దండ రాజ్యం

దండ అనేది హిందూ పురాణాలలో తరచుగా ప్రస్తావించబడిన ప్రాంతం. ఇది దండక వంటి వివిధ కథనాలలో ప్రముఖంగా కనిపిస్తుంది, దండక అనగా ఒకే పేరుతో ఉన్న రాజ్యం, అడవిని సూచిస్తుంది. రావణుని పాలనలో దండ ప్రాంతం లంక వలస రాజ్యంగా ఉండేది, ఖరుడు అనే ప్రతినిధి ఈ ప్రావిన్స్‌ను పాలించాడు. ఈ ప్రాంతం దండకారణ్యంలో నివసిస్తున్న రాక్షస తెగలందరికీ బలమైన స్థావరంగా పనిచేసింది.
చారిత్రాత్మకంగా దండ రాజ్యంలో మహారాష్ట్ర లోని నాసిక్ జిల్లా కలిసి ఉండేదని, దానికి రాజధానిగా జనస్థానం (ప్రస్తుత నాసిక్ నగరం) ఉండేదని నమ్ముతారు. ఆధునిక నాసిక్‌లో ఉన్న పంచవటి వద్ద తన భార్య, సోదరుడితో కలిసి నివసిస్తున్న కోసల దేశపు రాముడిపై రాక్షసుడైన ఖరుడు ఈ ప్రాంతం నుండే దాడి చేశాడు.

రామాయణం లో దండ అనే రాక్షసుడు సుమాలి కుమారుడిగా, రావణునికి మేనమామగా వర్ణించబడ్డాడు.

 మహాభారతంలో ప్రస్తావనలు 

ఇతిహాసమైన రామాయణం లో దండక గురించి చాలా వివరంగా ప్రస్తావించినప్పటికీ, ఈ రాజ్యం గురించిన కొన్ని ప్రస్తావనలు మహాభారతం లో కూడా కనిపిస్తాయి.

 సహదేవుని విజయాలు 

పాండవ సేనాని, పాండవ రాజు యుధిష్ఠిరుని తమ్ముడైన సహదేవుడు రాజు నిర్వహించే రాజసూయ యాగం కోసం కప్పం వసూలు చేయడానికి దక్షిణ ప్రాంతాలకు వచ్చాడు. రుక్మి రాజు (భోజకట అనే విదర్భ రాజ్యం రెండవ రాజధాని పాలకుడు) నుండి ఆభరణాలు, సంపదను పొందిన తరువాత, అతను మరింత దక్షిణంగా శూర్పారక, తాలకట, దండక ప్రాంతాలకు కవాతు చేశాడు. కురు వీరుడు సముద్ర తీరంలో నివసిస్తున్న మ్లేచ్ఛ తెగకు చెందిన లెక్కలేనన్ని రాజులను జయించి లొంగదీసుకున్నాడు (2-30).

 దండకారణ్యం 

దండక అడవి ప్రాచీన భారతదేశంలో అతిపెద్ద అడవి, అదే దండకారణ్యం. ఇది మధ్య భారతదేశంలోని వింధ్య పర్వత శ్రేణుల నుండి దక్షిణాన కృష్ణవేణి నది (ప్రస్తుతం కృష్ణా నది), తుంగభద్ర నది తీరాల వరకు విస్తరించింది. ఈ అడవి ప్రస్తావన మహాభారతం (3-85) లో కనిపిస్తుంది. పవిత్రమైన దండక అడవి సాధ్యమయ్యే సరిహద్దులు, దాని గుండా ప్రవహించే నదులతో పాటు ఇక్కడ ప్రస్తావించబడింది. శూర్పారక (ఉత్తర కొంకణ్) బహుశా పశ్చిమ సరిహద్దుగా ఏర్పడింది, ఒరిస్సాలోని మహేంద్ర పర్వతాలు తూర్పు సరిహద్దుగా ఏర్పడ్డాయి. గోదావరి, కృష్ణవేణి నదులు ఈ అడవి గుండా ప్రవహిస్తాయి. ఈ అడవి ఉత్తర ప్రవేశద్వారం వద్ద పయోష్ణి నది (లేదా సరస్సు) ప్రస్తావించబడింది. ఇతిహాసమైన రామాయణం ప్రకారం, దండక రాజ్యం, కిష్కింధ రాజ్యం తప్ప మరే ఇతర రాజ్యం ఈ అడవిలో ఉన్నట్లు పేర్కొనబడలేదు. మహాభారతం కాలంలో పూర్వం దండకారణ్యంగా ఉన్న అనేక ప్రాంతాలు నివాసయోగ్యమైన రాజ్యాలుగా మారాయి. దండక రాజ్యం దండకారణ్యం మధ్యలో ఉన్న రాక్షస రాజ్యం.

రాక్షసులను వధించాలనే కోరికతో రాముడు కొంతకాలం దండకారణ్యంలో నివసించాడు. జనస్థానం వద్ద అతను అత్యంత పదునైన బాణంతో ఒక దుష్ట రాక్షసుని (రామాయణం ప్రకారం అతని పేరు ఖరుడు) తలను నరికివేశాడు (9-39). విలుకాళ్ళలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు తన తండ్రి శ్రేయస్సును దృష్టిలో ఉంచుకుని తన భార్య (సీత), సోదరుడు (లక్ష్మణుడు) తో కలిసి విల్లు ధరించి దండకారణ్యంలో నివసించడం ప్రారంభించాడు. జనస్థానం (దండక రాజ్య రాజధాని) నుండి శక్తివంతమైన రాక్షస రాజు, దుష్టుడైన రావణుడు రాముని భార్యను అపహరించాడు (3,146). రాముని కాలంలో దండక అడవుల గుండా దక్షిణ మార్గం ఉండేది. రావణునిచే అపహరించబడిన తన భార్యను వెతుక్కుంటూ అతను ఈ మార్గంలో ప్రయాణించాడు. కుశ గడ్డి ఆసనాలు, ఆకుల గొడుగులు, పగిలిన నీటి కుండలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్న మునుల నిర్జన ఆశ్రమాలు, వందలాది నక్కలతో నిండిన ప్రాంతాలు ఆ మార్గంలో కనిపించాయి (3,277).

 ఇవి కూడా చూడండి 
దండకారణ్యం
ప్రాచీన భారతదేశ రాజ్యాలు

 మూలాలు 

 ఆధారాలు 
కిసరి మోహన్ గంగూలీ ఆంగ్లంలోకి అనువదించిన కృష్ణ ద్వైపాయన వ్యాసుని మహాభారతం
వాల్మీకి రామాయణం

వర్గం:మహా జనపదాలు
వర్గం:రామాయణంలో రాజ్యాలు
వర్గం:మహాభారత రాజ్యాలు