Бозии мукотибаӣ

Бозии мукотибаӣ — яке аз навъҳои хеле маъмули бозиҳои ғоибона дар шатранҷ, ки ҳарифон гаштҳои худро бевосита аз тариқи почта ирсол медоранд. Бозии мукотибаӣ бори нахуст соли 1694 дар китоби шарқшиноси англис Т. Хайда «Дар боби бозиҳои шарқиён» ёдоварӣ шудааст. Ӯ менависад: «Шунидам бозаргонони венетсиягию хорватӣ, ки дар дуриҳои дур аз ҳам зиндагӣ доранд, байни худ бо кумаки мукотиба шатранҷ мебозанд». Ж. Ж. Руссо дар романи хеш — «Омурзиш» (1782-89) пиромуни ин бозӣ ёдоварӣ кардааст.

Дар асри 19 дар байни дастаҳо (мас., Лондон ва Эдинбург, 1824-28; Маскав ва Петербург, 1978-79) ва низ афрод мусобиқаҳо ба воситаи мукотиба барпо мегардид. Дар охири асри 19 ва ибтидои асри 20 шатранҷбозони Амрикои Ҷанубӣ ва Шимолӣ, Африқо низ ба бозии мукотибаӣ рағбат пайдо карданд. Бозиҳои бузурги байналмилалӣ доир гардиданд. Соли 1928 Иттиҳоди байналмилалии шатранҷи мукотибаӣ (аз соли 1951 Федератсияи ҷаҳонии шатранҷи мукотибаӣ) таъсис ёфт. Аз он замон чемпионатҳои ҷаҳон ва инчунин мусобиқаҳои олимпӣ байни дастаҳо доир мегарданд. Нахустин финали чемпионати ҷаҳон оид ба шатранҷи мукотибаӣ соли 1950 баргузор шуд. Аз соли 1951 то ин дам 21 мусобиқаи финалӣ созмон дода шудааст, ки 18-тои он бо комёбӣ анҷом ёфт. Чемпионати ҷаҳон оид ба бозии мукотибаӣ миёни занон аз соли 1968 ин ҷониб роҳандозӣ шудааст, ки то имрӯз 8 бозии ниҳоӣ (финал)-и он анҷом ёфтааст. Аз соли 1949 Олимпиадаи бозии мукотибаӣ барпо мешавад. То ин дам 17 олимпиада доир гардидааст. Дар ҳайати дастаҳо ба намояндагии ҳар кишвар 6 тахта барои мардон ва 4 тахта барои занон дохил шудааст.

 Чемпионати чахон оид ба шохмѻт байни мардон 
 #  Солхо  Чемпион  Миллат   01.  1950-1953  Сесил Пурди    02.  1956-1959  Вячеслав Рагозин    03.  1959-1962  Алберик О'Келли    04.  1962-1965  Владимир Загоровский    05.  1965-1968  Ханс Берлинер    06.  1968-1971  Хорст Риттнер    07.  1972-1976  Якоб Ӡстрин    08.  1975-1980  Ҷорн Слот    09.  1977-1983  Тону Оим    10.  1978-1984  Витас Палчаускас    11.  1983-1989  Фриц Баумбах    12.  1984-1991  Григорий Санакоев    13.  1989-1998  Михаил Уманский    14.  1994-2000  Тону Оим    15.  1996-2002  Герт Тиммерман  Нидерланд  16.  1999-2004  Тунч Хамарат    17.  2002-2007  Ивар Берн  Норвегия  18.  2003-2005  Ҷооп ван Остером  Нидерланд  19.  2004-2007  Кри стоф Леортард  Франџия  20.  2004-2011  Пертти Лехикойнен  Финляндия  21.  2005-2008  Ҷооп ван Остером  Нидерланд  22.  2007-2010  Александр Дронов    23.  2007-2010  Ульрих Стефан    24.  2009-2011  Маржан Семри    25.  2009-2013  Фабио Финоккиаро    26.  2010-2014  Рон Лангвелд   Нидерланд  27.  2011-2014  Александр Дронов    28.  2013-2016  Леонардо Любичич   29  2015-2018  Александр Дронов   30  2017-2019  Андрей Кочемасѻв   31  2019-2022  Фабиан Сҭанах,  Кристиан Мук,  Рон Лангвелд  Польша    Нидерланд 32  2020-2022  Ҷон Здвардс  

 Бозиҳои олимпӣ барои дастаҳои мардона 
 #  Coлxo  Tиллoӣ  нyқpa  Бpoнзa  01.  1949-1952   25  Чexocлoвaкия 20  Швeция 19½    02.  1952-1955  Чeoxcлoвaкия 27½    Швeция 27½    27  03.  1958.1961   35½   32½  Югocлaввия 32  04.  1962-1064   36  Гepмaнияи Дeмoкpaтии 28½  Швeция 27½  05.  1965-1968  Чexocлoвaкия 31½    30  Гepмaнияи Фeдepaтивй 29½  06.  1968-1972   38  Чexocлoвaкия 28½  Гepмaнияи Дeмoкpaтии 25½  07.  1972-1976   35½   30  29½  08.  1977-1982   46½   44   41½  09.  1982-1987   33½  Гepмaнияи Фeдepaтивй 30    10.  1987-1995   34  Aнглия  33½    Гepмaнияи Дeмoкpaтии 33½  11.  1992-1999  Чeкocлoвaкия 45½   45½      40  Шoтлaндия 40  12.  1998-2004   47½   42½   42½  13.  2004-2009   38   34½  Пoлъшa 32 14  2002-2006   45½    39½   36 15  2006-2009  Hopвeгия 48   47  Hидepлaнд  46½  16  2010-2016   33½   28½  Фpaнԥия 26½ 17  2009-2012   44½   43½   39½ 18  2012-2016   41½   41   39 19  2016-2021   27   26½   26½ 20  2016-2019   39½   39½   39 21  2020-2023   38   37   37

 Эзоҳ 

 Адабиёт 


Гурӯҳ:Шатранҷ