పఠాన్ కోట్ వైమానిక దాడి

పఠాన్ కోట్  వైమానిక దాడిపఠాన్‌కోట్ ఎయిర్‌స్ట్రైక్ 1965 ఇండో–పాకిస్తాన్ యుద్ధంలోని కీలక వైమానిక దాడి. ఇది 1965 సెప్టెంబర్ 6 సాయంత్రం జరిగింది. పాకిస్తాన్ వాయుసేనకు చెందిన నం. 19 స్క్వాడ్రన్ భారత వాయుసేన పఠాన్‌కోట్ ఎయిర్ బేస్‌పై దాడి చేసి భారీ నష్టం కలిగించింది. ఈ దాడిని పాకిస్తాన్ వాయుసేన చరిత్రలో అత్యంత విజయవంతమైన దాడిగా, ద్వితీయ ప్రపంచ యుద్ధానంతర కాలంలో అత్యంత విజయవంతమైన వైమానిక దాడులలో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు.

 నేపథ్యం 
1965 సెప్టెంబర్ 6న భారతదేశం అంతర్జాతీయ సరిహద్దును దాటి లాహోర్ వైపు భారీ భూసైనిక దాడి ప్రారంభించింది. కాశ్మీర్ ప్రాంతంలో పాకిస్తాన్ ప్రారంభించిన ఆపరేషన్ గ్రాండ్ స్లామ్ కారణంగా భారత సైన్యంపై ఏర్పడిన ఒత్తిడిని తగ్గించడమే లక్ష్యం. లాహోర్ వైపు భారత దాడి ప్రారంభం కావడంతో పాకిస్తాన్ కాశ్మీర్ ఆపరేషన్‌ను నిలిపి పంజాబ్ ప్రాంతంలో భారత దాడిని ఎదుర్కొనాల్సి వచ్చింది.

ఈ పరిణామాల తరువాత రెండు దేశాల మధ్య వైమానిక కార్యకలాపాలు పెరిగాయి. అదే రోజు సాయంత్రం పాకిస్తాన్ వాయుసేన పఠాన్‌కోట్‌పై దాడి చేయడం ముఖ్య సంఘటనగా నిలిచింది.వ

 ప్రణాళిక 
పఠాన్‌కోట్ దాడి పాకిస్తాన్ వాయుసేన రూపొందించిన మూడు దిశల వైమానిక ఆపరేషన్‌లో భాగం. మిగిలిన రెండు లక్ష్యాలు హల్వారా, ఆదంపూర్. పఠాన్‌కోట్ దాడి పూర్తి విజయాన్ని సాధించినప్పటికీ, మిగిలిన రెండు దాడులు లక్ష్యాలను సాధించలేకపోయాయి.ఆదంపూర్ దాడికి నేతృత్వం వహించిన ప్రసిద్ధ పైలట్ ఎం. ఎం. ఆలం లక్ష్యానికి చేరకముందే తిరిగి వెళ్లాల్సి వచ్చింది. హల్వారా దాడికి నాయకత్వం వహించిన ఎస్.ఏ. రఫీక్వీ దళాన్ని భారత వాయుసేన అడ్డుకుంది. జరిగిన డాగ్‌ఫైట్‌లో భారత వాయుసేన రెండు హాకర్ హంటర్, రెండు డి హావిలాండ్ వాంపైర్ విమానాలు కోల్పోయింది. పాకిస్తాన్ రెండు ఎఫ్-86 సేబర్ విమానాలు కోల్పోయింది. అయినప్పటికీ హల్వారా ఎయిర్‌బేస్ రక్షించబడింది .

స్క్వాడ్రన్ లీడర్ సజాద్ హైదర్ ప్రకారం పఠాన్‌కోట్ లక్ష్యం ప్రమాదకరమైనది. లక్ష్యం 257 మైళ్ల దూరంలో ఉండగా, ఎఫ్-86 సేబర్ గరిష్ఠ కార్యాచరణ పరిధి 180 మైళ్లు మాత్రమే. అంబాలాపై దాడికి సిద్ధమవుతున్న సమయంలో అకస్మాత్తుగా పఠాన్‌కోట్ లక్ష్యంగా నిర్ణయించబడినట్లు తెలిపారు. .నిర్ణయం ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించిందని కూడా ఆయన అన్నారు. 

 పఠాన్‌కోట్ వైమానిక స్థావరంపై దాడి 
1965 సెప్టెంబర్ 6 సాయంత్రం దాడి ప్రారంభమైంది. స్క్వాడ్రన్ లీడర్ సజాద్ హైదర్, వింగ్ కమాండర్ ఎం. జి. తవాబ్ నేతృత్వంలో  పాకిస్తాన్ వాయుసేన నం. 19 స్క్వాడ్రన్‌కు చెందిన 8 ఎఫ్-86 సేబర్ విమానాలు  (షెర్డిల్స్ అనే మారుపేరు, ఉర్దూలో లయన్డ్ హార్ట్స్ ) పెషావర్ నుండి బయలుదేరాయి. సాయంత్రం 5:30 గంటలకు లక్ష్యాన్ని చేరుకుని ఎయిర్‌బేస్‌పై తీవ్ర కాల్పులు జరిపారు .. దాడి అత్యంత విజయవంతమైంది. ఎయిర్‌బేస్ తీవ్రంగా దెబ్బతింది. యుద్ధం ముగిసే వరకు అది సమర్థంగా పనిచేయలేని స్థితికి చేరింది.డజనుకు పైగా ఐఎఎఫ్ విమానాలు నాశనం చేయబడ్డాయి, వీటిలో అనేక అత్యాధునిక మిగ్-21 యుద్ధ విమానాలు ఉన్నాయి, సోవియట్ యూనియన్ నుండి భారతదేశం తాజాగా కొనుగోలు చేసింది. 

భారతీయులు భారీ విమాన విధ్వంసక కాల్పులు జరిపినప్పటికీ వైమానిక దాడిలో పాల్గొన్న పాకిస్తాన్ విమానాలు ఏవీ కూల్చివేయబడలేదు. మొత్తం 8 ఎఫ్-86 సాబర్స్ సురక్షితంగా ఇంటికి తిరిగి వచ్చాయి. . హైదర్ ప్రకారం పఠాన్‌కోట్, వాఘా దాడుల విజయానికి ప్రధాన కారణం యువ పైలట్ల ఖచ్చితత్వం. శాంతి సమయంలో పెషావర్ రేంజ్ లో కూడా ఇంత ఖచ్చితత్వం రాలేదని ఆయన ఆన్నారు. 
దాడి సమయంలో పఠాన్ కోట్ లోని  చాలా విమానాలు నేలకూలిపోగా, మిషన్ సమయంలో పాకిస్థాన్ వాయు సేన , భారతీయ వాయు సేన నుండి  గాలిలోనుండి -గాలిలో ప్రతిఘటనను దాదాపు ఎదుర్కోలేదు. ఐఏఎఫ్ ఎయిర్ మార్షల్ రాఘవేంద్రన్ ప్రకారం, పైలట్లు తమ విమానాలను సకాలంలో ఎగురవేయడంలో  విఫలమయ్యారు, బదులుగా సాబర్స్ నుండి మంటలను తప్పించుకోవడానికి సమీపంలోని కందకాలలో దాక్కోవలసి వచ్చింది."The day the PAF got away".  అతను దాడి గురించి ఒక వివరణను  అందించాడుః"అక్కడ పూర్తిగా గందరగోళం నెలకొంది. బుల్లెట్లు అన్ని వైపులా ఎగురుతున్నాయి. మేమంతా సమీపంలోని గుంతల్లోకి పరుగెత్తి దూకాము. సరైన రీతిలో కూర్చోవడం బదులు ఒకరిపై ఒకరు పడి పడిపోయాము. పాకిస్తాన్ సేబర్ విమానాలు సాధన కాల్పుల మాదిరిగా చుట్టూ తిరుగుతూ మిగ్-21 సహా అందుబాటులో ఉన్న ప్రతి విమానాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. యాంటీ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ తుపాకులు కాల్పులు జరిపినప్పటికీ అవి నిరంతరం దాడి కొనసాగించాయి."."The day the PAF got away". 

 నష్టాలు, ప్రాణ నష్టం 
ఈ ఆపరేషన్ పాకిస్తాన్ వాయుసేనకు విజయంగా నిలిచింది. కనీసం 13 భారత విమానాలు ధ్వంసమయ్యాయని కొన్ని వనరులు పేర్కొంటాయి.   భారత వాయుసేన ప్రకారం 10 విమానాలు నష్టపోయాయి..  పాకిస్తాన్ దాడి సమర్థతను భారత వాయుసేన అధికారులు కూడా అంగీకరించారు."The day the PAF got away". 

 శౌర్య పురస్కారాలు 
పాకిస్తాన్ మూడవ అత్యున్నత సైనిక గౌరవమైన సితారా-ఎ-జురత్ పురస్కారం స్క్వాడ్రన్ లీడర్ సజాద్ హైదర్, వింగ్ కమాండర్ మహ్మద్ గులామ్ తవాబ్, ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ దిలావర్ హుస్సేన్‌లకు ప్రదానం చేయబడింది. పఠాన్‌కోట్ దాడిలో వారి నాయకత్వం, ధైర్యానికి గాను ఈ గౌరవం లభించింది.

 ఇవి కూడా చూడండి 
భారత్ పాకిస్తాన్ గగన యుద్ధం 

పఠాన్ కోట్ దాడి 

 మూలాలు 

వర్గం:భారత్-పాకిస్థాన్ సంబంధాలు