గోకర్ణనాథేశ్వర ఆలయం

గోకర్ణనాథేశ్వర ఆలయం (కుద్రోళి శ్రీ గోకర్ణనాథ క్షేత్రం) భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రం, మంగళూరు నగరంలోని కుద్రోళి ప్రాంతంలో ఉంది. దీనిని నారాయణ గురు ప్రతిష్టించారు. ఇది శివ స్వరూపమైన గోకర్ణనాథునికి అంకితం చేయబడింది. ఈ ఆలయాన్ని 1912లో అధ్యక్ష హోయిగెబజార్ కోరగాప్ప నిర్మించారు. ఈ ఆలయాన్ని బిల్లావ సామాజిక వర్గం వారు మూల క్షేత్రంగా పరిగణిస్తారు. ఈ ఆలయం మంగళూరు నగర కేంద్రం నుండి 2 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఆలయ గోపురం వివిధ దేవుళ్ళు, దేవతల కుడ్యచిత్రాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. ఈ చిత్రాలు హిందూ ఇతిహాసాలు, పురాణాలలోని ఘట్టాలను వివరిస్తాయి.

 చరిత్ర 

 ఆవిర్భావం 
బిల్లావలు పశ్చిమ కనుమలు, కర్ణాటక పశ్చిమ తీరప్రాంతానికి చెందిన మూలవాసులు. ఈ నాగరికత ఎంతో అభివృద్ధి చెందింది. వీరు సంభాషించుకోవడానికి "తుళు" అనే సొంత భాషను (మాతృభాష/మాండలికం) అభివృద్ధి చేసుకున్నారు.
వీరికి "గారడీలు" అనే సొంత యుద్ధ విద్యాలయాలు ఉన్నాయి. "కోల" అనే ఆధ్యాత్మిక ఆచరణ ఉంది.
వీరికి "యక్షగానం" (పడువలపాయ - తెంకుతిట్టు) అనే ప్రత్యేక నృత్య రూపం (ప్రదర్శన కళ) ఉంది.
బిల్లావ నాగరికత పురాతనమైనదైనప్పటికీ, సమాజంగా చాలా వ్యవస్థీకృతంగా ఉండేది. దీనికి ఉదాహరణ పని విభజన:

 అమీన్ - భూమి, భూమి కొలతలలో నైపుణ్యం కలిగిన బిల్లావల సమూహం
 పూజారి - ఆధ్యాత్మిక ఆచరణలలో నైపుణ్యం కలిగిన బిల్లావల సమూహం (ప్రధానంగా గణములు, దైవాలు లేదా శివుడు, పార్వతి అంశల ఆరాధన). ఈ ఆరాధన ద్వారా శివుడిని సులభంగా చేరుకోవచ్చని వారు నమ్ముతారు.
 వైద్య - ఔషధాల తయారీలో నైపుణ్యం కలిగిన బిల్లావల సమూహం
 సువర్ణ - బంగారం, వెండి, విలువైన రాళ్ళ పనిలో నైపుణ్యం కలిగిన బిల్లావల సమూహం
 బంగేర - పడవ తయారీ, చేపల (సముద్ర ఆహారం) వ్యాపారంలో నైపుణ్యం కలిగిన బిల్లావల సమూహం
 కోటియన్ - గిడ్డంగులు, కోటల నిర్వహణలో నైపుణ్యం కలిగిన బిల్లావల సమూహం
 కుక్కియన్ - మామిడి తోటల నిర్వహణలో నైపుణ్యం కలిగిన బిల్లావల సమూహం
 కుందర్ - మట్టి పాత్రలు, రాతి కళాఖండాలు, చెక్కడం పనిలో నైపుణ్యం కలిగిన బిల్లావల సమూహం
 తల్వార్ - కత్తుల తయారీలో నైపుణ్యం కలిగిన బిల్లావల సమూహం

ఇంకా అనేక ఇతర విభాగాలు ఉన్నాయి, బిల్లావలు వీటిని ఇప్పటికీ ఇంటిపేర్లుగా వాడుతున్నారు.
బిల్లావ నాగరికత పురాతనమైనప్పటికీ, అంతర్గతంగా పని విభజనతో ఎంతో వ్యవస్థీకృతంగా ఉంటూనే, బాహ్యంగా "బిల్లావలు" అనే ఒకే సమూహంగా ఉండేవారు.

పోర్చుగీసు, ఇస్లామిక్ పాలకులు (టిప్పు సుల్తాన్/హైదర్ అలీ), బ్రిటిష్ వంటి ఆక్రమణదారుల అణచివేత ఉన్నప్పటికీ, బిల్లావలు వారి పోరాట పటిమ, మేధస్సు కారణంగా తమ సాంస్కృతిక ఆచరణలను, అస్తిత్వాన్ని కాపాడుకోగలిగారు. మంగళూరు (దక్షిణ కన్నడ), ఉడిపి వంటి వారి మూల స్థానాలలో వీరు అత్యధిక జనాభా కలిగి ఉన్నారు.

బిల్లావల మొదటి సామ్రాజ్యం క్రీ.పూ. 200 ప్రాంతంలో ఉన్న చేర సామ్రాజ్యం.

చేర వంశపు రాజులకు (క్రీ.పూ 200 - క్రీ.శ 1100) "విల్లవర్" (బిల్లావ) అనే బిరుదు ఉండేది. అనేక విల్లవర్/బిల్లావ వంశాలు కలిసి దక్షిణ భారతదేశంలోని పశ్చిమ తీరం, పశ్చిమ కనుమల వెంబడి ప్రారంభ చేర సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారని తెలుస్తోంది. ప్రారంభ చేర రాజులు ముజిరిస్ ప్రాంతంలో ఉండేవారు. ముజిరిస్ అనేది నైరుతి కర్ణాటకలోని మంగళూరు ప్రాంతంగా గుర్తించబడింది. చేర రాజ్య జెండాలపై విల్లు, బాణం (బిల్లు/విల్లు, బాణ) చిహ్నం ఉండేది. బిల్లావ పదానికి సంబంధించి విల్లు (బిల్లు) చిహ్నం కలిగిన చేర సామ్రాజ్యపు వెండి నాణేలు లభించాయి. ఆ తరువాత వారు ఇప్పటి తమిళనాడు ప్రాంతాలను జయించారు, అందుకే అనేక తమిళ పదాలు వీరి బిరుదులు, వ్యవహారికాలలో కనిపిస్తాయి. తరువాత నాగలు (ఉదాహరణకు శెట్టిలు - వీరు తమను నాగ క్షత్రియులుగా భావిస్తారు), జైనుల రాకతో ఆ ప్రాంతంలోని చేర రాజ్య సాంస్కృతిక ఆచరణలు ప్రభావితమయ్యాయి. ఉదాహరణకు నాగ ఆరాధన, జైన సన్యాసి ఆశ్రమాల నిర్మాణం. పాండ్యులు, చోళుల వంటి ఇతర సామ్రాజ్యాల పెరుగుదలతో, క్రీ.శ 5వ శతాబ్దం నుండి చేర సామ్రాజ్యం అంతమవ్వడం మొదలైంది.

కౌటిల్యుడు (చాణక్యుడు) (క్రీ.పూ 3-4 శతాబ్దం), కాత్యాయనుడు (క్రీ.పూ 3-4 శతాబ్దం), పతంజలి (క్రీ.పూ 5 శతాబ్దం) వంటి వారు చేర సామ్రాజ్యం గురించి క్లుప్తంగా ప్రస్తావించారు.

విజయనగర సామ్రాజ్యానికి చెందిన తుళువ వంశం (1491 - 1570 క్రీ.శ) మరొక ప్రసిద్ధ సామ్రాజ్యం. విజయనగర సామ్రాజ్యానికి చెందిన కృష్ణదేవరాయలు తుళు మాట్లాడేవారు. కర్ణాటక తీరప్రాంతం, ముఖ్యంగా మంగళూరు (దక్షిణ కన్నడ), ఉడిపి ప్రాంతాల్లో మాత్రమే తుళు మాట్లాడతారు. బిల్లావలు తుళు మాట్లాడే మూలవాసులు కాబట్టి, ఈ వంశం, దాని యుద్ధవీరులు కచ్చితంగా వారిలో భాగమే.

బిల్లావ సామాజిక వర్గం  ఆధ్యాత్మిక రంగంలో తమకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని ఏర్పరుచుకోవాలనుకున్నారు. బిల్లావ సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా తమ దైవమైన శివునికి ఆధ్యాత్మిక సేవలు అందించాలని వారు ఆకాంక్షించారు. ఈ నేపథ్యంలో బిల్లావ నాయకుడు, వ్యాపారవేత్త అయిన అధ్యక్ష కోరగాప్ప ఈ ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణకు గురువును కోరుతూ చొరవ తీసుకున్నారు.

అధ్యక్ష కోరగాప్ప బిల్లావ పెద్దల బృందంతో 1908లో శ్రీ నారాయణ గురువును సందర్శించారు. బిల్లావలకు మార్గనిర్దేశం చేసి, ఆలయ నిర్మాణానికి సహకరించాలని ఆయన శ్రీ నారాయణ గురువును ఆహ్వానించారు.

ఈ ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణలో మార్గనిర్దేశం చేయడానికి ఆ సామాజిక వర్గానికి నారాయణ గురు రూపంలో ఒక మెస్సయ్య లభించారు. ఆధ్యాత్మికతలో అపార జ్ఞానం, అనుభవం ఉన్న నారాయణ గురు, బిల్లావలకు తమ దైవమైన శివుని ఆలయాన్ని నిర్మించడానికి సరైన మార్గదర్శిగా నిలిచారు.

అధ్యక్ష కోరగాప్ప మంగళూరులో ప్రముఖ వ్యాపారవేత్త, ఆయనకు పెద్ద పలకల (టైల్స్) కర్మాగారం ఉండేది. 1900లలో ఆయన మధ్యప్రాచ్యం, ఆఫ్రికా, సింగపూర్, మలేషియా, శ్రీలంక, మయన్మార్ వంటి దేశాలతో విస్తృత వ్యాపార సంబంధాలు కలిగి ఉండేవారు. ప్రధానంగా మంగళూరు పలకలు, ఎండు కొబ్బరి, సుగంధ ద్రవ్యాలు, ఇతర ప్రకృతి ఉత్పత్తుల వ్యాపారం చేసేవారు.

శ్రీ నారాయణ గురు మంగళూరు వచ్చినప్పుడు, ఆలయానికి అనువైన స్థలాన్ని ఎంపిక చేయడానికి అధ్యక్ష కోరగాప్ప ఆయనకు గుర్రపు బండిని ఏర్పాటు చేశారు. నారాయణ గురు ములిహితిలు (ఇక్కడ నాథ్ సంప్రదాయ సాధువుల లింగ రూప ఆరాధన ఎక్కువగా జరిగేది), కుద్రోళి ప్రాంతాల మధ్య కుద్రోళిని ఎంపిక చేశారు.

శ్రీ నారాయణ గురు, అధ్యక్ష కోరగాప్ప ఇంటిలో కూర్చుని ఆలయ నిర్మాణంతో సహా వివిధ విషయాలపై చర్చించిన "కుర్చీ"ని కోరగాప్ప కుటుంబం ఇప్పటికీ భద్రంగా ఉంచింది.

అధ్యక్ష కోరగాప్ప 1912లో ఆలయ నిర్మాణానికి అవసరమైన భూమి, నిధులను సమకూర్చి, శ్రీ నారాయణ గురు ఆశీర్వాదాలు, ఆధ్యాత్మిక మార్గనిర్దేశం తీసుకున్నారు. శివలింగాన్ని శ్రీ నారాయణ గురు స్వయంగా తెచ్చారు.

 పునరుద్ధరణ 
అధ్యక్ష కోరగాప్ప కుమారుడు శ్రీ హెచ్. సోమసుందర్ అధ్యక్షుడిగా ఉన్న సమయంలో ఆలయ పునరుద్ధరణకు కృషి జరిగింది. శ్రీ హెచ్. సోమసుందర్, విశ్వనాథ్ కలిసి దీని కోసం శ్రీ జనార్ధన్ పూజారిని సంప్రదించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా మంగళూరు, ఉడిపి, ముంబై ప్రజల సహకారంతో ఆలయ పునరుద్ధరణ ప్రారంభమైంది.
స్థపతి కె. దక్షిణామూర్తి ఈ ఆలయాన్ని పాత కేరళ శైలి నుండి ప్రస్తుత చోళ వాస్తుశైలిలో రూపొందించి నిర్మించారు. కొత్త గోపురం 60 అడుగుల ఎత్తుతో చాలా అందంగా ఉంటుంది. పునరుద్ధరించిన గోకర్ణనాథ క్షేత్రాన్ని 1991లో భారత మాజీ ప్రధాని రాజీవ్ గాంధీ ప్రారంభించారు. ఎన్నికల ర్యాలీలో ఆయన హత్యకు కొద్దికాలం ముందు ఇది జరిగింది. 1966లో ఆలయ ప్రవేశద్వారం వద్ద నారాయణ గురు పాలరాతి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించారు. తరువాత భక్తులు దీనికి రత్నాలతో పొదిగిన కిరీటాన్ని బహూకరించారు. పునరుద్ధరణకు దాదాపు కోటి రూపాయలు ఖర్చయిందని అంచనా. ఇప్పుడు ఇది మంగళూరులోని అతిపెద్ద ఆలయాలలో ఒకటిగా మారింది.కుద్రోళి శ్రీ గోకర్ణనాథేశ్వర ఆలయం

తరువాత 2007లో గోకర్ణనాథ క్షేత్ర ప్రవేశద్వారం వద్ద భగవాన్ హనుమాన్ మందిరాన్ని నిర్మించారు. ఈ హనుమాన్ మందిరం క్షేత్రానికి మరింత శోభను చేకూరుస్తుంది.

హెచ్. కోరగాప్ప, హెచ్. సోమప్ప, వారి కుటుంబ సభ్యుల సమాధులు మంగళూరులోని అత్తావర్‌లో ఉన్న గోరి గుడ్డే (స్మశానవాటిక) కుటుంబ స్థలంలో ఉన్నాయి. శ్రీ కోరగాప్ప తల్లి ఉగ్గప్పు సమాధిని శ్రీ కోరగాప్ప స్వయంగా గోరి గుడ్డేలో నిర్మించారు.

అధ్యక్ష కోరగాప్ప (వ్యాపారంలో కలిసిరావడానికి కొన్నిసార్లు 'K' బదులుగా 'C' Coragappa అని వాడేవారు) గణేశపురి భగవాన్ నిత్యానంద భక్తుడు కూడా. బందర్‌లోని గూడ్స్ షెడ్ రోడ్లో ఉన్న అధ్యక్ష కోరగాప్ప నివాసంలో భగవాన్ అనేక అద్భుతాలు చేశారు. భగవాన్ నిత్యానంద, అధ్యక్ష కోరగాప్పల మొదటి సమావేశం గురించి బేవినకొప్ప నిత్యానంద ధ్యాన మందిరానికి చెందిన స్వామి విజయానంద రాసిన "అవధూత భగవాన్ నిత్యానంద" పుస్తకంలోని 31వ పేజీలో వివరించబడింది.

ప్రస్తుతం అధ్యక్ష కోరగాప్ప మనుమడు హెచ్.ఎస్. సాయిరామ్ అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు. ఆయన ఆధ్యాత్మికత ద్వారా ప్రజలను శక్తివంతం చేయాలనే అధ్యక్ష కోరగాప్ప వారసత్వాన్ని, దార్శనికతను కొనసాగిస్తున్నారు. సాయిరామ్ ఆలయ వైభవాన్ని పెంచడానికి కృషి చేస్తున్నారు, ఇందులో భాగంగా ఆయన స్వయంగా కేరళ వెళ్ళి డిజైనర్లచే రూపొందించబడిన మహాస్తంభాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

 నారాయణ గురు అద్భుతాలు 
అద్వైత సిద్దాంత రంగంలో తన ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణలకు నారాయణ గురు దక్షిణ భారతదేశంలో పూజించబడ్డారు. ఆయన ప్రజలకు సహాయం చేస్తూ అనేక అద్భుతాలుఅద్భుతాలు sreenarayanaguru.in  చేశారు.

 పండుగలు 
287x287px|thumb|ఆలయ కోనేరు, శివుని విగ్రహం|leftఈ ఆలయంలో అనేక పండుగలను జరుపుకుంటారు. మహా శివరాత్రి, కృష్ణాష్టమి, గణేశ చతుర్థి, నాగ పంచమి, దీపావళి, నవరాత్రి, శ్రీ నారాయణ జయంతి పండుగలను సంప్రదాయబద్ధంగా, వైభవంగా జరుపుకుంటారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా భక్తులు ఇక్కడికి వస్తారు. ఈ ఆలయానికి ముల్కి, ఉడిపి, కాట్పాడిలలో శాఖలు ఉన్నాయి.

శ్రీ నారాయణ గురు జయంతిని ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. క్షేత్రాన్ని సందర్శించే భక్తులకు నిత్య అన్నదాన కార్యక్రమం కూడా జరుగుతుంది.

సామూహిక శ్రీ సత్యనారాయణ పూజ, శ్రీ శని పూజ, ఉచిత సామూహిక వివాహాలు, అర్హులైన విద్యార్థులకు ఉపకార వేతనాల పంపిణీ వంటివి ఇక్కడ సంప్రదాయాలు. నేడు ఈ క్షేత్రం అన్ని మతాలు, వర్గాల భక్తులను ఆకర్షిస్తోంది. బిల్లావ సామాజిక వర్గం ఎంతో అభివృద్ధి చెందింది. భిన్నత్వంలో ఏకత్వాన్ని సూచిస్తూ, ఈ క్షేత్రాన్ని అన్ని మతాల సమ్మేళనంగా పిలవవచ్చు.

 నవరాత్రి 
దసరా పండుగను అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు. ఈ ఆలయ దసరా వేడుకలను మంగళూరు దసరా అని పిలుస్తారు. మంగళూరు దసరాను బి.ఆర్. కర్కేరా ప్రారంభించారు.నవరాత్రి సమయంలో శారదా మాత, మహా గణపతి విగ్రహాలతో పాటు, నవదుర్గల నిలువెత్తు విగ్రహాలను ఆకర్షణీయంగా ప్రతిష్ఠిస్తారు. ఈ కాలమంతా అన్ని మతపరమైన ఆచారాలను పాటిస్తారు. పండుగలో భాగంగా శకటాల ప్రదర్శన ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది, వీటిని మంగళూరు ప్రధాన రహదారులలో ఊరేగిస్తారు.గణేశుడు, ఆదిశక్తి మాత, శారదా మాత, నవదుర్గలైన శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి, చంద్రకాంత, కూష్మాండ, స్కందమాత, కాత్యాయని, మహాకాళి, మహాగౌరి, సిద్ధిధాత్రి మాతల విగ్రహాలను పూజించడం ద్వారా మంగళూరు దసరాను అద్భుతంగా జరుపుకుంటారు. నవరాత్రి తొమ్మిది రోజులూ ఈ విగ్రహాలకు ఘనంగా పూజలు జరుగుతాయి. పదవ రోజున మంగళూరు దసరా ఘనమైన ఊరేగింపులో ఈ విగ్రహాలను నగరం అంతటా తిప్పుతారు; మరుసటి రోజు ఉదయం ఊరేగింపు తిరిగి గోకర్ణనాథ క్షేత్రానికి చేరుకుంటుంది, అక్కడ ఆలయ ఆవరణలోని సరస్సులో విగ్రహాలను నిమజ్జనం చేస్తారు.

 రవాణా సౌకర్యాలు 

ఈ ఆలయం కుద్రోళిలో ఉంది, ఇది మంగళూరు సెంట్రల్ రైల్వే స్టేషన్‌కు ఉత్తరాన సుమారు 5 కి.మీ దూరంలో ఉంది. స్టేట్ బ్యాంక్ నుండి బస్సు ద్వారా (రూట్ నం 1, 7, 13), కె.ఎస్.ఆర్.టి.సి, విమానాశ్రయం నుండి ఆటో రిక్షా, టాక్సీ ద్వారా ఈ ఆలయానికి చేరుకోవచ్చు.

 వివాదాలు 
సోనియా గాంధీ కోలుకోవాలని, 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో గెలవాలని శ్రీ జనార్ధన్ పూజారి ఆలయం చుట్టూ ఉరులు సేవ (నేలపై దొర్లుతూ చేసే సేవ) చేశారు. శ్రీ పూజారి ఈ ఆలయ పరిపాలనలో కీలక వ్యక్తి కాబట్టి, ఆలయ పాలకవర్గం మతంలోకి రాజకీయాలను చొప్పించిందనే విమర్శలు వచ్చాయి.

 చిత్ర మాలిక 

 ఇవి కూడా చూడండి 
 కర్ణాటకలోని విజయనగర కాలం నాటి దేవాలయాల జాబితా

 మూలాలు 

 బయటి లింకులు 
 మంగళూరు పేట
వర్గం:కర్ణాటక
వర్గం:కర్ణాటకలోని శివాలయాలు