Зардчаи ҳайвонот

Зардчаи ҳайвонот — беморгунаест, ки бо зард шудани пӯст, луобпарда ва узвҳои дохилӣ бинобар дар хуну бофтаҳо афзудани рангдона (пигмент)-и талха — билирубин падид меояд.

Зардчаи ҳайвонот аломати касалиҳои гуногуни ҷигар, талхароҳа, хун ва заҳролудӣ буда, вобаста ба пайдоиш василавӣ, паренхимавӣ ва ҳемолизӣ мешавад. Зардчаи василавии ҳайвонот дар натиҷаи дар рӯда куллан ё қисман қатъ шудани гардиши талха (бинобар дар талхароҳа пайдо шудани санг, киҷҷаҳо, фастсиолаҳо, эхинококкҳо, омос, калон шудани уқдаҳои лимфавӣ ва ғ.) зуҳур мекунад. Беҳаракатии талха фишори ихроҷи талхаро нисбат ба фишори ҷигар зиёд карда, боиси васеъ шудани маҷрои талха ва кафидани мӯйрагҳои талхадон мегардад. Дар натиҷа билирубин ва моддаҳои дигари таркиби талха (асиди талха, холестерин ва ғ.) ба хун гузашта, миқдори онҳо дар хуну пешоб зиёд ва луобпардаю сафедии чашми ҳайвон зард мешавад. Ҳангоми куллан баста шудани талхароҳа дар таркиби пасафканда билирубин ва стеркобилин (пигменти асосии пасафканд, ки зери таъсири бактерияҳо дар рӯдаи ғафс пайдо мешавад) нест шуда, он хокистарранг мегардад ва миқдори асиди бутанат меафзояд. Дар мавриди ба рӯда ворид нашудани талха андомгон ҳамагӣ 20-30 дарсади равғанро ҳазм мекунад (равғани боқимонда бо пасафканда дар шакли асиди бутанат ва алдеҳидҳо хориҷ мешавад). Дар хун ҷамъ шудани асиди талха ва билирубин кори дилро вайрон ва фишори хунро паст карда, ҳайвон бемадор мешавад, ҷигар варам ва пӯст хориш мекунад. Зардчаи паренхимавии ҳайвонот бинобар иллати ҳуҷайраҳои ҷигар ва бемориҳои сироятӣ рушд меёбад. Ба он бештар хукҳо гирифтор мешаванд. Дар натиҷаи ихтилоли кори ҳуҷайраҳои ҷигар талха ба хун омехта шуда, миқдори билирубинро зиёд мекунад. Сабаби осеби ҳуҷайраҳои ҷигар камхунии сироятзод, энсефаломиелит, лептоспироз ва касалиҳои дигар мебошанд. Ҳайвон камиштиҳо шуда, зуд-зуд ташна мемонад, ба исҳол ё қабзият гирифтор мешавад, пешобаш норанҷӣ, қаҳваранг ё зарди сабзгун мегардад. Зардчаи ҳемолизии ҳайвонот бинобар заҳролудӣ, камхунии сироятзод, лептоспироз, хунгузаронии номувофиқ ва ғ. рӯй медиҳад. Сабаби асосии пайдоиши он барзиёд ҳосил шудани билирубин берун аз ҷигар ва босуръат таҷзия шудани эритротсиҳо мебошад. Бо мақсади муолиҷа ва пешгирии З. рафъи касалии асосӣ муҳим аст.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 


Гурӯҳ:Бемориҳои ҷонварон