భవర్లాల్ హీరాలాల్ జైన్

భావర్లాల్ హీరాలాల్ జైన్ (12 డిసెంబర్ 1937 – 25 ఫిబ్రవరి 2016) ఒక ప్రముఖ భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త. భారత ప్రభుత్వంచే అందజేయబడే పద్మ అవార్డుతో సత్కరించబడ్డారు. ఆయన జైన్ ఇరిగేషన్ సిస్టమ్ లిమిటెడ్  . (JISL) సంస్థకు స్థాపక చైర్మన్. ఈ సంస్థ ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద సూక్ష్మ సాగునీటి (మైక్రో ఇరిగేషన్) సంస్థగా గుర్తింపు పొందింది; మొదటి స్థానం ఇజ్రాయెల్‌కు చెందిన ఒర్బియా గ్రూప్ ఆధ్వర్యంలోని Netafim సంస్థది.  
ఆయన ఒక నిబద్ధమైన గాంధేయవాది  దాత. గాంధీ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ స్థాపకుడు కూడా.

జీవితం (1937–2016)
భావర్లాల్ జైన్ 1937లో ఒక వ్యవసాయ నేపథ్యం గల మార్వాడీ ఒస్వాల్ జైన్ కుటుంబం లో జన్మించారు.శ్రీనివాస్ సాథే, మరుభూమీతూన్ బాహర్, పద్మగంధ ప్రకాశన్, 2012, పుట 21  
మహారాష్ట్రలోని జల్గావ్ జిల్లాలో ఉన్న వాకోడ్ గ్రామం ఆయన జన్మస్థలం.  
న్యాయశాస్త్రం లో పట్టా పొందిన ఆయన, 23 ఏళ్ల వయసులో ప్రభుత్వ సివిల్ సర్వీసు ఉద్యోగాన్ని తిరస్కరించి వ్యవసాయాన్ని వృత్తి గా ఎంచుకున్నారు.

1963లో కిరోసిన్‌ ను చేతిబండిపై అమ్ముతూ కుటుంబ వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించారు. మూడు తరాల పొదుపు అయిన రూ.7,000తో వ్యాపార భాగస్వామ్యాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 1972–74 మధ్యకాలంలో వాణిజ్యాన్ని విడిచిపెట్టి మళ్లీ పూర్వీకుల వ్యవసాయ భూముల వైపు మళ్లారు.  
1980లో PVC పైపుల తయారీ యూనిట్‌ను స్థాపించారు.  
1987–88లో దేశంలో డ్రిప్ ఇరిగేషన్‌ను ఉత్పత్తి, ప్రోత్సాహం మరియు వ్యాప్తి చేయడానికి ప్రైవేట్ రంగంలోనే తొలి పబ్లిక్ కార్పొరేషన్‌ను ఖాందేశ్ ప్రాంతంలో ఏర్పాటు చేశారు.

జల్గావ్–పాచోరా రోడ్డుకు సమీపంలో కొండ మధ్యలో ఉన్న దిగజారిన భూమిని కొనుగోలు చేసి, దాన్ని సాగుకు అనుకూలంగా మార్చారు. ఈ ప్రాంతం నేడు జైన్ హిల్స్, జైన్ వ్యాలీ లేదా జైన్ అగ్రి పార్క్, జైన్ ఫుడ్ పార్క్‌గా ప్రసిద్ధి చెందింది.  
భారతదేశంలో సూక్ష్మ సాగునీటి విధానానికి ఆద్యుడిగా నిలిచారు.

1997లో అమెరికా ఇరిగేషన్ అసోసియేషన్ సంస్థ అందించే క్రాఫర్డ్ రీడ్ మెమోరియల్ అవార్డును అందుకున్నారు. ఈ పురస్కారం పొందిన తొలి భారతీయుడు, రెండవ ఆసియనుడు ఆయనే.  
జైన్ మతంలోని అహింస  అనేకాంతవాదం సిద్ధాంతాల ప్రభావం ఆయన జీవితమంతా కనిపిస్తుంది.

2016 ఫిబ్రవరి 25 న ముంబైలోని జస్లోక్ ఆసుపత్రిలో మల్టీ-ఆర్గన్ ఫెయిల్యూర్, సెప్టిసీమియా మరియు లిస్టీరియోసిస్ కారణంగా మరణించారు.

కృతులు
“వ్యవసాయం – భవిష్యత్తు ఉన్న వృత్తి” అనే నినాదంతో ట్రాక్టర్లు, స్ప్రింక్లర్ వ్యవస్థలు, PVC పైపులు, ఎరువులు, విత్తనాలు వంటి వ్యవసాయ పరికరాల డీలర్‌షిప్‌లను విస్తరించారు.  
1963లో రూ.10 లక్షలుగా ఉన్న వ్యాపారం, 1978 నాటికి రూ.110 మిలియన్లకు చేరింది.

నీటి నిర్వహణ రంగంలో ఆయన చేసిన కృషి విశేషం. JISL పరిశోధనా వ్యవసాయ భూముల్లో భూమి సంరక్షణ, నీటి సంరక్షణ, హరితగృహాలు, జీవ ఎరువులు, జీవ పురుగుమందుల వినియోగం వంటి అంశాలపై పరిశోధనలు జరుగుతాయి.  
ఆయన పరిచయం చేసిన ‘గ్రాండ్ నైన్’ అరటి జాతి మహారాష్ట్ర రైతుల్లో విస్తృతంగా ప్రాచుర్యం పొందింది.

2007లో ఆయన అనుభూతి స్కూల్ను స్థాపించారు.

రచనలు
ఆయన ఇంగ్లీష్, మరాఠీ భాషల్లో అనేక పుస్తకాలు రచించారు.

 క్రమ సంఖ్య  పుస్తకం పేరు  ప్రచురణ సంవత్సరం  విషయం  భాష 1  ఆజ్చీ సమాజరచనా  2001  సామాజిక వ్యవస్థ పునర్నిర్మాణం  మరాఠీ 2  A Telling Tale  2003  నీటి నిర్వహణ  ఇంగ్లీష్ 3  Ti aani Mi  2009  ఆత్మకథాత్మక రచన  మరాఠీ 4  Uniting Bond  2010  స్నేహ బంధం  ఇంగ్లీష్ 5  Then and Now  2011  జైన్ హిల్స్ మార్పు  ఇంగ్లీష్ 6  The Enlightened Entrepreneur  2013  ఉపన్యాసాల సంకలనం  ఇంగ్లీష్

పురస్కారాలు
2008లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

మూలాలు
భావర్లాల్ జైన్ అధికారిక వెబ్‌సైట్ 

Category:1937 జననాలు
Category:2016 మరణాలు
Category:భారతీయ పారిశ్రామికవేత్తలు
Category:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు