ศาลอาญา (ประเทศไทย)

ศาลอาญา เป็นศาลในสังกัดศาลยุติธรรม ซึ่งเป็นองค์กรตุลาการตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (หน่วยราชการอิสระ) โดยเป็นหนึ่งในองค์กรของศาลยุติธรรมชั้นต้นแห่งประเทศไทย รับผิดชอบการใช้กฎหมายอาญาในบางเขตของกรุงเทพมหานคร ศาลนี้ตั้งอยู่ที่ถนนรัชดาภิเษก จึงมักเรียกกันว่า "ศาลอาญารัชดาฯ"

 ประวัติ 

 การก่อตั้งและพัฒนาระบบศาลอาญา 
ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้มีการปรับปรุงระบบศาลครั้งใหญ่รวบรวมศาลต่าง ๆ ที่มีอยู่กระจัดกระจายถึง 16 ศาลยุบรวมกันเป็นศาลในส่วนของความอาญาได้รวมศาลนครบาลกับศาลอาญานอกเข้าด้วยกันเรียกว่า "ศาลพระราชอาญา"  ตั้งอยู่ที่ "หอสัสดี" บริเวณท่าช้างวังหน้า

 การย้ายที่ตั้งและอาคารศาล 
ต่อมา พ.ศ. 2478 ได้มีประกาศใช้พระธรรมนูญศาลยุติธรรม จึงเปลี่ยนชื่อจากเดิมมาเป็น "ศาลอาญา" และต่อมา พ.ศ. 2484 ได้มีการก่อสร้างอาคารหลังใหม่ขึ้นที่บริเวณกองตราลหุโทษเดิมด้านถนนราชินีให้เป็นที่ตั้งของกระทรวงยุติธรรม ศาลอุทธรณ์ และศาลอาญา ส่วนด้านถนนราชดำเนินก่อสร้างเป็นอาคารศาลฎีกาและศาลแพ่ง ต่อมาวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2515 ศาลอาญาได้ย้ายทำการเดิมมาตั้งอยู่ที่แห่งใหม่ ณ อาคารศาลอาญา ถนนรัชดาภิเษก กรุงเทพมหานคร เป็นอาคารสูง 13 ชั้น

 โครงสร้างและแผนผัง 
ศาลอาญามีเขตอำนาจศาลครอบคลุมพื้นที่กรุงเทพมหานคร ดังนี้
 เขตจตุจักร
 เขตดอนเมือง
 เขตดินแดง
 เขตดุสิต
 เขตบางกะปิ
 เขตบางเขน (เฉพาะแขวงอนุสาวรีย์)
 เขตบางซื่อ
 เขตบึงกุ่ม
 เขตพญาไท
 เขตพระนคร
 เขตราชเทวี
 เขตลาดพร้าว (เฉพาะแขวงลาดพร้าว)
 เขตวังทองหลาง
 เขตสายไหม (เฉพาะแขวงคลองถนน)
 เขตหลักสี่
 เขตห้วยขวาง

 อำนาจหน้าที่ 
ศาลอาญามีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีอาญาทั้งปวง โดยเมื่อการกระทำผิดเกิดขึ้นได้ถูกอ้างหรือเชื่อว่าได้เกิดขึ้น หรือจำเลยมีที่อยู่หรือถูกจับกุมหรือเมื่อมีเจ้าพนักงานทำการสอบสวนในท้องที่ ซึ่งอยู่ในเขตอำนาจศาลและคดีที่เกิดขึ้นต้องมีอัตราโทษจำคุกเกิน 3 ปีขึ้นไปหรือปรับเกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ แต่คดีที่เกิดขึ้นนอกเขตศาลอาญา โจทก์จะยื่นฟ้องต่อศาลอาญาก็ได้ ทั้งนี้ อยู่ในดุลพินิจของศาลอาญาที่จะไม่ยอมรับพิจารณาพิพากษาคดีที่ยื่นฟ้องดังกล่าวหรือมีคำสั่งโอนคดีไปยังศาลอื่นที่มีเขตอำนาจของศาลที่รับโอนคดี นอกจากนี้ศาลอาญา ยังมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีที่ความผิดเกิดขึ้นนอกราชอาณาจักรไทยอีกด้วย

 ภารกิจ 
 การคุ้มครองเสรีภาพแก่ประชาชน
 การพัฒนาการให้บริการเพื่อความยุติธรรมแก่ประชาชน

 ผู้บริหาร 
 อธิบดีผู้พิพากษาศาลอาญา
 รองอธิบดีผู้พิพากษาศาลอาญา
 ผู้อำนวยการสำนักอำนวยการประจำศาลอาญา

 อ้างอิง 

อาญา