సౌరాష్ట్ర రాజ్యం

సౌరాష్ట్ర రాజ్యం అనేది మధ్య, పశ్చిమ భారతదేశంలో యాదవ రాజులు పాలించిన అనేక రాజ్యాలలో ఒక రాజ్యం. ఈ సమూహంలోని ఇతర రాజ్యాలలో చేది రాజ్యం, దశార్ణ రాజ్యం, శూరసేన రాజ్యం, మాళవ రాజ్యం, గుర్జర రాజ్యం, కరూష రాజ్యం, కుంతి రాజ్యం, అవంతి రాజ్యం, ఆనార్త రాజ్యం, ద్వారక రాజ్యం,విదర్భ రాజ్యం, హైహయ రాజ్యం ఉన్నాయి.

ఇది సుమారుగా ద్వీపకల్ప ప్రాంతంతో సహా దక్షిణ గుజరాత్ ప్రాంతం. గుజరాత్‌లోని ఆధునిక నగరమైన సూరత్ పేరు సౌరాష్ట్ర పేరు నుండి ఉద్భవించింది.

దక్షిణ గుజరాత్‌ను ఏర్పరిచే ద్వీపకల్ప ప్రాంతాన్ని నేటికీ సౌరాష్ట్ర అని పిలుస్తారు.

 మహాభారతంలో ప్రస్తావనలు 

 సహదేవుని సైనిక దండయాత్ర 

మహాభారతం, 2వ పర్వం, 30వ అధ్యాయం: ఆ తరువాత పౌరవ రాజ్యంపై తన బలగాలను మళ్లించి, సహదేవుడు ఆ రాజును జయించి లొంగదీసుకున్నాడు. ఆ తర్వాత యువరాజు ఎంతో శ్రమించి సౌరాష్ట్ర యువరాణి, కౌశికుల అధికారిక ప్రతినిధి అయిన ఆకృతిని తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాడు. పుణ్యాత్మురాలైన యువరాణి సౌరాష్ట్ర రాజ్యంలో ఉంటూ, భోజకట భూభాగంలోని భీష్మకుని కుమారుడు రుక్మి రాజు వద్దకు ఒక రాయబారిని పంపింది.

 శల్యుడిని నిందించిన కర్ణుడు 

మహాభారతం, 8వ పర్వం, 45వ అధ్యాయం: కర్ణుడు శల్యునిపై కోపంతో ఉన్నప్పుడు, అతడిని, అతని జాతితో సాంస్కృతిక సారూప్యత ఉన్నవారిని నిందిస్తాడు.

పాంచాలురు వేదాలలో నిర్దేశించిన విధులను పాటిస్తారు; కౌరవులు సత్యాన్ని పాటిస్తారు; మత్స్యులు, శూరసేనులు యజ్ఞాలు చేస్తారు, తూర్పు వారు శూద్రుల ఆచారాలను పాటిస్తారు; దక్షిణాది వారు పతితులు; బాహ్లికులు దొంగలు; సౌరాష్ట్రులు సంకరజాతి వారు.

 సౌరాష్ట్రలోని పుణ్యక్షేత్రాలను వర్ణించిన ధౌమ్య మహర్షి 

మహాభారతం, 3వ పర్వం, 88వ అధ్యాయం: ఓ యుధిష్ఠిరా, నేను ఇప్పుడు సౌరాష్ట్ర దేశానికి చెందిన పవిత్ర స్థలాలు, ఆశ్రమాలు, నదులు, సరస్సులను వివరిస్తాను! ఓ యుధిష్ఠిరా, సముద్ర తీరంలో చమసోద్భేదం, దేవుళ్ళు ఎంతో గౌరవించే తీర్థమైన ప్రభాస ఉన్నాయి. అక్కడ మునులు తరచుగా సందర్శించే పిండారక అనే తీర్థం కూడా ఉంది. ఆ ప్రాంతంలో త్వరిత విజయాన్ని ప్రసాదించే ఉజ్జయంత్ అనే పెద్ద కొండ ఉంది. దీని గురించి దేవఋషి నారదుడు ఒక ప్రాచీన శ్లోకాన్ని పఠించాడు. పక్షులు, జంతువులతో నిండి ఉన్న సౌరాష్ట్రలోని పవిత్రమైన ఉజ్జయంత్ కొండపై తపస్సు చేయడం ద్వారా స్వర్గంలో గౌరవం లభిస్తుంది. అక్కడ గొప్ప పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే ద్వారావతి కూడా ఉంది, ఇక్కడ ప్రసిద్ధ వాసుదేవ కృష్ణుడు నివసిస్తున్నాడు.

 భీముని 18 మంది చెడ్డ రాజుల జాబితా 

మహాభారతం, 5వ పర్వం, 74వ అధ్యాయం: ధర్మం అంతరించిపోయినప్పుడు, అసురుల వంశంలో సంపదలతో విలసిల్లుతూ, శక్తితో ప్రకాశిస్తూ కలి ఎలా జన్మించాడో, అదే విధంగా హైహయులలో ఉదావర్తుడు జన్మించాడు. నేపులలో జనమేజయుడు, తాలజంఘులలో బహులుడు, క్రిములలో గర్విష్ఠుడైన వసువు, సువీరులలో అజవిందుడు, సౌరాష్ట్రులలో రుషర్ధికుడు, వలిహులలో అర్కజుడు, చీనులలో ధౌతమూలకుడు, విదేహులలో హయగ్రీవుడు, మహౌజసులలో వరాయువు, సుందరులలో బాహువు, దీప్తాక్షులలో పురూరవుడు, చేదులు, మత్స్యులలో సహజుడు, ప్రవీరులలో వృషధ్వజుడు, చంద్ర-వత్స్యులలో ధారణుడు, ముకుటులలో బిగహనుడు, నందివేగులలో సముడు జన్మించారు. ఈ నీచమైన వ్యక్తులు ప్రతి యుగాంతంలో తమ బంధువుల నాశనానికి తమ తమ వంశాలలో ఉద్భవిస్తారు.

 కురుక్షేత్ర యుద్ధం 

మహాభారతం, 6వ పర్వం, 20వ అధ్యాయం: వృష్ణి, భోజ వంశాలకు చెందిన బలమైన రథ యోధులచే బాగా రక్షించబడిన పెద్ద సైన్యం, ఆయుధాలు ధరించి యుద్ధ విద్యలలో ప్రావీణ్యం ఉన్న సౌరాష్ట్ర యోధులతో కలిసి, కృతవర్మ నాయకత్వంలో కౌరవ సైన్యానికి దక్షిణ దిశగా కదిలింది.

 యుద్ధానంతరం అర్జునుని సైనిక దండయాత్ర 

మహాభారతం, 14వ పర్వం, 83వ అధ్యాయం: అర్జునుడు, ద్రావిడులు, ఆంధ్రులు, భయంకరమైన మహిషకులు, కొల్వ కొండజాతి వారితో యుద్ధం జరిగింది. ఎటువంటి భయంకరమైన పోరాటాలు చేయకుండానే ఆ తెగలను లోబరుచుకుని, అర్జునుడు గుర్రం అడుగుజాడల్లో సౌరాష్ట్రుల దేశానికి వెళ్ళాడు. అక్కడి నుంచి ప్రభాసకు వెళ్ళాడు. ఆ తర్వాత వృష్ణి వంశ వీరుల రక్షణలో ఉన్న అందమైన నగరం ద్వారావతికి వెళ్ళాడు. కురు రాజు పంపిన అందమైన అశ్వమేధ గుర్రం ద్వారావతికి చేరుకున్నప్పుడు, యాదవ యువకులు ఆ ఉత్తమ అశ్వంపై బలాన్ని ఉపయోగించారు. అయితే, ఉగ్రసేన మహారాజు వెంటనే బయటకు వెళ్లి ఆ యువకులు తలపెట్టిన పనిని చేయకుండా అడ్డుకున్నాడు.

 మూలాలు 
కిసరి మోహన్ గంగూలీ, The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa Translated into English Prose, 1883-1896.

 బాహ్య లింకులు 

వర్గం:మహా జనపదాలు
వర్గం:మహాభారత రాజ్యాలు