Зарбузӣ

«Зарбузӣ», қабақ — як навъи бозии варзишии миллӣ, ки ба тирандозию камонварӣ марбут аст.

«Зарбузӣ» асосан дар байни мардуми ноҳияҳои Кӯлоб, Ховалинг, водии Рашт, Бадахшон маъмул буд. «Зарбузӣ» ҳамчун намуди варзиш дар сабқати мерганҳо ташаккул ёфтааст. «Зарбузӣ» ба муносибати хатнасур сурат мегирифт, ки дар он 40-50 мерган иштирок мекард. «Зарбузӣ»-ро, маъмулан, мерганҳои беҳтарин оғоз мекарданд. Олати «Зарбузӣ» сиёҳкамон ё пилтакамон (Ховалинг), ғӯлаккамон (Тавилдара), ғӯлак (Помир) буда, камонваронро «мерган», «камонвар» ва «камонакӣ» мегуфтанд. Тибқи қоидаи бозӣ дар девор ё дарахт устухон ё матои сафед (дар Ховалинг халта ё кадуи дарунковоки пур аз хокистар)-ро овезон мекарданд ва ҳар як тирандоз ба зону нишаста, аз масофаи муайян бо навбат ба он тир меандохт. Тирандозони моҳир соҳиби ҷоиза: гов, гӯсфанд, буз, гилем, матоъ ва ғ. мешуданд. Дар Ховалинг «Зарбузӣ»-ро дар боғ ё доманаи кӯҳ барпо мекарданд ва тирандозон аз масофаи камобеш 100 м ҳадафро ба нишон мегирифтанд. «Зарбузӣ» баъзан дар байни мерганҳои ду деҳа (дар масофаи наздик) доир мешуд. Донаки зардолуро бо ресмон баста, ба шохи дарахт меовехтанд ва ба он тир холӣ мекарданд. Касе, ки донакро бо як тир мезад, тирандози бомаҳорат дониста мешуд. Дар Кӯҳистони Масчо ба муносибати таваллуди нахустписар бозии ба «Зарбузӣ» монанд — «дуракандозӣ» (тирандозӣ ба дурӣ) ташкил мекарданд ва дар он 15-20 нафар аз масофаи 500 м ба санг тир меандохтанд. Тоҷикони водии Хуф аз болои аспи даванда ба ҳадаф нишон мегирифтанд, ки ин навъи бозӣ «сараспа» ном дошт. «Зарбузӣ» то солҳои 30 асри 20 маъмул буд ва баъд аз байн рафт.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

 Суярқулов Т., Турсунов Н. Спорти халқи тоҷик. Д., 1963;
 Турсунов Н. Бозиҳои миллии тоҷикӣ. Д., 1983;
 Нурджанов Н. Традиционный театр таджиков. Д., 2002.

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон