హీరాలాల్ శాస్త్రి

పండిట్ హీరాలాల్ శాస్త్రి (24 నవంబర్ 1899 – 28 డిసెంబర్ 1974) భారత రాజకీయ నాయకుడు. ఉత్తర భారతదేశంలోని భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి తొలి ముఖ్యమంత్రిగా సేవలందించారు. ఆయన మాణిక్య లాల్ వర్మ తరువాత యునైటెడ్ రాజస్థాన్ యొక్క మూడవ ముఖ్యమంత్రి గా కూడా పనిచేశారు. ఆయన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ సభ్యుడు.Sharma, N (2000). Transition from Feudalism to Democracy, Jaipur: Aalekh Publishers, , p. 62

ప్రారంభ జీవితం
హీరాలాల్ శాస్త్రి జోబ్నేర్లోని ఒక రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన ప్రాథమిక విద్యను జోబ్నేర్‌లోనే పూర్తిచేశారు. 1920లో సాహిత్య శాస్త్రి పట్టా పొందారు. 1921లో జైపూర్ మహారాజా కాలేజీ నుండి బి.ఏ. పరీక్షలో ప్రథమ స్థానంలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు.

1921లో జైపూర్ రాష్ట్ర సేవలో చేరి, హోం మరియు విదేశాంగ విభాగాల్లో కార్యదర్శిగా ఎదిగారు. 1927లో ఆ పదవికి రాజీనామా చేశారు.

బనస్థలి విద్యాపీఠ స్థాపన
1929లో హీరాలాల్ శాస్త్రి జైపూర్‌కు 72 కి.మీ దూరంలోని వెనుకబడిన బనస్థలి గ్రామాన్ని ఎంపిక చేసి అక్కడ ‘జీవన్ కुटీర్’ను స్థాపించారు. గ్రామీణ పునర్నిర్మాణ కార్యక్రమాలను అమలు చేయడానికి సామాజిక కార్యకర్తలను తయారుచేశారు.

1935 అక్టోబర్ 6న హీరాలాల్ శాస్త్రి మరియు రతన్ శాస్త్రి స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల సహకారంతో బనస్థలి విద్యాపీఠ్ను స్థాపించారు. ఇది ఆయన మొదటి వివాహంలో పుట్టిన కుమార్తె శాంతాబాయి జ్ఞాపకార్థంగా స్థాపించబడింది.

ఈ విద్యాసంస్థలో తయారైన కార్యకర్తలు తరువాత రాజ్‌పుతానా రాష్ట్రాల్లో రాజకీయ చైతన్యానికి మార్గదర్శకులయ్యారు.

రాజకీయ జీవితం
1937లో ఆయన జైపూర్ రాష్ట్ర ప్రజా మండల్లో చేరి, రెండు సార్లు ప్రధాన కార్యదర్శిగా మరియు రెండు సార్లు అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. 1939లో పౌర హక్కుల సాధన కోసం ప్రజా మండల్ సత్యాగ్రహాన్ని నడిపి ఆరు నెలల జైలు శిక్ష అనుభవించారు.

1947లో ఆయన ఆల్ ఇండియా స్టేట్స్ పీపుల్స్ కాన్ఫరెన్స్ ప్రధాన కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యారు. అదే సంవత్సరంలో భారత రాజ్యాంగ సభకు ఎన్నికయ్యారు.

1948 మార్చి 27న జైపూర్ రాష్ట్రంలో ప్రజాప్రతినిధి ప్రభుత్వం ఏర్పడినప్పుడు ఆయన రాష్ట్ర ప్రధానమంత్రిగా నియమితులయ్యారు.Sharma, N (2000). Transition from Feudalism to Democracy, Jaipur: Aalekh Publishers, , p. 55 1949 మార్చి 30న రాజస్థాన్ రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పుడు ఆయన తొలి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. పూర్వ రాజ్యాలను సమగ్ర ఆధునిక పరిపాలనలో విలీనం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

1951 జనవరి 5న ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసి, తరువాత రెండవ లోక్‌సభ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యారు. 1974 డిసెంబర్ 28న మరణించారు.

గౌరవాలు
1976 నవంబరులో భారత తపాలా శాఖ హీరాలాల్ శాస్త్రి గౌరవార్థం స్మారక తపాలా స్టాంపును విడుదల చేసింది.

మూలాలు

Category:1899 births
Category:1974 deaths
Category:రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రులు
Category:రాజస్థాన్ ప్రజలు
Category:భారత రాజ్యాంగ సభ సభ్యులు
Category:1957–1962 లోక్‌సభ సభ్యులు
Category:జైపూర్ జిల్లా ప్రజలు
Category:రాజస్థాన్ నుండి లోక్‌సభ సభ్యులు
Category:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
Category:టోంక్ జిల్లా ప్రజలు