Балқарҳо

Балқарҳó (карач.-балк малкъарлыла, таулула«Этнонимы и племенные названия Северного Кавказа», Год: 1973, Автор: Волкова Н. Г., Издательство: «Наука» (Главная редакция восточной литературы, г. Москва), стр. — 87) — мардуми туркзабон, муқими қисми марказии Қафқози Шимолӣ, аҳолии бумӣ ва асосии Қабардаву Балқар. 

 Шумораи аҳолӣ 
Шумораи дар Русия 112,9 ҳазор нафар (2010), аз онҳо дар Қабардаву Балқар 108,6, ки 12,7 % аҳолии ҷумҳуриро ташкил медиҳад.

Ҳисса мувофиқан ба ноҳияҳои Қабардаву Балқар дар барӯйхатгирии соли 2010:
НоҳияҲиссаи балкарҳо, % Эльбрусский МР69,5 Черекский МР64 Чегемский МР20 УМИ Нальчик16,9 Зольский МР6
Ҳамчунин, теъдоди нисбатан ками балкарҳо дар Қазоқистону Қирғизистон сукунат доранд. Балкарҳо аслан аз халқиятҳои камаҳолӣ мебошанд: балқарҳо (дараи Балқар), бизингиҳо (болооби дарёи Черек), ҳоланҳо (поиноби дарёи Черек), чеғемҳо (дараи Чеғем) ва урусбиҳо (дараи Баксон).

 Этногенез 
Этногенези балкарҳо дақиқ муайян нашуда, муҳаққиқон тахмин кардаанд, ки балкарҳоҳо дар натиҷаи омезиши қабилаҳои таҳҷойии Қафқози Шимолӣ ва қабоили муҳоҷири эронию турк (аланиҳо, булғориҳо, хазарҳо, қипчоқҳо) ташаккул ёфтаанд. Ҳамчунин, балкарҳо бо халқиятҳои ҳамсоя – қарочаҳо, осетинҳо, қабардаҳо, гурҷиҳо ва сванҳо муносибати дӯстона дошта, дар ин замина омезиши этникӣ ҳам ба вуқӯъ пайвастааст.

 Ҷуғрофияи ҷоигиршавӣ 
Балкарҳо дар баландтарин мавзеъҳои кӯҳии Қафқоз – дар кӯҳдоману дараҳои Қафқози Марказӣ, қад-қади водии дарёҳои Малка, Баксан, Чеғем, Черек ва резобҳояшон зиндагӣ кардаанд. 

Ба забони қарочаву балқарӣ, ки мансуби оилаи забонҳои туркист, гуфтугӯ мекунанд, вале лаҳҷаҳои гуногун доранд. Забони русӣ низ дар муошират аст. Хатту алифбои эшон то ибтидои садаи XX арабӣ (аз соли 1924 то 1926 алифбои арабии мутобиқкунонидашуда, аз соли 1926 то 1936 лотинӣ), аз соли 1937 кириллӣ мебошад.

 Таърих 
Балкарҳо аз садаи XIX дар ҳайати Россия мебошанд. Соли 1944 балкарҳоро иҷборан ба ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва Қазоқистон муҳоҷир кунонда, соли 1957 иҷозати баргаштан доданд. Соҳаҳои асосии анъанавии хоҷагидории балкарҳо чорводорӣ, зироатпарварӣ ва сабзавоткорист. Шуғли қисме аз аҳолӣ моҳутбофӣ, намадмолӣ, чакманбофию мӯзадӯзӣ мебошад. Шоири маъруф Қайсин Қулиев аз чеғемҳои Қабардаву Балқар буда, дар Тоҷикистон обрӯву маҳбубияти тамом дорад, шеърҳояш ба тоҷикӣ тарҷумаву чоп шудаанд.

 Дин 
Эътиқодмандон пайрави мазҳаби ҳанафии исломанд.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 
 Абаев М. К. Исторический очерк «Балкария»  // Мусульманин. — Париж, 60.02.2011. — № 14—17. — С.      586—627.




 Мингазов Ш. 






 Сарчашма 


Гурӯҳ:Ақвоми Русия
Гурӯҳ:Ақвом ва миллатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ақвоми турктабор