Материализм

Материализм — як шакли монизми фалсафӣ мебошад, ки материяро ҷавҳари асосии табиат медонад ва ҳама чизҳо, аз ҷумла ҳолати рӯҳӣ ва шуур, натиҷаи таъсири мутақобилаи моддӣ мебошанд. 

Тибқи ақидаи материализми фалсафӣ, ақл ва шуур маҳсул ё эпифеноменҳои равандҳои моддӣ (ба монанди биохимияи майна ва системаи асаби инсон) мебошанд, ки бидуни онҳо вуҷуд дошта наметавонанд. Ин консепсия мустақиман бо идеализм мухолиф аст, ки дар он ақл ва шуур воқеиятҳои дараҷаи аввал мебошанд, ки материя ба онҳо вобаста аст, дар ҳоле ки таъсири мутақобилаи моддӣ дуюмдараҷа аст.

Материализм бо физикизм зич алоқаманд аст. Физикизм ақидае, ки ҳама чизҳо дар ниҳоят ҷисмонӣ аст. Физикизми фалсафӣ аз материализм бо назарияҳои илмҳои физикӣ ба вуҷуд омада, мафҳумҳои мураккабтари физикиро нисбат ба материяи оддӣ (масалан, вақти фазоӣ, энергия ва қувваҳои ҷисмонӣ ва материяи торик) дар бар мегирад. Ҳамин тариқ, баъзеҳо истилоҳи физикиро аз материализм бартарӣ медиҳанд, дар ҳоле ки дигарон истилоҳҳоро ҳамчун синоним истифода мебаранд.

Фалсафаҳое, ки ба таври анъанавӣ бо назарияҳои илмии материализм ё физикӣ мухолифанд ва ё аз нигоҳи таърихӣ оштинопазиранд, идеализм, плюрализм, дуализм, пансихизм ва дигар шаклҳои монизмро дар бар мегиранд.

 Баррасӣ 
мини| Дар соли 1748 доктор ва файласуфи фаронсавӣ Ла Меттри дар китоби L'Homme Machine таърифи материалистии рӯҳи инсонро ҷонибдорӣ мекунад.
Материализм ба синфи онтологияи монистӣ тааллуқ дорад ва аз ин рӯ аз назарияҳои онтологӣ бар дуализм ё плюрализм фарқ мекунад. Барои тавзеҳоти ягонаи воқеияти феноменалӣ, материализм дар муқоиса бо идеализм, монизми бетараф ва спиритизм хоҳад буд. Он инчунин метавонад бо феноменализм, витализм ва монизми дуҷониба муқобилат кунад. Модияти он метавонад аз баъзе ҷиҳатҳо бо консепсияи детерминизм, ки аз ҷониби мутафаккирони равшанфикр ҷонибдорӣ мешавад, алоқаманд бошад. 

 Муайян кардани "материя" 
Табиат ва таърифи материя – мисли дигар мафҳумҳои калидии илм ва фалсафа – баҳсҳои зиёдеро ба бор овардаанд: 

 Агар як намуди материя мавҷуд бошад (hyle), ки ҳама чиз аз он сохта шудааст ё намудҳои гуногун
 Агар материя як ҷавҳари доимӣ бошад, ки метавонад шаклҳои гуногунро ифода кунад (гиломорфизм) "Hylomorphism" Concise Britannica ё як қатор ҷузъҳои ҷудогона ва тағйирнаёбанда (атомизм )? "Atomism: Antiquity to the Seventeenth Century"  Dictionary of the History of Ideas"Atomism in the Seventeenth Century" Dictionary of the History of Ideas
Article by a philosopher who opposes atomism 
Information on Buddhist atomism 
Article on traditional Greek atomism
"Atomism from the 17th to the 20th Century" Stanford Encyclopedia of Philosophy
 Агар он дорои хосиятҳои дохилӣ (назарияи модда)  ё надоштани онҳо (prima materia)

 Андешаҳои динӣ ва рӯҳонӣ 

 масеҳият 
Тибқи навиштаи Константин Гутберлет дар Энсиклопедияи католикӣ (1911), материализм ҳамчун "системаи фалсафӣ, ки материяро ҳамчун воқеияти ягона дар ҷаҳон мешуморад ... мавҷудияти Худо ва рӯҳро рад мекунад" таъриф шудааст.  Ба ин назар, материализмро метавон бо динҳои ҷаҳонӣ, ки мавҷудиятро ба ашёҳои ғайримоддӣ нисбат медиҳанд, номувофиқ донистан мумкин аст.  

 Танқид ва алтернативаҳо 

 Аз физикаи муосир 
Рудолф Пейерлс, физике, ки дар Лоиҳаи Манҳеттан нақши муҳим бозидааст, материализмро рад кард: "Заминае, ки шумо метавонед тамоми функсияи инсонро аз нуқтаи назари физика тавсиф кунед, аз ҷумла дониш ва шуурро ғайри қобили қабул аст. Ҳанӯз чизе намерасад" 

Эрвин Шрёдингер гуфт: «Шуурро бо истилоҳи ҷисмонӣ ҳисоб кардан мумкин нест. Зеро шуур комилан асосист. Онро бо ягон чизи дигар ҳисоб кардан мумкин нест." "General Scientific and Popular Papers." In Collected Papers, Vol. 4. Vienna: Austrian Academy of Sciences. Braunschweig/Wiesbaden: Vieweg & Sohn. p. 334.

Вернер Ҳейзенберг, ки принсипи номуайяниро таҳия кардааст, навиштааст: "Онтологияи материализм ба хаёли он такя мекард, ки навъи мавҷудият, "воқеияти" мустақими ҷаҳони атрофро метавон ба доираи атом экстраполясия кард. Аммо ин экстраполяция ғайриимкон аст. . . Атомҳо чизҳо нестанд." Heisenberg, Werner. 1962. Physics and philosophy: the revolution in modern science

 Механикаи квантӣ 
Баъзе физикҳои асри 20 (масалан, Евгений Вигнер  ва Ҳенри Стапп ), Stapp, Henry. "Quantum interactive dualism - an alternative to materialism." Journal of Consciousness Studies ва инчунин физикҳо ва нависандагони илми муосир (масалан, Стивен Барр,  Пол Дэвис ва Ҷон Гриббин) исбот карданд, ки материализм аз сабаби бозёфтҳои муайяни илмии охирини физика, ба монанди механикаи квантӣ ва назарияи бесарусомонӣ, хатост. Мувофиқи Гриббин ва Дэвис (1991):

Category:Pages incorrectly using the Blockquote template

 Физикаи рақамӣ 
Физики машҳур ва ҷонибдори физикаи рақамӣ Ҷон Арчибалд Уилер навиштааст, "ҳама материя ва ҳама чизҳои физикӣ аз ҷиҳати пайдоиши иттилоотӣ-назариявӣ мебошанд ва ин коиноти иштироккунанда аст." Zurek, Wojciech H., ed. 1990. "Information, Physics, Quantum: The Search for Links." In Complexity, Entropy and the Physics of Information. Эътирозҳои онҳоро инчунин баъзе асосгузорони назарияи квантӣ, ба монанди Макс Планк, навишта буданд:

Category:Pages incorrectly using the Blockquote template

Ҷеймс Ҷинс бо Планк розӣ шуд, ки гуфт: "Коинот бештар ба фикри бузург назар ба мошини бузург монанд мешавад. Ба назар чунин менамояд, ки ақл дигар як дахолати тасодуфӣ ба олами материя нест." Jeans, James. 1937. The Mysterious Universe. p. 137.

 Эзоҳ 

 Пайвандҳои беруна 


 Stanford Encyclopedia:
 Physicalism
 Eliminative Materialism
 Philosophical Materialism (by Richard C. Vitzthum) from infidels.org
 Dictionary of the Philosophy of Mind on Materialism  from the University of Waterloo
Гурӯҳ:Ҳастишиносӣ