Энрику Фермӣ

Энрику Фермӣ (; ) — и итолиёӣ. Яке аз асосгузорони физики ҳастаӣ, муассиси мактаби илмии Италия ва ШМА, узви хориҷии Академияи Фанҳои СССР (1929).

 Зиндагинома 
Энрику Фермӣ 29 сентябри соли 1901 дар оилаи одии итолёӣ таваллуд ёфтааст. Дар оилаи онҳо боз ду нафар фарзанд, хоҳар ва бародараш Ҷулио, ки хеле бо ҳам меҳрубон буданд, зиндагӣ мекарданд. Додарон дар аёми бачагӣ таҷрибаҳои физикӣ мегузарониданд ва муҳаррики электрикӣ месохтанд. Мутаассифона, соли 1915 Ҷулио бо сабаби беморӣ вафот мекунад. Баъд аз ин, рафтори Фермӣ дигар гашта, вақти зиёди худро ба хондани китобҳои физика ва математика сарф менамояд. Инро падараш ба зудӣ пай бурда саривақт китобҳои илмӣ дастрас менамояд ва мароқи ӯро ба омӯхтани илмҳои дақиқ зиёд менамояд.

Соли 1938 ба Америка рафта буд. Соли 1925 статистикаи зарраҳоеро, ки ба принсипи Паули тобеанд, кор карда баромадааст. Соли1934 теоремаи миқдории -коҳишро исбот кард. Солҳои 1934—38 Фермӣ бо ҳамкоронаш хосиятҳои нейтронро тадқиқ намуд ва ба физикаи нейтрон асос гузошт. Фермӣ як қатор элементҳо (аз он ҷумла уран)-ро бо нейтрон бомбаборон намуда, радиоактивияти сунъиро мушоҳида намудааст; ҳодисаҳои сустшавии суръати нейтронҳоро кашф ва назарияи ин ҳодисаро пешниҳод намудааст (лауреати Мукофоти нобелӣ, 1938). Соли 1939 ҳангоми бо нейтронҳои суст бомбаборон кардани ядрои уран аз он хориҷ шудани 2—3-то нейтрони сареъро нишон додааст. Дар асоси ҳамин ҳодиса Фермӣ бори аввал дар таҷриба реаксияи ядроии мусалсалро амалӣ гардонд (декабри 1942). Ӯ дар соҳаи физикаи зарраҳои баландэнергия низ тадқиқот бурдааст.

 Эзоҳ 

 Адабиёт