బీదర్ దేశద్రోహ కేసు

బీదర్ దేశద్రోహ కేసు భారతదేశంలోని కర్ణాటకలోని బీదర్‌లోని షాహీన్ పాఠశాల నిర్వాహకులపై జనవరి 2020లో ప్రారంభించిన చట్టపరమైన చర్యలను సూచిస్తుంది. పాఠశాలలోని విద్యార్థులు పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (సీఏఏ) ప్రతిపాదిత జాతీయ పౌరుల రిజిస్టర్ (ఎన్‌ఆర్‌సి) ను విమర్శిస్తూ విమర్శిస్తూ నాటకం ప్రదర్శించినందుకు వివాదం ప్రారంభమైంది.
నేపథ్యం
బీదర్‌లోని షాహీన్ ప్రాథమిక పాఠశాల విద్యార్థులు పౌరసత్వ సవరణ చట్టం, జాతీయ పౌరుల రిజిస్టర్‌ను ఉద్దేశించి జనవరి 2020లో నాటక ప్రదర్శన ఇచ్చారు. పోలీసుల కథనాల ప్రకారం ఈ ప్రదర్శన తల్లిదండ్రుల-ఉపాధ్యాయ సమావేశంలో జరిగింది,  కానీ తల్లిదండ్రులు ఈ సంఘటనల సంస్కరణను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు, పిల్లలు తమ తరగతి గదిలో రిహార్సల్ చేస్తున్నారని పట్టుబట్టారు.

ఈ నాటకం పౌరసత్వ సవరణ చట్టం, జాతీయ పౌరుల రిజిస్టర్‌కు సంబంధించిన ఇతివృత్తాలపై దృష్టి పెట్టింది.  మీడియా నివేదికల ప్రకారం ఈ నాటకం ఎన్‌ఆర్‌సిని భారతదేశ ముస్లిం జనాభాకు హానికరం అని ప్రదర్శించింది.  

కేసులు నమోదు & అరెస్టులు
రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (ఆర్ఎస్ఎస్) విద్యార్థి సంస్థగా పనిచేస్తున్న అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్ (ఏబీవీపీ) కి సంబంధించిన వ్యక్తి నుండి పాఠశాలపై ఫిర్యాదు వచ్చింది.  పోలీసులు 26 జనవరి 2020న తమ మొదటి సమాచార నివేదిక (FIR)ను దాఖలు చేశారు, ఇందులో దేశద్రోహ చట్టం ( IPC 124A ), వివిధ సమూహాల మధ్య శత్రుత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం (IPC 153A) & ప్రజా దుష్ప్రవర్తనకు కారణమయ్యే ప్రకటనల ఆరోపణలు (IPC 505(2)) భారత శిక్షాస్మృతిలోని అనేక తీవ్రమైన నిబంధనలు ఉన్నాయి. 

పోలీసులు పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయురాలు ఫరీదా బేగం, తల్లితండ్రి నజ్బున్నిసాను జనవరి 30న అరెస్టు చేశారు. ఇద్దరు మహిళలు ఫిబ్రవరి 11 వరకు కస్టడీలో ఉన్నారు, స్థానిక కోర్టు బెయిల్ మంజూరు చేసింది. 

దర్యాప్తులో తొమ్మిది సంవత్సరాల వయస్సు ఉన్న పిల్లలు సహా 85 మంది విద్యార్థులను ప్రశ్నించారు. ఈ సెషన్లలో ఉపాధ్యాయులు, శిశు సంక్షేమ అధికారులు ఉన్నారని పోలీసులు పేర్కొన్నప్పటికీ, చిన్న విచారణలలో యూనిఫాం ధరించిన అధికారులు పాల్గొనడం గణనీయమైన విమర్శలకు దారితీసింది. పోలీసులు పాఠశాల నుండి మొబైల్ ఫోన్ & హార్డ్ డిస్క్‌ను కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
చట్టపరమైన చర్యలు
ఈ కేసుకు సంబంధించిన పిటిషన్‌ను విచారించినప్పుడు కర్ణాటక హైకోర్టు పిల్లలను ప్రశ్నించడానికి పోలీసు విధానాల గురించి గణనీయమైన ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది, దీనిని "బాలల హక్కుల తీవ్రమైన ఉల్లంఘన"గా అభివర్ణించింది. మైనర్ల నుండి వాంగ్మూలాలను నమోదు చేసేటప్పుడు జువెనైల్ జస్టిస్ (పిల్లల సంరక్షణ, రక్షణ) చట్టం, 2015 కింద అవసరమైన విధానాలను పాటించడంలో పోలీసులు విఫలమయ్యారని కోర్టు కనుగొంది.


పోలీసుల క్రమశిక్షణా చర్యలు
మైనర్లను ప్రశ్నించడానికి సరైన విధానాల ఉల్లంఘనలను అంతర్గత పోలీసు దర్యాప్తులు తరువాత నిర్ధారించాయి. 

ఈ నిర్ణయాల తర్వాత, కర్ణాటక హైకోర్టు సెప్టెంబర్ 2021లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని వారి దర్యాప్తులో జువెనైల్ జస్టిస్ చట్టాన్ని ఉల్లంఘించిన అధికారులపై క్రమశిక్షణా చర్యలు ప్రారంభించాలని ఆదేశించింది. తదనంతరం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తగిన క్రమశిక్షణా చర్యలు అమలు చేసినట్లు కోర్టుకు తెలియజేసింది.


సుప్రీంకోర్టు కేసులు
ఈ కేసు భారతదేశంలో దేశద్రోహ చట్టానికి విస్తృత చట్టపరమైన సవాళ్లలో కలిసిపోయింది. 2021లో బీదర్ కేసును ఇతర ఉదాహరణలతో పాటుగా, దేశద్రోహ అభియోగ దుర్వినియోగాన్ని నిరోధించడానికి మార్గదర్శకాలను కోరుతూ కార్యకర్తలు భారత సుప్రీంకోర్టులో ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (పిల్) దాఖలు చేశారు. సుప్రీంకోర్టు ఈ పిటిషన్‌ను తిరస్కరించింది.  ఎఫ్ఐఆర్ నమోదుకు ముందు దేశద్రోహ ఫిర్యాదులను పరిశీలించడానికి ఒక యంత్రాంగాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని కోరుతూ ఆగస్టు 2023లో ఇదే విధమైన పిల్ కూడా కొట్టివేయబడింది.

ప్రజల స్పందన
ప్రతిపక్ష రాజకీయ నాయకులు, పౌర సమాజ సంస్థలు, మానవ హక్కుల సంఘాలు ఈ కేసుకు తీవ్రంగా స్పందించాయి. కాంగ్రెస్ ఎమ్మెల్సీ ఇవాన్ డిసౌజా బహిరంగంగా అభియోగాలను ఉపసంహరించుకోవాలని డిమాండ్ చేశారు, వాటిని భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛపై దాడిగా అభివర్ణించాడు. "ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించడం దేశద్రోహం కాదు" అని పేర్కొంటూ, ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ అధికారులను అభియోగాలను పూర్తిగా ఉపసంహరించుకోవాలని కోరాడు. యూనిఫాంలో ఉన్నప్పుడు చిన్న పిల్లలను ప్రశ్నించే పోలీసుల పద్ధతుల పట్ల బాలల హక్కుల కార్యకర్తలు ప్రత్యేక ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు, దీనిని భయపెట్టేది, అనుచితమైనదిగా భావించారు.  

పర్యవసానాలు
కర్ణాటక హైకోర్టు 2023 జూన్ 14న పాఠశాల యాజమాన్యంపై ఉన్న అన్ని చర్యలను కొట్టివేస్తూ ఈ కేసును కొట్టివేసింది. ఈ నాటకం ప్రభుత్వ విధానంపై చట్టబద్ధమైన విమర్శను సూచిస్తుందని, దేశద్రోహానికి చట్టపరమైన పరిమితిని అందుకోలేదని కోర్టు నిర్ధారించింది. నెలల తర్వాత విడుదలైన వివరణాత్మక తీర్పు, నాటకం హింసను లేదా ప్రజా అశాంతిని ప్రేరేపించలేదని, అందువల్ల రాజ్యాంగబద్ధమైన వాక్ స్వేచ్ఛా రక్షణను పొందిందని వివరించింది. 

అప్పటి నుండి సమకాలీన భారతదేశంలో దేశద్రోహ చట్ట కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన విద్యా చర్చలలో న్యాయ పండితులు ఈ కేసును క్రమం తప్పకుండా ప్రస్తావించారు.

మూలాలు

వర్గం:2020లు
వర్గం:కర్ణాటక