Зарраҳои аҷиб

Зарраҳои аҷиб — гурӯҳи зарраҳои бунёдӣ, ки адади квантии аҷобат (S)-и ғайрисифрӣ ва дигар ададҳои квантии онҳоро тавсифдиҳанда («малоҳат» ва «ҳусн»-и сифрӣ) доранд.

Баъди дар таркиби нурҳои кайҳонӣ кашф шудани пи-мезон (1947) ва анҷом додани озмоишҳо дар суръатфизоҳои баландэнергия зарраҳои нави зиёд, аз ҷумла се зарраи аҷиб — К-мезонҳо (массаашон 500 МэВ/с²) ва зарраҳои аз протон вазнинтар (массаи протон 938,27 МэВ/с²) — Λ-зарраҳо (массаашон 1115,6 МэВ/с²) ва Σ-зарраҳо (массаашон 1189,4 МэВ/с²) кашф гардиданд (1949-51). Дар раванди таҳқиқи хосияти ин зарраҳо рафтори аҷиби онҳо аён гашт: онҳо ҷуфт-ҷуфт тавлид мешуданд, ҳарчанд зарра ва аксизарра набуданд (қонунияти то ҳол кашфнагардида амал мекард). Ҳангоми бархӯрди ду протон реаксияи

p + p → p + Λ0 + K+

ҷараён гирифта, дар натиҷа ду зарраи аҷиб: Λ-зарра ва К-мезон ба вуҷуд меомаданд. Ин раванд таҳти таъсири мутақобилаи неруманд ба амал омада, сипас зарраҳои аҷиби тавлидшуда ба мюон, нуклон, пион ва нейтрино коҳиш меёфтанд:

K+ → µ+ vµ, Λ → p + π-,

K+ → π+ + π0, Λ → n + π0,

Ҳангоми коҳиши Λ-зарра зарраҳои зӯртаъсир р ва n ё n ва пи-мезон ҳосил мешаванд. Аз ин рӯ, умри ин З. а. бояд ба 10−23 с баробар мебуд, ҳол он ки умри онҳо (10−8 — 10−10) с мебошад ва ба таъсири мутақобили суст хос аст.

Зарраҳои аҷиб, ки массаашон аз массаи нуклон зиёд аст — гиперонҳо (Λ, Σ0,Σ+, Σ- Ξ0, Ξ-, Ω- — гиперон) ном гирифтанд. Ба гурӯҳи зарраҳои аҷиб баъзе резонансҳо низ шомиланд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 


Гурӯҳ:Зарраҳои бунёдӣ