Замч

Замч, зок — номи умумии як гурӯҳ кристаллоҳидратҳои намакҳои дучандаи сулфат (мис, оҳан, руҳ, кобалт, никел ва ғ.). Формулаи умумиашон MI MIII (SO4)2 ∙ 12H2O; дар ин ҷо MI – катиони якзаряда (Na+, K+, Rb+, Cs+, NH4+, TI+ ва ғ.), MIII – катиони сезаряда (Al3+,Cr3+, Fe3+, Ga3+, Jn3+ ва ғ.). 

Бештар замчҳои алюминию калийдор KАl(SO4)2∙12H2O, хрому калийдор KCr(SO4)2∙12H2O ва оҳану аммонийдор NH4Fe(SO4)2 ∙12H2O маъмуланд. Замчҳои табиӣ гурӯҳи ҷудогонаи минералҳои синфи сулфатҳоро ташкил медиҳанд. Замч моддаи шӯшамонанди беранг ё рангдор (замчи мис кабуд, оҳан сабзи рӯшан, никел сабз) буда, дар об хуб ҳал мешавад. Бино бар ҳидролиз реаксияи маҳлулҳои обии замч турш аст. Замч ҳангоми гарм кардан аввал гудохта ва баъд беоб мешавад ва ба замчи пухта табдил меёбад. Дар натиҷаи гудозиши минбаъдаи замч омехтаи оксиди филиззот ҳосил мешавад. Замчро бо роҳи омехтани маҳлулҳои сулфатҳои мувофиқ ва минбаъд бухор кардану ба шӯша табдил додани онҳо ба даст меоранд. Барои ҳосил кардани замчҳои хрому калийдор дихромати калий K2Cr2O7 бо кислотаҳои оксалат ё этанол дар кислотаи сулфати сероб H2SO4 барқарор карда мешавад.

Дар саноат замчро ҳангоми коркарди ашёи хоми минералӣ ҳосил мекунанд (мас., замчи алюминию калийдорро аз алунит ва нефелин, замчи алюминию натрийдорро аз нефелин). Замчҳо дар чармгарӣ, олкорӣ (чун воситаи тезобдиҳанда ҳангоми ранг кардани матоъ), инчунин барои таҳшин ва тоза кардани об истифода мешаванд. Ба ақидаи табибони халқӣ агар замчи сӯхтаро чун сурма ба чашм кашанд, гӯшаҳои чашмро аз хилдак пок мекунад ва агар онро ос карда, бо оби кашниз сиришта бимоланд, сурхбод, қӯтур ва хоришакро даво мебахшад.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 


Гурӯҳ:Химия