Зардон

Зардон, мӯрчахор, мӯрчахорак, часпакхор, часпонхор, хорғӯза, ғӯзахор () — рустании яксола. 

Баландиаш 15–120 см; пояаш рост, дурушти сершоха, патдор. Баргаш паҳни секунҷа ё байзашакли гирда (дарозиаш 3–13 см), 3–5-парра, дандонадор. Зардон рустании якҷинса аст; хӯшагули модина даста-даста дар бехи думчаи баргҳо, гулҳои сершумори нарина дар саракҳои курашакл, дар интиҳои шохаҳо ҷой гирифтаанд. Зардон июн – июл гул карда, август – сентябр тухм мебандад. Зардон дар Аврупо, Амрикои Шимолӣ, Руссия, Қафқоз, Осиёи Марказӣ мавҷуд аст. Он дар Африқо, Австралия ва Амрикои Ҷанубӣ низ ба шароити маҳал мутобиқ шудааст. Дар Тоҷикистон дар қаторкӯҳҳои Қурама, Зарафшон, Ҳисору Дарвоз, мавзеъҳои Сирдарё ва минтақаи ҷанубӣ (дар баландиҳои 350–2500 м аз с. б.) дар лаби ҷӯйҳо, боғҳо, полиз, баъзан чун алафи бегона дар пахтазор, киштзори ғалладона ва юнучқазор мерӯяд. Зардон рустании доруӣ аст. Бо мақсади табобат баргу поя ва решаи онро истифода мебаранд. Табибони мардумии рус замонҳои қадим бо зардон бемории вабо ва захмҳои гуногунро табобат мекарданд. Дар тибби халқии Беларус қиёми спиртии зардон барои муолиҷаи ҷоғар ва шираи тару тозаи он барои табобати бемории саратон истифода мешавад. Ба ақидаи табибони хитойӣ, зардон давои табфурор, арақрон ва таскинбахш аст. Дар тибби мардумии тоҷик шираи барги наврустаи зардон барои дармони зиқи нафас, бавосир ва рагкашӣ тавсия дода мешавад. Ҳангоми касалиҳои пӯст (хоришак, шукуфа, патосак ва мағорак) дар ҷӯшобаи зардон оббозӣ мекунанд. Тухми бирёни зардонро чой карда, барои муолиҷаи бемориҳои сил ва ҷоғар менӯшанд. Ҷӯшобаи тухму решаи зардон барои табобати исҳоли хунин, шираи баргу пояи он барои дармони саглес, экзема, омоси гулӯ, исҳоли хунин ва бемориҳои пешоброн муфид аст. Зардон рустании заҳрнок аст, аз ин рӯ дар истифодаи он шарти эҳтиётро риоя мекунанд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт