Низомҳои мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ

Низомҳои мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ (ҶИАҲС) — бумнизомҳои кишоварзӣ (агроэкосистемаҳо) мебошанд, ки дар онҳо ҷомеаҳое зиндагӣ мекунанд, ки бо сарзамини худ равобити гуногунҷанба доранд. Ин сомонаҳои доимо дар ҳоли таҳаввул, низомҳои ба омилҳои беруна тобовар мебошанд, ки аз танаввуъи зистии кишоварзии қобили таваҷҷуҳ, дониши суннатӣ, фарҳангҳо ва манзараҳои беназир бархурдоранд. Ин низомҳо тавассути кишоварзон, чорводорон, моҳигирон ва ҷамъиятҳои вобаста ба ҷангал ба таври оқилона идора карда мешаванд, то сарчашмаи даромад ва амнияти ғизоии худро таъмин намоянд. 

 Низомҳои мероси кишоварзии шинохташуда 
Созмони ҷаҳонии ФАО, ҳидояти барномаи «Низомҳои мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ» (GIAHS)-ро бар уҳда дорад. Ҳадафи аввалияи ин барнома, шиносоии сарзаминҳо ва манотиқи кишоварзиест, ки аввалан тавонистаанд системҳои баҳраварӣ аз хокро ба шакли қобили таваҷҷуҳ пиёдасозӣ намоянд, сониян аз танаввуъи зистии боло, экосистемаи иртиҷоӣ ва мероси фарҳангии бо арзиши кишоварзӣ бархурдор ҳастанд. Ҷадидтарин таърифи ин барнома шомили моҳигирӣ ва ҷангалдорӣ низ мебошад.

Ин барнома шомили ҷамеъаҳое мешавад, ки системҳои кишоварзии печида ва бо танаввуъи болоро ба сурати маҳаллишуда ва минтақаӣ тавсеа дода ва нигаҳ доштаанд; ба тавре ки коло, хадамот, ғизо, амрори маош ва амнияти миллионҳо инсон дар саросари ҷаҳон ба онҳо вобастааст.

Аз соли 2005 Созмони ғизо ва кишоварзии Созмони Милали Муттаҳид (ФАО) тавассути барномаи «Низомҳои мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ» беш аз 99 низомро дар 29 кишвари ҷаҳон ба унвони мероси кишоварзӣ шинохтааст.

 Манотиқи шиносоишуда дар Тоҷикистон 
Дар Тоҷикистон то соли 2025 як минтақа ба унвони Низоми мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ шиносоӣ ва сабт шудааст:

 Дараи Алмосӣ: низоми муттаҳиди кишоварзию чорводорӣ, мутобиқ ба шароити кӯҳистон.
 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Кишоварзӣ