Занҷири муодилаҳои Боголëбов

Занҷири муодилаҳои Боголëбов (занҷири ББГКИ, занҷири муодилаҳои Боголюбов — Борн — Грин — Кирквуд — Айвон) — занҷири муодилаҳо барои функсияи тақсимоти Fs (t, r1,…, rs,, p1,…,ps)-и координатаҳо ва импулсҳо (s)-и зарраҳо дар системаи омории классикӣ, ки аз N зарра иборат аст. Дар ин ҷо s=1,2,..., N-1, t – вақт, r1,…, rs, ва p1,…,ps – векторҳои сеченаи координатаҳо ва импулсҳои зарра мебошанд. Бо ёрии функсияи тақсимот F1 ва F2 умуман тамоми тавсифоти хусусии системаи оморӣ ифода карда мешавад. Тарзи омӯзиши низомҳои оморӣ бо истифодаи силсилаи муодилаҳо барои функсияи тақсимот Fs аз ҷониби Н. Н. Боголюбов пешниҳод шуда, онро М. Борн, олимони англис Ҷ. Грин, Ҷ. Кирквуд ва Ҷ. Айвон муфассал таҳқиқ намудаанд.

Функсияи тақсимот Fs (саҳеҳтараш тақсимоти зичӣ) бо баробариҳои

Fs (t, r1,…, rs,, p1,…,ps )=Vs ʃ ωN drs+1,…, drN dps +1,…, dpN муайян карда мешавад, ки ин ҷо s=1,2,..., N-1, V – ҳаҷми система (низом), ωN – функсияи тақсимот (зичии тақсимоти эҳтимолиятҳо) барои N зарра мебошад, ки муодилаи Лиувиллро қонеъ мегардонад:

∂ωN / ∂t = {HN, ωN}, ки ин ҷо HN – ҳамилтониани системаи иборат аз N зарра; {HN, ωN} қавсҳои Пуассон мебошанд. Занҷири муодилаҳои Боголëбов аппарат (восита)-и асосии омӯзиши системаҳои классикӣ ва квантӣ дар системаи механикӣ аст.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 


Гурӯҳ:Физики оморӣ