Адолати ҷаҳонӣ

Адолати ҷаҳонӣ ( عدالت جهانی‎) — мавзӯе дар фалсафаи сиёсӣ аст, ки аз нигарониҳо дар мавриди беинсофиҳо (беадолатиҳо) дар сатҳи байналмилалӣ сарчашма гирифтааст. Он гоҳе ҳамчун як навъи интернатсионализм дарк карда мешавад.

 Таърих  
Ҳенрик Сиссе изҳор доштааст, ки ахлоқи ҷаҳонӣ ва адолати байналмилалӣ дар суннати ғарбӣ бахше аз суннати «ҳуқуқи табиӣ» (natural law) мебошад. Ин мавзӯъ аз замони Руми Бостон (Ситсерон) ва файласуфони аввалияи масеҳӣ ба монанди Амброзий ва Августин дар фарҳанги ғарбӣ созмон ёфтааст. Сиссе қайд мекунад, ки идеологияи аввалияи ҳуқуқи табиӣ бар меҳвари ин идея буд, ки низоми ҳуқуқӣ барои ҳамаи мардум муштарак ва дастрас буда, ҳамчун меъёри ченкунии дурустӣ ва нодурустӣ хидмат мекунад.

 Муҳтаво  
Ба ақидаи Айрис Марион Янг, донишманди улуми сиёсии Амрико, дидгоҳи фалсафии аксарият бар он аст, ки доираи уҳдадориҳои адолат бо узвият дар як ҷомеаи сиёсии муштарак муайян мешавад. Бар ин асос, мардум танҳо нисбат ба онҳое уҳдадорӣ доранд, ки дар зери як қонуни асосии муштарак зиндагӣ мекунанд ё ба ҳамон миллати онҳо тааллуқ доранд. Давид Миллер, файласуфи англис, низ бо ин ақида мувофиқ аст, ки уҳдадориҳо танҳо нисбат ба одамоне, ки бо ҳам зиндагӣ мекунанд ё бахше аз ҳамон миллат ҳастанд, татбиқ мешаванд.

Консепсияи адолати ҷаҳонӣ ба ҷустуҷӯи посух ба ин савол машғул аст, ки мо дар заминаи ҷаҳонӣ ба якдигар чӣ қарздорем. Кайҳонталабон (космополитҳо), аз ҷумла Диогени Калбӣ аз Юнони Бостон, худро «шаҳрвандони ҷаҳон» тавсиф мекарданд.

 Саволҳои асосӣ  
Се саволи алоқаманд — дар мавриди доираи адолат, адолат дар тақсими сарват ва дигар молҳо, ва ниҳодҳои масъули адолат — масъалаи асосии адолати ҷаҳонӣ мебошанд.

 Маҳдуда  
Оё меъёрҳои ахлоқии объективӣ мавҷуданд, ки бидуни дар назар доштани фарҳанг, нажод, ҷинсият, дин ё миллат ба ҳамаи инсонҳо ба таври яксон татбиқ шаванд? Бардошти ахлоқӣ аз адолати иҷтимоӣ танҳо дар сурате ҷаҳонӣ аст, ки:

Ҳамаи афродро таҳти ҳамон низоми усули ахлоқии асосӣ қарор диҳад.

Ин усулҳо ҳамон имтиёзҳо ва бори ахлоқиро ба ҳама ба шакли яксон вогузор кунад.

Ин имтиёзҳо ва масъулиятҳо ба гурӯҳҳои хос ба шакли худсарона имтиёз ё зарар ворид нанамояд.

 Ниҳодҳо  
Кадом ниҳодҳо — давлатҳо, федератсияҳо, ниҳодҳои молии ҷаҳонӣ (ба монанди Бонки ҷаҳонӣ), созмонҳои ғайриҳукуматии байналмилалӣ ё як кишвари воҳиди ҷаҳонӣ — беҳтарин ормони адолати ҷаҳониро ба даст меоранд? Томас Погге мегӯяд, ки кишварҳо наметавонанд ба танҳоӣ ба адолати ҷаҳонӣ даст ёбанд ва ҳеҷ гоҳ қобили қабул нест, ки танҳо манфиатҳои давлатҳо меъёри ахлоқӣ дар равобити байналмилалӣ бошанд.

 Нигаред низ 

Космополитизм

Шаҳрвандии ҷаҳонӣ

Ҳукумати қонун

Назарияи ҷанги одилона

Зддиглобализм

 Эзоҳ  

 Гурӯҳҳо  
Гурӯҳ:Ахлоқи сиёсӣ 
Гурӯҳ:Фалсафаи сиёсӣ 
Гурӯҳ:Адолат