Маҷдуддин ибни Асир

Абуссаодот Маҷдуддин Муборак ибни Муҳаммади Шайбонии Мавасилӣ маъруф ба Ибни Асир (; 1140—1210) — луғавӣ ва забоншинос, муҳаддис, муфассир, фақеҳ ва адиби ироқӣ.

 Зиндагинома 
Кӯдакӣ ва навҷавониро дар зодгоҳаш гузаронида, сипас бо падару бародаронаш ба Мавасил кӯчид ва дар назди донишмандони ин диёр илмҳои адаб, ҳадис, фиқҳ, тафсир ва риҷолро фаро гирифт. Ибни Асир ҳангоми иқомати худ дар Мавасил бо Зангиён наздик шуда, ба василаи чанд тан ҳокими зангӣ ба мақомҳои мушовир ва муншии хос даст ёфт. Муддате хазинадори Сайфуддини Ғозӣ ибни Мавдуд ибни Зангӣ (фавт 1170) буд ва пас аз он тавассути ӯ сарпарасти девони ҷаз. Ибни Умар гуморида шуд. Сипас ба Мавасил бозгашта, аз тарафи Ҷалолуддин Абулҳасан Алӣ ибни Мансури Исфаҳонӣ уҳдадори ниёбат (ҷонишини)-и девон таъйин гардид. Ибни Асир дар дарбори Муҷоҳидуддини Қоймоз (фавт 1199), Иззуддини Масъуд ва Нуруддини Арслон низ хидмат кардааст. Ӯ дар охири зиндагиаш фалаҷ шуда, дасту пояш нотавон гардид ва аз навиштан бозмонд. Аз ин рӯ, хонанишин шуд ва дар марзи Мавасил работе сохта, тамоми дороии худро сарфи он кард. Хонаи ӯ ҷои гирдиҳамойии олимон, адибон, пажӯҳишгарони улум ва маорифи динӣ буд. Ибни Асир дар бисёр илмҳои рӯзгораш тавоно буд ва дар ҳар яки он шогирдон парварида, осори гаронбаҳое низ аз худ боқӣ гузоштааст. Фарзандаш Шиҳоби Қавсӣ, инчунин муҳаддисон Тоҷуддин Абдулмуҳаймини Боҷруқӣ, Фахруддини Бухорӣ ва Қалқашандӣ аз Ибни Асир чанд ҳадис нақл кардаанд. Қифтӣ гуфта, ки Ибни Асир иҷозати ривояти тамоми осорашро ба вай додааст. Асари Ибни Асир «Ҷомеъу-л-усул мин аҳодиси-р-расул» маҷмӯаи баргузидаи ҳадисҳост аз «Сиҳоҳи шашгона», ки дар он ҳадисҳо ба тартиби алифбоӣ гирдоварӣ шудаанд. «ан-Ниҳоя фӣ ғариби-л-ҳадис», «ал-Мухтор фӣ маноқиби-л-ахёр», «ас-Сирату-н-набавийя», «аш-Шофӣ фӣ шарҳи Муснади-ш-Шофеӣ», «ал-Мурассаъ фӣ-л-обои ва-л-уммаҳоти ва-л-банина ва-л-баноти ва-л-азвои ва-з-завот», «Расоил» ва «Таҳзибу-л-фусули Ибни Даҳҳон» аз ҷумлаи дигар осори ӯст.

 Эзоҳ 

 Адабиёт