Забони эронии бостон

Забони эронии бостон ё забони ниёэронӣ (; ) – ниёзабони бозсозишудаи фарзии шохаи забонҳои эронии хонаводаи забонҳои ҳиндуурупоӣ ва ниёи забонҳои эронии форсӣ, суғдӣ, зозокӣ, мозандаронӣ, курдӣ, осӣ, пашту, забонҳои помирӣ ва чанде дигар аст. 

Ниёэронӣ забоне аз гурӯҳи забонҳои сатем (аз  ‘сад’) ва бархоста аз забони фарзии ниёҳиндуэронӣ буда, ки он худ аз забони фарзии ниёҳиндуурупоӣ рӯида будааст. Ин забон, бар пояи бархе баровардҳо, зоҳиран камтар аз як ҳазора аз забони авестоӣ ва камтар аз ду ҳазора аз забони ниёҳиндуурупоӣ фосилаи насл доштааст.

 Гӯишҳо  
Профессор Шерво гумон мекунад, ки забони ниёэронӣ дастикам чаҳор гӯиш дошта, ки аз дуто аз онҳо то осоре ба даст омадааст: 
 Забони эронии шимоли ғарбии бостон (ниёи забонҳои сакоӣ, сарматӣ, алонӣ ва осӣ)Fortson, Benjamin (2004). Indo-European language and Culture: An Introduction. Wiley-Blackwell. p. 238. ISBN 978-1-4051-0316-9.
 Забони эронии шимоли шарқии бостон (ниёи забонҳои эронии миёнае чун хоразмӣ, суғдӣ, балхӣ (кушонӣ), сакои тумшуқӣ, сакои хутанӣ ва забонҳои имрӯзии пашту, яғнобӣ ва помирӣ).
 Забони эронии марказии бостон (ниёи забонҳои авестоӣ ва модӣ).
 Забони эронии ғарбии бостон (ниёи забони порсии нав).

Бар пояи фарзия гӯргон [] гумон мешавад, ки ниёэронёни фарзӣ дар оғози ҳазораи дувуми пеш аз мелод зиндагӣ мекардаанд ва ба ҳавзаҳои бостонии ниёҳиндуэрониён ва Андроново ё бархе тамаддунҳои пуштакӯҳи Эрон муртабит мешаванд.

Баробарҳои воҷшинохтӣ
 PIE  Av  PIE  Av *p  →  p  *ph₂tḗr "падар"  pitar- "падар" *bʰ  →  b  *bʰréh₂tēr "бародар"  bratar- бародар *t  →  t  *túh₂ "ту"  tū- "ту" *d  →  d  *dóru "дор"  dāuru "дор" *dʰ  →  d  *dʰoHneh₂- "дона"  dana- "дона" *ḱ  →  s  *déḱm̥t "даҳ"  dasa "даҳ" *ǵ  →  z  *ǵónu "зону"  zānu "зону" *ǵʰ  →  z  *ǵʰimós "сармо"  ziiā̊ "сармо" *k  →  x ~ c  *kruh₂rós "хунин"  xrūda "хунин" *g  →  g ~ z  *h₂éuges- "нерӯ, тавоноӣ, зӯрӣ"  aojah "нерӯ, тавоноӣ, зӯрӣ" *gʰ  →  g ~ z  *dl̥h₁gʰós "дароз"  darəga- "дароз" *kʷ  →  k ~ c  *kʷós "кӣ"  kō "кӣ" *gʷ  →  g ~ j  *gʷou- "гов"  gao- "гов"

 Proto-Indo-Iranian  Авестоӣ  Порсии бостон   Форсӣ Курдӣ Санскрити ведоӣ *Háĉwas 'horse'  aspa  asa (native word)  اسب asb (< Median)  hesp áśva *bʰagás 'бахш'  baγa  baga (бағ)  باج bâj (боҷ)  parçe bhága *bʰráHtā 'бародар'  brātar  brātā  برادر бародар bira(der)  bhrā́tr̥ *bʰúHmiš 'замин, бум'  būmi  būmiš  بوم бум  bhū́mi *mártyas 'миро, мард'  maṣ̌iia  martiya  مرد mard (мард)  mêr(d) (мард)  mártya *mā́Has 'моҳ'  mā̊  māha  ماه mâh (моҳ)  mang (моҳ), meh (моҳ)  mā́sa *wasr̥ 'баҳор'  vaŋri  vahara  بهار баҳор biharvāsara 'бомдод' *Hr̥tás 'ростӣ'  aša  arta  راست рост (дуруст)  rast  r̥tá *dʰrawgʰ- 'дурӯғ'  druj  drauga  دروغ дурӯғ  diro, derew (дурӯғ) druh- *sáwmas 'афшурда'  haoma  *hauma  هوم ҳум   sóma
 Пайвандҳо