Тоҷикони Бомиён

Тоҷикони Бомиён яке аз гурӯҳҳои муҳими қавмӣ мебошанд, ки дар вилояти Бомиёни Афғонистон зиндагӣ мекунанд. Таърихи ҳузури тоҷикон дар Бомиён ба қадимтарин давраҳои тамаддуни ин вилоят бармегардад. Тоҷикон бештар дар маркази Бомиён ва атрофи муҷассамаҳои маъруфи Буддо иқомат доштаанд.

 Таърих 
мини
Бомиён сарзамини қадимии ориёиҳои тоҷиктабор аст. Шаҳри Заҳҳок, ғори Фаридун, ва дараи Оҳангарон, ки дар Шоҳнома низ зикр шудаанд, бо тоҷикони ин минтақа иртибот доранд.

Аз нигоҳи Файзмуҳаммад Котиб, таърихнигори маъруф, Бомиён сарзамини тоҷикон ҳисоб мешавад.

Мэри Луис Клифорд, шарқшиноси маъруф низ, Бомиёнро маҳалли зисти тоҷикон медонад.

Дар асри 7 милодӣ, Бомиён як маркази муҳими фарҳангӣ ва мазҳабӣ дар ҷаҳони буддоӣ буд. Пас аз омадани Ислом, тоҷикони Бомиён низ ба ислом гаравиданд ва дар тӯли қарнҳо шахсияти исломии худро ҳифз намуданд.

 Маҳалли иқомат 

 Ноҳияи Камард 
ноҳияи Камард яке аз ноҳияҳои вилояти Бомиён аст, ки дар баландии 1475 м қарор дорад ва аҳолии он тақрибан 31,000 нафар аст. Тоҷикон тақрибан 85% аҳолии ин ноҳияро ташкил медиҳанд.

 Ноҳияи Шибар 
Бино ба гузориши Маркази омӯзиши фарҳанг ва низоъҳои Донишгоҳи баҳрии Амрико, тоҷикон тақрибан 47% аҳолии ноҳияи Шибар-ро ташкил медиҳанд.

 Ноҳияи Сайғон 
Дар ноҳияи Сайғон, тоҷикон 70%, ҳазораҳо 27% ва дигар қавмҳо 3% аҳолиро ташкил медиҳанд.

 Вазъият 
Бомиён, яке аз вилоятҳои марказии Афғонистон, бо сабаби гуногунии қавмии худ шинохта мешавад. Гарчанде ин минтақа асосан бо ҷомеаи ҳазораҳо алоқаманд дониста мешавад, ҳузури таърихии тоҷикон дар он чашмгир аст. Дар даҳаҳои ахир, бахусус дар даврони ҳукумати муҷоҳидин ва низоми ҷумҳурӣ, муносибатҳои қавмӣ дар Бомиён ба таҳаввулоти амиқ рӯ ба рӯ шуданд, ки таъсири онҳо то имрӯз боқӣ мондааст.

Дар ҳоле ки тоҷикон дар Маркази Бомиён, ноҳияҳои Шибар, Сайғон ва Каҳмард бештар сукунат доранд, аммо нақзи густурдаи ҳуқуқи башар ва ҳазфи қавмӣ дар даҳаи гузашта шадидан идома дорад. 

Гузоришҳои байналмилалӣ, аз ҷумла "Дидбони ҳуқуқи башари ақаллиятҳои ҷануби Осиё" дар гузориши солонаи худ дар соли 2016 ба вазъияти тоҷикон дар Бомиён пардохта, ҳолатҳое чун тахриби бозори қадимаи тоҷикон, ғасби тақрибан 2000 ҷириб замини онҳо ва ҳазфи сиёсиро ҳамчун нақзи созмонёфтаи ҳуқуқи башар ба қайд гирифтааст. Вазъияти ақаллиятҳо

Ҳамчунин санадҳои мустанад аз ҳазфи қавмии онҳо вуҷуд дорад, ки садҳо мавриди нақзи ҳуқуқи башарро дар бар мегирад. 

 Эътирози тоҷикони Бомиён 
Рӯзи 9-уми январ соли 2016 садҳо нафар аз сокинони тоҷик дар вилояти Бомиён дар маркази ин вилоят даст ба эътироз заданд. Эътирозгарон ҳукумати маҳаллиро ба табъизи қавмӣ, ҳазфи систематикӣ аз равандҳои сиёсӣ ва ғасби заминҳояшон муттаҳам карданд. Онҳо изҳор доштанд, ки заминҳо ва дороиҳои таърихии онҳо дар минтақаҳои мухталифи Бомиён аз ҷониби афроди вобаста ба ҳукумати маҳаллӣ ғасб шуда, дастрасии онҳо ба имкониятҳои баробари шуғл ва вазифаҳои идорӣ шадидан маҳдуд шудааст. Ин эътироз бо ҳадафи адолати иҷтимоӣ ва поён додан ба сиёсатҳои табъизомез алайҳи ин ақаллияти қавмӣ баргузор гардид.

 Аҳолӣ 
мини|Нақшаи тақсимоти маъмурии Бомиён
Тоҷикон дар ноҳияҳои Камард, Сайғон, Шибар ва қисман маркази Бомиён аҳолии бузурге ташкил медиҳанд:

- Камард: 85% тоҷик - Сайғон: 70% тоҷик - Шибар: 47% тоҷик

 Ҷойгоҳи иҷтимоӣ 
Тоҷикони маркази Бомиён дар гузашта дар бахшҳои тиҷорат ва омӯзиш фаъол будаанд. Онҳо соҳиби заминҳои беҳтарини кишоварзӣ ва дар гирду атрофи муҷассамаҳои Буддо зиндагӣ мекарданд. Бо вуҷуди ин, дар солҳои охир дар сохторҳои сиёсӣ ва идорӣ нақши камранг доштанд.

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Тоҷикон
Гурӯҳ:Тоҷикони Афғонистон
Гурӯҳ:Бомиён
Гурӯҳ:Қавмҳои Афғонистон