เป่ายิ้งฉุบ

เป่ายิ้งฉุบ หรือ เป่ายิงฉุบ หรือ เป่า ยิง ฉุบ (; ) เป็นการละเล่นอย่างหนึ่งที่อาศัยเพียงเสี่ยงมือระหว่างผู้เล่นสองฝ่ายเพื่อเอาชนะกัน การเสี่ยงมือทำได้ 3 แบบ คือ ค้อน (กำมือ), กระดาษ (แบมือ) และกรรไกร (ยื่นเฉพาะนิ้วชี้และนิ้วกลาง) เกมเป่ายิ่งฉุบแบบแรกสุดมีต้นกำเนิดในประเทศจีนแล้วภายหลังนำเข้าประเทศญี่ปุ่น ซึ่งจากนั้นได้พัฒนาเป็นรูปแบบสมัยใหม่ ก่อนที่จะกระจายไปทั่วโลกเมื่อต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20

เกมผลรวมเป็นศูนย์ที่เล่นพร้อมกันมีผลลัพธ์ที่เป็นไปได้สามแบบ: เสมอ ชนะ หรือแพ้ ผู้เล่นที่ใช้รูปหินจะชนะผู้เล่นที่ใช้รูปกรรไกร ("หินทำลายกรรไกร" หรือในบางครั้ง "ทำกรรไกรทื่อ") แต่จะแพ้ผู้เล่นที่ใช้รูปกระดาษ ("กระดาษคลุมหิน") ผู้เล่นที่ใช้รูปกระดาษจะแพ้ผู้เล่นที่ใช้รูปกรรไกร ("กรรไกรตัดกระดาษ") ถ้าผู้เล่นทั้งสองคนใช้รูปเดียวกัน เกมนั้นถือเป็นเสมอ และมักเล่นใหม่เพื่อไม่ให้เสมอ

เป่ายิ้งฉุบมักใช้เป็นวิธีการเลือกที่ยุติธรรมระหว่างคนสองคน ซึ่งคล้ายกับการดีดเหรียญ, จับไม้สั้นไม้ยาว หรือทอยลูกเต๋าเพื่อระงับข้อพิพาทหรือให้กลุ่มที่เป็นกลางตัดสินใจ อย่างไรก็ตาม สิ่งที่เป่ายิ้งฉุบมีความแตกต่างจากวิธีการสุ่มแบบแท้จริงอยู่ที่ผู้เล่นสามารถเล่นได้โดยใช้ทักษะในระดับหนึ่ง ผ่านการจดจำและใช้ประโยชน์จากพฤติกรรมแบบไม่สุ่มของฝ่ายตรงข้าม

 กติกาการเล่น 
 ค้อน : ชนะกรรไกร แต่แพ้กระดาษ
 กระดาษ : ชนะค้อน แต่แพ้กรรไกร
 กรรไกร : ชนะกระดาษ แต่แพ้ค้อน

 การเล่น 
ผู้เล่นทั้งสองจะหันหน้าเข้าหากัน ไพล่มือที่จะเสี่ยงไว้ด้านหลัง เมื่อนับ "เป่า ยิ้ง" จะเตรียมเสี่ยงมือเอาไว้ ว่าจะออกเป็น ค้อน กระดาษ หรือกรรไกร เมื่อพูด "ฉุบ" ทั้งสองจะออกมือมาพร้อมกัน และจะรู้ทันทีว่าใครแพ้หรือชนะ

บางแห่ง เด็ก ๆ จะกำมือสองข้าง หมุนกำมือซ้ายและกำมือขวาวนรอบกัน หรืออาจจะแค่ยกกำมือข้างเดียวขึ้นเขย่า ๆ หรือเอามือจับติ่งหูพร้อมพูดคำเต็ม ๆ ว่า "ยัน ยิง เยา ปั๊กกะเป้า ยิ้งงงงงงงงง" เป็นการนัดพร้อม แล้วแสดงมือเป็น ค้อน กรรไกร หรือกระดาษ เมื่อจบท้ายที่เสียง "ฉุบ" ซึ่งหากออกเสียงฉุบไม่พร้อมกัน หรือแสดงมือไม่พร้อมกัน จะถือว่าเกิดการได้เปรียบเสียเปรียบ ก็ต้องเริ่มใหม่

ถ้าหากเสี่ยงมือออกมาเหมือนกันถือว่าเสมอ ต้องเล่นใหม่จนกว่าจะรู้แพ้ชนะ หรือบางครั้งนับจำนวนครั้งที่ชนะ เอา 2 ใน 3 หรือเอา 3 ใน 5

 เคล็ดลับและเทคนิค 
แม้จะไม่เป็นที่ยืนยันแน่นอน แต่ก็มีเคล็ดลับบางประการในการเล่นเป่ายิ้งฉุบดังนี้ 

 การเล่นเป่ายิ้งฉุบนั้น เริ่มต้นด้วยการกำมือ และแบเปลี่ยนเป็นรูปร่างต่าง ๆ เมื่อออกเสียงคำว่าฉุบ ตามหลักจิตวิทยาแล้ว ผู้เล่นส่วนมากมักจะออกกรรไกรหรือกระดาษในตาแรก เนื่องจากการออกค้อนนั้นยังคงสภาพกำมือไว้แบบ เดิมตามความรู้สึกแล้ว ผู้เล่นจึงมักจะไม่ออกค้อนในตาแรก ฉะนั้น หากในตาแรกออกกรรไกรไว้ก่อน เมื่อปะทะกับกรรไกร หรือกระดาษของฝ่ายตรงข้าม ก็จะมีโอกาสชนะ หรือเสมอมากกว่าแพ้ 
 ในตาที่สอง ให้ออกสัญลักษณ์ที่ฝ่ายตรงข้ามออกไว้ในตาที่แล้ว เช่น ฝ่ายตรงข้ามออกกรรไกร ก็ให้ออกกรรไกรตามในตาถัดไป จะมีโอกาสชนะมากกว่า
 ในการเล่นบางครั้งก็มีการออกสัญลักษณ์พิเศษที่เรียกว่าค้อนกระดาษ คือการเหยียดนิ้วโป้ง ชี้ และกลางออกไป ส่วนสองนิ้วที่เหลือกำไว้ เหมือนกับการออกค้อน กรรไกร และกระดาษพร้อมกัน ถือว่าชนะทุกอย่าง สัญลักษณ์นี้เป็นเพียงการล้อเล่นเพื่อความบันเทิงเท่านั้น ไม่ใช่กติกาที่ใช้จริง
 หลัง ๆ เริ่มมีมุกออกมือเป็นภาษามือ ที่สื่อคำว่า "รัก" (i love you) คือการ เหยียดนิ้วโป้ง นิ้วชี้ นิ้วก้อย หุบไว้สองนิ้วคือ นิ้วกลางกับนิ้วนาง ซึ่งใช้อ้างว่า "ความรัก ชนะทุกสิ่ง" เพื่อเป็นที่ขบขัน หรือออกเป็นปืน แล้วบอกว่าปืนยิงทุกอย่างพัง

 การเล่นในประเทศต่าง ๆ 
มีดังต่อไปนี้
180px|thumb|รูปประกอบการเล่น เป่ายิ้งฉุบ แบบชาติตะวันตก
เกาหลีและญี่ปุ่น ค่อน-ข้างที่จะไม่ทันสมัยเนื่องจากที่เกาหลีนั้นมีประชากรที่นิสัยคล้าย ๆ กันนั่นคือ ชาตินิยม เกาหลีและญี่ปุ่นจึงมักไม่ค่อยยอมรับวัฒนธรรมตะวันตกมากนัก
 เกาหลี เรียก คาวี พาวี โพ (가위 바위 보)  พอพูดเร็ว ๆ ก็จะแผลงเป็น ไค ไพ โพ 
 ญี่ปุ่น เรียก จัง เคน โปง ใช้หลักเดียวกับไทย

สิงคโปร์
การเล่นมีทำมือสามแบบ คือ มังกร จีบนิ้วทั้งห้า ก้อนหิน กำมือ น้ำ หงายฝ่ามือ เริ่มเล่น ร้องว่า ชุ่ม ชุ่ม พัท มีกติกา คือ 
 มังกรดื่มน้ำ มังกรชนะ 
 น้ำทำให้ก้อนหินจม น้ำชนะ 
 ก้อนหินฆ่ามังกร ก้อนหินชนะ

มาเลเซีย 
เรียกว่า วัน ทู ซุม การทำมือ มีห้าอย่าง คือ  นก จีบนิ้วทั้งห้า ก้อนหิน กำมือ ปืน กางนิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้ กระดาน คว่ำมือลง น้ำ หงายฝ่ามือขึ้น มีกติกา คือ 
 นกดื่มน้ำ นกชนะ 
 หินขว้างนก หินชนะ 
 หินทุบกระดานแตก หินชนะ 
 ปืนยิงก้อนหินแตก ปืนชนะ 
 ปืนยิงนกตาย ปืนชนะ
 ปืนยิงกระดานแตก ปืนชนะ
 น้ำทำให้ปืนจม น้ำชนะ 
 น้ำทำให้หินจม น้ำชนะ 
 กระดานลอยน้ำ กระดานชนะ
 กระดานกดนก กระดานชนะ

ชาติตะวันตก
เรียก ร็อก-เปเปอร์-ซิสเซอร์ (Rock-paper-scissors) มี กรรไกร กระดาษ และ หิน เล่นตามแบบไทยและญี่ปุ่น เชื่อว่าเป็นการเล่นตามชาติตะวันออก 
ชาวอเมริกันมักเรียกเกม เป่า ยิ้ง ฉุบ ว่า "โรแชมโบ้" (roshambo) ตำนาน "เป่า ยิ้ง ฉุบ" 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 



 A biological example of rock paper scissors: Interview with biologist Barry Sinervo on the 7th Avenue Project Radio Show
 The World Rock Paper Scissors Association
 Rock Paper Scissors Programming Competition
 Rock Paper Scissors online remote edition 

 Rock Paper Scissors online php implementation
 Rock Paper Scissors Lizard Spock online php implementation

หมวดหมู่:ทฤษฎีเกม
หมวดหมู่:เกม
หมวดหมู่:เกมจีน
หมวดหมู่:เกมที่ใช้มือ
หมวดหมู่:เกมสำหรับเด็ก