Феҳристи ғолибони Ҷоизаи сулҳи Нобел

Ҷоизаи сулҳи Нобел (  ) - яке аз панҷ ҷоизае, ки аз ҷониби Алфред Нобел тибқи васияти ӯ дар соли 1895 таъсис ёфтааст. Ин ҷоиза аз соли 1901 инҷониб ҳамасола барои саҳмҳои барҷаста дар ҳифзи сулҳ дода мешавад.

Барандагони ҷоиза ҳамасола дар моҳи октябр аз ҷониби Кумитаи Нобел аз 5 узви парлумони Норвегия интихоб карда мешаванд. Маросими супурдани ҷоиза ҳамасола дар рӯзи марги Алфред Нобел 10 декабр дар Осло баргузор мешавад. Ҳар як ғолиби ҷоиза диплом ва медали барандаи Ҷоизаи Нобел, инчунин мукофоти пулӣ мегирад.

 Ғолибон 
Аввалин ҷоизаи сулҳи Нобел соли 1901 ба шаҳрвандони  Швейтсария Жан Анри Дюнан ва Фредерик Пасси аз Фаронса дода шуда буд.

Дар тӯли мавҷудияти худ аз соли 1901 то соли 2020 Ҷоизаи Нобел 101 маротиба дода шуда, 107 нафар барандаи ҳамин ҷоиза гардиданд. Ғайр аз ин, 28 маротиба мукофот ба созмонҳое дода шуд, ки дар муҳофизати сулх сахми арзанда гузоштаанд. Аксар вақт (68 маротиба) барандаи ҷоиза 1 нафар шаҳрваде ё созмон;  30 маротиба мукофотро ду нафар ғолибон  гирифтанд;  дар солҳои 1994 ва 2011, 3 нафар якбора барандаи Ҷоизаи сулҳи Нобел шуданд. Солҳои 1914–1916, 1918, 1923, 1924, 1928, 1932, 1939–1943, 1948, 1955, 1956, 1966, 1967 ва 1972 ягон ҷоиза дода нашудааст.

Дар байни 107 ғолибони ҷоиза, 90 нафар мардон ва 17 - занон мебошанд. Аввалин зане, ки барандаи Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд, Берта фон Саттнер буд, ки соли 1905 ҷоизаи ғолибро гирифта буд. Баъдан занон дар солҳои 1931, 1946, 1976 (ду маротиба), 1979, 1982, 1991, 1992, 1997, 2003, 2004, 2011 (се маротиба), 2014 ва 2018 ҷоизаро гирифтаанд.

Дар байни 134 барандаи ҷоизаи Нобел, 2 нафар барандагони ҷоиза зиёда аз як маротиб ҷоиза гирифтаанд. Ҳамин тариқ, Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх се маротиба (солҳои 1917, 1944 ва 1963) ва Дафтари Комиссари Олии Созмони Милали Муттаҳид оид ба гурезаҳо - ду маротиба (солҳои 1954 ва 1981) ҷоизаро гирифтанд.  Илова ба гирифтани Ҷоизаи соли 1962, Линус Полинг ӯ барандаи Ҷоизаи Нобел ӯ дар соли 1954 ҷоизаи Нобел дар бахши кимиёро соҳиб шуд. Даг Хаммаршелд пас аз марг дар соли 1961 барандаи Ҷоизаи сулҳи Нобел гардид.

Синну соли миёнаи барандагони Ҷоизаи сулҳи Нобел (дар соли 2012) 62 сол мебошад. Ҷавонтарин барандаи ҷоизаи Нобел, ҳомии ҳуқуқи башари покистонӣ Малола Юсуфзай аст, ки ҳангоми дарёфти ҷоизаи соли 2014, 17-сола буд.Куҳансолтари ғолиби ҷоиза - Ҷозеф Ротблатти бритониёӣ, ки соли 1995 дар синни 87-солагӣ ҷоизаро гирифтааст.

 Ғолибони ҷоиза (барандагони ҷоиза) 

 1901-1910 
СолиАксҒолибонКишварАсоноккунӣҚайдҳо190175pxАнрӣ ДюнанБарои ҳиссаи арзанда ба ҳамкории осоиштаи халқҳо. Асосгузори Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх, яке аз асосгузорони Конвенсияи Женева дар соли 1864. 75pxФредерик ПассиБарои саъю кушиши чандинсола барои муҳофизати сулҳ190275pxЕлӣ ДукоменКотиби фахрии Бюрои байналхалқии сулҳ75pxШарл Гоба  Котиби фахрии Бюрои байналхалқии сулҳ190375pxВилям КримерКотиби Лигаи Байналмилалии Арбитраж, узви Парлумони Бритониёи Кабир190475pxИнститути ҳуқуқи байналмилалӣЯке аз аввалин созмонҳо дар ҷаҳон, ки принсипҳои ҳуқуқи байналмилалиро муайян намуда, кодификатсияи онро ба зимма гирифт ва роҳҳои ҳалли проблемаҳои байналмилалиро пешниҳод намуд. Созмони байналмилали 190575pxБерта фон Зутнермуаллифи асари «Яроқу аслиҳаи худро гузоред», президенти фахрии Бюрои байналмилалии сулҳ.190675pxТеодор Рузвелтхаммуаллифи шартномаҳои гуногуни сулҳ, президенти ИМА.190775pxЛуи Ренопрофессори ҳуқуқи байналмилалӣ дар Сорбонна75pxЭрнесто МонетаПрезиденти Лигаи Ломбард оид ба сулҳ 190875pxКлас АрнолдсонНависанда, асосгузори Лигаи Сулҳ ва Арбитражи Шветсия, вакили парлумони Шветсия. 75pxФредерик БайерПрезиденти фахрии Бюрои байналмилалии сулҳ, узви парлумони Дания190975pxОгуст БернартУзви Суди Доимии Арбитраж дар Гаага, вакили парллумон Белгия, сарвазири Белгия.75pxПол де ЕтурнелМуассиси Кумитаи дифоъ аз манфиатҳои миллӣ ва мусолиҳаи байналмилалӣ191075pxБюрои байналмилалии сулҳҲаракати сулҳҷуён

 1911-1920 
Соли Акс Ғолиб Кишвар Асосноккунӣ Қайдҳо 191175px Тобиас Ассер «Барои кор дар соҳаи арбитражи байналхалқӣ». 75px Алфред Ҳерман Фрид «Барои фаъолияти байналхалқӣ». 191275px Элиу Рут «Барои саъю кушиши мустаҳкам намудани сулҳу осоиши нимкураи Ғарб».  191375px Анри ЛафонтенҲамчун роҳбари ҳақиқии ҳаракати байналмилалӣ барои сулҳу осоиши Аврупо мукофотонида шуд.  1914 Мукофот дода нашуд    1915 1916 191775px Кумитаи Байналмилалии Салиби Сурх «Барои фаъолияти беҳтар намудани аҳволи асирони ҳарбӣ».  1918 Мукофот дода нашуд  191975px Вудро Вилсон «Барои ба сиёсати ҳозираи байналмилалӣ даровардани қонуни асосии инсоният».  192075px Леон Буржуа «Барои саъю кушиши пойдор гардондани сулҳ бо роҳи арбитраж». 

 1921-1930 
Соли Акс Ғолиб Кишвар Асосноккунӣ Қайдҳо 1921 75px Карл Брантинг «Барои саъю кушиш дар роҳи осоишта ҳал кардани муноқишаи Шветсия бо Норвегия ва барои кор дар Лигаи Миллатхо». 75px Кристиан Ланге «Барои пешбурди арбитраж ҳамчун воситаи ҳалли ихтилофҳои байналмилалӣ». 192275px Фритёф Нансен "Дар тӯли солҳои тӯлонӣ барои кӯмак ба аҳолии бе муҳофизат"  1923 Мукофот дода нашуд   1924 192575px Ҷозеф Чемберлен «Барои хидматҳояш дар гуфтушуниди Локарно». 75px Чарлз Гейтс «Барои эътироф намудани ҳисса, дар нақшае, ки номи ӯро дорад» 192675px Аристид Бриан «Барои ҳиссаи ӯ дар бастани шартномаи Локарно ва гуфтушуниди дӯстонаи байни Фаронса ва Олмон баъд аз нобоварии бисёрсола». 75px Густав Штризмон 192775px Фердинанд Буиссон «Барои фаъолияте, ки барои барқарор намудани ҳамфикрии байни халқҳои Фаронса ва Олмон нигаронида шудааст». 75px Лудвиг Куидде 1928 Мукофот дода нашуд  192975px Фрэнк Келлог  "Барои омода кардани Паймони Брайан - Келлог, ки аъзоёни он барои ҳалли осоиштаи ҳама ихтилофот розӣ шуданд ва ҷангро ҳамчун воситаи сиёсати миллӣ рад карданд"  193075px Натан Содерблум "Ба ёдбуди шоиста дар ноил шудан ба сулҳ тавассути иттиҳодияҳои динӣ." 

 1931—1940 
Соли Акс Ғолиб кишвар Асосноккунӣ Қайдҳо 193175px Ҷейн Аддамс «Ҳамчун вакили ҳақиқии ҳамаи занони сулҳдӯсти ҷаҳон бо мукофот сарфароз гардонда шуд». 75px Никулос Батлер «Барои қувваи адонашаванда ва ғайрати арзанда дар пойдории сулҳ». 1932 Мукофот дода нашуд  193375px Норман Энҷел «Барои мустаҳкам намудани сулҳ».  193475px Артур Ҳендерсон «Барои муҳофизати беамони силоҳпартоии байналмилалӣ».  193575px Карл Овситзкӣ «Барои муборизаи зидди милитаризм дар Германия».  193675px Карлос Ламос «Барои хидматҳои сулҳҷӯёна дар ҷанги Боливия ва Парагвай соли 1935 ».  193775px Роберт Сесил «Ба хотираи хизматҳо дар назди Лигаи Миллатҳо».  193875px Созмони байналмилалии кӯмакрасонии Ф. Нансен «Барои фаъолиятҳо оид ба кумак расондан ба аҳолии бедифоъ».  1939 Мукофот дода нашуд   1940

 1941—1950 
Соли Акс Ғолиб Кишвар Асосноккунӣ Қайдҳо 1941 Мукофот дода нашуд    1942 1943 194475pxКумитаи Байналмилалии Салиби Сурх «КБСС бо фаъолияти худ дар давраи ҷанг аҳамияти принсипҳои асосии ҳамраъии инсониятро баргардонд, манфиатҳои ҳаётии халқҳо ва зарурати оштишавиро муайян кард».  194575px Кордел Холл «Барои ҳиссае, ки вай дар кори пойдор гардондани сулҳу осоиши нимкураи Ғарбӣ, мустаҳкам намудани тиҷорат ва барпо намудани Созмони Милали Муттаҳид гузоштааст».  194675px Эмили Грин Болч «Барои меҳнати бисёрсола ба манфиати тамоми ҷаҳон». 75px Ҷон Рэйли Мотт «Барои фаъолияти миссионерӣ». 194775px Шӯрои дӯстон дар хидмати ҷомеа (Quakers) «Барои нишони эътироз ба муқобили ҷанги дуюми ҷахонӣ».  Кумитаи амрикоии дӯстон дар хидмати ҷомеа (Quakers) 1948 Мукофот дода нашуд  194975px Ҷон Бойд Орр «Барои хидматҳояш дар роҳи аз қашшоқӣ озод кардани инсоният, ва дар кори ба вуҷуд овардани асосҳои ҳамкории осоиштаи байни синфҳо, миллатҳо ва нажодҳо.  195075px Ралф Банч «Барои таъсиси иттиҳоди байнипарлумонии Скандинавия барои таҳкими ҳамкории минтақавӣ». 

 1951—1960 
Соли Акс Ғолиб Кишвар Асосноккунӣ Қайдҳо 195175px Леон Чжуо «Ба хотираи хидматҳои шоиста дар муҳофизати сулҳ».  195275px Алберт Швайтсер «Барои фаъолияти миссионерӣ».  195375px Ҷорҷ Маршалл «Ҳамчун ташаббускори нақшаи Маршалл оид ба барқарор намудани Аврупои баъдиҷангӣ».  1954 Дафтари Комиссари Олии Созмони Милали Муттаҳид оид ба гурезаҳо "Барои кӯшишҳои бемайлон ва аксаран барои кӯмак ба гурезаҳо ва ҷалби таваҷҷӯҳи мақомот ба ниёзҳои онҳо."  1955 Мукофот дода нашуд   1956 195775px Лестер Пирсон «Барои хидматҳояш дар бартараф намудани бӯҳрони Суэтс».  195875px Ҷорҷ Пйер «Барои кумак ба гурезаҳо».  195975px Филип Ноэл-Бейкер «Хамчун бузургтарин мутахассиси оид ба ярокпартой».  196075px Алберт Лутули «Барои саъю кушиши пойдор гардондани адолати байни халқҳо ва давлатҳо». 

 1961—1970 
Соли Акс Ғолиб Кишвар Асосноккунӣ Қайдҳо 196175px Даг Хаммаршелд Барои фаъолият дар СММ.  196275px Линус Полинг Ҳамчун муаллифи лоиҳаи шартномаи манъи озмоишҳои силоҳӣ ҳастаӣ  196375pxКумитаи байналмилалии Салиби Сурх Ба муносибати садсолагии мавҷудияти Кумитаи Байналмилалии Салиби Сурх 75pxЛигаи ҷамъиятҳои Кумитаи Байналмилалии Салиби Сурх  Ба муносибати садсолагии мавҷудияти Кумитаи Байналмилалии Салиби Сурх 196475px Мартин Лютер Кинг Барои саҳми арзанда дар ҳифзи баробарҳуқуқии сиёҳпустон   1965 ЮНИСЕФ  1966 Мукофот дода нашуд   1967 196875px Рене Кассен Ба муносибати 20-солагии Эъломияи хукуки инсон.  196975px Ташкилоти байналмилалии меҳнат Барои ба вуҷуд овардани инфраструктураи сулҳ ва мустаҳкам намудани дӯстии байни халқҳо.  197075px Норман Борлоуг Барои ҳиссаи арзанда дар ҳалли проблемаи озукаворӣ ва махсусан барои ба амал баровардани «инқилоби сабз». 

 1971—1980 
Соли Акс Ғолиб Кишвар Асосноккунӣ Қайдҳо 197175px Уилли Брандт  «Барои эътирофи ташаббусҳои арзандае, ки шиддати муқовимати байни мамолики Шарқ ва Ғарбро паст кардааст».  1972 Мукофот дода нашуд  197375px Ҳенри Киссинҷер «Барои эътирофи фазилатҳои сулҳхоҳона дар Виетнам». 75px Ле Дик Тхо  Барои эътирофи фазилатҳои сулҳхоҳона дар Виетнам. 197475px Шон Макбрайд Барои барпо намудани механизмҳои байналмилалии назорати вазъияти ҳуқуқҳои инсон. 75px Ейсаку Сато «Барои сиёсати зидди ҷангҷӯйӣ». 197575px Андрей Сахаров «Барои нотарсона дастгирӣ намудани принсипҳои асосии сулҳи байни одамон ва муборизаи далерона ба муқобили сӯистеъмоли ҳокимият дар поймол кардани шаъну шарафи инсон».  197675px Бетти Вилямс «Барои эътирофи хидматҳои сулҳ». 75px Мейрид Корриган 197775px «Amnesty International» «Барои ҳифзи шаъну шарафи инсон аз шиканҷа, зӯроварӣ ва парокандагӣ».  197875px Анвар Содот «Барои тайёр кардан ва бастани созишномаҳои асосии байни Исроил ва Миср». 75px Минохим Бегин 197975px Модар Тереза «Барои ҳифзи «соҳаи муҳимтарин сулҳ, муҳофизати дахлнопазирии шаъну эътибори инсониро пойдор гардонд».  198075px Адолфо Перес Эскивел «Ҳамчун як фаъоли ҳуқуқи башар.» 

 1981-1990 
Соли Акс Ғолиб Кишвар Асосноккунӣ Қайдҳо 198175px Дафтари Комиссари Олии Созмони Милали Муттаҳид оид ба гурезаҳо «Барои кӯшишҳои бемайлон ва аксаран кӯмак расонидан ба гурезагон ва ҷалби таваҷҷӯҳи мақомот ба ниёзҳои онҳо»  198275px Алва Мирдал «Барои ҳиссаи арзанда дар кори силоҳпартоӣ». 75px Алфонсо Гарсиа Роблес 198375px Лех Валенса «Ҳамчун фаъоли ҳуқуқи башар.»   198475px Десмонд Туту «Барои рафтори далерона ва беамон дар мубориза бар зидди сиёсати нажодпарастӣ».  198575px «Пизишкони ҷаҳон барои пешгирӣ кардани ҷанги ҳастаӣ» «Барои хидматҳои шоён дар фаъолияти аҳли ҷамъият ва саҳми арзанда барои кӯмак дар тарбияи шуури инсонӣ ба нафъи ҷаҳон».  198675px Эли Висел «Барои садоқат ба азобу уқубатҳои мардуми яҳудӣ, қурбониёни натсизм».  198775px Оскар Ариас «Ҳамчун ташаббускори гуфтушуниди сулҳ дар Амрикои Марказӣ»    198875px «Нерӯҳои посдори сулҳи СММ»  198975px 14-ум Далай Лама ( Тензин Гятсо )  1990 75px Михаил Горбачёв    «Барои саҳми арзанда дар кори сулҳ, ки имрӯз қисми муҳими ҳаёти ҷомеаи байналмилалӣ мебошад»  

 1991–2000 
СолиАксҒолибКишварАсосноккунӣҚайдҳо199175pxАун Сан Су ЧжиБарои муборизаи бидуни зӯроварӣ барои демократия ва хуқуқҳои инсон.199275pxРигуберта МенчуБарои эътирофи фаъолияти вай барои кумак дар адолати иҷтимоӣ ва мусолиҳаи этникӣ-фарҳангӣ дар асоси эҳтиром ба ҳуқуқи мардуми таҳҷоӣ.199375pxНелсон МанделаБарои кори вай дар роҳи осоишта барҳам додани режими апартеид ва гузоштани асосҳои демократии нав дар Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ75pxФредерик де Клерк199475pxЁсир АрафотБарои саъю кушиши ба даст овардани сулҳу осоиш дар Шарқи Наздик.і75px Исҳок Рабин75px Шимон Перес199575px Ҷозеф РотблатБарои саъю кушише, ки ба кам кардани силоҳи ҳастаӣ дар сиёсати байналмилалӣ ва дар оянда барои манъ кардани ин навъи аслиҳа нигаронида шудааст. 75px Конфронсҳои Пагуош оид ба илм ва масъалаҳои ҷаҳонӣ199675pxКарлос БилеБарои саъю кушиш дар роҳи ҳалли одилона ва осоиштаи муноқишаҳо дар Тимори Шаркӣ.75pxХосе Рамос-Орта199775pxҲаракати байналмилалӣ барои манъи минаҳои зидди низомиёни пиёдагардБарои кори манъ ва барҳам додани минаҳои зидди низомиёни пиёдагард.75px Ҷоди Вилямс199875px Ҷон ГийомБарои саъю кушиш барои бо роҳи осоишта ҳал кардани муноқиша дар Ирландияи Шимолӣ75pxДевид Триимбл199975px«Табибони бидуни сарҳад»  Барои эътирофи кори башардӯстонаи созмон дар якчанд қитъа.200075px Ким Де ҶунБарои кор дар масъалаҳои демократия ва ҳуқуқи инсон дар Кореяи Ҷанубӣ ва умуман Осиёи Шарқӣ ва барои кор дар оштӣ бо Кореяи Шимолӣ, аз ҷумла.

 2001–2010 
Соли Акс Ғолиб Кишвар Асосноккунӣ Қайдҳо 200175pxСозмони Милали Муттаҳид Барои саъю кушиши ба вуҷуд овардани ҷаҳони бештар муташаккил ва осоишта  75px|Kofi Annan, Photo: Harry Wad Кофи Аннан 200275px Ҷимми Картер Даҳсолаҳои бефосила талошҳо барои дарёфти роҳҳои осоиштаи низоъҳои байналмилалӣ, таҳкими демократия ва пешбурди ҳуқуқи инсон ва мусоидат ба рушди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ   200375px Ширин Ибодӣ Барои ҳиссаи ӯ дар инкишофи демократия ва мубориза барои ҳуқуқҳои инсон, махсусан занону кӯдакон   200475px Вангари Маатаӣ Барои саҳм дар рушди устувори демократия ва сулҳ   200575px Агентии байналмилалӣ оид ба қувваи ядроӣ Барои саъю кушиши пешгирӣ кардани истифодаи энергияи ҳастаӣ барои мақсадҳои ҳарбӣ ва таъмини истифодаи осоиштаи он дар шароити бехавф.  75px Муҳаммад Барадай 200675px Муҳаммад Юнус Барои фароҳам овардан ва пешбурди имкониятҳои иқтисодӣ ва иҷтимоӣ барои камбизоатон  75px Бонки Gramin 200775px Созмони байниҳукуматӣ оид ба тағирёбии иқлим Барои кӯшишҳо доир ба паҳн кардани дониш дар бораи тағирёбии иқлим бо айби инсон, инчунин барои гузоштани замина барои чораҳои мубориза бар зидди чунин тағйирот  75px Алберт Гор 200875px Марти Ахтисаари Барои саъю кушишаш дар ҳалли низоъҳои байналмилалӣ дар якчанд қитъа, дар давоми се даҳсолаи гузашта   200975px Барак Обама Барои саъю кушиши арзанда дар роҳи мустаҳкам намудани дипломатияи байналмилалӣ ва ҳамкории байни давлатҳо   201075px  Лю Сяобо Барои муқовимати ғайризӯроварии дуру дароз барои ҳифзи ҳуқуқҳои асосии инсон дар Хитой.  

 2011–2021 
СолиАксҒолибКишварАсосноккунӣҚайдҳо201175pxЕлен Ҷонсон-СерлифБарои муқовимати бидуни зӯроварӣ барои ҳуқуқу амнияти занон ва иштирок дар равандҳои сулҳҷӯёна75pxЛейма Гбовӣ75pxТаваккал Карман201275pxИттиҳоди АврупоБарои дар давоми шаш даҳсола муҳофизат намудани ҳуқуқҳои инсон дар Аврупо ва хидмати дарозмуддат дар муттаҳид намудани қитъа.201375pxТашкилот оид ба манъи силоҳи кимиёӣБарои кори арзанда дар барҳам додани силоҳи кимиёӣ.201475pxКайлаш СатяртӣБарои мубориза ба муқобили ҷабру зулми кӯдакон ва ҷавонон ва ҳуқуқҳои кӯдакон ба таҳсил.75pxМалола Юсафзай201575pxЧоргонаи муколамаи миллӣ дар Тунис Барои саҳми ҳалкунандааш дар бунёди демократияи гуногунандешӣ дар Тунис пас аз инқилоби Ёсмин дар соли 2011201675pxХуан Мануел СантосБарои саъю кушишаш дар хотима додани ҷанги шаҳрвандӣ дар кишвар, ки бештар аз ним аср давом дошт.201775pxМаъракаи байналмилалӣ барои барҳам додани силоҳи ҳастаӣ Барои саъю кушиши ҷалб намудани диққат ба оқибатҳои ҳалокатовари истифодабарии силоҳи ҳастаӣ ва кушиши бо созишномаҳо манъ кардани ин навъи силоҳ.201875pxДенис МуквегеБарои кӯшиши боздоштани сӯиистифодаи зӯроварии ҷинсӣ ҳамчун силоҳ дар ҷангҳо ва даргириҳои мусаллаҳона.75pxНадия Мурод201975pxОбӣ Аҳмад АлӣБарои ҳалли ихтилофоти сарҳадӣ байни Ҳабашистон ва Эритрея202090pxБарномаи ҷаҳонии озуқа Барои саъю талошаш дар мубориза бар зидди гуруснагӣ, барои саҳмаш дар фароҳам овардани шароити сулҳ дар минтақаҳои низоъ ва барои роҳбарӣ дар кӯшиши пешгирии истифодаи гуруснагӣ ҳамчун силоҳи ҷанг ва низоъ202175pxМария Ресса Барои саъю кушиши онҳо дар роҳи муҳофизати озодии сухан, ки шарти зарурии демократия ва сулҳи пойдор мебошад.75pxДмитрий Муратов

 Ғолибони ҷоиза аз рӯи кишвар 
Дар ҷадвали зер тақсимоти 107 барандагони (ғолибони) Ҷоизаи Сулҳи Нобел аз рӯи кишварҳои пайдоишашон, ба истиснои созмонҳои (ғолиб) нишон дода шудааст.
Кишвар Шумора 21 12 9 5  4 3 2   1   

 Адабиёт 
  Лауреаты Нобелевской премии: Энциклопедия. Пер. с англ. — М.: Прогресс, 1992.

 Пайвандҳо 
 Вебсайти расмии  Нобел
  мукофот
 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Феҳристи шахсиятҳо
Гурӯҳ:Сулҳ
Сулҳ