మన్ మోహన్ శర్మ

మన్ మోహన్ శర్మ (జననం 1937 మే 1), ఒక భారతీయ కెమికల్ ఇంజనీర్. ఆయన జోధ్‌పూర్, ముంబైలలో, ఆ తరువాత కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకున్నాడు. 27 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆయన ముంబైలోని ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీలో కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ ప్రొఫెసర్ గా నియమించబడ్డాడు. ఆ తరువాత, ఆయన యు. డి. సి. టి. కి డైరెక్టర్ అయ్యాడు, యు. డి, సి. టి నుండి కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ ప్రొఫెసర్ అయిన మొదటి వ్యక్తిగా నిలిచాడు.

1990లో, ఆయన యూకెలోని రాయల్ సొసైటీ ఫెలోగా ఎన్నికైన మొదటి భారతీయ ఇంజనీర్ అయ్యాడు. ఆయనకు భారత రాష్ట్రపతి పద్మభూషణ్ (1987), పద్మవిభూషణ్ (2001) అవార్డులు ప్రదానం చేసాడు. ఆయనకు రాయల్ సొసైటీ లివర్హుల్మ్ మెడల్, ఇంజనీరింగ్ సైన్సెస్ లో ఎస్ఎస్ భట్నాగర్ ప్రైజ్ (1973-ఫిక్కీ అవార్డు), ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ విశ్వకర్మ మెడల్ (1981-1985), జిఎం మోడీ అవార్డు (1991-1994), ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ ఢిల్లీ నుండి గౌరవ డాక్టర్ ఆఫ్ సైన్స్ డిగ్రీ (2001-2001) కూడా లభించాయి.

 కెరీర్ 
మన్ మోహన్ శర్మ యు. డి. సి. టి నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ (1958), తరువాత 1960లో ఎంఎస్సి (టెక్) పొందాడు. ఆయన పీటర్ డాన్క్వెర్ట్స్ తో కలిసి 1964లో కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయంలో పిహెచ్డి (కెమికల్ ఇంజనీరింగ్) పొందాడు. అదే సంవత్సరం, ఆయన బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్ గా భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చాడు, తరువాత విశ్వవిద్యాలయం డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీ (యుడిసిటి) (ఇప్పుడు ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికర్ టెక్నాలజీ) డైరెక్టర్ అయ్యాడు. ఆయన యు. డి. సి. టి. లో 33 సంవత్సరాలు ప్రొఫెసర్ గా, 8 సంవత్సరాలు ఈ సంస్థకు డైరెక్టర్ గా పనిచేసాడు.

కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీకి ఆయన కృషి చేసాడు. CO2 ఆర్ద్రీకరణలో బ్రాన్స్టెడ్ ఆధారిత ఉత్ప్రేరకం (లావాదేవీల ఆఫ్ ఫెరడే సొసైటీలో ప్రచురించబడింది. తరువాత సజల అమైన్లు, ఆల్కనోలమైన్లలో COS శోషణ గతిశాస్త్రం అమైన్లు, అల్కనోలమైన్ల పరిష్కారాలలో CO2, COS శోషణ మధ్య సరళ ఉచిత శక్తి సంబంధాన్ని తీసుకువచ్చింది. ఆయన మార్గదర్శకత్వం వహించిన బహుళ ప్రతిచర్యలలో మైక్రోఫేస్ల పాత్రపై విస్తృతంగా సహకరించాడు. చిన్న వయస్సులోనే కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ సైన్స్ స్వతంత్ర సంపాదకుడు కూడా అయ్యాడు. ఆయన కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ లొ వివిధ విషయాలను బోధించాడు.

ఆయన నాయకత్వంలో, యు. డి. సి. టి. కి యు. జి. సి స్వయంప్రతిపత్తిని మంజూరు చేసింది, ఇనిస్టిట్యూట్ పి. హెచ్. డి గ్రాడ్యుయేట్ల సంఖ్యను పెంచింది.

 జీవితచరిత్ర 
జూన్ 2025లో, మన్ మోహన్ శర్మ జీవితం, రచనలను వివరిస్తూ డివైన్ సైంటిస్ట్ అనే జీవితచరిత్ర పుస్తకం ప్రచురించబడింది. అనితా పాటిల్ రచించి, సుందరం డిజిటల్ పబ్లికేషన్ హౌస్ ప్రచురించిన ఈ పుస్తకం ఆయన విద్యా ప్రయాణం, కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ మార్గదర్శక పరిశోధన, భారతదేశంలో శాస్త్రీయ విద్యను రూపొందించడంలో ఆయన పాత్రను హైలైట్ చేస్తుంది.Title: Divine Scientist, Author: Aneeta Patil, Publisher: Sundaram Digital Publication House, June 2025 ISBN 9789349989238

అనితా పాటిల్ రాసిన జీవిత చరిత్రను సోనియా ఖరే మరాఠీలోకి ( గురునామ్ గురుహు ) అనువదించింది, ప్రాంతీయ పాఠకులకు దీని లభ్యతను విస్తరించింది. ఈ పుస్తక ఆవిష్కరణ కార్యక్రమంలో, ఆయనను సత్కరించడానికి పూర్వ విద్యార్థి ముఖేష్ అంబానీ, ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీకి ₹ 151 కోట్లు అపరిమిత బహుమతిని ప్రకటించాడు.  

 గుర్తింపు 
మన్ మోహన్ శర్మ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ ఇంజనీర్స్ 1977 మౌల్టన్ మెడల్ తో సహా అనేక ప్రతిష్టాత్మక విద్యాపరమైన గౌరవాలు, పురస్కారాలను అందుకున్నాడు.

రాయల్ సొసైటీ లివర్హుల్మ్ పతకాన్ని ఆయన అందుకున్నాడు. ఆయనకు భారత రాష్ట్రపతి 2001లో పద్మవిభూషణ్, 1987లో పద్మభూషణ్ అవార్డులను ప్రదానం చేసాడు. ఆయన ఐఎన్ఎస్ఏ అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు.  ఆయన ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, బెంగళూరుకు చెందిన ఫెలో, నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్స్ గౌరవ ఫెలో (ఇండియా అలహాబాద్, రాయల్ సొసైటీ, లండన్). తదనంతరం, ఆయన రాయల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ చేత గౌరవ ఫెలోగా ఎన్నికయ్యాడు. యుఎస్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ విదేశీ అసోసియేట్ గా ఉన్నాడు. అంతేకాకుండా, ఐఐటీలతో సహా అనేక విశ్వవిద్యాలయాలు ఆయనను గౌరవ డాక్టరేట్లతో సత్కరించాయి.

 మూలాలు 

వర్గం:ముంబై విశ్వవిద్యాలయం పూర్వవిద్యార్థులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1937 జననాలు
వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు