Ҷазираҳои Феникс

Ҷазираҳои Феникс — галаҷазира дар уқёнуси Ором. Дар 2650 км ҷанубу ғарби ҷазираҳои Ҳавайӣ ҷойгир аст. Аз 8 атолл ва 2 рифи зериобӣ иборат аст.  Масоҳати умумии он тақрибан 29 километри мураббаъро ташкил медиҳад. Ба Ҷумҳурии Кирибатӣ тааллуқ дорад.

Дар ғарби галаҷазира ҷазираҳои Гилберт, дар шарқ ҷазираҳои Лайн (Спорадҳои Полинезияи Марказӣ) ҷойгиранд.

 Ҷуғрофия 
Ҷазираҳо дар қисми марказии кишвар ҷойгиранд. Растаниҳои онҳо ба ҷазираҳои ҳамсояи Гилберт ва Лайн монанд аст: палмаҳои кокос (баъзеҳо плантатсияҳо доштанд), мессершмидия ва дигар растаниҳои алафӣ. Ягона ҳайвоноти ширхӯр дар ҷазира каламушҳои полинезиягӣ мебошанд, ки одамон ба ин ҷо овардаанд. Обҳои соҳилӣ аз моҳӣ бой мебошанд. Бисёре аз ҷазираҳои галаҷазираи Финикс макони лона кардани паррандаҳои баҳрӣ мебошанд. Ҷазираҳои Бирнӣ, Мак-Кин ва Равакӣ (Феникс) захираҳои баҳрӣ ба ҳисоб мераванд.

Аз 28 январи соли 2008 Ҷазираҳои Финикс мамнӯъгоҳи табиӣ буда, яке аз калонтарин дар ҷаҳон (масоҳаташ 410,500 км²) мебошад.  Соли 2010 қаламрави он ба рӯйхати мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дохил карда шуд.

 Атолл/Ҷазира/Риф  Масоҳати ҷазираҳо,км²  Лагуна,км²  Аҳолӣ,наф. (2010) Координат  ҲолатАтоллҳо Абариринга (Кантон)  9,15  50  31    Кирибатӣ Бирнӣ  0,2  0,02*  —    Кирибатӣ Мак-Кин  0,57  0,2*  —    Кирибатӣ Манра (Сиднӣ)  4,4  2,2*  —    Кирибатӣ Никумароро (Гарднер)  4,1  4  —    Кирибатӣ Орона (Ҳулл) 3,9  30  —    Кирибатӣ Равакӣ (Феникс)  0,5  0,5  —    Кирибатӣ Эндерберӣ  5,1  0,6*  —    КирибатӣРифҳои зериобӣ Каронделет  —  ?  —    Кирибатӣ Уинслоу  —  1  —    Кирибатӣ Ҷазираҳои Феникс  27,92  84,5  31     * Минтақаҳои лагунае, ки бо ситорача нишон дода шудаанд, ба минтақаҳои ҷазира дохил мешаванд, зеро обҳои онҳо, бар хилофи атолҳои маъмулӣ, аз уқёнус комилан ҷудо шудаанд.

 Таърих 
Таърихи аввали ҷазираҳо омӯхта нашудааст.  Чизе ки маълум аст, дар ҷазираи Манра (Сидней) пеш аз аврупоиҳо [[полинезиҳо)) зиндагӣ мекарданд (ба ин бозёфтҳои галагазираҳои ҷазира шаҳодат медиҳанд).  Ҷазираҳои Финиксро киштиҳои аврупоӣ ва асрикоӣ дар асри XIX кашф кардаанд. Баъдан, онҳо объекти таваҷҷӯҳи ширкатҳое буданд, ки дар истихроҷи гуано дар ҷазираҳои уқёнуси Ором машғуланд. Ин ба олами набототу ҳайвоноти ҷазираҳо зарари калон расонд.

Пеш аз истиқлолияти Кирибатӣ 12 июли соли 1979 ҷазираҳои Финикс ба Британияи Кабир тааллуқ доштанд.

 Аҳолӣ 
Ҳама ҷазираҳои архипелаг, ба истиснои ҷазираи Кантон, ки дар он тақрибан 40 нафар зиндагӣ мекунанд (2010), беодаманд.

 Эзоҳ 

 Пайвандҳо 

Гурӯҳ:Ҷазираҳои Феникс
Гурӯҳ:Атоллҳо
Гурӯҳ:Гурӯҳҳои ҷазиравии Австралия ва Уқёнусия