กรรณิการ์

กรรณิการ์ (อังกฤษ: night-blooming jasmine, tree of sadness, tree of sorrow, hengra bubar, coral jasmine; ชื่อวิทยาศาสตร์: Nyctanthes arbor-tristis) เป็นไม้พุ่มยืนต้นขนาดกลาง ในวงศ์มะลิ มีถิ่นกำเนิดในเอเชียใต้จากตอนเหนือของปากีสถานและเนปาลไปทางใต้ถึงตอนเหนือของอินเดียและตะวันออกเฉียงใต้ของไทยGermplasm Resources Information Network: Nyctanthes arbor-tristis Flora of Pakistan: Nyctanthes arbor-tristisAgroForestry Tree Database: Nyctanthes arbor-tristis  ซึ่งถูกเรียกว่า seri gading ในประเทศสิงคโปร์ และเรียก shiuli ในภูมิภาคเบงกอล โคนก้านดอกมีสาร Nyctanthin มีสีเหลืองอมแสด ใช้ย้อมผ้าไหมได้ โดยเก็บดอกที่ร่วงแล้ว เด็ดเฉพาะส่วนหลอด ตากให้แห้ง ต้มกับน้ำกรองเอากากทิ้ง ใช้ย้อมผ้าไหมให้สีส้ม เปลือกต้นชั้นในผสมกับปูนขาวได้สีแดง ใช้ย้อมผ้าได้เช่นกัน ดอกใช้แก้ไข้ แก้ลมวิงเวียน เปลือกต้นชั้นในต้มน้ำดื่มแก้ปวดศีรษะ ใบแก้ไข้ รากใช้บำรุงกำลังแก้ท้องผูกชยันต์ พิเชียรสุนทร ศุภชัย ติยวรนันท์ และ วิเชียร จีรวงศ์. คู่มือเภสัชกรรมแผนไทยเล่ม 6 เภสัชกรรม. กทม. อัมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง. 2555. หน้า 314

 ศัพทมูลวิทยา 
ชื่อสกุล Nyctanthes มาจากภาษากรีก 2 คำ คือคำว่า nykhta แปลว่า กลางคืน และคำว่า anthos แปลว่า ดอกไม้ โดยรวมหมายถึง "ดอกไม้ที่บานตอนกลางคืน" และชื่อระบุชนิด arbor-tristis แปลว่า ต้นไม้ที่ดูไม่สดใส คาดว่าสื่อถึงจุดเด่นของพืชชนิดนี้ที่ดอกมีกลิ่นหอมเฉพาะช่วงกลางคืน และดอกร่วงยามสายอุรไร จิรมงคลรัช. (2567). ไม้มงคล Lucky Plants.  กรุงเทพฯ: บ้านและสวน เอเอ็มอี อิมเมจิเนทีฟ. ISBN 978-616-94620-5-7

 คำอธิบาย 
Nyctanthes arbor-tristis เป็นไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็กสูงได้ถึง 10 เมตร (33 ฟุต) มีเปลือกไม้สีเทาและหลุดลอกง่าย ใบเป็นใบเดี่ยวและออกตรงข้ามกัน ยาว 6–12 เซนติเมตร (2.4–4.7 นิ้ว) กว้าง 2–6.5 เซนติเมตร (0.79–2.56 นิ้ว) มีขอบใบเรียบ ดอกมีกลิ่นหอม มีลักษณะเป็นกลีบดอกสีขาวแบ่งเป็น 5 ถึง 8 แฉก และมีศูนย์กลางสีส้มแดง ดอกจะออกเป็นกลุ่ม 2 ถึง 7 ดอก โดยแต่ละดอกจะบานในช่วงค่ำและเหี่ยวในช่วงเช้า ผลเป็นฝักแบนรูปหัวใจหรือกลมสีน้ำตาล ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 2 เซนติเมตร (0.79 นิ้ว) แต่ละแฉกของผลมีเมล็ดเพียงเมล็ดเดียวFlora of Pakistan: Nyctanthes arbor-tristisAgroForestry Tree Database: Nyctanthes arbor-tristis  คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

 การขยายพันธุ์ 
นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ ชอบแสงแดด จึงควรปลูกในที่แจ้ง ปลูกในดินร่วน ระบายน้ำได้ดี นิยมขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ดและการตอนกิ่ง

 การนำไปใช้ 

 การย้อมผ้าและแต่งสีอาหาร 
โคนก้านดอกมีสาร Nyctanthin มีสีเหลืองอมแสด ใช้ย้อมผ้าไหมได้โดยเก็บดอกที่ร่วงแล้ว เด็ดเฉพาะส่วนหลอด นำไปตากให้แห้ง ต้มกับน้ำกรองนำกากออก สามารถใช้ย้อมผ้าไหมได้ และยังสามารถใช้แต่งสีอาหารได้ และเปลือกต้นชั้นในผสมกับปูนขาวได้สีแดง ใช้ย้อมผ้าได้เช่นเดียวกัน

 ทางสมุนไพร 
ราก: แก้อาการท้องผูก บำรุงกำลัง ป้องกันผมหงอก แก้ลม บำรุงผิว เป็นยาอายุวัฒนะ แก้อาการอ่อนเพลีย; เปลือกต้น: ต้มน้ำดื่มแก้อาการปวดศีรษะ แก้ไข้ แก้อาการไอ; ใบ: มีรสขมช่วยบำรุงน้ำดี แก้ปวดข้อ แก้ไข้ ขับพยาธิ กินมากเป็นยาระบาย ช่วยให้เจริญอาหาร และในประเทศอินเดีย ประเทศมาเลเซีย และประเทศสิงคโปร์ใช้เป็นยาขับประจำเดือน ดอกแก้ไข้ แก้ลมวิงเวียน แก้พิษไข้ผอมเหลือง

 ทางวัฒนธรรม ประเพณี และความเชื่อ 
มีตำนานที่เล่าว่า มีนางฟ้าองค์หนึ่งมาจุติบนโลก เป็นลูกสาวของมหาเศรษฐี เธอพบรักกับพระอาทิตย์ และตกลงจะแต่งงานกัน แต่แล้ววันหนึ่งพระอาทิตย์ กลับปันใจให้หญิงอื่น เธอเสียใจมากและตรอมใจตาย พ่อจึงได้ทำพิธีเผาศพด้วยตนเอง เมื่อมาเก็บกระดูก พบว่าบนกองขี้เถ้ามีต้นไม้ชนิดหนึ่งผุดขึ้นมาคือต้น กรรณิการ์ ด้วยเหตุนี้ดอกกรรณิการ์จึงบานตอนกลางคืน เพราะไม่ต้องการเจอกับพระอาทิตย์

ปัจจุบันคนไทยเชื่อว่าบ้านใดที่ปลูกกรรณิการ์ จะช่วยนำสิ่งดี ๆ ความสุข ความเจริญมาสู่ครอบครัว และยังเป็นที่พึ่งให้แก่ผู้อื่นได้ เหมาะปลูกทางทิศ ตะวันออกหรือทางทิศใต้ นอกจากนี้ชาวฮินดูยังใช้ บูชาเทพเจ้า จึงเป็นไม้มงคลของชาวอินเดียright|thumb|ภาพของผลใน พธีมาน, รัฐเบงกอลตะวันตก, ประเทศอินเดีย

 ดูเพิ่มเติม 

 Jasminum sambac
 Tabernaemontana divaricata
 Trachelospermum jasminoides

 อ้างอิง 

แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:ไม้ดอกไม้ประดับ
หมวดหมู่:สมุนไพร
หมวดหมู่:พืชให้สีย้อม
หมวดหมู่:วงศ์มะลิ