Размозмо

Размозмо () — дараҷае размоварӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз разморо ва пойинтар аз размпардоз дорад ва баробар бо меҳновёр дар нерӯи дарёӣ аст; старшинаҚонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ».

+ Пайдарпаии дараҷаҳои низомӣ Дараҷаи пойинтар:Разморо 30pxРазмозмо Дараҷаи болотар:Размпардоз

Размозмо дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми меҳтарии ваштро дорад, ки яконе зербахшест, ки аз ду ё бештар таҳм ташкил шуда ва бахше аз гурдон ё ягоне мустақил аст; гурӯҳон, рота.

Меҳтар мақомест расмӣ дар ҳар вашт (оташбор) аз нерӯҳои мусаллаҳ, ки масъули омодасозии сарбозону размафзору ҷангафзорҳор ва созмондиҳандаи мустақими назму тартибот дар маҳалли истиқрори вашт ва сардори мустақими размоварону сарбозони ягони худ аст. Ҳамчунин размозмоён кормандони «омодгоҳ» ҳастанд, ки он созмоне дар артиш аст, ки масъули фароҳамсозӣ, нигаҳдорӣ ва таҳвили хӯроку пӯшоку ҷангафзорҳои мавриди ниёзи ягонҳо ва маҳалли анҷоми хадамоти пуштибони фаннии нерӯҳо аст.

 Вожашиносӣ 
«Размозмо» аз ду вожа сохта шудаву мақулаи дастурии он исму сифати фоъилӣ ва сохтвожаи он чунин аст: [исм (разм)  + асоси замони ҳозираи феъли «озмудан» (озмо)]. Дар сохти ин сифат аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст:

разм (  <  “разма” < эронии бостон: *raźman- “ороиши ҷангӣ” аз √*raź- “оростан”) + озмо ( <  < √*māy- ‘андоза гирифтан, санҷидан’Ҳасандӯст, Муҳаммад. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6).

«Размозмо» ба маънои «касе, ки ҷангро хуб озмуда бошад ва биозмояд; размозмуда» таркибе кӯтоҳшуда аз «размозмоянда» аст ва фарҳангҳо маънояшро «ҷангозмудаФарҳанги забони тоҷикӣ. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, с. 116; ҷанговари пуртаҷруба; ҷангозмуда ва бовуқуф дар илми ҷанг», «ҷангҷӯи ботаҷруба»Анварӣ, Ҳасан. Фарҳанги бузурги «Сухан». Ба сарпарастии Ҳасан Анварӣ, Теҳрон: «Сухан», 1381 –. 8 ҷ. мусаввар. ISBN 964-6961-98-3 (давра). овардаанд. Ин вожа дар «Шоҳнома» чандин бор ба кор рафтааст:

Чу он дид Густаҳми размозмой,
Ба кирдори оташ баромад зи ҷой...

Бишуд пеши Суҳроб размозмой, 
Бар аспаш надидам фузун з-он ба пой.

«Размозмо» барои ҷойгузинии дараҷаи низомии «старшина» ба Вазорати дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудааст.

 Пешина 

Сипоҳи Ҳахоманишиён Ягонҳо Шумори нерӯҳо Фармондеҳ *daθa- 10 сарбоз *daθapati- *θata- 100 сарбоз *θatapati- *hazāra- 1 000 сарбоз *hazārapati-*baivara- 10 000 сарбоз*baivarapati- *spāda- 60 000 сарбоз *spādapati-

Размозмо ҳамчун мақоми размӣ нахустин бор дар сипоҳи Ҳахоманишиён (550 – 330 то милод) падид омадааст. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён ( [сипоҳ]), ки бар пояи радабандии даҳгонӣ созмон ёфта буд, аз 10 сарбоз як *daθa- [даҳа] ташкил мешуд, ки сардораш *daθapati- [даҳабад] будW. Hinz, Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975.. Аз 10 даҳа як *θata- [сада] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш *θatapati- [садабад] буд. Аз 10 сада як *hazāra- [ҳазора] ташкил мешуд, ки онро *hazārapati- [ҳазорабад] фармондеҳӣ мекардJ. Marquart, Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896.. Аз 10 ҳазора як *baivara- [бевара] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш *baivarapati- [беварабад] буд. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён *spādapati- [сипаҳбад] будШаҳбозӣ, Алиризо Шопур. Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391..

Агар шумори нерӯҳои ин ягонҳоро бо воҳидҳои низомии артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, даҳа бо отделение, сада бо рота, ҳазора бо полк, бевара бо дивизия ва сипоҳ бо армия баробар мешаванд. Бо ҳамин қиёс, даҳабад бо сержант ё старшина, садабад бо лейтенант ё капитан, ҳазорабад бо майор ё полковник, беварабад бо генерал-майор ё генерал-лейтенант ва сипаҳбад бо генерал-полковник ё генерали артиш баробар мешаванд.

Сержант (, аз ) худ ба маънои «чокар, хидматгор, хидматгузор» аст ва ҳамчун рутба нахустин бор дар асри XV дар артиши Фаронса ва сипас артишҳои Олмон ва Бритониё ба кор рафтааст. Дар садаҳои миёна дар нерӯҳои муздур ва артиши кишварҳои урупоӣ шаш намуд сержант хидмат мекард:

 дар размаҳо — капрал ё сержанти хурд. 
 дар таҳмҳо — сержант. 
 дар ваштҳо — мастер-сержант ё сержанти калон. 
 дар гурдонҳо — штаб-сержант. 
 дар ҳангҳо — сержант-майор, ки дертар майор номида шуд. 
 дар ситоди сарфармондеҳи артиш (капитан-генерал) — генерал-сержант-майор, ки дертар генерал-майор номида шуд.

Дар Артиши Сурх дараҷаи «сержант»  ҳамчун рутбаи фардӣ 2 ноябри соли 1940 ҷорӣ шуда буд.

Дар Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ин дараҷа 23 феврали соли 1993 ҷорӣ шудаву чаҳор рутба дорад: 
  сержанти хурд, 
  сержант, 
  сержанти калон, 
  старшина.

Дар нерӯҳои мусаллаҳ барои фармондеҳии ҳар ягони размӣ мақоми созмоние дар назар гирифта шудааст. Бино бар ойинномаҳои низомӣ, мақоми созмонии ин дараҷадорон фармондеҳии рада, тонк, зиреҳпӯш ва дигарҳо аст.

Дараҷаи «старшина» (, аз  — меҳтар) ҳамчун рутбаи шахсӣ дар Артиши Сурх соли 1935 ҷорӣ шуда буд. Дар Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ин дараҷа 23 феврали соли 1993 ҷорӣ шудааст. Ин дараҷаро ба беҳтарин сержантҳои калон медиҳанд, ки дар мақомҳои созмонии сержантӣ на камтар аз 6 моҳ хидмат карда бошанд ё дар мақоме таъйин шуда бошанд, ки бино бар созмони низомӣ дараҷаи старшина муқаррар шуда бошад.

 Пайвандҳо 
 Нерӯҳои мусаллаҳ
 Дараҷаи низомӣ
 Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Артиш
Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Гурӯҳ:Размоварон