చార్ బటియా విమాన స్థావరం

చార్ బటియా విమాన స్థావరం(ICAO: VE62) భారతదేశం తూర్పు భాగంలో ఉన్న ఒడిశా రాష్ట్రం, కటక్ నగరానికి సుమారు 12 కిలోమీటర్ల ఉత్తరంగా, చర్బాటియా పట్టణ సమీపంలో ఉంది.

 చరిత్ర 
ద్వితీయ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో బ్రిటిష్ పాలన సమయంలో ఈ ఎయిర్‌స్ట్రిప్ నిర్మించబడింది. యుద్ధం ముగిసిన తరువాత ఇది వదిలివేయబడింది.

 సీ ఐ ఏ  (CIA ) వినియోగం 
చైనా–భారత్ యుద్ధ సమయంలో, అప్పటి భారత ప్రధాని జయహర్ లాల్ నెహ్రూ  భారత–చైనా సరిహద్దును గమనించేందుకు   సీ ఐ ఏ (Central Intelligence Agency,అమెరికా)  కు చెందిన లాక్‌హీడ్ U-2 గూఢచర్య విమానాలు భారత గగనతలంపై ప్రయాణించేందుకు అనుమతి ఇచ్చారు.

తదుపరి సంవత్సరం చార్_బటియా వైమానిక స్థావరాన్ని మరింత పునరుద్ధరించారు. 1964 నుంచి 1967 వరకు ఈ స్థావరాన్నిసీ ఐ ఏ  వినియోగించింది. ఈ కాలంలో అనేక U-2 గూఢచర్య మిషన్లు ఇక్కడి నుంచి నిర్వహించబడ్డాయి.

1960ల మధ్యలో మొదటి విమానం అందించబడింది. అది ద్వితీయ ప్రపంచ యుద్ధ కాలానికి చెందిన C-46 కమాండో విమానం. ఈ విమానంలో ఆక్సిజన్ పంపిణీ వ్యవస్థ, గూఢచర్య ఎలక్ట్రానిక్స్, రికార్డింగ్ పరికరాలు అమర్చబడ్డాయి. ఈ పనులు తైవాన్‌లోని తైనాన్ ప్రాంతంలోని ఎయిర్ అమెరికా స్థావరంలో నిర్వహించబడ్డాయి. రూపకల్పన పర్యవేక్షణ బాధ్యత ఇంజనీర్ కెంట్ విలియంసన్ వద్ద ఉంది. ఆయన అనుభవజ్ఞులైన సిబ్బందితో కలిసి చార్_బటియావచ్చి ఆపరేటర్లు, నిర్వహణ సిబ్బందికి శిక్షణ ఇచ్చారు. తరువాత గూఢచర్య సామర్థ్యం పెంచేందుకు ప్రత్యేకంగా సన్నద్ధం చేసిన బోయింగ్ 727 జెట్ విమానాలు, గల్ఫ్‌స్ట్రీమ్ III జెట్ విమానాలు వినియోగంలోకి వచ్చాయి.

 విస్తరణ ప్రణాళికలు, రద్దు 
ఈ వైమానిక స్థావరం సుమారు 2,000 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. 2011లో ఈ స్థావరాన్ని పూర్తిస్థాయి భారత వైమానిక దళ స్థావరంగా మార్చే ప్రణాళికను భారత ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఇందులో ఆరు C-130J సూపర్ హెర్క్యులిస్ రవాణా విమానాలను మోహరించాలనే ఉద్దేశం ఉంది.

తరువాత ఈ ప్రణాళికను రద్దు చేశారు. C-130 హెర్క్యులిస్ రవాణా యూనిట్‌ను పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని పానాగఢ్ వైమానిక స్థావరానికి తరలించారు.

 ఏవియేషన్ రీసెర్చ్ సెంటర్ 
చార్_బటియా వైమానిక స్థావరంలో భారత  గూఢచర్య సంస్థకు చెందిన ఏవియేషన్ యూనిట్, ఏ ఆర్ సీ (Aviation Research Centre) యొక్క వైమానిక గూఢచర్య కేంద్రం ఉంది. భారతదేశ ప్రధాన విదేశీ గూఢచర్య సంస్థ అయిన ఆర్ ఏ డబ్లూ ( Research and Analysis Wing)  వఏ ఆర్ సీ ద్వారా గూఢచర్య విమానాలను నడుపుతుంది. ఈ విమానాల్లో ఎలక్ట్రానిక్ పర్యవేక్షణ పరికరాలు, అధిక ఎత్తుల నుంచి లక్ష్యాలను చిత్రీకరించగల దీర్ఘశ్రేణి కెమెరాలు 
అమర్చబడ్డాయి.ఈ సంస్థను ప్రారంభంలో విదేశాంగ శాఖ  పరిధిలో ఉంచారు. 7 సెప్టెంబర్ 1963న దీనిని అధికారికంగా ఏర్పాటు చేశారు. చర్బాటియా వైమానిక స్థావరంలో కార్యాచరణ నిర్వాహకుడిగా యాక్టింగ్ గ్రూప్ కెప్టెన్ లాల్ సింగ్ గ్రేవాల్   నియమితులయ్యారు. తరువాత కాలంలో ఈ సంస్థను Prime Minister’s Secretariat పరిధికి బదిలీ చేశారు. ఏ ఆర్ సీ కు ఒక ఆపరేషన్స్ మేనేజర్ నాయకత్వం వహించేవారు. ఆయనకు అసిస్టెంట్ ఆపరేషన్స్ మేనేజర్, కమాండర్ – ఎయిర్ వింగ్ సహకారం అందించేవారు.సిబ్బంది మూడు వేర్వేరు ఫ్లీట్ల నుంచి నియమించబడ్డారు. అవి కెన్బెరా ఫ్లీట్, రవాణా ఫ్లీట్, హెలికాప్టర్ ఫ్లీట్. రవాణా ఫ్లీట్‌లో An-12, C-46, C-90 విమానాలు ఉన్నాయి. హెలికాప్టర్ ఫ్లీట్‌లో Mi-4, Mi-8, అలోయెట్ హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి.

 బాహ్య మూలాలు 
చార్_బటియా_విమాన_స్థావరం మేపులో 

మూలాలు 
వర్గం:Coordinates on Wikidata