Ёгед

Ёгед () — деҳае дар шарқи Тоҷикистон ва яке аз рустоҳои ноҳияи Дарвоз дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аст.

 Ҷойгоҳ 

Деҳаи Ёгед дар баландии 1200 м аз сатҳи дарё, 280 км шарқтар аз шаҳри Душанбе ва 270 км шимолтар аз шаҳри Хоруғ дар резишгоҳи рӯди Ёгед ба рӯди Панҷ дар марз бо Афғонистон ҷой дорадЧашмандози Ёгед аз кӯҳи Чорчамано.

Ин деҳа яке аз куҳантарин ободиҳои Тоҷикистон аст ва дар шоҳроҳи Кӯлоб ба Дарвоз ҷой гирифта ва аз он то Қалъаи Хумб 28 км роҳ аст. Дар ин русто Мактаби миёнаи Сарвар Амирҷон № 6, фарҳангсарои Амирҳайдар Давлат, синамокада, як масҷид, ду китобхона, дармонгоҳ, фурӯшгоҳ, дижи марзбонӣ ва нерӯгоҳи хурдПрезиденти Тоҷикистон сохта шудааст.

Номи ин русто дар навиштаҳо ва роҳнамоҳо ба гунаҳои Егид, Ёгид , Йогид Зиедонис, Имант. Чумчаи урфӣ (Традиционная ложка). Перевод на таджикский язык Ш. Собира и Ш. Шарафа. Душанбе: «Ирфон». 1975, Ягид БСЭ, Таджикская Советская Социалистическая Республика, издание 3-е ва Yoged Google maps, Yoged ёд шудааст.

 Мардум 
Мардуми Ёгед ба лаҳҷаи ёгедии гӯиши дарвозии забони тоҷикӣ сухан мегӯянд. Дар гӯиши дарвозӣ вижагиҳои забони форсии садаҳои  IX — XIV ҳамчунон пойдоранд. Забони мардуми Ёгед дар садаҳои пешин яке аз забонҳои эронии шарқӣ ва монанд ба забонҳои помирӣ будааст, аммо дар садаҳои IX — XIV дарвозиён форсизабон гаштанд.

Бар пояи омори соли 2000, деҳаи Ёгед 854 тан ҷамъият доштДАРВАЗ, ТАДЖИКИСТАН. Ёгедиҳо мусулмон ва дар мазҳаби шиъаи имомии исмоилӣ ҳастандЕмельянова Н. М. Культура и религия Дарваза (по материалам полевых исследований 2003 года) // «Памирская экспедиция». М., ИВ РАН, 2006.. 27 сентябри соли 1998  имоми ҳозири шиъиёни исмоилии низорӣ Шоҳ Карим ал-Ҳусайнӣ Чаҳорумин Оқохон аз Ёгед боздид карда аст.

Дар садаҳои XVIII то оғози садаи XX дар Ёгед ҳунари кӯзагарӣ ва сафолгарӣ густариш дошта аст. Сафолинаҳои Ёгед, чун сафолинаҳои дигар башхҳои ҷануби Тоҷикистон, дастсоз, андовашуда ва нигошташуда бо рангҳои сурху ҷигарӣ буда ва сабки бостониро нигоҳ дошта астМухитдинов И. Стенные росписи жилищ в селении Ягид (Дарваз) и связанные с ними поверья и представления // «Советская этнография». М., 1964, № 2, стр. 108. . Яке аз вопасин сафолгарони Ёгед Суханбибӣ Саноева буд ки дар авохири даҳаи 1980 даргузашта аст. Сафолинаҳои дастсози вай дар осорхонаҳои Ёгед, Қалъаи Хумб ва Хоруғ нигаҳдорӣ мешаванд.

 Номдорони Ёгед 

Ёгед зодгоҳи шоиру файласуф Мирзо Лиқо (XIX - XX), Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон Ризвоншоҳ Иҳмолшоев (1931—2019), шоиру нависанда Сарвар Амирҷон (1938 – 1986), рӯзноманигор Ширинҷон Амирҷон (1961 - 1992)Панфилов О. В. Таджикистан: журналисты на гражданской войне (1992 - 1997), ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон Амирҳайдар Давлат, устоди Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон ва куштии миллӣ Султон Наботов, ҷаҳонпаҳлавони куштии самбо Назриддин Саноев, раиси пешини ноҳияи Дарвоз ва акнун мудири шуъбаи ташкилии Дастгоҳи  иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Нуралӣ РиёевКӢ БА КАДОМ ВАЗИФА ТАЪИН ШУД?
ва дигар номдорон аст.

 Манобеъ 
 Емельянова Н. М. Культура и религия Дарваза (по материалам полевых исследований 2003 года) // «Памирская экспедиция». М., ИВ РАН, 2006.
 Зиедонис, И. Чумчаи урфӣ (Традиционная ложка). Перевод на таджикский язык Ш. Собира и Ш. Шарафа. Душанбе: «Ирфон». 1975
 Мухитдинов И. Стенные росписи жилищ в селении Ягид (Дарваз) и связанные с ними поверья и представления // «Советская этнография». М., 1964, № 2, стр. 108. 

 Пайнавиштҳо 

Гурӯҳ:Ноҳияи Дарвоз