ราชวงศ์มังราย

ราชวงศ์มังรายประเสริฐ ณ นคร. (2549, กุมภาพันธ์). ประวัติศาสตร์เบ็ดเตล็ด. กรุงเทพฯ: มติชน. ISBN 9743236007. หน้า 270.และดูคำอธิบายที่ "มังราย" กับ "เม็งราย" อย่างไหนถูก () เป็นราชวงศ์ที่ปกครองอาณาจักรล้านนา ตั้งแต่รัชสมัยพญามังรายจนถึงพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ เป็นเวลายาวนานกว่า 260 ปี จนถึงยุคเสื่อม เมื่ออุปนิกขิต (สายลับ) ที่พระเจ้าบุเรงนองส่งมาฝังตัวเพื่อรายงานสถานการณ์ในเชียงใหม่ แจ้งกลับไปบอกว่าเชียงใหม่ถึงยุคเสื่อมสุดแล้ว ให้ยกทัพหงสาวดีมาชิงเมือง ดังนั้น ใน พ.ศ. 2101 พระเจ้าบุเรงนอง  จึงยกทัพมาตีเมืองเชียงใหม่ โดยทัพพม่าใช้เวลาเพียงสามวันก็สามารถยึดเมืองเชียงใหม่ได้โดยง่าย กษัตริย์เมืองเชียงใหม่ในขณะนั้น ได้หลบหนีไปยังเมือง"ปาไป่น้อย"หรือเมืองเชียงแสน ตามหลักฐานของจักรพรรดิจีนราชวงศ์หมิง  อีกหกปีต่อมาพม่าก็ปลดพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ออกจากราชบัลลังก์ในข้อหาแข็งเมืองก่อการกบฏพระเจ้าบุเรงนองจึงได้แต่งตั้งพระนางวิสุทธิเทวี อันเป็นเชื้อสายราชวงศ์มังรายอีกพระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์ พระนางครองเมืองเชียงใหม่ได้ 14 ปี ก็สวรรคต และสิ้นสุดราชวงศ์มังรายสายพญาแสนพู สกุลไทย ฉบับที่ 2389 ปีที่ 46 ประจำวันอังคารที่ 1 สิงหาคม 2543 แต่ราชวงศ์มังรายยังคงเหลือเชื้อสายในราชวงศ์ที่ปกครองเมืองเชียงตุง ซึ่งเป็นสายของพระราชบุตรอีกพระองค์ของพญาไชยสงคราม ซึ่งภายหลังที่อังกฤษเข้ายึดครองพม่า ราชวงศ์มังรายสายเชียงตุงได้อพยพเข้ามาอยู่ในอาณาจักรล้านนาภายใต้การปกครองของราชวงศ์ทิพย์จักร (ตระกูลเจ้าเจ็ดตน)

 ลำดับกษัตริย์ราชวงศ์มังราย 

 กษัตริย์ราชวงศ์มังรายสายเชียงใหม่ 
1  พญามังราย  พ.ศ. 1835 - 1854  (19 ปี)2  พญาไชยสงคราม  พ.ศ. 1854 - 1868  (14 ปี)3  พญาแสนพู พ.ศ. 1868 - 1877 (11 ปี)4  พญาคำฟู  พ.ศ. 1877 - 1879 (2 ปี)5  พญาผายู  พ.ศ. 1879 - 1898 (19 ปี)6  พญากือนา พ.ศ. 1898 - 1928 (30 ปี)7  พญาแสนเมืองมา  พ.ศ. 1928 - 1944 (16 ปี)8  พญาสามฝั่งแกน  พ.ศ. 1945 - 1984 (39 ปี)9  พระเจ้าติโลกราช  พ.ศ. 1984 - 2030 (46 ปี)10  พญายอดเชียงราย  พ.ศ. 2030 - 2038 (8 ปี)11  พญาแก้ว  พ.ศ. 2038 - 2068 (30 ปี)12  พระเมืองเกษเกล้า    พ.ศ. 2068 - 2081 (13 ปี) ครั้งที่ 113  ท้าวซายคำ  พ.ศ. 2081 - 2086 (5 ปี)  พระเมืองเกษเกล้า    พ.ศ. 2086 - 2088 (2 ปี) ครั้งที่ 214 พระนางจิรประภาเทวีพ.ศ. 2088 - 2089 (1 ปี)15 สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราชพ.ศ. 2089 - 2090 (1 ปี)  ว่างกษัตริย์    พ.ศ. 2090 - 2094 (4 ปี)16 พระเมกุฏิสุทธิวงศ์ พ.ศ. 2094 - 2107 ตั้งแต่ พ.ศ. 2101 ปกครองภายใต้อำนาจพม่า17  พระนางวิสุทธิเทวี  พ.ศ. 2107 - 2121 ปกครองภายใต้อำนาจพม่า

 แผนผังราชวงศ์มังรายสายเชียงใหม่ 

 รายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์ 
 ลำดับ พระนาม พระชาติกำเนิด พระราชสวามี/พระมหาเทวี หมายเหตุ  1  พระนางอั้วมิ่งเวียงไชย สืบเชื้อสายมาจากเวียงไชยปราการเพ็ญสุภา สุขคตะ ใจอินทร์. (3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555). "คลีโอพัตราแห่งล้านนา "นางพญาอั้วเชียงแสน"". มติชนสุดสัปดาห์. 32:1642, หน้า 76  พญามังราย    2  ไม่ปรากฏพระนามเพ็ญสุภา สุขคตะ ใจอินทร์. (27 กรกฎาคม พ.ศ. 2555). "ใครคือ “มหาเทวีแม่ลูกสอง” ผู้มิใช่ “มหาเทวีสองแม่ลูก”". มติชนสุดสัปดาห์. 32:1667, หน้า 76      พญาไชยสงคราม   3  นางซีมคำ (จีมคำ)    พญาแสนพู 4  ไม่ปรากฏพระนาม    พญาคำฟู   5  พระนางจิตราเทวี  ธิดาเจ้าเมืองเชียงของ  พญาผายู   6  พระนางยสุนทราเทวี หลานเจ้าเมืองเชียงของ  พญากือนา  7 พระนางติโลกจุฑาเทวี     พญาแสนเมืองมา  8  แม่พระพิลกพิเศษ เจียจันทร์พงษ์. การเมืองในประวัติศาสตร์ ยุคสุโขทัย-อยุธยา พระมหาธรรมราชา กษัตราธิราช. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ:มติชน, หน้า 48   พญาสามฝั่งแกน  9  ไม่ปรากฏพระนาม    พระเจ้าติโลกราช  10  พระนางสิริยศวดีเทวี  ธิดาขุนนางนครเขลางค์  พญายอดเชียงราย  11  ไม่ปรากฏพระนาม    พญาแก้ว 12  พระนางจิรประภาเทวี    พระเมืองเกษเกล้า  13  ไม่ปรากฏพระนาม    ท้าวซายคำ  14  พระเมืองเกษเกล้า  โอรสพญาแก้วพระนางจิรประภาเทวี 15  พระนางตนทิพย์พระนางตนคำ  ธิดาพระเมืองเกษเกล้า   สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช 16  ไม่ทราบ   พระเมกุฏิสุทธิวงศ์ 17  ไม่ทราบ    พระนางวิสุทธิเทวี 

 เจ้าฟ้าราชวงศ์มังรายสายเชียงตุง 
ลำดับผู้ปกครองเริ่มต้นสิ้นสุดหมายเหตุ1เจ้ามังคุ่ม และ เจ้ามังเคียน17901796ขุนนางชาวลัวะ ได้รับการแต่งตั้งจากพระญามังรายมหาราช2เจ้าน้ำท่วม17961807พระโอรสของพระญาไชยสงคราม ได้รับการแต่งตั้งจากพระญามังรายมหาราช3เจ้าน้ำน่าน18071860เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญามังรายมหาราช4เจ้าสามหมื่นห้วย18601867เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาไชยสงคราม5เจ้าอ้ายลก18671885เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาไชยสงคราม6เจ้าไส่น่าน18851903เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาผายู——19031911เป็นเมืองร้างไม่มีผู้ปกครอง7เจ้าเจ็ดพันตู
(เจ้าสัตตพันธุราชา)19111930พระโอรสของพระญาผายู ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาผายู8เจ้าอ้ายอ่อน
(เจ้ารัตนพันธุราชา)1930?พระโอรสของเจ้าเจ็ดพันตู มาช่วยเชียงใหม่รบกับอยุธยาแล้วถูกจับกุมตัวไป9เจ้าบุญชู
(เจ้าแขนเหล็ก,เจ้าพาหุราชา)19331946เจ้านายในราชวงศ์มังราย มีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้องของเจ้าเจ็ดพันตู10เจ้ายี่คำ
(พระยาเจ้ามธุระ)19461959พระอนุชาของเจ้าบุญชู——19591962ไม่ปรากฏรายละเอียด11เจ้าสามตนน้องหล้า
(พระยากองรัตนเภรี)19621986พระอนุชาของเจ้าบุญชู และเจ้ายี่คำ12เจ้าสามสรี
(พระยาสรีสุธัมมจุฬามณีราชา)19861999พระโอรสของเจ้าสามตนน้องหล้า13เจ้าพระยาอ้ายเลาคำทา
(จันทบุณณราชา)1999201714เจ้าเลา
(พระยาอทิตตราชา)20172062พระโอรสของเจ้าพระยาอ้ายเลาคำทา15เจ้าหน่อแก้ว20622064พระอนุชาของเจ้าเลา16เจ้าสายคอ
(พระยาสิวิเชยยราชา)20642066พระโอรสของเจ้าเลา17เจ้าไส่พรม20662066พระอนุชาของเจ้าสายคอ ครองเมืองอยู่ได้ประมาณ 1 เดือน18เจ้าสายเชียงคง20662066พระอนุชาของเจ้าสายคอ ครองเมืองได้ไม่กี่วัน19เจ้าคำหมู่20662066พระอนุชาของเจ้าสายคอ ครองเมืองได้ 1 เดือน 7 วัน20เจ้าท้าวคำฟู
(พระยาแก้วยอดฟ้านรินทา)20662103พระอนุชาของเจ้าสายคอ ส่งคณะทูตเพื่อขอเข้าสวามิภักดิ์กับพระเจ้าบุเรงนอง21เจ้าแก้วบุญนำ
(พระยารัตตนภูมินทนรินทา)21032139พระโอรสของเจ้าคำฟู22เจ้าคำท้าว
(พระยาสุธัมมราชา)21392163พระโอรสของเจ้าแก้วบุญนำ23เจ้าเกี๋ยงคำ
(เจ้าขาก,พระยาแก้วผาบนรินทะ)21632181พระอนุชาของเจ้าคำท้าว เคยครองเมืองขากมาก่อนที่จะขึ้นปกครองเมืองเชียงตุง24เจ้าอุ่น
(พระยาอาทิตตราชา)21812200พระโอรสของเจ้าเกี๋ยงคำ——22002204ไม่ปรากฏรายละเอียด25เจ้าอินคำ
(พระยารัตนพันธุ)22042221พระนัดดาของเจ้าแก้วบุญนำ (พระมารดาเป็นพระธิดาของเจ้าแก้วบุญนำ)26เจ้ารามหมื่น
(พระยาสุรินทราชา)22212229พระอนุชาของเจ้าอินคำ27เจ้าแก้วบุญมา
(อุเทยยไตรวัจระ)22292246พระโอรสของเจ้ารามหมื่น28เจ้าสาม??29เจ้าเมืองชืน2253227130เจ้าม่องมยู22722280พระอนุชาของเจ้าเมืองชื่น31เจ้าติตถนันทราชา22802283พระอนุชาของเจ้าเมืองชื่น และเจ้าม่องมยู32เจ้าเมืองสาม – ครั้งที่ 1
(จุฬามณีสิริเมฆภูมินนรินทาเขมาบติราชา)22832309พระโอรสของเจ้าติตถนันทราชา—เจ้ากาง23092312โอรสของเจ้าม่องมยู ชิงเมืองได้จากเจ้าเมืองสาม33เจ้าเมืองสาม – ครั้งที่ 2
(จุฬามณีสิริเมฆภูมินนรินทาเขมาบติราชา)2312233034เจ้ากองไท ที่ ๑
(สากยภูมินทนรินทา)2330?พระโอรสของเจ้าเมืองสาม ถูกเชียงใหม่รุกรานและพาตัวมายังเมืองเชียงใหม่35เจ้ามหาขนานดวงแสง23572400พระอนุชาของเจ้ากองไท ที่ ๑36เจ้ามหาพรม24012419พระโอรสของเจ้ามหาขนานดวงแสง37เจ้าฅำแสน24202423พระอนุชาของเจ้ามหาพรหม38เจ้าหม่อมเชียงแขง
(เจ้าโชติกองไท)24232429พระอนุชาของเจ้าคำแสน เคยครองเมืองเชียงแขง (เมืองสิงห์) มาก่อนที่จะขึ้นปกครองเมืองเชียงตุง39เจ้าหม่อมเสือ (มหาพยัคฆโชติกองฅำฟู)24292439พระโอรสของเจ้าหม่อมเชียงแขง—เจ้านางทิพย์ธิดา24392440พระขนิษฐาของเจ้าหม่อมเสือ ว่าราชการแทนเจ้าก้อนแก้วอินแถลงซึ่งเป็นพระอนุชา40เจ้าหม่อมก้อนแก้วอินแถลง24402478พระอนุชาของเจ้าหม่อมเสือ——24782480รอการแต่งตั้งจากสหราชอาณาจักร41เจ้ากองไทที่ 2
(สารกยะภูมินนรินทาเขมาธิบติราชา)24802480พระโอรสของเจ้าหม่อมก้อนแก้วอินแถลง ดำรงตำแหน่ง 162 วัน——24802486ไม่มีการแต่งตั้งเพราะมีการดำเนินคดีการปลงพระชนม์เจ้ากองไท แล้วต่อเนื่องถึงการเกิดสงครามโลกครั้งที่ 242เจ้าพรหมลือ (สิริสุวรรณราชยสสร)24862488พระเชษฐาของเจ้ากองไท ได้รับการแต่งตั้งโดยสยามในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 243สมเด็จเจ้าฟ้าชายหลวง24892502พระโอรสของเจ้ากองไทที่ 2 เจ้าฟ้าองค์สุดท้ายของเชียงตุง

 อ้างอิง 



ร