భారతదేశంలో పన్నులు

భారతదేశంలో పన్నులు భారత రాజ్యాంగం ద్వారా దఖలు పడిన అధికారాలను బట్టి కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు విధిస్తాయి. మున్సిపాలిటీల వంటి స్థానిక సంస్థలు కూడా కొన్ని చిన్న పన్నులను విధిస్తాయి.
కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య వివిధ పన్నులు విధించే అధికారాన్ని విభజించే భారత రాజ్యాంగం నుండి పన్ను విధించే అధికారం ఉద్భవించింది. ఈ అధికారంపై ఒక ముఖ్యమైన పరిమితి రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 265, ఇది "చట్టం అధికారం ద్వారా తప్ప ఏ పన్ను విధించబడదు లేదా వసూలు చేయబడదు" అని పేర్కొంటుంది. అందువల్ల విధించిన లేదా వసూలు చేసిన ప్రతి పన్నుకు పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభ ఆమోదించిన చట్టం మద్దతు ఉండాలి. అయినప్పటికీ భారతదేశంలో పన్ను ఎగవేత ఒక పెద్ద సమస్య, అంతిమంగా దేశంపై వివిధ ప్రతికూల ప్రభావాలను ప్రేరేపిస్తుంది. 2023-24లో సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ డైరెక్ట్ టాక్సెస్ (సీబీడీటీ) నివేదించిన ప్రత్యక్ష పన్ను వసూళ్లు సుమారు .

 చరిత్ర 
కాలక్రమంలో భారతదేశం అనేక పన్నులను రద్దు చేసింది, కొత్త వాటిని విధించింది. ఈ పన్నులలో కొన్ని వారసత్వ పన్ను, వడ్డీ పన్ను, బహుమతి పన్ను, సంపద పన్ను మొదలైనవి ఉన్నాయి. సంపద పన్ను చట్టం, 1957 2015 సంవత్సరంలో రద్దు చేయబడింది.
భారతదేశంలో ప్రత్యక్ష పన్నులు ఆదాయపు పన్ను చట్టం, 1961, సంపద పన్ను చట్టం, 1957 అనే రెండు ప్రధాన శాసనాల ద్వారా నిర్వహించబడ్డాయి. ఈ రెండు చట్టాల స్థానంలో కొత్త చట్టం, ప్రత్యక్ష పన్నుల కోడ్ (డీటీసీ) ప్రతిపాదించబడింది. అయినప్పటికీ 2015లో సంపద పన్ను చట్టం రద్దు చేయబడింది, డీటీసీ ఆలోచన ఉపసంహరించుకోబడింది.

 రాజ్యాంగబద్ధంగా ఏర్పాటు చేయబడిన పన్నుల విధానం 
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 246 పన్నులతో సహా శాసన అధికారాలను భారత పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభ మధ్య పంపిణీ చేస్తుంది. షెడ్యూల్ VII ఈ విషయాలను మూడు జాబితాల ఉపయోగంతో వివరిస్తుంది:
 జాబితా - I (కేంద్ర జాబితా) చట్టాలు చేయడానికి పార్లమెంటుకు మాత్రమే అధికారం ఉన్న రంగాలను కలిగి ఉంటుంది,
 జాబితా - II (రాష్ట్ర జాబితా) రాష్ట్ర శాసనసభ మాత్రమే చట్టాలు చేయగల రంగాలను కలిగి ఉంటుంది,
 జాబితా - III (ఉమ్మడి జాబితా) పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభ రెండూ ఏకకాలంలో చట్టాలు చేయగల రంగాలను జాబితా చేస్తుంది.

పన్నుల విధింపుకు ప్రత్యేక విభాగాలు ఉన్నాయి, ఉమ్మడి జాబితాలో పన్ను విధింపు విభాగం లేదు (కేంద్రం, రాష్ట్రాలకు ఉమ్మడి పన్ను అధికారం లేదు). పదమూడు కేంద్ర పన్నుల విభాగాలు, పంతొమ్మిది రాష్ట్ర విభాగాల జాబితా కింద ఇవ్వబడింది:

 భారతదేశ కేంద్ర ప్రభుత్వం 
 వరుస సంఖ్య. కేంద్ర జాబితా ప్రకారం పన్నులు 82 ఆదాయపు పన్ను: వ్యవసాయ ఆదాయం మినహా ఇతర ఆదాయంపై పన్నులు. 83 కస్టమ్ డ్యూటీ: ఎగుమతి సుంకాలను కలుపుకొని కస్టమ్స్ సుంకాలు 84  ఎక్సైజ్ డ్యూటీ: భారతదేశంలో తయారైన లేదా ఉత్పత్తి చేయబడిన కింది వస్తువులపై ఎక్సైజ్ సుంకాలు (ఎ) ముడి చమురు (బి) హై స్పీడ్ డీజిల్ (సి) మోటార్ స్పిరిట్ (సాధారణంగా పెట్రోల్ అని పిలుస్తారు) (డి) సహజ వాయువు (ఇ) ఏవియేషన్ టర్బైన్ ఇంధనం, (ఎఫ్) పొగాకు, పొగాకు ఉత్పత్తులు 85 కార్పొరేషన్ పన్ను 86 వ్యక్తులు, కంపెనీలకు చెందిన ఆస్తుల మూలధన విలువపై పన్నులు (వ్యవసాయ భూమి మినహా), కంపెనీల మూలధనంపై పన్నులు 87 వ్యవసాయ భూమి మినహా ఇతర ఆస్తికి సంబంధించి ఎస్టేట్ డ్యూటీ 88 వ్యవసాయ భూమి మినహా ఇతర ఆస్తి వారసత్వానికి సంబంధించి సుంకాలు 89 రైల్వే, సముద్రం లేదా వాయుమార్గం ద్వారా రవాణా చేయబడే వస్తువులు లేదా ప్రయాణీకులపై టెర్మినల్ పన్నులు; రైల్వే ఛార్జీలు, సరుకు రవాణాపై పన్నులు. 90 స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు, ఫ్యూచర్స్ మార్కెట్లలో లావాదేవీలపై స్టాంప్ డ్యూటీలు మినహా ఇతర పన్నులు 92ఎ వార్తాపత్రికలు మినహా ఇతర వస్తువుల అమ్మకం లేదా కొనుగోలుపై పన్నులు, ఇటువంటి అమ్మకం లేదా కొనుగోలు అంతర్-రాష్ట్ర వాణిజ్యం లేదా వ్యాపారం సమయంలో జరిగినప్పుడు 92బి అంతర్-రాష్ట్ర వాణిజ్యం లేదా వ్యాపారం సమయంలో వస్తువుల సరుకు రవాణాపై పన్నులు 97 భారత రాజ్యాంగంలోని ఏడవ షెడ్యూల్‌లోని మూడు జాబితాలలో దేనిలోనూ జాబితా చేయబడని అన్ని అవశేష రకాల పన్నులు

 రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు 
 వరుస సంఖ్య. రాష్ట్ర జాబితా ప్రకారం పన్నులు 45 రెవెన్యూ అంచనా, వసూలు, భూ రికార్డుల నిర్వహణ, రెవెన్యూ ప్రయోజనాల కోసం సర్వే, హక్కుల రికార్డులు, రెవెన్యూ అన్యాక్రాంతం తదితరాలతో సహా భూమి రెవెన్యూ. 46 వ్యవసాయ ఆదాయంపై పన్నులు 47 వ్యవసాయ భూమి వారసత్వానికి సంబంధించి సుంకాలు. 48 వ్యవసాయ భూమికి సంబంధించి ఎస్టేట్ డ్యూటీ 49 భూములు, భవనాలపై పన్నులు. 50 ఖనిజ హక్కులపై పన్నులు. 51 రాష్ట్రంలో తయారైన లేదా ఉత్పత్తి చేయబడిన కింది వస్తువులపై ఎక్సైజ్ సుంకాలు (i) మానవ వినియోగానికి ఆల్కహాలిక్ మద్యం, (ii) నల్లమందు, ఇండియన్ హెంప్, ఇతర మాదకద్రవ్యాలు, మత్తుపదార్థాలు. 53 విద్యుత్ సుంకం: విద్యుత్ వినియోగం లేదా అమ్మకంపై పన్నులు 54 పెట్రోలియం ముడిచమురు, హై స్పీడ్ డీజిల్, మోటార్ స్పిరిట్ (సాధారణంగా పెట్రోల్ అని పిలుస్తారు), సహజ వాయువు, ఏవియేషన్ టర్బైన్ ఇంధనం, మానవ వినియోగం కోసం ఆల్కహాల్ మద్యం అమ్మకాలపై పన్నులు, అయితే అంతర్రాష్ట్ర వాణిజ్యం లేదా వ్యాపారం సమయంలో అమ్మకం లేదా అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం లేదా వ్యాపార వనరులలో ఇటువంటి వస్తువుల అమ్మకం మినహా. 56 రోడ్లు లేదా లోతట్టు జలమార్గాల ద్వారా రవాణా చేయబడే వస్తువులు, ప్రయాణీకులపై పన్నులు. 57 రోడ్లపై ఉపయోగించడానికి అనువైన వాహనాలపై పన్నులు. 58 జంతువులు, పడవలపై పన్నులు. 59 టోల్ రుసుములు. 60 వృత్తి, వ్యాపారాలు, వృత్తులు, ఉపాధిపై పన్నులు. 61 క్యాపిటేషన్ పన్నులు. 62 పంచాయతీ, మున్సిపాలిటీ, ప్రాంతీయ కౌన్సిల్ లేదా జిల్లా కౌన్సిల్ ద్వారా విధించబడే, వసూలు చేయబడే వినోదాలు, వేడుకలపై పన్నులు. 63 స్టాంప్ డ్యూటీ

 ఆదాయపు పన్ను 
ఆదాయపు పన్ను అనేది వ్యక్తులు లేదా సంస్థలపై (పన్ను చెల్లింపుదారులు) విధించే పన్ను, ఇది సంబంధిత ఆదాయం లేదా లాభాలతో (పన్ను విధించదగిన ఆదాయం) మారుతూ ఉంటుంది. ఆదాయపు పన్ను సాధారణంగా పన్ను రేటు, పన్ను విధించదగిన ఆదాయం గుణకారంగా లెక్కించబడుతుంది. అయినప్పటికీ వ్యక్తులకు స్లాబ్ రేట్ల ప్రకారం పన్ను చెల్లించాలి. ఫైనాన్స్ చట్టం 2020లో వ్యక్తుల కోసం ప్రభుత్వం కొత్త పన్ను విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది, వారికి కొత్త విధానాన్ని ఎంచుకునే లేదా పాత విధానంతో కొనసాగే ఎంపికను ఇచ్చింది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం కోసం ఈ పన్నును ఆదాయపు పన్ను శాఖ వసూలు చేస్తుంది. భారతీయ శ్రామిక శక్తిలో 70% ఉన్న రైతులు సాధారణంగా భారతదేశంలో ఆదాయపు పన్ను చెల్లించడం నుండి మినహాయించబడ్డారు.

పన్ను చెల్లింపుదారుల వర్గాన్ని బట్టి భారతదేశంలో ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్‌లు సాధారణంగా జూలై 31, సెప్టెంబర్ 30 లేదా నవంబర్ 30న దాఖలు చేయాలి. భారతదేశంలో ఆదాయం ఆర్జించే లేదా పొందే ప్రతి ఒక్కరూ ఆదాయపు పన్నుకు లోబడి ఉంటారు. ఆదాయం ఐదు వర్గాలుగా విభజించబడింది: జీతం నుండి ఆదాయం, ఇతర వనరుల నుండి ఆదాయం, ఇంటి ఆస్తి నుండి ఆదాయం, మూలధన లాభాల నుండి ఆదాయం, వ్యాపారం, వృత్తి నుండి ఆదాయం.
 వస్తు, సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) 
వస్తు, సేవల పన్ను అనేది వస్తువులు లేదా సేవల సరఫరాపై వసూలు చేయబడే పరోక్ష పన్ను.
 సెంట్రల్ గూడ్స్ అండ్ సర్వీసెస్ టాక్స్ (CGST): రాష్ట్రం లోపల జరిగే అమ్మకాలపై కేంద్ర ప్రభుత్వానికి వెళ్లే పన్ను భాగం.
 స్టేట్ గూడ్స్ అండ్ సర్వీసెస్ టాక్స్ (SGST): రాష్ట్రం లోపల జరిగే అమ్మకాలపై రాష్ట్రానికి వెళ్లే పన్ను భాగం.
 ఇంటిగ్రేటెడ్ గూడ్స్ అండ్ సర్వీసెస్ టాక్స్ (IGST): అంతర్-రాష్ట్ర (రెండు రాష్ట్రాల మధ్య) అమ్మకాలపై పన్ను.

పన్ను వసూలు కోసం వస్తువులు, సేవలు ఐదు వేర్వేరు పన్ను స్లాబ్‌లుగా విభజించబడ్డాయి - 0%, 5%, 12%, 18%, 28%. అయితే పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు, ఆల్కహాలిక్ పానీయాలు, విద్యుత్‌పై జీఎస్టీ కింద పన్ను విధించబడదు, బదులుగా మునుపటి పన్ను విధానం ప్రకారం వ్యక్తిగత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు విడిగా పన్ను విధిస్తాయి.

 కస్టమ్స్ డ్యూటీ 
కస్టమ్స్ డ్యూటీ అనేది కొన్ని రకాల వస్తువులపై నిర్దిష్ట రేట్లతో భారతదేశంలో వస్తువుల దిగుమతి, ఎగుమతి పై విధించే పన్ను. ఎగుమతి చేయబడిన లేదా దిగుమతి చేసుకున్న వస్తువుల మూలం, తగిన విధంగా ధృవీకరించబడిన రేట్లు, నిర్మాణంతో పాటు ఆయా వస్తువుల ఖచ్చితమైన వివరాలను తనిఖీ చేయడానికి కస్టమ్స్ అధికారులకు హక్కు ఉంది.
కస్టమ్స్ డ్యూటీ అటువంటి వస్తువుపై వర్తించే పన్ను సందర్భంలో వస్తువుల విలువను కొలుస్తుంది, మద్యం, దిగుమతి చేసుకున్న సిగార్లు వంటి సిన్ గూడ్స్ (పాపపు వస్తువులు)తో సహా కొన్ని రకాల వస్తువులపై ఇది చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది.

కస్టమ్స్ డ్యూటీ అనేది దేశం లోపలికి, వెలుపలికి వస్తువుల దిగుమతి లేదా ఎగుమతిపై విధించే పరోక్ష పన్ను. బయట నుంచి వస్తువులను దిగుమతి చేసుకున్నప్పుడు ఆ పన్నును ఇంపోర్ట్ కస్టమ్స్ డ్యూటీ అంటారు. వస్తువులను భారతదేశం వెలుపల ఎగుమతి చేసినప్పుడు, ఆ పన్నును ఎక్స్‌పోర్ట్ కస్టమ్స్ డ్యూటీ అని పిలుస్తారు. ఈ పన్నును సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇన్‌డైరెక్ట్ టాక్సెస్ అండ్ కస్టమ్స్ (సీబీఐసీ) వసూలు చేస్తుంది. ఫిబ్రవరి 2020లో స్థానిక ఉత్పత్తిని పెంచడానికి, మద్దతు ఇవ్వడానికి భారతదేశ ప్రయత్నాలలో భాగంగా ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు, ఫర్నిచర్, బొమ్మల వంటి వస్తువుల దిగుమతులపై పన్నులను పెంచినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొంది.

 సేవా పన్ను 
ఆర్ధిక ప్రయోజనం కోసం సంస్థలు, సర్వీసింగ్ కంపెనీలు అందించే అన్ని సేవలపై ప్రభుత్వం సేవా పన్ను విధించింది. సేవలపై విధించే సేవా పన్నును వాస్తవానికి కస్టమర్లు భరిస్తారు, ఇది తిరిగి ప్రభుత్వానికి చేరే వరకు పన్ను విధించే అధికారుల బహుళ మార్గాల ద్వారా వెళుతుంది. వాస్తవానికి సేవలను అందించే ఆందోళనపై అంగీకరించే సేవా ప్రదాత అందించే లేదా అందించబోయే పన్ను విధించదగిన సేవలపై మాత్రమే సేవా పన్ను వర్తిస్తుంది.

ఇది భారతదేశంలో అందించబడే సేవలపై విధించే పన్ను. పన్ను వసూలు చేసే బాధ్యత సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఎక్సైజ్ అండ్ కస్టమ్స్ (CBEC) పై ఉంది. 2012 నుండి చట్టం కింద ప్రత్యేకంగా మినహాయించబడినవి (ఉదా. నెగటివ్ లిస్ట్ కింద మినహాయింపు, సేవా పన్ను ప్రకారం సేవా నిర్వచనం నుండి మినహాయింపు, MEN (మెగా మినహాయింపు నోటిఫికేషన్) కింద మినహాయింపు) మినహా అన్ని సేవలపై సేవా పన్ను విధించబడుతుంది. 2008-2009లో ప్రవేశపెట్టిన బడ్జెట్‌లో, టర్నోవర్ రూ. 10 లక్షలు దాటని చిన్న సేవా ప్రదాతలందరూ సేవా పన్ను చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదని ప్రకటించారు. జూన్ 1, 2015 నుండి వర్తించే అన్ని సేవలపై 14 శాతం రేటుతో సేవా పన్ను (EC, SHEC కలుపుకొని) విధించబడుతుంది. 15 నవంబర్ 2015 నుండి అన్ని పన్ను విధించదగిన సేవలకు 0.5% స్వచ్ఛ్ భారత్ సెస్ జోడించబడింది, దీని వలన కొత్త సేవా పన్ను రేటు 14.5 శాతానికి (EC, SHEC, స్వచ్ఛ్ భారత్ సెస్ కలుపుకొని) చేరింది. 29 ఫిబ్రవరి 2016న అప్పటి ఆర్థిక మంత్రి శ్రీ అరుణ్ జైట్లీ కొత్త సెస్ అయిన కృషి కళ్యాణ్ సెస్‌ను ప్రకటించారు, ఇది 1 జూన్ 2016 నుండి అన్ని పన్ను విధించదగిన సేవలపై 0.5% చొప్పున విధించబడుతుంది. కృషి కళ్యాణ్ సెస్ ప్రవేశపెట్టడం వెనుక ఉద్దేశ్యం వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, భారతీయ రైతుల సంక్షేమాన్ని మెరుగుపరచడం. ఈ విధంగా ఈసీ, ఎస్‌హెచ్‌ఈసీ, స్వచ్ఛ్ భారత్ సెస్, కృషి కళ్యాణ్ సెస్‌లను కలుపుకుని కొత్త సేవా పన్ను రేటు 15%గా ఉంటుంది.

2015 నుండి ప్రస్తుతం వరకు సేవా పన్ను నుండి కేంద్రం వసూలు చేసిన స్థూల పన్ను రూ. 2.10 లక్షల కోట్లకు పైగా ఉంది.

భారతదేశంలో సేవా పన్ను స్థానంలో వస్తు, సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) వచ్చింది. సేవా పన్ను ఇకపై భారతదేశంలో సేవలకు వర్తించదు.

 కేంద్ర ఎక్సైజ్ 
2015-2016లో ఎక్సైజ్ నుండి కేంద్రం వసూలు చేసిన స్థూల పన్ను రూ. 2.80 లక్షల కోట్లు.
 సెంట్రల్ ఎక్సైజ్ యాక్ట్, 1944, ఇది భారతదేశంలో తయారైన లేదా ఉత్పత్తి చేయబడిన వస్తువులపై ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని విధిస్తుంది;
 సెంట్రల్ సేల్స్ టాక్స్, 1956, ఇది రాష్ట్రంలో ఉన్న ఆస్తి విక్రయం, అంతర్రాష్ట్ర వాణిజ్యం లేదా వ్యాపారంలో విక్రయించే వస్తువులపై అమ్మకపు పన్ను విధిస్తుంది

2016 కేంద్ర బడ్జెట్లో వెండి ఆభరణాలు మినహా ఆభరణాల వస్తువులపై ఇన్‌పుట్ టాక్స్ క్రెడిట్ లేకుండా 1%, ఇన్‌పుట్ టాక్స్ క్రెడిట్‌తో 12.5% ​​ఎక్సైజ్ డ్యూటీ విధించబడింది. ప్రభుత్వం ఇంతకుముందు 2011-12 బడ్జెట్‌లో ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని ప్రతిపాదించింది, స్వర్ణకారుల భారీ నిరసనల తర్వాత దీనిని వెనక్కి తీసుకోవాల్సి వచ్చింది.
 సెంట్రల్ ఎక్సైజ్ టారిఫ్ చట్టం, 1985
 సెంట్రల్ ఎక్సైజ్ వాల్యుయేషన్ (ఎక్సైజ్ చేయదగిన వస్తువుల ధర నిర్ణయం) నియమాలు, 2000

 స్థానిక సంస్థల పన్నులు 
"లోకల్ బాడీ ట్యాక్స్", దీన్ని "LBT" అనే సంక్షిప్త పదంతో పిలుస్తారు, వినియోగం, ఉపయోగం లేదా అమ్మకం కోసం స్థానిక ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించే వస్తువులపై భారతదేశంలోని స్థానిక పౌర సంస్థలు విధించే పన్ను. భారత రాజ్యాంగంలోని షెడ్యూల్ VIIలోని రాష్ట్ర జాబితా ఎంట్రీ 52 ఆధారంగా పన్ను విధించబడుతుంది, ఇది ఇలా పేర్కొంటుంది; "వినియోగం, ఉపయోగం లేదా అమ్మకం కోసం వస్తువులను స్థానిక ప్రాంతంలోకి ప్రవేశపెట్టినప్పుడు విధించే పన్నులు." ఈ పన్నును వ్యాపారి పౌర సంస్థలకు చెల్లించాలి, వీటి నియమ నిబంధనలు భారతదేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల మధ్య మారుతూ ఉంటాయి. ఎల్బీటీ (LBT) ఇప్పుడు 1 ఆగస్టు 2015 నుండి పాక్షికంగా రద్దు చేయబడింది.

 ఆస్తి పన్ను 
ఆస్తి పన్ను, లేదా 'ఇంటి పన్ను,' అనేది భవనాలపై స్థానికంగా విధించే పన్ను, వాటికి ఆనుకుని ఉన్న భూమితో పాటు, ఆస్తిని కలిగి ఉన్న వ్యక్తిపై (1978, రాజ్యాంగంలోని 44వ సవరణ ప్రకారం ఆస్తి నిజమైన సంరక్షకుడిపై కాదు) విధించబడుతుంది. ఇది యూఎస్ తరహా సంపద పన్నును పోలి ఉంటుంది, ఎక్సైజ్ రకపు యూకే రేటుకు భిన్నంగా ఉంటుంది. పన్ను అధికారం రాష్ట్రాల వద్ద ఉంటుంది, మూల్యాంకన పద్ధతి, పన్ను రేటు పరిధి, సేకరణ విధానాలను నిర్దేశిస్తూ చట్టం ద్వారా స్థానిక సంస్థలకు ఇవ్వబడింది. వార్షిక అద్దె విలువ (ARV) లేదా ప్రాంతం-ఆధారిత రేటింగ్ ఈ పన్నుకు ఆధారం. యజమాని-ఆక్రమిత, అద్దెను ఉత్పత్తి చేయని ఇతర ఆస్తులు ఖర్చుపై అంచనా వేయబడతాయి, ఆపై ఖర్చుపై శాతాన్ని (సాధారణంగా ఆరు శాతం) వర్తింపజేయడం ద్వారా ఏఆర్వి (ARV)గా మార్చబడతాయి. ఖాళీ స్థలానికి సాధారణంగా మినహాయింపు ఉంటుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆస్తులకు కూడా మినహాయింపు ఉంది. దీనికి బదులుగా కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వు కింద 'సేవా రుసుము'కు అనుమతి ఉంది. పరస్పర ఒప్పందం కోసం పట్టుబట్టకుండా విదేశీ మిషన్ల ఆస్తులు కూడా పన్ను మినహాయింపును పొందుతాయి. ఈ పన్ను సాధారణంగా అనేక సేవా పన్నులతో కలిసి ఉంటుంది (ఉదాహరణకు నీటి పన్ను, డ్రైనేజీ పన్ను, పారిశుద్ధ్య పన్ను, లైటింగ్ పన్ను), అవన్నీ ఒకే పన్ను పద్ధతిని ఉపయోగిస్తాయి. గ్రామీణ (పంచాయతీ) ఆస్తులపై రేటు నిర్మాణం ఫ్లాట్‌గా ఉంటుంది, అయితే పట్టణ (మున్సిపల్) ప్రాంతాలలో ఇది తేలికపాటి పురోగమనంగా ఉంటుంది, దాదాపు 80% అసెస్‌మెంట్‌లు మొదటి రెండు స్లాబ్‌లలోకి వస్తాయి.Datta, Abhijit. (1992). Local Government Finances: Trends, Issues and Reforms, in Bagchi, Amaresh. et al. (Eds.), State Finances in India, New Delhi: Vikas Publishing House for the NIPFP...
 పన్ను ఎగవేత 

ప్రభుత్వ వ్యయాలలో భారత ప్రభుత్వ లోపానికి విస్తృతమైన పన్ను ఎగవేత ప్రధాన కారణం. ఇతర అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలతో పోలిస్తే, భారతదేశ ఆదాయపు పన్ను జీడీపీ (GDP)లో 5% ఉండటానికి కారణం దాదాపు 2-3% జనాభా మాత్రమే ఆదాయపు పన్ను పరిధిలోకి రావడమే. చైనా వంటి దేశం తమ జనాభాలో 20% మందిపై పన్ను విధిస్తుంది, కానీ భారతదేశం తన ఆదాయపు పన్నును విస్తరించడంలో ఎక్కువ ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటుంది, ఎందుకంటే అధికారిక వేతనాలు పొందే వారు చాలా తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నారు. భారతదేశ ఆదాయపు పన్ను 1922లో బ్రిటిష్ వారిచే స్థాపించబడినప్పటికీ, వారి పన్ను చరిత్ర నేటి అధిక పన్ను బకాయిలను వివరిస్తుంది. 1 ఏప్రిల్ 2017 నుండి ఆదాయపు పన్ను చట్టం, 1961 జనరల్ యాంటీ-అవాయిడెన్స్ రూల్స్ (GAAR)ను ప్రవేశపెట్టింది. ఒక నిర్దిష్ట ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఒప్పందం లేదా లావాదేవీల పన్ను ప్రభావం రూ. మూడు కోట్లకు మించి ఉన్నప్పుడు, పన్నును నివారించడంలో పన్ను చెల్లింపుదారులు, వారికి సహాయం చేసే టాక్స్ ప్రాక్టీషనర్ల అక్రమ పద్ధతులను అరికట్టడమే ఈ నియమాలను తీసుకురావడం వెనుక ఉద్దేశ్యం. పన్ను ప్రయోజనం పొందడమే లావాదేవీల ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఉన్న కేసులను కవర్ చేయడానికి గార్ (GAAR) ఉద్దేశించబడింది. ఇటీవల ఓఈసీడీ (OECD), జీ20 సభ్య దేశాల ద్వారా వచ్చిన బీఈపీఎస్ (BEPS) ప్రాజెక్ట్ కారణంగా, ఇన్‌క్లూజివ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ దేశాలు పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు తెలిపాయి, ఇక్కడ ప్రతి దేశం ఆయా పన్ను మూలాలను రక్షించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. దీని ప్రకారం, బీఈపీఎస్ ప్రాజెక్ట్ యాక్షన్ ప్లాన్ రిపోర్ట్ 6 ఆధారంగా, సభ్య దేశాలు పీపీటీ (PPT) పరీక్షను కనీస ప్రమాణంగా స్వీకరించాలి. "పన్ను ప్రయోజనాన్ని పొందడం లావాదేవీల ప్రధాన ఉద్దేశ్యాలలో ఒకటి" అయితే ఒప్పంద ప్రయోజనం అనుమతించబడదు అని ఆ ప్రమాణం మళ్లీ వివరిస్తుంది. ఆ విధంగా ప్రస్తుతం భారతీయ సందర్భంలో భారతదేశం కుదుర్చుకున్న చాలా ఒప్పందాలు అటువంటి కనీస ప్రమాణాన్ని కలిగి ఉన్నాయి, తదనుగుణంగా లావాదేవీల ప్రధాన ప్రయోజనాలలో ఒకటి పన్ను ప్రయోజనాన్ని పొందడం అయితే ఒప్పంద ప్రయోజనం తిరస్కరించబడుతుంది. ఇది మారిషస్ వంటి ద్వీప దేశాల ద్వారా భారతదేశంలోకి తమ పెట్టుబడులను మళ్లించిన బహుళజాతి సంస్థలకు అనేక ఇబ్బందులను తెచ్చిపెట్టింది, ఆ దేశాలకు భారతదేశంతో ద్వంద్వ పన్ను నివారణ ఒప్పందం ఉన్నప్పటికీ, పీపీటీతో అన్ని ప్రయోజనాలను ప్రశ్నించవచ్చు. టైగర్ గ్లోబల్ ఇంటర్నేషనల్ II హోల్డింగ్స్‌కు ఇచ్చిన తీర్పులో న్యూఢిల్లీలోని అథారిటీ ఫర్ అడ్వాన్స్ రూలింగ్స్ ఇటీవల దీనిని పరిగణనలోకి తీసుకుంది,In re 116 taxman.com 878 (AAR - New Delhi)

 చరిత్ర, పద్ధతులు 

ఆదాయపు పన్ను అమలులోకి వచ్చిన ప్రారంభంలో, నేటి స్థాయిలతో పోలిస్తే పన్ను రేట్లు తక్కువగా ఉండేవి, అందువల్ల ఎగవేత స్థాయిలు కూడా అలాగే ఉండేవి. అయితే రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సామూహిక పన్ను ఎగవేతను ప్రేరేపించిన పరిస్థితులను సృష్టించింది. అనేక సరఫరాలు నిలిపివేయబడి, కొరత విపరీతంగా ఉన్నందున వస్తువుల ధరలు, ప్రభుత్వం విధించే పన్నుల స్థాయి పెరిగాయి. ఇది అంతిమంగా బ్లాక్ మార్కెట్‌లను సృష్టించింది, దేశవ్యాప్తంగా పన్ను ఎగవేత భావనను ప్రేరేపించింది. పర్యవసానంగా, ఈ విస్తృత సమస్యను ఎదుర్కోవడానికి ప్రభుత్వం ప్రయత్నించినప్పుడు విపరీతమైన పన్నులను విధించడం కొనసాగించింది, ఇది పన్ను ఎగవేత సాధారణ స్థితిని మరింత తీవ్రతరం చేసింది. నేడు, స్వయం ఉపాధి పొందుతున్న వ్యక్తులలో పన్ను ఎగవేతకు అవకాశాలు విస్తృతంగా ఉన్నాయి, ఎందుకంటే వారు తమ ఆదాయ మూలం గురించి అబద్ధాలు చెప్పడానికి ఎక్కువ అవకాశాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు చాలా మంది వ్యక్తులు వ్యవసాయం ద్వారా పొందుతున్న సంపద గురించి అతిశయోక్తులు చెబుతారు లేదా అబద్ధాలు చెబుతారు, ఎందుకంటే వ్యవసాయ ఆదాయం కేంద్ర ఆదాయపు పన్ను పరిధి నుండి మినహాయించబడింది. అదనంగా చాలా మంది వ్యక్తులు పన్ను ఎగవేసేందుకు తమ ఆదాయాన్ని జీవిత భాగస్వాములు, పిల్లలకు మళ్లిస్తారు లేదా కల్పిత భాగస్వామ్యాలను సైతం సృష్టిస్తారు. భారతదేశంలో పన్ను ఎగవేత, నల్లధనం ఉత్పత్తి పెరగడానికి ప్రధానంగా ఈ క్రిందివి కారణమని సాధారణ ఏకాభిప్రాయం నొక్కి చెబుతుంది:
 సంక్లిష్టమైన పన్ను నిర్మాణం
 తరచుగా చేసే సవరణలు
 సిబ్బంది కొరత
 అధిక పన్ను రేట్లు
 కఠినమైన జరిమానాలు విధించకపోవడం
 అసమర్థమైన ప్రాసిక్యూషన్ యంత్రాంగం
 సరిగ్గా ఆలోచించని నియంత్రణల అమలు
 ఉత్పత్తి, పంపిణీకి సరైన నియంత్రణ లేకుండా ధరల నిర్ణయం
 అమ్మకపు పన్ను ఎగవేత
 ఎక్సైజ్ సుంకం


అంతేకాకుండా లంచం, అవినీతి ద్వారా భారీ మొత్తంలో నల్ల ఆదాయం, పన్ను ఎగవేత ప్రోత్సహించబడుతున్నాయి. భారతదేశంలో అవినీతి వ్యాపారవేత్తలు తమ సంపదను పెంచుకోవడానికి, తమ పన్నును తగ్గించుకోవడానికి రాజకీయ పార్టీలకు నల్లధనంతో నిధులు సమకూరుస్తారు. సహజంగానే ప్రభుత్వ వ్యయాలకు ఆదాయం లేకపోవడాన్ని కొంతవరకు ప్రభుత్వాలే సృష్టిస్తున్నాయి. ఇబ్బందులు, కొరతలకు వ్యక్తులు ప్రభుత్వాన్ని నిందిస్తున్నప్పటికీ చాలా మంది జవాబుదారీతనం తీసుకోవడం, తమ పన్నులు చెల్లించడం ప్రాముఖ్యతను అర్థం చేసుకోలేరు.

 సామూహిక పన్ను ఎగవేత ప్రభావాలు 

విపరీతమైన పన్ను ఎగవేత స్థాయిలు నల్లధనం సమాంతర ఆర్థిక వ్యవస్థ సృష్టికి స్ఫూర్తినిచ్చాయి. నల్లధనం సహజంగా ద్రవ్యోల్బణానికి కారణమవుతుంది, వస్తువుల ధరలను తగ్గించగల ప్రభుత్వ సామర్థ్యానికి ఆటంకం కలిగిస్తుంది. వాస్తవానికి పెద్ద మొత్తంలో నల్లధనం జాతీయ సంక్షేమం నుండి ప్రభుత్వ వనరులను మళ్లిస్తుంది, చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపాల కొనసాగింపును ప్రోత్సహిస్తుంది. దురదృష్టవశాత్తు జీతాలు తీసుకునే తరగతిలో ఉన్న నిజాయితీ గల వ్యక్తులే ఈ పరిస్థితి ప్రతికూల బాహ్య ప్రభావాలను అనుభవిస్తారు. రాష్ట్ర ఖజానాను కోల్పోవడం, భారతదేశ జీడీపీని తక్కువగా అంచనా వేయడంతో పాటు, విస్తృతమైన పన్ను ఎగవేత వివాహ సమయంలో భారీ వరకట్న చెల్లింపును ప్రోత్సహించింది. ఈ విస్తృతమైన ఆర్థిక సమస్యకు సామాజిక నష్టాన్ని జోడించడం వల్ల అల్ప, మధ్య తరగతి వ్యక్తులు తమ పిల్లలకు వివాహం చేయడం అంతిమంగా కష్టతరం అవుతుంది. అన్నిటికంటే మించి పన్ను ఎగవేత సాధారణ స్థితికి చేరడం నిజాయితీ, కష్టపడి పనిచేయడం వంటి సానుకూల సామాజిక విలువల ప్రాముఖ్యతను తగ్గించింది.

 పన్ను ఎగవేతను ఎదుర్కోవడానికి ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలు 

పన్ను ఎగవేత ప్రభావాలను, స్థాయిని తగ్గించేందుకు భారత ప్రభుత్వం పలు చర్యలు చేపట్టింది. వాస్తవ చట్టాలతో పాటు ఆదాయపు పన్ను శాఖ ద్వారా సోదాలు, జప్తులు, సర్వేలు, ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్‌ల పరిశీలన జరుగుతోంది. ప్రభుత్వం స్వచ్ఛంద ఆదాయ వెల్లడి పథకాలను కూడా సృష్టించింది, దీని ద్వారా నల్ల ఆదాయం, ఆస్తులను జరిమానా లేదా ప్రాసిక్యూషన్ లేకుండా వాస్తవంగా ప్రకటించవచ్చు. అదనంగా మనీ-లాండరింగ్ నిరోధక చట్టం ప్రవేశపెట్టడం వలన మనీ లాండరింగ్‌కు సంబంధించిన ఏదైనా, అన్ని కార్యకలాపాలు సమాఖ్య నేరంగా పరిగణించబడతాయి, దీనికి కనీసం మూడేళ్ళ జైలు శిక్ష విధించే కేంద్ర నేరంగా పరిగణించబడతాయి. అదేవిధంగా ఫైనాన్స్ యాక్ట్ 2004 పుస్తకాల తారుమారు కోసం ప్రాసిక్యూట్ చేస్తుంది, 25,000 రూపాయల కంటే ఎక్కువ విలువైన బహుమతులపై పన్ను విధిస్తుంది. పన్ను ఎగవేత అనేది ప్రభుత్వం ఎదుర్కోగల అత్యంత విస్తృతమైన, ఇంకా కష్టమైన సమస్యలలో ఒకటి అయినందున, వారు చారిత్రాత్మకంగా ఈ సమస్యను పన్ను విచారణ కమిషన్ (1953), పరిపాలనా సంస్కరణల కమిషన్ (1969), ప్రత్యక్ష పన్ను విచారణ కమిటీ (1971) చేసిన సిఫార్సులకు విడిచిపెట్టారు. అదనంగా అన్ని ప్రధాన ఆర్థిక లావాదేవీలకు గుర్తింపు సంఖ్యను తప్పనిసరి చేయడం ద్వారా పన్ను ఎగవేతను నిర్మూలించడానికి భారతదేశం ప్రయత్నించింది. అయినప్పటికీ చాలా లావాదేవీలు నగదు రూపంలో నిర్వహించబడుతున్నాయి కాబట్టి అవి తరచుగా నివేదించబడవు కాబట్టి ఈ పద్ధతి చాలా అసమర్థమైనదని నిరూపించబడింది.

 మూలాలు 

వర్గం:పన్నుల చెల్లింపు నిరాకరణ
వర్గం:రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థలు