แพลทินัม

แพลทินัม () เป็นธาตุเคมีที่มีสัญลักษณ์ Pt และมีเลขอะตอม 78 เป็นโลหะทรานซิชันที่มีความหนาแน่นสูง สามารถตีเป็นแผ่นได้ (Malleable) มีความเหนียว (Ductile) ไม่ว่องไวต่อปฏิกิริยาเคมีอย่างยิ่ง และจัดเป็นโลหะมีค่าที่มีสีขาวเงิน ชื่อของมันมีที่มาจากภาษาสเปนว่า platina ซึ่งแปลว่า "เงินน้อย" (มาจากคำว่า plata ที่แปลว่าเงิน)

แพลทินัมเป็นสมาชิกในกลุ่มแพลทินัมและอยู่ในหมู่ 10 ของตารางธาตุ มีไอโซโทปที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ 6 ชนิด จัดว่าเป็นหนึ่งในธาตุที่หายากที่สุดในเปลือกโลก โดยมีความอุดมเฉลี่ยเพียงประมาณ 5 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัม มักพบในแร่นิกเกิลและทองแดง รวมถึงในแหล่งสะสมตามธรรมชาติ (Native deposits) แหล่งแร่สำคัญส่วนใหญ่อยู่ในเทือกเขาอูรัลของประเทศรัสเซีย, ประเทศโคลอมเบีย, ลุ่มน้ำซัดเบอรีในประเทศแคนาดา และแหล่งสำรองขนาดใหญ่ในประเทศแอฟริกาใต้ ซึ่งเป็นแหล่งที่ผลิตแพลทินัมรายใหญ่ของโลก เนื่องจากความหายาก จึงมีการผลิตแพลทินัมเพียงไม่กี่ร้อยตันต่อปี ทำให้มันเป็นสินค้าโลหะมีค่าที่มีราคาสูงมาก

 คุณสมบัติและการใช้งาน 
แพลทินัมไม่เกิดการกัดกร่อนแม้ในอุณหภูมิสูง จึงถูกจัดให้เป็นโลหะเฉื่อย (Noble metal) ด้วยเหตุนี้จึงมักพบแพลทินัมในสภาพบริสุทธิ์ตามธรรมชาติในเม็ดทรายตามลุ่มน้ำ ซึ่งชาวพื้นเมืองในอเมริกาใต้สมัยยุคก่อนโคลัมบัสได้นำมาใช้ทำสิ่งประดิษฐ์ต่างๆ แม้จะมีการอ้างถึงในงานเขียนของยุโรปตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 แต่การศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตร์อย่างจริงจังเริ่มต้นขึ้นหลังจาก อันโตนิโอ เด อุลโยอา ตีพิมพ์รายงานเกี่ยวกับโลหะชนิดใหม่จากโคลอมเบียในปี ค.ศ. 1748

 ประโยชน์ 
 อุตสาหกรรมรถยนต์: ใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาในเครื่องฟอกไอเสียเชิงเร่งปฏิกิริยา (Catalytic converter) เพื่อลดมลพิษจากไอเสีย
 ห้องปฏิบัติการและอุตสาหกรรม: ใช้ทำอุปกรณ์ห้องแล็บ หน้าสัมผัสทางไฟฟ้า และอิเล็กโทรด เนื่องจากทนความร้อนและเคมีได้ดี
 การแพทย์: ใช้ในอุปกรณ์ทันตกรรม และเป็นส่วนประกอบสำคัญในยารักษามะเร็ง (เช่น ซิสพลาติน, ออกซาลิพลาติน และคาร์โบพลาติน) สำหรับใช้ในเคมีบำบัด
 อัญมณี: นิยมนำมาทำเครื่องประดับเนื่องจากมีความสวยงามและไม่หมองง่าย

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Platinum at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)
 NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards – Platinum Centers for Disease Control and Prevention






หมวดหมู่:ตัวเร่งปฏิกิริยา
หมวดหมู่:โลหะมีสกุล
หมวดหมู่:ธาตุเคมี
หมวดหมู่:วัสดุศาสตร์
หมวดหมู่:โลหะมีค่า