Идҷо

Идҷо, идгоҳ, идгаҳ, сайргоҳ, сайлҷо — ҷои баргузории ҷашнҳои оммавӣ ва сайру тамошои идона.

Аз қадим ҳар халқу миллат, аз ҷумла тоҷикон, мавзеи мувофиқеро интихоб карда, дар он ҷо барои таҷлили иду ҷашнҳо (бахусус Наврӯз) ҷамъ мешуданд. Дар гузашта дар ш-ҳои Самарқанд, Бухоро, Панҷакент, Фарғона, Истаравшан, Кӯлобу Ҳисор сайргоҳҳои махсус — «Ширбадан», «Хонақоҳи Файзобод» (Бухоро), «Канори рӯди Оби Раҳмат», майдони Регистон (Самарқанд), «Мазори Хоҷаи Сурх» (Исфара), «Мазори Хоҷа Такровут» (Конибодом), «Муғтеппа» (Истаравшан), «Қайнар» (Панҷакент), «Тамошотеппа» (Кӯлоб), майдони назди Қалъаи Ҳисор ва ғ. мавҷуд буданд, ки идҷо маҳсуб мешуданд. Дар шаҳри Хуҷанд дар соҳили Сирдарё дар масоҳати беш аз 3 га (ҳоло ҳудуди Табобатгоҳи физиотерапевтӣ) сайргоҳе вуҷуд дошт, ки бо номи «Идҷо» маъруф буд. Дар ҷашну идҳо дар он ҷо беш аз 100—150 ҳазор кас ҷамъ мешуд. Сайрҳои оммавӣ 5-7 рӯз идома меёфтанд. Дар ин рӯзҳо дар «Идҷо» намоишу фурӯши молу маҳсулот низ ташкил мешуд. Як ҳафта пеш аз ид аз шаҳру деҳаҳои атроф деҳқонону ҳунармандон ва тоҷирон ба он ҷо меомаданд. Ҳар фурӯшанда мувофиқи миқдори молу маҳсулоташ дар растаҳо ҷой мегирифт. Дар ҷашни Наврӯз «Идҷо»-ро ба таври хосса оро медоданд. Ба он ҷо аз бозорҳои «Чоршанбе» ва «Панҷшанбе» аробаву фойтунҳои орододашуда меоварданд. Мувофиқи навиштаи рӯзномаи «Туркестанские ведомости» соли 1908 бо дархости аҳолии шаҳр қисматҳои болоии «Идҷо» ба соҳибони чойхонаву ошхонаҳо ва қисмати поинӣ, яъне қисмати наздисоҳилии он ба ихтиёри сирки сайёр ва синамогарон дода шуд. Соли 1910 бо қарори сардори уезд Н. С. Ликошин «Идҷо» ба 176 бахш тақсим гардид, ки дар рӯзҳои ид ҳар як бахш ба иҷора дода мешуд. Дар ш. Машҳади Эрон низ бо номи «Идгоҳ» мавзеи қадимие вуҷуд дорад. Ҷои баргузории намози ид ё маросимҳои мазҳабиро низ «идгоҳ» ё «идгаҳ» мегӯянд.

Анъанаи дар И. таҷлил кардани ҷашнҳо то кунун идома дорад. Ҳоло боғҳои фарҳангиву фароғатӣ ва майдонҳои калони варзишӣ (мас., Боғи Ирам, Наврӯзгоҳи Душанбе), ки қариб дар ҳар шаҳру ноҳияи Тоҷикистон мавҷуданд, рисолати И.-ро иҷро мекунанд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

 Маллицкий Н. Г. Учебное пособие по географии Таджикистана. Ташкент, 1930;
 Садриддин Айнӣ. Воспоминания. М., 1960;
 Бабаева М. Культурно-историческая трансформация празднично-обрядовых традиции таджиков в 1917—2011 гг. Х., 2011.

Гурӯҳ:Анъанаҳои миллӣ дар Тоҷикистон