ลิแกนด์

ลิแกนด์  () มีความหมายตามวิชาดังนี้
 ลิแกนด์ (ชีวเคมี) หมายถึง สสารภายนอกเซลล์ที่เชื่อมต่อกับ รีเซพเตอร์ (recepter)
 ทางเคมี ลิแกนด์หมายถึง อะตอม ไอออน หรือ หมู่ฟังก์ชัน (functional group) ที่สามารถจะเชื่อมต่อกับ อะตอมหรือไอออนกลาง ซึ่งโดยทั่วไปจะเป็น โลหะ ด้วย โคออร์ดิเนต โควาเลนต์ บอนด์ (coordinate covalent bond) การจัดเรียงของลิแกนด์รอบๆ ศูนย์กลางนี้เรียกว่า คอมเพลกซ์ (complex)

 การจัดเรียงลิแกนด์ 

การตั้งชื่อลิแกนด์ตามการจัดเรียงทางเรขาคณิตของมัน  เช่นอะตอมศูนย์กลางที่อยู่ใจกลางของ โพลีฮีดรอน (polyhedron) ที่คอมเพลกซ์ที่เชื่อมต่อกับลิแกนด์ 4 ตัว จะเรียกว่า เตตร้าฮีดรอน (Tetrahedron) และถ้าลิแกนด์ 6 ตัว เรียกว่าเฮกซ่าฮีดรอน (hexahedron)

 พอลิเดนเตต ลิแกนด์ (Polydentate ligands) 

ลิแกนด์ ที่เชื่อมต่ออะตอมกลางหนึ่งที่เรียกว่า  โมโนเดนเตต (monodentate)
ลิแกนด์ บางโมเลกุลสามารถเชื่อมต่อกับ ไอออน ของ โลหะ ได้หลายที่ เพราะว่ามี คู่อิเล็กตรอนว่างอิสระมากกว่า 1 อะตอมเรียกว่า พอลิเดนเตต (polydentate)  ถ้าลิแกนด์มี 2โคออร์ดิเนชั่น ไซต์ เรียกว่า ไบเดนเตต (bidentate)  EDTA เป็นพอลิเดนเตต ลิแกนด์ ที่มีจุดเชื่อมต่อถึง 6 ที่   สกอร์ปิโอเนต ลิแกนด์ (scorpionate ligand) เป็น ไตรเดนเตต ลิแกนด์ คอมเพลกซ์ของพอลิเดนเตตเรียกว่าชีเลเตตคอมเพลกซ์ ซึ่งมีเสถียรภาพมากกว่าโมโนเดนเตตคอมเพลกซ์

 แอมบิเดนเตต ลิแกนด์ (Ambidentate Ligands) 

ลิแกนด์เหล่านี้สามารถเชื่อมต่อกับอะตอมกลางใน 2 ที่ อันใดอันหนึ่งแต่ไม่ใช่ทั้งสอง ไม่เหมือนโพลีเดนเตต ลิแกนด์ ตัวอย่างเช่น  CN-ที่สามารถเชื่อมต่อได้ อะตอม คาร์บอน หรือ ไนโตรเจน แต่ไม่ใช่ทั้ง 2 อะตอมในเวลาเดียวกัน 

 ลิแกนด์ธรรมดา 

 F-
 Cl-
 Br-
 I-
 CO
 RC:CR - สารประกอบที่มี  คาร์บอน-คาร์บอน ดับเบิล บอนด์
 เบนซีน (Benzene)
 คริปเตต (Cryptate)
 คราวน์ อีเทอร์ (Crown ether)
 OH-
 อะมีน (RNH2) and แอมโมเนีย (NH3)

หมวดหมู่:เคมี