Қалъа

Қалъа,  ҳисор, диж — бинои баланд ва матини мустаҳкам, ки барои муҳофизат аз душман ва муқовимат ба он сохта шудааст. Одатан дар Қалъа аҳолию гарнизон меистод ва барои муддати тӯлонӣ бурдани ҷанги мудофиавӣ озуқа захира карда мешуд.
Нишонаҳои қалъа ҳанӯз дар ҷамъияти ибтидоӣ ба вуҷуд 
омадаанд.  Дертар  қалъаҳое  пайдо  шуданд,  ки  девори 
онҳоро  аз  похсаю  санг  мебардоштанд.  Аз  беруни 
девори Қалъа хандақ кофта, онро аз об пур мекарданд, то 
ки    душман  вориди   шаҳр шуда  натавонад.  Аввалҳо 
бошишгоҳро  худи    сокинони  он  аз  ҳуҷуми  душман 
мудофиа  мекарданд.  Баъди    пайдо  шудани    армияи  
шаҳрҳою  давлатҳои    ғуломдорӣ  зарурати    такмил 
додани    воситаю  усулҳои    мудофиа  ба  миён  омад. 
Минбаъд  дар  атрофи    шаҳрҳои  куҳна  деворҳои  
баланд (баландиаш 9-10 м, ғафсиаш 3-4 м, баъзан то 
5-6 м) мебардоштагӣ шуданд, ки онҳо бурҷу  тиркашҳо 
доштанд.Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015,  - с. 315

 Қалъаҳои Тоҷикистон 


Қалъаҳои кишварҳои дигар
 Қалъаҳои Беларус 

250px|Қалъаи Мир, асри XVI  Посёлкаи Мир

 Қалъаҳои Белгия 


 Қалъаҳои Дания 



 Қалъаҳои Ингилистон 







 Қалъаҳои Латвия



 Қалъаҳои Люксембург


Қалъаҳои Лаҳистон











 Қалъаҳои Литва 
250px|Қалъаи Каунас, асри XVШаҳри Каунас

250px|Қалъаи Тракай, асри XVШаҳри Тракай

 Қалъаҳои Олмон 
250px|Қалъаи Шталек, асри XIV

Қалъаҳои Федератсияи Русия

250px|Қалъаи Коломна, асри XVIIШаҳри Коломна

250px|Қалъаи Смоленск, асри XVIIШаҳри Смоленск

 Қалъаҳои Узбекистон 
250px|Қалъаи Арк, асри VШаҳри Бухара

250px|Қалъаи Кызыл, асри I-II


 Қалъаҳои Утриш 

 Қалъаҳои Фаронса 



[[File:Château de la Bretesche et son reflet.JPG|thumb|mini|center|250px|Қалъаи Бретеш, асри XIX]]

 Қалъаҳои Финланд 

250px|Қалъаи Олавинлинна, асри XVШаҳри Савонлинн

250px|Қалъаи Расеборг, асри XIVШаҳри Расеборг

 Қалъаҳои Ҳиндустон 

Қалъаҳои Пурана Кила, асри XVI Шаҳри Деҳлӣ


 Қалъаҳои Ҳоланд 

 Қалъаҳои Хорватия 


 Қалъаҳои Швейтсария 






Қалъаҳои Эстония





 Нигаред 
 Қалъаи Боло 
 Қалъаи Душанбе
 Қалъаи Кофарниҳон
 Қалъаи Кум
 Қалъаи Мир
 Қалъаи Муғ
 Қалъаи Хуҷанд
 Қалъаи Қааҳка
 Қалъаи Қаратоғ
 Қалъаи Қаҳқаҳа
 Қалъаи Ҳисор

 Пайнавиштҳо 

Гурӯҳ:Таърих