ఇర్కిగూడెం చారిత్రక గ్రామ విశేషాలు

ఇర్కిగూడెం తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నల్లగొండ జిల్లా, దామెరచర్ల మండలానికి చెందిన చారిత్రక గ్రామం. ఇది కృష్ణానది తీరానికి సమీపంలో, ప్రసిద్ధ ఓడరేవు మరియు చారిత్రక ప్రదేశమైన వాడపల్లి సమీపంలో ఉంది. నల్లగొండకు సుమారు 70 కి.మీ., మిర్యాలగూడకు 26 కి.మీ. దూరంలో ఈ గ్రామం ఉంది. గ్రామ విస్తీర్ణం సుమారు 1918 ఎకరాలు. గ్రామంలో సుమారు 1500 మంది ప్రజలు 380 ఇళ్లలో నివసిస్తున్నారు.

 చారిత్రక నేపథ్యం 
గ్రామంలో “పాటిగడ్డ” అనే పాత నివాస ప్రాంతం ఉంది. అక్కడ కోట నిర్మాణ అవశేషాలు, పలు దేవాలయ శిథిలాలు కనిపిస్తున్నాయి. శిల్పశైలులు మరియు వీరగల్లుల ఆధారంగా ఈ ప్రాంతం కళ్యాణీ చాళుక్యుల కాలం నుండి నివాసం ఉన్న ప్రాచీన స్థలంగా భావించవచ్చు.

 దేవాలయ అవశేషాలు 

 వైష్ణవాలయం 
గ్రామంలో శిథిలావస్థలో ఉన్న ఒక వైష్ణవ దేవాలయం ఉంది. ద్వారపాలకుల శిల్పాల ఆధారంగా ఇది వైష్ణవ సంప్రదాయానికి చెందిన ఆలయంగా గుర్తించబడింది.

 లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవాలయం 
ఇర్కిగూడెంలో ఒకప్పుడు లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయం ఉన్నట్లు శిథిల విగ్రహం ఆధారంగా తెలుస్తుంది. ఈ విగ్రహం ప్రస్తుతం గుడి గోడల బయట ఉంచబడి ఉంది. ఇది సమీపంలోని వాడపల్లి లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయంతో సంబంధం ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.

 శిల్ప సంపద 
గ్రామ పరిసరాల్లో అనేక శిల్పాలు, వీరగల్లులు, దేవతా విగ్రహాలు విస్తరించి ఉన్నాయి.

 విరిగిన ఎర్రరాతి పలకపై చెక్కిన భక్త హనుమాన్ విగ్రహం
 తలలేని స్త్రీమూర్తి శిల్పం – కంఠహారాలు, మేఖల, చీర కట్టు హోయసల శైలిలో కనిపిస్తుంది; కళ్యాణీ చాళుక్యుల కాలానికి చెందినదిగా భావించబడుతుంది
 స్తూపకిరీటంతో, ప్రభావళితో ఉన్న దేవతా శిల్ప భాగాలు
 వీరభద్రుని రూపంతో ద్విభుజ విగ్రహం – ఖడ్గధారి వీర రూపం, పక్కన దేవేరులు
 చాముండి దేవత శిల్ప అవశేషాలు

 వీరగల్లులు 
ఇర్కిగూడెంలో పలు వీరగల్లులు (వీరశిలలు) కనుగొనబడ్డాయి. ఇవి యుద్ధంలో మరణించిన వీరులు మరియు సతీ సహగమన సంప్రదాయాన్ని సూచిస్తాయి.

 ఒక వీరగల్లు – వీరుడు, భార్యతో కలిసి (సతిశిల)
 ఒక వీరగల్లు – రెండు కత్తులు, కటారులు ధరించిన వీరుడు
 మరో వీరగల్లు – జుట్టు ముడివేసిన వీరుడు, ఖడ్గధారి; కళ్యాణీ చాళుక్యుల శిల్పశైలి లక్షణాలు

 కోట అవశేషాలు 
గ్రామంలో గోడలు కూలిన రాళ్ల నిర్మాణాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇవి ప్రాచీన కోట నిర్మాణానికి చెందినవిగా భావిస్తున్నారు. శాసనాలు లభిస్తే గ్రామ చరిత్రను మరింత స్పష్టంగా నిర్ధారించవచ్చు.

 ప్రస్తుత పరిస్థితి 
ఇర్కిగూడెం చారిత్రక శిల్ప సంపద ప్రస్తుతం నిర్లక్ష్యంగా విస్తరించి ఉంది. స్థానిక అవగాహన మరియు పురావస్తు పరిశోధనలు జరిగితే ఈ గ్రామం తెలంగాణలోని ముఖ్య చారిత్రక కేంద్రంగా గుర్తింపు పొందే అవకాశం ఉంది.

 సూచనలు 
 గ్రామంలో లభ్యమయ్యే శిల్పాలు, శాసనాలపై పురావస్తు సర్వే నిర్వహించాలి
 దేవాలయ అవశేషాలను సంరక్షించాలి
 వీరగల్లులను రక్షణలోకి తీసుకోవాలి
 గ్రామ చరిత్రపై స్థానికుల నుండి సమాచార సేకరణ చేయాలి

వర్గం:నల్లగొండ జిల్లా గ్రామాలు
వర్గం:తెలంగాణ చారిత్రక ప్రదేశాలు