Албанияи Қафқозӣ

Албанияи Қафқозӣ () — Дар давраи қадим дар минтақаи Озарбойҷони ҳозира албанҳои қафқозӣ зиндагӣ мекарданд«Очерки по истории и культуре Кавказской Албании IV в. до н. э. — VII в. н. э.», К. В. Тревер, 1959 г., ки аз рӯи ақидаи муҳаққиқон ба забонҳои лезгинӣ муошират мекардандИстория Востока. В 6 т. Т. 2. Восток в средние века. Глава I. — : «Восточная литература», 2002. — ISBN 5-02-017711-3. Аҳолии рустоӣ бошад, аз рӯи мушоҳида, аксаран, муддати дароз то кунун забонҳои куҳани худро ҳифз кардаанд, ки бо забонҳои имрӯзаи Доғистон, пеш аз ҳама забони лезгинӣ, хешовандӣ доранд". Ҳамин тавр, дар асоси маълумоти забоншиносӣ, гуфтан мумкин аст, ки ба аҳолии муосири минтақа инҳо дохил мешаванд: лезгинҳо, ҳалқи Шаҳдаг ва  удинҳо (динашонро низ нигоҳ доштаанд)Климов Г. А. Языки мира: Кавказские языки. Агванский язык. — : Академия, 1999. — С. 459—460. — ISBN 978-5-85759-085-0. Аз рӯи маълумоти антропологӣ ба типи каспигии нажоди аврупоӣ дохил мешуданд . Ба ин тип озарбойҷониҳо дохил мешаванд[Институт этнографии имени Н. Н. Миклухо-Маклая. Народы Кавказа, том 1] .

Албаниҳо, аз рӯи ақидаи баъзе муҳаққиқон, пештар ба сатрапи Ҳахоманишии Мод тобеъ буданд, ва баъди сарнагун шудани давлати Ҳахоманишиҳо ба шоҳҳои Атропатена (дар Озарбойҷони Эрон) тобеъ гаштаанд. Дар аввали асри II то милод тамоми қисми шарқии Озарбойҷони ҳозира, ҷанубтар аз дарёи Кура то омехтани он бо Аракс, ки дар он қабилаҳои гуногуни албанӣ менишастанд, аз тарафи Арманистони Бузург истило карда шуд.А. П. Новосельцев. К вопросу о политической границе Армении и Кавказской Албании в античный период Дар аввали асри IV иттифоқи қабилавии албанӣ ба вуҷуд омад, ки он дар охири асри II то милод Статья о Кавказской Албании в Иранике During the Hellenistic period they joined with other neighboring tribes to form a unified state under a single ruler (Strabo 9.7.6; cf. below). It has been supposed that the unification took place towards the end of the 2nd century B.C. (аз рӯи маълумоти дигар дар миёнаи асри I) Всемирная история, М., 1956, т.2, стр. 417 шакли давлатро гирифтааст.

Дар минтақаи назди Каспӣ забони мидии миёна дар гуфтугузор буд, ки аз он забони толишии ҳозира баромадааст.История древнего мира. Т.3. М., 1989, стр. 287, лекин аз рӯи шоҳидии ҷуғрофишиносон ва таърихшиносони араби он давра, аз ҷумла Истаҳри, Ибн-Ҳавкал, Муққадасӣ ва дигарон, забони албанӣ дар асри X дар пойтахт, дар шаҳри Барда истифода мешуд. Ҳамон сарчашмаҳои араб, инчунин маълумот медиҳанд, ки дар он тарафи Барда ва Шамкур (Қаробоғи Кӯҳӣ) арманиҳо зиндагӣ мекардандКАРАУЛОВ Н. А. Сведения арабских писателей X и XI веков по Р. Хр. о Кавказе, Армении и Адербейджане. Шоҳигарии Албан тобеи Сосониён ва дертар, соли 457 аз тарафи Сосониён барҳам дода шуд. Лекин, тадриҷан, албанҳо тавонистанд мустақилияти нисбиро ба даст оваранд. Дар асри VII шоҳигарии Албан аз тарафи арабҳо забт карда шуд История древнего мира. Т. 3. М., 1989, стр. 288. «Аҳолии дар соҳили чап воқеъ будаи шоҳигарии Албан, ки аз ҷиҳати нажодӣ гуногунрангӣ дошт, дар ин вақт  бештар ба забони форсӣ мегузарад. Хусусан ин ҳолат дар шаҳрҳои Арон ва Шервон дида мешавад, ки дар асрҳои IX—X чунин ном гирифтаанд (ду ноҳияи асосӣ дар минтақаи Озарбойҷон). Аҳолии рустоӣ бошад, аз рӯи мушоҳида, аксаран, муддати дароз то кунун забонҳои куҳани худро ҳифз кардаанд, ки бо забонҳои имрӯзаи Доғистон, пеш аз ҳама забони лезгинӣ, хешовандӣ доранд».

 Эзоҳ 


Гурӯҳ:Таърихи сиёсии Озарбойҷон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи таърихии Озарбойҷон
Гурӯҳ:Давлатҳои таърихӣ