Забонҳои симнонӣ

Забонҳои кумишӣ ё забонҳои симнонӣ гурӯҳе аз забонҳои Эронии шимолу ғарбӣزبان‌های سمنانی در Ethnologue ва зермҷамуъаи забонҳои каспиёӣ ҳастандHabib Borjian. "Māzandarān: Language and People (The State of Research)." Iran & the Caucasus 8, no. 2 (2004): 289-328. http://www.jstor.org/stable/4030997., ки дар устони Симнони Эрон тавассути мардуми кумиши гӯиш мешавад. Забонҳои кумиши марзи интиқоли миёни забонҳои каспиёӣ бо забонҳои Эрони марказӣ мебошанд. Бархе аз ин гӯишҳо монанд сангсарӣ ва афтари таҳт таъсири забони табарӣ (мозандаронӣ) ҳастанд. Ба гуфтаи Ҳабиби Бурҷиён забонҳои кумишӣ зермаҷмуъаи забонҳои Эронии шимолу ғарбӣ аст, ба эътиқоди вай забонҳои кумишӣ дар зумраи ҳавзаи забонҳои каспиёӣ дастабандӣ мешаванд ва бо забонҳои тотӣ-толишӣ ва озари бостон аз яксу ва гӯишҳои марказии фалоти Эрон дар дигар су хешовандӣ доранд.
мини|300x300пкс| Нақшаи забонҳои устони Симнон: ранги обӣ забонҳои кумишӣ (суманонӣ, сангсарӣ, афтарӣ ва сурхаӣ) — ранги сабзи тира забони мозандаронӣ (аликоӣ, шаҳмирзоӣ, дебоҷӣ ва маҷнӣ) — ранги норинҷӣ, (забонҳои форсӣ, мозандаронӣ, озарбойҷонӣ ва лурӣ) — ранги сабзи равшан гӯишҳои форсӣ-мозандаронӣ (айвонкӣ) — ранги зрд забони форсӣ — ранги қирмиз озарбойҷонӣ
Дар манобеъ шаш забон ҷузъи ин гурӯҳ зикр шудааст, ки бар сари гӯиш будани бархе аз онон ихтилоф вуҷуд дорад:

 симнонӣ
 сангсарӣ
 биёбонакӣ
 лосгирдӣ
 сурхаӣ
 афтарӣ

+муқоисаи вожагон ҳамриша (lotinī)فارسی/тоҷикӣлосгирдӣлосгирдӣсангсарӣафтарӣбиёбонакӣسگ/сагesbāesbeesbeespaesbaدختر/духтарdukkeydotdötdutdutخون/хунxünxünبزرگ/бузургmasīnmasīnmas/yalemasīnبینی/бинииvenvinīxunīvinīvēnīبرف/барфvārvarvarfvarمار/морmohurmaharماه/моҳmūngmāyeزن/занžikižakižekeyndžekdžinakā

 Грамматика 

 Ҷонишинҳо (lotinī) 
Дар лаҳҷаи афтарӣ ҷонишин се ҳолат дорад: фаъол, ғайрифаъол ва соҳибӣ. 
Ҷонишин 1 ягона 2 ягона 3 ягона 1 ҷамъ 2 ҷамъ 3 ҷамъ Фаалй, тухмат a to o hem huj jun пассив, тухматангез monne(monde) tade jude hemde hujde junde молу мулк, бадном кардан mon ta ju hem huj jun

 мушаххаскунанда (lotinī) 
Дар забони порсӣ ду тоифаи мушаххаскунанда дорем: гузашта ва ҳозира . Аммо дар лаҳҷаи ифторӣ мо панҷ категорияи мушаххаскунанда дорем: гузашта (феъли гузар), гузашта (феъли зарурӣ), ҳозираи содда, ҳозираи тобеъ (феъли гузар) ва гузаштаи гузар.  (Мисоли дар поён овардашуда ба лаҳҷаи Баъдӣ асос ёфтааст)
гузашта 1 ягона 2 ягона 3 ягона 1 ҷамъ 2 ҷамъ 3 ҷамъ мушаххаскунанда-и ҷорӣ i а e im in en Муайянкунандаи феълии феълӣ (феъли гузаранда) om ot а/∅ omon oton ošon замони гузашта (феъли гузаранда) om ot oš omon oton ošon замони гузашта (феъли зарурӣ) i at а/∅ im in en Муайянкунандаи транскрипсияи гузашта ey eya e ehim ehin ehen

 замони феъл (зарурӣ) (lotinī) 
Дар ҷадвали зер феъли (зарурӣ) хобидан (lotinī: baxoton) дар шеваҳои мухталиф дар асоси лаҳҷаи ифторӣ истифода шудааст.  (Мисоли зер бар асоси лаҳҷаи ифторӣ оварда шудааст)
вақт/шахс 1 ягона 2 ягона 3 ягона 1 ҷамъ 2 ҷамъ 3 ҷамъ Гузаштаи оддӣ be-xot-ešt-i be-xot-ešt-at be-xot be-xot-ešt-im be-xot-ešt-in be-xot-ešt-en гузашта Комилbexot-boštibexot-boštatbexot-boa bexot-boštim bexot-boštin bexot-bošten давомдори гузашта mi-xot-ešt-i mi-xot-ešt-at ми-xot-ešt-a mi-xot-ešt-im mi-xot-ešt-in mi-xot-ešt-en гузашта дар идома dabošti mixotešti daboštat mixota daboa mixotešte daboštim mixoteštim daboštin mixoteštin dabošten mixotešten замони гузашта be-xot-e-y be-xot-e-ya бе-xot-e be-xot-e-him be-xot-e-hin be-xot-e-hen Ҳоло/ояндаи оддӣ xos-enn-i xos-enn-a xos-enn-e xos-enn-im хос-енн-ин xos-enn-en Айни замон идома дорад dari xosenni dara xosenna dare xosenne darim xosennim darin xosennin daren xosennen Ҳузури ҳатмӣ bexosi baxosa baxosebaxosim baxosin baxosen оянда ge-nn-e-m bexosi ge-nn-e-t baxosage-nn-e baxose ge-nn-e-mon baxosim ge-nn-e-ton baxosin gennešon baxosen

 замони гузашта (lotinī) 
Дар ҷадвали зер феъли (гузариши) гуфтан (lotinī: bevâton) мувофиқи лаҳҷаи эфтӣ дар замонҳои гуногун истифода шудааст.  (Мисоли зер бар асоси лаҳҷаи ифторӣ оварда шудааст)
вақт/шахс 1 ягона 2 ягона 3 ягона 1 ҷамъ 2 ҷамъ 3 ҷамъ Гузаштаи оддӣ be-vât-om be-vât-ot be-vât-oš be-vât-omon be-vât-oton be-vât-ošon гузашта Комил bevât-boam bevât-botat bevât-boa bevât-boamon bevât-boaton bevât-boašon давомдори гузашта mi-vât-am mi-vât-at mi-vât-a mi-vât-omon mi-vât-oton mi-vât-ošon гузашта дар идома dabošti mivâtam daboštat mivâtat daboštat mivâta daboshtim  mivâtomon daboštin mivâtoton dabošten mivâtošon замони гузашта be-vât-e-y be-vât-e-ya be-vât-e be-vât-e-him be-vât-e-hin be-vât-e-hen Ҳоло/ояндаи оддӣ vâ-nn-i vâ-nn-a vâ-nn-e xos-nn-im vâ-nn-in vâ-nn-en Айни замон идома дорад dari vânni dara vânna dare vânne darim vânnim darin vânnin daren vânnen Ҳузури ҳатмӣ bâji bâja bâje bâjim bâjin bâjen оянда ge-nn-em baji ge-nn-et baja ge-nn-e baje ge-nn-e-mon bâjim ge-nn-e-ton bâjin gennešon bâjen

 Сарчашмаҳо 

 Wikipedia contributors, "Semnani languages," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Semnani_languages&oldid=540745050 (accessed June 17, 2013).

Гурӯҳ:Забонҳои эронӣ
Гурӯҳ:Забонҳо ва шеваҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Забонҳои ҳиндуаврупоӣ
Гурӯҳ:Забонҳои ҳиндуэронӣ