మార్కాపురం జిల్లా

మార్కాపురం జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కోస్తా ప్రాంతంలో 2025 లో కొత్తగా ఏర్పడిన ఒక జిల్లా.G.O.MS.No. 524, REVENUE (LANDS-IV)DEPARTMENT, Dated: 30-12-2025జిల్లా ముఖ్యపట్టణం మార్కాపురం. 

ఈ జిల్లా ఏర్పాటుకు 30 రోజులలోగా ప్రజలనుండి అభ్యంతరాలు, సూచనలు తెలియుజేయుటకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తన జి.ఓ.ఆర్.టి. సంఖ్య 1497, తేదీ:2025 నవంబరు 27న ప్రాథమిక ప్రకటన జారీచేసింది.https://x.com/AP_CRDANews/status/1994233808753705190/photo/3 ప్రజల నుండి అభ్యంతరాలు, సూచనలపై మంత్రివర్గం 2025 డిసెంబరు 30న సమీక్షించిన తరువాత,  జిల్లా కార్యకలాపాలు 2025 డిసెంబరు 31 నుండి అమలులోకి తీసుకువస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తన జి.ఓ.ఎమ్.యస్.సంఖ్య: 524 రెవెన్యూ (ల్యాండ్స్ -IV) శాఖ 2025 డిసెంబరు 30న ఫైనల్ నోటిఫికేషన్  జారీచేసింది. ప్రకాశం జిల్లా నుండి 21 మండలాలను విభజించగా ఈ జిల్లా ఏర్పడింది. 

 భౌగోళికం 
మార్కాపురం జిల్లాకు ఉత్తరాన తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, దక్షిణాన వైఎస్ఆర్ కడప, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలు, పశ్చిమాన నంద్యాల జిల్లా, తూర్పున పల్నాడు, ప్రకాశం జిల్లాలతో సరిహద్దులుగా ఉంది.

జిల్లాలో నల్లమల, వెలిగొండలు కొండలు ప్రధాన శ్రేణులుగా ఉన్నాయి. నల్లమల సముద్ర మట్టానికి సగటున 620 మీటర్ల ఎత్తులో, నిరంతర నిటారుగా ఉన్న కొండల శ్రేణితో ఉంది. నల్లమలలో నంది కనుమ, మంబాల కనుమ అనే రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి. నంది కనుమ బళ్లారి (కర్ణాటకలోని) నుండి కర్నూలు, దోర్నాల, యెర్రగొండపాలెం మీదుగా మార్కాపూర్‌కు వెళుతుంది. 

వెలిగొండల భాగాలు ఉత్తర-దక్షిణ దిశలో నడుస్తున్న నిటారుగా ఉన్న కొండల రెండు నిరంతర సమాంతర శ్రేణులుగా ప్రముఖంగా నిలుస్తాయి, మధ్యలో విశాలమైన లోయ ఉంది. తూర్పు కొండల శ్రేణి నుండి వచ్చే నీరు ఉత్తర దిశలో గుండ్లకమ్మ నదికి ప్రవహిస్తుంది.ఈ జిల్లాలో గుండ్లకుమ్మ నది ప్రవహిస్తుంది. తిప్పాయపాలెం రిజర్వాయరు, దువ్వలేరు ప్రాజెక్టు, కంభం చెరువు, భవనాసి చెరువులు ఈ నదిపై నిర్మించబడ్డాయి.

 జిల్లాలోని పరిపాలనా విభాగాలు 
ప్రకాశం జిల్లాలోని మార్కాపురం రెవెన్యూ డివిజను నుండి 13 మండలాలు, కనిగిరి రెవెన్యూ డివిజను నుండి 8 మండలాలు విభజించి మొత్తం 21 మండలాలు ఈ జిల్లాలో చేర్చారు.  

అయితే గతంలో మార్కాపురం రెవెన్యూ డివిజనులో ఉన్న (ప్రకాశం జిల్లాలో ఉన్నప్పుడు) 13 మండలాలకు అదనంగా లోగడ కనిగిరి రెవెన్యూ డివిజనులో (ప్రకాశం జిల్లాలో ఉన్నప్పుడు) ఉన్న 8 మండలాల నుండి పొదిలి , కొనకణమిట్ల మండలాలను అదనంగా మార్కాపురం రెవెన్యూ డవిజనులో చేర్చారు. దానితో మార్కాపురం రెవెన్యూ డివిజనులో 15 మండలాలకు పెరగగా, కనిగిరి రెవెన్యూ డివిజనులో 6 మండలాలకు తగ్గింది. 

 రాజకీయాలు 
మార్కాపురం జిల్లా ఒక పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉంది. జిల్లా పరిధిలో నాలుగు శాసనసభనియోజకవర్గాలను ఉన్నాయి. ఈ జిల్లా పాక్షికంగా ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో ఉంది.

జిల్లాలోని శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
నియోజకవర్గం సంఖ్యపేరురిజర్వ్ చేయబడింది
(ఎస్,సి/ఎస్.టి/ఏదీ కాదు)లోక్‌సభ నియోజకవర్గం102ఎర్రగొండపాలెంఎస్.సిఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం111మార్కాపురంఏదీకాదు112గిద్దలూరుఏదీకాదు113కనిగిరిఏదీకాదు

 పర్యాటకం 

 భైరవకోన 
జిల్లాలోని భైరవకోనలో శివునికి చెందిన ఏకశిలా గుహ ఆలయాలు (మహాబలిపురం మాదిరిగానే) ఉన్నాయి. ఈ  గుహ ఆలయాలు 8వ శతాబ్దానికి చెందినవిగా భావిస్తారు.జిల్లాలో ప్రసిద్ది చెందిన  ఆలయాలు  త్రిపురాంతకంలో శ్రీ బాల త్రిపురాంతకేశ్వర ఆలయం, శ్రీ బాల త్రిపురసుందరీదేవి ఆలయం, మార్కాపుురంలోని చెన్నకేశవ ఆలయం ఉన్నాయి.

ఆసియాలోని పురాతన మానవ నిర్మిత సరస్సులలో ఒకటైన కంభం చెరువు మార్కాపురం జిల్లాలోనే ఉంది. ఈ ఆనకట్టను శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల భార్య విజయనగర యువరాణి వరదరాజమ్మ (రుచిదేవి అని కూడా పిలుస్తారు) నిర్మించిందని తెలుస్తుంది. ఈ చెరువు పొడవు 7 కి.మీ (4.3 మైళ్ళు), వెడల్పు 3 కి.మీ (1.9 మైళ్ళు). ఇది 2020లో యునెస్కో ద్వారా ప్రపంచ వారసత్వ నీటిపారుదల నిర్మాణంగా గుర్తింపు (WHIS) పొందింది.

 జిల్లాలోని మండలాలు 
+జిల్లాలోని మండలాలు, గ్రామాలు, జనాభా గణాంకాలువ.సంఖ్యరెవెన్యూ డివిజనుమండలం మొత్తం రెవెన్యూ 
గ్రామాలునిర్జన 
గ్రామాలునిర్జన 
గ్రామాలు పోను

మిగిలిన గ్రామాలుపురుషులు స్త్రీలుగ్రామ జనాభా 
మొత్తం (2011)1మార్కాపురంగిద్దలూరు1741313,66213,31526,9772బెస్తవారిపేట1921725,07123,54448,6153రాచర్ల113817,44116,89434,3354కొమరోలు2011920,89219,43940,3315కంభం 1321123,96324,73548,6986అర్థవీడు 1211118,65117,51836,1697మార్కాపురం 2121962,11760,8671,22,9848తుర్లపాడు2512416,74415,64232,3869యర్రగొండపాలెం33112233,16030,90364,06310పుల్లలచెరువు1631327,25826,021 53,27911త్రిపురాంతకం1531228,26826,79355,06112దోర్నాల1901922,50421,68344,18713పెద్దారవీడు1601621,63020,63242,26214కొనకనమిట్ల3313225,41723,84249,25915పొదిలి2922729,31128,11357,424మొత్తం (ఎ)299362633,86,0893,69,9417,56,0301కనిగిరిహనుమంతునిపాడు2722515,86515,09930,9642వెలిగండ్ల2662018,68617,26535,9513కనిగిరి3963347,35545,11192,4664పెదచర్లోపల్లి2231918,84218,14336,9855చంద్రశేఖరపురం3823623,14221,81144,9536పామూరు2802828,18727,77055,957మొత్తం (బి)180191611,52,0771,45,1992,97,276ఎ & బి మొత్తం479554245,38,1665,15,14010,53,306
గమనికలు

 మండలంలోని నిర్జన గ్రామాలను పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు
 జనాభా వివరాలు 2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం ఉదహరించబడినవి

 మూలాలు 

వర్గం:మార్కాపురం జిల్లా
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాలు