Зарда

Зарда, дейтоплазма — маводди ғизоие, ки дар ҳуҷайратухми ҳайвонот ва одам дар шакли доначаву лавҳачаҳо ҷамъ мешавад.

Зарда баъзан ба ҳам омехта шуда, хамираи зардеро ба вуҷуд меорад (мас., дар ҳашарот, моҳиҳои устухондор, парандаҳо ва ғ.). Зарда дар ҳуҷайратухми тамоми ҳайвонот ва одам мавҷуд аст, вале миқдор ва тақсимоти он аз якдигар фарқ мекунад. Дар тухмҳои зардиашон кам донаҳои зарда дар ситоплазма баробар ҷо мегиранд (тухмҳои изолетситӣ). Дар тухмҳое, ки зардиашон бисёр аст, донаҳои зарда ё дар қисми афзоишёбандаи тухм, ё дар қисми марказии ситоплазма — дар атрофи ҳаста ғун мешаванд. Тарзи таҷзияи тухм ба миқдор ва тақсимшавии зарда вобастагӣ дорад. Аз ҷиҳати кимиёӣ се навъи зардаро фарқ мекунанд — сафедавӣ, равғанӣ ва карбоҳидратӣ, вале дар бештари ҳайвонот донаҳои зарда таркиби кимиёии мураккаб дошта, аз сафеда, равған, карбоҳидратҳо, асиди рибонуклеат, рангдона ва моддаҳои минералӣ иборат мебошад. Масалан, зардаи тухми ташаккулёфтаи мурғ 23 % равған, 16 % сафеда, 11 % фосфолипидҳо, 1,5 % холестерин ва 3 % моддаҳои минералӣ дорад. Дар тавлиду ғун шудани зарда унсурҳои гуногуни ҳуҷайратухм, аз қабили маҷмааи Голҷи, шабакаи эндоплазмавӣ ва митохондрияҳо иштирок мекунанд.

Дар бисёр ҷонварон қисми сафедавии зарда берун аз тухмдон тавлид ёфта, ба ҳуҷайратухми рушдёбанда бо роҳи пинотситоз ворид мешавад. Дар бархе ҳайвоноти бемуҳра зарда мумкин аст дар ҳуҷайраҳои махсуси тухмдон — ҳуҷайраҳои зардавӣ (ғизои ҷанини рушдёбанда мебошанд) низ гирд ояд.

 Нигаред низ 
 Талха

 Эзоҳ 

 Адабиёт 


Гурӯҳ:Ситология