Ибни Ғайлон

Ибни Ғайлон () Фаридуддин (Афзалуддин) Умар ибни Алӣ ибни Ғайлони Балхӣ (? — 1186) — мутакаллим ва мунаққиди фалсафа.

 Зиндагинома 
Улуми муқаддамотиро дар зодгоҳаш Балх омӯхт, сипас солҳои 1145—1146 дар Марв ва Нишопур илмҳои ҳисоб, ҷабр, ҳандаса, мантиқ, фиқҳ, калом, табииёт ва илоҳиётро фаро гирифт. Муддате дар Самарқанд назди уламои он таҳсил кард. Абулаббоси Лукарӣ аз устодони маъруфи Ибни Ғайлон ва Садруддини Сарахсӣ аз шогирдони машҳури ӯст. Ибни Ғайлон соли 1204 бо Фахруддини Розӣ мулоқот карда, бо ӯ дар бораи ҳудуси олам мунозирае дошт (матни арабии мунозира бо тарҷумаи англисии он соли 1966 дар Бейрут нашр шудааст). Розӣ дар мунозираҳои худ аз ӯ бо номи Фариди Ғайлонӣ ёд кардааст.

Муҳимтарин асари Ибни Ғайлон «Ҳудусу-л-олам» аст, ки бо мақсади исботи ҳодис (пайдошуда) ва махлуқ (офарида) будани ҷаҳон ва оғоз доштани ҳодисаҳои он, рад ва нақзи назари файласуфон оид ба қидам (қадим будан)-и олам, алалхусус ақидаҳои Ибни Сино дар «Рисолату-л-ҳукумати фӣ ибтоли ҳуҷаҷи-л-мусбитина ли-л-мозӣ мабдаан замониян» («Рисолаи ҳукумат дар ботил гардидани ҳуҷҷатҳои исботкунандагони мабдаи замонӣ барои гузашта») навишта шудааст. Рисолаи мазкури Ибни Сино дар маъхазҳо бо номи «ан-Ниҳоя ва-л-лониҳоя» низ ёд мешавад. «Ҳудусу-л-олам» пас аз «Таҳофуту-л-фалосифа»-и Ғаззолӣ дуввумин кӯшиши муқовамат дар баробари фалсафаи Арасту ва машшоияи Шарқ, аз ҷумла Форобӣ ва Ибни Сино, ба шумор меравад. Чунонки Ибни Рушд дар «Таҳофуту-т-таҳофут» ба дифоъ аз файласуфон дар баробари ҳамлаи Ғаззолӣ бархоста буд, Фахруддини Розӣ низ баҳри ҳимояи файласуфон бо Ибни Ғайлон ба мунозира пардохтааст. Ибни Ғайлон таълифоти Ибни Синоро аз нигоҳи интиқодӣ амиқ баррасӣ карда, ба бисёр матолиби мантиқи ӯ эрод гирифт ва дар ин замина рисолае бо номи «ат-Тавтиату ли-т-тахтиа»-ро навишт. Ӯ дар китоби «ат-Танбиҳ ало тамвиҳоти китоби-т-Танбиҳот» андешаҳои фалсафии Ибни Синоро дар «Ишорот ва танбеҳот» ва китобҳои дигари ӯ мавриди интиқод қарор додааст. Ибни Ғайлон ба китоби «ал-Қонун фӣ-т-тиб»-и Ибни Сино низ эрод гирифтааст.

Рӯҳии Валволиҷӣ дар қасидае, ки дар «Лубобу-л-албоб» омада, аз Ибни Ғайлон чунин ёд кардааст:

 Эзоҳ 

 Адабиёт