Заряди муассир

Заряди муассир — бузургии воқеии заряди атом ва ионҳо дар молекула. 

 Тавсиф 
Заряди муассир тафовути байни адади электронҳои атоми муайян дар пайвасти кимиёӣ ва адади электронҳо дар атоми озодро ифода мекунад. Барои муайян кардани Заряди муассири атом аз тамсила (модел)-ҳои гуногун истифода мекунанд. Дар ин гуна тамсилаҳо бузургиҳои муайяншаванда функсияи зарядҳои мушаххаси беқутби дар атомҳо ҷойгиршуда мебошанд. Масалан, моменти диполи молекулаи дуатомаро ҳамчун ҳосили зарби заряди муассир бар фосилаи байни атомҳо қабул мекунанд. Дар доираи чунин тамсилаҳо заряди муассири атомро дар асоси қиматҳои аз тайфшиноси (спектроскопия)-и оптикӣ ё рентгенӣ, резонанси магнитии ҳастаӣ (РМҲ) ва ғ. бадастомада ҳисоб мекунанд. Заряди муассир дар асоси маълумоти кимиёи квантӣ низ муайян карда мешавад. Барои муайян кардани заряди муассир аз таҳлили тайфҳои рентгенӣ ба таври зайл истифода мекунанд: ҳангоми муқоисаи хатҳои тайфии рентгении атомҳои озод бо пайвастҳояшон агар атом заряди муассир, масалан, q дошта бошад, пас хатҳои тайф (спектр) каме меғеҷанд. Аз рӯи бузургии ғеҷиши хатҳои тайф заряди q-ро ҳисоб мекунанд. Маъмулан, дараҷаи оксидшавии унсур дар пайвастҳояш ба қимати заряди он баробар намешавад. Масалан, ҳарчанд дараҷаи оксидшавии нитроген дар нитрати аммоний NH4NO3 =+5 аст, заряди муассири он баробари +4 мебошад. Қиматҳои q нишон медиҳанд, ки атомҳо дар пайвастҳояшон заряди калони ба заряди мутлақи электрон баробар дошта наметавонанд. Аз ин рӯ, пайвастҳои дорои банди ионии холис вуҷуд надоранд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт