Зина

Зина, зинапоя, нардбон, унсури маъмули санъати меъморӣ, пояи роҳравии хиштӣ, сангӣ, оҳанӣ ё чӯбӣ барои баромадан ба болохона ё қабатҳои болоии биноҳо. Истилоҳи мазкур ҳамчунин барои ифода кардани ун­сурҳои болобари нақлиёт (мошинҳои оташнишонӣ, киш­тиҳо, ҳавопаймоҳо, чарх­болҳо, зинапояи равон (эскала­торҳо), боғҳои исти­роҳатӣ, майдонҳо ва ғ. истифода мешавад. Зина асосан аз хишт, оҳану бетон, тахта ва филиззот сохта мешавад. Нахустин зинаҳо дар бошишгоҳҳои одамони ибтидоӣ ба вуҷуд омадаанд. Соли 2004 дар ш. Халштадти Австрия қадимтарин зинаро кашф намудаанд, ки 5000 сол пеш аз м. сохта шудааст. Зинаҳои маҷмааи бостонии Тахти Ҷамшед (Персеполис) соли 550 пеш аз м. сохта шуда, бо нақшу расмҳои ҷанговарон, шерҳо, барза­гов­ҳо ороиш ёфтаанд. Дар Осиёи Марказӣ зинаҳо ҳанӯз дар асри биринҷӣ маъмул буданд (зинаҳои Мамнӯъгоҳи таъри­хӣ-бостоншиносии Саразм дар ш. Панҷакент). Дар асрҳои баъдӣ баробари пайдоиши биноҳо қасрҳо ва қалъаҳои бисёрош­ёна бунёд ва истифодаи васеи зина роиҷ гардид. Зинаҳои ёдгори­ҳои таърихии Қалъаи Қаҳқаҳа 1 ва 2, кӯшки «Чил­ҳуҷра» (ос­тонаи васеи мусаттаҳи нишеби бе Зина) дар н. Шаҳ­рис­тон ва Қалъаи Боло (асрҳои 6–12) дар ш. Исфара аз хишти хом ва похса сохта шудаанд. Дар асрҳои миёна Зинаҳо на танҳо дар манзилҳо, балки дар бинову иншоот, аз ҷум­ла манораҳои масҷиду қалъаҳо низ пайдо шуданд, ки асо­сан даврашакл буданд. Ҳоло дар санъати меъмории ҷа­ҳон бунёд ва истифодаи Зина хеле вусъат ёфтааст ва андозаи ҳар як пояи он вобаста ба таъйинот ва сохти бинову иншоот асосан 15х35 см мешавад. Нишебии зинаҳо, маъмулан, на беш аз 45°аст. Ба зина барои дошта баромадан аз як ё ду ҷониб даста-мутако насб карда мешавад. 

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

Гурӯҳ:Асбоби рӯзгор