Зиёниён

Зиёниён — сулолаи барбарҳои ҳукмрон дар Алҷазоир (1235–1553), ки султонии Тилимсонро асос гузошта буданд. Асосгузори сулола Яғмуросан ибни Зиён (ҳукм­ро­нӣ 1235–82) аз қабилаи Занота буд. Яғмуросан дар давраи таназзули давлати Алмуҳодиён (1121–1269) ш-и Тилимсонро ишғол карда (1235), давлати мустақили Зиёниёнро таъсис дод.
 Таърих 
Дар натиҷаи муборизаҳои Яғмуросан ба му­қо­били сулолаҳои Алмуҳодиён, Мариниён (1269–1465) ва қабилаҳои арабу барбарҳо пояҳои давлатдории Зиёниён ус­ту­вор гардид. Дар асри 14 қаламрави Зиёниён пайваста мавриди ҳуҷуми Мариниён қарор дошт. Солҳои 1299–1307 Тилим­сон аз ҷониби Мариниён муҳосира шуда, қисми зиёди сокинони шаҳр аз гуруснагӣ талаф ёфтанд. Мариниён пас аз фавти султон Ёсуфи Марокашӣ бо Зиёниён созишнома баста, ақибнишинӣ карданд. Дар аҳди ҳукмронии Абдур­раҳ­мо­ни I (1318–37) Мариниён дубора пойтахти Зиёниёнро муҳоси­ра карданд. Зиёниён бо сабаби нооромиҳои дохилӣ Тилимсонро ба марокашиҳо таслим карда (1837), вассали Мариниён гар­диданд. Муборизаҳои Зиёниён дар солҳои 1337–58 барои барқа­рор кардани соҳибихтиёрии давлаташон бо нокомӣ анҷом ёфт. Дар аҳди Мусои II Абуҳамму (1358–88) мавқеи Зиёниён бо пуштибонии қабилаҳои араб дар Тилимсон нисбатан ус­ту­вор гардид. Баъди фавти Мусои II Абу­ҳамму дар бай­ни Зиёниён муборизаҳои дохилӣ шиддат ёфта, аз соли 1424 тобеи сулолаи Ҳафсиёни Тунис (1229–1574) буданд. Султон Му­ҳаммади VII (ҳукмронӣ 1505–16) пас аз ҳуҷуми артиши Испания ба Алҷазоир (1505) ҳоки­мия­ти шоҳи Испанияро эътироф кард. Соли 1553 туркҳои усмонӣ нисбат ба ра­қи­бонашон (испаниҳо, ма­ро­кашиҳо) пешдастӣ карда, пас аз сарнагун намудани охирин намояндаи Зиёниён – Ҳасан ибни Аб­дуллоҳ (ҳукмронӣ 1550–53) Ал­ҷа­зоирро ба империяи Ус­монӣ ҳамроҳ карданд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

Гурӯҳ:Сулолаҳои ҳукуматдорони Осиёи Марказӣ
Гурӯҳ:Сулолаҳо
Гурӯҳ:Сулолаҳои Осиё