พระมหาพิชัยมงกุฎ

พระมหาพิชัยมงกุฎ เป็นหนึ่งในห้าของเครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ อันเป็นเครื่องทรงในพระมหากษัตริย์แห่งพระราชอาณาจักรสยามตั้งแต่สมัยโบราณ จนถึงปัจจุบัน

 ประวัติ 
เครื่องประดับพระเศียรองค์แรก สร้างขึ้นในรัชกาลที่ 1 ในปีพุทธศักราช 2325 ทำด้วยทองคำลงยาบริสุทธิ์ ประดับเพชร เฉพาะองค์พระมหามงกุฎ ไม่รวมพระกรรเจียกจอน สูง 51 ซ.ม. ถ้ารวมพระกรรเจียกจอนสูง 66 ซ.ม. มีน้ำหนักถึง 7.3 กิโลกรัม ที่ยอดประดับเพชรเม็ดใหญ่ ซึ่งรัชกาลที่ 4 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้หามาจากเมืองกัลกัตตา ประเทศอินเดีย มาประดับที่ยอดพระมหามงกุฎ พระราชทานนามเพชรเม็ดนั้นว่า "พระมหาวิเชียรมณี"

 สถาบันการศึกษาที่ใช้พระมหามงกุฎเป็นสัญลักษณ์ 
การใช้พระมหามงกุฎหรือพระมหาพิชัยมงกุฎ เป็นเครื่องหมายประจำสถาบันการศึกษานั้น ต้องได้รับพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ปัจจุบัน มีสถาบันการศึกษาที่ใช้พระมหามงกุฎหรือพระมหาพิชัยมงกุฎดังนี้

 สถาบันอุดมศึกษา 
 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หมายถึง พระมหามงกุฎถอดพระจอน ในนัยยะของพระเกี้ยว พิจิตรเรขาประจำพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
 มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย หมายถึง พระมหามงกุฎถอดจอน ในนัยยะของพระเกี้ยวพิจิตรเรขาประจำพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เบื้องหลังพระมหามงกุฎ ประกอบด้วยพระธรรมจักร แสดงถึงอุดมการณ์ทางการศึกษาตามพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งพระองค์ทรงหมายให้สถาปนาขึ้นเพื่อเป็นสถาบันศึกษาพระไตรปิฎกและวิชาการชั้นสูงสำหรับพระภิกษุสงฆ์
 มหาวิทยาลัยมหิดล
 สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล
 มหาวิทยาลัยทักษิณ
 มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
 วิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า
 สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย
 โรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราช

 โรงเรียน 
 โรงเรียนจิตรลดา
 โรงเรียนจิตรลดา (สายวิชาชีพ)
 โรงเรียนดอนเมืองทหารอากาศบำรุง
 โรงเรียนชัยภูมิภักดีชุมพล
 โรงเรียนพรตพิทยพยัต
  โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้า 
 โรงเรียนนวมินทราชูทิศ กรุงเทพมหานคร
 โรงเรียนนวมินทราชูทิศ พายัพ
 โรงเรียนนวมินทราชูทิศ มัชฌิม
 โรงเรียนนวมินทราชูทิศ อีสาน
 โรงเรียนนวมินทราชูทิศ ทักษิณ
 วิทยาลัยการอาชีพนวมินทราชูทิศ
 โรงเรียนมัธยมวัดมกุฏกษัตริย์
 โรงเรียนราชวินิต
 โรงเรียนราชวินิต มัธยม
 โรงเรียนราชวินิตบางเขน
 โรงเรียนราชวินิตบางแก้ว ในพระบรมราชูปถัมภ์
 โรงเรียนราชวินิตบางแคปานขำ
 โรงเรียนราชวินิตสุวรรณภูมิ
 โรงเรียนศรีพฤฒา
 โรงเรียนสารวิทยา
 โรงเรียนวัดราชโอรส
โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ทุกแห่ง
 โรงเรียนราชประชาสมาสัย ฝ่ายมัธยม รัชดาภิเษก ในพระบรมราชูปถัมภ์
 โรงเรียนเบญจมราชูทิศ นครศรีธรรมราช
 โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย
 โรงเรียนวังไกลกังวล ในพระบรมราชูปถัมภ์
 โรงเรียนเบ็ญจะมะมหาราช
 โรงเรียนร่มเกล้า
 โรงเรียนวิเชียรมาตุ
 โรงเรียนศรียานุสรณ์
โรงเรียนเทพมงคลรังษี ในพระสังฆราชูปถัมภ์ สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก
 โรงเรียนสุรศักดิ์มนตรี
 โรงเรียนฤทธิยะวรรณาลัย
 โรงเรียนฤทธิยะวรรณาลัย ๒
 โรงเรียนสายปัญญารังสิต
 โรงเรียนมอ.วิทยานุสรณ์ สุราษฎร์ธานี

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 ข้อมูลเครื่องราชกกุธภัณฑ์จากราชบัณฑิตยสถาน 

หมวดหมู่:เครื่องราชกกุธภัณฑ์ไทย
หมวดหมู่:มงกุฎ