Гулшанӣ

Муҳаммад Содиқхоҷаи Бухороӣ мутхаллис Гулшанӣ (тақр. 1861, Бухоро — 1910, ҳамон ҷо) — , муаррих ва ҷуғрофиёдони тоҷик.

 Зиндагинома 
Дар хонадони муфтии мударрис Муҳаммад Мир Сайид ба дунё омадааст. Дар асараш «Таърихи Ҳумоюн» (таълифаш 1910) аҷдоди худро марбут ба Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ гуфтааст. Дар Бухоро таҳсилро дар мадраса хатм намуд. Чун шоири нуктасанҷ, шахси донишманди аз илму фарҳанг бохабар (махсусан аз таърих) шуҳрат ёфта буд. Аз ин ҷост, ки амир Абдулаҳад (ҳукмронӣ 1885—1910) ӯро ба ҳайси надим ба хидмат даъват кард. Дар манбаъҳои адабиву таърихии асри 19 — ибтидои асри 20 фазилатҳои донишмандии Гулшанӣ — иштирокаш дар маҳфилҳои адабӣ бо ширкати Аҳмади Дониш, Садри Зиё, Назруллоҳи Лутфӣ, Яҳёхоҷа, Мирзо Азими Сомӣ, Абдуллоҳхоҷаи Таҳсин ва дигарон, инчунин маҳорати ӯ дар русидонӣ таъкид гардидааст. Намунаҳои ашъораш дар «Тазкори ашъор»-и Садри Зиё, «Тазкирату-ш-шуаро»-и Муҳтарам, «Намунаи адабиёти тоҷик»-и Садриддин Айнӣ ва ғайра ва дар асари таърихӣ-ҷуғрофиёии ӯ «Таърихи Ҳумоюн» сабт гардидаанд.

 Ашъор 
Ашъори Гулшанӣ аз ҷиҳати тарзи баён содаву равонанд. Вай пайрави сабки шоирони гузаштаи форс-тоҷик, махсусан Саъдию Ҳофиз буд. Абёти зерин намунае аз ашъори ӯянд:

 Осор 
 Таърихи Ҳумоюн / Ба чоп тайёркунанда, мураттиб ва муаллифи сарсухан Ҷ. Назриев. Д., 2006;
 Қисми марбут ба Хатлон аз ин асар дар китоби Ғоибов Ғ. Таърихи Хатлон аз оғоз то имрӯз. Д., 2006.

 Эзоҳ 

 Адабиёт