Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудии Озарбойҷон

Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудии Озарбойҷон 
Аз ҷиҳати маъмурӣ қаламрави Ҷумҳурии Озарбойҷон ба 67 ноҳия (  ) ва 11 шаҳри  ( ) тобеи ҷумҳурӣ тақсим шудааст. Аз он ҷумла 7 ноҳия ва 1 шаҳри тобеи ҷумҳурӣ  бо мақоми ҷумҳурии мухтор (  ) - Ҷумҳурии Мухтори Нахҷувон  ҳамчун эксклав (exclave) ташкил карда шудааст.Классификатор административно-территориального устройства Азербайджана

Ноҳияҳо ба шаҳрдориҳо тақсим карда шудаанд. Дар Ҷумҳурии Озарбойҷон 2698 шаҳрдорӣ   (  ) мавҷуд аст. Ду шаҳри тобеи ҷумҳурӣ - Боку ва Ганҷа, дар навбати худ, ба ноҳияҳо тақсим карда шудаанд.

Қисми қаламрави Озарбойҷон аз ҷониби Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ зери назорат аст , ки дар минтақаи назорати шартии нерӯҳои посдори сулҳ аз Федератсияи Русия мебошад, инчунин қисми - Арманистон ( эксклавҳои (exclave) Кярки, Бархудорлу, Софулу, Аскипраи  болоӣ).  Қисми қаламрави Арманистон ( Артсвашен (Artsvashen) анклавест (enclave), ки дар зери итоати Озарбойҷон аст.

 Шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ 

 Боку ( )
 Ганҷа (  )
 Евлох ( )
 Ланкарон (  )
 Мингачевир (  )
 Нафталон (  )
 Нахҷувон (  )
 Хонкандӣ (  ) Город контролируется непризнанной Нагорно-Карабахской Республикой 
 Сумқоит (  )
 Шаки (  )
 Шервон (  )

 Ноҳияҳо ва шаҳрҳои Озарбойҷон 
 №

Дар

харита
 Номи ноҳия
 ба Забони озарбойҷонӣ
 Маркази

маъмурӣ
 Масоҳат

км² 
 Аҳолӣ

(2020)
  1
  Ноҳияи Обшӯрон	
 Abşeron rayonu	
 Хурдалон	
 1966,1	
 	214 100
  5
 Ноҳияи Оғстафо 	
 Ağstafa rayonu	
 Оғстафо	
 1504	
 	88 500
  3
 Ноҳияи Оқдом	
 Ağdam rayonu	
 Оқдом	
  1150	
 204 000 
  4
 Ноҳияи Оқдош	
 Ağdaş rayonu	
 Оқдош	
 1020	
 	111 100
   Ноҳияи Оқдара
 Ağdərə rayonu
 Оқдара
    6
 Ноҳияи Оқсу 	
 Ağsu rayonu	
 Оқсу	
 1020	
 	81 000
  9
 Боку	
 Bakı	
 Боку
 2140	
 	2 293 100
  10
 Ноҳияи Болокан 	
 Balakən rayonu	
 Болокан	
 940	
 	99 100
  11
 Ноҳияи Барда	
 Bərdə rayonu	
 Барда	
 950	
 	157 500
  12
 Ноҳияи Байлақон	
 Beyləqan rayonu	
 Байлақон	
 1131	
 	99 500
  13
 Ноҳияи Биласувор  	
 Biləsuvar rayonu	
 Биласувор	
 1358	
 		105 100
  22
 Ноҳияи Кӯкчой   	
 Göyçay rayonu	
 Кӯкчой (Геокчай)	
 736	
 	121 700
  21
 Ноҳияи Гӯронбой   	
 Goranboy rayonu	
 Гӯронбой	
 1700	
 	105 000
  61
 Ноҳияи Кӯккӯл   	
 Göygöl rayonu	
 Кӯккӯл	
 920	
 	64 600
   19
 Ноҳияи Гадабек  	
 Gədəbəy rayonu	
 Гадабек	
 1229	
 	109 900
  20
 Ганҷа	
 Gəncə	
  Ганҷа	
 110	
 	335 600
  16
 Ноҳияи Дошкасан    	
 Daşkəsən rayonu	
 Дошкасан	
 1046,97	
 	35 400
  66
  Ноҳияи Евлох  
  Yevlax rayonu 
  Евлох 
  1470 
  129 700 
  67
 Евлох 	
 Yevlax
  Евлох
 95	
 	69 800
  69
 Ноҳияи Зоқотола 	
 Zaqatala rayonu	
 Зоқотола	
  1348	
 	129 800
  68
 Ноҳияи Зангилон
 Zəngilan rayonu	
 Зангилон	
 707	
 	45 200
  70
 Ноҳияи Зардоб  	
 Zərdab rayonu	
 Зардоб	
 856	
 	59 300
  24
 Ноҳияи Имишлӣ   	
 İmişli rayonu	
 Имишлӣ	
 1890	
 	131 400
  25
 Ноҳияи Исмоиллӣ	
 İsmayıllı rayonu	
 Исмоиллӣ	
 2074	
 	87 400
  26
 Ноҳияи Калбаҷар	
 Kəlbəcər rayonu	
 Калбаҷар	
 3050	
 	94 100
  27
 Ноҳияи Курдамир	
 Kürdəmir rayonu	
 Курдамир	
 1631,5	
 	117 900
  40
 Ноҳияи Қобустон   	
 Qobustan rayonu	
 Қобустон	
 1369,4	
 	47 400
  42
  Ноҳияи Қубодлӣ
 Qubadlı rayonu	
 Қубодлӣ	
 802	
 	41 600
  41
 Ноҳияи Қуба  	
 Quba rayonu	
 Қуба 	
 2610	
 	173 400
  43
 Ноҳияи Қусор	
 Qusar rayonu	
 Қусор	
 1500	
 	99 000
  37
 Ноҳияи Қабала   	
 Qəbələ rayonu	
 Қабала	
 1548	
 	107 800
  39
 Ноҳияи Қазоқ	
 Qazax rayonu	
 Қазоқ (Казах)	
 698	
 	98 400
  38
 Ноҳияи Қох	
 Qax rayonu	
 Қох	
  1494	
 	57 200
  28
 Ноҳияи Лочин
 Laçın rayonu	
 Лачин	
 1835	
 	78 600
  29
 Ноҳияи Ланкарон
  Lənkəran rayonu
  Ланкарон
  1539
  230 200
  30
 Ланкарон 	
 Lənkəran
  Ланкарон
 70	
  52 952
  31
 Ноҳияи Лерик  	
 Lerik rayonu	
 Лерик	
 1084	
 	85 800
  32
 Ноҳияи Мосоллӣ   	
 Masallı rayonu	
 Мосоллӣ	
 721	
 	227 700
  33
 Мингачевир 	
 Mingəçevir	
 Мингачевир	
 140
 	106 100
  34
 Нафталон 	
 Naftalan	
 Нафталон	
 40
 	10 200
  35
 Ноҳияи Нафтчола 	
 Neftçala rayonu	
 Нафтчола	
 1451,7	
 	88 900
  8
 Ноҳияи Осторо	
 Astara rayonu	
 Осторо	
 620	
 	109 700
  36
 Ноҳияи Оғуз 	
 Oğuz rayonu	
 Оғуз	
 1080	
 	44 700
  2
 Ноҳияи Оқчабади	
 Ağcabədi rayonu	
 Оқчабади	
 1760	
 	136 800

 44
 Ноҳияи Соатлӣ	
 Saatlı rayonu	
 Соатлӣ	
 1180,4	
 	109 100
  45
 Ноҳияи Собиробод 	
 Sabirabad rayonu	
 Собиробод	
 1469,35	
 	178 800
  48
 Ноҳияи Солён 	
 Salyan rayonu	
  Солён	
 1600	
 	139 900
  51
 Ноҳияи Сомух	
 Samux rayonu	
 Сомух	
 1455	
 	58 800
  52
 Ноҳияи Сиёзан 	
 Siyəzən rayonu	
 Сиёзан	
 700	
 	42 600
  53
 Сумқоит 	
 Sumqayıt	
 Сумқоит	
 90	
 	345 300
  57
 Ноҳияи Тавуз	
 Tovuz rayonu	
 Тавуз	
 1942	
 	177 200
  56
 Ноҳияи Тартар	
 Tərtər rayonu	
 Тартар	
 960	
 	104 700
  58
 Ноҳияи Уҷор	
 Ucar rayonu	
 Уҷор	
 830	
 	89 500
  18
 Ноҳияи Физулӣ	
 Füzuli rayonu	
 Физулӣ	
 1386	
 	133 800
  60
   Хонкандӣ
 Xankəndi	
 	Ханкенди
 29,1
 	55 200
  59
 Ноҳияи Хочмоз 	
 Xaçmaz rayonu	
 Хочмоз	
 1063	
 	179 800
  62
 Ноҳияи Хизӣ	
 Xızı rayonu	
 Хизӣ	
 1670	
 	17 100
  64
  Ноҳияи Хоҷаванд
 Xocavənd rayonu	
 Хоҷаванд	
 1458	
 	44 100
  63
  Ноҳияи Хоҷалӣ
 Xocalı rayonu	
 Хоҷалӣ	
 970	
 	28 800

 23
 Ноҳияи Ҳоҷиқабул  	
 Hacıqabul rayonu	
 Ҳоҷиқабул
 1600	
 	76 600
  17
 Ноҳияи Шаброн 	
 Şabran rayonu	
 Шаброн	
 1090	
 	59 900
  15
 Ноҳияи Ҷалилобод	     	
 Cəlilabad rayonu	
 Ҷалилобод	
 1441	
 	225 300
  14
 Ноҳияи Ҷабраил
 Cəbrayıl rayonu	
 Ҷабраил	
 1050	
 	81 700 50
 Ноҳияи Шамкир	
 Şəmkir rayonu	
 Шамкир	
 1660	
 	219 500
  49
 Ноҳияи Шамохӣ 	
 Şamaxı rayonu	
 Шамохӣ	
 1670	
 	106 400
  46
  Ноҳияи Шаки  
  Şəki rayonu 
  Шаки 
  2432,75 
  188 100  47
 Шаки	
 Şəki
 Шаки
 	9
 68 900 

 7
 Шервон 	
 Şirvan	
 Шервон 	
 72,7	
 	87 400
  54  55
  Ноҳияи Шуша
 Şuşa rayonu	
 Шуша	
 310	
 	33 700
  65
 Ноҳияи Ёрдимлӣ 	
 Yardımlı rayonu	
 Ёрдимлӣ	
 667	
 	68 000


 Ҷумҳурии Мухтори Нахҷувон 
Ҷумҳурии Мухтори Нахҷувон 7 ноҳия ва 1 шаҳри дорои мақоми ҷумҳуриявиро дар бар мегирад:
 №

на

карте
 Номи ноҳия
 ба Забони озарбойҷонӣ
 Маркази

маъмурӣ
 Масоҳат

км²
 Аҳолӣ

(2020)
  1
 Ноҳияи Бобак	
 Babək rayonu	
 Бобак	
 760	
 	76 200
  2
 Ноҳияи Ҷулфо	
 Culfa rayonu	
 Ҷулфо	
 1000	
 	47 000
  3
 Ноҳияи Кангарлӣ 	
 Kəngərli rayonu	
 Қивроқ	
 682	
 	32 700
  4
  Нахҷувон 	
 Naxçıvan	
 	Нахҷувон
  190 
 	94 500
  5
 Ноҳияи Урдубод 	
 Ordubad rayonu	
 Урдубод	
 980	
 	50 200
  6
 Ноҳияи Садарак  	
 Sədərək rayonu	
 Ҳайдаробод	
 160	
 	16 100
  7
 Ноҳияи Шоҳбуз  	
 Şahbuz rayonu	
 Шоҳбуз	
 840	
 	25 300
  8
 Ноҳияи Шарур 	
  Şərur rayonu 	
 Шарур	
 870	
 	117 600


 Таърих 

 Солҳои 1921-1930 
Дар соли 1921, ҶШС Озарбойҷон ба 17 шаҳристонҳо (уездҳо) тақсим шуда буд: Оқдош, Боку, Кӯкчой, Ганҷа, Ҷабраил-Карягин, Зоқотола, Зангазур (дар ҳамон сол ба  ҶШС Арманистон гузашт), Қазоқ, Қубодлӣ, Қуба, Ланкарон, Солён, Тавуз, Шамхор, Шаки (Нуха), Шамохӣ ва Шуша.

Соли 1922 ноҳияи собиқ Ҷеваншир барқарор карда шуд ва дар вилояти Нахҷувон ду ноҳия - Нахҷувон ва Шаруру-Даралагаз таъсис дода шуданд.

Соли 1923 Вилояти Мухтори Кӯҳистони Қарабоғ дар ҳайати ҶШС Озарбойҷон таъсис дода шуд. Ноҳияҳои Ҷавоншер, Қубодлӣ, Шуша ва Тавуз барҳам дода шуданд; Ноҳияҳои Оқдом ва Курдистон ташкил карда шуданд. Тақсимоти уездӣ дар Нахҷувон барҳам дода шуд.

Соли 1924 вилояти Нахҷувон ба ҶМШС Нахҷувон табдил дода шуд.

Соли 1926 ноҳияҳои Оқдош ва Шамхор барҳам дода шуданд.

Дар соли 1929, сохтори шаҳристон (уездӣ) барҳам дода шуд - ба ҷои шаҳристонҳо ҳавзаҳо (Боку, Ганҷа, Зоқотола-Нуха, Қарабоғ, Қуба, Ланкарон, Муғон ва Шервон), ки аз ҷумла ба ноҳияҳо тақсим шуда буданд, таъсис дода шуданд. 25 январи соли 1930 ҳавзаи Курдистон ташкил ёфт ва ноҳияи Зоқотола-Нуха ба ҳавзаҳои Зоқотола ва Нуха тақсим карда шуданд. Аммо тобистони соли 1930 ҳамаи ноҳияҳо низ барҳам дода шуданд ва ноҳияҳое, ки ба онҳо шомил буданд тобеи бевоситаи РСС Озарбойҷон.

 Солҳои 1931-1962 
мини|Харитаи сохтори маъмурии Закавказӣе дар солҳои 1952-1953
Соли 1956 минтақаи Дастафур ба Дошкасан табдили ном кард. Худи ҳамон сол минтақаи Хизӣ барҳам дода шуд. Дар соли 1959 вилояти Карягин ба Физулӣ номгузорӣ шуд; Оғстафо, Қази-Муҳаммад, Қӯноқканд, Мараза, Нафтчола, Сафаралиев, Сиёзан ва Худот барҳам дода шуданд.

 Солҳои 1963-1990 
Дар давраи ислоҳоти тақсимоти маъмурию ҳудудии ИҶШС тамоми қаламрави ҶШС Озарбойҷон ба ноҳияҳои деҳот ва шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ бо қаламрави тобеи худ тақсим карда шуданд. То 4 январи 1963 Озарбойҷон воҳидҳои зеринро дар бар мегирифт:

 ноҳияҳои деҳот (31): Оқдом, Оқдош, Обшӯрон, Острохон-Бозор, Барда, Варташен, Кӯкчой, Зоқотола, Зангилон, Имишлӣ, Исмоиллӣ, Қазоқ, Қосим-Исмоилов, Гадабек, Калбаҷар, Қуба, Қусор, Курдамир,  Лочин,  Ланкарон,  Лерик,  Мосоллӣ,  Собирабад,  Солён,  Уҷор,  Физулӣ, Хонлар,  Шамхор,  Шаумян, Шамохӣ, Ёрдимлӣ;
 шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ (10): Али-Байрамлӣ, Боку, Дошкасан, Давачи, Евлох, Кировобод, Мингачевир, Нафтчола, Нуха, Сумқоит;
 Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Нахҷувон: 3 ноҳия (Ҷулфо, Нахҷувон, Норашен) ва шаҳри Нахҷувон;
 Вилояти Мухтори  Қаробоғи Кӯҳӣ: 4 ноҳия (Ҳадрут, Мардакерт, Мартуни, Степанакерт) ва 2 шаҳр - Степанакерт ва Шуша.

29 майи соли 1963, шаҳри Урдубоди Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Нахҷувон ба шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ  дода шуд.

6 январи соли 1965 тамоми ноҳияҳои деҳот ба ноҳияҳои "муқаррарӣ" гузаронида шуданд.  Шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ Дошкасан, Дивичи ва Нафтечала ба тобеияти ноҳиявӣ дода шуданд. Дар ҶМШС Нахҷувон ноҳияҳои Урдубод ва Шоҳбуз ташкил карда шуданд ва шаҳри Урдубод аз тобеи ҷумҳурӣ ба тобеи вилоятӣ гузашт. Дар Вилояти Мухтори  Қаробоғи Кӯҳӣ ноҳияи Шуша ташкил карда шуд ва шаҳри Шуша аз вилоятӣ ба тобеияти ноҳиявӣ гузашт.

Дар солҳои 1960-1970, Ланкарон ва Нафталон мақоми шаҳрҳои тобеи ҷумҳуриро гирифтанд. Дар моҳи июли соли 1967 ноҳияи Острохон-Бозор ба Ҷалилобод ва моҳи сентябри соли 1968 ноҳияи Нуҳа ба Шаки ва шаҳри тобеи ҷумҳуриявии Нӯҳ ба Шоки иваз карда шуд. Соли 1973 ноҳияи Нафтчола аз нав барқарор карда шуд. Соли 1978 ноҳияи Степанакерт ба Аскарон ва ноҳияи Нахҷувон ба Бобак иваз карда шуд. Дар солҳои 80-ум, Ҷулфо ва Урдубод мақоми шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ гирифтанд.

 аз соли 1991 
Дар моҳи феврали соли 1991, дар ноҳияҳои Шаумян ва Қосим Исмоилов  муттаҳид шуданд ва номи ноҳияи Гӯронбой дода шуд.

26 ноябри соли 1991 Вилояти Мухтори Қарабоғи  Кӯҳӣ барҳам дода шуд (амалан он давлати эътирофнашудаи Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ шуд ), ҳамаи ноҳияҳо ва шаҳрҳои тобеи вилоятӣ, ки ба ҳайати он дохил буданд, мустақиман ба тобеияти Озарбойҷон гузаронида шуданд. Шаҳри Степанакерт, Ханкенди ном гирифт. Ноҳияҳои Аскарон, Ҳадрут ва Мардакерт барҳам дода шуданд. Ноҳияи Мартунӣ ба Хоҷаванд иваз карда шуд. Дар қаламрави собиқ ноҳияи Аскарон ноҳияи Хоҷалӣ ташкил карда шуд. Қаламрави собиқ ноҳияи Мардакерт ба ноҳияҳои ҳамсояи Калбаҷар ва Тартар дохил карда шудааст. Қаламрави собиқ ноҳияи Ҳадрут ба минтақаи ҳамсояи Хоҷаванд дохил карда шудааст.

Соли 2004 дар Ҷумҳурии Мухтори Нахҷувон ноҳияи Кангарлӣ ташкил карда шуд.

Дар соли 2020 Озарбойҷон аксари қаламравҳои қаблан ишғолшударо баргардонд: як қисми собиқ Вилояти Мухтори Қарабоғи Кӯҳӣ (аз ҷумла шаҳрҳои Шуша ва Ҳадрут), инчунин Калбаҷар (бидуни қаламравҳое, ки ба собиқ ноҳияи Мардакерт дохил мешуданд) ), Ноҳияҳои Оқдом ва Лочин (ба истиснои долони Лачин) баргардонида шудаанд.

 Инчунин нигаред 
 Шаҳрҳои Озарбойҷон - рӯйхати пурра
 Рӯйхати шаҳрҳои тағирёфтаи Озарбойҷон


 Пайвандҳо 
 Дар вебсайти AGIC

Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурии Озарбойҷон