Ҳайратии Тунӣ

Фаридуддини Муҳаммад Тунӣ, маъруф ба Ҳайратии Тунӣ (; ) — и форс-тоҷик

 Зиндагинома 
Дар бораи зодгоҳи Ҳайратӣ ихтилофи зиёде вуҷуд дорад ва аз Тун, Бухоро, Марв ва Кошон ба унвони зодгоҳи вай ном бурдаанд. Алишир Навоӣ ӯро аз Тун медонад, ки дар Марв зиндагӣ кардааст ва ба Ҳайрати Марвӣ машҳур шудааст.

Ӯ ҳамаср бо Шоҳ Таҳмосби Сафавӣ буд. Ҳайратӣ муддате мулозими Шоҳ Таҳмосб буд ва қасоиде дар бораи ӯ сурудааст. Вай дорои ғазалҳои латиф ва дилкаш аст ва дар бораи аҳли байти Паёмбари Ислом, ашъори зиёде сурудааст. Лутфи табъи ӯ ва зӯқи ғазалсароиашро дар чанд байти шеър метавон қиёс кард:

Намунаи шеър:

Соммирзои Сафавӣ аз муосирони Ҳайрати Тонӣ дар китоби худ «Туҳфаи Сомӣ» менависад: «Мулло Ҳайратӣ марде зебо ва хушгузарон ва ҳамеша қаландарона мезиста. Вай дар ҳама боб шеър гуфта, аммо дар манқабат бисёр кӯшидааст. Дар авоили ҷавонӣ бисёр лоаболӣ ва беиқид буд ва аҳоҷӣ байни ӯ ва Ваҳиди Қумӣ машҳур аст.» Ҳайратӣ дар ҳолати мастӣ ба соли 961 ҳиҷрии қамарӣ аз боми манзиле дар Кошон афтод ва дида аз ҷаҳон фурӯ баст.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 
 جوادی، حسین، مشاهیر تون، انتشارات همیاران جوان، ۱۳۸۵