Африқои Марказӣ

Африқои Марказӣ, Африқои Экваторӣ, — ноҳияи табиӣ дар қораи Африқо.

Як қисми масоҳати Африқоро аз Уқёнуси Атлантик то нишебаҳои ғарбии паҳнкӯҳи Африқои Шарқӣ, байни 70 а. ш. ва 130 а. ҷ., инчунин ҷазираҳои оташфишони халиҷи Гвинеяро дар бар мегирад.

 Релйеф 
Релйефаш ба се қисм ҷудо мешавад: 1) Пастхамии Конго (аз сатҳи баҳр 300–500 м баланд) – қисми зиёдашро ҳамвориҳо ташкил медиҳанд, ки аз ҷинс­ҳои таҳшин таркиб ёфтаанд. 2) Баландиҳои канорӣ – дар шарқ Азанде ва ё Банда, дар ғарб баландиҳои Гвинеяи Ҷанубӣ, дар ҷануб баландии Лунда-Шаба ва паҳнкӯҳи Ангола (дар шимол ва ғарб 500–1000 м, дар ҷануб беш аз1000 м баланд); дар ин ҷойҳо пенепленҳои пасту баланд (ноҳамвор) ва суффакӯҳҳо зиёдтаранд. Қисми зиёди сатҳаш аз таҳкурсии булӯрии қадим иборат аст. Махсусан релйефи атрофи вулкани оташфишони амалкунандаи Камерун (4070 м) хеле ноҳамвор мебошад. 3) Пастии аккумулятивии назди Атлантик. Иқлими байни 30 а. ш. ва 20–30 а. ҷ. истивоӣ, ҳамеша сернам, бориши солона бештар аз 1500 мм (дар нишебҳои ғарбии Камерун аз 1000 мм зиёд); ба самти Шимол ва Ҷануб – субистивоӣ, тобистонаш сербориш (бориши солона беш аз 1000 мм), соҳили Уқёнуси Атлантик аз димоғаи Лопес ба самти ҷануб – тропикӣ; бориш – 200–300 мм. Ҳарорати тамоми ҳудудаш гарм (250, 280С).

 Обҳо ва дарёҳо 
Дарёҳо бисёр ва пуробтарин Дарёҳои калон: Конго бо шохобҳояш (Убанги, Касаи ва ғайра), Санага, Огове, Кванза, ки онҳо захираи ғании барқи обӣ доранд.

 Наботот 
Дар минтақаи иқлими истивоӣ бешазори ҳамешасабзи исти­воӣ, дар шимол ва ҷануб, ки мавсими хушк доранд, бешаҳои баргрезу ҳамешасабз ва даштҳои сералаф вомехӯранд. Баландии Лунда-Шаба бешаҳои баргрези даштӣ дорад. Аз резишгоҳи дарёи Конго ба ҷануб даштҳои муқаррарӣ ва биёбонгашта, дар поёноби дарёҳо бешазори мангро паҳн шудаанд. Кӯҳи Камерунро беша ва марғзори кӯҳӣ пӯшондааст.

 Олами ҳайвонот 
Олами ҳай­воноти Африқои Марказӣ ғанӣ ва гуногун аст. Бисёрии ҳайвоноти бешаҳои истивоӣ дар болои дарахтон зиндагӣ мекунанд. Дар бешазор ғайр аз парандагон ҳашарот ва кӯршабпаракҳо, санҷоб, маймунҳои антар, баҳмути пакана, як намуди гуроз, ламантин (дар соҳилҳои дарё) ва ғайра вомехӯранд.Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.114

Аҳолӣ


Notable Central African supra-regional organizations include the Lake Chad Basin Commission and the Economic Community of Central African States.

Christianity and African Traditional Religion are the predominant religions in Central Africa. Islam is also practiced in some areas in Chad and the Central African Republic.

 Ном  Пойтахт  Асъор  Забони расмӣ  Масоҳат (км2)  Аҳолӣ   Луанда  Kwanza  Portuguese  1,246,700  20,609,294  Yaoundé  Central African CFA franc  French, English  475,442  20,129,878  Бангуи  Central African CFA franc  Sango, French  622,984  4,576,000  N'Djamena  Central African CFA franc  French, Arabic  1,284,000  11,274,106   Kinshasa  Congolese franc  French  2,344,858  69,575,000  Brazzaville  Central African CFA franc  French  342,000  4,366,266   Малабо  Central African CFA franc  Spanish, French  28,051  740,000  Libreville  Central African CFA franc  French  267,668  1,576,665   São Tomé  São Tomé and Príncipe Dobra  Portuguese  964  179,506

Фарҳанг
Due to common historical processes and widespread demographic movements between the countries of Central Africa before the Bantu Migration into much of southern Central Africa, the cultures of the region evidence many similarities and interrelationships. Similar cultural practices stemming from common origins as largely Nilo-Saharan or Bantu peoples is also evident in Central Africa including in music, dance, art, body adornment, initiation and marriage rituals.

Some major ethnic groups in Central Africa are as follows:

 Name  Family  Language  Region  Country  Population (million)  NotesSara  Nilo-Saharan, Central Sudanic  Sara  Chad Basin  Chad, Cameroon 3.5 Gbaya  Niger-Congo, Ubangian Gbaya language Chad Basin  Central African Republic 1.5 Zande Niger–Congo, Ubangian Zande  Chad Basin  South Sudan, Democratic Republic of Congo  1-4 Kanuri  Nilo-Saharan, Western Saharan  Kanuri  Chad Basin  Eastern Nigeria,  10 Banda  Niger-Congo, Ubangian Banda language Chad Basin  Central African Republic  1.5 Luba  Niger-Congo, Bantu Luba language Sub-Equatorial  Democratic Republic of Congo  10-15 Mongo  Niger-Congo, Bantu Mongo language Sub-Equatorial  Democratic Republic of Congo  10-15 Kongo  Niger-Congo, Bantu Kongo language Sub-Equatorial  Democratic Republic of Congo, Angola, Republic of Congo  10

Пайвандҳо
 Afrique Centrale.org 
 Africa Interactive Map  from the United States Army Africa
 African Pygmies—Among the earliest inhabitants of Central Africa

 Эзоҳ 

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Минтақаҳои Африқо
Гурӯҳ:Африқо