical marijuana
 War on Drugs
 Cannabis
 THC Ministry
 Cannabis rescheduling in the United States
 Cannabidiol, an isomer of THC

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Scientific American Marijuana research
 THC-pharm, a German producer of THC for pharmacies.
 Erowid Compounds found in Cannabis sativa.

ตเตร้าไฮโดรแคนนาบินอล