Заммия

Заммия ( аз  — накуҳиш, мазаммат кардан), албоия — яке аз фирқаҳои ғулот дар қарни VIII, ки қоил ба улуҳияти Алӣ ибни Абитолиб буданд.

Муассисаш Албоъ ибни Зарроъи Давсӣ шинохта шудааст, ки худ аввал пайрави имом Боқир буд. Мувофиқи таълимоти Албоъ, паёмбар Муҳаммад аз тарафи Алӣ ибни Абитолиб мабъус (фиристода) шуд, то мардумро ба сӯи ӯ даъват кунад, аммо паёмбар Муҳаммад мардумро ба сӯи худ хонд. Аз ин рӯ, аҳли заммия паёмбар Муҳаммадро накуҳиш карданд. Дар маъхазҳо дар бораи бунёдгузори фирқаи заммия ва вобастагии ин фирқа ба фирқаҳои дигар, бахусус албоия ва ғуробия, ихтилофи назар аст. Муҳаммади Шаҳристонӣ зимни як донистани заммия ва албоия се гурӯҳро шохаҳои аз заммия баромада медонад: айния, ки ба улуҳияти Алӣ ва паёмбар Муҳаммад муътақид буданд, аммо Алиро муқаддам медоштанд; мимия, ки онҳо низ ба улуҳияти ҳар ду қоил буданд, вале паёмбар Муҳаммад-ро дар улуҳият муқаддам мешумурданд (номи ин ду гурӯҳ баргирифта аз ҳарфи аввали номҳои Алӣ — «айн» ва Муҳаммад — «мим» аст); мухаммасия қудсият ва улуҳияти 5 нафар — Муҳаммад, Алӣ, Фотима, Ҳасан ва Ҳусайнро эътироф карда, чунин ақида доранд, ки рӯҳи илоҳӣ дар ҳамаи 5 тани мазкур баробар ҳулул кардааст ва ҳеч яке бар дигаре бартарӣ надорад. Муҳаммади Шаҳристонӣ ва Абдулқоҳири Бағдодӣ пайравони заммияро барои суханони куфромезе, ки нисбат ба паёмбар Муҳаммад иброз доштаанд, аз фирқаҳои исломӣ берун хондаанд. Заммия ҳоло фаъолият надорад, вале баъзе нуктаҳои таълимоташ дар ақидаҳои алиилоҳиён мушоҳида мешаванд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

 Ҳазратӣ М., Саидиён И. Ислом. Равия, мазҳаб ва фирқаҳои он. Д., 1992;
 Аш-Шахрастани. Книга о религиях и сектах. / Пер. с арабского, введение и комментарий С. М. Прозорова. М., 1984;
 Прозоров С. М. Эволюция доктрины «крайных» шиитов-гулат в Исламе (VIII — 1-я половина X вв). // Народы Азии и Африки. История, экономика и культура. М., 1974;

Гурӯҳ:Шиъаён