Зайтун

thumb

Зайтун дарахтест ҳамешасабз. То 4-12м қат мекашад. Барги нештаршакл ё дарозрӯя (5-12см), гули сафед, меваи мудаввари сурхтоб ё сиёҳи донакдор (то 15г) донаки дарозрӯяи бӯртоби 1-2тухма дорад. Май-июн гулу, сентябр-декабр мева мекунад. Зайтун дарахти мевадиҳандаи гармобардор ва ба хушки тобовар мебошад. Зайтун 300—400 умр мебинад. Дар Тоҷикистон зайтунро намепарваранд, чунки онро сармо мезанад.

:en:Oil

 Тавсифи 
Дарахти зайтун, Olea europaea, дарахт ё буттаи ҳамешасабз аст, ки зодаи Аврупои Баҳри Миёназамин, Осиё ва Африқо аст. Он кӯтоҳ ва ҳамвор аст ва хеле кам аз 8-15 м (25-50 фут) баланд аст. Пичоттана, як навъи беназири 40,000 дарахт, ки танҳо дар наздикии Пичотта дар минтақаи Кампания дар ҷануби Италия мерӯяд, аксар вақт аз ин рақам бо диаметри танаи мувофиқ зиёдтар аст.

Гулҳои хурд, сафед ва пиннатӣ бо косача ва гулчаҳои даҳқисм, ду stamens ва стигмаҳои чангол одатан дар чӯби соли гузашта дар раемҳое пайдо мешаванд, ки аз ҷавфҳои баргҳо мерӯянд.

 Равғани зайтун 
Равғани зайтун равғани моеъест, ки аз зайтун тавассути пахш кардани тамоми зайтун ва истихроҷи равған ба даст меояд. Он одатан дар пухтупаз, пухтани хӯрок ё ҳамчун либоси салат истифода мешавад.

Истеҳсолкунандагони асосии Италия минтақаҳои Калабрия ва пеш аз ҳама Апулия мебошанд. Дар ин минтақаҳо миқдори зиёди равғани зайтуни бокира PDO ва PGI истеҳсол карда мешаванд. Равғани зайтуни бокира инчунин дар Тоскана истеҳсол карда мешавад, дар шаҳрҳо ба монанди Лукка, Флоренсия, Сиена, ки онҳо низ қисми ассотсиатсияи Citta del Olio мебошанд. Навъҳои маъмултарини зайтун, ки дар Тоскана мавҷуданд, Frantoyo, Lecchino ва Moraiolo мебошанд.

Таркиби равғани зайтун вобаста ба навъ, баландии афзоиш, вақти ҷамъоварӣ ва раванди истихроҷ фарқ мекунад. Он асосан аз кислотаи олеин (то 83%) бо камтар аз дигар кислотаҳои равғанӣ, аз ҷумла кислотаи линолӣ (то 21%) ва кислотаи пальмитӣ (то 20%) иборат аст. Равғани зайтуни бокира бояд на бештар аз 0,8% кислотаи озод ва хусусиятҳои таъми мева дошта бошад.

 Эзоҳ