Ғулбак

Ғулбак  () — як навъ гамбусаки зараровар. 

Бештар ба дарахтони себ, нок, олу, биҳӣ, олуча, дӯлона осеб мерасонад. 

 Намуди зоҳирӣ 
Дарозии танаш 2‒3 мм, рангаш сабзи кабудча, ҷилои фи­лиз­зӣ дорад. Чашмаш бар­ҷас­та, ҳал­қашакл. Сараш нис­бат ба дарозии бадан паҳн­тар аст. Дар забарбол рах­ҳои нуқта-нуқтаи да­роз­рӯя дорад, ки дар миёнҷо ба ҳам­дигар пай­васт мешаванд. Тухмаш да­роз­рӯя (0,5 мм), сафеди шир­гун. Кирминааш (дарозиаш 3 мм) зард­ранги бепо. Зочааш (дарозиаш наздики 2 мм) зарди сафед­ча.

 Тарзи зист 
Ғулбак зимистонро дар қабати болои хок (дар умқи 10‒15 см) мегузаронад. Гам­бусак­ҳо ба­ҳорон баробари гарм шудани хок (+10°С) берун омада, ба дарахтони мева ме­гузаранд ва муғчаву гулғун­чаву барги онҳоро мехӯ­ранд. Ғулбакҳо дар охири давраи гулшукуфти да­рахтон, яъне мо­ҳи май, ҷуф­тӣ мешаванд. Мо­динааш пушти барг ё ра­ги марказии онро сӯрох карда, 1‒2 ва дар маҷмӯъ то 100 адад тухм мегузорад (болои онҳоро бо наҷосат меп­ӯшо­над). Насли ғулбак 4 давра ‒ тухм, кирмина, ғумбак ва имаго (фарди болиғ)-ро аз сар мегузаронад. Кирминаҳои ғулбак боф­та­ҳои думча ва раги миёнгини баргро хӯрда, онро бармаҳал хазон менамоянд. Охир­ҳои моҳи май ва аввали июн барг­ҳои осебёфта мерезанд. Давраи ғизогирии кир­ми­на­ҳо дар баргҳои рехта низ давом мекунад. Баъдан онҳо ба хок гузашта, моҳҳои июл ‒ август ба ғумбак табдил меёбанд. Кирмина дар қабати болои хок (дар умқи 3‒6 см) ҷой гирифта, моҳи сентябр ба гамбусак мубаддал мегардад. Ғулбак 2‒3 моҳ умр мебинад. 

 Зарар ба кишоварзӣ 
Дар натиҷаи осеб расондани ғулбак бар­гу ҳосил рехта, дарахтон аз рушду нумӯ мемонанд. Тирамоҳ нарм кардани бе­хи ниҳолҳо, сӯзон­дани баргҳои рехта, пошидани доруҳои кимиёӣ (карбофос, метафос, севин) ва ғ. барои маҳв сохтани ғулбак муҳим мебошанд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

 Корчагин В. Н., Терсимонян Л. Г. Атлас болезней и вредителей плодовых, ягодных, овощных культур и винограда. М., 1989; 
 Гу­лий В. В., Памужак Н. Г. Справочник по защите растений. М., 1992; 
 Защита и карантин растений // Журнал для специалистов. М., 2003, №6.