Гилдавоӣ

Гилдавоӣ, гилпизишкӣ, гилшифоӣ — яке аз усулҳои муолиҷа.

 Таърих 
Гилдавоӣ дар гузашта бисёр маъмул буд. Аввалин маълумоти хаттӣ оид ба гилдавоӣ дар Авесто аст. Мутобиқи андешаи табибони қадим, ба ҳар кадом ҷисм, мувофиқан ба чаҳор унсур (хок, оташ, об, ҳаво), чаҳор сифат (гармӣ, сардӣ, тарӣ ва хушкӣ) хос мебошад. Ибни Сино мизоҷи гилро шабеҳи мизоҷи инсон медонад. Гузаштагони мо медонистанд, ки гил ҷисми пок аст ва имрӯз низ исбот шуда, ки он бактерия надорад. Гил заҳрҳои моеву газмонанд ва бӯи ногувори равғанро меҷабад. Тоҷикон аз қадим ҳангоми ҷувоз кашидан ва пухтани ширинию шарбат аз гилхока истифода мебурданд. Дар гузашта бо навъе аз гил шустани мӯй анъана буд, зеро он сабӯсакро нест карда, ба мӯй қувват мебахшид. Ҳамчунин бо пораи чунин гил шустушӯ кардан давои амрози пӯст буда, ҷисму баданро таровату ҷило медод.

Гил барои муолиҷаи омосҳои ғайрисаратонӣ (ҷоғар, миома, мастопатия) ва саратонӣ (саратон, лейкоз ва ғ.) муфид аст. Яке аз хусусиятҳои чунин гил вобаста ба радийи таркибаш мебошад. Аз ин буд, ки латтапораро ба гилоба тар карда, ба милки дандон мениҳоданд ва хуншорӣ қатъ мегардид, газак (илтиҳоб) рафъ мешуд; зардии дандонро мерабуданд; бо гилобаи соф дасту рӯ шуста, газаки чашмро шифо мебахшиданд.

Табибони мардумӣ бо гил бемориҳои ҷоғар, камхунӣ, фалаҷ, саръ, амрози асаб, илтиҳоби гӯшу чашм, амрози занон, бемориҳои меъдаву рӯда, газаки ҷигар, зардпарвин, дарди дил, бемории сил, исҳоли хунин, хунпартоӣ, зиқи дил, дарди гурда ва масона, амрози пӯст ва ғ.-ро низ табобат мекунанд. Гилдавоӣ дар амалияи тибби бисёр кишварҳо барои муолиҷаи бемориҳои банду буғум, сутунмуҳра, мушак, асаб, оризаҳои газаки ҳароммағз, сил, зарбу лат, амрози занон, газаки музмини талхадон, қабзият ва ғ. кор фармуда мешавад. Махсусан гилҳои гулобӣ, сурх ва осмонранг бештар хосияти шифоӣ доранд.

Гилро аз маҳалли хушобу ҳаво, назди чашмаи зулол, дуртар аз иқоматгоҳ, ки нури офтоб хуб мерасад, ҷамъ оварда, аз регу олудагиҳо тоза мекунанд. Ҳамон гиле беҳтар аст, ки аз он қурс бисозанд ва баъди хушконидан накафад. Лойи гилро бо чумчаи чӯбин меомезанд. Қурсҳои табобатии гил дар зарфҳои чинӣ ё чӯбӣ дар болохона ё ҷоҳои махсуси тоза нигоҳ дошта мешаванд. Гилро пеш аз истифода андак дар офтобрӯя гарм ва сипас дар оби чашма ҳал кардан лозим аст. Табибон барои муолиҷаи бемориҳои пӯст хока, хамира ва марҳами гилро тавсия медиҳанд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 
 Ҳоҷиматов М., Халифаев Д. Масоили гил ва имконоти истифодаи он дар амалияи тиб//Падидаҳои санъати дорусозӣ ва тибби мардумӣ. Д., 2001;
 Халифаев Д. Р. Микроэлементный анализ бентонитовых глин Таджикистана//Проблемы фармации Таджикистана. Д., 2001;
 Халифаев Д. Р. Некоторые показатели при выборе основ для мягких лекарственных форм//Падидаҳои санъати дорусозӣ ва тибби мардумӣ. Д., 2001;
 Ҳоҷиматов М., Халифаев Д. Гил ва гилдавоӣ. Д., 2002.

 Сарчашма 


Гурӯҳ:Дармон