శ్రీ వెంకటరమణ దేవాలయం, కార్కళ

శ్రీ వెంకటరమణ ఆలయం, కార్కళ (పడు తిరుపతి అని కూడా పిలుస్తారు), భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఉన్న ఒక ప్రముఖ హిందూ ఆలయం. ఈ ఆలయాన్ని కార్కళలోని గౌడ్ సారస్వత బ్రాహ్మణులు నిర్మించారు. ఇందులో దేవుని విగ్రహాన్ని 25 ఏప్రిల్ 1537 న ప్రతిష్ఠించారు.

వ్యుత్పత్తి
ఈ ఆలయం తిరుపతికి పడమర వైపు ఉంది, కాగా అసలు తిరుమల ఆలయం తూర్పు దిశలో ఉంది. ఆలయ పేరు కూడా అదే అర్థాన్ని సూచిస్తుంది. కన్నడ భాషలో పడు అంటే "పడమర" అని, తిరుపతి అంటే తిరుమల ఆలయం అని అర్థం.
చరిత్ర, మూలం
భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రం, కార్కళలో ఉన్న ఈ ప్రాచీన ఆలయాన్ని కార్కళకు చెందిన గౌడ్ సారస్వత బ్రాహ్మణులు నిర్మించారు. గోవాపై పోర్చుగీసు వారు దండయాత్ర చేసి ఆక్రమించిన అనంతరం అక్కడి నుంచి ఈ సముదాయం వలస వచ్చింది. వారు ఎదుర్కొన్న హింసను భరించలేక, కర్ణాటక, కేరళ వంటి ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లి, తమ గృహోపకరణాలు, సంప్రదాయ వస్తువులను కూడా వెంట తీసుకువచ్చారు.

ప్రారంభ ప్రతిష్ఠ
ఈ ఆలయ చరిత్ర సుమారు 15వ శతాబ్దానికి చెందింది. ఆ కాలంలో జైన భైరరస ఓడేయర్లు కార్కళ, పరిసర ప్రాంతాలను పాలించేవారు. గౌడ్ సారస్వత బ్రాహ్మణులకు జైన ఓడేయర్లు భూమిని మంజూరు చేసి, వారు సుఖంగా జీవించేందుకు అవకాశం కల్పించారు. వ్యవసాయం వీరి ప్రధాన వృత్తి కావడంతో సాగు భూములు కూడా ఇచ్చారు. ఈ సముదాయానికి చెందిన జ్యోతిష్యులు, పురాణికులు, తంత్రులు వంటి పూజారులు 15వ శతాబ్దంలో ముఖ్యమైన పాత్ర వహించారు. అయితే ఆ కాలంలో లిఖిత పత్రాలు లేదా ఆధారాలు లేనందున, ఆలయం ప్రతిష్ఠించిన ఖచ్చిత తేదీ ఇప్పటికీ తెలియదు.

ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం, దాని చరిత్ర
ఈ ఆలయ ప్రధాన విశేషం దీని ప్రతిష్ఠా మహోత్సవమే. ఆహారం, ఆశ్రయం కోసం గౌడ్ సారస్వత బ్రాహ్మణులు (GSBలు) కర్ణాటకకు వచ్చారు. వారు తీరప్రాంతాల వెంట ఉన్న అనేక ప్రాంతాలను సందర్శించారు.

వారిలో కొందరు కార్వార్, అంకోలా, కుమ్టా, భట్కళ్, శిరాళీ వంటి పట్టణాల్లో స్థిరపడ్డారు. మరికొందరు కేరళలోని ఎర్నాకുളം, కొచ్చి, మంజేశ్వర్ మొదలైన ప్రాంతాల్లో స్థిర నివాసం ఏర్పరచుకున్నారు. మిగిలిన వారు ఉడుపి, దక్షిణ కన్నడ ప్రాంతాలకు వెళ్లారు (ఆ ప్రాంతం అప్పట్లో మైసూరు రాష్ట్ర పరిధిలో ఉండేది). 1530 నుండి 1550 మధ్యకాలంలో ఈ GSBలు జైనుల పాండ్య నగరిలో స్థిరపడ్డారు. ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రస్తుతం కార్కళగా పిలుస్తారు. వారు తమతోపాటు శ్రీ వెంకటరమణ స్వామి విగ్రహాన్ని సహా తమ గృహోపకరణాలను కూడా తీసుకువచ్చారు.

కార్కళలోకి ప్రవేశించిన తొలి GSBగా సోయిరే ప్రభు పేరుగాంచారు. ఆయన పరమపౌత్రుడు కే. రమేష్ ప్రభు ప్రస్తుతం ఆలయ ధర్మకర్తగా ఉన్నారు. ప్రభు వంశీయులను కార్కళ పాడు తిరుపతి ఆలయం యొక్క తొలి మోక్షేశ్వరులుగా కూడా పిలుస్తారు. ప్రభువులతో పాటు గోవా నుండి వలస వచ్చిన మరో కుటుంబం సోమ శర్మలది. సోమ శర్మ తిరుపతి ఆలయంలో పూజారిగా ఉండేవారు. ప్రభువులు గోవాలో అనుసరించిన విధంగానే కార్కళలో కూడా సంప్రదాయ ఆచారాలను కొనసాగించారు. వారి పూజారులు కూడా వారికి తోడయ్యారు.

కొంతమంది GSBలు ఆశ్రయం, ఆహారం కోసం ప్రాంతం నుండి ప్రాంతానికి తిరుగుతూ ఈ ప్రాంతానికి వచ్చారు. వారు జైన రాజులను కలసి ప్రభువులు, శర్మలు, GSB పూజారుల గురించి వివరించారు. జైన రాజులు వారికి అక్కడే నివసించేందుకు అనుమతి ఇచ్చారు. 1550లో ఒక రోజు ఈ బ్రాహ్మణులు అందరూ జైన రాజు ఇమ్మడి భైరవుని కలసి, శ్రీ వెంకటరమణ స్వామికి ఆలయం నిర్మించేందుకు భూమిని కోరారు. రాజు సంతోషంతో భూమిని మంజూరు చేయడమే కాకుండా, ఆ ప్రాంతంలో విరివిగా లభించే నల్ల రాళ్లను కూడా అందించాడు. ఇది జైనులు ఇతర మతాలను కూడా ప్రోత్సహించినదానికి ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు.

అయితే వారు ఇచ్చిన భూమిని ఒక మఠానికి చెందిన మహిళ ఆక్రమించి ఉండేది. ఆమె ఒక షరతును పెట్టింది:

"ఇక్కడ నాలుగు శక్తివంతమైన గణాలను (శివుని సేవకులు) పూజించి, కొబ్బరికాయలు, పచ్చ గుమ్మడికాయలు, పసుపు మొదలైనవి బలిగా సమర్పించాలి. లేకపోతే వారు కోపగించుకుంటారు. అలాగే ప్రతి సంవత్సరం బలి నిర్వహించాలి, అప్పుడే ఇక్కడ ఎటువంటి అపవిత్ర సంఘటనలు జరగవు."

గౌడ్ సారస్వత బ్రాహ్మణులు, జైన రాజు ఆ షరతుకు అంగీకరించగా ఆలయం నిర్మించబడింది. ప్రారంభంలో ఒక పెద్ద వేదిక నిర్మించి, నాలుగు మూలల్లో స్తంభాలు ఏర్పాటు చేశారు. కొబ్బరి ఆకులతో పైకప్పు వేసి, అంతర్గతంగా విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు.

ఆ సమయంలో ప్రాకార గోడ నిర్మాణం కొనసాగుతుండగా, సోమ శర్మ తిరుపతి నుండి మరో శ్రీ వెంకటరమణ విగ్రహాన్ని తీసుకువచ్చారు. ఈ విగ్రహాన్ని తిరుమల పూజారులు 14వ శతాబ్దం చివర్లో ఆయనకు అందించారు. ఆయన ఈ విగ్రహాన్ని ముందుగా ప్రతిష్ఠించిన వెంకటరమణ స్వామి విగ్రహంతో పాటు కొత్త రాతి వేదికపై ప్రతిష్ఠించారు.

1500 ప్రాంతంలో కొంతమంది దొంగలు కార్కళపై దాడి చేసి బంగారు-వెండి ఆభరణాలు, విగ్రహాలను దోచుకోవడం ప్రారంభించారు. ఈ సంఘటనలతో భయపడిన కార్కళ GSBలు తమ విలువైన వస్తువులను, రెండు విగ్రహాలను తీసుకొని పారిపోయారు. వారు తమ ప్రాంతాన్ని రక్షించమని జైన రాజులను కోరగా, రాజు వారికి పూర్తి మద్దతు ఇచ్చాడు.

GSBలు ముల్కి అనే ప్రాంతానికి చేరుకొని, తమతో తీసుకువచ్చిన వస్తువులను ఒక బావిలో దాచారు. అదే సమయంలో కార్కళలో జైన పాలకులు, దొంగల మధ్య తీవ్ర పోరాటం జరిగింది. దొంగలు ఓడిపోయి కార్కళను విడిచి పారిపోయారు. పరిస్థితులు శాంతించిన తరువాత GSBలు తిరిగి ముల్కి బావికి వచ్చి వస్తువులను వెలికితీయగలిగారు. కానీ సోమ శర్మ తీసుకువచ్చిన విగ్రహం మాత్రం దొరకలేదు. వారు దిగులుతో కార్కళకు తిరిగివచ్చారు.

ఒక ఉదయం ముల్కికి చెందిన వ్యక్తి బావి వద్ద వెళ్తుండగా లోపల ఏదో మెరుస్తున్నది కనిపించింది. బావిలోకి దిగి చూడగా, అది కార్కళ ప్రజలు వెతుకుతున్న అదే విగ్రహమని తెలిసింది. దేవుడు ముల్కిలోనే ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నాడని భావించిన అతను, ఆ విగ్రహాన్ని తీసుకొని సోయిరా విఠల్ భట్ స్థాపించిన ముల్కి శ్రీ వీర విఠల్ ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించేందుకు ఏర్పాటుచేశాడు.

కార్కళ జి.ఎస్.బి.లకు ఈ వార్త కొన్ని రోజుల్లో తెలిసిన వెంటనే వారు ముల్కికి చేరుకున్నారు. అయితే అప్పటికే ముల్కి ప్రజలు ఆ విగ్రహాన్ని ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించారు. కార్కళ జి.ఎస్.బి.లు అక్కడే ఉండి రాత్రి విశ్రాంతి తీసుకున్నారు. ఆ రాత్రి ముల్కిలో ప్రతిష్ఠించబడిన వెంకటరమణ స్వామి విగ్రహం వారికి కలలో దర్శనమిచ్చి ఇలా పలికినట్లు చెబుతారు:

"మీరు అందరూ కార్కళకు వెళ్లి అక్కడే నివసించండి. ఈ సంఘటన కారణంగా నిరాశ చెందకండి. నేను మళ్లీ మీ ప్రాంతానికి వచ్చి అక్కడ నివసిస్తాను. నా వెంట తిరుమల తిరుపతి నుండి ఒక సాధువు కూడా కార్కళకు వస్తాడు. నాలో సంపూర్ణ సన్నిధి ఉంటుంది (అంటే తిరుపతి స్వామి అనుగ్రహశక్తి నాలో పూర్తిగా ఉంటుంది). ప్రస్తుతం మీ ఆలయంలో ఉన్న విగ్రహంతో పాటు నన్ను కూడా ప్రతిష్ఠించండి."

మరుసటి ఉదయం వారు ముల్కి నివాసులను కలసి, కలలో వచ్చిన సందేశాన్ని వివరించి, తిరుపతి శ్రీనివాసుడు కార్కళకు వస్తాడన్న ఆశతో తిరిగి కార్కళకు వెళ్లారు.

కొన్ని నెలలు గడిచాయి. జి.ఎస్.బి.లు ఆగమనం కోసం ఎదురుచూస్తూనే ఉన్నారు. ఒక రోజు భుజంపై సంచి వేసుకుని, సన్యాసి వేషధారణలో ఉన్న ఒక వృద్ధుడు కార్కళకు వచ్చాడు. అతడు గౌడ్ సారస్వత బ్రాహ్మణుల వద్ద విశ్రాంతికి ఒక చోటు ఇవ్వమని కోరాడు. వారు అతడికి చిన్న స్థలాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. అతడు యాత్రల సమయంలో తనతో తీసుకువెళ్లే విష్ణు విగ్రహాన్ని కూడా కలిగి ఉన్నాడు.

ఆ రాత్రి అందరూ నిద్రలో ఉండగా జి.ఎస్.బి.లకు, ఆ సాధువుకు విచిత్రమైన కల వచ్చింది. ఆ కలలో తిరుపతి స్వామి ప్రధాన పాత్రగా దర్శనమిచ్చాడు. జి.ఎస్.బి.లకు కలలో ఇలా సందేశమిచ్చినట్లు చెబుతారు:

"నా భక్తులారా! నేను ఇచ్చిన మాట ప్రకారం ఇక్కడికి వచ్చాను. ఈ స్థలానికి వచ్చిన సాధువు తిరుమల నుండి వచ్చాడు. అతని వద్ద ఉన్న విగ్రహం నా స్వరూపమే. మీరు ఆ విగ్రహాన్ని తీసుకుని నా ఆదేశాల ప్రకారం ప్రతిష్ఠించండి. ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమ సమయంలో ఒక ఆవును, దాని దూడను పూజ అనంతరం మేతకు వదలాలి. దూడకు పాలు త్రాగిన తర్వాత ఆ ఆవు పాలు పడే స్థలం నా పవిత్ర స్థలంగా ఉంటుంది. ముందుగా ఇవన్నీ చేయండి, తరువాత మిగిలినది నాకు వదిలేయండి."

సాధువుకి వచ్చిన కలలో ఇలా చెప్పబడినట్లు విశ్వసిస్తారు:

"ఓ సాధువా! నీవు జీవితంలో చాలా యాత్రలు చేశావు. ఇప్పుడు నీకు విశ్రాంతి తీసుకునే సమయం వచ్చింది. నాకు ఈ స్థలం ఎంతో ఇష్టం. ఇకపై ఇక్కడే ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను. నీవు ఆశ్రయం కోరిన ప్రజలకు నా అవసరం ఉంది. నేను తిరుమల తిరుపతి నుండి వచ్చి ఇక్కడ ఉండాలని వారికి మాట ఇచ్చాను. కాబట్టి నన్ను వారికి అప్పగించు."

సాధువు స్వామి సంకల్పానికి సమ్మతించి, మరుసటి ఉదయం జి.ఎస్.బి. ప్రజలకు విగ్రహాన్ని అప్పగించేందుకు వెళ్లాడు. అయితే అతడు ఒక షరతు పెట్టాడు. అతని షరతు ఇలా ఉంది:

"భగవంతుడికి సమర్పించే నైవేద్యాలను అప్పుడప్పుడు తిరుపతికి తీసుకెళ్లాలి, అలాగే స్వామిని సంవత్సరానికి ఒక్కసారి తిరుపతికి తీసుకెళ్లాలి."

జి.ఎస్.బి.లు ఆ షరతును అంగీకరించి, స్వామి ఆదేశాల ప్రకారం విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. ఈ ప్రతిష్ఠ 25 ఏప్రిల్ 1537 నాడు జరిగింది.

ఆ తరువాత ఆలయం క్రమంగా అభివృద్ధి చెందుతూ గర్భగృహం (ప్రధాన గర్భాలయం)తో నిర్మితమైంది. మొత్తం ఆలయం 1699–1700 సంవత్సరాల్లో పునరుద్ధరించబడింది. పునరుద్ధరణ పూర్తైన రెండు సంవత్సరాల తరువాత ముక్యప్రాణ, గరుడ, లక్ష్మీ, గణపతి వంటి పరివార దేవతలను ప్రతిష్ఠించారు. ఈ పవిత్ర వాతావరణం కారణంగా ఆలయానికి వచ్చే భక్తుల సంఖ్య క్రమంగా పెరిగింది.

2017 సంవత్సరంలో ఆలయం మరొకసారి పునరుద్ధరించబడింది.

 ఆచారాలు, పూజా విధానాలు 
ఈ ఆలయం తిరుమలతో సంబంధం కలిగి ఉండటం వలన, తిరుపతి ఆలయంలో అనుసరించే విధానాలనే ఇక్కడ కూడా పాటిస్తారు. ఉదయం 6:00 గంటలకు (కొన్ని సందర్భాల్లో ఆశ్వయుజ మాసంలో ఉదయం 5:30కు) ద్వార పూజ, సుప్రభాతం ద్వారా ఆలయ ద్వారాలు తెరవబడతాయి. ద్వార పూజను ద్వారపాలకులైన జయ–విజయుల కోసం నిర్వహిస్తారు (విష్ణులోకంలో వారు ద్వారపాలకులుగా భావించబడతారు).

సుప్రభాతం అనేది భగవంతుడిని నిద్ర నుండి మేల్కొలిపేందుకు పఠించే ప్రత్యేక శ్లోకం. అనంతరం సుప్రభాత నిర్మల విసర్జన (పాత పుష్పాలను తొలగించి, దేవతలకు కొత్త పుష్పాల అలంకరణ చేయడం) నిర్వహించబడుతుంది. దీనితో పాటు ఉదయం సుమారు 6:30 గంటలకు గంజి నైవేద్యం (అన్నం, అన్నంతో తయారుచేసిన ఆహార పదార్థాలు, వెన్న, నువ్వులు, పంచదార మిశ్రమంతో తయారైన నవనీతం సహా) సమర్పిస్తారు. ఉదయం 10:00 గంటలకు శాలిగ్రామానికి పంచామృత అభిషేకం జరుగుతుంది. ఈ అభిషేకం తిరుపతిలో చేసే సంప్రదాయ విధానంతో సమానంగా ఉంటుంది. తిరుమలలో ఈ అభిషేకం శ్రీ వెంకటేశ్వరుని శిలామూర్తికి నిర్వహిస్తారు. అదే విధానాన్ని గౌరవిస్తూ ఇక్కడ శాలిగ్రామంపై నిర్వహిస్తారు.

మధ్యాహ్నం నైవేద్యం జరుగుతుంది. ఇందులో భారీ తాంబ్ర పాత్రలు, పలకలలో భగవంతుడికి అనేక పదార్థాలు సమర్పిస్తారు. నైవేద్యం పూర్తైన తరువాత కొద్దిగా అన్నాన్ని చిన్న పాత్రల్లో పెట్టి పరివార దేవతల ముందుంచుతారు. అలాగే ఒక నైవేద్యం శ్రీ వీరమారుతి ఆలయానికి కూడా సమర్పిస్తారు. అనంతరం మధ్యాహ్నం 1:00 గంటలకు మహాపూజ నిర్వహించబడుతుంది. దీనిని రాజోపచార పూజగా పిలుస్తారు. ఈ తరువాత విశ్రాంతి సేవ కోసం ఆలయ ద్వారాలు మూసివేస్తారు.

సాయంత్రం సుమారు 6:00 గంటలకు దీపారాధనతో ఆలయ ద్వారాలు మళ్లీ తెరుస్తారు. ఈ సమయంలో "దీవ్టిగే సలాం శ్లోకం" అనే ప్రత్యేక శ్లోకం గానం చేస్తారు. సాయంత్ర సంధ్యా సమయంలో భజన క్యాసెట్లను లౌడ్ స్పీకర్ల ద్వారా ప్రసారం చేస్తారు. సాయంత్రం 6:30కి పట్టణంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి భక్తులు ఆలయానికి వచ్చి పరమేశ్వరుని స్తోత్రాలను ఆలపిస్తారు. ఇది రాత్రి 8:00 గంటల వరకు కొనసాగుతుంది.

రాత్రి 8:00 గంటలకు మళ్లీ నైవేద్యం సమర్పించి మంగళారతి నిర్వహిస్తారు. మంగళారతి అనంతరం రాత్రి ఉత్సవం జరుగుతుంది. సాధారణంగా ఇది పట్టణంలో ఊరేగింపుగా జరుగుతుంది, కానీ అమావాస్య, ఏకాదశి రోజుల్లో ఇది జరగదు. ఉత్సవం తిరిగి ఆలయానికి చేరుకున్న తరువాత ఆలయంలో ఐదు ప్రదక్షిణలు నిర్వహిస్తారు. మొదటిది వాద్య సుట్టు (వాయిద్యాల ప్రదక్షిణ), రెండవ, మూడవ ప్రదక్షిణలు ఋగ్వేద, యజుర్వేద సుట్టు, నాల్గవది సంగీత సుట్టు (యక్షగాన తాళ మద్దలే), చివరిది సర్వ వాద్య సుట్టు. ఉత్సవం వసంత పూజతో ముగుస్తుంది (భగవంతుడికి ఊయాల సేవ చేస్తూ శ్లోక పఠనం చేయడం). అనంతరం దేవతలను నిద్రకు పంపించే ఏకాంత సేవ నిర్వహిస్తారు. ఇది సాధారణంగా రాత్రి 11:30 గంటలకు జరుగుతుంది (పండుగ రోజుల్లో సమయం మారవచ్చు).

ఆదాయం, ఆర్థిక వ్యవస్థ
ఈ ఆలయ ఆదాయం ప్రధానంగా భక్తులు భగవంతునికి సమర్పించే కానుకల (డబ్బు) ద్వారా వస్తుంది. అదేవిధంగా ఆలయానికి చెందిన కొన్ని ఇళ్లు అద్దెకు ఇవ్వబడుతున్నాయి. అలాగే కొన్ని భూములు లీజుకు ఇచ్చి వచ్చే ఆదాయం ద్వారా ఆలయ ఆర్థిక స్థితి మెరుగుపడుతుంది. ఆలయం నిర్మించిన హాళ్లలో ఒకటైన శ్రీనివాస కళ్యాణ మండపం సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, వివాహాలు, బ్రహ్మోపదేశం వంటి కార్యక్రమాలకు అద్దెకు ఇవ్వబడుతుంది. అక్కడి నుండి వచ్చే అద్దె కూడా ఆలయ ఆదాయంలో భాగమవుతుంది.

భక్తులు ఆలయ అభివృద్ధి కోసం విరాళాలు సమర్పిస్తారు. కొందరు వార్షిక విరాళాలు ఇస్తారు, మరికొందరు దీర్ఘకాలిక నిధుల కోసం నమోదు చేసుకుంటారు.

మూలాలు

బాహ్య లింకులు
 శ్రీ వెంకటరమణ ఆలయ వెబ్‌సైట్
 శ్రీ వెంకటరమణ గోశాల ట్రస్ట్ 
 శ్రీ వెంకటరమణ ఆలయం గురించి వెబ్‌సైట్
 బ్లాగు

వర్గం:16వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:ఉడుపి జిల్లాలో హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:వేంకటేశ్వర ఆలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:కర్ణాటక పుణ్యక్షేత్రాలు