Ибни Сурайё

Ибни Сурайё (), Сурайҷ (670, Макка — 726, Мадина) — овозхон, мусиқидон ва ва оҳангсози эронитабори аҳди уммавӣ.

 Зиндагинома 
Асосҳои сознавозӣ ва овозхониро аз падараш Абуляҳё пури Убайд, ки аз ғуломони эронии ба Макка овардашуда ва марди донишандӯхта буд, омӯхтааст. Аз ҷавонӣ ба сознавозӣ ва овозхонии мардуми эронинажод тақлид мекард. Ибни Сурайё дар барбатнавозӣ тарз ва шеваи ғайриарабиро пеш гирифта, сози ӯ дар сохт ва тартиби тору пардаи барбати маъмулии эрониён танзим ёфта буд. Сабк ва дониши мусиқиашро дар заминаи мусиқӣ ва фарҳанги ниёконаш тадвин ва ҷӯрсозии созашро ҳам мувозини ҷӯрсозии бостонӣ мураттаб мекардааст. Аз мубаллиғон, пайравон ва идомадиҳандагони сабки иҷроии бостон (ал-қадимату-л-аҷамия) буда, бар ин равиши эҷоду иҷро ҳунарнамоӣ мекард. Ибни Сурайё бештар дар тарғибу идомаи сабки қадимии эронӣ шуҳрат ёфта, арабҳо ӯро «ал-муғаннин ила-т-тариқату-л-аҷамия» номидаанд. Дар мусиқии аҳди хилофат низоми иҷрои (вақт, замон)-ро гурӯҳбандӣ карда, бештар дар маросимҳо сознавозӣ ва овозхонӣ мекард, асарҳояшро вобаста ва пайваста бо маросимҳои мардумӣ эҷод кардааст. Дар марсияхонӣ шуҳрати зиёд дошт. Таснифоташро бар пояи сурудҳои ниёишии бостон сохта, дар ҳавзаҳо ва дастаҳои ҳунарии Макка, Мадина, Бағдод ин анвои мусиқиро паҳн кардааст. 

Дар тазмини дастони «Сроти Хусравоник»-и Борбади Марвазӣ бо номи «Сабъу-л-ағонӣ» («Ҳафт суруд») маҷмӯа ва китоб таълиф намудааст. Бино ба гуфтаи Абулфараҷи Исфаҳонӣ, асари мазкур тақлиде ба андешаҳои назарии мусиқии аҳди Сосониён аст. Ибни Сурайё дар ин асараш оид ба «ҳафтдастон»-и Борбад нуктаҳои ҷолиб баён намуда, ояндагонро ба омӯзиши ин сабки устодона ташвиқ кардааст. Дар сознавозӣ ва овозхонӣ муътақидону пайравони зиёд доштааст.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 

 Донишномаи Шашмақом / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — С. 82 — ISBN 978-99947-49-13-3;
 Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1, Душ., 1988;
 Farmer H. A. History of Arabian Music. London, 1945;
 ششتری. ایران گهواره دانش و هنر. تهران، ۱٣۴٦؛
 نامنامه موسیقی ایران زمین. جلد اول، تهران، ۱٣۷٦

Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик