వాసుదేవ్ విష్ణు మిరాషి

మహామహోపధ్యాయ వాసుదేవ్ విష్ణు మిరాషి  భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర చెందిన సంస్కృత పండితుడు, 20వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రముఖ భారత సంస్కృతి–సాహిత్య పరిశోధకుడు. ఆయన  రాతి, రాగి శాసనాలు, ప్రాచీన భారతదేశ నాణేల విచారణలో నిపుణుడు. భారత చరిత్రకు ఆయన చేసిన సేవలకు గాను 1941లో బ్రిటిష్ భారత ప్రభుత్వం ఆయనను మహామహోపాధ్యాయ అనే బిరుదుతో సత్కరించింది. 1975లో భారత రాష్ట్రపతి ఆయనకు పద్మభూషణ్ అవార్డును కూడా ప్రదానం చేశారు.మిరాషి రచనలలో నాలుగు సంపుటాలైన లిటరరీ & హిస్టారికల్ స్టడీస్ ఇన్ ఇండాలజీ, కాళిదాస, భవభూతి పై వ్యాసాలు ముఖ్యమైనవి.

 జీవిత విశేషాలు 
డాక్టర్ మిరాషి 1893 మార్చి 13న రత్నగిరి జిల్లాలోని కువాలే గ్రామంలో ఒక మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించారు. కొల్హాపూర్ (ప్రధానంగా రాజారాం ఉన్నత పాఠశాల) లో ప్రాథమిక, మాధ్యమిక పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసిన తరువాత ఆయన పూణే వెళ్లారు. అతను అన్ని పాఠశాల పరీక్షలలో మెరిట్ క్రమంలో మొదటి స్థానంలో నిలిచారు,స్టేట్ స్కాలర్షిప్, బ్రిటీషు ప్రభుత్వపు స్కాలషిప్స్ కూడా అందుకున్నారు. ఆయన 1914లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పొంది, 1917లో దక్కన్ కళాశాలలో సంస్కృతం సబ్జెక్టులో మాస్టర్స్ పూర్తి చేశారు. అతను తన బిఎ అధ్యయనాల కోసం వర్జీవందాస్ మాధవదాస్ సంస్కృత స్కాలర్షిప్ను అందుకున్నారు, ఆయన ఎంఏ చదువుల కోసం దక్షిణ స్కాలర్షిప్ పొంది, భాషా విభాగంలో మొదటి స్థానంలో నిలిచారు. ఫలితంగా ఆయన భగవాన్దాస్ పురుషోత్తమదాస్ సంస్కృత స్కాలర్షిప్, ఝాలా వేదాంత బహుమతి, లారెన్స్ జెంకిన్స్ స్కాలర్షిప్లను గెలుచుకున్నారు, ఇది ఆయన బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లాస్ (ఎల్ఎల్బి) డిగ్రీ కోసం చదువుకున్న చివరిది, తదనంతరం ఆయన బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి డాక్టరేట్ (పిహెచ్డి) పొందారు. ధర్మసూత్రాలు, స్మృతిల మధ్య సంబంధం, హిందూ చట్టం యొక్క పరిణామం అనే విషయాలపై ఆయన చేసిన వ్యాసం విశ్వనాథ్ మండలిక్ బంగారు పతకాన్ని, బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం బహుమతిని గెలుచుకుంది.

తన విద్యా వృత్తి తరువాత, అతను ముంబై మారి, ఎల్ఫిన్స్టోన్ కళాశాల సంస్కృతంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్గా పనిచేశాడు, అదే సమయంలో తన న్యాయ పట్టా కోసం చదువుతున్నారు. తదనంతరం, 1919లో నాగ్పూర్ మోరిస్ కళాశాలలో సంస్కృత పీఠం మీద నియమితులయ్యారు. 1942లో ఆయన అదే కళాశాలకు ప్రిన్సిపాల్గా నియమితులయ్యారు. 1947-1950 సమయంలో, అతను అమ్రావతి చెందిన విదర్భ మహావిద్యాలయానికి ప్రిన్సిపాల్గా పనిచేశాడు.

1957-1966 కాలంలో, మిరాషి ప్రాచీన భారతీయ చరిత్ర, సంస్కృతి గౌరవ ప్రొఫెసర్గా, సంస్కృతం, పాలి, ప్రాకృత విభాగానికి అధిపతిగా, నాగ్పూర్ విశ్వవిద్యాలయం హ్యుమానిటీస్లో పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ టీచింగ్ విభాగానికి అధిపతిగా పనిచేశారు. ఆయన విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్ట్స్ ఫ్యాకల్టీ డీన్గా కూడా పనిచేశారు.

నాగ్పూర్ కేంద్రంగా ఉన్న విదర్భ సంస్కోధన్ మండల్ (హిస్టారికల్ రీసెర్చ్ సొసైటీ) యొక్క తొలి ప్రతిపాదకులలో ప్రొఫెసర్ మిరాషి ఒకరు, చాలా సంవత్సరాలు దాని ఛైర్మన్గా పనిచేశారు.

 శాసనాల పరిశోధనలు-రచనలు 
మిరాషి ఆంగ్లం, మరాఠీ, హిందీ భాషలలో 30 పరిశోధనా రచనలు, వివిధ ఇండోలాజికల్ జర్నల్స్లో 275 కి పైగా పరిశోధనా పత్రాలను రాశారు.

ఆయన కల్వురి-చేడి శకం (1955) లోని శాసనాలు (1963), సిలహారాల శాసనాలు (1977) చేసిన శాసనాల పరిశొధనలా వివరాలు భారత పురావస్తు సర్వే యొక్క ప్రఖ్యాత కార్పస్ శాసనం ఇండిశారం సిరీస్లో ప్రచురించబడ్డాయి. ఆయన శాతవాహనులు, క్షత్రపాల రాతి శాసనాలపై కూడా పనిచేశారు.

1941లో అప్పటి భారత వైస్రాయ్ లిన్లిత్గో మిరాషిని మహామహోపాధ్యాయ బిరుదుతో సత్కరించారు. 1966లో అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి ఎస్. రాధాకృష్ణన్ ఆయనకు సంస్కృత అభ్యాసంలో ప్రావీణ్యత కోసం గౌరవ ధృవీకరణ పత్రాన్ని ప్రదానం చేశారు. 1970లో ఆయన భారత ప్రభుత్వ పురావస్తు శాఖ గౌరవ కరస్పాండెంట్గా నామినేట్ అయ్యారు.

సౌగర్, నాగ్పూర్ విశ్వవిద్యాలయాలు ఆయనకు గౌరవ డి. లిట్ ప్రదానం చేశాయి. వరుసగా 1958, 1960 లో డిగ్రీలు పొందారు. ఆయన న్యూమిస్మాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా (1951-ఆల్ ఇండియా ఓరియంటల్ కాన్ఫరెన్స్ (1959) ఇండియన్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్ (1961) లకు జనరల్ ప్రెసిడెంట్గా ఎన్నికయ్యారు. న్యూమిస్మాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా 1959లో ఆయనను గౌరవ ఫెలోగా ఎన్నుకుంది, 1974లో ఎపిగ్రాఫికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా కూడా అదే చేసింది.

భారత సాహిత్య అకాడమీ 1973లో మీరాషిని ఫెలోగా ఎన్నుకుంది, 1975లో ఆయనకు పద్మభూషణ్ లభించింది.

మూలములు
 వాసుదేవ్ విష్ణు మిరాశి

వర్గం:మరాఠీ రచయితలు
వర్గం:సంస్కృత పండితులు
వర్గం:సంస్కృత కవులు
వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు