Зариаспа

Зариаспа (юн. Ζαρίασπα) — маркази қадими Бохтар, ки бори аввал муаррихи румӣ Квинт Куртсий аз он ёд кардааст.

Баъзе муаррихон (Арриан, Птоломей) Зариаспаро шаҳри ҷудогонаи Бохтар ва гурӯҳи дигар (Страбон, Плиний) ҳар дуро як шаҳр ё кишвар зикр кардаанд. Мас. Страбон ҳангоми тавсифи сокинони Бохтар аз онҳо бо номи мардуми Зариаспа низ ёд кардааст. Гурӯҳи дигари донишмандон Зариаспаро ба ш-ҳои Шаҳрисабз (А. Борнс), Андху (Г. Б. Дройзен) ва Ҳазорасп (Г. Зариаспа Байер) нисбат додаанд. Ба қавли Страбон, исми Зариаспа аз рӯди ҳамномаш, ки аз миёнаҷои он гузашта, ба д. Окс (Омӯ) мерехт, гирифта шудааст. Тибқи нигориши Арриан, як гурӯҳ ашрофи Бохтар, ки фирефтаи сиёсати Искандари Мақдунӣ шуда буданд, баъди дастгир шудани Бесс дар шаҳри начандон калони он кишвар — Зариаспа ҷамъ омада, бо муборизони Суғд пайваст шудани худро эълон карданд. Искандар пас аз буридани гӯшу бинии Бесс дар Зариаспа дастур дод, ки ӯро ҳамчун қотили Дорои III дар ҳузури модҳо ва форсҳо дар Экбатона ба қатл расонанд. Зимистони 329—328 то м. Искандар аз хавфи шиддати муборизаи суғдиён дар Зариаспа иқомат кард. Дар ин муддат тақр. 19 ҳазор сарбоз аз ақибгоҳ ба ёрии ӯ фиристода шуданд. Ҳамзамон шоҳи Хоразм — Фарасман ҳамроҳи 1500 сарбоз ба Зариаспа омада, итоати худро ба Искандар изҳор кард. Спитамен ҳангоми лашкаркашии Искандар ба Суғд дар иттиҳод бо шоҳзодагони бохтарии худ Катан ва Авсион дастаи савораи юнониҳоро дар Зариаспа шикаст дод.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

 Григорьева В. Поход Александра Великого в Западный Туркестан // Журнал Министерства народного просвещения. СПб. 1881;
 Пьянков И. В. Средняя Азия в известиях античного историка Ктесия. Д., 1975;
 История таджикского народа. Т. 1. Д., 1998;
 Юсуфшоҳи Яъқубшоҳ. Давлати Каёниён. Д., 2012;

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон