Тақвими ҳиҷрии шамсӣ

Тақвими офтобии Solari : شمسی ہمسی تجی تجی تجی تجی تجور خفوار خورش خفوار خورش لمرز لېږدیز لیدیز Маликшоҳ, султони Салҷуқӣ — тақвимест, ки бар пояи бурҷҳои зодиакӣ, ки офтоб аз онҳо мегузарад. Ҳар як бурҷ дар қад-қади роҳи Офтоб 30 дараҷа камонро ишғол мекунад ва офтоб дар ҳар моҳи офтобӣ аз як бурҷ мегузарад. Он аз Солшумории мелодӣ, ки асосан ба баробаршавии баҳорӣ асос ёфтааст, каме фарқ мекунад. Аз ин рӯ, тақвими ҳиҷрии шамсӣ аз Солшумории мелодӣ дақиқтар аст ва дар ҳар 3,8 миллион сол танҳо як рӯз хато дорад ва дар муқоиса бо Солшумории мелодӣ дар ҳар 3300 сол як рӯз. Ин хато аз соли кабиса ҷудо аст,  зеро ҳарду тақвим Соли кабисаро дар бар мегирад. 



 Тақвими форсӣ баробаршавии шабу рӯз баҳорро нуқтаи ибтидоии худ мегирад. Имрӯз дар солшумории ҳиҷрии шамсӣ дар Эрон : 24 عقرب 1404 (Ҳ.С.).
 Тақвими Уммул Қуро Саудӣ баробаршавии шабу рӯзро ҳамчун нуқтаи ибтидоии худ мегирад. Имрӯз, тибқи тақвими ҳиҷрии шамсӣ, ки дар Уммул Қуро (Саудия) қабул шудааст, 24   соли ҳиҷрии Уммулқура аст. 

 Замина 
Ин тақвимро олими мусалмон Умари Хайём бо кумаки ҳафт нафар уламои ситорашинос таҳия кардааст. Он аз ҷониби се кишвар истифода мешавад Ҷумҳурии Исломии Эрон, Афғонистон, ва Шоҳигарии Арабистони Саудӣ. Тақвими Умари Хаём  аз ҷониби Имперотурии Усмонӣ низ истифода мешуд. Дар Курдистон он тақвими дуввум маҳсуб мешавад ва он бахше аз тақвими Уммул Қуро барои муайян кардани фаслҳои офтобӣ мебошад.

 Арабистони Саудӣ 

 Соли тақвими ҳиҷрии шамсӣ дар Арабистони Саудӣ, тибқи тақвими Уммул Қуро, ҳар сол дар 23 сентябр, мувофиқ ба 1-уми Мизон оғоз мешавад, ки оғози тирамоҳро нишон медиҳад ва ба рӯзи дуввуми пас аз омадани паёмбар (с) рост меояд.пайванд=ملف:Mohamed_peace_be_upon_him.svg|21x21пкс Ба Мадина рафт ва дар онҷо вориди рӯзи ҷумъаи 12-уми рабиъул -аввал,   соли 1 ҳиҷрӣ шуд, ки ба 24-уми шанбеи мубораки соли 622 мелодӣ рост меояд. 
 Дар ҳоле, ки сол дар тақвими форсии Эрон аз 21 март оғоз мешавад, мутаносибан ба 1-уми арҷ, ки Наврӯз аст, рӯзи ид дар оғози баҳор аст.
 Моҳҳо аз Мизон то Моҳ дар як сол дар ҳарду санаанд, дар ҳоле ки моҳҳои байни Арҷ ва Вирҷ дар тақвими Эрон аст, ки як сол пеш аз тақвими Саудӣ аст, ки бо тақвими Уммул ал-Қуро Сомонаи расмии тақвими Уммул ал-Қуро муаррифӣ мешавад.

+Тафовут дар байни тақвими ҳиҷрии эронӣ ва ҳиҷрии саудӣ Шумораи рӯзҳоНоми аввалНоми муосирФаслЗабони форсӣ()Забони арабӣ()Моҳи аввал730МеҳрМизон23 сентябр – 22 октябрТирамоҳ2830ОбонАқраб23 октябр – 21 ноябр3930ОзарҚавс22 ноябр – 21 декабр41030ДайҶадӣ22 декабр – 20 январЗимистон51130БаҳманДалв21 январ – 19 феврал61229-30ИсфандҲут20 феврал – 20 март7Моҳи аввал31ФарвардинҲамал21 март – 20 апрелБаҳор8231УрдибиҳиштСавр21 апрел – 21 май9331ХурдодҶавзо22 май – 21 июн10431Тир Саратон22 июн – 22 июлТобистон11531МурдодАсад23 июл – 22 август12631ШаҳриварСунбула23 август – 22 сентябр

 Фарқи байни тақвими ҳиҷрии шамсӣ дар Арабистони Саудӣ ва тақвими дар Эрон истифодашуда 
25-уми зулҳиҷҷаи соли 1437-и ҳиҷрии қамарӣ панҷумин рӯзи ҳар моҳи ҳиҷрии шамсӣ ба ҳисобҳои бонкии хизматчиёни давлатӣ (бавосита 3% кам кардани маоши кормандон) таъин шуда буд.  Дар санаи 19-уми Рабиъул-Сони 1439 ҳиҷрии қамарӣ 27-уми ҳар моҳи милодӣ ба санаи пардохти музд ба ҷои санаи ҳиҷрии шамсиӣ иваз шуд. Агар 27-уми моҳи милодӣ ба рӯзи ҷумъа рост ояд, санаи пардохт рӯзи панҷшанбеи қаблӣ аст.

 Эрон 
Музди меҳнати кормандон дар рӯзи 26-уми ҳар моҳи ҳиҷрии шамсӣ дода мешавад.

 Моҳҳо 
Ба 12 моҳ тақсим карда, шаш моҳи аввал 31 рӯз ва панҷ моҳи оянда 30 рӯз доранд, дар ҳоле ки моҳи охир, моҳи дувоздаҳум дар соли муқаррарӣ 29 рӯз ва дар соли кабиса 30 рӯз дорад. Соли хуршедӣ бо баробаршавии шабу рӯз аз 21 март тибқи тақвими григорианӣ, маъмулан ва дар баъзе солҳо аз рӯи соли кабиса 20 март оғоз мешавад. Он рӯзро Наврӯз мегӯянд.

Дар чор сол як рӯз ба сол илова карда мешавад ва он ҳамчун соли кабиса маълум аст (ба сабаби ҳар сол 5 соату 48 дақиқаи иловагӣ). Баъзан соли кабиса пас аз 5 сол ҳисоб мешавад (зеро соатҳои изофӣ ба 6 соат, яъне чоряки як рӯз намерасанд), ки дақиқии солшумории ҳиҷрии шамсиро дар муқоиса бо ҳар солшумории дигар афзоиш медиҳад.
+Тақвими ҳиҷрии шамсӣШумораи рӯзҳоНом:Санаи мувофиқи мелодӣ (григорианӣ)ФаслЗабони тоҷикӣ()Забони форсӣ()Пашту ()بالكرديةЗабони тоҷикӣ()7131Фарвардинحَمَلوریخاکه‌لێوهФарвардин21 март – 20 апрелБаҳор8231УрдибиҳиштثورغوییگوڵانУрдибиҳишт21 апрел – 21 май9331ХурдодجَوزاغبرګولیجۆزەردانХурдод22 май – 21 июн10431Тир]سرطانچنګاښپووشپەڕТир22 июн – 22 июлТобистон11531МурдодاسدزمریگەلاوێژМурдод23 июл – 22 август12631ШаҳриварسُنبُلهوږیخەرمانانШаҳривар23 август – 22 сентябр1730МеҳрمیزانتلهڕەزبەرМеҳр23 сентябр – 22 октябрТирамоҳ2830ОбонعقربلړمخەزەڵوەرОбон23 октябр – 21 نوفمبر3930ОзарقوسلیندۍسەرماوەزҚавс22 ноябр – 21 декабр41030ДайجَدْیمرغومیبەفرانبارДай22 декабр – 20 январЗимистон51130БаҳманدلوسلواغهڕێبەندانБаҳман21 январ – 19 феврал61229-30ИсфандحوتکبرەشەمەИсфанд20 феврал – 20 март

 Соли кабиса 
Дар чор сол як рӯз ба сол илова карда мешавад ва он ҳамчун соли кабиса маълум аст (ба сабаби ҳар сол 5 соату 48 дақиқаи иловагӣ). Баъзан соли кабиса пас аз 5 сол ҳисоб мешавад (зеро соатҳои изофӣ ба 6 соат, яъне чоряки як рӯз намерасанд), ки дақиқии солшумории ҳиҷрии шамсиро дар муқоиса бо ҳар солшумории дигар афзоиш медиҳад.

 Идҳои марбут ба тақвими Эрон 

 Чоршанбесурӣ
 Наврӯз

 Ҳамчунин нигаред 

 Тақвими Уммул Қуро
 Тақвими қамарии исломӣ
 Солшумории мелодӣ
 Умари Хайём

 Сарчашмаҳо 

 Сомонаи расмии тақвими Уммул Қуро

 Пайвандҳои беруна 

 Сомонаи расмии тақвими Уммул Қуро

 Эзоҳ 


Гурӯҳ:Гоҳшумори Эронӣ
Гурӯҳ:Гоҳшумориҳо
Гурӯҳ:Гоҳшуморӣ
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations