బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ

బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ (বাংলাদেশ জাতীয়তাবাদী দল), సంక్షిప్తంగా BNP, బంగ్లాదేశ్‌లోని ఒక ప్రధాన రాజకీయ పార్టీ. ప్రజలను జాతీయతా భావజాలంతో ఏకం చేసే లక్ష్యంతో 1978 సెప్టెంబర్ 1న అప్పటి అధ్యక్షుడు జియావుర్ రెహమాన్ దీనిని స్థాపించారు. దేశంలోని రెండు ప్రధాన పార్టీలలో ఇది ఒకటి. 

స్థాపన సమయంలో "రణరంగ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల పార్టీ"గా పేరుగాంచిన బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ, 1981లో జియావుర్ రెహమాన్ హత్య వరకు ఆయన నాయకత్వంలోనే ఉంది. ఆయన మరణానంతరం, ఆయన భార్య ఖలేదా జియా పార్టీ బాధ్యతలు చేపట్టి, 2018లో జైలు శిక్ష పడే వరకు అధ్యక్షురాలిగా కొనసాగారు. అప్పటి నుండి, వారి కుమారుడు తారిఖ్ రెహమాన్ తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా పార్టీ వ్యవహారాలను నడిపిస్తున్నారు. 2025లో ఖలేదా జియా మరణం తర్వాత, తారిఖ్ రెహమాన్ పార్టీ అధ్యక్షుడయ్యారు. 

స్థాపన నుండి BNP 1979, 1991, 1996 (ఫిబ్రవరి), 2001, 2026 సాధారణ ఎన్నికలలో విజయం సాధించింది. పార్టీ సభ్యులైన జియావుర్ రెహమాన్, అబ్దుస్ సత్తార్, అబ్దుర్ రెహమాన్ బిస్వాస్, బిద్రుద్దోజా చౌదరి, జమీరుద్దీన్ సర్కార్ దేశ అధ్యక్షులుగా పనిచేశారు. ఖలేదా జియా దేశ తొలి మహిళా ప్రధానమంత్రిగా రికార్డు సృష్టించారు. 

ఈ పార్టీ బంగ్లాదేశ్ యొక్క స్వాతంత్ర్యం, బెంగాలీ, ఇస్లామిక్ సంప్రదాయాల ప్రచారం ఆధారంగా ఓట్లను సమీకరిస్తుంది. ఇది ప్రపంచీకరణకు అనుకూలంగా ఉండటంతో పాటు చైనా, ఆగ్నేయాసియా, మధ్యప్రాచ్య దేశాలతో మంచి సంబంధాలను కలిగి ఉంది. అయితే, 2001-2006 కాలంలో అవినీతి, రాజకీయ హింస ఆరోపణలను కూడా ఈ పార్టీ ఎదుర్కొంది.

 చరిత్ర 
 నేపథ్యం 


 పూర్వపు పేర్లు 
 జాతియాబడి గణతంత్రిక్ దళ్ 
22 ఫిబ్రవరి 1978న జస్టిస్ అబ్దుస్ సత్తార్ సమన్వయకర్తగా జాతియాబడి గణతంత్రిక్ దళ్ (JAGODAL) ఏర్పాటైంది. దేశంలోని జాతీయవాదుల కోసం ఒక వేదికను సృష్టించే మొదటి ప్రయత్నం ఇది. 28 ఆగస్టు 1978న దీనిని రద్దు చేసి జాతియాబడి ఫ్రంట్‌లో విలీనం చేశారు.

 జాతియాబడి ఫ్రంట్ 
1 మే 1978న జియావుర్ రెహమాన్ అధ్యక్షతన జాతియాబడి ఫ్రంట్ ఏర్పడింది. దీనిలో నాప్ (భాషాని), ముస్లిం లీగ్ వర్గాలు, యునైటెడ్ పీపుల్స్ పార్టీకి చెందిన కొన్ని విభాగాలు చేరాయి. 3 జూన్ 1978 అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో జియావుర్ రెహమాన్ విజయం సాధించారు.

 స్థాపన 
బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ (BNP) సెప్టెంబర్ 1న స్థాపించబడింది. జియావుర్ రెహమాన్ ప్రధాన కన్వీనర్‌గా, బిద్రుద్దోజా చౌదరి సెక్రటరీ జనరల్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. పార్టీ స్థాపించిన 21 రోజుల్లోనే 76 మంది సభ్యులతో పార్టీ రాజ్యాంగం రూపొందించబడింది.

రాజకీయంగా ఈ పార్టీ  కాస్త మితవాద పార్టీగా ఉంది. దీని సిద్ధాంతపరమైన పునాది ఉదారవాదం, సాంప్రదాయవాదం, ఆర్థిక ఉదారవాదం మేళవింపుగా ఉంటుంది. అయితే 2018 ఎన్నికల నుండి బి.ఎన్.పి వామపక్ష-మధ్యస్థ, లౌకిక వైఖరి వైపు మొగ్గు చూపుతోందని, జమాత్-ఎ-ఇస్లామీకి దూరంగా ఉంటూ ప్రజాస్వామ్య, పౌర రాజకీయాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తోందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడ్డారు. పార్టీ అధికారిక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం దీని స్థాపన సూత్రాలు - "అల్లాహ్ పట్ల సంపూర్ణ విశ్వాసం", బంగ్లాదేశీ జాతీయవాదం, ప్రజాస్వామ్యం, "ఆర్థిక, సామాజిక న్యాయం" అనే అర్థంలో సామ్యవాదం.

1975 నాటి తిరుగుబాట్ల కారణంగా బంగ్లాదేశ్‌లో ఏర్పడిన రాజకీయ శూన్యత సమయంలో బి.ఎన్.పి ఆవిర్భవించింది. సైనిక పాలన ముగిసిన తర్వాత, వివిధ నేపథ్యాలు కలిగిన రాజకీయ నాయకులు ప్రధాన స్రవంతి రాజకీయాల్లోకి రావడానికి కొత్తగా ఏర్పడిన బి.ఎన్.పిలో చేరారు. వీరిలో ఇస్లామిస్ట్ పార్టీల నుండి చైనా అనుకూల వామపక్షాల వరకు పరస్పర విరుద్ధ భావజాలాలు కలిగిన వారు ఉన్నారు. కెనడియన్-బంగ్లాదేశీ విశ్లేషకుడు మీర్ అఫ్తాబుద్దీన్ అహ్మద్ ప్రారంభ బి.ఎన్.పిని "సిద్ధాంతం కంటే సౌలభ్యం కోసం ఏర్పడిన కూటమి"గా అభివర్ణించారు.

పార్టీ సిద్ధాంతం గురించి, ఢాకా విశ్వవిద్యాలయం ఇంగ్లీష్ ప్రొఫెసర్ సయ్యద్ మంజూరుల్ ఇస్లాం ఇలా పేర్కొన్నారు: 

రాజకీయ విశ్లేషకుడు మారుఫ్ మల్లిక్ అభిప్రాయం  ప్రకారం, బి.ఎన్.పి వామపక్ష-మధ్యస్థ, ఉదారవాద, సామాజిక ప్రజాస్వామ్య పార్టీగా స్థాపించబడింది. పార్టీ ప్రారంభ రాజకీయ, ఆర్థిక విధానం పశ్చిమ ఐరోపా సామాజిక ఉదారవాద రాజకీయాల నుండి ప్రేరణ పొందింది.

బి.ఎన్.పి సీనియర్ నాయకుడు ఖండకర్ మొషారఫ్ హొస్సేన్ పార్టీ సిద్ధాంతం గురించి ఇలా అన్నారు: 

 జాతీయవాదం 
బంగ్లాదేశీ జాతీయవాదం పార్టీ కేంద్ర సిద్ధాంతం. ఇది 19-అంశాల కార్యక్రమం నుండి స్వీకరించబడింది. దీని ప్రకారం "చారిత్రక విముక్తి పోరాట ఫలాలైన బంగ్లాదేశ్ సార్వభౌమాధికారం, స్వాతంత్ర్యం మన పవిత్ర బాధ్యత, ఉల్లంఘించలేని హక్కు." వ్యవస్థాపకుడు జియావుర్ రెహమాన్ ప్రకారం, చరిత్ర, సంప్రదాయాలు, సంస్కృతి, భౌగోళిక ప్రాంతం ఆధారంగా "బంగ్లాదేశీ" గుర్తింపు పొరుగు దేశాల కంటే భిన్నమైనది, ప్రత్యేకమైనది. జియా సంకుచిత జాత్యహంకారం, మతపరమైన జాతీయవాదానికి దూరంగా ఉంటూ, పశ్చిమ లేదా ఉత్తర ఐరోపా దేశాల నమూనాలో రాజ్యం ఆధారంగా పౌరుల గుర్తింపును సృష్టించాలని కోరుకున్నారని మారుఫ్ మల్లిక్ వాదించారు. బి.ఎన్.పి డిక్లరేషన్ జాతీయవాదం ఆధారిత ప్రజాకర్షక విధానాలకు మద్దతు ఇస్తుంది.

 ఆర్థిక వ్యవస్థ 
పార్టీ ఆర్థికంగా తనను తాను సోషలిస్ట్ అని పిలుచుకుంది, "ప్రజా ప్రజాస్వామ్యాన్ని" ఆచరిస్తున్నట్లు పేర్కొంది. సోషలిజం వెలుగులో సామాజిక, ఆర్థిక న్యాయం పార్టీ స్థాపన సూత్రాలలో ఉన్నాయి. కానీ ఆచరణలో, బి.ఎన్.పి ఆర్థిక ఉదారవాదాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది, పరిమిత జోక్యంతో కూడిన స్వేచ్ఛా విపణి ఆర్థిక వ్యవస్థకు మద్దతు ఇస్తుంది. వలసవాద శైలి దోపిడీ కారణంగా మునుపటి సోషలిస్ట్ ప్రభావిత ఆర్థిక వ్యవస్థ దెబ్బతిన్నదని జియావుర్ రెహమాన్ విశ్వసించారు. క్షీణిస్తున్న పరిస్థితులను తగ్గించడానికి, ఆర్థిక వ్యవస్థను సరిదిద్దడం అవసరమని భావించారు. ఈ కొత్త ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా "పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థకు ముసాయిదా" అని ముబాషర్ హసన్ పేర్కొన్నారు. మల్లిక్ ప్రకారం, ప్రారంభ బి.ఎన్.పి ఐరోపా సామాజిక ఉదారవాద విధానాల నుండి ప్రేరణ పొందింది, ఇది సంపద సమాన పంపిణీ, సామాజిక సంక్షేమానికి మద్దతు ఇస్తుంది, కానీ అవామీ లీగ్ బలమైన ఆర్థిక నియంత్రణ విధానాలను వ్యతిరేకిస్తుంది.

 మతం 
మతం విషయంలో బి.ఎన్.పి వైఖరి సంక్లిష్టంగా ఉంది, కాలక్రమేణా మారుతూ వచ్చింది. బంగ్లాదేశ్ ప్రజలు "సర్వశక్తిమంతుడైన అల్లాహ్, ప్రజాస్వామ్యం, జాతీయవాదం పట్ల పూర్తి విశ్వాసం" కోరుకుంటున్నారని బి.ఎన్.పి స్థాపన మేనిఫెస్టో పేర్కొంది. పార్టీ అధికారికంగా తనను తాను ఇస్లామిక్ అని పిలుచుకోనప్పటికీ, "బంగ్లాదేశ్ ప్రజలలో అత్యధికుల మతమైన ఇస్లాం, ఇతర మతాల బోధనల ద్వారా బంగ్లాదేశ్ ప్రజల పురాతన మానవ విలువలను పరిరక్షించడం" తమ లక్ష్యమని అధికారిక వెబ్‌సైట్ పేర్కొంది. అదే సమయంలో, బంగ్లాదేశీ జాతీయవాదంలో భాగంగా మత స్వేచ్ఛ, సహనాన్ని కూడా పార్టీ ప్రోత్సహిస్తుంది. పార్టీ వ్యవస్థాపక నాయకుల్లో చాలా మంది ముస్లిమేతరులు ఉన్నారు. బంగ్లాదేశ్ పాలనా వ్యవస్థగా మతతత్వాన్ని జియావుర్ రెహమాన్ తిరస్కరించారు.

ఇటీవలి కాలంలో, పార్టీ నాయకులు తమను తాము లౌకికవాదులుగా చిత్రించుకునే ప్రయత్నాలు చేశారు. మత గ్రంథాలకు రాజకీయాలతో సంబంధం లేదని చెప్పడం, దేశ లౌకిక గుర్తింపును కాపాడతామని ప్రతిజ్ఞ చేయడం వంటివి ఇందులో ఉన్నాయి. 2018లో మీర్జా ఫఖ్రుల్ ఇస్లాం ఆలంగీర్ మాట్లాడుతూ, బి.ఎన్.పి షరియా చట్టాన్ని విశ్వసించదని, ఇస్లామిక్ మతఛాందసవాదాన్ని తిరస్కరిస్తుందని పేర్కొన్నారు. జూలై విప్లవం తర్వాత, పార్టీ తన చిరకాల రాజకీయ భాగస్వామి జమాత్-ఎ-ఇస్లామీతో పొత్తుకు ఆసక్తి చూపలేదు, ఆగస్టు 2024లో అధికారికంగా సంబంధాలు తెంచుకుంది.

 ఓటర్ల ఆధారం 
విస్తృత ప్రాతిపదిక కలిగిన పార్టీగా, బి.ఎన్.పి వివిధ వర్గాలు, తరగతులు, వృత్తుల నుండి మద్దతు పొందడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. అయితే చారిత్రక, సిద్ధాంతపరమైన కారణాల వల్ల కొన్ని "ప్రధాన వర్గాల" మద్దతు పార్టీకి ఎప్పుడూ ఉంటుంది. రాజకీయ శాస్త్రవేత్త రౌనాక్ జహాన్ ప్రకారం, బి.ఎన్.పి "పట్టణ, అధిక ఆదాయ వర్గాల నుండి, ముఖ్యంగా పౌర, సైనిక యంత్రాంగం, వ్యాపార వర్గాల నుండి ఎక్కువ మద్దతుతో స్థాపించబడింది."

జూలై విప్లవం తర్వాత, బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీకి బలమైన ఓటర్ల ఆధారం పని చేసే వయస్సు గల ఓటర్లు, రైతులు, కూలీలు అని సర్వేలు చూపిస్తున్నాయి. జూన్ 2025లో సౌత్ ఏషియన్ నెట్‌వర్క్ ఆన్ ఎకనామిక్ మోడలింగ్ (SANEM) నిర్వహించిన సర్వే ప్రకారం, దేశంలోని ఇతర పార్టీల కంటే బి.ఎన్.పి ఓట్ల వాటా ఎక్కువగా ఉంటుందని అంచనా వేసింది.

 విధానాలు 
 దేశీయ విధానం 
1978లో, అధ్యక్షుడు జియా రాజ్యాంగాన్ని సవరించారు, ఇది క్యాబినెట్, పార్లమెంటుపై అధ్యక్షుడికి మరింత సమర్థవంతమైన నియంత్రణను ఇచ్చింది. 1979 పార్లమెంటరీ ఎన్నికల తర్వాత, జియా పౌర-సైనిక బ్యూరోక్రాట్‌ల ఆధిపత్యం కలిగిన మంత్రివర్గాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. మంత్రివర్గమే కాకుండా, సచివాలయం, నేషనల్ ఎకనామిక్ కౌన్సిల్ (NEC), ప్రణాళికా సంఘం, ప్రభుత్వ కార్పొరేషన్లలో కూడా వీరు ఆధిపత్యం చెలాయించారు. ఈ కాలంలో, బి.ఎన్.పి బహుముఖ "గొడుగు" పార్టీగా ఆవిర్భవించింది.

అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, జియావుర్ రెహమాన్ ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత ఇస్లామీకరణ ప్రక్రియను ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బంగ్లాదేశ్ సమాజం, సంస్కృతిపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. ఆయన ప్రభుత్వం రాజ్యాంగంలోని ఐదవ సవరణ ద్వారా లౌకికవాదం స్థానంలో "సర్వశక్తిమంతుడైన అల్లాహ్ పట్ల సంపూర్ణ విశ్వాసం" అనే పదబంధాన్ని ప్రాథమిక సూత్రంగా చేర్చింది.

ఖలేదా జియా మొదటి విడత పాలనలో, ఆమె ప్రభుత్వం విద్యా రంగం, జాతీయ పాఠ్యాంశాల్లో గణనీయమైన సంస్కరణలు చేపట్టింది. మహిళా విద్య, సార్వత్రిక విద్యను ప్రోత్సహించింది. ప్రాథమిక విద్యను ఉచితం, నిర్బంధం చేశారు, ఈ రంగానికి బడ్జెట్ కేటాయింపులు భారీగా పెంచారు. ఈ సంస్కరణలు అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందాయి.

 ఆర్థిక విధానం 
ముజీబ్ శకంలో, రాష్ట్ర అభివృద్ధి వ్యూహం రక్షణవాదం విస్తరణ చుట్టూ తిరిగింది. జియా అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, స్థూల జాతీయోత్పత్తి (GNP) వృద్ధి రేటును పెంచే ప్రాథమిక లక్ష్యంతో ప్రైవేట్ సంస్థలను ప్రోత్సహించడానికి కొత్త వ్యూహం తీసుకున్నారు. జియా ప్రభుత్వం ముజీబ్ ప్రభుత్వం తీసుకున్న మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికను (1973–1978) సవరించింది. దీని తర్వాత రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1980–85) వచ్చింది. జియావుర్ రెహమాన్ వ్యవసాయాభివృద్ధికి ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతనిచ్చారు. ఆయన సమీకృత సామూహిక వ్యవసాయ పద్ధతిని కూడా ప్లాన్ చేశారు.

సమాంతరంగా, తక్కువ వడ్డీ రుణాల సౌకర్యం, వ్యవస్థాపకత శిక్షణకు మద్దతు, సామాజిక, సాంస్కృతిక అడ్డంకులను తొలగించే చర్యలను అమలు చేయడం ద్వారా మహిళల ఆర్థిక సాధికారతను బి.ఎన్.పి ప్రోత్సహించింది. పార్టీ విజన్ 2030 ఆర్థిక కార్యకలాపాల్లోని అన్ని రంగాల్లో మహిళలను పూర్తిగా ఏకీకృతం చేయాలనే లక్ష్యాన్ని హైలైట్ చేస్తుంది.

 విదేశాంగ విధానం 
250px|thumb|1979లో నెదర్లాండ్స్ రాణి జూలియానా, యువరాణి బీట్రిక్స్‌తో జియావుర్ రెహమాన్
పాశ్చాత్య ప్రపంచం, ముస్లిం ప్రపంచం, మూడవ ప్రపంచ దేశాలతో సత్సంబంధాలను కొనసాగించడం, భారతదేశంతో సమతుల్య సంబంధాన్ని కొనసాగించడం బి.ఎన్.పి విదేశాంగ విధానం ప్రధాన లక్ష్యం.

చాలాసార్లు బి.ఎన్.పి భారతదేశం పట్ల సంశయవాదంతో ఉందని వర్ణించబడింది. జియావుర్ రెహమాన్ అధ్యక్షుడైన తర్వాత, ఆయన ప్రభుత్వం భారతదేశానికి దూరం కావడం ప్రారంభించింది. రహ్మాన్ అధ్యక్షుడిగా ఉన్న సమయంలో ఇండో-బంగ్లాదేశ్ సంబంధాలు అత్యంత దారుణంగా ఉన్నాయని కొన్ని వనరులు చెబుతున్నాయి. 1991 డిసెంబర్ 11న అప్పటి ప్రధాని ఖలేదా జియా ది హిందూకి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, "ఈ ప్రాంతంలో ఏ పెద్ద శక్తి (భారతదేశం) ఎదగడం మాకు ఇష్టం లేదు, ఎందుకంటే అది ఈ ప్రాంతంలో శాంతి, స్థిరత్వం, సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తుంది" అని అన్నారు. 2024లో కూడా రుహుల్ కబీర్ రిజ్వీతో సహా కొంతమంది బి.ఎన్.పి నాయకులు "బాయ్కాట్ ఇండియా" ప్రచారంలో పాల్గొన్నారు.

జియావుర్ రెహమాన్ ప్రభుత్వం ముస్లిం ప్రపంచం, అరబ్ ప్రపంచంతో సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకోవడంపై దృష్టి సారించింది. ఆయన ప్రభుత్వం రాజ్యాంగాన్ని సవరించి, ముస్లిం దేశాలతో సోదరభావాన్ని ఏర్పరచుకుంటున్నట్లు ప్రకటించే ఆర్టికల్స్ 25(1), 25(2)లను జోడించింది.

2001 నుండి 2006 మధ్య ఖలేదా జియా మూడవ ప్రధానిగా ఉన్నప్పుడు బి.ఎన్.పి ప్రభుత్వ విదేశాంగ విధానాన్ని "లుక్ ఈస్ట్ ఫారిన్ పాలసీ" అని పిలిచారు. 2002లో ప్రధాని జియా థాయిలాండ్, మయన్మార్, చైనా పర్యటించారు.

 జాతీయ స్థాయీ సంఘం 
జాతీయ స్థాయీ సంఘం (National Standing Committee) బి.ఎన్.పి అత్యున్నత విధాన నిర్ణాయక కమిటీ. 16 ఆగస్టు 2024 నాటికి, స్థాయీ సంఘం సభ్యులు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నారు:

పేరుచిత్రంతారిఖ్ రెహమాన్మీర్జా ఫఖ్రుల్ ఇస్లాం ఆలంగీర్100pxఖండకర్ మొషారఫ్ హొస్సేన్100pxజమీరుద్దీన్ సర్కార్ 100pxరఫికుల్ ఇస్లాం మియా100pxమీర్జా అబ్బాస్123x123pxగయేశ్వర్ చంద్ర రాయ్138x138pxఅబ్దుల్ మొయిన్ ఖాన్133x133pxనజ్రుల్ ఇస్లాం ఖాన్100x100pxఅమీర్ ఖస్రు మహమూద్ చౌదరి133x133pxసలావుద్దీన్ అహ్మద్125x125pxసెలీమా రెహమాన్100x100pxఇక్బాల్ హసన్ మహమూద్ టుకు105x105pxమేజర్ హఫీజుద్దీన్ అహ్మద్ (రిటైర్డ్)125x125pxఏ.జెడ్.ఎం. జాహిద్ హొస్సేన్127x127px

 వివాదాలు 
 అవినీతి ఆరోపణలు 
బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ (బి.ఎన్.పి) అధికారంలో ఉన్న సమయాల్లో, ముఖ్యంగా 1991 నుండి 1996 వరకు, 2001 నుండి 2006 వరకు ఖలేదా జియా నాయకత్వంలో, వివిధ రకాల అవినీతి ఆరోపణలు వచ్చాయి. ఆగస్టు 2011లో అవినీతి నిరోధక కమిషన్ దాఖలు చేసిన జియా చారిటబుల్ ట్రస్ట్ కేసులో, ఖలేదా జియా, ఆమె సహచరులు అనాథలు, పేదలకు ఉద్దేశించిన ట్రస్ట్ నిధుల నుండి సుమారు 2.14 కోట్ల BDT దారి మళ్లించారని ఆరోపించారు. ఆమెకు 2018లో ఐదేళ్ల జైలు శిక్ష విధించారు, కానీ హైకోర్టు 2024లో ఆమెను నిర్దోషిగా ప్రకటించింది. అనధికార ఖర్చుల కోసం జియా ఆర్ఫనేజ్ ట్రస్ట్ నుండి 3.15 కోట్ల BDT దుర్వినియోగం చేశారనే కేసులో 2016లో ఖలేదా జియాకు 10 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించారు, దీనిని జనవరి 2025లో సుప్రీం కోర్టు కొట్టివేసింది.

 తీవ్రవాదం, హింసతో సంబంధాలు 
బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ (బి.ఎన్.పి) ఇస్లామిస్ట్ తీవ్రవాదంతో పరోక్ష సంబంధాలు కలిగి ఉందనే ఆరోపణలను ఎదుర్కొంది. ఈ ఆరోపణలు ప్రధానంగా తీవ్రవాద అంశాలతో చారిత్రక సంబంధాలున్న ఇస్లామిస్ట్ పార్టీ అయిన జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ (JI)తో పార్టీ ఎన్నికల పొత్తు నుండి వచ్చాయి. 2001 అక్టోబర్ నుండి 2006 నవంబర్ వరకు బి.ఎన్.పి-జమాత్ ప్రభుత్వ హయాంలో, బంగ్లాదేశ్‌లో ఇస్లామిస్ట్ తీవ్రవాద కార్యకలాపాలు గణనీయంగా పెరిగాయి. ఇందులో జమాతుల్ ముజాహిదీన్ బంగ్లాదేశ్ (JMB) వంటి సమూహాల దాడులు ఉన్నాయి. షరియా పాలనను స్థాపించాలనే లక్ష్యంతో ఆగస్టు 17, 2005న దేశంలోని 63 జిల్లాల్లో 450కి పైగా బాంబు పేలుళ్లకు ఈ సమూహాలు బాధ్యత వహించాయి. విమర్శకులు, భద్రతా విశ్లేషకులు ఈ తీవ్రవాద విస్తరణకు బి.ఎన్.పి అధికారుల పరోక్ష ప్రోత్సాహం లేదా ఉదాసీనత కారణమని ఆరోపించారు.

అంతేకాకుండా, బి.ఎన్.పి దాని అనుబంధ విభాగాలైన జాతీయతాబడి ఛాత్ర దళ్, జుబో దళ్‌ల ద్వారా రాజకీయ హింసకు పాల్పడుతోందని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. 2013-2015లో జరిగిన నిరసనలు, 2024 ఎన్నికల ముందు జరిగిన ఘర్షణల్లో ఈ విభాగాలు సాయుధ బెదిరింపులు, ఘర్షణల్లో పాల్గొన్నాయని హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ వంటి సంస్థలు నివేదించాయి.

 ఎన్నికల ఫలితాలు 

 అధ్యక్ష ఎన్నికలు 
ఎన్నికలుపార్టీ అభ్యర్థిఓట్లు%ఫలితం1981అబ్దుస్ సత్తార్14,203,95865.5%ఎన్నికయ్యారు 1991అబ్దుర్ రెహమాన్ బిస్వాస్17265.15%ఎన్నికయ్యారు 2001ఎ.క్యూ.ఎం. బద్రుద్దోజా చౌదరిఏకగ్రీవం100%ఎన్నికయ్యారు 

 జాతీయ పార్లమెంటు ఎన్నికలు 
ఎన్నికలుపార్టీ నాయకుడుఓట్లు%సీట్లు+/–స్థానంఫలితం1979జియావుర్ రెహమాన్7,934,23641.17%కొత్త1వ1986ఖలేదా జియాబహిష్కరణ 2071988బహిష్కరణ 0199110,507,54930.81% 140 1వఫిబ్రవరి 199611,776,481100% 138 1వజూన్ 199614,255,98633.61% 162 2వ200122,833,97840.97% 77 1వ200822,757,10132.50% 163 2వ2014బహిష్కరణ 30 2018 11,113,253 13.06%   7  3వ 2024బహిష్కరణ 72026 తారిఖ్ రెహమాన్నిర్ధారించబడలేదునిర్ధారించబడలేదు  207  1వ 

 మూలాలు 
గమనికలు

రిఫరెన్సులు

 బాహ్య లింకులు 

 అధికారిక వెబ్‌సైట్
వర్గం:రాజకీయ కూటములు
వర్గం:బంగ్లాదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:రాజకీయ ఉద్యమాలు