కర్ణాటకలోని దేవాలయాలు

భారతదేశంలో  కర్ణాటకరాష్ట్రంలోని దేవాలయాలు వివిధ కాలాలలో ప్రబలంగా ఉన్న వివిధ రకాల నిర్మాణాలను వివరిస్తాయి. ఆధ్యాత్మిక సాధన కోసం భక్తితో కూడిన నిజమైన వాతావరణాన్ని రూపొందించడంలో నిర్మాణ నమూనాలు ప్రత్యేక స్థానాన్ని పొందాయి. 

 కర్ణాటకలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ దేవాలయాలు 
కుడి|thumb|250x250px|శ్రీ షిరాడి సాయిబాబా మందిరం, మాండ్య 
కుడి|thumb|250x250px|మంజునాథ దేవాలయం, ధర్మస్థల
కుడి|thumb|382x382px|శ్రవణబెళగొళ వింధ్యగిరి కొండలోని గోమఠేశ్వర విగ్రహం
ఎడమ|thumb|250x250px|ఉత్తర కర్ణాటక బాగల్కోట్ జిల్లా కూడల సంగమ, ఇక్కడ బసవన్న సమాధి ఉంది

 అన్నపూర్ణేశ్వరి ఆలయం, హొరనాడు, చిక్కమగళూరు జిల్లా
 చాముండేశ్వరి ఆలయం, మైసూర్మైసూరు
 చెన్నకేశవ ఆలయం, బేలూరు, హసన్
 దుర్గా పరమేశ్వరి ఆలయం, కటీలు
 గోరవనహళ్లి మహాలక్ష్మి ఆలయం
 గోకర్ణనాథేశ్వర ఆలయం, కుద్రోళి, మంగళూరు
 గుడే మహాలింగేశ్వర ఆలయం, కుందాపురా, ఉడుపి జిల్లా
 హసనంబ ఆలయం, హసన్
 హొయ్సళేశ్వర ఆలయం, హలేబీడు, హసన్
 ఇంటర్నేషనల్ సొసైటీ ఫర్ కృష్ణ కాన్షియస్నెస్ (ఇస్కాన్ టెంపుల్, బెంగళూరు) 
 జ్ఞానక్షి రాజరాజేశ్వరి ఆలయం, బెంగళూరు
 కద్రి మంజునాథ ఆలయం, మంగళూరు
 కొల్లూరు మూకాంబికా ఆలయం, కొల్లూరు
 కుడాలసంగమం
 లక్ష్మీ చంద్రలంబ పరమేశ్వరి, సన్నతి
 లక్ష్మీదేవి ఆలయం, దొడ్డగడ్డవల్లి
 మహాబలేశ్వర్ ఆలయం, గోకర్ణ, ఉత్తర కన్నడ
 మహాదేశ్వర ఆలయం, మహాదేశ్వర కొండలు, చామరాజనగర,
 మంగళాదేవి ఆలయం, మంగళూరు
 మంజునాథ స్వామి ఆలయం, ధర్మస్థల, దక్షిణ కన్నడ
 మురుడేశ్వర ఆలయం, మురుడేశ్వర్
 నంజుండేశ్వర ఆలయం, నంజనగూడ్
 నరసింహ స్వామి ఆలయం, సీబి, తుమ్కూర్
 నవగ్రహ జైన దేవాలయం, హుబ్లీ
 పడుటిరుపతి వెంకట్రమణ ఆలయం, కార్కళ
 పోలాలి రాజరాజేశ్వరి ఆలయం, దక్షిణ కన్నడ
 పుత్తూర్ శ్రీ మహాలింగేశ్వర ఆలయం, పుత్తూర్, దక్షిణ కన్నడ
 రంగనాథస్వామి ఆలయం, శ్రీరంగపట్నం
 సంతూర్ సుబ్రమణ్య ఆలయం
 సిర్సీ మారికంబ ఆలయం, సిర్సీ
 శృంగేరి శారదా పీఠం, శృంగేరి
 సుబ్రమణ్య ఆలయం, కుక్కే సుబ్రమణ్య
 ఉడుపి శ్రీ కృష్ణ మఠం, ఉడిపి
 విరూపాక్ష ఆలయం, హంపి

 వాస్తుశైలులు 
కుడి|thumb|333x333px|మైసూరు నంది విగ్రహం, కర్ణాటకలోని ఏ ఆలయంలో కనిపించే సాధారణ శిల్పం
ఎడమ|thumb|377x377px|బేలూరు భూమిజ టవర్లతో కూడిన సూక్ష్మ దేవాలయాలు
కుడి|thumb|250x250px|విరూపాక్ష ఆలయం, పట్టడకల్లు
కుడి|thumb|250x250px|చెన్నకేశవ ఆలయం, బేలూరు
కర్ణాటకలోని దేవాలయాలు అనేక నిర్మాణ శైలులను కలిగి ఉన్నాయి:

 హొయసల వాస్తుశిల్పం
 బాదామి చాళుక్య వాస్తుశిల్పం
 విజయనగర వాస్తుశిల్పం
 ద్రావిడ వాస్తుశిల్పం
 పాశ్చాత్య చాళుక్య వాస్తుశిల్పం
 బాదామి గుహ దేవాలయాలు
 రాష్ట్రకూట శైలి
 గంగా ఆర్కిటెక్చర్

చాలా దేవాలయాలలో కొన్ని సాధారణ లక్షణాలు ఉన్నాయి:

 ఆలయం ప్రవేశద్వారం వద్ద నల్ల రాతితో చెక్కబడిన నంది దైవిక ప్రదేశం, ఆలయ ప్రాంతం ప్రారంభానికి ప్రతీక.
 పుష్కరణి (మెట్ల స్నాన ప్రాంతం), చక్కగా చెక్కబడిన మెట్లతో చాలా దూరం నుండి ప్రయాణించి వచ్చే ఆలయ భక్తులు   స్నానం చేయడానికి అనువుగా. పుష్కరాణి సాధారణంగా చదరపు ఆకారంలో ఉంటుంది, ఇది నీరు నిలిచిపోకుండా ఉండటానికి ఏర్పాట్లు కలిగి ఉంటుంది.
 గోపురాలు ఆలయ ప్రవేశ ద్వారాన్ని గుర్తించే అలంకరించబడిన స్మారక కట్టడాలు.
 గర్భగుడి (గర్భగృహం అంటే సంస్కృతం/కన్నడలో గర్భం అని అర్ధం) అనేది లోపలి గర్భగుడి, ఇది నిర్మాణానికి అనుగుణంగా వివిధ పరిమాణాలు, వివిధ ఆకారాలలో ఉంటుంది. గర్భగుడికి రాతి పునాదిపై ఎత్తైన స్థానంలో ఉంచవచ్చు. కళాకారులు భక్తి సంగీత నాట్యాలు అభ్యసించడానికి, ప్రదర్శించడానికి ఒక స్థలాన్ని కనుగొనవచ్చు.
 విగ్రహం అనేది లోపలి గర్భగుడి (గర్భగృహం) లోపల ఉన్న దేవుని చిత్రం, సాధారణంగా నల్ల రాతి లింగం.

సాధారణంగా పురాతన దేవాలయాలు కొండ శిఖరాలపై నిర్మించబడ్డాయి, ఇక్కడ ప్రజలు ప్రకృతి మధ్యలో దేవుడిని అన్నింటి పైన ఉంచడాన్ని చూస్తారు. చాలా కఠినమైన రాతి పర్వతాలలో నీరు ఉన్నందున శిఖరానికి చేరుకోవడానికి మెట్లు రాతి కొండలపై జాగ్రత్తగా చెక్కబడ్డాయి. తెరహళ్లి శివ గంగే అటువంటి ఉదాహరణ.కొండలపై ఉన్న ఇతర దేవాలయాలలో చాముండేశ్వరి కొండలు, మహాదేశ్వర కొండలు, బిలిగిరంగ కొండలు, కొడచాద్రి కొండలు ఉన్నాయి.

 దేవాలయాలు, ఆచారాలు 
దక్షిణ కన్నడ కొన్ని దేవాలయాలలో సాధారణ దుస్తులను లోపల ధరించడానికి అనుమతించని పద్ధతి ఉంది. ప్రజలు వస్త్రాన్ని ధరించవచ్చు లేదా ధోతి ధరించవచ్చు. ఈ ఆచారం ముఖ్యంగా పశ్చిమ కనుమలు, అరేబియా సముద్రం మధ్య ఉన్న దక్షిణ కన్నడలోని దేవాలయాలలో కనిపిస్తుంది. ఏడాది పొడవునా సందర్శనలకు వాతావరణం అనుకూలంగా ఉన్నందున ఇది చాలా ప్రజాదరణ పొందిన ఆలయం. కొల్లూరు, కుక్కే, ధర్మస్థల, శృంగేరి, హొరనాడు, కర్కల, మురుడేశ్వర, గోకర్ణ వంటి ఇతర ప్రసిద్ధ దేవాలయాలు ఏడాది పొడవునా భక్తుల రద్దీకి ప్రసిద్ధి చెందాయి. 

ఉడిపి లోని అనేక దేవాలయాలు ద్వైత తత్వాన్ని సూచిస్తాయి, వీటిని ఎక్కువగా అష్ట మఠం మఠాల పూజారులు నిర్వహిస్తున్నారు. ఉడిపిలోని శ్రీ కృష్ణ ఆలయంలో, కనకన కిండి లేదా కనక కిటికీ ఉంది, ఇది ఆలయ గోడలో ఒక చిన్న గోపురం, దీని ద్వారా గొప్ప భారతీయ సాధువు కనక దాస విగ్రహాన్ని చూడవచ్చు. 

శృంగేరి దేవాలయాలు ఆది శంకర అద్వైత వేదాంత తత్వాన్ని సూచిస్తాయి. సంస్కృత విద్య యొక్క పురాతన సంస్థలలో ఒకటిగా, శృంగేరి శారదా పీఠం విద్య యొక్క దేవత అయిన సరస్వతి నివాసంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది కన్నడిగుల హృదయాలలో చాలా ప్రముఖ స్థానాన్ని కలిగి ఉంది. 

ఉత్తర కర్ణాటక దేవాలయాలు చాలా కాలం క్రితం రాజ్యాల పాత వైభవాన్ని సూచిస్తాయి. కొన్ని ఆచారాలు ఇప్పటికీ ఆచరించబడుతున్నాయి. అద్భుతమైన శిల్పకళతో నిర్మించబడిన అనేక దేవాలయాలలో వివిధ ముఖ్యమైన చారిత్రక కాలాలను వర్ణించే శాసనాలు ఉన్నాయి.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 కర్ణాటక
 ఉత్తర కర్ణాటక
 కర్ణాటకలో పర్యాటకం
 ఉత్తర కర్ణాటకలో పర్యాటకం
 ఉత్తర కర్ణాటకలోని దేవాలయాలు
 ఉత్తర కర్ణాటకలో జైనమతం
 చెట్టికుళంగర దేవి ఆలయం