శ్రీనివాసాచార్యుడు

చరిత్ర 
నారాయణశరణ దేవుడు (సా.శ. 1643–1679) రచించిన ఆచార్యచరితంలో వివరించిన సాంప్రదాయక దృక్పథం ప్రకారం శ్రీనివాసాచార్యుడు కృష్ణుడి మునిమనవడు. వజ్రనాభుడి పాలనలో జీవించాడు. కానీ మదన్ మోహన్ అగర్వాల్, విజయ్ రామ్‌నారేస్ వంటి ఆధునిక పండితులు, ఇతని బ్రహ్మ సూత్ర వ్యాఖ్యానాన్ని శంకరాచార్య, భాస్కరాచార్య, రామానుజాచార్య వంటి ఇతర ప్రముఖ వ్యాఖ్యాతల రచనలతో తులనాత్మక విశ్లేషణ చేయడం ద్వారా శ్రీనివాసాచార్యుడు దాదాపు 7వ శతాబ్దంలో జీవించాడని నిర్ధారించారు. ప్రొఫెసర్ ఆర్.వి. జోషి, స్వామి వ్రజవల్లభ శరణ్, ఎ.పి. భట్టాచార్య, బలదేవ దాస, స్వామి లలిత కృష్ణ గోస్వామి మహరాజ్ వంటి పండితులు ఇదే విధమైన దృక్పథాన్ని కలిగి ఉన్నారు.

 జీవితం 

సాంప్రదాయకంగా శ్రీనివాసాచార్యుడిని విష్ణువు దైవిక శంఖం పాంచజన్యం అవతారంగా (శంఖావతారం) పరిగణిస్తారు, ఇతను మధురలో కృష్ణుడి మునిమనవడు వజ్రనాభుడి పాలనలో జీవించాడని నమ్ముతారు.

మాఘ మాసం శుక్ల పక్షం ఐదవ రోజున నింబార్కాచార్యుడి ఆశ్రమంలో శ్రీనివాసాచార్యుడు జన్మించాడని చెబుతారు. ఇతని తండ్రి ఆచార్యపాదుడు, తల్లి లోకమతి, వీరిద్దరూ తమ పాండిత్యం, భక్తికి ప్రసిద్ధి చెందారు. సంప్రదాయం ప్రకారం ఆచార్యపాదుడు తన పాండిత్యం ద్వారా ప్రపంచాన్ని జయించాలనే లక్ష్యంతో నింబార్కుడి ఆశ్రమాన్ని సందర్శించాడు. సూర్యాస్తమయం సమీపిస్తున్నందున, అతను ఎలాంటి ఆహారాన్ని స్వీకరించడానికి నిరాకరించాడు. దానికి ప్రతిస్పందనగా, నింబార్కుడు అస్తమిస్తున్న సూర్యుడిని ఒక వేప చెట్టు (నింబ వృక్షం) పైన నిలిచేలా చేసి, ఆచార్యపాదుడు, అతని సహచరులు తమ భోజనాన్ని పూర్తి చేయడానికి వీలు కల్పించాడు. ఈ అద్భుతానికి ఆశ్చర్యపోయిన ఆచార్యపాదుడు నింబార్కాచార్యుడి శిష్యుడిగా మారి, ఆశ్రమంలోనే నివసించడం కొనసాగించాడు.

నింబార్కాచార్యుడు స్వయంగా శ్రీనివాసాచార్యుడికి గ్రంథాలను బోధించాడని, తన వేదాంత పారిజాత-సౌరభను అతనికి అంకితం చేశాడని, అతనికి బోధించడానికి దశశ్లోకిని రచించాడని చెబుతారు. నింబార్కుడు అతనికి రాధాష్టకం, కృష్ణాష్టకం కూడా బోధించాడు - ఇవి వరుసగా రాధ, కృష్ణుడిని స్తుతించే ఎనిమిది శ్లోకాలు. నింబార్కాచార్యుడి మార్గదర్శకత్వంలో ఈ శ్లోకాలను పఠించడం ద్వారా శ్రీనివాసాచార్యుడు రాధాకృష్ణుల దర్శనం పొందారని సంప్రదాయం చెబుతోంది.

తన శిష్యుడు విశ్వాచార్యుడితో కలిసి శ్రీనివాసాచార్యుడు విస్త్రృతంగా పర్యటించి, వైష్ణవ బోధనలను వ్యాప్తి చేశాడు, ఎంతో మందిని ఈ విశ్వాసం వైపు ఆకర్షితుల్ని చేశాడు.

 తత్వశాస్త్రం 

శ్రీనివాసాచార్యుడి తత్వశాస్త్రం స్వాభావిక భేదాభేద అనేది మూడు విధాలైన వాస్తవికతను వివరిస్తుంది, అవి:
బ్రహ్మం: అధిభౌతిక అంతిమ వాస్తవికత, అత్యున్నత నియంత్రకుడు.
చిత్: అనుభవించేవాడు అనగా చేతనైన జీవాత్మ (జీవాత్మ).
అచిత్: చైతన్యం లేని విశ్వం; లేదా అనుభవించబడే వస్తువు.
ఈ చట్రంలో, బ్రహ్మం మాత్రమే స్వతంత్ర తత్వం (స్వతంత్ర వాస్తవికత), కాగా జీవాత్మ, విశ్వం పరతంత్ర తత్వాలు (ఆధారపడిన వాస్తవికత). ఈ ఆధారం మధ్వాచార్యుడి తత్వశాస్త్రంలో వలె పూర్తి ద్వంద్వవాదాన్ని (ద్వైతం) సూచించదు, కానీ బ్రహ్మం, ఆత్మ, విశ్వం మధ్య ఒకేసారి భేదం, అభేదం సంబంధాన్ని చూపుతుంది.

 బ్రహ్మం 

శ్రీనివాసాచార్యుడు బ్రహ్మాన్ని అతీతమైన, అంతర్గతమైన విశ్వాత్మగా పరిగణిస్తాడు, దీనిని శ్రీ కృష్ణుడు, విష్ణువు, వాసుదేవుడు, పురుషోత్తముడు, నారాయణుడు, పరమాత్మ, భగవంతుడు మొదలైన వివిధ పేర్లతో సూచిస్తారు. అదేవిధంగా, నింబార్కాచార్యుడు తన వేదాంత కామధేను దశశ్లోకిలో శ్రీకృష్ణుడిని అతని భార్య రాధతో పాటు ప్రస్తావించాడు.

బ్రహ్మం అత్యున్నత అస్తిత్వం, అన్ని శుభ లక్షణాలకు మూలం, అంతుచిక్కని లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది. ఇది సర్వాంతర్యామి, సర్వజ్ఞుడు, అందరికీ ప్రభువు, అందరికంటే గొప్పవాడు. బ్రహ్మానికి సమానం లేదా బ్రహ్మం కంటే అధికులు ఎవరూ ఉండలేరు. అతనే సృష్టికర్త, విశ్వ సృష్టి, నిర్వహణ, వినాశనానికి కారణం.

బ్రహ్మం సగుణ (లక్షణాలతో కూడినది) అని శ్రీనివాసాచార్యుడు నొక్కి చెబుతాడు. అందువలన, బ్రహ్మాన్ని నిర్గుణ (లక్షణాలు లేనిది) గా వర్ణించే లేఖనా భాగాలను అతను భిన్నంగా వివరిస్తాడు, బ్రహ్మానికి అనువర్తించినప్పుడు నిర్గుణ అంటే అన్ని లక్షణాల పూర్తి తిరస్కరణ కాకుండా, అశుభ లక్షణాల లేమి అని అతను వాదించాడు. అదేవిధంగా నిరాకార (రూపం లేనిది) వంటి పదాలు అవాంఛనీయ లేదా అశుభ రూపం లేకపోవడాన్ని సూచిస్తాయని అర్థం చేసుకోవచ్చు. శ్రీ కృష్ణుడు అన్ని శుభ లక్షణాలను కలిగి ఉన్నాడని, పుణ్యం, పాపం లేదా శుభం, అశుభం వంటి సాపేక్ష గుణాలు అతనిని ప్రభావితం చేయవనే అభిప్రాయాన్ని శ్రీనివాసాచార్యుడు సమర్థించాడు.

 సంబంధం 

శ్రీనివాసాచార్యుడి ప్రకారం జీవాత్మ బ్రహ్మం నుండి పూర్తిగా భిన్నమైనది కాదు (అత్యంత భేదం), అలాగని బ్రహ్మంతో పూర్తిగా సమానమైనది కాదు (అత్యంత అభేదం), కానీ దీనికి బదులుగా భిన్న-అభిన్న సారూప్యతను ఉపయోగిస్తూ బ్రహ్మలో ఒక భాగంగా (అంశ-అంశీ భావం) పరిగణించబడుతుంది. అయినప్పటికీ, ఈ "భాగం" అక్షరాలా ఒక ముక్కగా అర్థం చేసుకోకూడదు, కానీ బ్రహ్మ శక్తి (శక్తి) అభివ్యక్తిగా అర్థం చేసుకోవాలి.

 రచనలు 
శ్రీనివాసాచార్యుడు ఈ క్రింది వాటిని రచించాడు: 
వేదాంత కౌస్తుభ, ఇది నింబార్కాచార్యుడి వేదాంత పారిజాత సౌరభపై ఒక వ్యాఖ్యానం. వేదాంత పారిజాత సౌరభ స్వయంగా బ్రహ్మ సూత్రాలపై ఒక వ్యాఖ్యానం. కేశవ కాశ్మీరి భట్టాచార్యుడు వేదాంత కౌస్తుభ ప్రభ అనే పేరుతో వేదాంత కౌస్తుభపై వ్యాఖ్యానం రాశాడు.
లఘుస్తవరాజస్తోత్రం, ఇది అతని గురువు నింబార్కుడికి అంకితం చేయబడిన 41-శ్లోకాల స్తోత్రం. రెండవ పురుషోత్తమప్రసాద వైష్ణవ గురుభక్తిమందాకిని అనే పేరుతో లఘుస్తవరాజస్తోత్రంపై ఒక వ్యాఖ్యానం రాశాడు.
ఖ్యాతినిర్ణయ, ఇది కనుమరుగైన రచన కానీ సుందరభట్టు రచించిన సిద్ధాంతసేతుకాటీకలో ప్రస్తావించబడింది.
 గ్రంథ పట్టిక 







 మూలాలు