Зача

Зача, Зачча, Заҷа — зани навзоида. Давраи Зачаӣ то 40 рӯз (6–8 ҳафта) давом карда, узвҳои зан тадриҷан ба ҳолати аввала бармегарданд. 

 Тавсиф 
Бачадон дар рӯзҳои аввали зачаӣ хурд мешавад. Кашиши бачадон дар зачаҳои қаблан таваллудкарда, бахусус ҳангоми сина макондан, бо дард ва эҳсоси нохуш сурат мегирад. Баробари кашиш ёфтан аз луобпардаи бачадон зардоб ихроҷ мегардад. Он дар аввал омехта бо хун буда, баъди 3–4 рӯз хунолуд ва рӯзи 5-ум луобӣ мешавад. Муддати зиёд хунолуд будани зардоб аломати илтиҳоби бачадон аст. Дар ин мавридҳо бояд ҳатман ба духтур муроҷиат кард. Дар давраи зачаӣ дар узвҳои дигари ҷинсӣ низ тағйирот рух медиҳад. Чандирии бандаку мушакҳои қадкашак барқарор гашта, маҳбал танг мешавад, ғадудҳои шир ба кор медароянд (шир баъди 3–4 рӯзи таваллуд пайдо мешавад). Рӯзҳои аввал саломатии зача, маъмулан, қаноатбахш аст. Қабзият ва душвормезӣ, ки ба ихтилоли фаъолияти пешобдон вобаста аст, барҳам мехӯрад. Ду рӯзи аввал зача бояд бистарӣ шуда, барои сахт нашудани дарун аз паҳлу ба паҳлу гардад, рӯзи севвум аз бистар хеста, камубеш (15–30 дақиқа) қадам занад. Риояи беҳдошти узвҳои таносул ҳатмист. Рӯзе 2 бор мустаҳаб кардан бо маҳлули сусти перманганати калий (таъсири зиддимикробӣ дорад) манфиат дорад. Латтаи таҳгирро рӯзе 3 бор, либоси таг ва ҷойпӯшро ҳар рӯз иваз кардан лозим аст. Ҳамчунин шустани дандон, гирифтани нохун ва пеш аз сина макондан бо собун шустани даст муҳим аст. Зан бояд фақат дар зери душ оббозӣ кунад. Кафидани нӯги пистон боиси пайдоиши мастит мешавад. Барои пешгирии он синаро бо маҳлули 0,5%-и спирти навшодир ё оби гарму собун мешӯянд, нӯги пистон ва атрофи онро бо маҳлули 1%-и асиди борат пок мекунанд. Риояи тарзи дурусти сина макондан низ муҳим мебошад. Агар кӯдак сер шуда, пистонро аз даҳон сар надиҳад, пас ӯро зӯран аз сина дур набояд кард. Фақат андаке зер кардани парраҳои бинӣ кофист, ки ӯ пистонро раҳо созад. Шири дар сина боқимондаро бо ширдӯшак медӯшанд. Ғизои зача бояд хушсифат ва мураттаб бошад. Истеъмоли ҷурғот, ширтуппа (100–200 г), сабзавот, меваю буттамеваҳои тару тоза муҳим аст; аз истеъмоли хӯрокҳои тунд ва бадгувор (гӯшти серравған, нахӯд ва ғ.), инчунин консервҳо худдорӣ бояд кард. Дар як шаборӯз аз 2 л зиёд нӯшидани моеъҳо (аз ҷумла хӯрокҳои равон) ҷоиз нест. Хоб бояд аз 8 соат кам набошад. Бардоштани бори вазнин манъ аст (ин боиси фуромадани бачадон мегардад). Ҳамхобагӣ бо зача пас аз 8 ҳафтаи таваллуд тавсия дода мешавад. Зача баъди як ҳафтаи аз таваллудхона баромадан бояд ба қабули табиби мушоварагоҳи занон равад. Ҳангоми табу тасф, хунравӣ, кафидани нӯги пистон, дарди ғадуди сина ҳатман ба табиб муроҷиат кардан лозим аст.

 Эзоҳ 

 Адабиёт