Матбуот (чопхона)

«Матбуот» (ҶСК «Матбуот»; хиёбони Рӯдакӣ, 37) — чопхона дар шаҳри Душанбе. 

 Таърихи таъсис 
Соли 1924 ҳамчун Матбааи Душанбе таъсис ёфт, аз соли 1929 Матбааи давлатии № 1, аз соли 1934 Матбааи аввалини шаҳри Душанбе ном гирифт. Соли 1976 бо Комбинати полиграфӣ ҳамроҳ ва соли 2000 аз он ҷудо карда ва номи «Матбуот»-ро гирифт. 

То феврали 1925 дар он 1 нафар (Г. Ш. Нурмуҳаммадов) кор мекард. Матбаа дар хоначаи гилии бомаш қамишӣ (дар кӯчаи Интернатсионалная, 52) ҷойгир буд. Дар ин ҷо аввалин шумораи газета ба забони тоҷикӣ аз чоп баромад. Соли 1925 матбааро ба бинои нав гузарониданд (ҳоло дар ҷои он бинои Дастгоҳи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон сохта шудааст), он соли 1928 ба бинои дигар воқеъ дар кӯчаи Шевченко кӯчонда шуд. Дар қатори рӯзномаҳои ҷумҳуриявӣ китобҳо ба забони тоҷикӣ чоп карда мешуданд. Шумораи коргарон 23 нафар буд. Матбаа бо се дастгоҳи чоп, ду дастгоҳи ҳуруфчинӣ, қолабҳои рехтагарӣ бо ҳуруфи русӣ ва дастгоҳи ротатсионӣ муҷаҳҳаз карда шуд. Соли 1929 дар матбаа 40 нафар кор мекарданд ва 10 дастгоҳи чопӣ вуҷуд дошт. 

Соли 1931 баробари васеъшавии матбааи Душанбе сохтмони Хонаи матбуот ва Комбинати полиграфӣ оғоз шуд. 5 коргоҳи асосии истеҳсолӣ (сехҳои ҳуруфчинӣ, чоп, саҳҳофӣ, литографӣ ва синкографӣ) ва 2 коргоҳи ёрирасон (харротӣ ва механикӣ) сохта шуданд. Соли 1932 сохтмони бинои дуошёнаи идории Хонаи матбуот ба итмом расид. Дар он идораи рӯзномаҳои ҷумҳуриявӣ ҷой гирифтанд. Барои табъу нашри рӯзномаю маҷалла ва брошюраҳо дастгоҳҳои ротатсионӣ (бо иқтидори 30 ҳазор нусха рӯзнома дар як соат), 2 мошини ҳуруфчинии «Линотип» (барои чоп ба забони тоҷикӣ), 6 мошини чопи навъи «Пионер» ва ғайра ба истифода дода шуданд. Соли аввали кор (соли 1935) Матбааи № 1 шаҳри Душанбе 203 унвон китобу брошюра (зиёда аз 1,5 млн адад) баровард. Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ қариб 200 нафар коргари матбаа ба фронт равона карда шуданд. Бештар аз 40 нафари онҳо ҳалок гардиданд. Ба сабаби ба ҷанг фиристодани мардон 90 дарсади кормандонро занон ташкил медоданд. Соли 1959 аввалин бор дар Тоҷикистон дар Матбааи №1 шаҳри Душанбе китоби «Алифбо» ба таври офсет аз чоп баромад. Аз солҳои 60-ум сар карда корхона дар озмунҳои умумииттифоқӣ ва байни ҷумҳуриҳо барои ороиши беҳтарини бадеӣ ва полиграфии китоб ширкат намуда, сазовори ҷойҳои фахрӣ ва мукофотҳо гаштааст. Дар Озмуни умумииттифоқии китоб (Маскав, 1964 ) 4 ифтихорнома гирифта, як китоб ба фонди тилоии китоби ИҶШС дохил карда шуд. Дар озмуни 7-уми ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва Қазоқистон (Алмаато, 1967) аз 34 китоби пешниҳодкардаи матбаа 17 китоб диплому ифтихорнома гирифт. Соли 1965 шумораи кормандон ба 578 нафар расид. Соли 1971 8 сехи асосӣ 498 нафар ва 2 сехи ёрирасон 37 коргар дошт. Аз соли 1969 тамоми китобҳои дарсии мактабҳои миёнаи Тоҷикистон дар Матбааи № 1 шаҳри Душанбе нашр мешуданд. Соли 1970 дар ин ҷо 718 унвон китоб (5653 ҳазор адад) ба табъ расид; 50 % китоб ба забони тоҷикӣ нашр мешуд.

Солҳои 1975–1980 дар матбаа шаш дастгоҳи навъи Н–140, дастгоҳҳои саҳҳофӣ бе дӯхтан, мошинҳои дӯзандагӣ, дастгоҳҳои якрангаи офсетии РО-72 ва ғайра насб карда шуданд. Ҷанги шаҳрвандии солҳои 90-ум дар корхона оқибатҳои манфӣ ба бор овард; якбора истеҳсоли маҳсулот ва адади фармоиш кам шуд. Солҳои охир ҳаҷми истеҳсолот, фурӯши маҳсулот ва фонди маош тадриҷан зиёд шуда истодааст.

Фаъолияти матбаа солҳои 1992–1997 коҳиш ёфта, соли 2000 дубора ҷоннок гардид. ҶСК «Матбуот» солҳои 2002–2011 нуҳ ҷилд китоби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Истиқлолияти Тоҷикистон ва эҳёи миллат »-ро бо забонҳои тоҷикӣ ва русӣ бо теъдоди 18 000 нусха аз чоп баровард. Соли 2003 бо теъдоди 319 7200 нусха китоб нашр кард. Соли 2004 китоби алгебра барои синфи 7 (35 000 нусха) ва китоби таърихи умумӣ барои синфи 7 (115 000 нусха) дар ҶСК «Матбуот» чоп шуданд.

 Роҳбарон 
Гавелӣ Б. Ф., Сталин Н. А., Фралов П. М. (1957–1962), Додоев А. Д. (1962–1970 ва 1981–1985), Иброҳимов В. А. (1970–1975), Ҳайдаров Ҷ. (1975–1977), Бегишев И. М. (1979–1981), Маҳмудов А. М. (1985–2000) Ҷалилов С. Ҷ. (2000–2015).

 Адабиёт 
 Матбуот // Донишномаи Душанбе. — : СИЭМТ, 2016. — С. 422—423. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

Гурӯҳ:Муассисаҳои Душанбе