Ҷумҳурии Мардумии Чин

Ҷумҳурии Мардумии Чин (ҶХЧ) (Ҷумҳурии Халқии Хитой (Чин); ), бештар маъруф ба Чин (Хитой; )См. также статью Два Китая, — давлат дар Осиёи Шарқӣ. Калонтарин кишвари сернуфуз дар ҷаҳон (беш аз 1,38 млрд, аксарияти аҳолӣ — қавман чиниҳо, худномгузорӣ — ҳон); аз нуқтаи назари масоҳат дар ҷаҳон, мақоми савумминро пас аз Русия ва Канада дорад.

Ҷумҳурии Халқии Чин бо 14 кишвар ҳамсарҳад аст: Афғонистон, Бутан, Мянма (Бирма), Ҳиндустон, Қазоқистон, Қирғизистон, Лаос, Муғулистон, Непал, ҶХДК, Покистон, Русия, Тоҷикистон, Вйетнам ва бо Ҷопон сарҳади оби дорад.

 Таърих 
Тамаддуни Чин — яке аз қадимтарин дар ҷаҳон мебошад. Аз рӯи тасдиқи  олимони чинӣ, тамаддуни чинӣ зиёда аз панҷ ҳазор солро ташкил медиҳад, аз ҷумла дастхатҳои нодири таърихӣ воқеаҳои 3500 сол муқаддам рӯй додаро инъикос кардаанд. Мавҷудияти сохтори маъмурии идоракунии давлатӣ, ки сулолаҳои гуногун онро бозсозӣ намудаанд ва азхуд намудани киштзорҳои бузурги назди соҳилҳои дарёҳои Хуанхэ ва Янтсзы, афзалиятнокии хоҷагидории давлатҳои чиниро нисбат ба қабилаҳои кӯчии ваҳшӣ ва кӯҳистонӣ, тақозо мекард.

Тамаддуни чиниро инчунин, таълимоти динии Конфусий, ки ҳамчун идеолужии давлатӣ қабул гардид (асри I пеш аз мелод) ва ҷори гардидани навъи хат пурқувват намудааст.Аз Википедияи русӣ. Таърихи Чин

Борои дарк намудани таърихи қадиму муосири Чин, дар асоси таърихнигории Хан, чунин даврабандӣ қабул шудааст:
 Чин пеш аз имперотурӣ (Ся, Шан, Чжоу - то соли 221 п. м.).   
 Имперотурии Чин (Син) 
 Чини нав (аз соли 1911 – давраи муосир)

 Даврабандӣ 
ХаритаСолДавраalt=|100x100px8500 сол п.м. - 2070 сол п.м.Давраи қадимтарини Чинalt=|100x100px2070 сол п.м. - 1600 сол п.м.Сулолаи Сяalt=|128x128px1600 сол п.м. - 1046 сол п.м.Сулолаи Шанalt=|108x108px1046 сол п.м. —  Соли 256 п.м.Сулолаи Чжоуalt=|128x128px1046 сол п.м. — Соли 771 п.м. Чжоуи Ғарбӣalt=|128x128pxСоли 770 п.м. — Соли 255 п.м. Чжоуи Шарқӣalt=|100x100pxСоли 771 п.м. — Соли 476 п.м. Баҳор ва Тирамоҳalt=|107x107pxСоли 403 п.м. — Соли 256 п.м.  Шоҳигариҳои ҷангзадаalt=|100x100pxСоли 221 п.м. — Соли 206 п.м. Сулолаи Синalt=|107x107pxСоли 209 п.м. — Соли 202 п.м. Сулолаи Чуalt=|100x100pxСоли 206 п.м. Сулолаи Ханalt=|100x100pxСоли 206 п.м. — Соли 9Хани Ғарбӣalt=|129x129pxСоли 9 — Соли 23Сулолаи Синalt=|100x100pxСоли 25 — Соли 220Хани Шарқӣalt=|100x100pxСоли 220 — Соли 280Давраи се подшоҳӣalt=|100x100pxСоли 200 — Соли 266Вэйalt=|100x100pxСоли 221 — Соли 263Шуalt=|100x100pxСоли 222 — Соли 280Уalt=|100x100pxСоли 265 — Соли 420Сулолаи Синalt=|100x100pxСоли 265 — Соли 316Сини Ғарбӣalt=|100x100pxСоли 317 — Соли 420Сини Шарқӣalt=|100x100pxСоли 305 — Соли 439Шонздаҳ кишвари ваҳшӣalt=|100x100pxСоли 420 — Соли 589Сулолаҳои Ҷанубӣ ва Шимолӣalt=|100x100pxСоли 581 — Соли 618Сулолаи Суйalt=|100x100pxСоли 618 — Соли 907Сулолаи Танalt=|100x100pxСоли 690 — Соли 705Сулолаи Чжоуи дуюмalt=|100x100pxСоли 907 — Соли 9605 сулола ва 10 подшоҳӣalt=|100x100pxСоли 907 — Соли 1125Ляоalt=|100x100pxСоли 960 — Соли 1279Сулолаи Сунalt=|100x100pxСоли 960 — Соли 1127Суни Шимолӣalt=|100x100pxСоли 1127 — Соли 1279Суни Ҷанубӣalt=|100x100pxСоли 1115 — Соли 1234Сулоли Синalt=|100x100pxСоли 1038 — Соли 1227Си Сяalt=|100x100pxСоли 1271 — Соли 1368Сулолаи Юанalt=|100x100pxСоли 1368 — Соли 1644Сулолаи Минalt=|100x100pxСоли 1644 — Соли 1912Сулолаи Синalt=|100x100pxСоли 1912 — Соли 1949Ҷумҳурии Чинalt=|100x100pxСоли 1915 — Соли 1916Имперотурии Чинalt=|100x100pxСоли 1912 — Соли 1928Ҳукумадории Бэйянalt=|100x100pxСоли 1928 — Соли 1949Ҳукуматдории миллатпарстонalt=|100x100pxСоли 1949 — давраи муосирҶумҳурии Халқии Чинalt=|100x100pxСоли 1949 — давраи муосирҶумҳурии Чин

 Бахшбандии кишварӣ 

Вилоятҳо ( дар Чин - воҳидҳои маъмурию ҳудудии сатҳи болоӣ, дар якҷоягӣ бо минтақаҳои мухтори ноҳиявӣ ва шаҳрҳои тобеи марказ.) Расман воҳидҳои сатҳи вилоятӣ ҳамчунин  минтақаҳои маъмурии махсуси Гонконг ва Макао,баррасӣ мешаванд, ҳарчанд ки онҳо  мухторияти бештар доранд.

Дар айни замон, ба ҳайати Ҷумҳурии Халқии Чин 33 субъектҳои сатҳи олӣ, аз ҷумла 22 вилоят дохил аст. Расман вилояти 23-ум то ҳол Тайван ҳисобида мешавад. 

 Феҳристи воҳидҳои маъмурӣ дар Ҷумҳурии Халқии Чин 
 Минтақа  (en.) (инг.)  чинӣ  марказ  (en.)(инг.)  Аҳолӣ  Вилоятҳо  Анҳуй Anhui安徽省 Хефей  Hefei  59,860,000 ФуҷианFujian 福建省ФучжоуFuzhou  34,710,000 Гансу Gansu贵州省Ланчжоу Lazhou 25,620,000  Гуандун Guangdong 贵州 省 Гуанчжоу  Guangzhou 35,250,000  Гуйчжоу  Guizhou 广东 省 Гуйан Guiyang  86 420 000 Лиаонин  Liaoning 辽宁 省 Шенуан   Shenyang  42 380 000 Сичуан  Sichuan四川省 Ченду  Chengdu  83,290,000  Хайнан Hainan海南 省 Хайкоу  Haikou 7 870 000 Ҳебей  Hebei 河北省 Шитсзячжуан  Shijiazhuang  67,440,000 Хэйлунҷиан Heilongjiang黑龙江 省 Харбин  Harbin  36,890,000  Ҳенан  Henan河南省 Ҷенчжоу  Zhengzhou  92 560 000 Ҳубей   Hubei 湖北省 Уҳан  Wuhan  60 280 000  Ҳунан  Hunan湖南省 Чанша  Changsha  64,400,000  Ҷиангсу  Jiangsu 江苏 省 Нанҷин   Nanjing  74 380 000  Ҷиангсӣ  Jiangxi江西省 Нанчан   Nanchang  41,400,000  Ҷилин Jilin 吉林省 Чангчун  Changchun  27 280 000    Қингҳай  Qinghai 青海省 Синин  Xining  5 180 000  Чжеҷиан Zhejiang 浙江省 Ҳанчжоу  Hangzhou  46,770,000 Шанси  Shanxi山西省 Тайуан Taiyuan  36,050,000  Шандун  Shandong 山东 省 Ҷинан  Jinan  90 790 000  Шаанси  Shaanxi 陕西 省 Сиан  Xi’an 32,970,000  Йуннан  Yunnan 云南省 Кунмин  Kunming  42,880,000  Вилоят зери назорати Ҷумҳурии Чин (мақоми сиёсӣ номуайан) Тайван Táiwān 台灣 Тайбэй Táiběi  臺北 Минтақаҳои мухтори ноҳиявӣ  Гуансӣ   Guangxi Zhuang  广西壮族自治区 Наннин  Nanning 48,890,000  Муғулистони дохилӣ  Inner Mongolia 内蒙古自治区 Хоҳхот  Hohhot  23,840,000  Нинсиа Ningxia 宁夏回族自治区 Йинчуан  Yinchuan  5,880,000  Синзян - Уйғур  Xinjiang新疆维吾尔自治区 Урумчи  Urumqi  19,630,000  Тибет  Tibet 西藏自治区 Лҳаса  Lhasa  2 740 000  Шаҳрҳои тобеи марказ  Пекин  Beijing 北京市ЧунқинChongqing 15 810 000  Шанхай  Shanghai重庆 市ТианҷинTianjin 31,442,300  Минтақаҳои махсуси маъмурӣ  Ҳонгконг (Хиангган)  Hong Kong (Xianggang)  香港特别行政区  6,864 346 Гонконг  Макао (Аомин)Macau (Àomén) 特别 行政区 541,200 Estimates of population Вилояте, ки зери назорати Ҷумҳурии Чин астТайван Taiwan台湾 省 23,069,345  
Бори аввал дар Чин, вилоят ҳамчун воҳиди маъмурӣ-ҳудудӣ, дар замони ҳукуматдории Имперотурии Юан таъсис дода шуда буд. Дар он замон (асри XIII-XIV) дар Имперотурии Юан тақрибан 10 вилоят  мавҷуд буд. Ҳокимияти имперотуриро дар ҳар як вилоят ҳокимон (ҳоким — сунфу) ва ҳокимони низомӣ (инс, тиду) намояндагӣ мекарданд.Аз Википедияи русӣ. Вилоятҳои Чин

 Шаҳрҳои бузургтарин 

 Ҷуғрофия ва иқлим

 Сохтори маъмурӣ ва сиёсӣ 

 Аҳолӣ 

 Ҳайати миллӣ 

 Фарҳанг 

 Дин 

 Маориф 
 Алоқа 
 Нақлиёт 
 Тандурустӣ 
 Варзиш 
 Иқтисодиёт 
 Иқтисодиёти Ҷумҳурии Мардумии Чин

 Ҷозибаҳои гардишгарӣ  


 Пайвандҳо 
 Китайский информационный Интернет-центр

 Эзоҳ 



Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё
Гурӯҳ:Осиёи Шарқӣ
Гурӯҳ:Чин
Гурӯҳ:Давлатҳои коммунистӣ
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ