Аҳолии Осиёи Марказӣ

мини|260x260пкс| Харитаи кишварҳои Осиёи Марказӣ, Афғонистон (баъзан дохил карда мешавад), Баҳри Каспий ва кишварҳои атрофи он
Осиёи Марказӣ (таърихӣ Осиёи Миёна, Туркистон, Фарорӯд) сарзамини гуногунрангест, ки дорои қавмҳо, забонҳо, мазҳабҳо ва қабилаҳои зиёд мебошад. Миллатҳое, ки Осиёи Марказиро ташкил медиҳанд, панҷ кишвари собиқи шӯравиянд: Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Тоҷикистон ва Ӯзбекистон, ки шумораи умумии онҳо тақрибан 72 миллион нафарро ташкил медиҳад. Афғонистон на ҳамеша як қисми минтақа ҳисобида мешавад, аммо вақте ки ин минтақа аст, дар Осиёи Марказӣ шумораи умумии аҳолӣ тақрибан 122 миллион нафар аст (2016).  Аксари осиёгиҳои марказӣ ба динҳое мансубанд, ки дар тӯли 1500 соли охир ба ин минтақа ворид шудаанд, аз қабили исломи суннӣ, исломи шиа, исмоилия, тенгриизм ва масеҳияти суриягӣ.  Аммо дини буддоӣ ба Осиёи Миёна 2200 сол пеш ва зардуштия бошад, зиёда аз 2500 сол пеш ворид шуда буданд. 

 Аз рӯи кишвар 
Эзоҳ: Халқҳо ва фоизҳои он тибқи маълумоти расмии омории кишварҳо мебошанд.
+КишварАҳолӣ
(нафар, 2021)Масоҳат
(км²)Зичии аҳолӣ
(нафар/км²)Халқҳо9 537 645143 10048,6тоҷикон — 88,9% (аз ҷ. халқҳои Помир — 4,5%), ӯзбекҳо — 9,1%, қирғизҳо — 0,7%, русҳо, украинҳо ва белорусҳо — 0,4%, туркманҳо — 0,2%, қримтоториҳо — 0,1%, дигарон — 0,7%.35 300 000448 97874,1ӯзбекҳо — 84,4%, тоҷикон — 4,9%, қазоқҳо — 2,4%, қарақалпоқҳо — 2,2%, русҳо — 2,1%, қирғизҳо — 0,8%, туркманҳо — 0,6%, қримтоториҳо — 0,5%, куриёиҳо — 0,5%, украинҳо ва белорусҳо — 0,2%, арманҳо — 0,2%, озарбойҷониҳо — 0,1%, дигарон — 1,1%6 585 600199 95127,4қирғизҳо — 73,3%, ӯзбекҳо — 14,7%, русҳо — 6,9%, дунганҳо — 1,1%, уйғурҳо — 0,9%, тоҷикон — 0,9%, туркҳо — 0,7%, дигарон — 2,7%6 031 187491 21010,5туркманҳо — 81,8%, ӯзбекҳо — 9,4%, русҳо — 2,2%, қазоқҳо — 1,6%, арманҳо — 1,1%, тоторҳо — 0,9%, озарбойҷониҳо — 0,7%, балучҳо — 0,5%, курдҳо — 0,4%, курдҳо — 0,2, дигарон — 1,2%19 082 4672 724 9007қазоқҳо — 68,5%, русҳо — 8,9%, ӯзбекҳо — 3,3%, уйғурҳо — 1,5%, украинҳо — 1,4%, тоторҳо — 1,1%, олмониҳо — 1%, дигарон — 4,5%

 Гурӯҳҳои этникӣ 
Дар зер маълумоти демографӣ дар бораи гурӯҳҳои этникӣ дар Осиёи Марказӣ оварда шудааст:
Гурӯҳҳои этникӣМаркази аҳолии ОМШумораи умумӣ дар саросари  
Осиёи Марказӣ ӮзбекҳоӮзбекистон, Афғонистон, Тоҷикистон, Қирғизистон, Туркманистон, Қазоқистон29,000,000ТоҷиконТоҷикистон, Ӯзбекистон ва Афғонистон. (Ҳамч. халқҳои Помир)25,000,000ҚазоқҳоҚазоқистон, Ӯзбекистон 16,500,000ҚирғизҳоҚирғизистон4,100,000РусҳоҚазоқистон, Ӯзбекистон, Қирғизистон4,000,000 КореягиҳоҚазоқистон, Ӯзбекистон, Қирғизистон, Туркманистон, Тоҷикистон500,000 Alekseenko, Aleksandr Nikolaevich (2000). УкроинҳоҚазоқистони Ғарбӣ250,000 ТуркманҳоТуркманистон, Афғонистон ва Эрон6,500,000Волга-ОлмонҳоҚазоқистон200,000ӮйғурҳоЧини Шимолуғарбӣ, Қазоқистони Шимолӣ, Ӯзбекистон, Қирғизистон13,000,000Дунганҳо ва ҳуэйЧини Шимолу ғарбӣ, Қирғизистон10,500,000Яҳудиёни бухорӣӮзбекистон1,000ТоторҳоӮзбекистон700,000ҚарақалпақҳоӮзбекистони Шимолуғарбӣ500,000БошқирдҳоҚазоқистон30,000Туркҳои МесхетӣҚазоқистон200,000АрманшоТуркманистон, Ӯзбекистон100,000ОлтойҳоҚазоқистони шимолӣ10,000ПаштунҳоАфғонистон, Покистони Шимолу ғарбӣ ва Разави Хуросони Эрон12,500,000ҲазораҳоАфғонистони марказӣ3,500,000АймакҳоАфғонистони Марказӣ ва Шарқу ғарбӣ1,500,000НуристониҳоАфғонистони Шарқӣ ва Ғарбӣ200,000+БелорусҳоҚазоқистон100,000-200,000 РоманҳоҚазоқистон20,000ЮнониҳоҚазоқистон30,000МордвинҳоҚазоқистон20,000МолдовҳоҚазоқистон25,000ЧеченҳоҚазоқистон40,000ПолякҳоҚазоқистони Шимолӣ50,000-100,000ОзарбойҷонҳоҚазоқистон ва Туркманистон100,000ЧувашҳоҚазоқистони Шимолӣ35,000

 Таърихи генетикӣ 
Аҷдодони аҳолии муосири Осиёи Марказӣ ба таври назаррас аз тавсеаи Ҳинду Эрону Туркистон бармеояд. Аксари аҳолии муосир метавонанд бо насли ҳинду-эронӣ ва ё туркӣ мувофиқат кунанд, бо гузаштагон бо ҳудуди қавмӣ мувофиқат кунанд. 

Тадқиқоти археогенетикӣ оид ба боқимондаҳои дафнҳои фарҳанги асри оҳмедиҳадирик нишон медиҳад, ки пас аз ба охир расидани тавсеаи ҳиндуэронӣ (скифӣ), аз ибтидои асри VII пеш аз милод, тадриҷан ба шарқ ба ғарб воридшавии омехтаи Авруосиёи Шарқӣ ба даштҳои Ғарб буд. 

Аҳолии деҳқонон ва чӯпонони бодиянишин дар Осиёи Миёна аз давраи калколит (ҳазораи 4 то мелод) ҳамзист буданд. Ин ду гурӯҳ аз ҷиҳати насли худ ба куллӣ фарқ мекунанд, зеро чарогоҳҳо дар сохторҳои экзогамии кланҳои патриилиналӣ муттаҳид шудаанд, дар ҳоле ки деҳқонон дар оилаҳои калоне, ки бо эндогамия машғуланд, ташкил карда шудаанд. Дар натиҷа, чарогоҳҳо гуногунии насли патриилиналиро (Y-хромосома) нисбат ба деҳқонон ба таври назаррас коҳиш доданд. 

 Дин 
Дин  Аҳолии тахминӣ Маркази аҳолӣ Исломи суннӣ 103,000,000 Min Junqing.  Religious Composition by Country, 2010–2050 | Pew Research Center .     Ҷануб ва Шарқи минтақа: Тоҷикистон, Туркманистон, Қирғизистон, Узбакистон, Афғонистон, Шинҷон ва Қазоқистони Ҷанубӣ (бештар дар Афғонистон ва Узбакистон ) Дини буддоӣ 9.084.000     "The results of the national population census in 2009".  500 000 дар Русия, 8,44 миллион дар Шинҷон, 140 000 нафар дар Қазоқистон ва Афғонистон; ( Муғулҳо, Кореяҳо, Даур, Монгур, Халқҳои Тунгус, Тибетҳо, Тувҳо, Югур ) Исломи шиа 4.000.000 Ҳазарҳо, Афгонистони Марказӣ Масеҳияти шарқӣ 4.000.000 Қазоқистони Шимолӣ Атеизм ва Дини 2,500,000+ Дар тамоми минтақа Масеҳияти Ғарбӣ 510,000 Қазоқистон Яҳудият 27,500 Узбакистон Зардуштия 10,000 Таърихан Афғонистон

 Инчунин нигаред 

 Муҳоҷирати туркҳо
 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Фарҳанги Осиёи Марказӣ
Гурӯҳ:Шахсиятҳо: Осиёи Марказӣ