Заряди фазоӣ

Заряди фазоӣ, заряди ҳаҷмӣ, барқаи ҳаҷмӣ — ҷамъи заряд (барқа)-и электрии электронҳои озод ва ионҳои озоди дар газ, хало (вакуум) ё электролит мавҷудбуда.

 Тавсиф 
Заряди фазоӣ тақсимоти фазоии потенсиали электрӣ ва шадидияти майдони электриро муайян мекунад. Барои ба вуҷуд овардани заряди фазоӣ миқдори ҳомилони заряди мусбат ва манфӣ (масалн, ионҳо ва электронҳо дар плазма) бояд нобаробар бошад. Зичии заряди фазоӣ ρ = е Ʃ Ƶі nі (nі – миқдори ҳомилони навъи і, е Ƶі – заряди ҳомилони навъи і) аст. Аз сабаби он ки системаи физикии аз зарядҳои озод таркибёфта дар ҳолати мувозинати статикӣ буда наметавонад, зарядҳои гуногуналомат якдигарро маҳв мекунанд. Заряди фазоӣ, маъмулан, ҳангоми ҷорӣ будани ҷараёни электрӣ пайдо мешавад (нигар Теоремаи Ирншоу). Масалан, заряди фазоӣ метавонад дар наздикии электродҳо, ҳангоми аз қабати электролит гузаштани ҷараён, дар сарҳадди байни ду нимноқили ноқилияти электриашон гуногун (электронӣ ё ҷавфӣ), дар хало, дар наздикии катоди электронэмиссиякунанда, ҳангоми тахлияи газӣ дар наздикии электродҳо ба вуҷуд ояд. Заряди фазоиро майдони электрие ба вуҷуд меорад, ки дар он тақсимоти потенсиал бо муодилаи Пуассон ҳисоб карда мешавад. Майдонҳое, ки заряди фазоӣ ба вуҷуд меорад, дар навбати худ ба падидаҳои дар плазма ва нимноқилҳо рухдиҳанда таъсир расонда, бисёр хосиятҳои тахлияи газиро муайян мекунанд. Масалан, дар натиҷаи майдони заряди фазоӣ ҷараёни электрии байни ду электроди дар хало мавҷудбуда вобаста ба фарқи потенсиалҳои байни онҳо аз рӯи формулаи Ленгмюр тағйир меёбад. Ба пайдо шудани заряди фазоӣ гуногун будани зарибҳои диффузияи ҳомилони зарядҳои гуногуналомат мусоидат мекунад. Заряди фазоиро бори аввал ихтироъкори амрикоӣ Т. Эдисон дар охири асри 19 мушоҳада кардааст. 	 

 Эзоҳ 

 Адабиёт