Зарар ба муҳити зист

Зарар ба муҳити зист — тағйирёбии номатлуби ҳолати муҳити зист дар натиҷаи фаъолияти инсон, ки боиси олудагӣ, коҳиши захираҳои табиӣ, харобӣ ва вайроншавии системаҳои экологӣ мегардад.

 Навъҳо 
Навъҳои зарар ба муҳити зист: зарари воқеӣ ва фоидаи зоеъшуда. Зарари воқеӣ дар коҳиш ёфтани ҷангалзорҳо, камшавии ҳосилнокии хок, хароҷоти барқарор кардани онҳо ва амсоли ин, фоидаи зоеъшуда бошад, дар даромадҳои бадастнаомада, мас., дар мавриди истифодаи замини ҳосилнокиаш камгашта, ифода меёбад. Навъҳои зарар ба муҳити зист аз рӯи натиҷаи он иқтисодӣ (масалан, маҳв гаштани ҷангалзорҳо, ки бо мақсади истеҳсоли чӯбу тахта ва фурӯши онҳо бунёд гардидаанд) ва экологӣ (халалдор кардани манфиатҳои экологии ҷомеа) мешаванд.

Корхонаю муассисаҳо, ташкилотҳо ва дигар субъектҳои хоҷагидор, инчунин шаҳрвандоне, ки бинобар олудагӣ, хароб ё нобуд сохтан, истифодаи исрофкоронаи захираҳои табиӣ, вайрон кардани системаҳо, маҷмӯа (комплекс) ва ландшафтҳои табиии экологӣ ба муҳити зист зарар расонидаанд, мувофиқи санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон уҳдадоранд, ки зарарро ҷуброн намоянд. Азбаски зарар на ҳамеша барқарор карда мешавад, аз ин рӯ, андешидани тадбирҳои пешакӣ оид ба пешгирии З. муҳим аст.

Зарар ба муҳити зист бо амали қонунӣ (бо иҷозати давлат) ва ҳамчунин дар натиҷаи вайрон кардани қонунгузории экологӣ расонида мешавад. Зарар ба муҳити зист бо амали қонунӣ (аз ҷиҳати объективӣ ноилоҷ) бояд танҳо дар ҳолатҳои муқаррарнамудаи қонун ҷуброн карда шавад. Ҷавобгарии ҳуқуқии экологӣ барои расонидани зарар ба муҳити зист бо амали ғайриқонунӣ танҳо ҳамон вақт ба миён меояд, ки натиҷаи бевоситаи вайрон кардани қонунгузорӣ оид ба ҳифзи муҳити зист бошад.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

 Экология и безопасность жизнедеятельности. М., 2000;
 Барихин А. Б. Большая юридическая энциклопедия. М., 2010;
 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳифзи муҳити зист» // Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, № 7-8. Д., 2011.

Гурӯҳ:Муҳити зист