Ҷон Десмонд Бернал

Ҷон Десмонд Бернал (; 10 майи 1901, Нина, Ирландия — 15 сентябри 1971, Лондон) — физикдон ва ҷомеашиноси англис, арбоби тараққипарвари ҷамъиятӣ, узви Ҷамъияти шоҳии Лондон (1937).

 Зиндагинома 
Хатмкардаи Донишгоҳи Кембриҷ (1922). Солҳои 1923—1927 дар Озмоишгоҳи Дэви — Фарадей (Лондон) ва 1927-37 дар Донишгоҳи Кембриҷ фаъолият дошт. Профессори Донишгоҳи Лондон (1937). Солҳои 1939—1942 корманди соҳаи муҳофизати ҳавоӣ, 1942—1945 мушовири илмии ситоди амалиётҳои иттифоқчиён буд.

 Фаъолияти илмӣ 
Асарҳои Ҷон Бернал асосан ба физика, кристаллография ва биокимиё бахшида шуда, сохтори графит, филиззот, обҳо, стиролҳо, ҳормонҳо, витаминҳо, сафедаҳо, вирусҳо, масолеҳи сохтмонӣ (семент) ва ғайраро таҳқиқ кард. Соли 1933 «модели берналии ях»-ро пешниҳод кард, ки ҳолати обро дар ҳамаи пайвастагиҳо шарҳ медиҳад. Ба ӯ инчунин корҳо оид ба назарияи ҳолати моеъ тааллуқ доранд. Ҷон Бернал муаллифи асарҳо оид ба нақш ва мавқеи илм дар ҳаёти ҷамъият буда, дар онҳо аҳаммияти фалсафии илм, вобастагии илм, техника ва шароитҳои иҷтимоӣ, таъсири илм ба рушди ҷамъият, хусусиятҳои рушди илм дар давраи капитализм ва сотсиализмро равшан сохт. Асари Ҷон Бернал «Функсияи иҷтимоии илм» (1939) ба соҳаи нави дониш — илмшиносӣ бунёд гузошт. Дар китоби «Ҷаҳони беҷанг» (1958) Ҷон Бернал манзараи шавқовари ҳаёти инсониятро, ки аз ҷангҳо раҳоӣ ёфта, ҳамаи дастовардҳои илмро барои манфиатҳои ҷамъият истифода мекунад, тасвир кардааст.

Ҷон Бернал муборизи фаъоли сулҳ, Президент — иҷрокунандаи Раёсати Шӯрои умумиҷаҳонии сулҳ (1959-65), ноиби раиси Федератсияи умумиҷаҳонии кормандони илмӣ, Президенти Иттиҳоди байналмилалии кристаллографҳо (1963-66) буд. Ӯ узви хориҷии АИ ИҶШС (1958) ва як қатор академияи илмҳои ҷаҳон интихоб шудааст.

 Ҷоизаҳо 
Барандаи Мукофоти байналмилалии ленинӣ «Барои мустаҳкам намудани сулҳ байни халқҳо» (1953).

 Осор 
 Социальная функция науки. М., 1946; Наука в истории об-щества. М., 1956;
 Мир без войны. М., 1960; Возникновение жизни. М., 1969.

 Эзоҳ 

 Адабиёт