Шиновар

Шиновар номи умумии ҳар василаест, ки барои интиқоли инсон ё ашё ва коло бар рӯи об ба кор меравад.

 Ном 
Калимаи шиновар дар фарҳанги Луғатномаи Аллома Деҳхудо бо решаи «шино» ба маънои василаи ғарқнашаванда дар об омадааст ва дар истилоҳ ба маънои василаи интиқоли коло ё мусофир бар рӯи сатҳи об мебошад.

 Тарҳрезӣ 
Тарҳрезии шиноварҳо ниёзманди эҷоди тавозун миёни зарфияти дохилӣ (тоннаж), суръат ва қобилияти дарёнавардии онҳост. Тоннаж барои ҳамли коло аҳаммият дорад, суръат барои киштиҳои ҷангӣ ва қаиқҳои мусобиқавӣ муҳим аст ва сатҳи дарёнавардӣ вобаста ба навъи обҳое, ки шиновар дар онҳо истифода мешавад, фарқ мекунад. Барои пешгирӣ аз ғарқ шудан дар дарё ва дигар мушкилот, барои шиноварҳои бузургтар муқаррарот татбиқ мегардад. Фанновариҳои тарҳрезӣ шомили истифода аз моделсозии компютерӣ ва озмоиши намунаҳои киштӣ дар ҳавзҳои махсус пеш аз сохт мебошанд.

 Пешбаранда (пешронӣ) 

Роҳҳои пеш бурдани шиноварҳоро метавон ба панҷ гурӯҳ ҷудо кард:

1. Нерӯи об: Дар ин равиш, шиновар ҳамроҳ бо ҷараёни рӯдхона ё мавҷи ҷазру мад ҳаракат мекунад. Барои назорати беҳтари масир мумкин аст лангар ё вазнае ба об андохта шавад, то киштӣ дар бахши муносибтари ҷараён бимонад ё аз паро ва тирк барои нигоҳ доштани мавқеъ истифода шавад.

2. Нерӯи инсонӣ: Дар ин равиш ҳаракат бо истифода аз қувваи инсон анҷом мешавад, монанди тела додани тирк ба бистари обҳои камумқ ё парозанӣ бо паро бар сатҳи об.

3. Нерӯи бод: Ин равиш шомили истифода аз бодбонҳо барои ҳаракати шиновар аст.

4. Кашидан (Ядкаккашӣ): Дар ин равиш шиновар тавассути нерӯи беруна ба ҳаракат дароварда мешавад. Ин нерӯ метавонад аз ҷониби ҳайвоноти боркаш, инсон ё мошинолот аз рӯи хушкӣ (масалан, кашидани шиновар аз канори каналҳо) ё тавассути шиновари дигар, ки онро ядкак мекунад, таъмин гардад.

5. Пешбарандаи механикӣ: Ин равиш шомили истифода аз муҳаррикест, ки нерӯи худро аз сӯзишвории фосилӣ ё энержии захирашуда монанди батарея таъмин мекунад. Ин нерӯ маъмулан тавассути парраҳо ё ҷетҳои обӣ ба ҳаракат табдил меёбад, гарчанде ки чархҳои пароӣ имрӯз бештар аҳаммияти таърихӣ доранд.

Шиноварҳо метавонанд дар замонҳои гуногун ё ба сурати таркибӣ аз беш аз як равиш истифода баранд. Барои намуна, киштиҳои буғии аввалия дар канори нерӯи муҳаррик аз бодбон низ истифода мекарданд. Пеш аз густариши ядкаккашҳои буғӣ, киштиҳои бодбонӣ барои нигоҳ доштани мавқеи муносиб дар ҷараёни ҷазру мад бодбонҳоро танзим ва тағйири самт медоданд. Дар қаиқҳои фароғатии имрӯзӣ низ муҳаррик-бодбонӣ (таркиби нерӯи бод ва муҳаррик) равиши маъмулист, ҳатто агар танҳо барои даромаду баромад аз бандар бошад.

 Шиноварҳои гуногун 
 Киштӣ
 Қаиқ
 Баржа
 Зердарёӣ

 Манбаъҳо 

Гурӯҳ:Шиноварҳо
Гурӯҳ:Меъмории нерӯи баҳрӣ
Гурӯҳ:Вожагонҳои дарёнавардӣ
Гурӯҳ:Истилоҳоти фаннӣ