Ҳокимони Эрон

Дар ин мақола феҳристи сулолаҳои ҳоким ва ҳокимони давлатҳое, ки дар қаламрави Эрони муосир пеш аз Инқилоби исломии соли 1979 таъсис ёфтаанд ё онро фаро мегиранд, новобаста аз мансубияти этникӣ оварда шудааст.

 Ҳокимони бостонӣ 

 Пешдодиён 

 Каюмарс ( Авест. Gayō Marətan)
 Хушанг ( Авест. Haošiiaŋha)
 Тахмурас ( Авест. Təxma-Urupi)
 Ҷамшед ( Авест. Yima-Xšaēta)
 Заҳҳок / Биварасп ( Авест. Aži-Dahāka)
 Фаридун / Афридун ( Авест. Θraētaona)
 Эраҷ ( Авест. Аiriia-Ča)
 Манучеҳр ( Авест. Manuščiθra)
 Нӯзар ( Авест. Nāoθara)
 Зав ( форсии миёна: Uzab, Auzab)
 Гаршосп ( Авест. Сама Кərəšāspa)

 Каёниён 

 Кайқубод ( Авест. Kauui Kauuāta)
 Кайковус ( Авест. Kauui Usan)
 Кайхусрав ( Авест. Kauui Haosrauuaŋha)
 Луҳросп ( Авест. Kauui Auruuatāspa)
 Гуштосп ( Авест. Kauui Vištāspa)
 Кайбаҳман ( Авест. Kauui Wāhu-Manah)
 Ҳумай Шерзод  ( Avest. Humāiiā)
 Кайдороб / Дориёвуш ( Dārayavauš порсии бостон )
 Дориёвуши II  (Dārayavauš порсии бостон  )

 Мод 

 700 пеш аз милод - 647 пеш аз милод - Дейоку
 647–625 – Фравартиш
 625 - 585 - Ҳувахшатра
 585 - 550 - Иштувегу

 Ҳахоманишиён 
200px|thumb|Тахти Ҷамшед (, Персепол, пойтахти Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиён
200px|thumb|Мақбараи Куруши II Кабир — асосгузори Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиён

 Ҳахоманиш
 Чишпиш
 Куруши I
 Камбуҷияи I
 550 — 530 — Куруши II Бузург
 530 - 522 - Камбуҷияи II
 522 — Гаумот ( қаллоб )
 522–486 – Дориюши I Бузург 
 486 - 465 - Хашоёршои I 
 465–424 - Ардашери I
 424 - Хашоёршои II (танҳо дар Порс )
 424–423 – Суғд ( танҳо дар Форс ва Элом )
 424 - 404 - Дориюши II 
 404–359 - Ардашери II
 359 - 338 - Ардашери III
 338–336 – Ардашери IV
 336–330 – Дориюши III 
 330–329 – Ардашери V (Бесс)

 Мақдуниён 

 336–323 – Искандари Мақдунӣ
 323–317 – Филиппи III 
 323–309 - Искандари IV 

 Селевкиён 

 Подшоҳон 

 311–281 – Селевк Никатор I (шоҳ аз  306 п.м.)
 281–261 – Антиох I Сотер (ҳоким бо Селевк аз  291 п.м. )
 261–246 – Антиохи II Теос
 246–225 - Селевки II Каллиникус
 225 - 223 - Селевки III 
 223 - 187 - Антиохи III Кабир
 187 — 175 — Селевки IV Филопатор 
 175–164 -  Антиохи IV
 164–160 – Тимарх (ғасбкунанда, ҳукмрони Мод ва Бобил)
 164–162 - Антиохи V  
 162-150 - Деметриуси I 
 150–145 – Искандри Балас Соли 145 п.м. ( ғасбкунанда)
 145–138 - Деметриуси II Никатор
 145 - 142 - Антиохи VI Дионис Эпифан (писари Искандри I Балас, аз ҷониби Диодот Трифон бар муқобили Деметриуси II эълон шудааст)
 142 - 138 - Диодоти Трифон (ғасбкунанда, дар Келесирия ҳукмронӣ мекард)
 138 - 129 - Антиохи VII Сидет

 Ашкониён 

 Шоҳаншоҳии Ашконӣ  
 Аршак I (асосгузори хонадон)
 247-211 — Тиридат I (Аршаки II)
 211-191 — Ардавони IAssar, 2004.Assar, 2005. Assar, «Moses of Choren & the Early Parthian Chronology», 2006. 
 191-176 — Фриёпат ((Аршаки III)</ref>
 176-171 — Фарҳоди IQashqai, H., «The successors of Mithridates II»
 171-132 — Меҳрдоди I Assar, G.R.F., «A Revised Parthian Chronology of the Period 165-91 BC» Qashqai, H., «The successors of Mithridates II»
 132-127 — Фарҳоди II 
 127-124 — Ардавони II 
 124-88 (91)? — Меҳрдоди II 
 ок. 88-80 (91-87/88)? — Гударзи I 
 ок. 87-80 — Меҳрдоди (III)?
 ок. 80-76 — Уруди I
 ок. 76-69 — Синотрук 
 69-57 — Фарҳоди III 
 57-54 — Меҳрдоди IV 
 57-38 — Уруди II
 ок. 51-38 — Покури I
 38-32; 30-2 — Фарҳоди IV
 ок. 32-30; 26-25 — Тирдоди II
 2 до н. э.-4 н. э. — Фарҳоди V
 4-7 — Уруди III
 7-12 — Вунуни I
 12-38 — Ардавони II
 ок. 35-36 — Тирдоди III
 ок. 37-38 — Киннам
 ок. 38-46/47 — Вардони I
 38-51— Гударзи II
 ок. 51 — Вунуни II
 51-78 — Балоши I
 55-58 — Вунуни II
 78-109 (115)? — Покури II
 ок. 78-80 — Вардони  (II)?
 ок. 80-81 — Ардавони III 
 109-116; 117-129 — Хусрави I (Ашконӣ)
 116-117 — Парфамаспат
 129-147 — Балоши II (III) 
 129-147 (140)? — Меҳрдоди V
 147-191— Балоши III(IV)  
 191-208 — Балоши IV (V)  
 190-191 — Хусрави II ?
 208-228 — Балоши VI
 номаъдум
 213-224 — Ардавони IV
 226-227/228 — Артавазд  писари Ардавони IV

 Сосониён 
 227—241 — Ардашери Бобакон
 241—272 — Шопури I
 272—273 — Ҳурмузи I-Ардашер
 273—276 — Баҳроми I
 276—293 — Баҳраоми II
 293 — Баҳроми III
 293—302 — Нарсе
 302—309 — Ҳурмузи II
 309 — Озарнарсе
 309—379 — Шапури II Бузург
 379—383 — Ардашери II
 383—388 — Шопури III
 388—399 — Баҳроми IV Кирмоншоҳ
 399 (72 дня) —  Яздгирд 
 399—420 — Яздгирди I 
 420 — Хусрав ( ғасбкунанда)
 420—438 — Баҳроми V Гӯр
 438—457 — Яздгирди II
 457—459 — Ҳурмузи III
 459—484 — Пирӯзи I (Фирӯз)
 484—488 — Балош
 488—497 — Қубоди I
 497—499 — Ҷоммосп
 499—531 — Қубоди I
 531—579 — Хусрави I Анӯшервон
 579—590 — Ҳурмузи IV 
 590—591 — Баҳроми Чӯбин  
 591—628 — Хусрави II Парвиз
 628 (март-октябрь) — Қубоди II  
 628—630 — Ардашери III
 630 (апрель-июнь) — Шаҳрбароз
 ок. 630 (май-июль) — Хусрави III
 629—631 — Бӯрондухт  
 ок. 630 — Шапур Шаҳрбароз

 631 (октябри-декабри) — Пирӯзи II
 631—632 — Озармидухт
 630—631 — Ҳурмузи Ҷодуя
 ок. 630—632 — Ҳурмузи VI
 ок. 630—632 — Хусрави IV
 631 (март-апрель) — Фаррухзод Хусрави V
 632—651 — Яздгирди III

 Дар ҳайати Хилофати Араб 

 Усмон ибни Аффон (651 - 656)
 Алӣ ибни Абӯтолиб (656 - 661)
 Сулолаи Тоҳириён (821-873)

 Саффориён 

 867–879 – Яъқуби Лайс
 879—910 — Амр ибни Лайс
 901 - 902 - Тоҳир ибни Ҳусайн

 Давраи вобастагӣ 

 Солҳои 902—1118 дар сарзамини Эрон давлатҳои хурд ҳукмрон буданд.
 Аз соли 1037 то 1194 дар хайати давлати Салҷуқиён буд
 Солҳои 1194—1221 — қисми таркибии давлати Хоразмшоҳиён буд.
 Аз соли 1221 то 1253 қисми зиёди Эрон зери ҳукмронии муғулон буд.
 Солҳои 1253—1295 — тобеи муғулон, 1256—1343 — қисми давлати Илхон (Хулагуид) буд.
 Солҳои 1343—1380 дар хоки Эрон давлатхои хурд ҳукмрон буданд.
 Солҳои 1380—1449 — қисми давлати Темуриён буд.
 Аз соли 1449 то 1502 — қисми ғарбии Эрон ба хайати давлатҳои Қароқуюнлу ва Оққуюнлу дохил мешуд.

 Сафавиён 
 1501–1524 – Исмоили I  
 1524 - 1576 - Таҳмосби I 
 1576–1577 – Исмоили II
 1578–1587 – Муҳаммад Худобанда 
 1588 - 1629 - Аббоси I Бузург
 1629–1642 – Сафии I
 1642 - 1667 - Аббоси II
 1666–1694 – Сулаймони I Сафӣ
 1694–1722 – Султон Ҳусайн
 1723 - 1732 - Таҳмосби II
 1732 - 1736 - Аббоси III

 Афшориён 
80 px|thumb|Нодиршоҳи Афшор
 1736 - 1747 - Нодиршоҳ
 1747—1748 — Одил
 1748—1749 — Шоҳрух
 1749-1749 — Иброҳим

 Зандиён 
80 px|thumb|Каримхони Занд
 1750 - 1779 - Каримхони Занд
 1779-1781 - Муҳаммад Содиқ
 1781— 1785 — Алимурод
 1785—1789 — Ҷаъфар
 1789— 1794 — Лутф Алишоҳ

 Қоҷориён 
80 px|thumb|Фатҳалишоҳи Қоҷор
 1794 - 1797 - Оқомуҳаммадхони Қоҷор
 1798 - 1834 - Фатҳалишоҳи Қоҷор
 1834 — 1848 — Муҳаммадшоҳи Қоҷор
 1848 – 1896 – Носирудиншоҳи Қоҷор
 1896 — -1907 — Музаффаруддиншоҳи Қоҷор
 -1907 — 1909 — Муҳаммадалишоҳи Қоҷор
 1909 — 1925 — Аҳмадшоҳи Қоҷор (аз соли 1925 дар бадарға)

 Паҳлавӣ 
 1925 - 1941 - Ризошоҳ Паҳлавӣ
 1941 - 1979 - Муҳаммадризо Паҳлавӣ (аз соли 1979 дар ғурбат)

 Муосирият 

 Аз соли 1979 - Ҷумҳурии динсолорӣ

 Шарҳ 
Номи Эрон аз он омадааст   Airyānam Vaeja  ва   , ки тақрибан маънои "кишвари Ориёиҳо" -ро дорад. Дар даврони Ҳахоманишиҳо ( солҳои 550–327 пеш аз милод ) мафҳуми «Aryānam Vaeja» ба «Aryānam Xšaθram» — «Давлати ориёиҳо» табдил ёфт. Аз  — номи Эрони дар замони Ашконӣ ( 250 пеш аз милод - 224 милодӣ ) - Aryānšaθr (Ориёншаҳр). Номи давлати Сосониён ( 224-651 ) - Erānšahr  (Эраншаҳр) аз   Эйрянам Xšaθram . Дифтонги авестоӣ "ай" ба  — «Erān».

Юнони қадим Эронро ба номи минтақаи марказии Порс, вилояти муосири Форс, Парс меномиданд.

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Сулолаҳои Шарқи Наздик
Гурӯҳ:Хонадонҳои эронӣ
Гурӯҳ:Таърихи Эрон
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations