Заркаҳак

Заркаҳак, гули зарпоша, чойгиёҳ, чойкаҳаки сурх, чойкӯҳак () — рустаниест бисёрсола.

 Тавсифот 
Пояаш сершох (20–70 см қад мекашад), бӯрранг ё сурхтоб, қисми болоиаш ғурриҳои озахмонанд дорад. Баргаш нештаршакли хордор (дарозиаш 1–2 см, бараш 0,1–0,5). Хӯшагулаш ҷорӯбшакл. Гулаш зард (моҳҳои май – июл мешукуфад), тухмаш махрутшакли дорчинӣ (моҳҳои август – сентябр пухта мерасад). Заркаҳак дар Афғонистон, Эрон, Сурия, Туркия, Арманистон, Озарбойҷон, Гурҷистон, Руссия (Олтой), Қазоқистон, Туркманистон, Ӯзбекистон, Покистон, Хитой мавҷуд аст. Дар Тоҷикистон (ғайр аз Помири Шарқӣ) дар мавзеъҳои арчазор, пистазор, бешазори гармсер ва паҳнбарг, нишебиҳои санглох ва регзор мерӯяд. Дар таркиби заркаҳак 9–11,5% флавоноидҳо, 0,10–0,15 мг% витамини С, 4–7 мг% каротин, 4–5 % антосианҳо, 0,20–0,29% равғани эфир, 7–9% қанд, сапонинҳо, инчунин алкалоидҳо, гиперин, моддаҳои даббоғӣ ва катехинҳо мавҷуд аст. Заркаҳак гиёҳи доруист. Поя, барг ва гули онро дар давраи гулшукуфт ҷамъоварӣ мекунанд. Табибони мардумӣ заркаҳак-ро барои муолиҷаи бемориҳои ҷигар, дил, меъда, рӯда, масона ва сурфа истифода мебаранд, аз баргу пояи он ва равғани гов марҳам тайёр карда, ба ҷойҳои латхӯрда, захм, ҳафтпӯст, думмал, варами ғадуди пистон мебанданд. Нақеи гули заркаҳак барои зардпарвин нафъ дорад. Баргу пояи хушки онро чой карда менӯшанд. Заркаҳак рустании рангдеҳ ва равғандор (равғани эфир) аст. Аз он рангҳои зард, сурх ва гулобӣ мегиранд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

 Ковалева Н. Г. Лечение растениями. М., 1972; 
 Турова А. Д. Лекарственные растения СССР и их применение. М., 1974;
 Гаммерман А. Ф., Гром И. И. Дикорастущие лекарственные растения СССР. М., 1976;
 Ходжиматов М. Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана. Д., 1989.