Мақомоти ҳокимияти давлатӣ

Мақомоти ҳокимияти давлатӣ — пайванди (унсури) механизми давлатӣ, ки дар иҷрои вазифаҳои давлатӣ иштирок мекунад ва дорои ваколатҳои салоҳиятӣ мебошад. Теория государства и права: Учебник для вузов / Под ред. проф. В.М. Корельского, В.Д. Перевалова. 2-е изд., изм. и доп. Москва,2002. - с. 159. - 616 с. ISBN 5-89123-388-6. 

Мақомоти ҳокимияти давлатӣ дар асоси Конститутсия ва қонунгузории давлат ташкил ва фаъолият мекунанд, дар доираи салоҳияти муайяншуда ва мувофиқи принсипи тақсими ҳокимиятҳо амал мекунанд. Вобаста ба хусусияти ваколатҳо ва самтҳои фаъолияташон, онҳо ба мақомоти қонунгузорӣ, иҷроия ва судӣ тақсим мешаванд.

Ҳар як мақомоти ҳокимияти давлатӣ дорои масъулиятҳои муайяни ҳуқуқӣ буда, ваколатҳои худро тавассути қабули санадҳои меъёрӣ ё анҷом додани фаъолияти маъмурӣ амалӣ менамояд. Фаъолияти онҳо бар принсипҳои қонуният, шаффофият, ҳисоботдиҳӣ ва масъулият дар назди мардум асос ёфтааст.

Дар низоми механизми давлатӣ, мақомоти ҳокимияти давлатӣ дар татбиқи вазифаҳои дохилӣ ва берунии давлат, таъмини соҳибихтиёрии давлат, қонуният ва тартибот, ҳифзи ҳуқуқ ва озодиҳои инсон нақши калидӣ доранд.

 Аломатҳои мақомоти ҳокимияти давлатӣ 

 Мақомоти ҳокимияти давлатӣ дорои мустақилияти муайян, мухторият аст, аммо он як қисми механизми ягонаи давлат аст, дар мошини давлатӣ ҷойгоҳи худро ишғол мекунад ва бо қисмҳои дигари он сахт алоқаманд аст.
 Мақомоти ҳокимияти давлатӣ аз кормандони давлатӣ иборат аст, ки бо мақомот муносибатҳои махсуси ҳуқуқӣ доранд. Кормандони давлатӣ бевосита неъматҳои моддӣ истеҳсол намекунанд, аз ин рӯ фаъолияти кории онҳо ба ҷомеъа вогузор карда мешавад.
 Мақомоти ҳокимияти давлатӣ сохтори дохилӣ (сохтор) доранд. Онҳо аз воҳидҳое иборатанд, ки бо ягонагии ҳадафҳое, ки барои ноил шудан ба онҳо ташкил шудаанд ва интизоме, ки ҳамаи кормандон вазифадоранд риоя кунанд.
 Нишонаи муҳимтарини мақомоти ҳокимияти давлатӣ мавҷудияти салоҳияти қобилияти ҳуқуқии ҳокимият (маҷмӯи ҳуқуқ ва ӯҳдадориҳои) мазмуну ҳаҷми муайян мебошад. Татбиқи салоҳияти худ аз ҷониби мақомоти давлатӣ на танҳо ҳуқуқ, балки ӯҳдадории он мебошад.
 Мувофиқи салоҳияти худ мақомоти ҳокимияти давлатӣ дорои чунин ваколатҳои ҳокимиятӣ мебошад:

а) дар имконияти додани санадҳои ҳуқуқии ҳатмӣ. Ин санадҳо метавонанд меъёрӣ ё алоҳида муайян карда шаванд (санадҳои татбиқи меъёрҳои ҳуқуқ);

б) дар таъмини иҷрои санадҳои ҳуқуқии мақомоти ҳокимияти давлатӣ бо истифодаи усулҳои гуногун, аз ҷумла усулҳои маҷбуркунӣ.

6. Барои амалӣ намудани салоҳияти худ ба мақомоти давлатӣ заминаи зарурии моддӣ дода мешавад, маблағҳои молиявӣ, суратҳисоби бонкӣ, манбаи маблағгузорӣ (аз буҷет)дорад. Теория государства и права: Учебник для вузов / Под ред. проф. В.М. Корельского, В.Д. Перевалова. 2-е изд., изм. и доп. Москва,2002. - с. 159-161  - 616 с. ISBN 5-89123-388-6. 

7. Ниҳоят, мақомоти давлатӣ дар татбиқи вазифаҳои давлат фаъолона иштирок намуда, барои ин шаклу усулҳои дахлдорро истифода мебаранд.

 Намудҳои мақомоти ҳокимияти давлатӣ 
Мувофиқи доираи ваколатҳо, мақомоти ҳокимияти давлатӣ ба марказӣ (болоӣ) ва маҳаллӣ тақсим карда мешаванд. Аммо, на ҳама мақомоти маҳаллӣ давлатӣ мебошанд (масалан, мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ).

Вобаста ба паҳнои салоҳият, мақомоти ҳокимияти давлатии дорои салоҳияти умумӣ ва махсус фарқ мекунанд.

Аз рӯи усули ташаккул: интихоб ва таъин; аз рӯи тартиби фаъолият ва қабули қарорҳо: коллегиалӣ ва яккаса.

Механизми давлат ва таснифоти мақомоти олии он мустақиман аз тақсими ҳокимиятҳо, ки мувофиқи он мақомоти қонунгузорӣ, иҷроия ва судӣ таъсис дода мешаванд, таъсир мегирад. Теория государства и права: Учебник для вузов / Под ред. проф. В.М. Корельского, В.Д. Перевалова. 2-е изд., изм. и доп. Москва,2002. - с. 161-162  - 616 с. ISBN 5-89123-388-6. 

Аммо, наметавон гуфт, ки ҳамаи мақомоти давлатиро метавон ба мақомоти қонунгузорӣ, иҷроия ва судӣ тақсим кард. Механизми давлатӣ муосир хеле мураккабтар ва шохадортар аст, аз ин рӯ, мақомоти маъмулии зерини давлатиро метавон ҷудо кард:

 сарвари давлат ( президент, фармонраво, баъзан — ҳайати коллегиалӣ [1] )
 ҳокимияти қонунгузорӣ— порлумон (порлумонҳои сатҳҳои гуногун) — дар иёлотҳои федеролӣ )
 ҳокимияти иҷроия ( ҳукумат, вазорату идораҳо, мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ)
 ҳокимияти судӣ — тамоми низоми судии кишвар
 мақомоти ҳифзи ҳуқуқ — полис, мақомоти амнияти давлатӣ, прокуратура, нерӯҳои мусаллаҳ ва ғайра.

 Эзоҳ 

 Пайвандҳо 
 Интизоми давлатӣ // Юридична енциклопедія : [дар 6 ҷилд] / таҳрири кол.: Ю. С. Шемшученко (таҳти таҳрир) [ва дигарон] . — Киев : Энсиклопедияи украинӣ ба номи М. П. Бажан, 1999. — Ҷилди 1. 2: D — Y. — 741 саҳ. — ISBN 966-7492-02-8 .
 Мақомоти давлатӣ // Юридична енциклопедія : [дар 6 ҷилд] / таҳрири кол.: Ю. С. Шемшученко (муҳаррир) [ва диг.] . — К .: Энсиклопедияи украинӣ ба номи М. П. Бажан, 2002. — Ҷилди 4: Ш — П. — 720 саҳ. — ISBN 966-7492-04-4 .
 Мақомоти давлатӣ // Энсиклопедияи ҳуқуқӣ
 Державний орган // Луғати истилоҳотӣ оид ба пешгирӣ ва муқовимат ба қонунигардонии (расмикунонии) даромадҳои аз ҷиноят бадастоварда, маблағгузории терроризм, маблағгузории паҳнкунии силоҳи қатли ом ва коррупсия / А.Г.Чубенко, М.В.Лошицкий, Д.М.Павлов, С.С.Бычкова, О.С.Юнин. - Киев : Вайте, 2018. — С. 207. — ISBN 978-617-7627-10-3.

Гурӯҳ:Хизмати давлатӣ
Гурӯҳ:Дастгоҳи давлатӣ