Ғуломалии Деҳлавӣ

Шоҳабдуллоҳ Ғуломалии Деҳлавӣ (; 1743, Батола, Панҷоб — 1826, Деҳлӣ) — донишманди дин, сӯфии нақшбандии му­ҷаддидӣ ва нависандаи форсизабони Ҳинд.

 Зидагинома 
Соли 1759 ҳам­роҳи падараш Шоҳабдуллатиф, ки муриди Носируддин Қодирии Деҳлавӣ буд, ба Деҳлӣ рафт. Дар он ҷо назди Шоҳабдулазизи Деҳлавӣ илми ҳадисро омӯхт ва аз ӯ «Саҳеҳ»-и Бухориро фаро гирифт. Соли 1765 ба пири тариқат Мирзомазҳари Ҷониҷонон дасти иродат дод ва муд­дати зиёди умри худро дар мулозимати вай сипарӣ кард. Пас аз марги Ҷониҷонон (1781) дар Деҳлӣ ба ҷои ӯ бар мас­нади иршод нишаст. Ғуломалии Деҳлавӣ муриди бисёр дошт, ки на танҳо аз гӯшаву канори Ҳиндустон, балки аз аҳли Шом, Бағдод, Миср ва Чин ҳам буданд. Муҳимтарин халифагони Ғуломалии Деҳлавӣ: Шоҳабусаиди Муҷаддидӣ, Шоҳаҳмад Са­ид, Мав­лоно Холиди Курдӣ, Сайид Исмоили Маданӣ, Шоҳрауф Аҳмади Ромпурӣ (Раъфат). Ғуломалии Деҳлавӣ аз ҷониб­до­рони таълимо­ти Аҳмади Сарҳиндӣ, мухолифи ваҳдати ву­ҷуд ва ҳаво­дори ваҳдати шуҳуд буд.

«Мақомоти Мазҳарӣ» («Латоифи хамса») — дар аҳвол ва малфузоту мактуботи Ҷониҷонон, ки гузидае аз «Маъмулоти мазҳария»-и Наимуллоҳи Баҳрончӣ (фавт 1803) бо афзудаҳое буда, онро Муҳаммадиқболи Муҷаддидӣ ба урду баргардонидааст (Лоҳур, 1983); «Аҳволи бузургон» — дар зиндагиномаи гурӯҳе аз пирони тариқатҳои қо­ди­рия, суҳ­равардия, чиштия ва нақшбандия, зимнан нақш­бан­дияи муҷаддидия; «Аҷвибаи эътирозоти Деҳ­ла­вӣ» — дар посух ба эътирозҳои Шайх Абдулҳақ Муҳад­диси Деҳ­ла­вӣ ба Аҳмади Сарҳиндӣ, «Эзоҳу-т-тариқа» (1797) — дар шар­ҳи тариқати нақшбандияи муҷаддидия, истилоҳоти тасаввуф, тариқи байъат, авсофи пиру мурид ва ахлоқу аъмоли солик; «Рисола дар зикри мақомот ва маориф ва воридоти Шайх Аҳмад Форуқии Нақшбандӣ», «Рисолаи маш­ғу­лия», «Расоили сабъаи сайёра» аз осори ӯст. «Дурру-л-маориф» малфузоти Ғуломалии Деҳлавӣ ва «Макотиби шарифа» (маҷ­мӯаи 125 мактуби Ғуломалии Деҳлавӣ) гирдовардаи шогирдаш Раъфати Ромпурӣ аст.

 Эзоҳ 

 Адабиёт