อำเภอกาญจนดิษฐ์

กาญจนดิษฐ์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุราษฎร์ธานี คนภาคใต้ส่วนใหญ่จะเรียกและอ่านออกเสียงว่า กานดิษ

 ประวัติ 
อำเภอกาญจนดิษฐ์ เดิมเป็นเมืองเก่า ชื่อ "เมืองท่าทอง" ตัวเมืองเดิมตั้งอยู่ริมคลองท่าทอง ตรงบริเวณตลาดบ้านท้อน ตำบลท่าทองในปัจจุบัน เมืองท่าทองตั้งขึ้นเมื่อใดไม่ทราบแน่นอน โดยจากอักขราภิธานศรับท์ของหมอปรัดเล ได้รวบรวมพิมพ์ไว้ว่า ประมาณ พ.ศ. 1588 เมืองท่าทองได้ตั้งขึ้นแล้ว โดยมีพระวิสูตรสงครามรามภักดี (พระท่าทอง) เป็นเจ้าเมือง เมื่อพม่ายกพลมาตีเมืองต่างๆ ตลอดมาจนถึงเมืองท่าทอง พม่าได้เผาทำลายเมืองเสียยับเยิน ส่วนเจ้าผู้ครองนครก็หนีหายสาบสูญไป เมื่อกรมพระราชวังบวรสุรสิงหนาทขับไล่พม่าถอยหนีไปหมดแล้ว  จึงตั้งนายสม เป็นผู้รั้งเมืองท่าทอง จนมาได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นหลวงวิเศษ และเป็นพระวิสูตรสงครมรามภักดี (พระท่าทอง) แทนคนเก่าที่หายไป 

หลวงวิเศษได้ย้ายเมืองใหม่มาตั้งที่บ้านกะแดะ  ใกล้คลองกะแดะ บริเวณตลาดกะแดะในปัจจุบัน จากนั้นเห็นว่าคลองกะแดะมีขนาดเล็ก ไม่สะดวกในการสัญจร จึงได้ย้ายเมืองไปตั้งใหม่ที่บริเวณริมคลองมะขามเตี้ย บริเวณตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานีในปัจจุบัน ได้มีผู้ครองเมืองท่าทองสืบทอดกันมา จนในสมัยรัชกาลที่ 4 ได้ย้ายเมืองท่าทองไปตั้งที่ บ้านดอน บริเวณบ้านพักผู้ว่าปัจจุบัน และได้พระราชทานนามใหม่ว่า "เมืองกาญจนดิฐ" ปี พ.ศ. 2442 โปรดให้รวมเมืองไชยา และเมืองกาญจนดิฐ เป็นเมืองเดียวกัน เรียก "เมืองไชยา" เพื่อให้นาม "กาญจนดิฐ" มาเป็นชื่ออำเภอ แทนอำเภอกะแดะ (ของเมืองท่าทองเก่า) และได้ตั้งที่ว่าการอำเภอขึ้น ที่วัดกำแพง หรือที่ตั้ง สภ.กาญจนดิษฐ์ในปัจจุบัน ข้อมูลอำเภอกาญจนดิษฐ์

 วันที่ 28 กันยายน 2456 โอนพื้นที่หมู่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลพลายวาส ไปรวมกับพื้นที่หมู่ 6 ของตำบลกรูดประกาศลดอัตราค่านา ในตำบลพลายวาศ ท้องที่อำเภอกาญจนดิฐ ลงเป็นนาชั้นเบ็ญจ
วันที่ 14 เมษายน 2472 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดนครศรีธรรมราช กับจังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยโอนพื้นที่ตำบลไชยคราม และตำบลดอนสัก อำเภอสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช มาขึ้นกับอำเภอกาญจนดิษฐ์แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง โอนตำบล
วันที่ 14 ตุลาคม 2484 ตั้งตำบลท่าทองใหม่ แยกออกจากตำบลทุ่งกงประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในจังหวัดสุราษฎร์ธานี
วันที่ 30 กันยายน 2490 ตั้งตำบลพลายวาส แยกออกจากตำบลกะแดะ ตั้งตำบลช้างขวา แยกออกจากตำบลตะเคียนทอง ตั้งตำบลชลคราม แยกออกจากตำบลท่าทอง ตั้งตำบลทุ่งกง แยกออกจากตำบลท่าทองใหม่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลในจังหวัดต่าง ๆ
 วันที่ 14 พฤศจิกายน 2493 โอนพื้นที่หมู่ 8,9,10 (ในขณะนั้น) ของตำบลกะแดะ ไปตั้งเป็นหมู่ 4,5,6 ของตำบลพลายวาส ตามลำดับประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอกาญจนดิฐ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
 วันที่ 7 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลกาญจนดิฐ ในท้องที่บางส่วนของตำบลกะแดะประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลกาญจนดิฐ อำเภอกาญจนดิฐ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
วันที่ 1 มีนาคม 2501 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลท่าทองใหม่ ในท้องที่ตำบลท่าทองใหม่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบล [จำนวน ๕๙ แห่ง]
 วันที่ 24 มีนาคม 2512 แยกพื้นที่ตำบลชลคราม และตำบลดอนสัก อำเภอกาญจนดิฐ มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอดอนสัก ขึ้นกับอำเภอกาญจนดิฐ
 วันที่ 22 เมษายน 2512 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลกาญจนดิฐ เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่นประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลกาญจนดิฐ อำเภอกาญจนดิฐ จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยให้เขตสุขาภิบาลครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดของตำบลกะแดะ
 วันที่ 16 กันยายน 2512  โอนพื้นที่ตำบลไชยคราม อำเภอกาญจนดิฐ ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอดอนสักประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตกิ่งอำเภอดอนสัก อำเภอกาญจนดิษฐ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
 วันที่ 29 กันยายน 2513 จัดตั้งสุขาภิบาลดอนสัก ในท้องที่บางส่วนของตำบลดอนสักประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลดอนสัก กิ่งอำเภอดอนสัก อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
 วันที่ 13 ตุลาคม 2513 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลท่าทองใหม่ และจัดตั้งสุขาภิบาลท่าทองใหม่ ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าทองใหม่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลท่าทองใหม่ อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี และจัดตั้งสุขาภิบาลท่าทองใหม่ อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
 วันที่ 16 พฤศจิกายน 2514 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอดอนสัก อำเภอกาญจนดิษฐ์ เป็น อำเภอดอนสัก พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอปลาปาก อำเภอเชียงกลาง อำเภอปากชม อำเภอบ้านม่วง อำเภอพังโคน อำเภอดอนสัก อำเภอพนม อำเภอเวียงสระ อำเภอสังคม และอำเภอหัวตะพาน พ.ศ. ๒๕๑๔
 วันที่ 9 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลทุ่งรัง แยกออกจากตำบลทุ่งกงประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอพนม อำเภอกาญจนดิษฐ กิ่งอำเภอบ้านนาเดิม อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี
 วันที่ 16 กันยายน 2533 ตั้งตำบลคลองสระ แยกออกจากตำบลป่าร่อนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลกาญจนดิษฐ์ และสุขาภิบาลท่าทองใหม่ เป็นเทศบาลตำบลกาญจนดิษฐ์ และเทศบาลตำบลท่าทองใหม่ ตามลำดับ

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอกาญจนดิษฐ์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอ่าวไทย
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอดอนสัก และอำเภอสิชล (จังหวัดนครศรีธรรมราช)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอนบพิตำ (จังหวัดนครศรีธรรมราช) และอำเภอบ้านนาสาร 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอบ้านนาสารและอำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอกาญจนดิษฐ์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 13 ตำบล 117 หมู่บ้าน ได้แก่
    1.ท่าทอง(Tha Thong)9 หมู่บ้าน2.ท่าทองใหม่(Tha Thong Mai)5 หมู่บ้าน3.กะแดะ(Kadae)9 หมู่บ้าน4.ทุ่งกง(Thung Kong)5 หมู่บ้าน5.กรูด(Krut)10 หมู่บ้าน6.ช้างซ้าย(Chang Sai)12 หมู่บ้าน7.พลายวาส(Phlai Wat)9 หมู่บ้าน8.ป่าร่อน(Pa Ron)9 หมู่บ้าน9.ตะเคียนทอง(Takhian Thong)7 หมู่บ้าน10.ช้างขวา(Chang Khwa)14 หมู่บ้าน11.ท่าอุแท(Tha Uthae)13 หมู่บ้าน12.ทุ่งรัง(Thung Rang)5 หมู่บ้าน13.คลองสระ(Khlong Sa)10 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอกาญจนดิษฐ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลกาญจนดิษฐ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกะแดะทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลท่าทองใหม่ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าทองใหม่
 เทศบาลตำบลช้างซ้าย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช้างซ้ายทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลช้างขวา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช้างขวาทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลกรูด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกรูดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าทองใหม่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าทองใหม่ (นอกเขตเทศบาลตำบลท่าทองใหม่)
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าทองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งกง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งกงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลพลายวาส ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพลายวาสทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลป่าร่อน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าร่อนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลตะเคียนทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะเคียนทองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าอุแท ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าอุแททั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งรัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งรังทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองสระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองสระทั้งตำบล

 อุทยานแห่งชาติทางบก 
 อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็น

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น
 http://www.kanchanaditcity.org 
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งรัง 


กาญจนดิษฐ์