ప్రొద్దుటూరు (యాదాద్రి-భువనగిరి జిల్లా)

ప్రొద్దుటూరు యాదాద్రి-భువనగిరి జిల్లా, భువనగిరి మండలంలో ఉన్న ఒక గ్రామం. భువనగిరి నుంచి చిట్యాల రోడ్డులో టేకులసోమారం దాటిన తరువాత ఏదులగూడెం మీదుగా వెళ్లే మార్గం ప్రొద్దుటూరుకు చేరుతుంది.

 చరిత్ర 
బొల్లెపల్లి కళ్యాణీ చాళుక్యుల కాలానికి చెందిన శాసనంలో ప్రొద్దుటూరు పేరు ప్రస్తావించబడింది. ఈ శాసనం ప్రకారం, వేంగినాడులోని కొల్లిపురం ప్రభువు భారద్వాజ గోత్రానికి చెందిన మేడెయభట్టు కుమారుడు ప్రొద్దటూరి సౌధరి, మల్లెనాయక బిరుదుగల బ్రహ్మపురి అప్పనభట్టు మరియు ఆయన భార్య బొల్లనమ్మల కుమారుడు మేడెయభట్టు కలిసి బొల్లెపల్లి గ్రామానికి తూర్పున నందనవనంలో ఒక ఆలయాన్ని నిర్మించి, అందులో మైలారదేవుణ్ణి ప్రతిష్ఠించారు.

ఆలయంలో ధూప, దీప, నైవేద్య, తాంబూలం, వస్త్రాభరణాలు మొదలైన అంగభోగాల నిర్వహణకు తగిన ద్రవ్యాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. బ్రాహ్మణ అధ్యక్షునికి ఐదు మాడల జీతం, తోటపనివారికి మూడు గద్యాలు, దేవాలయాన్ని ఊడ్చి శుభ్రం చేసేవారికి ఒక మాడ జీతంగా నిర్ణయించినట్లు ఈ శాసనం ద్వారా తెలుస్తుంది. అదేవిధంగా దేవాలయానికి ఒక మర్తురు తరిపొలము మరియు పదిహేను పుట్లు పండే వెలిపొలము భూదానంగా ఇచ్చినట్లు పేర్కొనబడింది.

 ఆలయాలు మరియు శిల్పకళ 
ప్రొద్దుటూరులో ఒక పెద్ద శివాలయం ఉండేది. ప్రస్తుతం ఆ ఆలయాన్ని పునరుద్ధరిస్తున్నారు. ఆలయంలోని విగ్రహాలను సమీపంలోని ఒక ఇంట్లో భద్రపరచి తాళం వేశారు. అక్కడ రెండు చతురస్రాకారపు పానవట్టాలపై రెండు శివలింగాలు ఉన్నాయి. వాటి పక్కనే రెండు స్థానక శిల్పాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి స్థానక వినాయకుడు కాగా, రెండవది పార్వతి దేవి శిల్పం. ఇవి కొత్తగా చెక్కించిన శిల్పాలై ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.

ఇవే కాకుండా, సుమారు అడుగు ఎత్తున్న ఆరు నుంచి ఏడు శిల్పాలు అక్కడ ఉన్నాయి. వాటిలో సప్తాశ్వరథారూఢుడు సూర్యుడు, మేషవాహనుడైన అగ్ని, వృషభవాహనుడైన ఈశానుల శిల్పాలు గుర్తించదగినవిగా ఉన్నాయి. మిగిలిన కొన్ని శిల్పాల గుర్తింపు కష్టంగా ఉంది. ఇలాంటి అష్టదిక్పాలకుల శిల్పాలు అరుదుగా మాత్రమే కనిపిస్తాయి.

 వీరగల్లులు 
ఆలయం వెలుపల ఒక గోడ పక్కన రెండు ఎత్తైన రాతిపలకలు ఉన్నాయి. ఈ రెండింటిపై శిల్పాలు చెక్కబడ్డాయి. వాటిలో ఒక రాతిపలకపై వీరుల బొమ్మలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. రెండవ రాతిపలకపై కూడా వీరగల్లు ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది.

 పునరుద్ధరణ 
ప్రస్తుతం నిర్మాణంలో ఉన్న కొత్త ఆలయాన్ని నల్లరాతితో నిర్మిస్తున్నారు. పునరుద్ధరణ పనులు కొనసాగుతున్నాయి.

 చూడండి కూడా 
 తెలంగాణలో చాళుక్యుల శాసనాలు

వర్గం:యాదాద్రి-భువనగిరి జిల్లా గ్రామాలు