Салтанати Деҳлӣ

TDelhi Sultanate
Салтанати Деҳлӣ — як империяи исломие дар Деҳлӣ воқеъ буд, ки дар тӯли 320 сол (1206–1526) дар қисматҳои зиёди нимҷазираи Ҳинд паҳн шуда буд.Delhi Sultanate, Encyclopædia Britannica A. Schimmel, Islam in the Indian Subcontinent, Leiden, 1980 Пас аз ҳуҷуми сулолаи Гуридҳо ба Осиёи Ҷанубӣ панҷ сулола пайдарпай дар Салтанати Деҳлӣ ҳукмронӣ карданд: сулолаи Мамлюк (1206–1290), сулолаи Халҷӣ (1290–1320), сулолаи Туғлоқ (1320–1414),  сулолаи Сайидҳо (1414—1451) ва Лодиҳо (1451—1526). Он қитъаҳои зиёди қаламравҳои имрӯзаи Ҳиндустон, Покистон ва Бангладеш ва инчунин баъзе қисматҳои ҷануби Непалро фаро гирифт.Chapman, Graham. "Religious vs. regional determinism: India, Pakistan and Bangladesh as inheritors of empire." Shared space: Divided space. Essays on conflict and territorial organization (1990): 106-134.

Асоси Салтанатро фотеҳи Ғуриён Муҳаммади Ғурӣ гузошта буд, ки Конфедератсияи Раҷпутро таҳти сарварии ҳокими Аҷмер Притвираҷ Чауҳан дар соли 1192 дар наздикии Тарайн пас аз муқобила бо онҳо шикаст дод.  Салтанати Деҳлӣ ҳамчун вориси сулолаи Ғуриён дар ибтидо яке аз чанд подшоҳиҳое буд, ки аз ҷониби генералҳои ғуломи турк  ҳукмронӣ мекарданд, аз ҷумла Йилдиз, Айбак ва Қубача, ки сарзаминҳои Ғуриро мерос гирифта, байни худ тақсим карда буданд.  Пас аз як давраи тӯлонии задухӯрдҳо, Мамлюкҳо дар муҳорибаи Халҷӣ сарнагун карда шуданд, ки ин интиқоли қудрат аз туркҳо ба ашрофи якхелаи ҳинду мусулмонро нишон дод.   Ҳукмронии Халҷӣ ва Туғлуқ мавҷи нави забткунии босуръати мусулмононро дар умқи Ҳиндустони Ҷанубӣ диданд.   Ниҳоят салтанат ба авҷи ҷуғрофии худ дар давраи сулолаи Туғлуқ расид, ки қисми зиёди нимҷазираи Ҳиндро таҳти сарварии Муҳаммад бин Туғлуқ ишғол кард. Muḥammad ibn Tughluq Encyclopædia Britannica Пас аз он пас аз забт кардани ҳиндуҳо, салтанатҳои ҳиндуҳо ба монанди Империяи Виҷаянагар ва Мевар истиқлолият эълон карданд ва султонҳои нави мусулмонӣ ба монанди Салтанати Бенгал пош хӯрданд. Hermann Kulke and Dietmar Rothermund, A History of India, 3rd Edition, Routledge, 1998, , pp. 187-190.  Дар соли 1526 Салтанат забт карда шуд ва ба ҳайати Империяи Муғулҳо гузашт.

Таъсиси султонӣ нимҷазираи Ҳиндро ба шабакаҳои иҷтимоӣ ва иқтисодии байналмилалӣ ва бисёрфарҳангии исломӣ бештар ҷалб кард.  (чунон ки ба таври мушаххас дар рушди забони ҳиндустонӣ  ва меъмории ҳиндуисломӣ мушоҳида мешавад), A. Welch, "Architectural Patronage and the Past: The Tughluq Sultans of India", Muqarnas 10, 1993, Brill Publishers, pp. 311-322. J. A. Page, Guide to the Qutb, Delhi, Calcutta, 1927, pp. 2-7. яке аз қудратҳои камшуморе буд, ки ҳамлаҳои муғулҳоро (аз давлати хонии Чағатой ) дафъ мекард Pradeep Barua The State at War in South Asia, , pp. 29–30. ва барои ба тахт нишастани яке аз камшумор занони ҳокимон дар таърихи ислом, Розия Султон, ки аз соли 1236 то 1240 ҳукмронӣ мекард Bowering et al., The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought, , Princeton University Press Аннексияҳои Бахтиёр Халҷӣ ба таҳқири васеъмиқёси маъбадҳои ҳиндуҳо ва буддоӣ  (ба таназзули буддоӣ дар Ҳиндустони Шарқӣ ва Бангол мусоидат мекунад), Randall Collins, The Sociology of Philosophies: A Global Theory of Intellectual Change. Harvard University Press, 2000, pages 184–185  ва хароб кардани донишгоҳҳо ва китобхонаҳо дохил шуданд. Gul and Khan (2008)"Growth and Development of Oriental Libraries in India", Library Philosophy and Practice, University of Nebraska–Lincoln  Ҳамлаҳои Муғулистон ба Осиёи Ғарбӣ ва Марказӣ саҳнаи муҳоҷирати садсолаҳои аскарон, зиёиён, аҳли тасаввуф, тоҷирон, рассомон ва ҳунармандони фирорӣ аз ин минтақаҳо ба нимҷазираро ба вуҷуд оварда, бо ҳамин тариқ дар он ҷо фарҳанги исломиро ба вуҷуд оварданд.  

 Ҳамчунин нигаред 

 Қабри Иброҳим Лодӣ
 Қабри Баҳлул Лодӣ

 Эзоҳ 

 Пайвандҳои беруна 
 Quotations related to Delhi Sultanate at Wikiquote

Гурӯҳ:Салтанатҳои таърихӣ