శ్రీ గురు రవిదాస్ విమానాశ్రయం

శ్రీ గురు రవిదాస్ మహారాజ్ జీ ఎయిర్‌పోర్ట్, ఆదంపూర్ (: AIP, ICAO: VIAX) ఒక దేశీయ విమానాశ్రయం. పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని జలంధర్ జిల్లా ఆదంపూర్ సమీపంలో ఉన్న దేశీయ విమానాశ్రయం. ఇది భారత వాయుసేన స్థావరంగా కూడా పనిచేస్తుంది. జలంధర్, హోషియార్పూర్నగరాలకు సేవలు అందిస్తుంది.ఇది ఆదంపూర్ పట్టణానికి 6.7 కిలోమీటర్ల దూరంలో, జలంధర్ నగరానికి 28 కిలోమీటర్లు, హోషియార్పూర్‌కు 27 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. నేషనల్ హైవే–3 (ఎన్‌హెచ్–3) పక్కన ఉంది. జలంధర్–హోషియార్పూర్ మధ్య ఉండటం వల్ల రెండు నగరాలకు సేవలు అందిస్తుంది. అమృతసర్, చండీగఢ్ విమానాశ్రయాలు వరుసగా 100, 145 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండటం కారణంగా డోఆబా ప్రాంతానికి ఈ విమానాశ్రయం అవసరమైంది.

2026 ఫిబ్రవరి 1న ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోడి ఈ విమానాశ్రయాన్నిశ్రీ గురు రవిదాస్ మహారాజ్ జీ విమానాశ్రయం  పునఃనామకరణ చేసి ప్రారంభించారు.

 చరిత్ర 
ఈ విమానాశ్రయం 1950 దశకంలో నిర్మించబడింది. ఇది భారత వాయుసేన స్థావరంగా అభివృద్ధి చేయబడింది. 1965 సెప్టెంబరు 6న పాకిస్తాన్ వైమానిక దళం (పిఎఎఫ్) పఠాన్కోట్, హల్వారా, ఆదంపూర్లోని భారత స్థావరాలపై దాడి చేసింది. హల్వారా, ఆదంపూర్లపై దాడులు విఫలమయ్యాయి. దాడి  బృందం ఆదంపూర్ చేరుకోకముందే వెనక్కి తిరిగింది. [ఆధారం అవసరం] 

1965 సెప్టెంబర్ 7న పాకిస్తాన్ ప్రత్యేక సేవల సమూహానికి చెందిన 135 మంది పారా కమాండోలు హల్వారా, పథాన్‌కోట్, ఆదంపూర్ ఎయిర్‌ఫీల్డ్లపై దింపబడ్డారు. కేవలం 10 మంది మాత్రమే పాకిస్తాన్‌కు తిరిగి చేరగలిగారు. మిగిలినవారు యుద్ధ ఖైదీలుగా పట్టుబడ్డారు. మేజర్ ఖాలిద్ బట్ కూడా ఖైదీ అయ్యాడు. ఆదంపూర్‌లో ఈ దళాలు నివాస ప్రాంతాల్లో దిగాయి. గ్రామస్తులు వారిని పట్టుకుని పోలీసులకు అప్పగించారు.

1971 ఇండో-పాకిస్తాన్ యుద్ధం పశ్చిమ రంగంలో 1971 డిసెంబర్ 3న ఆపరేషన్ చెంగీజ్ ఖాన్‌తో ప్రారంభమైంది. పథాన్‌కోట్ స్థావరం దాడికి గురైంది. రన్‌వే దెబ్బతింది. ఆదంపూర్ నుంచి ఇంటర్‌సెప్టర్ విమానాలు పథాన్‌కోట్‌కు రక్షణ అందించాయి. మొదటి దాడి తరువాత గ్రౌండ్ సిబ్బంది రన్‌వే మరమ్మత్తులు చేశారు.

కార్గిల్ యుద్ధ సమయంలో ఆదంపూర్ నుంచి ఎగిరిన నం. 7 వ  స్క్వాడ్రన్ మిరేజ్ విమానాలు టైగర్ హిల్, ముంథో ధలో, టోలోలింగ్ ప్రాంతాలపై దాడులు నిర్వహించాయి.

2010 దశకంలో పంజాబ్ ప్రభుత్వం ,  పౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ  ఆదంపూర్ స్థావరాన్ని వాణిజ్య విమానాశ్రయంగా అభివృద్ధి చేయాలని నిర్ణయించాయి. 2017లోఎయిర్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (ఏఏఐ)  కొత్త ప్రయాణికుల టెర్మినల్ నిర్మాణం పూర్తి చేసింది. స్పైస్‌జెట్ ఢిల్లీ, ముంబై, జైపూర్‌కు విమానాలు ప్రారంభించింది. 2019 చివర్లో కోవిడ్–19 ప్రభావంతో సేవలు నిలిపివేయబడ్డాయి.

జూలై 2023లో, స్పైస్జెట్, స్టార్ ఎయిర్ నవంబర్ 2023 నుండి ఉడాన్ పథకం కింద విమానాశ్రయం నుండి ఘజియాబాద్, బెంగళూరు, కోల్కతా, నాందేడ్ ,  గోవా అనే ఐదు గమ్యస్థానాలకు సాధారణ విమాన కార్యకలాపాలను తిరిగి ప్రారంభించనున్నట్లు ప్రకటించాయి.
2025 మే 10న భారత–పాకిస్తాన్ ఉద్రిక్తత సమయంలో పాకిస్తాన్ సాయుధ దళాలు ఆదంపూర్ ఎయిర్ బేస్‌పై డ్రోన్, క్షిపణి దాడులు ప్రారంభించాయి. జెఎఫ్–17 థండర్ విమానాలు సిఎమ్–400ఏకేజీ యాంటీ–రేడియేషన్ క్షిపణులు ప్రయోగించాయని నివేదికలు వెల్లడించాయి. లక్ష్యం అక్కడ అమర్చిన ఎస్–400 ట్రియుంఫ  వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థ.భారత మీడియా ఉపగ్రహ చిత్రాలు ఆధారంగా ఎస్–400కు నష్టం జరగలేదని పేర్కొంది. పాకిస్తాన్ మీడియా మొదట ఎస్–400 నాశనం అయిందని పేర్కొంది. తరువాత 96ఎల్6ఈ రాడార్ లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు వివరణ మార్చింది

 మౌలిక వసతులు 
2017లో జలంధర్ జిల్లా కందోలా గ్రామంలోవైమానిక దళ స్థావరానికి ఆనుకుని, వాణిజ్య పౌర విమానయాన అనుసంధానతతో పాటు అభివృద్ధిని సులభతరం చేయడానికి ఎయిర్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా రూ. 18 కోట్ల వ్యయంతో ప్రయాణికుల టెర్మినల్ నిర్మించింది .  50 ఎకరాల భూమిపై నిర్మాణానికి భారత వాయు సేన  అనుమతి ఇచ్చింది. ప్రతిపాదిత 50 ఎకరాల భూమిని ఏఏఐ తనిఖీ చేసిన తరువాత, జూలై 2015 లో ప్రయాణీకుల టెర్మినల్ ఏర్పాటు కోసం భారత ప్రభుత్వం సాంకేతిక-సాధ్యాసాధ్య నివేదికను క్లియర్ చేసింది.  2018 మే 1న ఉడాన్ పథకం కింద వాణిజ్య విమానాలు ప్రారంభమయ్యాయి. టెర్మినల్ విస్తీర్ణం 75,000 చదరపు అడుగులు.

 ఆదంపూర్ వాయు సేన  స్టేషన్ 
ఆదంపూర్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ భారత వాయుసేనకు చెందిన ప్రధాన స్థావరం. ఇక్కడే వాణిజ్య టెర్మినల్ ఉంది. No. 47 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్   ఇక్కడ స్థాపించబడింది. ఇది మిగ్–29 యుపీజీ విమానాలను వినియోగిస్తుంది. ఇది వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ భాగంగా మికోయాన్ మిగ్-29 ఎగురవేస్తుంది.

ఇది భారతదేశంలో రెండవ అతిపెద్ద సైనిక ఎయిర్‌బేస్. భారత–పాకిస్తాన్ సరిహద్దుకు 100 కిలోమీటర్ల లోపల ఉంది. ఆసియాలో అతిపెద్ద భూగర్భ హ్యాంగర్‌లలో ఒకటి ఇక్కడ ఉంది. మిగ్–29, మిగ్–21 విమానాల నిల్వకు ఉపయోగిస్తారు.

 విమానాశ్రయ పునఃనామకరణం 
పంజాబ్  లోను,  ప్రపంచవ్యాప్తంగా ను ఉన్న పంజాబీ ప్రవాసులలో విస్తృతంగా గౌరవించబడే భక్తి యుగం సాధువు గురు రవిదాస్ గౌరవార్థం ఆదంపూర్ విమానాశ్రయానికి శ్రీ గురు రవిదాస్ జీ విమానాశ్రయం, ఆదంపూర్ అని పేరు మార్చారు.

పంజాబ్ ప్రభుత్వం,  స్థానిక ప్రజా ప్రతినిధుల సిఫారసుల మేరకు పేరు మార్చడాన్ని భారత ప్రభుత్వం ఆమోదించింది. గురు రవిదాస్ 649వ జయంతి వేడుకల సందర్భంగా డేరా బల్లన్ పర్యటన సందర్భంగా నరేంద్ర మోడీ ఈ విమానాశ్రయాన్ని లాంఛనంగా ప్రారంభించారు.

పంజాబ్ యొక్క సామాజిక,  ఆర్థిక జీవితానికి, ముఖ్యంగా దోవాబా ప్రాంతం నుండి ఉద్భవించిన ప్రవాస భారతీయ జనాభా ద్వారా రవిదాసియా సమాజం అందించిన సహకారానికి సాంస్కృతిక గుర్తింపు , ప్రతీకాత్మక గుర్తింపుగా ఈ నిర్ణయాన్ని సమర్పించారు.

2019 వరకు స్పైస్జెట్ ఢిల్లీ, ముంబై, జైపూర్‌కు సేవలు అందించింది. మూడు సంవత్సరాల విరామం తరువాత, 2023 నవంబర్ నుంచి స్టార్ ఎయిర్బెంగళూరు, ఘాజియాబాద్, నాందేడ్‌కు సేవలు  ప్రారంభించడం ద్వారా విమానాశ్రయంలో వాణిజ్య కార్యకలాపాలను తిరిగి ప్రారంభించింది.. 2025 జూలై 2 నుంచి ఇండిగో ముంబైకు రోజువారీ విమానం ప్రారంభించింది.

2

 అనుసంధానత 
విమానాశ్రయం జలంధర్ జిల్లా ఆదంపూర్ పట్టణానికి సమీపంలో ఉంది. ఎన్‌హెచ్–3 ద్వారా చేరుకోవచ్చు. ఆదంపూర్ సమీప రైల్వే స్టేషన్ ద్వారా కూడా సౌకర్యం ఉంది.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 భారత వైమానిక దళం స్టేషన్ల జాబితా
 వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్
 8-పాస్ చార్లీ

 బాహ్య మూలాలు 
8 వింగ్ ఎయిర్ ఫోర్స్ అదంపూర్ డాటా బేస్ 

ఆదంపూర్ : భారత గగన రక్షణ మూల స్తంభం 

 మూలాలు 

వర్గం:Coordinates on Wikidata