Силсиламаротиби иҷтимоӣ

мини
Силсиламаротиби иҷтимоӣ — сохтори силсиламаротибҳои (), иера́рхия (аз ) муносибатҳои ҷамъиятӣ дар робита бо тақсимоти қудрат, моликият, даромад, обрӯ ва дигар арзишҳо дар ҷомеъа мебошад. Он инчунин як системаи унсурҳои пайдарпайи тобеъ, аз пасттарин то баландтарин мебошад, ки хусусияти бисёрсатҳаи тамоми иҷтимоиро тавсиф мекунад  .

Силсиламаротиби иҷтимоӣ нобаробарии мақоми иҷтимоиро дар ҷомеъа инъикос мекунад.

 Таърих 
Бисёре аз созмонҳо, ба монанди ширкатҳо, калисоҳо, артишҳо ва  ҳизби сиёсӣ,  аз рӯи силсиламаротиби иҷтимоӣ сохта шудданд (ҳадди ақал расман). Одатан, роҳбар, ки онро " пешво ", " фармондеҳ ", "раис" ё "раҳбар" меноманд, нисбат ба зердастонаш қудрати бештар дорад. Ҳамин тариқ, муносибатҳое, ки ин силсиламаротибро муайян мекунанд, нишонаҳои қудратмандӣ мебошанд.

Мавҷудияти силсиламаротибҳое, ки аз ҳар нуқтаи назар ноодилонаанд, боиси интиқоди ҷамъиятӣ мегардад. Масалан, намояндагони ҷомеаъи феминистӣ силсиламаротиби ҷинсиро маҳкум мекунанд, ки дар он мардон гӯё аз "имтиёзҳои беасос" истифода мебаранд, ба монанди ҳуқуқи иштирок дар интихобот (ки занон чуин ҳуқуқро надоранд), музди меҳнати баландтар барои иҷрои корҳои монанд ё якхела (дар ИМА бо таҳқиқоти муосир рад карда шудааст   ), баланд бардоштани сатҳи вазифа, ҳуқуқи мерос, ҳуқуқ ба таҳсил, варзиш ва кор.  

Дар ин замина ва дигар заминаҳои ба ин монанд, калимаи "силсиламаротиб" одатан ба маънои "силсиламаротиби қудрат" ё "сохтори қудрат" истифода мешавад. Феминистҳо ва намояндагони дигар ҳаракатҳои иҷтимоӣ, ба монанди онҳое, ки майлҳои нажодпарастона ё зиддиҳамҷинсгароӣ доранд, метавонанд на бо худи силсиламаротиб, балки бо нобаробарии муайян, арзиши нобаробари мардон ва занон ва нажодҳои гуногун розӣ набошанд.

Беҳокимиятӣ ва дигар ҷунбишҳои иҷтимоии зиддиавторитарӣ мекӯшанд, ки ҳама гуна муносибатҳои силсиламаротиби иҷтимоиро аз байн баранд.

 Силсиламаротиб дар ҷомеаи муосир 
Аксари иёлотҳо ва кишварҳо системаҳои ҳаракати иҷтимоӣ доранд, ки ба одамон имкон медиҳанд, ки мақоми иҷтимоии худро тағйир диҳанд. Шумора ва сифати онҳое, ки дар сатҳи боло ҳастанд, аз ҷониби назарияи элита тавсиф карда мешавад. Силсиламаротиби аз ҳад зиёд сахт одатан ба тамомиятхоҳӣ оварда мерасонад.

 Силсиламаротиби иҷтимоӣ дар этология 
Этологҳо ба ин масъала нигоҳи васеътар доранд ва боварӣ доранд, ки муносибатҳои инсонӣ асосан ба муносибатҳои силсиламаротибӣ ҷонварон монанданд. Масалан, таҷрибаи Ҷон Калхун нишон дод, ки набудани холигиҳои иҷтимоии дастрас барои насли ҷавон на танҳо барои шахс, балки барои зинда мондани тамоми ҷомеъа низ хеле зараровар аст.

 Инчунин нигаред 
 Табақабандӣ 
 Дарвинизми иҷтимоӣ
 Эгалитаризм
 Элитаризм
 Баробарии иҷтимоӣ
 Нобаробарии иҷтимоӣ
 Синфи иҷтимоӣ
 Муноқишаи иҷтимоӣ
 Афтодагии иҷтимоӣ
 Силсиламаротиби ҳукмронӣ

 Эзоҳ 

 Адабиёт 
 В.А.Соколов, «Иерархияи Калисои Эпископалии Англикан», Сергиев Посад, 1897.
 Ницше, Фридрих // Энсиклопедияи бузурги шӯравӣ : дар 66 ҷилд (65 ҷилд ва 1 ҷилд иловагӣ) / Таҳрир аз ҷониби О. Ю. Шмидт . - М. : Энсиклопедияи Шӯравӣ, 1926-1947.
 Угринович Е. А. Иерархияи иҷтимоӣ  // Луғати фалсафии навтарин. - Нашри 3-юм, ислоҳшуда. / Муҳаррир А. А. Грицанов . - Минск : Китобхона, 2003. - 1280 саҳ. - (Ҷаҳони энсиклопедияҳо). - ISBN 985-428-636-3 . https://www_gumer.info/bogoslov_Buks/Philos/fil_dict/

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иҷтимоӣ
Гурӯҳ:Ҷомеашиносӣ
Гурӯҳ:Тартиботи иҷтимоӣ