Назарияи васлҳо

Синтези кислотаи аристолохӣ. Синтези пайвастаҳои кимиёвии мураккаб чанд марҳиларо талаб мекунад. Ҳар қадар шумораи марҳилаҳо барои синтези як пайваст зиёд бошад, эҳтимолияти раванди интихоб (биологӣ ё технологӣ) ҳамон қадар баланд мешавад.

Назарияи васлҳо (ингл. Assembly Theory) мураккабии объектро тавсиф мекунад, ки на ҳамчун маҷмӯи зарраҳо дар фазо, балки аз рӯи таърихи васл шудани он муайян карда мешавад. Дар робита ба мураккабии пайвастаҳои кимиёвӣ ин аввалин усулест, ки метавонад бо таҷриба тасдиқ карда шавад, бар хилофи дигар алгоритмҳо, ки тасдиқи таҷрибавӣ талаб намекунанд
.

Назарияи васлҳо соли 2017 аз ҷониби гурӯҳи таҳти роҳбарии кимиёдон Лерой Кронин (Leroy Cronin) дар Донишгоҳи Глосгу таҳия шудааст.

Дар доираи назарияи васлҳо объектҳо на ҳамчун маҷмӯи зарраҳо дар фазо, балки тавассути таърихи имконии ташаккулёбии худ муайян карда мешаванд. Барои ҳисоб кардани мураккабии объект он ба қисмҳои таркибии худ такроран (рекурсивно) тақсим карда мешавад ва «фазои васлҳо»-и ин объект ҳамчун роҳи имконии васл шудани объект аз қисмҳои ибтидоии он таъриф мешавад.

Индекси васл (ингл. assembly index') ҳамчун шумораи ҳадди ақали қадамҳо барои васл кардани объект аз қисмҳои ибтидоӣ ва объектҳое, ки қаблан вуҷуд доштанд ва ба маҷмӯи васлҳо дохил шудаанд, муайян карда мешавад. Дар ҳолати кӯтоҳтарин роҳ фазои васл ба ҳаҷми ҳадди ақали хотира (ё шумораи ҳадди ақали амалиётҳо) барои сохтани объекти мазкур мувофиқат мекунад. Новобаста аз шумораи умумии қисмҳои ибтидоӣ, индекси ҳадди ақали васл барои ҳар объекти таркибӣ аз рӯи қоидаи иловаи кӯтоҳтарин муайян карда мешавад (силсилаи OEIS A003313).

«Фазои васлҳо» метавонад ҳамчун графи акиклии равони аз пайдарҳамӣҳо муайян карда шавад, ки дар он ҳамаи пайдарҳамиҳои дарозии як воҳид (қисмҳои ибтидоӣ) ҳамчун қуллаҳои манбаъ (source vertices) ҳастанд ва пайдарҳамиҳои боқимонда қуллаҳои дуюмдараҷа мебошанд, ки ба қадамҳои васл мувофиқат мекунанд.Ҷамъи умумии васл бо формулаи зерин муайян карда мешавад:

,

ки дар он: 
  — шумораи умумии объектҳо дар маҷмӯа,
  — шумораи намудҳои беназири объектҳо,
  — шумораи пайдоиши объекти намуди ,
  — индекси васли объекти намуди ,
Ин ҷамъ маҷмӯи интихоби умумиеро (ки аз ҷониби механизми иттилоотӣ — масалан, интихоби табиӣ ё технологӣ муайян карда мешавад) нишон медиҳад, ки барои ба вуҷуд овардани маҷмӯаи муайяни объектҳо лозим аст.

Мисолҳо:
	Калимаи «abrakadabra» дорои 5 ҳарфи беназир (a, b, k, d, r) ва дар маҷмӯъ 11 ҳарф аст. Онро метавон бо 7 қадам васл кард, чунки пайдарҳамии «abra» як бор васл шуда, баъдан такроран истифода шудааст.
	Калимаи монанд «abrakadrbaa» (ҳамон 11 ҳарф, вале бе такрор) индекси васли 10 дорад.

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Термодинамика