Норин

Норин ( )  - шаҳрест дар Қирғизистон, маркази маъмурии ноҳияи Норин ва вилояти Норин.

Аҳолӣ - 38 800 нафар (2017) . Масоҳати шаҳр 40,5 км² мебошад.

 Ҷуғрофия 
Шаҳр  дар пояи қаторкӯҳи Норин-Тоо, дар баландии 2000 м аз сатҳи баҳр, дар соҳили дарёи Норин, дар чорроҳаи шоҳроҳи Бишкек-Торугарт ҷойгир аст.
Истгоҳи роҳи оҳани Баликчӣ дар масофаи 180 км шимолтар аз шаҳр дар соҳили Иссиқкӯл ҷойгир аст. Масофа то гузаргоҳи марзии Торугарт, ки дар ҷануби Норин дар марз бо Чин воқеъ аст, 186 км мебошад .

 Иқлим 
Иқлим  континенталӣ буда, зимистони сарду барф ва тобистон нисбатан хунук аст. Ҳарорати миёнаи моҳи июл аз +15 то +30 дараҷа, дар моҳи январ аз -15 то -18 дараҷа гарм аст. Боришоти миёнаи солона аз 200 то 300 мм мебошад.

 Аҳолӣ 

СолШумора19394552Перепись населения СССР (1939)195914 857Перепись населения СССР (1959)СолШумора197021 098Перепись населения СССР (1970)197930 409Всесоюзная перепись населения СССР (1979)СолШумора198942 210Перепись населения СССР (1989)199940 050Перепись населения Киргизии 1999 годаСолШумора199940 049200934 822Перепись населения Киргизии 2009 года

 Таърих 
мини|292x292пкс| Биноҳои истиқоматии Норин
Мисли бисёр шаҳрҳои Осиёи Миёна, Норин ҳамчун як истеҳкоми хурд дар роҳҳои тиҷоратӣ, ки аз Туркистони Шарқӣ ( Қашғар ) ба Осиёи Миёна  пайдо шуда буд, то онҳоро аз ғоратгарон муҳофизат кунад. То миёнаҳои асри XIX дар ин минтақа ягон шаҳр набуд.

Ҳангоми ба империяи Русия дохил шудани Осиёи Миёна дар соли 1868 дар ин ҷо як пойгоҳи Русия (истеҳкоми Норин) ҷойгир карда шуд, баъдтар шаҳраки Норин пайдо шуд ва аз ҳамон лаҳза сохтмони шаҳр оғоз ёфт .

Тавассути  истеҳкоми Норин бо Ҳафтрӯд хадамоти почтаи консулгарии Русия дар Қашғар доимо амал мекард.

Пас аз Инқилоби Октябри соли 1917 Норин таҳти назорати Артиши Сурх қарор гирифт, аммо соли 1920 задухӯрди байни сарбозони шӯравӣ ва гвардиячиёни сафед ба амал омад. Пас аз ҷангҳои хунин шаҳр дубора ба даст гирифта шуд ва дар ин ҷо Ҳокимияти Шӯравӣ барқарор карда шуд. Дар соли 1927, Норин маркази маъмурии вилояти Норин шуд .

Этимологияи номи шаҳр пурра дарк карда нашудааст. Қаблан шаҳр таҳти таъсири хонигарии Ҷунгар қарор дошт ва номи шаҳр дар забони қалмиқӣ (ойрот)-ии сокинони Ҷунгар ба монанди "Нурн" садо медиҳад ва ҳамчун "танг" / "тангак" тарҷума мешавад.

Аз номи дарёи танги "Нурн" - танг, ки ба "Норин" монанд аст. Инчунин ақидае вуҷуд дорад, ки "Норин / наарин" дар Осиёи Миёна ин нишонаи хӯрокест, ки аз гӯшти буридаи асп тайёр карда мешавад. Шояд дар ин ҷойҳо онро доимо болаззат мепухтаанд, алахусус гӯшти асп дар Қирғизистон ғизои миллӣ аст.

Имрӯз Норин маркази фарҳангӣ ва маъмурии вилояти Норин аст ва дар минтақаи озоди иқтисодии "Норин" ҷойгир аст. Дар ин ҷо саридораҳои ташкилотҳои давлатӣ, хусусӣ ва ҷамъиятии тобеи шаҳр ва минтақа, шуъбаи консулии Вазорати корҳои хориҷии Қирғизистон ва шуъбаи гумруки "Торугарт" ҷойгиранд .

 Сайёҳӣ 
Аз муассисаҳои фарҳангию маърифатӣ ҷолибтаринаш Донишгоҳи давлатӣ, осорхонаи кишваршиносӣ, театри мусиқӣ-драмавӣ ва театри миллии «Манас Руҳу» мебошад.
мини|292x292пкс| Дарёи Норин (дар наздикии шаҳри Норин)
Аммо, албатта, ҷозибаҳои маҳаллӣ таваҷҷуҳи асосии сайёҳон мебошанд. Умуман, Норин ва минтақаи ҳамсоя дорои иқтидори азими сайёҳӣ мебошанд, зеро 70% ҳудудҳои маҳаллиро кӯҳҳо ташкил медиҳанд, аз ин рӯ ағбаҳои зебоманзар, дарёҳои пурталотуми кӯҳӣ, дараҳои амиқ, барфу пиряхҳои абадӣ, кӯлҳо ва шаршараҳои аҷиб, инчунин фарҳанги миллии қадимӣ  - ин ҷойҳоро комилан беназир мегардонад.
Норин ҷойи оғози бисёр хатсайрҳои сайёҳӣ мебошад, ки аз байни кӯҳҳои Тиёншон мегузаранд. Сафарҳои хатсайри шикорӣ барои шикорӣ бузҳои кӯҳӣ ва архарҳои Марко Поло, инчунин экспедитсияҳои бисёррӯзаи пиёдагардӣ  ва аспсаворӣ, ки ба қуллаҳои кӯҳӣ мераванд, аз ин ҷо сар мешаванд.
Бечуну чаро дарёи Норин ҷозибаи гардишгарии асосии сайёҳии шаҳр бошад, ва ин гуфтаҳо аз зебоии афсонавии манзараҳои соҳилӣ нест. Дар ҳамворӣ маҷрояш ором ва бетартиб, дар кӯҳҳо дарёи Норин гӯё девонавор фуруд меояд. Он босуръат ва девонавор, бемаҳдуд ҷараёни сафеди кафкро дар дараҳои кӯҳӣ  бо садои худ тамоми майдони дараҳоро меғурронд. Дарё орзуи деринаи онҳое мебошад, ки ҷисмашон ба лапишҳои доимии адреналин ниёз доранд. Рафтинги он ҳама категорияҳои душвориро дорост — ин он чизест, ки дӯстдорони варзиши шадидро (экстремалӣ) аз саросари кишвар ва кишварҳои ҳамсоя ҷалб мекунад.

Барои дӯстдорони экотуризм Норин, биҳишти воқеӣ аст.
мини|292x292пкс| Троллейбус дар Норин

 Нақлиёт 
Соли 1994 дар Норин хадамоти троллейбус кушода шуд. Норин  яке аз хурдтарин шаҳрҳои ҷаҳон аст, ки  троллейбус дорад.
Аз моҳи январи соли 2015, аз автовокзали шаҳрӣ микроавтобусҳои гуногун ва инчунин автобусҳои муқаррарӣ ҳар рӯз ба Балиқчӣ, Бишкек ва Қаро-Кӯл  мераванд.

 Муассисаҳои таълимӣ 
 Донишгоҳи давлатии Норин ба номи С. Нааматов 
 Донишгоҳи Осиёи Марказӣ University of Central Asia
 Омӯзишгоҳи тиббии Норин
 Омӯзишгоҳи омӯзгории Норин
 Коллеҷи КГЮА

 Пайвандҳо 
 Дар вебгоҳи Ассотсиатсияи шаҳрҳои Қирғизистон

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Қирғизистон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд