Чойхонаи Роҳат

Чойхонаи «Роҳат» — чойхонае маъруф дар Душанбе, яке аз ҷозибаҳои бахши марказии пойтахти Тоҷикистон, ки дар паҳлуи бинои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, то моҳи марти соли 2025 ҷойгир буд.

 Таърих 
Чойхонаи «Роҳат» соли 1958 дар замони роҳбарии Турсун Ӯлҷабоев, бар пояи тарҳи меъмори рус Константин Терлетский, муҳандис Даниил Гендлин ва устои тоҷик Мирзораҳмат Олимов сохта шуд.

 Хӯрокҳо 
«Роҳат» ҷойи дӯстдоштаи шаҳриён буд. Дар ин ҷо ҳамеша хӯрокҳои болаззати миллӣ – палав, сихкабоб, лағмон, лӯлакабоб, чойи сабз, нони гарм, қанду қандалот пухта мешуд.

 Сохт 
Сохти бинои чойхона сода буда, айвони пӯшидаро мемонд. Аз ҷониби ғарб комилан кушода, аз шимол ва ҷануб бо биноҳои дуқабатаи хиштӣ маҳдуд буд. Дар ошёнаи якуми биноҳо мағоза ва дар ошёнаи дуюм толори зимистонии чойхона қарор дошт. Дар марказ, дар пушти зинаҳои паҳн, ки ба ошёнаи боло мебурд, ошхонаи таомҳои миллӣ ҷойгир шуда буд. Дар қисмати марказии айвон, байни равҳои бетонии сақф шишакошии (аз шишаи сурх, ки байни чашмакҳои панҷараи оҳанӣ ҷой дошт) сохта шуда буд. Сарфи назар аз расидани нурҳои офтоб, ҳавои чойхона салқин буд, зеро атрофи онро чинорҳои баланд иҳода карда буд.

Сутунҳои баланди гирд, ки сақфи болохонаро нигоҳ медошт, ки аз бетон сохта ва гачкорӣ шуда буданд. Намои асосии бино, болои даромадгоҳи мағозаҳо аз ду ҷониб бо сафол кошикорӣ гашта, деворҳои дохилии чойхона бо гач бо усули «ислимӣ» оро дода шуда буданд. Девори марказии қафо, ки дар меҳвари он зинаи васеъ ҷой гирифтаву ба шакли гачпанҷара буда, ҳавои салқинро мегузаронд. Вақте ки ба воситаи сақф нурҳои офтоб ба панҷара меуфтод, ранги сафеди он тобиши гилеми пурнақшро мегирифт.

Ба намои умумии бино унсурҳои хурди меъмории миллӣ (гулдонҳои кандакорӣ бо гулҳо, панҷараҳои нозуки филиззӣ, қандилҳои зебо, чароғҳои гуногуни сақфу деворҳо ва ғайра) шукӯҳи хос мебахшид. 

 Бозсозӣ 
Таҷдиди ҷузъии бинои чойхона, ки солҳои 80-уми қарни 20 сурат гирифт (масалан, шишабандӣ кардани табақаи поин) қимати меъморӣ ва бадеии онро коста намуд. Сарфи назар аз ин, «Роҳат» дар асли худ ягона биное буд, ки дар он анъанаҳои миллии меъморӣ бо услубҳои меъмории муосир ҳамоҳанг гардида буданд. Соли 1986 дар ҳавлии дохилии чойхона толори нави тобистонӣ бунёд шуд, ки сутуну равҳои онро устоҳои халқӣ оро доданд (муаллифи лоиҳа меъмор Б. Зуҳуриддинов; устоҳо: А. Қулдошеви Кӯлкандӣ аз Исфара бо писаронаш Абдулҳакиму Абдусобит ва шогирдону ҳамкоронаш А. Мелиев, Х. Муллобеков, Д. Абдунасим, А. Абдураҳмонов, В. Қаҳҳоров, М. Абдураҳмонова ва дигарон).

Соли 2000 дар қисмати ҷанубии ҳавлӣ як бинои калони тарабхона сохтаанд, ки барои тӯю маъракаҳо пешбинӣ шуда буд.

 Таҳриби чойхона 
1 марти соли 2024 дар Душанбе тахриби чойхонаи маъруфи «Роҳат» оғоз шуд, ки боиси вокунишҳои зиёди ҷомеа ва баҳсҳои доғ дар шабакаҳои иҷтимоӣ гардид, зеро ин чойхона рамзи фарҳангӣ ва ёдгории таърихии пойтахти Тоҷикистон маҳсуб мешуд.

 Радабандии CNN 
Дар соли 2017, шабакаи телевизионии амрикоии CNN роҳнамои 11 чойхонаи бартари ҷаҳонро мунташир кард, ки «Роҳат» дар он мақоми аввалро касб кард.

 Нигористон 

 Эзоҳ 

 Адабиёт 
 Роҳат // Донишномаи Душанбе. — : СИЭМТ, 2016. — С. 541—542. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

Гурӯҳ:Чойхонаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Душанбе