Кони Ангиштсанги Зиддӣ

Кони ангиштсанги Зиддӣ Зиддӣ — яке аз конҳои бузурги ангишт дар Тоҷикистон. 

 Ҷуғрофиё 
Кони ангишти Зиде дар нишебии ҷануби қаторкӯҳҳои Ҳисор дар масофаи 72 км дуртар аз тарафи шимолии ш. Душанбе дар канори дараи Варзоб, дар баландии 2400–2600 аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. 

Аҳамияти амалии муҳимро дар кон захираҳои хокаи ба оташтобовар доро мебошанд, ки бевосита  дар зер ва болои қабатҳои ангишт хобидаанд. 
Кони ангишти Зиддӣ аз солҳои 1920-ӯми асри XX ошкор гардида ба омӯзиши кон бошад аз соли 1939-ӯм шурӯъ карда шуд.
Захираҳои ангишти кон кашф ва баҳисоб гирифта шуда аз тарафи Комиссияи марказӣ оид ба захираҳо бо чунин миқдор тасдиқ карда шуданд: В – 8396 ҳаз. тонна, С1 – 12557 ҳаз. тонна, С2 – 25069 ҳаз. тонна.
Дар соли 1977-ӯм аз тарафи Иттиҳодияи истеҳсолии «Средазуголь» имконияти бо тарзи кушода истихроҷ намудани ангишт дар майдони Ғарбӣ баррасӣ гардида, чунин параметрҳо гирифта шуданд: кунҷи нишебӣ - 350, имконияти истихроҷи ангишт – 5,5 млн. тонна, ҳаҷми кушодашавӣ - 60,68 млн. м3, коэффисиенти миёнаи кушодашавӣ - 10,95 м3/тонна.
Захираи сафедхоки (каолинӣ) ба оташтобовар дар кони ангишти Зиддӣ 62076 ҳаз. тоннаро ташкил менамояд.
Дар соли 1990-ӯм лоиҳаи кории кон таҳия карда шудааст.

 Сохти Геологӣ 
Сохти геологии кони ангишти Зиддӣ мураккаб аст. Кони мазкур ба давраи юраи поинӣ мансуб буда, қабатҳои ангишт дар ду қитъа: ғарбӣ ва шарқӣ паҳн шудаанд. Шароити истихроҷи кони ангишти Зиддӣ миёна буда, бо усули зеризаминӣ тарҳрезӣ шудааст. Захираҳои дурнамо аз рӯи категорияи Р1 зиёда аз 44 млн т, категорияҳои А+В+С1 21 млн т (қитъаи ғарбӣ) ва 300 ҳазор т (қитъаи шарқӣ). Ғафсии қабатҳои ангишт аз 4,2 то 24,8 м. Ангишт ба навъи Г (1Г) (ГЖ), гурӯҳи мураккаби II мансуб аст. Хокистарнокии ангишт аз 1,5 то 43% (ҳисоби миёна 24%), гармидиҳӣ 6700–7900 ккал. Ангиштҳо гумусдор, оксидшуда, энергетикӣ буда, кокс намедиҳанд. Дар таркиби ангиштҳо унсурҳои Ge (<40 г/т) ва S (<1 %) мавҷуданд. Аз лиҳози тасниф қабатҳои ангиштсанг асосан фюзенӣ-ксиленӣ, ксилӣ-витренӣ (нимҷилодор), баъзан дюренӣ-ксиленӣ мешаванд. Ангишти Зиддӣ асосан чун сӯзишворӣ (барои талаботи аҳолӣ) истифода мешавад. Он барои ҳосил кардани газ ва маводди кимиёӣ, истеҳсоли хиштҳои ба оташ тобовари навъи «Б», кошинҳои сирандуди бинокорӣ низ мувофиқ аст. Ҳоло ангишти ин кон аз ҷониби ширкатҳои хусусӣ (аз ҷумла Корхонаи фаръии «Кони ангишти Зиддӣ» ва ҶММ «Сангғалт») бо усули рӯизаминӣ истихроҷ мешавад.	

 Тавсифи сифатии ангишти кони «Зиддӣ» 

 Нишондодҳо  Миқдор Намнокӣ  3,4-10,2 % Хокистарнокӣ  12,6-33,7 % Сулфур  0,51-0,68 % моддаҳои хориҷшаванда  4,96-25,8 % Ҳарорати сӯзиш баландӣ  7116-7989 ккал/кг Ҳарорати сӯзиш поёнӣ  6708-7685 ккал/кг Карбон 	67,1 % Гидроген  5,1 %

Кони ангишт аз ду қабати ғафси (4-24 м) кунҷи афтишашон 8-100 иборат аст:

 Қабати I. Намнокии аналитикӣ - аз 2,45 то 3,38%; хокистарнокиаш аз 6,45 то 30,83% таъғир меёбад, ки миқдори миёнааш 18,73%-ро ташкил медиҳад. Баромади моддаҳои хориҷшаванда аз вазни сӯзанда аз 26,88 то 34,34% таъғир меёбад. Ҳарорати сӯзиши вазни сӯзанда (ба бомба) ба миқдори 7116-7989 ккал/кг тағирёбанда мебошад.   
 Қабати II. Намнокии аналитикӣ - аз 2,56 то 5,77%; хокистарнокиаш аз 15,82 то 43,01% таъғир меёбад асосан барои ангишт - 22-29,6%; баромади моддаҳои хориҷшаванда аз вазни сӯзанда аз 24,39 то 39,87% таъғирёбанда аст.  Ҳарорати сӯзиш аз 6708 то 7685 ккал/кг.

 Эзоҳ 

 Адабиёт 


 Пайвандҳо 
Сомонаи Вазорати Энергетикаи ҶТ 

Конҳои ангиштӣ Тоҷикистон