Зиёд ибни Солеҳ

Зиёд ибни Солеҳи Ҳорисӣ (زياد بن صالح ) — яке аз сарлашкарони Абумуслими Хуросонӣ. 

 Зиндагинома 
Зиёд ибни Солеҳ пеш аз пайвастанаш бо Абумуслим дар рикоби Му­ҳаммад ибни Алии Аббосӣ мардуми Хуросонро ба пуштибонии Аббосиён таблиғ мекард. Пас аз пирӯзии сипо­ҳиёни Абумуслим дар Куфа (749/750) волии шаҳр таъйин шуд ва муборизаро ба муқобили Умавиён идома дод. Зиёд ибни Солеҳ баъди сарнагун шудани Умавиён ба Хуросон бозгашт. Соли 750 Абумуслим Зиёд ибни Солеҳро ҳамроҳи 10 ҳазор савор барои пахш кардани шӯриши Шарик ибни Шайх ба Бухоро фиристод. Зиёд ибни Солеҳ баъди муборизаи тӯлонӣ бо ёрии бухорхудот шӯриши Шарикро пахш кард. Дар ин давра ихтилофи байни ихшиди Фарғона ва подшоҳи Чоч шиддат ёфта, лашкари чиниҳо дар ҷавоб ба дархости ёрии их­шид сипоҳи подшоҳи Чочро муҳосира карданд. Абумуслим баъди шунидани хабари таслимшавии под­шоҳи Чоч Зиёд ибни Солеҳро ба муқобили сипоҳи чиниҳо фирис­тод. Зиёд ибни Солеҳ дар набарди назди д. Тирод (ҳоло Талас) сипоҳи Гао Сян-Чжиро шикаст дода (751), шумораи зиёди чиниҳоро асир гирифт. Абумуслим бо ором шудани вазъи сиёсии Мова­роун­наҳр Зиёд ибни Солеҳро дар Суғду Бухоро ҷонишини худ таъйин карда, худ ба Марв рафт. Дар ин давра халифаи якуми Аббосӣ – Абулаббос ас-Саффоҳ (750–754) нафареро бо номи Сабоъ ибни Нуъмони Аздӣ ба назди Зиёд ибни Солеҳ фи­ристода, ӯро ба куштани Абумуслим таҳрик кард. Сол­ҳои 752–753 Зиёд ибни Солеҳ дар Мовароуннаҳр ба муқобили Абумуслим шӯриш кард. Абумуслим Сабоъ ибни Нуъмонро дар Омул ба қатл расонда, ба Бухоро лашкар кашид. Зиёд ибни Солеҳ баъди хиёнати атрофиёнаш ва ба Абумуслим пайваста­ни онҳо дар манзили деҳқон Бокас паноҳ бурд. Деҳқон аз бими Абумуслим Зиёд ибни Солеҳро ба қатл расонда, сарашро ба наз­ди ӯ бурд.
 Эзоҳ 

 Адабиёт