ธนาคารออมสิน

ธนาคารออมสิน เป็นรัฐวิสาหกิจและสถาบันการเงินเฉพาะกิจของรัฐในประเทศไทย สังกัดกระทรวงการคลัง มีบทบาทเป็นธนาคารเพื่อประชาชนรายย่อย มุ่งเน้นการให้สินเชื่อเพื่อการพัฒนาชนบทและสนับสนุนผู้ประกอบการรายย่อย โดดเด่นด้วยการให้บริการบัญชีเงินฝากเผื่อเรียก (คล้ายบัญชีออมทรัพย์ทั่วไป) ที่เปิดบัญชีได้ด้วยเงินขั้นต่ำเพียง 1 บาท

ธนาคารมีผลิตภัณฑ์สินเชื่อและเงินฝากที่หลากหลาย รองรับความต้องการของลูกค้าในทุกช่วงวัย รวมถึงการให้บริการทางการเงินตามหลักศาสนาอิสลาม อีกทั้งยังดำเนินโครงการเพื่อสังคม เช่น โครงการธนาคารเพื่อประชาชน และการปล่อยสินเชื่อระยะสั้นแก่ผู้ประกอบการรายย่อย เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่โปร่งใสและมีการคิดดอกเบี้ยตามจริง นอกจากนี้ยังเป็นช่องทางหมุนเวียนเงินกู้จากโครงการกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง ตลอดจนลงทุนในโครงการพัฒนาประเทศของหน่วยงานรัฐและรัฐวิสาหกิจอื่น ๆ

ปัจจุบัน ธนาคารออมสินมีสาขาจำนวน 1,026 แห่งทั่วประเทศ และในสิ้น พ.ศ. 2565 ธนาคารออมสินเป็นรัฐวิสาหกิจที่นำส่งรายได้แผ่นดินสะสมสูงสุดเป็นลำดับที่ 4 ของประเทศปตท.แชมป์ ส่งรายได้เข้ารัฐมากสุด 1.89 หมื่นล้านบาท

 ประวัติ 

"...แท้จริงเรื่องคลังออมสินนี้ เราได้คิดมานานแล้ว แต่หากยังมีข้อขัดข้องบางอย่างซึ่งในเวลานั้นจะยังจัดไม่ได้ จึ่งได้พึ่งมาสำเร็จ และได้ออกพระราชบัญญัติในต้นศกนี้ ที่เราต้องกล่าวเช่นนี้เพราะจะให้เห็นว่า การที่จะทำอะไรให้เป็นประโยชน์แก่บ้านเมือง ซึ่งเป็นการสำคัญและยากนั้น ไม่ใช่พอนึกจะทำก็ทำได้ง่ายๆ จำที่เราจะต้องคิดหน้าคิดหลังให้รอบคอบ มุ่งให้ได้ประโยชน์แก่บ้านเมืองจริง ป้องกันทางเสื่อมเสียพลั้งพลาดต่างๆ ให้ดีที่สุดที่จะเป็นไปได้..."

พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานเนื่องในพระราชพิธีฉัตรมงคลของโรงเรียนมหาดเล็กหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456

เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงทดลองตั้งธนาคารรับฝากเงิน ณ พระตำหนักจิตรลดา (เดิม) ซึ่งต่อมาคือวังปารุสกวัน ด้วยพระราชประสงค์ให้มหาดเล็ก และข้าราชบริพารของพระองค์ ได้เรียนรู้วิธีการดำเนินงานของธนาคาร และปลูกฝังนิสัยรักการออม พระราชทานชื่อธนาคารนี้ว่า “ลีฟอเทีย” อันมีที่มาจากผู้ดำรงตำแหน่งกรรมการธนาคาร 3 ท่าน ได้แก่

 “ลี” แปลว่า โต หรือใหญ่ ได้แก่ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ขณะนั้นดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงดำรงตำแหน่งประธานกรรมการ
 “ฟอ” มาจากคำว่า เฟื้อ เป็นนามเดิมของเจ้าพระยารามราฆพ (หม่อมหลวงเฟื้อ พึ่งบุญ) ผู้ดำรงตำแหน่งกรรมการผู้จัดการ
 “เทีย” มาจากคำว่า เทียบ เป็นนามเดิมของพระยาคทาธรบดีสีหราชบาลเมือง (เทียบ อัศวรักษ์) ผู้ดำรงตำแหน่งกรรมการ

การทดลองตั้งธนาคารลีฟอเทีย เป็นเหตุให้ทรงมีโอกาสศึกษานิสัยการออมของคนไทย ที่ยังมีข้อติดขัดบกพร่องอยู่หลายประการ ก่อให้เกิดพระบรมราชกุศโลบายจะให้ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญของการออม นับเป็นปฐมบทของคลังออมสินในเวลาต่อมา

ครั้นเมื่อเสด็จดำรงสิริราชสมบัติแล้ว ทรงพระราชปรารภถึงการรักษาทรัพย์สมบัติ ซึ่งประชาชนอุตสาหะประกอบการทำมาค้าขาย มีกำไรออมไว้เป็นทุนรอนได้แล้ว แต่การรักษาให้ปราศจากอันตรายยังเป็นการลำบาก เพราะไร้ที่ฝากฝังอันมั่นคง ส่วนการที่ประชาชนออมสินไว้เพื่อประโยชน์ยืนยาวข้างหน้า ไม่จับจ่ายเพื่อความเพลินใจชั่วขณะนั้น เป็นสิ่งควรอุดหนุนอย่างยิ่ง

ทรงพระราชดำริว่า การรักษาสินซึ่งออมไว้เช่นนี้ มีทางที่จะทรงพระมหากรุณาพระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์ได้ ด้วยการตั้ง คลังออมสิน เพื่อประโยชน์ในการรับรักษาเงินที่ประชาชนจะนำมาฝากเป็นรายย่อย และรับภาระจัดให้เงินนั้นเกิดผลแก่ผู้ฝากตามสมควร จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตรา “พระราชบัญญัติคลังออมสิน พุทธศักราช 2456” ขึ้น โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2456 เป็นต้นไป ดังนั้น ธนาคารออมสินในยุคต่อมาจึงกำหนดให้วันที่ 1 เมษายนของทุกปี เป็นวันสถาปนาธนาคารออมสิน เรียกว่า วันออมสิน

ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริจะขยายกิจการคลังออมสินให้กว้างขวางขึ้น จึงโอนกิจการคลังออมสิน จากกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ไปสังกัดกรมไปรษณีย์โทรเลข (ปัจจุบันเป็น สำนักงาน กสทช. แต่ก่อนจะแปรสภาพ ส่วนหนึ่งได้กลายเป็นวิวัฒนาการให้กับ บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด และ บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน)) กระทรวงพาณิชย์และคมนาคม (ปัจจุบันแยกเป็นคือกระทรวงพาณิชย์ และกระทรวงคมนาคม) มีสถานะเป็นแผนกคลังออมสินในกองบัญชี เมื่อปี พ.ศ. 2472 เป็นผลให้ราษฎรสามารถฝากและถอนเงิน ณ ที่ทำการไปรษณีย์ได้ เช่นเดียวกับบริการออมสิน ของกรมไปรษณีย์ประเทศญี่ปุ่น และกรมไปรษณีย์ประเทศเยอรมนี

กระทั่งปี พ.ศ. 2489 รัฐบาลในสมัยที่ ศ.ดร.ปรีดี พนมยงค์ เป็นนายกรัฐมนตรี ได้ออกพระราชบัญญัติธนาคารออมสิน พ.ศ. 2489 ส่งผลให้คลังออมสินยกระดับเป็น ธนาคารออมสิน เพื่อทำหน้าที่การธนาคาร และเป็นสถาบันการออมทรัพย์ที่สมบูรณ์แบบ เช่นเดียวกับธนาคารนานาประเทศ โดยมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2490

 คณะกรรมการ 

วันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2568 คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติตามที่กระทรวงการคลัง เสนอแต่งตั้งประธานกรรมการและกรรมการในคณะกรรมการธนาคารออมสิน ดังนี้

นายพรชัย ฐีระเวช ประธานกรรมการ (ผู้แทนกระทรวงการคลัง)
นายพลจักร นิ่มวัฒนา กรรมการ (ผู้แทนกระทรวงการคลัง)
นายนรพรรษ เพ็ชรตระกูล กรรมการ (ผู้แทนกระทรวงการคลัง)
นางสาวนัทรียา ทวีวงศ์ กรรมการ
 รองศาสตราจารย์ ดร.ธนวรรธน์ พลวิชัย กรรมการ
นางสาวศศิธร พลัตถเดช กรรมการ
นายอนุรักษ์ นิยมเวช กรรมการ
นายวิษณุ ตัณฑวิรุฬห์ กรรมการ
นายทรงพล ชีวะปัญญาโรจน์ กรรมการ

 ตราสัญลักษณ์ 

ตราสัญลักษณ์ของธนาคารออมสิน เป็นรูปวงกลม ภายในแบ่งออกเป็นสามส่วน แต่ละส่วนประกอบด้วย วชิราวุธ เบญจปฎลเศวตฉัตร (ฉัตรห้าชั้น) และต้นไทร อันมีความหมายดังต่อไปนี้
 วชิราวุธ เป็นเครื่องหมายประจำพระองค์ พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธฯ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงพระราชทานกำเนิดคลังออมสินขึ้นในประเทศไทย
 เบญจปฎลเศวตฉัตร เป็นเครื่องหมายประจำพระองค์ พลเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุรฉัตรไชยากร กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน ผู้ทรงวางรากฐาน และทำนุบำรุงกิจการธนาคารออมสิน ให้มีความเจริญก้าวหน้า
 ต้นไทร หมายถึงความร่มเย็น ความมั่นคง และความเจริญงอกงามตลอดกาล

 สลากออมสิน 
สลากออมสิน เป็นรูปแบบหนึ่งของการออมทรัพย์ที่มีลักษณะพิเศษ ผลตอบแทนที่ผู้ฝากได้รับนอกจากดอกเบี้ยแล้วยังสามารถทวีเงินออมโดยผู้ฝากมีสิทธิถูกรางวัลตามที่ธนาคารกำหนด โดยทั้งดอกเบี้ยและเงินรางวัลที่ได้รับยกเว้นไม่ต้องเสียภาษี ซึ่งธนาคารมักจะโฆษณาด้วยข้อความที่ว่า สลากออมสินไม่กินทุน

สลากออมสินนี้เป็นสลากที่เสนอขายแก่ประชาชนทั่วไปได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายนอกเหนือจากสลากกินแบ่งรัฐบาล สลากที่ออกโดยธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) และสลากที่ออกโดยธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) ซึ่งยังไม่มีธนาคารเอกชนรายใดได้รับอนุญาตให้ดำเนินการในลักษณะนี้ได้

เนื่องในโอกาสวันที่ 1 เมษายน 2567 ครบรอบวันสถานปนา 111 ปี ธนาคารออมสิน จึงได้ออกแคมเปญ สลากออมสินพิเศษ 1 ปี งวดประจำวันที่ 16 พฤษภาคม 2567 โดยรางวัลที่หนึ่งเป็นรางวัลใหญ่ จำนวน 111 ล้านบาท เงื่อไขการลุ้นรางวัล ผู้ฝากต้องฝากเงินเข้าสลากออมสิน ระหว่างวันที่ 1 เมษายน 2567 ถึงวันที่ 15 พฤษภาคม 2567 จำนวน 100 บาทขึ้นไป

 วันออมสิน 
วันออมสิน ตรงกับวันที่ 1 เมษายนของทุกปี กำหนดขึ้นเพื่อระลึกถึงการตั้งธนาคารออมสิน โดยจัดกิจกรรมเป็นประจำทุกปีเพื่อเป็นการรักนิสัยการออมเงินสำหรับเด็ก เยาวชนและประชาชนโดยทั่วไป โดยธนาคารออมสินทั่วประเทศได้จัดให้มีการรับฝากเงิน และมอบของที่ระลึก เป็นประจำทุกปี

 กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน 
ธนาคารออมสินจัดแข่งขันกีฬาธนาคารโรงเรียน เพื่อเปิดโอกาสให้นักเรียนและนักศึกษาได้พัฒนาทักษะด้านกีฬา ควบคู่กับการส่งเสริมการออมในระดับเยาวชน และสามารถต่อยอดไปสู่การแข่งขันในระดับประเทศ
 ครั้งที่ ชื่อ ชนิด กีฬา 1 กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 1 ประจำปี 2552  "กรุงเทพมหานคร" 4 ชนิดกีฬา ฟุตบอล,บาสเกตบอล
วอลเลย์บอล,กรีฑา 2 กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 2 ประจำปี 2553  "เชียงใหม่" 4 ชนิดกีฬา ฟุตบอล,บาสเกตบอล
วอลเลย์บอล,กรีฑา 3 กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 3 ประจำปี 2554  "นครราชสีมา" 9 ชนิดกีฬา ฟุตบอล, บาสเกตบอล, วอลเลย์บอล, กรีฑา, เซปักตะกร้อ, เปตอง,เทเบิลเทนนิส, เทนนิส, แบดมินตัน 4 กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 4 ประจำปี 2555  "นครสวรรค์" 9 ชนิดกีฬา ฟุตบอล, บาสเกตบอล, วอลเลย์บอล, กรีฑา, เซปักตะกร้อ, เปตอง,เทเบิลเทนนิส, เทนนิส, แบดมินตัน 5 กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 5 ประจำปี 2556 1 ชนิดกีฬา ฟุตซอล 6 กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 6 ประจำปี 2557  "ขอนแก่น" 3 ชนิดกีฬา ฟุตซอล, วอลเลย์บอล, เทเบิลเทนนิส 7 กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 7 ประจำปี 2558 2 ชนิดกีฬา ฟุตบอล, วอลเลย์บอล 8 กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 8 ประจำปี 2559 3 ชนิดกีฬา ฟุตบอล, วอลเลย์บอล, บาสเกตบอล9กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 9 ประจำปี 25603 ชนิดกีฬาฟุตบอล, วอลเลย์บอล, บาสเกตบอล10กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 10 ประจำปี 25613 ชนิดกีฬาฟุตบอล, วอลเลย์บอล, บาสเกตบอล11กีฬาธนาคารโรงเรียน ธนาคารออมสิน ครั้งที่ 11 ประจำปี 25623 ชนิดกีฬาฟุตบอล, วอลเลย์บอล, บาสเกตบอล

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ

หมวดหมู่:กระทรวงการคลัง (ประเทศไทย)
หมวดหมู่:รัฐวิสาหกิจไทย
ออมสิน
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2456
หมวดหมู่:ธนาคารที่รัฐบาลเป็นเจ้าของ
หมวดหมู่:ก่อตั้งในมณฑลกรุงเทพในปี พ.ศ. 2456
หมวดหมู่:ธนาคารที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2456