Зафарнома

Зафарнома () — манзумаи таърихии шоир, таърихнигор ва ҷуғрофиёдон Ҳамдуллоҳи Муставфӣ, ки дар пайравии «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ навишта шудааст (1334/35).

 Тавсиф 
Таълифи Зафарнома тақрибан 15 сол идома ёфта, дар он таърихи ҷомеаи исломӣ аз аҳди зиндагии ҳазрати Муҳаммад (с) то давраи ҳукумати муғулҳо ба назм кашида шудааст. Асар дар 75 ҳазор байт таълиф шуда, аз се қисм иборат аст. Дар қисми аввали асар (бахши таърихи арабҳо; 25 ҳазор байт) таърихи ислом (аз ибтидо то таназзули хилофати Аббосиён), дар қисми дуввум (бахши аҳкомӣ ё аҷамӣ; 20 ҳазор байт) таърихи аҳди ҳукмронии сулолаҳои Аҷам (аз Саффориён то Салҷуқиён) ва дар қисми севум (бахши султонӣ: 30 ҳазор байт) таърихи аҳди ҳукумати муғулҳо (аз давраи Чингизхон то охири аҳди ҳукумати Абусаиди Баҳодурхон) ба назм кашида шудааст. Дар таълифи Зафарнома муаллиф аз осори таърихии зиёде, аз қабили «Таърихи Табарӣ», «ал-Маориф»-и ибни Қутайба, «ал-Комил»-и Ибни Асир, «Таҷорибу-л-умам»-и Абуалӣ Мискавайҳ, «Таърихи Яминӣ»-и Утбӣ, «Низому-т-таворих»-и Абдуллоҳ ибни Умари Байзовӣ, «Салҷуқнома»-и Заҳируддин Ҳусайни Нишопурӣ, «Таърихи Ҷаҳонгушой»-и Ҷувайнӣ, «Ҷомеу-т-таворих»-и Рашидӣ ва ғ. истифода бурдаст. Зафарнома ба сабки хуросонӣ ва дар қолаби маснавӣ суруда шуда, назми он нисбат ба шеъри Фирдавсӣ заифтар аст. Зафарнома бо истифода аз калимаву таркибҳои асили форсӣ навишта шуда, забони асар содаву равон аст. Асар барои омӯзиши воқеаҳои таърихи аҳди ҳукмронии муғулҳо маъхази асосӣ аст. Комилтарин нусхаи Зафарнома дар Осорхонаи Британияи Кабир таҳти № or. 2833 нигаҳдорӣ мешавад. Дар Теҳрон то ҳол 6 ҷилди Зафарнома чоп шуда, нашри пурраи асар дар 11 ҷилд хотима меёбад.

 Эзоҳ 

 Адабиёт