Давлати электронӣ

Давлати электронӣ  (  )ба истифодаи фанновариҳои иттилоотӣ барои татбиқи сиёсатҳои низоми идорӣ гуфта мешавад. Барои татбиқи ин сиёсатҳо давлат аз фанновариҳои иттилоотӣ ҷиҳати ҷобаҷогузории иттилоот миёни мардум, созмонҳо, бозор ва дигар ниҳодҳои давлатӣ истифода мекунад. Давлати электронӣ метавонад аз ҷониби қонунгузорӣ, судӣ ё иҷроия ба кор бурда шавад, то самаранокии дохилиро беҳтар намояд, хизматрасониҳои ҷамъиятиро пешниҳод кунад ё равандҳои мардуммеҳвари давлатиро барои шаҳрвандон фароҳам созад.

Давлати электронӣ ё давлати диҷитолӣ (рақамӣ), ба истифода давлат аз фанновари иттилоот барои ҷобаҷои иттилоот байни мардум, созмонҳо, бозор ва аркони дигари давлат гуфта мешавад.

Давлати электронӣ ҳамчунин ҳамчун як соҳаи таҳқиқотӣ аз ҷониби пажӯҳишгарон ташаккул ёфтааст. Соҳаи омӯзиши давлати электронӣ дорои ду гурӯҳи назарияҳо — бумӣ ва воридотӣ — мебошад. Назарияҳои воридотӣ он назарияҳоянд, ки берун аз заминаи давлати электронӣ шакл гирифтаанд, монанди назарияи шабакаи акторҳо ва назарияи сохтабандӣ, ки барои соҳаҳои таҳқиқотие ғайр аз омӯзиши давлати электронӣ рушд дода шудаанд, вале аз ҷониби пажӯҳишгарон дар таҳқиқоти давлати электронӣ низ истифода мегарданд. Назарияҳои бумӣ назарияҳое мебошанд, ки дар дохили соҳаи давлати электронӣ ташаккул ёфта, ба дигар соҳаҳои таҳқиқотӣ густариш дода шудаанд, аз ҷумла назарияҳои шаффофият ва назарияҳои иттилоотисозӣ.

Давлати электронӣ мумкин аст таввасути қувваи қонунгузорӣ, қувваи қазоия (девони олӣ), қувваи маҷрия ба кор бурда шавад то баҳравари дохилиро беҳбуд бахшад, хадамоти умумиро ироаъ диҳад ё равандҳои давлатии мардумгароро барои мардум фароҳам кунад. Ҳамгом бо рушди илм яке аз аъҷоз башари ҳам по бо илми женетик ва нанотекноложӣ фанноварӣ иттилооти аст, ки тағйири қабул тавҷеҳи дар ҷомеъа ба вуҷуд оварда аст дар ин мақола саъй шуда аст то яке аз мафоҳим муҳим, яъне давлати электрониро ба шумо муарифи кунем. Давлати электронӣ ҳатман шумо дар ҷойҳои мухталиф бо ин иборат бархурд доштаед ва ё дар бораи он чизҳое шунидаед, мафҳуми давлати электронӣ чунон густарда аст, ки ниёз ба чанд маҷлад барои баҳс дар бораи он дорад ҳол он ки мо саъй кардаем дар ин мақола ба таври мухтасар дар бораи он суҳбат кунем. Таърифи давлати электронӣ бо таваҷҷуҳ ба мақола фанновари иттилооти ва лузуми густариши он дар ҷомеаъ, кишварҳои мухталифи ҷаҳон бар онанд то бо пиёдасозии сохторҳои электронӣ гоме дар ҷиҳати ҷомеаъи электронӣ бардоранд. Таърифи мутафовите ба ҷиҳати пуёӣ фанноварии иттилоот ва иртибот аз давлати электронӣ ироаъ мешавад ҳар як ба ҷанбаҳо баъд хосе аз мафҳуми давлати электронӣ мепардозанд, ки ҳамин амр монеъ аз таърифи воҳид, ки дар баргирандаи тамоми аъбадт он бошад мешавад. Бо ин ҳол дар ин ҷо мо теъдоди аз таърифиро барои шумо ироъа додаем:

Дар дастари будани давлат барои шаҳрвандон дар 24 соат ва ҳафт рузи ҳафта ҷиҳати ироаи хадамоти иртиботи тамоми ниҳодҳои давлатӣ бо мардум аз тариқи бистарҳои муносиби мухобироти ва интернет истфиода аз фанноварии рақамӣ - диҷитолӣ дар ниҳодҳои диҷитолӣ истифода аз фанновари диҷитолӣ дар ҷиҳати коҳиши ҳазинаи хадамоти давлатӣ дар воқеъ тамоми таъриф боло дорои ҳадафи яксоне доранд, аммо нуктаи муҳим он аст, ки давлати электронӣ на танҳо бо коҳиши мушкилот бюрократик, роҳу русуми ҷадид дар арсаи иртибот байни давлат ва шаҳрвандон дар ҷиҳати рафъ эҳтиёҷоти онҳо аст ба ҳамин ҷиҳат давлати электронӣ роҳу русуми ҷадид барои идораи ҳукумат аст ва барои ҳамгом шудан бо ҷомеаъи ҷаҳонӣ ҳеч гурези аз он нест.

 Таърифҳо 

 Бархе давлати электрониро ҳаммаънои тиҷорати электронӣ дар як кишвар мешуморанд, ки дар он аз як зерсохтори воҳид истифода мешавад.
 Давлати электронӣ бозсозмондиҳии хизматрасониҳои шаҳрвандӣ бо ёрии фанновариҳои иттилоотӣ мебошад.
 Давлати электронӣ ба маънои истифодаи фанновариҳои иттилоотӣ ва иртиботӣ ҷиҳати баланд бардоштани самаранокӣ, таъсирбахшӣ ва шаффофияти табодули иттилоот ва ҳамкориҳо миёни давлатҳо ва дар дохили давлат аст.
 Давлати электронӣ як шакли тиҷорати электронӣ мебошад, ки аз ҷониби бахши давлатӣ истифода мегардад ва ба хизматрасонӣ ва табодули иттилоот дар шакли дохилисозмонӣ ё берунсозмонӣ ишора мекунад.
 Ҳадафҳо ва бартариҳо 
 Коҳиши расмиёти душвору замонгир
 Пешниҳоди хидматрасониҳои электронӣ
 Огоҳонии электронӣ
 Таъмини қаноатмандии шаҳрвандон
 Афзоиши нуфузи миллӣ
 Баланд бардоштани самаранокӣ
 Тавсеаи иштироки мардум
 Шаффофияти корҳо ва коҳиши ришвахорӣ
 Тасмимгири зуд бар асоси иттилоот
 Таъсири мусбати муҳити зист
 Корофаринӣ

 Хизматрасониҳои давлати электронӣ 
 Пардохт
 Хидматрасониҳои яккаратаи давлатӣ
 Хидматрасониҳои машваратӣ аз фосила
 Хидматрасониҳои даллолӣ
 Варақаҳои электронӣ
 Пурсиши афкор
 Корёбӣ
 Пешниҳоди додаҳои оморӣ
 Хидматрасониҳои бозор
 Хидматрасониҳои полиси электронӣ
 Хидматрасониҳои сиёсагузории электронӣ
 Овоздиҳӣ
 Хидматрасониҳои сабтиноми электронӣ

Моделҳои татбиқи электронӣ

Модели Созмони Милали Муттаҳид
Пешниҳоди панҷ марҳила барои татбиқи давлати электронӣ:
 Пайдоиш ва зуҳур
 Баландбарорӣ ё рушд
 Таъомул
 Муомила (транзаксия)
 Якпорчагӣ ё ҳамгироӣ

Модели Gartner
Пешниҳоди чор марҳила барои татбиқи давлати электронӣ:
 Зуҳур
 Таъомул
 Муомила (транзаксия)
 Табдил

 Давлати 2.0 
Давлат 2.0 ё Gov 2.0 ба сиёсати давлат ишора мекунад, ки ҳадафи он истифодаи фанновариҳои муштарак ва абзорҳои интерактивии интернетӣ барои эҷоди як платформаи ҳисоббарории кушодаасос мебошад, ки дар он давлат, шаҳрвандон ва ширкатҳои навовар метавонанд шаффофият ва самаранокиро беҳтар намоянд.  

Ба таври сода, Gov 2.0 дар бораи «дар ихтиёри шаҳрвандон қарор додани давлат» аст. Gov 2.0 принсипҳои интерактивии Веб 2.0-ро бо давлати электронӣ муттаҳид мекунад ва иштироки шаҳрвандонро тавассути истифодаи низомҳои амалиётии кушодаасос, ки имкони рушди барномаҳои навоварона, вебсайтҳо ва виҷетҳоро фароҳам меоранд, афзоиш медиҳад. Нақши давлат фароҳам овардани додаҳои боз, хидматрасониҳои веб ва низомҳои амалиётӣ ҳамчун зерсохтор мебошад.

 Ҷусторҳои вобаста 
Омодагии электронӣ
 Эзоҳ 

 Адабиёт 
 Давлати электронӣ аз Википедиаи Форсӣ

Гурӯҳ:Давлати электронӣ
Гурӯҳ:Сиёсат ва фанноварӣ
Гурӯҳ:Ҳукумат
Гурӯҳ:Фанноварӣ дар ҷомеа