Шӯриши Табористон

Шӯриши Табористон ё Қиёми умумии Табористон ба он гурӯҳ шӯришҳо ва набардҳои мардуми Табаристон ва минтақаҳои атрофи он ишора мекунад, ки ба роҳбарии Испаҳбадони ин сарзамин аз соли 168 ҳиҷрии қамарӣ то 189 ҳиҷрӣ, бар зидди Хилофати Аббосиён ба вуқӯъ пайвастанд.

Чанд сол пас аз худкушии Испаҳбад Хуршед ва заволи сулолаи Говборагон (тақрибан соли 142 ҳиҷрӣ), бо афзоиши норозигӣ аз амалдорони халифаҳои аббосӣ, мардум ба испаҳбади Қариновдиён, Вандоди Ҳурмуз, муроҷиат карданд ва аз ӯ хостанд, ки роҳбарии онҳо барои қиёмро ба ӯҳда гирад. Ӯ пас аз машварат бо дигар испаҳбадон аз сулолаҳои Подуспониён, Бовандиён ва Мусамгони Домаванд, ин дархостро пазируфт. Аз он пас Шарвини I чун подшоҳи Табористон шинохта шуд ва Вандоди Ҳурмуз сипаҳсолории ӯро ба ӯҳда дошт. Онҳо дар рӯзе, ки аз қабл муайян шуда буд, шӯриши бузурге бар зидди хилофати аббосӣ оғоз карданд ва мардуми Табористон ва Ҷанин дар он рӯз посгоҳҳоро фатҳ намуда, низомиёни Арабҳоро ба қатл расонданд. Муоррихон аз он рӯз ба унвони «рӯзе, ки Табористон аз амалдорони халифа пок шуд» ёд мекунанд ва аз кушта шудани 20,000 нафар хабар медиҳанд.

Пас аз қатли умумии мусалмонон ва ноибони халифа дар Табористон, хилофати аббосӣ силсилаи ҷангҳоро барои бозпасгирии Табористон оғоз кард. Халифа Маҳдӣ Аббосӣ амр дод, ки сари Вандод Ҳурмузро ба Бағдод, пойтахти хилофат, оваранд, аммо ҳеҷ яке аз сарлашкаронаш дар ин кор муваффақ нашуданд. Дар ниҳоят, валиаҳди ӯ Ҳодӣ Аббосӣ бо эълони Оташбас ва бастани паймон, Вандод Ҳурмузро бо худ ба Бағдод бурд. Дар тӯли ин сафар, Маҳдӣ вафот кард ва Ҳодӣ ба хилофат расид. Вандод Ҳурмуз то поёни ҳукмронии Ҳодӣ дар Бағдод монд, аммо дар ниҳоят ба Табористон баргашт ва даври наве аз шӯриш оғоз ёфт. Дар ниҳоят, дар давраи хилофати Ҳорунаррашид, бо ҳузури шоҳзодагони Табористон ҳамчун гаравгон дар Бағдод, дар соли 189 ҳиҷрӣ, шӯришҳои Табористон комилан қатъ шуданд.

Пас аз иқдомоти Ҳорунаррашид, авзоъ ором шуд ва дар давраи хилофати Маъмун, Табористон таҳти назорати Тоҳириён даромад. Аммо дере нагузашта испаҳбади вақти Қариновдиён, Мозёр, парчами шӯриш бардошт ва бар зидди хилофат ва амирони тоҳирӣ ҷанг оғоз кард. Вале Мозёр низ дар ниҳоят шикаст хӯрд ва эъдом шуд. Пас аз шикастҳои пайдарпайи испаҳбадон, мардуми Табористон ба шӯришгарони аллавии муҳоҷир рӯ оварданд ва дар иттиҳод бо Доӣ Кабир, давлати шиаии Аллавиёни Табористонро бунёд карданд.
 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Табаристон