రేడియో భానుమతి

పసుమర్తి భానుమతి  ఆకాశవాణి తొలి మహిళా అనౌన్సర్, రేడియో భానుమతిగా ప్రసిద్ధులు. 

 జీవిత విశేషాలు 
ఈమె 1920, సెప్టెంబరు 25న పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి పంతులు, వెంకుబాయమ్మ దంపతులకు బరంపురంలో జన్మించారు. కృష్ణమూర్తి గారు సంగీత విద్యాంసులు. ఆయన వీణ, వేణువు, వయోలిన్ వాద్యకారుడిగా, త్యాగరాజు జీవిత చరిత్ర రచయితగా ప్రసిద్ధుడు. సంగీతంపై మక్కువతో తన కుటుంబంతో మద్రాసులో స్థిరపడ్డారు. భానుమతి మద్రాసు అడయారులో మూత్తులక్ష్మీ రెడ్డి స్థాపించిన అవ్వై ఇల్లం పాఠశాలలో ఎఫ్.ఏ. పాసయ్యారు. మద్రాసు మ్యూజిక్ అకాడెమీలో ప్రొఫెసర్ పి. సాంబమూర్తి శిష్యురాలు. గాత్ర సంగీతం, ఫ్లూటు, వయోలిన్ వాద్యాలలో అడ్యాన్స్ సెర్టిఫికెట్ పొందారు.

కుటుంబం
1946లో దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, పాలగుమ్మి పద్మరాజు, అయ్యగారి వీరభద్రరావు పట్టుబట్టి వారికెంతో సన్నిహితులైన ఆంధ్రప్రభ సబ్ ఎడిటర్ పున్నావఝల సీతారామబ్రహ్మంతో ఆమె వివాహం జరిపించారు. 62 వసంతాల అపూర్వ దాంపత్యం వారిది. వీరి కుమార్తె జ్యోత్స్నా ఇలియాస్, మనుమరాలు స్వప్న ప్రసార మాధ్యమాలలో వీరి వారసత్వాన్ని పుణికి పుచ్చుకున్నారు. మునిమనుమలు ఆవిడ సంగీత వారసత్వానికి ప్రతినిధులు.

నాటకం
ఆల్ ఇండియా రేడియో తొలి మహిళా 'డ్రామా వాయిస్'గా ఉద్యోగంలో 1938లో ప్రవేశించారు భానుమతి. ఆకాశవాణి మద్రాసు కేంద్రం తొలి తెలుగు ప్రసారాలు 1988 జూన్ 16న ప్రారంభమయ్యాయి. 1938 జూన్ 24 రాత్రి 8.30 గంటలకు ముద్దుకృష్ణ రాసిన అనార్కలి మద్రాసు కేంద్రం నుండి ప్రసారమైన తొలి ఆకాశవాణి తెలుగు నాటకం. ఆచంట జానకీరాం రూపొందించిన ఈ రేడియో నాటకంలో అనార్కలిగా భానుమతి, సలీంగా దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, అక్బర్‌గా అయ్యగారి వీరభద్రరావు పాత్రలను నటించారు. ఆ రోజుల్లో రికార్డింగ్ సౌకర్యాలేవీ లేకపోవడం వల్ల లైవ్ గానే నాటకాలు ప్రసారమయేవి. రికార్డింగ్ కు ముందు రెండు, మూడు రోజులు రిహార్సల్స్ చేసేవారు. 18 ఏళ్ళ భానుమతి అనార్కలి పాత్రలో జీవించి శ్రోతల మన్నన లందుకున్నారు. ఆ పాత్ర అంతగా రక్తి కట్టడానికి కారణం ఆచంట జానకీరామ్, అయ్యగారి వీరభద్రరావు తనకు ఇచ్చిన రిహార్సల్సే కారణమని తొలి తెలుగు రేడియో నటి భానుమతి తరచూ తలుచుకునేవారు.

1958లో తిరిగి ఈ నాటకాన్ని ప్రసారం చేసినప్పుడు అందులో రేడియో భానుమతిగారితో పాటు ప్రముఖ నటులు అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు, టంగుటూరి సూర్యకుమారి, వింజమూరి సీత, అనసూయ, మల్లాది సత్యనారాయణ, మల్లంపల్లి ఉమామహేశ్వరరావు పాల్గొన్నారు.

విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, స్థానం నరసింహారావు, మొక్కపాటి నరసింహారావు, దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, ప్రయాగ నరసింహశాస్త్రి, పాలగుమ్మి పద్మరాజు, ఆమంచర్ల, దాశరథి, జనమంచి, ఆచంట జానకీరాం, బుచ్చిబాబు, బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు, మల్లంపల్లి ఉమామహేశ్వరరావు ఇలా ఎందరో లబ్ధ ప్రతిష్టుల సాహచర్యంలో సహోద్యోగినిగా ఆమె ఎదిగారు.

1945లో రెండో ప్రపంచ యుద్ధం జరుగుతున్న రోజుల్లో రేడియోలో పనిచేసే చాలమంది సిబ్బంది ఉద్యోగం మానుకుని వెళ్ళిపోయినా, ఎన్నో నిబంధనలున్నా ఉద్యోగం పైన భక్తితో ప్రేమతో భానుమతిగారు ఉద్యోగ విధులకు ఠంచనుగా హాజరయ్యేవారు. 

భానుమతి నటనా ప్రస్థానంలో ఎన్నో ఆణిముత్యాలు. ఆవిడ నటించిన నాటకాలు, నాటికలు, ధారావాహికలు, ఏకపాత్రాభినయాలు దేనికదే విశిష్టమైనది. అన్నిటిలోనూ ఆవిడ నటనా వైదుష్యం అందరినీ ఆకట్టుకునేది. ఆయా పాత్రలలో పరకాయ ప్రవేశం చేసి కళ్ళకు కట్టినట్టు నటించడం ఆవిడ ప్రత్యేకత. ముఖ్యంగా ఆవిడ వేసిన పిచ్చిదాని పాత్రను గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పుకునేవారు ఆ రోజుల్లో. శ్రోతలను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంది ఆ పాత్ర.
విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారి “సీత” నాటకంలో ప్రముఖ చలనచిత్ర నటి పి.భానుమతి (భానుమతి రామకృష్ణ) నాటకం రిహార్సల్స్ కు వచ్చి అసలు నాటకం లైవ్లో ప్రసారం అయే సమయానికి రాలేకపోయారట. ఆ పాత్రను పసుమర్తి భానుమతి పోషించారు. అప్పటికప్పుడు రేడియో భానుమతి సీత అయింది. ఇద్దరూ పి. భానుమతులే, ఈవిడ రేడియో ఉద్యోగిని. కాబట్టి ఈవిడను రేడియో భానుమతిగా వ్యవహరించడం మొదలు పెట్టారు. అదే ఆవిడ ఇంటిపేరుగా మారిపోయింది.
1970 లలో వివిధభారతి ధారావాహిక తమిళహాస్య నాటకం "జనతానగర్ కాలనీ". రాత్రి "వణ్ణచ్చుడర్" కార్యక్రమంలో 9 గంటలకి వచ్చేది. తమిళనాడులో ఉన్న తమిళులు, తెలుగువాళ్ళు, ప్రతీవాళ్ళూ ఈ నాటకాన్ని ఆనందించేవారు. ముఖ్యంగా తెలుగు వాళ్ళు భానుమతి పాత్ర ఎప్పుడు వస్తుందా అని ఎదురు చూసేవారు. ఇందులో తెలుగు పిన్నిగారిగా వేశారు భానుమతి. అందులో ఆవిడ తన డైలాగ్స్ తనే రాసుకున్నారట. అప్పటికప్పుడుమంచి టైమింగ్ తో హాస్యధోరణిలో ఆవిడ చెప్పే డైలాగ్స్ ని చిన్నా పెద్దా అందరూ ఆనందించేవారు. ఈ ధారావాహిక ఆద్యంతం ఎంతో రసవత్తరంగా ఉండేది.

ఆవిడ నటించిన నాటకాలలో ముఖ్యమైనవి
అనార్కలిలో అనార్కలిగా - కచదేవయానిలో దేవయానిగా - రచన ముద్దు కృష్ణ, నిర్వహణ - ఆచంట జానకీరామ్
కృష్ణపారిజాతంలో రుక్మిణి,
శబరి, కుంతి, గాంధారి - ఏకపాత్రాభినయం - యామిజాల పద్మనాభస్వామి రచనలు.

కాంతం కథలు – మునిమాణిక్యం నరసింహారావు
త్రిరత్నాలు- ఒకే నాటకంలో మూడు పాత్రలు పోషించారు. - అయ్యగారి రామచంద్రరావు రచన,
సీత - విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచన (సినిమా భానుమతికి బదులు)
మా ఒదిన సంసారం (8 భాగాల సీరియల్ - బుచ్చిబాబు)
నాగుపాము, సరిపడని సంగతులు (పి.వి.రాజమన్నార్)
కిఱ్ఱు చెప్పులు, గాలివాన పాలగుమ్మి పద్మరాజు
రాణీ రుద్రమ - రుద్రమదేవిగా - మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ 
కన్యాశుల్కం - గురజాడ - సీరియల్

మూలాలు

 బయటి లంకెలు 

వర్గం:1920 జననాలు
వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
వర్గం:తెలుగు లలిత సంగీత ప్రముఖులు