ภาคเหนือ (ประเทศไทย)

ภาคเหนือ เป็นภูมิภาคที่อยู่ด้านบนสุดของไทย มีลักษณะภูมิประเทศอันประกอบไปด้วยทิวเขาสลับซับซ้อน ต่อเนื่องมาจากทิวเขาชานในประเทศพม่าและประเทศลาว ภาคเหนือมีภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้าสะวันนา เหมือนกับพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศ การที่มีพื้นที่อยู่เหนือระดับน้ำทะเลและมีเส้นละติจูดอยู่ตอนบนทำให้สภาพอากาศของภาคเหนือเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลอย่างเห็นได้ชัด เช่น มีฤดูหนาวที่หนาวเย็นกว่าภูมิภาคอื่น ๆ ทางด้านประวัติศาสตร์ของภาคเหนือมีความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมกับอาณาจักรล้านนา

 ประวัติศาสตร์ 
บริเวณพื้นที่ภาคเหนือ เดิมเป็นที่ตั้งของอาณาจักรล้านนา ซึ่งพญามังรายทรงสถาปนาขึ้นในปี พ.ศ. 1835 จากการยุบรวมกันของอาณาจักรในช่วงยุคก่อนหน้า คือ หิรัญนครเงินยางเชียงแสนและหริภุญชัย และสถาปนาเมืองหลวงอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 1838 ในชื่อนพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่

 ภูมิศาสตร์ 

ภูมิประเทศของภาคเหนือประกอบไปด้วยทิวเขาน้อยใหญ่สลับซับซ้อน และมีพื้นที่สำคัญของประเทศหลายจุด เช่น พื้นที่ทางด้านตะวันตกสุดของประเทศที่อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน พื้นที่ทางด้านเหนือสุดของประเทศที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย จุดสูงสุดของประเทศที่ดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ นอกจากนี้ ภาคเหนือยังเป็นพื้นที่แรกของประเทศที่แม่น้ำโขงไหลผ่าน โดยจุดแรกที่แม่น้ำโขงไหลผ่านประเทศไทยอยู่บริเวณสามเหลี่ยมทองคำ อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

ภาคเหนือมีพื้นที่รวมทั้งหมด 93,690.85 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 0.06 ของพื้นที่บนผิวโลก

เขตแดนติดกับประเทศเพื่อนบ้านและภูมิภาคอื่น ๆ ของภาคเหนือ เรียงตามเข็มนาฬิกา ได้แก่ ทิศตะวันตกและทิศเหนือติดกับประเทศพม่า ทิศเหนือและทิศตะวันออกติดกับประเทศลาว ทิศใต้ติดกับภาคกลาง พื้นที่จังหวัดพิษณุโลก และ สุโขทัย ทางด้านตะวันตกเฉียงใต้มีพื้นที่ติดกับภาคตะวันตก บริเวณจังหวัดตาก

 การแบ่งเขตการปกครอง  

จังหวัดในภาคเหนือ กำหนดโดยคณะกรรมการภูมิศาสตร์แห่งชาติเมื่อปี พ.ศ. 2521 และประกาศใช้โดยราชบัณฑิตยสถาน เป็นการแบ่งตามลักษณะทางภูมิศาสตร์ ประเพณี สังคม วัฒนธรรมและภาษา เป็นการแบ่งระบบ 6 ภูมิภาค ประกอบไปด้วย 9 จังหวัด ตามลักษณะภูมิภาคตามธรรมชาติที่ตั้งอยู่ในเขตภูเขา 

นอกจากการแบ่งตามราชบัณฑิตยสถานแล้ว ยังมีหน่วยงานที่เคยจัดแบ่งภูมิภาคของประเทศไทยขึ้นเพื่อกำหนดแผนบริหารงานด้านเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งเป็นการแบ่งภูมิภาคอย่างไม่เป็นทางการได้แก่ คณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ โดยกำหนดให้ภาคเหนือมีทั้งหมด 17 จังหวัด ประกอบด้วย 9 จังหวัดภาคเหนือข้างต้น กับอีก 8 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดตาก พิษณุโลก สุโขทัย เพชรบูรณ์ พิจิตร กำแพงเพชร นครสวรรค์ และจังหวัดอุทัยธานี

จังหวัดทั้ง 9 ของภาคเหนือในการแบ่งเช่นนี้อาจเรียกว่า ภาคเหนือตอนบน ซึ่งส่วนใหญ่เคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรล้านนามาก่อน (สำหรับจังหวัดอุตรดิตถ์และจังหวัดตาก เคยเป็นบางส่วน) และมีภาษาถิ่นเป็นคำเมือง ส่วน 8 จังหวัดที่เหลืออาจเรียกว่า ภาคเหนือตอนล่าง ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่จังหวัดพิษณุโลกและจังหวัดนครสวรรค์ อันเป็นศูนย์กลางการคมนาคมที่สำคัญ ปัจจุบันการแบ่งแบบนี้ไม่นิยมใช้อ้างอิงในเอกสารของทางราชการและบทความทางวิชาการอื่นๆ เนื่องจากราชบัณฑิตยสถานได้กำหนดให้จังหวัดเหล่านี้ เป็นจังหวัดในเขตภาคกลาง ยกเว้นจังหวัดตากอยู่ในภาคตะวันตก

ส่วนการจัดภูมิภาคของกรมอุตุนิยมวิทยานั้น จะแบ่งภูมิภาคเป็น 15 จังหวัด ซึ่งจะอ้างอิงตามคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ แต่จะไม่นับจังหวัดนครสวรรค์และจังหวัดอุทัยธานี โดยให้สองจังหวัดนี้จัดเป็นภาคกลาง ส่วนจังหวัดทางภาคเหนือตอนบนจะมีเพียง 8 จังหวัดเท่านั้นโดยที่ไม่นับจังหวัดอุตรดิตถ์ แต่จะให้จังหวัดอุตรดิตถ์ไปจัดอยู่กับภาคเหนือตอนล่างแทน

 การปกครองส่วนภูมิภาค 


ภาคเหนือ แบ่งพื้นที่ตามราชบัณฑิตยสภา ประกอบด้วย 9 จังหวัด ได้แก่

 ตราประจำจังหวัด ธงประจำจังหวัด รายชื่อจังหวัด หน่วยการปกครอง จำนวนประชากร พื้นที่ทั้งหมด ระยะทางจากกรุงเทพ แผนที่แต่ละจังหวัด ภาษาไทย ตัวเมือง อำเภอ ตำบล หมู่บ้าน 40px center|60px เชียงราย ᨩ᩠ᨿᨦᩁᩣ᩠ᨿ 18 124 1,753 1,297,657 11,678.4 785.20 center|60px 40px center|80pxเชียงใหม่ ᨩ᩠ᨿᨦᩉᩲ᩠ᨾ᩵ 25 204 2,066 1,799,019 22,436 687.23center|80px 40px centre|60pxน่าน ᨶᩣ᩠᩵ᨶ 15 99 893 470,507 11,472.1 660.54center|80px 40px centre|60pxพะเยา ᩕᨻᨿᩣ᩠ᩅ 9 68 780 454,764 6,335.1 692.51center|80px 40px centre|60pxแพร่ ᨻᩯᩖ᩵ 8 78 708 421,745 6,538.6 544.24 center|80px 40px centre|60pxแม่ฮ่องสอน ᨾᩯ᩵ᩁᩬ᩵ᨦᩈᩬᩁ 7 45 415 288,082 12,681.3 875.37center|80px 40px center|60x60pxลำปาง ᩃᩣᩴᨻᩣ᩠ᨦ 13 100 931 704,126 12,534.0 603.65center|80px 40px center|60pxลำพูน ᩃᨻᩪᩁ 8 51 575 396,753 4,505.9 645.99center|80px 40px centre|60px อุตรดิตถ์ ᩏᨲ᩠ᨲᩁᨯᩥᨲ᩠ᨳ᩺ 9 67 613 436,283 7,838.6 477.24center|80px รวม 112	 836 8,734 6,268,936 96,020--

การปกครองส่วนท้องถิ่น 

ภาคเหนือ มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ดังนี้

 ระดับจังหวัด แต่ละจังหวัดมีองค์การบริหารส่วนจังหวัด

 ระดับเทศบาลและองค์การบริหารส่วนตำบล
 เทศบาลนคร 3 แห่ง ประกอบด้วย
 เทศบาลนครเชียงใหม่ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
 เทศบาลนครเชียงราย อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
 เทศบาลนครลำปาง อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง
 เทศบาลเมือง 17 แห่ง ประกอบด้วย
 จังหวัดเชียงใหม่ 6 แห่ง ดังนี้
 เทศบาลเมืองต้นเปา อำเภอสันกำแพง 
 เทศบาลเมืองเมืองแกนพัฒนา อำเภอแม่แตง 
 เทศบาลเมืองแม่โจ้ อำเภอสันทราย
 เทศบาลเมืองแม่เหียะ อำเภอเมืองเชียงใหม่ 
 เทศบาลเมืองสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่
 เทศบาลเมืองดอนแก้ว	 อำเภอแม่ริม
 จังหวัดน่าน 2 แห่ง ดังนี้
 เทศบาลเมืองน่าน อำเภอเมืองน่าน 
 เทศบาลเมืองไชยสถาน อำเภอเมืองน่าน 
 จังหวัดพะเยา 2 แห่ง ดังนี้
 เทศบาลเมืองพะเยา อำเภอเมืองพะเยา
 เทศบาลเมืองดอกคำใต้ อำเภอดอกคำใต้
 จังหวัดแพร่ 1 แห่ง ดังนี้
 เทศบาลเมืองแพร่ อำเภอเมืองแพร่
 จังหวัดแม่ฮ่องสอน 1 แห่ง ดังนี้
 เทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน
 จังหวัดลำพูน 1 แห่ง ดังนี้
 เทศบาลเมืองลำพูน อำเภอเมืองลำพูน
 จังหวัดลำปาง 3 แห่ง ดังนี้
 เทศบาลเมืองเขลางค์นคร อำเภอเมืองลำปาง
 เทศบาลเมืองพิชัย อำเภอเมืองลำปาง
 เทศบาลเมืองล้อมแรด อำเภอเถิน
 จังหวัดอุตรดิตถ์ 1 แห่ง ดังนี้
 เทศบาลเมืองอุตรดิตถ์ อำเภอเมืองอุตรดิตถ์
 เทศบาลตำบล 375 แห่ง ประกอบด้วย
 จังหวัดเชียงราย มีเทศบาลตำบล 72 แห่ง
 จังหวัดเชียงใหม่ มีเทศบาลตำบล 115 แห่ง
 จังหวัดน่าน มีเทศบาลตำบล 18 แห่ง
 จังหวัดพะเยา มีเทศบาลตำบล 33 แห่ง
 จังหวัดแพร่ มีเทศบาลตำบล 25 แห่ง
 จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีเทศบาลตำบล 6 แห่ง
 จังหวัดลำปาง มีเทศบาลตำบล 40 แห่ง
 จังหวัดลำพูน มีเทศบาลตำบล 38 แห่ง
 จังหวัดอุตรดิตถ์ มีเทศบาลตำบล 27 แห่ง
 องค์การบริหารส่วนตำบล 506 แห่ง ประกอบด้วย
 จังหวัดเชียงราย มีองค์การบริหารส่วนตำบล 70 แห่ง
 จังหวัดเชียงใหม่ มีองค์การบริหารส่วนตำบล 89 แห่ง
 จังหวัดน่าน มีองค์การบริหารส่วนตำบล 80 แห่ง
 จังหวัดพะเยา มีองค์การบริหารส่วนตำบล 36 แห่ง
 จังหวัดแพร่ มีองค์การบริหารส่วนตำบล 57 แห่ง
 จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีองค์การบริหารส่วนตำบล 42 แห่ง
 จังหวัดลำปาง มีองค์การบริหารส่วนตำบล 61 แห่ง
 จังหวัดลำพูน มีองค์การบริหารส่วนตำบล 18 แห่ง
 จังหวัดอุตรดิตถ์ มีองค์การบริหารส่วนตำบล 53 แห่ง

 ประชากรศาสตร์ 
 ภาษา 
พื้นที่ของจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน พะเยา ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน และบางส่วนของจังหวัดอุตรดิตถ์ เคยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนา ทำให้เกิดลักษณะของตัวอักษรและสำเนียงเฉพาะถิ่น เรียกว่าอักษรธรรมล้านนา (ตั๋วเมือง) และภาษาถิ่นพายัพ (กำเมือง)

 สถิติประชากร 
 อันดับ  จังหวัด จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2561)กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2561." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat61.htm 2562. สืบค้น 6 ธันวาคม 2561.  จำนวน (คน)  <small> (31 ธันวาคม 2558)กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2558." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat58.htm 2558. สืบค้น 16 กุมภาพันธ์ 2559.    จำนวน (คน)  <small> (31 ธันวาคม 2557)กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2557." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat57.html 2558. สืบค้น 1 มีนาคม 2558.   จำนวน (คน)  <small> (31 ธันวาคม 2556)ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเนกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่างๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๖, เล่ม ๑๓๑, ตอน ๔๑ ง , ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗, หน้า ๑   จำนวน (คน)   (31 ธันวาคม 2555) กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2555." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat55.html 2555. สืบค้น 3 เมษายน 2556. จำนวน (คน)   (31 ธันวาคม 2554)  กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat54.html 2555. สืบค้น 6 เมษายน 2555.  จำนวน (คน)  (31 ธันวาคม 2553)  กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:   2553. สืบค้น 22 มีนาคม 2554. 1  เชียงใหม่ 1,763,742 1,728,242 	  1,678,284 	   1,666,888 	  1,655,642 1,646,144   1,640,479 2  เชียงราย  1,292,130 1,277,950 1,207,699 	   	1,204,6601,200,423  1,198,656 1,198,218 3  ลำปาง  742,883752,356 	  753,013 	   754,862756,811 	757,534   761,949 4  น่าน  478,989479,518 	   478,264 	  	477,912 477,673  476,612 	476,363 5  พะเยา  475,215 482,645 	   	484,454 	   	486,744  488,120 	  486,472 	486,304 6  อุตรดิตถ์  455,403 459,768 	  460,400 	 460,995  461,294 461,040 	  462,618 7  แพร่ 445,090 452,346 	  454,083 	   	456,074 	 457,607  458,750 	  460,756 8  ลำพูน405,955  406,385   	405,468 	  405,268  404,673 	403,952 	  404,560 9  แม่ฮ่องสอน 282,566 273,764 	  248,178    246,549 	 244,356 244,048 	  242,742 —  รวม 6,341,9736,312,974    6,169,843  6,159,952  6,146,599  6,133,208   6,133,989

 เมืองใหญ่ 
+รายการเมืองใหญ่ที่สุดในภาคเหนือ 10 อันดับ (เรียงตามจำนวนประชากร)ลำดับชื่อเทศบาล อำเภอที่ตั้ง จังหวัดที่ตั้งประชากร (คน)สำนักบริหารการทะเบียน. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ระบบสถิติทางการทะเบียน : สถิติจำนวนประชากรและบ้าน ข้อมูล ปี 2567." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statyear/#/ [ม.ป.ป.]. สืบค้น 19 มกราคม 2568.เนื้อที่ความหนาแน่น 1นครเชียงใหม่อำเภอเมืองเชียงใหม่จังหวัดเชียงใหม่113,52940.22	2,822.702นครเชียงรายอำเภอเมืองเชียงรายจังหวัดเชียงราย78,48860.85		1,289.863นครลำปางอำเภอเมืองลำปางจังหวัดลำปาง47,76422.17	2,154.444เมืองเขลางค์นครอำเภอเมืองลำปางจังหวัดลำปาง58,574 195.49 299.635เมืองอุตรดิตถ์อำเภอเมืองอุตรดิตถ์จังหวัดอุตรดิตถ์27,815  13.49 2,061.906เมืองแม่โจ้อำเภอสันทรายจังหวัดเชียงใหม่23,188 19.46  1,191.57 7เมืองต้นเปาอำเภอสันกำแพงจังหวัดเชียงใหม่20,682  15.36 1,346.48 8เมืองแม่เหียะอำเภอเมืองเชียงใหม่จังหวัดเชียงใหม่19,96724.41 817.989เมืองน่านอำเภอเมืองน่านจังหวัดน่าน18,4177.60 2,423.2910เมืองสุเทพอำเภอเมืองเชียงใหม่จังหวัดเชียงใหม่16,873 58.95  286.23 

 การศึกษา 

สถาบันอุดมศึกษาที่สำคัญของภาคเหนือ ได้แก่

สถาบันอุดมศึกษาของรัฐและในกำกับของรัฐ
สถาบันอุดมศึกษาที่สำคัญ ได้แก่

 สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ
 มหาวิทยาลัยราชภัฏ กลุ่มภาคเหนือ
 วิทยาเขตเชียงราย
 วิทยาเขตเชียงใหม่
 วิทยาเขตลำปาง
 วิทยาเขตอุตรดิตถ์
 วิทยาเขตกำแพงเพชร 
 วิทยาเขตพิษณุโลก 
 วิทยาเขตเพชรบูรณ์ 
 วิทยาเขตนครสวรรค์ 
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา 
 วิทยาเขตเชียงราย
 วิทยาเขตภาคพายัพ เชียงใหม่
 วิทยาเขตลำปาง
 วิทยาเขตน่าน
 สถาบันวิทยาลัยชุมชน
 วิทยาลัยชุมชนน่าน
 วิทยาลัยชุมชนแพร่
 วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน

 สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ
 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 
 มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
 มหาวิทยาลัยแม่โจ้
 วิทยาเขตเขตแพร่ เฉลิมพระเกียรติ
 มหาวิทยาลัยพะเยา
 วิทยาเขตเชียงราย
 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปาง

 สถาบันอุดมศึกษาเอกชน
 มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่
 มหาวิทยาลัยพายัพ
 มหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น
 มหาวิทยาลัยเนชั่น
 วิทยาลัยอินเตอร์เทคลำปาง
 วิทยาลัยเชียงราย
 วิทยาลัยแสงธรรม
 วิทยาเขตเซเวียร์ เชียงราย

  สถาบันอุดมศึกษานอกระบบ (สังกัดอื่น)  
 วิทยาเขตสงฆ์ล้านนา 
 วิทยาเขตเชียงราย 
 วิทยาเขตสงฆ์น่าน 
 วิทยาเขตสงฆ์พุทธชินราช
 วิทยาเขตล้านนา
 วิทยาเขตกำแพงเพชร
 วิทยาเขตพิจิตร 
 มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ เชียงใหม่
 มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ ลำปาง
 มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ สุโขทัย
 มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ เพชรบูรณ์ 

 การขนส่ง 
 การขนส่งทางอากาศ 

การขนส่งทางอากาศของภาคเหนือ ได้แก่

 ภายใต้บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)
 ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่
 ท่าอากาศยานนานาชาติแม่ฟ้าหลวง เชียงราย

 ภายใต้กรมท่าอากาศยาน กระทรวงคมนาคม
 ท่าอากาศยานน่านนคร
 ท่าอากาศยานแพร่
 ท่าอากาศยานแม่ฮ่องสอน
 ท่าอากาศยานลำปาง

 การขนส่งทางบก 

 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ลำปาง–งาว–พะเยา–เชียงราย–แม่สาย)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (อุตรดิตถ์–เด่นชัย–ลำปาง–ลำพูน–เชียงใหม่)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101 (สุโขทัย–เด่นชัย–แพร่–น่าน–ด่านพรมแดน)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 102 (อุตรดิตถ์–เมืองเก่า)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 103 (งาว–ร้องกวาง)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 105 (แม่สอด–แม่สะเรียง)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 106 (เชียงใหม่–สวรรคโลก)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 (เชียงใหม่–แม่จัน)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 (เชียงใหม่–แม่สะเรียง)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 109 (ฝาง–แม่สรวย)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 116 (สันป่าตอง–ลำพูน)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (เชียงใหม่–เชียงราย)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1095 (แม่มาลัย–ปาย)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1263 (ขุนยวม–แม่นาจร)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1265 (ปาย–วัดจันทร์)
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1270 (กองลอย–แม่ลาน้อย)

 สถานที่สำคัญ 

 อุทยานแห่งชาติ วนอุทยาน และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า

ภาคเหนือ มีอุทยานแห่งชาติ , วนอุทยาน และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ดังนี้

 จังหวัดเชียงใหม่ มีอุทยานแห่งชาติ 13 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 4 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์
 อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย
 อุทยานแห่งชาติขุนขาน
 อุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก
 อุทยานแห่งชาติดอยเวียงผา
 อุทยานแห่งชาติผาแดง
 อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้
 อุทยานแห่งชาติแม่โถ
 อุทยานแห่งชาติแม่วาง
 อุทยานแห่งชาติศรีลานนา
 อุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง
 อุทยานแห่งชาติออบขาน
 อุทยานแห่งชาติออบหลวง
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่เลา - แม่แสะ
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสะเมิง
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอมก๋อย
 จังหวัดลำพูน มีอุทยานแห่งชาติ 2 แห่ง, วนอุทยาน 1 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 1 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติแม่ปิง
 อุทยานแห่งชาติดอยขุนตาล
 วนอุทยานดอยเวียงแก้ว
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยผาเมือง
 จังหวัดเชียงราย มีอุทยานแห่งชาติ 5 แห่ง และวนอุทยาน 15 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติดอยหลวง
 อุทยานแห่งชาติขุนแจ
 อุทยานแห่งชาติลำน้ำกก
 อุทยานแห่งชาติภูชี้ฟ้า
 อุทยานแห่งชาติถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน
 วนอุทยานน้ำตกขุนน้ำยาบ   
 วนอุทยานดอยหัวแม่คำ     
 วนอุทยานถ้ำผาแล  
 วนอุทยานน้ำตกตาดควัน 
 วนอุทยานน้ำตกตาดสวรรค์
 วนอุทยานน้ำตกตาดสายรุ้ง
 วนอุทยานน้ำตกแม่สลอง
 วนอุทยานน้ำตกวังธารทอง
 วนอุทยานน้ำตกศรีชมภู
 วนอุทยานน้ำตกห้วยตาดทอง
 วนอุทยานน้ำตกห้วยแม่สัก 
 วนอุทยานพญาพิภักดิ์
 วนอุทยานสันผาพญาไพร
 วนอุทยานห้วยทรายมาน
 วนอุทยานห้วยน้ำช้าง   
 จังหวัดลำปาง มีอุทยานแห่งชาติ 5 แห่ง และพื้นที่สงวนชีวมณฑล 1 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อน
 อุทยานแห่งชาติดอยจง
 อุทยานแห่งชาติแม่วะ
 อุทยานแห่งชาติถ้ำผาไท
 อุทยานแห่งชาติเขลางค์บรรพต
 พื้นที่สงวนชีวมณฑลสวนสัก ห้วยทาก 
 จังหวัดพะเยา มีอุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง, วนอุทยาน 2 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 2 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติดอยภูนาง
 อุทยานแห่งชาติแม่ปืม
 อุทยานแห่งชาติภูซาง
 วนอุทยานน้ำตกน้ำมิน
 วนอุทยานร่องคำหลวง  
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยผาช้าง
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเวียงลอ
 จังหวัดอุตรดิตถ์ มีอุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง, วนอุทยาน 4 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 3 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติภูสอยดาว
 อุทยานแห่งชาติลำน้ำน่าน
 อุทยานแห่งชาติต้นสักใหญ่
 วนอุทยานถ้ำจัน
 วนอุทยานเขาพลึง - บ้านด่าน
 วนอุทยานน้ำตกแม่เฉย
 วนอุทยานห้วยน้ำลี
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเมี่ยง-ภูทอง
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่จริม
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าน้ำปาด
 จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีอุทยานแห่งชาติ 4 แห่ง, วนอุทยาน 10 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 5 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติน้ำตกแม่สุรินทร์
 อุทยานแห่งชาติถ้ำปลา-น้ำตกผาเสื่อ
 อุทยานแห่งชาติแม่เงา
 อุทยานแห่งชาติสาละวิน
 วนอุทยานแก้วโกมล  
 วนอุทยานถ้ำธาราลอด  
 วนอุทยานทุ่งบัวตอง
 วนอุทยานน้ำตกกลอโค๊ะ 
 วนอุทยานน้ำตกแม่ยวมหลวง 
 วนอุทยานน้ำตกแม่สวรรค์น้อย 
 วนอุทยานน้ำตกไม้ซางหนาม
 วนอุทยานน้ำตกห้วยแม่แสด 
 วนอุทยานผาหินตั้ง 
 วนอุทยานไม้สักใหญ่
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยเวียงหล้า
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่ยวมฝั่งขวา
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลุ่มน้ำปาย
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสันปันแดน
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสาละวิน
 จังหวัดน่าน มีอุทยานแห่งชาติ 7 แห่ง, วนอุทยาน 1 แห่ง, เขตห้ามล่าสัตว์ป่า 1 แห่ง และสวนรุกขชาติ 2 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติดอยภูคา
 อุทยานแห่งชาติขุนสถาน
 อุทยานแห่งชาติศรีน่าน
 อุทยานแห่งชาติขุนน่าน
 อุทยานแห่งชาติแม่จริม
 อุทยานแห่งชาตินันทบุรี
 อุทยานแห่งชาติถ้ำสะเกิน
 วนอุทยานถ้ำผาตูบ
 เขตห้ามล่าสัตว์ป่าภูฟ้า
 สวนรุกขชาติแช่แห้ง
 สวนรุกขชาติห้วยน้ำอุ่น
 จังหวัดแพร่ มีอุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง, วนอุทยาน 3 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 2 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติเวียงโกศัย
 อุทยานแห่งชาติแม่ยม
 อุทยานแห่งชาติดอยผากลอง
 วนอุทยานดอยม่อนแก้ว - ม่อนเด็ง
 วนอุทยานผาหลักหมื่น
 วนอุทยานแพะเมืองผี
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยหลวง
 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลำน้ำน่านฝั่งขวา

 เขื่อน 

ภาคเหนือ มีเขื่อนของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ ดังนี้

 จังหวัดอุตรดิตถ์
 เขื่อนสิริกิติ์ 
 จังหวัดเชียงใหม่
 เขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล 
 เขื่อนแม่กวงอุดมธารา 
 จังหวัดลำปาง
 เขื่อนกิ่วลม 
 เขื่อนกิ่วคอหมา

 ทิวเขาที่สำคัญ 
 ทิวเขาแดนลาว
 ทิวเขาถนนธงชัย
 ทิวเขาหลวงพระบาง
 ทิวเขาผีปันน้ำ
 ทิวเขาดอยมอนกุจู
 ทิวเขาดอยอินทนนท์
 ทิวเขาขุนตาน
 ทิวเขาพลึง
 ทิวเขาดอยภูสอยดาว

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 


เหนือ