เขตบางพลัด

บางพลัด เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร เดิมถือเป็นพื้นที่รอบนอก แต่ปัจจุบันมีความเจริญเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว สภาพทั่วไปเป็นแหล่งการค้าและแหล่งที่อยู่อาศัยหนาแน่นมาก แต่ก็มีแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมตั้งอยู่ด้วยเช่นกัน

 ที่ตั้งและอาณาเขต 

ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา (ฝั่งธนบุรี) มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่การปกครองต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบางกรวย (จังหวัดนนทบุรี) มีทางรถไฟสายใต้เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตบางซื่อ เขตดุสิต และเขตพระนคร มีแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ ติดต่อกับเขตบางกอกน้อย มีถนนสมเด็จพระปิ่นเกล้าและถนนบรมราชชนนีเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตตลิ่งชัน มีคลองบางกอกน้อยเป็นเส้นแบ่งเขต

 ที่มาของชื่อเขต 
มีข้อสันนิษฐานว่าชื่อ "บางพลัด" หมายถึง การพลัดหลงหรือหลงถิ่น เชื่อว่ามาจากเมื่อครั้งเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่าครั้งที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2310 เมื่อผู้คนอพยพหนีลงมาสู่ที่นี่ได้พลัดหลงหรือหลงหายกัน เนื่องจากมีลำคลอง ลำประโดง และมีสวนแน่นขนัด ทำให้ผู้ที่เข้ามาในละแวกนี้มักจะเกิดการพลัดหลงเข้าออกไม่ถูกอยู่บ่อยครั้ง ซึ่งนามเช่นนี้มีความหมายในเชิงไม่เป็นมงคลในความเชื่อ จึงมีแนวคิดที่จะเปลี่ยนเป็น "บางภัทร์" ใน พ.ศ. 2545 แต่ที่สุดก็ไม่ได้มีการเปลี่ยนแต่อย่างใด

 ประวัติศาสตร์ 
เดิมเขตบางพลัดมีฐานะเป็นอำเภอชั้นในอำเภอหนึ่งของพระนคร มีชื่อว่า อำเภอบางพลัด ต่อมาถูกลดฐานะเป็น ตำบลบางพลัด ขึ้นอยู่กับอำเภอบางกอกน้อย จังหวัดธนบุรี ภายหลังได้มีการรวมจังหวัดธนบุรีกับจังหวัดพระนครเข้าด้วยกันเป็นจังหวัดนครหลวงกรุงเทพธนบุรี และเปลี่ยนเป็นกรุงเทพมหานครใน พ.ศ. 2515 ตำบลบางพลัดจึงเปลี่ยนฐานะเป็น แขวงบางพลัด ขึ้นกับเขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร

วันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2528 ได้มีการจัดตั้งที่ทำการแขวงบางพลัดโดยใช้อาคารเรียนของโรงเรียนวัดบางพลัด ซึ่งตั้งอยู่ที่ซอยจรัญสนิทวงศ์ 79 ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงบางพลัด เขตบางกอกน้อยในขนะนั้นประวัติความเป็นมา  - สำนักงานเขตบางพลัด

ต่อมาในเดือนมกราคม พ.ศ. 2532 กรุงเทพมหานครได้จัดตั้งสำนักงานเขตบางกอกน้อย สาขาบางพลัด ขึ้นดูแลพื้นที่แขวงบางพลัด บางอ้อ บางบำหรุ และบางยี่ขัน ซึ่งต่อมาท้องที่ทั้ง 4 แขวงนี้ได้ยกฐานะขึ้นเป็น เขตบางพลัด ในวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2532 ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เปลี่ยนแปลงพื้นที่เขตบางกอกน้อยและจัดตั้งเขตบางพลัด

เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2534 ได้มีประกาศของกระทรวงมหาดไทย เปลี่ยนแปลงพื้นที่เขตบางพลัด โดยโอนพื้นที่แขวงบางบำหรุและบางยี่ขันเฉพาะส่วนที่อยู่ทางทิศใต้ของถนนบรมราชชนนีและถนนสมเด็จพระปิ่นเกล้า กลับไปเป็นพื้นที่ในการปกครองของเขตบางกอกน้อยอีกครั้ง

 การแบ่งเขตการปกครอง 
300px|thumb|ทัศนียภาพในเขตบางพลัด
เขตบางพลัดแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 4 แขวง ได้แก่
หมายเลขอักษรไทยอักษรโรมันพื้นที่ (ตร.กม.)จำนวนประชากร(ธันวาคม 2566)ความหนาแน่นประชากร(ธันวาคม 2566)แผนที่บางพลัดBang Phlat 3.29621,4506,507.89150px|แผนที่บางอ้อBang O2.84623,6918,324.32บางบำหรุBang Bamru2.33217,3737,449.83บางยี่ขัน Bang Yi Khan2.88624,6918,555.44 ทั้งหมด 11.36087,2057,676.50

 ประชากร 
 สถิติประชากรตามทะเบียนราษฎรเขตบางพลัดสำนักบริหารการทะเบียน. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "จำนวนประชากรและบ้าน." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.dopa.go.th/xstat/popyear.html 2556. สืบค้น 3 เมษายน 2556. ปี (พ.ศ.)  ประชากร  การเพิ่มและการลด 2535  134,681  ไม่ทราบ 2536  134,970  +289 2537  133,520  -1,450 2538  130,759  -2,761 2539  129,228  -1,531 2540  127,566  -1,662 2541  125,451  -2,115 2542  123,035  -2,416 2543  120,200  -2,835 2544  118,748  -1,452 2545  117,561  -1,187 2546  116,271  -1,290 2547  110,367  -5,904 2548  108,597  -1,770 2549  107,139  -1,458 2550  105,347  -1,792 2551  103,852  -1,495 2552  102,320  -1,532 2553  101,276  -1,044 2554  100,319  -957 2555  99,153  -1,166 2556  98,113  -1,040 2557  96,787  -1,326 2558  95,478  -1,309 2559  93,771  -1,707 2560  92,325  -1,446 2561  91,278  -1,047 2562  90,869  -409 2563  89,417  -1,452 2564  88,290  -1,127 2565  87,475  -815 2566  87,205  -270

 การคมนาคม 
ทางสายหลัก
 ถนนจรัญสนิทวงศ์ เชื่อมระหว่างทางแยกบรมราชชนนีกับสุดเขตกรุงเทพมหานคร
 ถนนสิรินธร เชื่อมระหว่างทางแยกต่างระดับสิรินธรกับทางแยกบางพลัด
 ถนนราชวิถี เชื่อมระหว่างทางแยกบางพลัดกับสะพานกรุงธน
 ถนนสมเด็จพระปิ่นเกล้า (ทางขนานขาเข้า) 
 ถนนอรุณอมรินทร์ เชื่อมระหว่างทางแยกอรุณอมรินทร์กับสะพานพระราม 8
 ทางพิเศษประจิมรัถยา เชื่อมกับถนนกาญจนาภิเษก
 รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดงอ่อน – สถานีบางบำหรุ
 รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล – สถานีบางยี่ขัน สถานีสิรินธร สถานีบางพลัด สถานีบางอ้อ 

ทางสายรองและทางลัด

 ถนนรุ่งประชา
 ถนนเทอดพระเกียรติ
 ถนนเจ้าพระยาสยาม (จรัญสนิทวงศ์ 66/1) 
 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 40 (อัศวมิตร) และซอยอรุณอมรินทร์ 49 (วัดน้อยนางหงษ์)
 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 44 (วิมลสรกิจ)
 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 46 (พระยาวรพงษ์)
 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 65 / ซอยสิรินธร 7 (ร่วมพัฒนา)

 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 67 (เลิศสุข)
 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 69 (เสริมสุข)
 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 71 (เลิศบุญ)
 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 75 (ภาณุรังษี)
 ซอยสิรินธร 2 (สมชายพัฒนา)
 ซอยสมเด็จพระปิ่นเกล้า 4 (สุวิชานดำริ)
 ซอยอรุณอมรินทร์ 30 (วัดบางยี่ขัน) และซอยอรุณอมรินทร์ 34

 ถนนเลียบทางรถไฟสายใต้
สะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา
 สะพานพระราม 7 เชื่อมเขตบางพลัดและอำเภอบางกรวยเข้ากับเขตบางซื่อ
 สะพานพระราม 6 เป็นสะพานรถไฟเชื่อมระหว่างเขตบางพลัดกับเขตบางซื่อ
 สะพานกรุงธน เชื่อมระหว่างเขตบางพลัดกับเขตดุสิต
 สะพานพระราม 8 เชื่อมระหว่างเขตบางพลัดกับเขตพระนคร

 สถานที่สำคัญ 
 สะพานพระราม 8 และสวนหลวงพระราม 8
 สะพานกรุงธน
 บ้านบางยี่ขัน
 แขวงทางหลวงธนบุรี
 หมวดทางหลวงตลิ่งชัน
 ศูนย์กายภาพบำบัด คณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล
 ศูนย์วิทยาศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, คณะพยาบาลศาสตร์, โรงเรียนการเรือน มหาวิทยาลัยสวนดุสิต
 บ้านจันทร์ส่องหล้า

 ศาสนสถาน 
 วัด 
เขตบางพลัดมีพุทธศาสนิกชนจำนวนมาก จึงมีการสร้างวัดเป็นจำนวนไม่น้อย แบ่งเป็นวัด 23 วัด 

 วัดวิมุตยาราม 
 วัดใหม่เทพนิมิตร
 วัดจตุรมิตรประดิษฐาราม 
 วัดเปาโรหิตย์ 
 วัดน้อยนางหงษ์ 
 วัดบางพลัด (วัดบางพลัดใน)
 วัดอมรคีรี 
 วัดสิงห์
 วัดพระยาศิริไอยสวรรค์ 
 วัดรวกบางบำหรุ 
 วัดภาณุรังษี 
 วัดคฤหบดี

 วัดเทพนารี 
 วัดทอง 
 วัดฉัตรแก้วจงกลณี 
 วัดดาวดึงษาราม 
 วัดเทพากร 
 วัดบางยี่ขัน
 วัดเพลง 
 วัดภคินีนาถวรวิหาร
 วัดบวรมงคล (วัดลิงขบ)
 วัดอาวุธวิกสิตาราม (วัดบางพลัดนอกหรือวัดปากคลองบางพลัด)
 วัดสามัคคีสุทธาวาส 

200px|thumb|right|พระพุทธแซกคำ วัดคฤหบดี
 มัสยิด 
200px|thumb|right|มัสยิดบางอ้อ เป็นมัสยิดเก่าแก่สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 6 โดยชาวมุสลิมสายเปอร์เซียที่อพยพมาจากกรุงศรีอยุธยาเมื่อครั้งเสียกรุง หรือที่เรียกว่า "แขกแพ"
 มัสยิดบางอ้อ
 มัสยิดดารุลอิหซาน 

 ศาลเจ้า 
 ศาลเจ้าปุงเท่ากง
 ศาลเจ้าพ่อเสือ

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์สำนักงานเขตบางพลัด
 แผนที่เขตบางพลัด