Таҳм

Таҳма () — якони зербахше дар нерӯҳои мусаллаҳ, ки аз ду ё чанд разма ташкил шуда ва бахше аз вашт аст;  даста, взводФарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд). Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 1, с. 275..


 Вожашиносӣ 
Таҳма, бино бар истилоҳи , ки дар сафолнавиштаҳои бойгонии Ашкониён аз шаҳри бостонии Нисо бозхонӣ шуда, вомвожа аз истилоҳи низомии Руми Шарқӣ аст:  <  ‘ҳанг’ <  ‘нерӯ’ +  ‘доранда; фармондеҳ’ <  ‘фармондеҳи таҳм’ =  ‘фармондеҳи тахма’Лившиц В. А. Парфянская ономастика. – СПб.: - Петербургское лингвистическое общество, 2010. – 400 с., ил. – (Азиатика). ISBN 978-5-4318-0006-1. – сс. 13; 223Ҳамакнун ҳам дар Нерӯҳои мусаллаҳи Юнон гурдон ба забони юнонӣ «τάγμα» ва саргурд ё майор «τάγματάρχης» номида мешаванд..

Истилоҳи  дар паи ҷангҳои доманадори Руму Эрон дар замони Ашкониён аз румиён вом гирифта шуда ва дертар бо вожаи  ‘нерӯ’ (аз эронии бостон: *taxma- ‘таковар’ < √*tak- ‘тохтан’ <  <  [таҳм] ‘зӯрманд, паҳлавон’Ҳасандӯст, Муҳаммад. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-56-9. — ҷ. 2, с. 923—924) инҳамон ва бо «нерӯ» мутародиф гаштаастФарҳанги забони тоҷикӣ. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, саҳ. 354 – 355.

Бино бар ин, «таҳма» ба ҷои «взвод» ва «таҳмдор» ба ҷои «лейтенант» (аз  >  «ҷонишин; муъовин») ва дар пайравӣ аз он вожаҳои «таҳморо» ва «таҳмовар» сохтаву барои ҷойгузинии дараҷаҳои низомии «лейтенанти калон» ва «лейтенанти хурд» ба Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудаандУмед Джайхани: В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной.

 Пешина 

Таҳма ҳамчун ягони размӣ нахустин бор дар сипоҳи Ашкониён (250 то милод — 224) дар пайравӣ аз «тагма» () дар сипоҳи подшоҳии Руми Шарқӣ ташкил шуда ва ягоне буда, ки 100 — 500 сарбозро дар бар мегирифтааст. 

Дар сипоҳи Сосониён (224 — 651), ки созмони радабандии даҳгониро аз сипоҳи Ашкониён ба ирс бурда будНиконоров В. П. К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156, низ яке аз ягонҳо таҳма () ном доштааст. 

Ҳар таҳмае 50 — 100 сарбозро дар бар мегирифта ва аз чанд разма () ташкил мешуда, ки ҳар кадоме 10 сарбоз доштаастАйвазян А. Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449–451 гг. Кампании и сражения.– Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017. С. 360—464..

 Фармондеҳӣ ва шумори нерӯҳо 
Фармондеҳии таҳма маъмулан ба яке аз саркардагон ё размсозон ва гоҳе низ размороҳо вогузор мешавад. Ҳамакнун фармондеҳӣ ва шумори нерӯҳои таҳмаҳои тароразмӣ (таҳмаҳои муҷаҳҳаз ба худравҳои зиреҳӣ барои таробарӣ ва разм) ва танкӣ дар артиши кишварҳои гуногун тақрибан яксон аст. Дар нерӯҳои мусаллаҳи кишварҳои НАТО (Амрико, Олмон, Фаронса ва чанде дигар) таҳмаи пиёдагони мутурӣ аз 3 радаи пиёдагони мутурӣ ташкил мешавад. Дар нерӯҳои мусаллаҳи бархе дигар аз кишварҳо таҳма ҳамчунин размаи фармондеҳиро низ дар бар мегирад.

Таҳма дар ягонҳои размии Артиши Шуравӣ (ягонҳои тароразмӣ, танкӣ, оташборгонӣ ва ҳаводурбу чатрбоз) аз се рада ташкил мешуд. Шумораи нерӯҳои таҳма ба хешкории он вобаста аст. Масалан, дар Артиши Шуравӣ дар охири солҳои 1980-ум, таҳмаҳо вобаста ба хешкорияшон чунин шумор доштанд:

 таҳмаи тароразмӣ (дар худрави размии пиёдагон / зиреҳпӯшҳо) — 28 кас;
 таҳмаи танкӣ (ҳанги тирандози савора) — 12 кас;
 таҳмаи танкӣ (ҳанги танкӣ) — 9 кас;
 таҳмаи фармондеҳии гурдони оташборгони тӯпвора — 20 кас;
 таҳмаи танкзании гурдони пиёдагони мутурӣ — 28 кас;
 таҳмаи омод (гурдони пиёдагони мутурӣ / гурдони оташблоргон) — 20 кас;
 таҳмаи иртиботу мухобироти гурдони пиёдагони мутурӣ — 14 кас;
 таҳмаи ҳавогардзании мушакии гурдони тирандози мутурӣ — 13 кас;
 таҳмаи норинҷакандози гурдони тирандози мутурӣ — 22 кас;
 таҳмаи минандозӣ — 24 кас.

Дар Нерӯҳои мусаллаҳи Русия як таҳмаи тароразмӣ аз 2 — 4 размаи тирандозӣ иборат аст. Таҳма мусаллаҳ ба ҷангафзорҳои инфиродӣ ва гурӯҳӣ аст. 

Таҳмаҳои тирандози савора ва танкӣ метавонанд ҳам дар таркиби вашт амалиёт анҷом диҳанд ва ҳам масъулиятҳои мустақиле чун посдорӣ ва парведорӣ дошта бошанд. Бар пояи ойинномаҳои ҷангии Шуравӣ ва Русия, ҳангоми амалиёти падофандӣ таҳмаҳои тирандози савора ва танкӣ масъули дифоъ аз нуқтаи муқовимат ба паҳнои 400 метр ва жарфои 300 метр ҳастанд. Ҳангоми амалиёти офандӣ таҳма дар ҷабҳае ба паҳноии 300 метр амал мекунад. Дар артиши дигар кишварҳо низ ҳамин нишондиҳандаҳо ба кор мераванд.

Дар Артиши Амрико таҳмаи пиёдагони мутурӣ афзун бар 3 размаи пиёдагони мутурӣ (ҳар кадоме 9-касӣ) як бахши фармондеҳиро низ дар бар мегирад, ки шумори нерӯҳои онро ба 35 кас мерасонадАлександров И. Статья «Мотопехотный батальон „тяжёлых“ формирований США» . Журнал «Зарубежное военное обозрение». № 7, 1989. стр. 20-21. Таҳмаи танкӣ низ ҳамчун таҳма бахши фармондеҳӣ дорад. Шумори нерӯҳои таҳмаи танкӣ 16 кас аст. 

Таҳмаи пиёдагони мутурии Артиши озодибахши халқи Чин аз 3 размаи пиёдагони мутурӣ (ҳар кадоме 12-касӣ) ва бахши фармондеҳӣ ташкил мешавад. Аммо бар хилофи кишварҳои НАТО бахши фармондеҳии таҳма дар артиши Чин танҳо фармондеҳи таҳма ва муъовини ӯро дар бар мегирад, ки дараҷаи размоварӣ дорад. Шумори нерӯҳои ин таҳма 38 кас аст.

Таҳмаи пиёдаи Нерӯҳои худбонии Ҷопон 39 сарбоз дорад, ки аз 3 размаи пиёдагон (ҳар кадоме 11-касӣ) ва бахши фармондеҳӣ (6 кас) иборат аст.

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Артиш