Системаи байналмилалии воҳидҳо

Системаи байналмилалии воҳидҳо  SI ( фр. Système international d’unités, SI ) — системаи воҳидҳои бузургиҳои физикӣ, шакли муосири системаи метрикӣ мебошад., SI системаи ченкунии васеътарин дар ҷаҳон аст - ҳам дар ҳаёти ҳаррӯза ва ҳам дар илм ва технология. Дар айни замон, SI ҳамчун системаи ибтидоии воҳидҳо аз ҷониби аксари кишварҳо қабул карда мешавад ва қариб ҳамеша дар технология истифода мешавад, ҳатто дар кишварҳое, ки воҳидҳои анъанавӣ дар ҳаёти ҳаррӯза истифода мешаванд. Дар ин чанд кишвар (масалан, Иёлоти Муттаҳида ), таърифҳои воҳидҳои анъанавӣ тағир дода шудаанд, то онҳоро бо омилҳои собит бо воҳидҳои мувофиқи SI алоқаманд кунанд. 

Тавсифи пурраи расмии SI якҷоя бо тафсири он дар нашри ҷории брошюраи SI (, ), ки аз ҷониби Бюрои Байналмилалии вазнҳо ва ченакҳо (BIPM) нашр шудааст ва дар вебсайти BIPM дастрас аст web|lang=ru|url=https://www.vniim.ru/files/SI-2019.pdf|title=Брошюра СИ на русском языке|date=2019|publisher=Росстандарт|access-date=2021-02-25|archive-date=2021-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422164849/https://www.vniim.ru/files/SI-2019.pdf|url-status=live}}</ref>, аммо танҳо матни фаронсавӣ расмӣ ҳисобида мешавад.

 Номҳо ва аломатҳои воҳидҳо 

Тибқи ҳуҷҷатҳои байналмилалӣ (Брошураи SI, ISO 80000, Вожаи байналмилалии метрология ), воҳидҳои СИ ном ва аломат доранд. Номҳои воҳидҳоро бо забонҳои гуногун ба таври гуногун навиштан ва талаффуз кардан мумкин аст, масалан: , , , , , , , . Дар ҷадвал номҳои фаронсавӣ ва англисӣ нишон дода шудаанд, ки дар ҳуҷҷатҳои байналмилалӣ истифода мешаванд. Нишондиҳандаҳои воҳидҳо, тибқи брошюраи SI, ихтисорот нестанд, балки объектҳои математикӣ мебошанд (, ). Онҳо як қисми қайди байналмилалии илмии ISO 80000 мебошанд ва аз забон мустақиланд, масалан, kg. Нишонаҳои воҳиди байналмилалӣ ҳарфҳои алифбои лотинӣ ва дар баъзе мавридҳо ҳарфҳои алифбои юнонӣ ё аломатҳои махсусро истифода мебаранд.

Аммо дар кишварҳои пасошӯравӣ ( ИДМ, ИДМ-2, Гурҷистон ) ва дар Муғулистон, ки алифбои кириллӣ қабул шудааст, дар баробари нишондодҳои байналмилалӣ (ва дарвоқеъ ба ҷои онҳо) нишонаҳо дар асоси номҳои миллӣ истифода мешаванд: “килограмм” – кг,  -կգ,  — კგ,  — kq. Аз соли 1978 инҷониб, рамзҳои воҳиди русӣ ҳамон қоидаҳои имлоро ба мисли қоидаҳои байналмилалӣ риоя мекунанд. Дар Русия, ГОСТ 8.417-2002 амал мекунад, ки истифодаи ҳатмии воҳидҳои SI-ро ҳатмӣ мекунад. Дар он вохиди микдорхои физикие, ки барои истифода ичозат дода шудаанд, номбар карда шуда, рамзхои байналмилали ва русии онхо дода шуда, коидахои истифодабарии онхо мукаррар карда шудаанд.

Мутобиқи ин қоидаҳо дар муносибатҳои шартномавӣ ва ҳуқуқии ҳамкорӣ бо давлатҳои хориҷӣ, инчунин дар ҳуҷҷатҳои техникӣ ва дигар ҳуҷҷатҳое, ки дар баробари маҳсулоти содиротӣ ба хориҷа ворид мешаванд, танҳо нишон додани воҳидҳои байналмилалӣ иҷозат дода мешавад. Дар тарозуҳо ва тамғакоғазҳои асбобҳои ченкунӣ низ истифодаи аломатҳои байналмилалӣ ҳатмӣ мебошад. Дар ҳолатҳои дигар, аз қабили ҳуҷҷатҳои дохилӣ ва нашрияҳои муқаррарӣ, метавонад аломатҳои байналмилалӣ ё русӣ истифода шаванд. Истифодаи ҳамзамон аломатҳои байналмилалӣ ва русӣ манъ аст, ба истиснои нашрияҳо оид ба воҳидҳои ченак.
 Воҳидҳои асосӣ 
 Андоза  ВоҳидиНом Рамзи андозаНом Нишон тоҷикӣ/русӣ  фаронсавӣ/инглисӣ  тоҷикӣ/русӣ  байналмилалӣ Дарозӣ L метр  mètre/metre  м  m Вазн M килограммПо историческим причинам, название «килограмм» уже содержит десятичную приставку «кило», поэтому кратные и дольные единицы образуют, присоединяя стандартные приставки СИ к наименованию или обозначению единицы измерения «грамм» (которая в СИ сама является дольной: 1 г = 10−3 кг).  kilogramme/kilogram  кг  kg Вақт (физика) T сония  seconde/second  с  s Қувваи барқ I ампер  ampère/ampere  А  A Ҳарорати термодинамикӣ Θ келвин  kelvin  К  K Миқдори модда N мол  mole  мол  mol Қувваи нур Jкандела candela  кд  cd

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Метрология