Дирҳам

Дирҳам ( درهم лот. δραχμή – драхма), — тангаи нуқ­рагӣ ва ченаки вазн, воҳиди пулӣ дар Хилофати араб, киш­варҳои асримиёнагии Шарқ ва кишварҳои имрӯзаи арабӣ дар баробари динор. 

 Тавсиф 
Аввалин дирҳамҳо пайравӣ ба сиккаҳои Сосониён зарб ёфтаан. Тибқи меъёри муқаррарнамудаи халифа Умар ибни Хаттоб вазни 10 дирҳам ба 7 динор баробар буд, арзиши мубодила дар бозор аз рӯи нархи тило ва нуқра муқаррар карда мешуд. Дар ибтидо 14 дирҳам ба 1 динор баробар буд. Аввалин дирҳами арабӣ дар замо­ни хилофати Абдулмалик ибни Марвон (685–705) сикка зада шуд (696–697) ва вазни маъмулии дирҳам (4,15 г) ба 2,95–2,98 г кам гардид. Дирҳам ҳамчунин воҳиди ченаки вазн буд. Дирҳами танга аз дирҳами вазнӣ 1/24 сабуктар буд. Дар нимаи аввали асри 10 дирҳамро бо вазни 2,97 г аз нуқраи холиси иёраш баланд сикка мезаданд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои таърихӣ аз асри 11 дар Хилофати араб бо сабаби коҳиш ёфтани захираи нуқра барориши дирҳамҳои холиси иёрашон баланд маҳдуд гардида, муддати ду аср сиккаҳои нуқрагини пастиёр ва дирҳамҳои мисӣ ба бозори муомилот ворид гардиданд. Дар асрҳои 9–11 дирҳам ҳамчун воҳиди пулии сиккаи нуқрагин (3,9 г) тавассути Роҳи бузурги абрешим ба бозорҳои шимоли Аврупо ва Британияи Кабир роҳ ёфта, дар муомилот қарор дошт. Дар охири асрҳои миёна ҳамчун номи воҳиди пулӣ (сиккаҳои нуқрагӣ ё мисӣ) дар аксар мамлакатҳои исломӣ роиҷ буд. 

 Эзоҳ 

 Адабиёт