ఘంటై ఆలయం

ఘంటై ఆలయం, దీనిని ఘంటి ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది భారతదేశంలోని మధ్యప్రదేశ్ ఖజురహో పట్టణంలో శిధిలమైన దిగంబర జైన ఆలయం. పార్శ్వనాథ ఆలయ శైలి మాదిరిగానే, ఇది జైన తీర్థంకరుడు రిషభనాథ (ఆదినాథ అని కూడా పిలుస్తారు) కు అంకితం చేయబడింది. ఈ ఆలయం ఖజురహో గ్రూప్ ఆఫ్ మాన్యుమెంట్స్ లోని ఇతర దేవాలయాలతో పాటు యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం భాగం.

 చరిత్ర 
ఘంటై ఆలయ నిర్మాణం సుమారు క్రీ. శ. 995 నాటిది, చందేలా రాజు ధంగా పాలనలో జరిగింది. ఇది పార్శ్వనాథ ఆలయాన్ని పోలి ఉంటుంది, కానీ దానికంటే చాలా పెద్దది. దీన్నిబట్టి, ఈ ఆలయాన్ని పార్శ్వనాథ ఆలయం తరువాత నిర్మించారని తెలుస్తోంది.

19వ శతాబ్దంలో అలెగ్జాండర్ కన్నింగ్హామ్ ఆలయ శిధిలాలను సర్వే చేసినప్పుడు, ఆ ప్రదేశానికి సమీపంలో బుద్ధ విగ్రహం ఉన్నందున అతను దానిని బౌద్ధ పుణ్యక్షేత్రంగా భావించాడు. అయితే, తరువాతి అధ్యయనాలు దీనిని జైన దేవాలయంగా నిర్ధారించాయి.

ఈ ఆలయాన్ని ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నం వర్గీకరించింది.

 ఆర్కిటెక్చర్ 
ఎడమ|thumb|చైన్-అండ్-బెల్ (స్తంభం మీద, గొప్పగా చెక్కబడిన పైకప్పు మీద ఘంటి) మూలాంశం
ఘంటాయ్ ఆలయం రూపకల్పన పార్శ్వనాథ ఆలయం మాదిరిగానే ఉంటుంది, అయితే ఘంటాయ్ ఆలయం పరిమాణంలో దాదాపు రెండు రెట్లు పెద్దది. ఆలయం ఇప్పుడు శిథిలావస్థకు చేరుకుంది: దాని గోడలు కూలిపోయాయి. దాని ప్రవేశ ద్వారం, దాని మహా-మండపం (పెద్ద హాలు) స్తంభాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. మహా-మండపానికి విశాలమైన ద్వారం ఉంది. కానీ దాని చుట్టుపక్కల గోడలు కూలిపోయాయి.

 కళ 
మనుగడలో ఉన్న స్తంభాలు గొలుసు, గంట (ఘంటి) మూలాంశాన్ని కలిగి ఉన్నాయి, దీని తరువాత ఆలయం ఇప్పుడు ప్రసిద్ధి చెందింది. మండపం యొక్క తలుపు లింటెల్ ఆదినాథుని యక్షిని పరిచారకుడు చక్రేశ్వరి ఉన్నారు. ఆమె ఎనిమిది చేతులు కలిగి గరుడ మీద కూర్చున్నట్లు చిత్రీకరించబడింది. ద్వారం మీద ఉన్న శిల్పాలపై మహావీరుడు గర్భంలోఉండగా అతని తల్లి కలగన్న ఆరు పవిత్ర చిహ్నాల చెక్కడాలు ఉన్నాయి.

ప్రవేశ ద్వారం సీలింగుకు పెట్టెలు ఉన్నాయి. పైకప్పుకు సరిహద్దుగా ఉన్న దీర్ఘచతురస్రాకారపు పలకలు నృత్యకారులు, సంగీతకారుల బొమ్మలతో చెక్కబడ్డాయి.

ఇప్పుడు ఖజురాహో మ్యూజియంలో ఉన్న ఒక పెద్ద శిల్పం ఘంటై ఆలయ శిధిలాల వద్ద కనుగొనబడింది. ఈ శిల్పంలో 52 జినాల బొమ్మలు ఉన్నాయి, వీటిలో కాయోత్సర్గ భంగిమలో నిలబడి ఉన్న రిషభనాథ యొక్క కేంద్ర వ్యక్తి కూడా ఉన్నారు. ఈ శిల్పం ఎడమ వైపున సర్వనుభూతి, కుడి వైపున నాలుగు ఆయుధాల చక్రేశ్వరి కూడా ఉన్నాయి.

 మూలాలు 

 గ్రంథ పట్టిక 








వర్గం:ఖజురాహో
వర్గం:మధ్యప్రదేశ్‌లోని జైన ఆలయాలు
వర్గం:10వ శతాబ్దపు జైన దేవాలయాలు
వర్గం:భారతదేశంలోని ఇసుకరాయి నిర్మాణాలు