బీజమండల్

బీజమండల్ అనేది మధ్యప్రదేశ్ ఖజురహో సమీపంలోని జట్కరా గ్రామంలో శిథిలమైన ఆలయం. ఇక్కడ తవ్వకాలు పూర్తిగా చేయలేదు, అన్వేషణ పూర్తికానూ లేదు. దీని పొడవు 34.60 మీటర్లు. సుమారు 30 మీటర్ల పొడవుతో, ఖజురహో లోని అతిపెద్ద ఆలయమైన కందారియా కంటే ఇది పొడవు.

 స్థానం, పురావస్తు ఆసక్తి 
విజయ ఆలయం అని పిలువబడే బీజమండల్ విదిశా-అశోక్ నగర్ రహదారిపై ఈద్గా స్క్వేర్ నుండి 2 కి. మీ. ల దూరంలో ఉంది. ఇది పురావస్తుశాస్త్రపరంగా ఆసక్తికరమైన వస్తువులతో సమృద్ధిగా ఉంది. ఈ భవనం 8వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడిందని, తరువాత 11వ శతాబ్దం రెండవ భాగంలో పరమారా కాలంలో చక్రవర్తి నరవర్మన్ పునర్నిర్మించాడని చెబుతారు. నరవర్మన్ చక్రవర్తి విజయ అని కూడా పిలువబడే చార్చిక దేవత భక్తుడు కాబట్టి, ఈ మైలురాయిని విజయ ఆలయం అని పిలుస్తారు. ఈ భవనం ఎన్నడూ పూర్తి కాలేదు, దీనిని ఆలయ పునాది చుట్టూ లభించిన చెక్కిన గూళ్లు, అసంపూర్తిగా ఉన్న నిర్మాణ ముక్కలు సులభంగా చూడవచ్చు. ముఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు కాలంలో (AD1) ఈ ఆలయాన్ని ఔరంగజేబు కూల్చివేసి, కూల్చివేసిన ఆలయ అవశేషాలపై ఒక మసీదును నిర్మించి, దానికి "ఆలంగీర్ మసీదు" (సుమారు 1682) అని పేరు పెట్టాడు. మసీదు నిర్మించిన తరువాత చాలా సంవత్సరాలు ముస్లింలు మసీదులో ఆరాధించడం ప్రారంభించారు. 

1991లో, పట్టణంలో రాత్రి భారీ వర్షం కురవడంతో మసీదు గోడల్లో ఒకటి కూలిపోయింది. ఈ విధ్వంసం కారణంగా, 300 సంవత్సరాలకు పైగా మసీదు లోపల ఉన్న అనేక హిందూ విగ్రహాలు బహిర్గతమయ్యాయి, ఇది హిందూ ఆలయం అని ప్రజల దృష్టికి తీసుకువచ్చారు. ఆర్కియలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ఏఎస్ఐ) జరిపిన దర్యాప్తులో హిందూ విగ్రహాలను ఉత్తరాన ఉన్న వేదిక కింద ఖననం చేసినట్లు కనుగొన్నారు, వీటిని ముఖ్యంగా ఈద్ రోజులలో నిర్వహించే ప్రార్థనా మందిరంగా ఉపయోగించారు.  (1972-1974) లో తవ్వకం సమయంలో మహిషాసుర్ మర్దిని, గణేశుడి బొమ్మలు కూడా కనుగొనబడ్డాయి. దురదృష్టవశాత్తు, పరిశోధన చేస్తున్న ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా అధికారికి తాత్కాలిక నిషేధం విధించబడింది. ఫలితంగా, మొత్తం దర్యాప్తు జరుగుతున్నందున, ఆ సమయంలో పట్టణ కలెక్టర్ను ఆయన ఆదేశాల మేరకు బదిలీ చేశారు. హిందూ, ముస్లింల మధ్య అల్లర్లు జరగకుండా ఉండేందుకు ప్రభుత్వం ఈ స్టే విధించింది. ఈ కేసు ఇంకా కోర్టులోనే ఉంది, కానీ శాంతి, సామరస్యాన్ని కాపాడటానికి, ఈ కేసు యథాతథ స్థితిలో ఉంది. దీనికి బి. మండల్ ఖజురాహోతో సంబంధం లేదు. 

కన్నింగ్హామ్, ఫనికాంత మిశ్రా దీనిని గ్గ్రాపతి కొక్కల శాసనంలో పేర్కొన్న వైద్యనాథ్ ఆలయంగా భావిస్తారు.

ఖజురహో సమీపంలో కనిపెట్టబడని 18 దిబ్బలలో ఇది ఒకటి. ఇతర దిబ్బలను తవ్వడానికి ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియాకు అధికారం లేదు.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 ఖజురహో
 గ్రహపతి కోకల శాసనం

 మూలాలు 

వర్గం:మధ్యప్రదేశ్‌లోని హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:బుందేల్‌ఖండ్
వర్గం:ఛత్తర్‌పూర్
వర్గం:మధ్యప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:ఖజురాహో
వర్గం:హిందూ దేవాలయాల నుండి మార్పు చేసిన మసీదులు
వర్గం:భారతదేశంలోని పూర్వ హిందూ దేవాలయాలు