సుల్తానాబాద్ (పెద్దపల్లి జిల్లా) శివాలయం

సుల్తానాబాద్ శివాలయం తెలంగాణ రాష్ట్రం, పెద్దపల్లి జిల్లా, సుల్తానాబాద్ మండలంలో ఉన్న ఒక ప్రాచీన శైవ క్షేత్రం. ఈ ఆలయం ప్రధానంగా కళ్యాణీ చాళుక్యుల కాలంలో నిర్మితమై, అనంతరం కాకతీయుల కాలంలో మంటప నిర్మాణం జరిగినట్లు శిల్పకళా లక్షణాల ఆధారంగా తెలుస్తోంది.

 చరిత్ర 
ఈ ఆలయం కళ్యాణీ చాళుక్యుల కాలానికి చెందినదిగా భావించబడుతుంది. కాకతీయుల పాలన సమయంలో ఆలయానికి మంటపాన్ని జోడించినట్లు శిల్ప నిర్మాణ శైలి సూచిస్తోంది. కాలక్రమంలో ఆలయ మంటపంలో ఉన్న 16 స్తంభాలలో ప్రస్తుతం పది మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. ఈశాన్య దిశలోని మంటప కప్పు స్తంభాలతో సహా కూలిపోయినట్లు కనిపిస్తుంది.

 నిర్మాణ శైలి 
మంటపంలోనికి దక్షిణ దిశలో ప్రవేశ ద్వారం ఉంది. ప్రవేశ ద్వారానికి రెండువైపులా సింహాలు, ఏనుగులు చెక్కబడిన గ్రాది (మెట్ల గోడలు) ఉన్నాయి. అర్థమంటపంలో కక్ష్యాసనాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. మూడు భాగాలుగా నిర్మించిన మంటపం కప్పుపై మూడు రాతి విమానాలు ఉన్నాయి.

8 నుంచి 10 అడుగుల పొడవు, సుమారు రెండు అడుగుల మందమున్న రాతిదూలాలను ఒకదానిమీద ఒకటి పేర్చి గోడలుగా నిర్మించారు. గర్భాలయం మీద రాతిదూలాలను చతురస్రాకారంగా అమర్చి కలైకడలి (రాతి విమానం) నిర్మించారు.

 నంది శిల్పం 
ఆలయం ముందు అధిష్ఠాన పీఠంపై ప్రతిష్టించబడిన నంది శిల్పం అత్యద్భుతమైన శిల్పకళకు నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది. ఈ నంది గంగడోలు, నాలుగు వరుసల పూసల దండలు, మూపురం వెనుక మువ్వలపట్టెడ, నడికట్టు, వెనుక మువ్వలపట్టెడలు, కాళ్లకు గజ్జెలు, ముఖపట్టంతో అలంకరించబడివుంది.

 గర్భగుడి విశేషాలు 
గర్భగుడిలో చిన్న వేదికపై చతురస్రాకార లింగపీఠం నిర్మించి, అందులో శిరోవర్తుల సమకంఠలింగాన్ని ప్రతిష్టించారు.

గర్భగుడి ద్వారశాఖలు స్తంభికలు, సింహధారలు, లతలు, వజ్రఖచిత పుటంచులతో అలంకరించబడ్డాయి. లలాటబింబం (మంగళఫలకం) పై గజలక్ష్మి శిల్పం చెక్కబడింది. ద్వారపతంగం పైభాగంలో ముందుకు వచ్చిన చూరు ఝారావళితో అలంకరించబడింది. కడప చతురస్ర పుటంచులతో రూపొందించబడింది. ద్వారానికి ఇరువైపులా శైవ ద్వారపాలకులు, చామరధారిణులు, పరిచారకుల శిల్పాలు ఉన్నాయి.

 సంబంధిత అంశాలు 
 తెలంగాణలోని శివాలయాలు  
 కళ్యాణీ చాళుక్యుల దేవాలయ నిర్మాణ శైలి  
 కాకతీయుల శిల్పకళ  

 ఆధారాలు 
https://www.facebook.com/share/p/189rxnxGDo/

 బయటి లింకులు 
 తెలంగాణ రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ
 తెలంగాణలోని ప్రాచీన దేవాలయాలు

Category:తెలంగాణలోని శివాలయాలు
Category:పెద్దపల్లి జిల్లా దేవాలయాలు
Category:కళ్యాణీ చాళుక్యుల కాలం దేవాలయాలు
Category:కాకతీయుల కాలం శిల్పకళ