నారాయణరావుపేట ముత్యంరాయుడు కోట

ముత్యంరాయుడు కోట తెలంగాణ రాష్ట్రం, సిద్ధిపేట జిల్లా, నారాయణరావుపేట గ్రామానికి ఉత్తర దిశగా సుమారు 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఒక చారిత్రక కోట. ప్రస్తుతం ఈ కోట శిథిలావస్థలో ఉంది.

 నేపథ్యం 
రాజుల పాలన ప్రజలపై అధిక పన్నులు, బాధలు మోపిన సందర్భాలలో ప్రజాగ్రహం సహజంగా వెలిసేది. అటువంటి పరిస్థితుల్లో ప్రజల నుంచే వీరులు పుట్టుకొచ్చి, అన్యాయ పాలనకు ఎదురు నిలిచేవారు. ముత్యంరాయుడు అలాంటి ప్రజావీరుడిగా జానపద సంప్రదాయాలలో ప్రసిద్ధి చెందాడు. ధనవంతులు, భూస్వాముల నుండి సంపదను స్వాధీనం చేసుకుని ప్రజలకు పంచిన వ్యక్తిగా ప్రజల్లో విశేష గౌరవాన్ని పొందాడు.

 జానపద గాథలు 
ముత్యంరాయుడు గురించి ప్రజల్లో అనేక జానపద పాటలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. వాటిలో ఒక ప్రసిద్ధ గీతం ఇలా సాగుతుంది:

ఓ ముత్యంపురాయా...
ఆగండ్ల ముల్లెలన్ని  
యెల్లావుల బండ్లయేశి  
పన్నెండు గండ్లు దాటినవ  
ఓ ముత్యంపురాయా...  
శత్రూవు నిను కొట్టలేడూ  
క్రూరామృగములు పట్టలేవు  
నింగినేలా ముట్టుకోవూ  
గాలిలో నువు తేలివస్తావా  
ఓ ముత్యంపురాయా...

 కోట నిర్మాణం 
ప్రజల కోరిక మేరకు ప్రజల రక్షణ కోసం ముత్యంరాయుడు ఈ కోటను నిర్మించాడని స్థానికుల విశ్వాసం. నారాయణరావుపేటకు ఉత్తరంగా ఉన్న ఎత్తైన ప్రాంతంలో, దట్టమైన అడవిలో ఈ కోటను వనదుర్గంగా నిర్మించారు.

ఈ కోటలో మూడు అంచెల రక్షణ వ్యవస్థ ఉంది. మూడు వైపులా ఎత్తైన రాతిగోడలు, లోపల మరొక బలమైన కోటగోడ ఉన్నాయి. నాలుగు దిక్కుల రక్షణ కోసం మొత్తం ఆరు బురుజులు నిర్మించబడ్డాయి. కోట చుట్టూ నీటికందకాలు కూడా ఉన్నట్లు చెప్పబడుతుంది.

 ప్రధాన ద్వారాలు మరియు బురుజులు 
కోటలోని ప్రధాన ప్రవేశద్వారాన్ని ఏనుగుదర్వాజగా పిలుస్తారు. దీనిపైన బంగ్లాబురుజు ఉంది. కోటగోడలు గుర్రాలతో పహరా చేయడానికి అనువుగా సుమారు 20 అడుగుల వెడల్పుతో నిర్మించబడ్డాయి.

దక్షిణ దిశలో ఉన్న బురుజును మైసమ్మ బురుజు అంటారు. కోటమైసమ్మను ప్రతిష్టించుకోవడం ఒక సాంప్రదాయ విశ్వాసం. ఈ దేవత ఇప్పటికీ ప్రజల పూజలు అందుకుంటోంది. ఈ దేవత దారుశిల్పం (చెక్క శిల్పం)గా ఉంది. ఈ బురుజు సమీపంలో ఉన్న చిన్న ద్వారాన్ని పిల్లిదర్వాజగా పిలుస్తారు. ఇది శత్రువుల దాడి సమయంలో ఉపయోగించే సొరంగ మార్గాలకు దారి తీసేదని స్థానికులు చెబుతారు.

 కోట అంతర్గత నిర్మాణం 
కోట పడమటి దిశలో ఒక పెద్ద బావి ఉండేదని, అందులో ముత్యంరాయుడు తన సంపదను బొక్కెన్లలో నింపి గొలుసులతో కట్టి దాచేవాడని ప్రజల నమ్మకం. ఉత్తర దిశలో బోగందాని బురుజు ఉంది. అక్కడ ఒక పెద్ద భవంతి ఉండేదని, రాజుగారి వినోదాల కోసం వేశ్యలు నివసించేవారని జానపద కథనాలు చెబుతున్నాయి.

కోటలోపల ఒక కోనేర కూడా ఉండేదని, అది ప్రస్తుతం మట్టితో పూడిపోయిన స్థితిలో ఉంది.

 ముత్యం చెరువు 
ముత్యంరాయుడు నిర్మింపజేసిన ఒక చెరువు కూడా ఉంది. ప్రస్తుతం అది వినియోగంలో లేదు. అయితే అక్కడ మత్తడిపోచమ్మ దేవత కొలువై ఉంది. ప్రజలు ఈ చెరువును ముత్యం చెరువుగా పిలుస్తారు.

 ఇతర విశేషాలు 
కోటలోపల ముత్యంరాయుడికి ఇష్టమైన కుక్క సమాధి ఉన్నట్లు స్థానికులు చెబుతారు.

 ఆధారాలు 
 కొండి మల్లారెడ్డి కథనం

Category:తెలంగాణ కోటలు
Category:సిద్ధిపేట జిల్లా చరిత్ర
Category:తెలంగాణ జానపద వీరులు
Category:శిథిలావస్థలో ఉన్న కోటలు