మిత్రానంతపురం త్రిమూర్తి ఆలయం

మిత్రానంతపురం త్రిమూర్తి ఆలయం భారతదేశంలోని కేరళలోని తిరువనంతపురం ఉన్న ఒక హిందూ ఆలయ సముదాయం. భక్తులు త్రిమూర్తులైన (బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ) మూడు దేవతలను ఆరాధించే ఆలయం ఇది. ఈ ఆలయం తిరువనంతపురంలోని పద్మనాభస్వామి ఆలయానికి పశ్చిమ భాగంలో ఉంది.

 చరిత్ర 
ఈ ఆలయం యొక్క మూలం, ప్రాచీనతను తెలుసుకోవడానికి ఎటువంటి ప్రామాణిక ఆధారాలు లేవు. గతంలో ఈ ఆలయం పద్మనాభస్వామి ఆలయానికి ఒక అనుబంధ భాగంగా ఉండేది. అనంతశయనంకు సంబంధించిన ఏవైనా ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు ట్రావెన్‌కోర్ రాజ్య పాలకుల ఈ ఆలయంలో పూజలు చేసేవారు.  స్యానందూర పురాణం ప్రకారం, ఈ ఆలయం క్రీ.శ. 1168వ సంవత్సరంలో ప్రస్తుత రూపంలో నిర్మించబడింది. చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం, ఈ ఆలయం క్రీ.శ. 1196వ సంవత్సరంలో పునరుద్ధరించబడిందని, 1344వ సంవత్సరంలో దేవతలకు కొంత భూమి సమర్పించబడిందని తెలుస్తోంది. ఈ ఆలయం 1748వ సంవత్సరంలో మహారాజా మార్తాండ వర్మచే మళ్ళీ పునరుద్ధరించబడింది.  గతంలో, ఈ ఆలయం ఎట్టర యోగం నియంత్రణలో ఉండేది. ఇప్పుడు ఆలయ పరిపాలన ట్రావెన్‌కోర్ దేవస్వం బోర్డు ఆధీనంలో ఉంది. మొదటి నుండి, ఈ ఆలయ పరిపాలనను ట్రావెన్‌కోర్ రాజులు సంయుక్తంగా పర్యవేక్షించేవారు.

 ఆలయ సముదాయం 
కేరళ రాజధాని నగరమైన తిరువనంతపురంలోని పద్మనాభ స్వామి ఆలయానికి సమీపంలో మిత్రనాథపురం ఆలయ సముదాయం ఉంది. ఈ ప్రాంగణం లోపల శివుడు, విష్ణు, బ్రహ్మలకు అంకితం చేయబడిన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. అన్ని దేవతలు తూర్పు ముఖంగా ఉన్నారు. ప్రారంభంలో ఇవి పద్మనాభ స్వామి ఆలయం నియంత్రణలో ఉన్నప్పటికీ, తరువాత ఆలయ సముదాయం స్వతంత్రంగా మారింది. అనంత పద్మనాభ స్వామి ఆలయ అర్చకులు మిత్రానంద పురంలో ఉంటారు. 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి తిరువనంతపురంలో 'మురాజపం' (వేద మంత్రాల ఆచారబద్ధమైన నిరంతర పఠనం) కోసం సమావేశమయ్యే వేద పండితులు ఈ ప్రాంగణంలో ఉంటారు.

సముదాయం లోపల ఉన్న మార్గం మూడు దేవాలయాలకు దారితీస్తుంది. మొదట బయట గరుడ విగ్రహంతో విష్ణు ఆలయం ఉంది. నిలబడి ఉన్న ఈ విగ్రహం నాలుగు చేతుల్లో శంఖ, చక్రం, గద, తామర పువ్వులను కలిగి ఉంది. ఇక్కడ కృష్ణుడి పుట్టిన రోజు అయిన అష్టమి రోహిణి జరుపుకుంటారు. ప్రధాన గ్రానైట్ విగ్రహం ముందు ఒక చిన్న లోహ విగ్రహం ఉంది, ఇది విల్వమంగళం స్వామి మహర్షి పూజించిన విగ్రహం అని నమ్ముతారు.

విష్ణు దేవాలయం పక్కనే శివుని ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయానికి నైరుతి మూలలో గణేశుని ఆలయం కూడా ఉంది. ఈ ఆలయంలో మహా శివరాత్రిని ప్రధాన పండుగగా జరుపుకుంటారు. బ్రాహ్మణుల మార్గదర్శకత్వంలో ఈ యావత్ సమాజం యొక్క శ్రేయస్సు కోసం ధారను సమర్పిస్తూ, అత్యంత పవిత్రమైన అగ్నిహోత్రమైన వాసోర్ధార హోమం చేస్తారు. ఈ పవిత్రమైన యజ్ఞం శివరాత్రి పండుగ సమయంలో జరుగుతుంది.  శివాలయం పక్కనే నాగరాజు ఆలయం ఉంది.

విష్ణు దేవాలయానికి కొద్దిగా వెనుకగా బ్రహ్మ దేవాలయం ఉంది. భారతదేశంలో బ్రహ్మ దేవాలయాలు చాలా అరుదు.  బ్రహ్మ విగ్రహం రాతితో చేయబడింది, కూర్చున్న భంగిమలో ఉంటుంది, నాలుగు తలలకు బదులుగా కేవలం ఒకే తల ఉంటుంది. బ్రహ్మ దేవాలయం లోపల, ఆయన భార్యలతో పాటు ఒక చిన్న గణేశ దేవాలయం కూడా ఉంది. ఈ గణేశ దేవాలయంలో ప్రధాన పూజా విధానం విగ్రహాన్ని అప్పాలతో కప్పడం. అందరినీ ఇబ్బంది పెడుతున్న ఒక యక్షిణిని పారద్రోలడానికి ఈ బ్రహ్మ దేవాలయాన్ని ఇక్కడ ప్రతిష్ఠించారని ఒక నమ్మకం ఉంది. ప్రారంభ రోజుల్లో ఈ ఆలయంలోకి మహిళలను అనుమతించనప్పటికీ, ఇప్పుడు కొన్ని ఆంక్షలతో వారిని అనుమతిస్తున్నారు.

మిత్రనాథపురం ఆలయ సముదాయంలో మిత్రనాథపురం కోనేరు ఉంది, దీనిలో పద్మనాభస్వామి ఆలయ పూజారులు ఆలయంలోకి ప్రవేశించే ముందు ప్రతిరోజూ స్నానం చేస్తారు.

 పురాణం 
విల్ల్వమంగళత్ స్వామి ఈ ఆలయ విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. త్రిమూర్తులు ఇక్కడ సూర్య దేవుడు మిత్రాకు గొప్ప అగ్ని యజ్ఞం నిర్వహించారని కూడా నమ్ముతారు, అందువల్ల ఈ సముదాయాన్ని మిత్రనాథపురం అని పిలుస్తారు, 'సూర్యునికి ఆనందాన్ని ఇచ్చిన పట్టణం'.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 కేరళలోని హిందూ దేవాలయాల జాబితా
 మూడు దేవతలు
 ఏనుగు గుహలు

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 

 త్రివేండ్రం దేవాలయాలు KerlaWindow.com
 తిరువనంతపురంలోని తీర్థయాత్ర కేంద్రాలు Kerala.me
వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:కేరళ దేవాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:త్రిమూర్తులు
వర్గం:కేరళ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:శివాలయాలు