Мосоллӣ

Мосоллӣ () — шаҳрест дар ҷанубу шарқи Озарбойҷон, маркази маъмурии ноҳияи Мосоллӣ. Мосоллӣ соли 1960 мақоми шаҳрро ба даст овард. Дар пастхамии Лонкоран, дар дарёи Виляшай, 18 км дуртар аз истгоҳи роҳи оҳани Мосоллӣ ва 259 км аз Боку  ҷойгир аст.

 Таърих 
Дар замонҳои қадим қаламрави Мосоллии муосир қисми Манна, Атропатена буд. Аз миёнаҳои асри XVIII дар ҳайати хонии Лонкоран.

 Этимология 
Ин шаҳракро муҳоҷирон аз маҳали Мосол дар Озарбойҷони Ҷанубӣ бунёд кардаанд.

Дар Эрон ( Устони Гилон ) номҳои ҷойгоҳи Масал сабт шудаанд, ки дар минтақаи истиқомати талишҳои эронӣ ҳастанд MASALLI — tarixlə müasirliyin qovuşduğu diyar .

Дар бораи пайдоиши номи Мосоллӣ дигар фарзияҳо мавҷуданд. Мувофиқи яке аз фарзияҳо, қабилаҳои Масал дар замонҳои қадим дар ин макон зиндагӣ мекарданд, ки ин номро ба маҳалли истиқомат ном мебурданд. Аз тарафи дигар аз калимаи "Мосуллу" Административно-территориальное деление. Баъзе манбаъҳо даъво доранд, ки ин шаҳр "Мосоллӣ" номида шудааст, ки дар тарҷума ба маънои "масалан" ба далели он аст, ки аҳолӣ дар ҷараёни гуфтугӯ ибораи "масалан" -ро борҳо истифода кардааст. Тибқи фарзияи дигар, аҳолии шаҳри Мосул дар шимоли Ироқ  муҳоҷират намуда, дар ин ҷо иқомат карданд ва пас аз он онҳоро "мосуллу" меномиданд. Бори аввал номи Мосоллӣ дар асарҳои асримиёнагии Озарбойҷон дучор меояд. Дар ибтидои асри 17 бо фармони ҳокими Сафавиён (Султон Ҳусейн) деҳаи Шихлар ва номи Мосоллӣ зикр карда шудааст ("Акперме", Мирзо Аҳмад, Мирзо Худаверди оглу, 1882). Тибқи баъзе асарҳо, ин қаламрав ба марде бо номи Масал Бей тааллуқ дошт.

 Аҳолӣ 
Тибқи маълумоти соли 1856, "тоторҳо" (озарбоҷониҳо) дар Мосоллӣ зиндагӣ мекарданд  (яъне озарбойҷониҳо-шиаҳо), ки бо ҳамдигар бо забони "тоторӣ" ( забони озарбойҷонӣ ) суҳбат мекарданд . Тибқи рӯйхатҳои оилавӣ барои соли 1886, дар Мосоллӣ, уезди Ланкарон, губернатории Боку, 86 хонавода ва 641 нафар аҳолӣ буд ва ҳама "тоторҳо" - шиаҳо (озарбойҷониҳо-шиаҳо)  Глава IV "Города и Уезды Бакинской губернии".

Тибқи барӯйхатгирии соли 2012, дар ноҳияи Мосоллӣ 286 000 нафар зиндагӣ мекарданд, ки аз он аҳолии шаҳри Мосоллӣ 9,4 ҳазор нафарро ташкил медод. 
Таркиби этникии шаҳри Мосоллӣ  Гурӯҳи этникӣ Таркиби мутлақ, 1939 Таркиби нисбӣ, 1939 Ҷамъ 2422 100 % Озарбойҷониҳо 2 187 90.3 % русҳо 160 6.6 % арманиҳо 7 0.3 % дигарон 50 2.1 %

 Ёдгориҳои таърихӣ 
Ном Намуд  Сана Қабри Назари Ҳаним бостоншиносӣ Асри 19 Қабристони Курган бостоншиносӣ Асри XIV Курган Худоёртяпя бостоншиносӣ Асри биринҷӣ Теппаи Ҳаҷиага бостоншиносӣ Асри биринҷӣ Некрополиси Ҳудабахишурд бостоншиносӣ Асри биринҷӣ Қабри Амир бостоншиносӣ Асри биринҷӣ Қалъаи Арҷивон ҳайкалтарошӣ Асри XIX Қалъаи Кянгли меъморӣ Асри XIX  Қалъаи Шаҳриёр меъморӣ Асрҳои IX - X Қалъаи Шаҳхат меъморӣ Асри XII Қалъаи Гиз бостоншиносӣ Асри биринҷӣ Қабри Пирпаб меъморӣ Асрҳои миёна Қалъаи Онҷагала меъморӣ Асрҳои миёна Қалъаи Маҳмуд меъморӣ Асри XIX Мақбараи Боб Сейидаг меъморӣ Асрҳои миёна Қалъаи Бабек меъморӣ Асрҳои миёна
Дар қаламрави Мосоллӣ инчунин чашмаи гарми Истису мавҷуд аст. Ҳарорати оби ин чашма, ки аз қаъри замин аз умқи 90-250 метр меояд, 69 дараҷа аст.

 Иқлим 
Ҳарорати миёна дар зимистон +7 °C, дар тобистон +29 °C, иқлими нами субтропикӣ.

 Иқтисод 
Истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ва маснуоти пластикӣ дар Мосоллӣ рушд кардааст. Корхонаҳои саноати хӯрокворӣ (нонпазӣ, вино ва ғ.) Мавҷуданд. Дар шаҳри Мосоллӣ 2 заводи вино, 4 корхонаи чой, инчунин як корхонаи истеҳсоли оби минералӣ мавҷуд аст. Дар баробари ин, дар наздикии Мосоллӣ токпарварӣ ва винокорӣ низ рушд кардааст. Дар шаҳр як корхонаи равған-панир, консерви сабзавот ва ферментатсияи тамоку, инчунин як корхонаи агросаноатӣ, комбинати гӯшт, шир ва фабрикаи ресандагию бофандагӣ мавҷуданд. Заводи пиво (ҶДММ "Виляш") Город Масаллы — Азербайджан.

 Варзиш 
Дар ин ҷо Маҷмааи варзишии олимпӣ мавҷуд аст, ки аз рӯи 9 намуди варзиш тахассус ёфтааст, инчунин стадиони ба номи Анатолий Банишевский, ки дар онҷо ба  бошгоҳи футбол  таъсис ёфта буд.

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Озарбойҷон