బ్రహ్మ ఆలయం, ఖేదబ్రహ్మ

బ్రహ్మ ఆలయం లేదా బ్రహ్మాజీ మందిర్ అనేది భారతదేశంలోని గుజరాత్ రాష్ట్రం, ఖేద్‌బ్రహ్మలో ఉన్న హిందూ ఆలయం. ఇది బ్రహ్మకు అంకితమైనది. ఈ ఆలయం 11వ శతాబ్దం మూడవ పాదంలో నిర్మించబడింది.
 చరిత్ర 
భారతదేశంలో బ్రహ్మకు అంకితమైన ఆలయాలు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తాయి.  మధుసూధన్ ధాకీ అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ ఆలయం చాళుక్య రాజు కర్ణుడు పాలనలో 11వ శతాబ్దం మూడవ పాదంలో నిర్మించబడింది.
 వాస్తుశిల్పం 
తూర్పు దిశగా ముఖం చేసిన ఈ బ్రహ్మ ఆలయం గ్రామం మధ్య భాగంలో ఉంది. ఈ ఆలయానికి చెందిన శిఖరం, మండపం (గుమ్మటం), ద్వారం మొదట్లో ధ్వంసమై ఉండవచ్చని భావిస్తారు; తరువాత వాటిని ఇటుకలు, మోర్టార్‌తో పునర్నిర్మించారు.   ఈ ఆలయం తెల్ల ఇసుకరాయితో, సిమెంట్‌తో కప్పబడిన ఇటుకలతో నిర్మించబడింది. దీని పొడవు 57 అడుగులు, వెడల్పు 30 అడుగులు, ఎత్తు 36 అడుగులు.  గర్భగృహం 32 అడుగుల వెడల్పుతో నవరథ ఆకృతిలో అంగ, హస్తాంగుల ప్రణాళికలో ఉంది, పూర్తిగా అలంకరించబడిన వర్గానికి చెందింది. దీని పీఠం (అడుగు భాగం), వేదిబంధ, మండోవర (గోడ మధ్యభాగం) సునక్ ఆలయాన్ని పోలి ఉంటాయి. ప్రధాన గర్భగృహం దిగువ భాగం ఇప్పటికీ సురక్షితంగా ఉంది, అందులో దేవతలు, దేవతలు, అప్సరలు చిత్రాలతో నిండి ఉంది. జంఘ భాగంలోని ఈ విగ్రహాలు సరిగా పునరుద్ధరించబడలేదు. నందికపై ఉన్న చామరధారులు సొగసుగా చెక్కబడ్డారు; ఇవి 11వ శతాబ్దపు ఆలయాల్లో సాధారణంగా కనిపిస్తాయి. ఫంసాన పైకప్పు విమల వసాహి ఆలయంను పోలి ఉండి, పైభాగంలో ఒక ఘంటతో అలంకరించబడింది.

మూడు వైపులా ఉన్న నిచ్‌లలో బ్రహ్మ విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఆధునిక మండపంలో అసలు మండపం నుండి తీసుకువచ్చిన నాలుగు స్థంభాలు ఉన్నాయి. ఇవి అష్టభుజాకారంగా ఉండి, పైభాగంలో గంటలు, గొలుసుల చెక్కుదలతో పాటు కీర్తిముఖం ముఖాల పట్టీతో ఉంటాయి. ద్వారం అసలైనదై ఉండవచ్చు లేదా ఆధునికమైనదై ఉండవచ్చు. ఇందులో పుష్ప అలంకరణలు, చిన్న శిల్పాలు ఉన్నాయి. మధ్యలో ఉన్న అంకిత శిలాఫలకంపై గణేశుడు చెక్కబడి ఉన్నాడు.

అంతర్గత భాగంలో పెద్దగా అలంకార చెక్కుదల లేదు. మూడు ముఖాలు, నాలుగు చేతులు కలిగిన నిలువుగా ఉన్న బ్రహ్మ విగ్రహం 1.8 మీ  ఎత్తుతో ఉంది. విగ్రహం రెండు వైపులా హంసలు ఉన్నాయి. ఈ విగ్రహం తరువాత కాలంలో ప్రతిష్ఠించబడినదై ఉండవచ్చు లేదా పాత విగ్రహాన్ని సిమెంట్‌తో పూతపోసి పాడైన భాగాలను కలిపినదై ఉండవచ్చు.

 చిత్ర గ్యాలరీ 

 ఇవీ చూడండి 
 బ్రహ్మ వావ్

 మూలాలు 

Category:11వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు
Category:గుజరాత్‌లోని హిందూ ఆలయాలు
Category:ఖేద్‌బ్రహ్మ
Category:బ్రహ్మ ఆలయాలు
Category:సబర్కంఠ జిల్లా
Category:మారు–గుర్జర శిల్పకళ
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు