Долони Вахон

мини|300x300пкс| Мавқеи ноҳияи Вахон дар вилояти Бадахшон
чап|мини|200x200пкс| Харитаи сарҳадди байни Афғонистон ва Чин (1969)
Даҳлези Вахон навори танги ҳудудӣ дар вилояти Бадахшони Афғонистон аст. Ин даҳлез ба самти шарқ тӯл кашида, Афғонистонро бо Синзян, Чин мепайвандад. Он ҳамчунин Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон-и Тоҷикистонро дар шимол аз минтақаҳои Хайбер-Пухтунхво ва Гилгит-Балтистон дар Покистон дар ҷануб ҷудо мекунад, ки ин дуввумӣ низ як қисми минтақаи баҳсбарангези Кашмир аст.Таҳқиқи байналмилалии марзи Афғонистон ва ИҶШС (1983) аз ҷониби Бюрои иктишоф ва таҳқиқоти ИМА Саҳ. 7. Archived 2011-06-07 Ин водии баландии кӯҳӣ, ки ба баландии максималии  мерасад, сарчашмаи ҳар ду дарёи Панҷ ва Помир аст, ки якҷоя шуда, Омударё-и бузургтарро ташкил медиҳанд. Дар тӯли асрҳои бешумор, роҳи муҳими тиҷоратӣ аз ин водӣ мегузашт ва ҳаракати сайёҳонро ба сӯи Осиёи Шарқӣ, Ҷанубӣ ва Марказӣ ва аз он ҷо осон мекард.
Ин даҳлез пас аз созишномаи соли 1893 байни Мортимер Дюранд аз Ҳиндустони Бритониё ва Амир Абдурраҳмонхон-и Афғонистон таъсис ёфта, Хати Дюранд-ро ба вуҷуд овард.Нистроп, Ричард Ф. ва Доналд М. Сикинс, муҳаррирон. Афғонистон: Таҳқиқи кишвар. Вашингтон: Китобхонаи Конгресс, 1986, саҳ. 38. Онро охирин маротиба Империяи Дурронӣ дар соли 1763 забт карда буд. Ин навори танг ҳамчун минтақаи буферӣ байни Империяи Русия ва Империяи Бритониё (минтақаҳои Туркистони Русия, ки ҳоло дар Тоҷикистон ва қисми шимолии Раҷи Бритониё, ки ҳоло дар Покистон аст) амал мекард. Қисми шарқии он бо минтақаи Синзяни Чин, ки он замон аз ҷониби Салтанати Син даъво мешуд, ҳаммарз буд.
Ин даҳлез дар ноҳияи Вахон-и вилояти Бадахшони Афғонистон ҷойгир аст. Дар соли 2020, шумораи аҳолии он 17 167 нафарро ташкил медод.https://web.archive.org/web/20210624204559/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf (саҳ. 87) Қисми шимолии Вахон, ки дар он вахиҳо ва помириҳо зиндагӣ мекунанд, ҳамчунин бо номи Помир маълум аст. Фурудгоҳи бузургтарини наздиктарин барои истифодаи сокинон Фурудгоҳи Файзобод дар шаҳри Файзобод дар ғарб аст, ки тавассути шабакаи роҳҳо ба он расидан мумкин аст.

 Таърих 
Даҳлези Вахон дар вулусволӣ (ноҳия)-и Вахон воқеъ шудааст ва дар қарни 19 мелодӣ тавассути «Бози бузург» ба унвони як минтақаи ҳоил миёни ду императорӣ — Русия ва Биритониё эҷод шуд, то ду императорӣ бо якдигар ҳаммарз набошанд ва аз ҷанг ҷилавгирӣ шавад. Бо вуҷуди онки ин масири бисёр ноҳамвор аст, бо ин ҳама аз ин долон дар тӯли таърих ба унвони як масири тиҷорӣ миёни Бадахшон ва Ёрканд истифода мешудааст. Чунин ба назар мерасад, ки Марко Поло сайёҳи аврупоии машҳур ҳам аз ин масир гузар кардааст.[3] Долони Вахон барои беш аз як қарн ва ба манзури иҷрои тараддуди муназзам баста шудааст. Дар декабри соли 2009 гузориш шуд, ки Иёлоти муттаҳида аз Чин хостааст, то Долони Вахонро боз намояд.
мини|300x300пкс| Дар долони Вахон.

 Ҳамчунин 
 Тегермансу (гузар)
 Ваҳҷирдавони ҷанубӣ
 Отряди ивазкунандаи Помир

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Вилояти Бадахшон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Афғонистон