హలేసి-మరటికా గుహలు

హలేసి-మరటిక గుహలు (ఇవి హలేశీ మహాదేవ ఆలయంగా కూడా ప్రసిద్ధి) తూర్పు నేపాల్లోని ఖోటాంగ్ జిల్లాలో మహాదేవస్థాన్ గ్రామ సమీపంలో ఉన్నాయి. ఇవి సముద్ర మట్టానికి 3,100 అడుగుల నుండి 4,734 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్నాయి. ఈ గుహలు, ఆలయం మౌంట్ ఎవరెస్ట్ కు  దక్షిణ పశ్చిమంగా సుమారు 185 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నాయి.  ఈ ఆలయం హిందువులు, బౌద్ధులు, కిరాత్ ప్రజలకు అత్యంత పూజనీయమైన తీర్థయాత్ర స్థలంగా భావించబడుతుంది.  ఈ గుహలను హిందువులు హలేశీ మహాదేవ దేవాలయంగా పిలుస్తారు, ఎందుకంటే వారు వీటిని శివుడు యొక్క ఒక రూపమైన మహాదేవుడితో అనుసంధానిస్తారు. బౌద్ధులకు ఇది పవిత్ర స్థలంగా భావించబడుతుంది, ఎందుకంటే వారు ఇవి పద్మసంభవుడు కథలో ప్రస్తావించబడిన గుహలుగా నమ్ముతారు. ఈ ప్రాంతంలోని కిరాతి రాయి సముదాయం హలేశీని తమ పూర్వీక దేవతగా పూజిస్తుంది. కిరాత్ ముండుహుమ్ అనే సంపన్న మౌఖిక సంప్రదాయం ప్రకారం, వారి పూర్వజుడు రాయేచ్ఛకులే (ఖోక్‌చిలిపా) లేదా హేత్‌చ్ఛకుప్పా అనేవాడు పురాతన కాలంలో హలేశీ గుహలో నివసించేవాడని చెబుతుంది. అందుకే కిరాతులు/రాయ్ ప్రజలు హలేశీని తమ పూర్వీక స్థలంగా భావిస్తారు. 

 భూగర్భ నిర్మాణం, పరిసరాలు 
ఈ గుహ భూమి ఉపరితలం కంటే 67 అడుగుల లోతులో ఉంది. ఇది ప్రముఖ పర్యాటక ప్రదేశంగా మారింది. దీని ప్రవేశ ద్వారం అర్ధచంద్రాకారంలో ఉండి తూర్పు దిశగా ఉంటుంది. ఈ గుహ గుండ్రని ఆకారంలో ఉండి, దాని వ్యాసం సుమారు 193 అడుగులు. దీని కింద మరో ప్రత్యేకమైన గుహ కూడా ఉంది.ఈ గుహ నేల భాగం 223 అడుగుల పరిధిలో ఉంది. ఈ గుహ స్థలం పవిత్ర నదులైన దూధ్ కోషి, సున్ కోషి మధ్య ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో సాధారణంగా చల్లని వాతావరణం, వర్షం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఇది మోటార్ సైకిళ్లు, జీపుల ద్వారా చేరుకునేలా ఉంది. 

 చరిత్ర 
హలేశీ-మరటిక గుహలను 12వ శతాబ్దం నాటికే హిమాలయ సాహిత్యంలో ప్రస్తావించారు. Kathang Zanglingma అనే పద్మసంభవుని జీవిత చరిత్రలో, ఇది న్యాంగ్రెల్ న్యిమా ఓజర్ వెల్లడించిన ఒక టెర్మాగా ప్రసిద్ధి. అందులో మరటిక గుహలు వజ్రాయాన సాధకులకు పవిత్ర స్థలంగా ఎలా మారాయో వివరించబడింది. 

 మతపరమైన ప్రాముఖ్యత 

ఖోటాంగ్ జిల్లాలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ సహజ గుహగా ఇది గుర్తించబడుతుంది. పురాణాల ప్రకారం, రాక్షసుడు భస్మాసురుడు నుండి దాక్కునేటప్పుడు మహాదేవుడు ఇక్కడ నివసించాడని చెబుతారు. ఇది తూర్పు నేపాల్‌లో హిందువులు, బౌద్ధులకు ముఖ్యమైన తీర్థయాత్ర కేంద్రంగా ఉంది. ఈ గుహను 'తూర్పు పశుపతినాథ్' అని కూడా పిలుస్తారు. ఇక్కడ శివరాత్రి, బాల చతుర్దశి వంటి పర్వదినాలలో భారీగా మతమేళాలు నిర్వహించబడతాయి. 

 బౌద్ధమతంలో 
మందారవా, పద్మసంభవుడు, డాకినీ సంగ్వా యేషే ఈ గుహలో సహజ మూలకాల ద్వారా సంకేతంగా దాచిన అనేక టెర్మాలను సాకారం చేసుకున్నారు. ఈ టెర్మాలలో బుద్ధుడు అమితాభ దీర్ఘాయుష్య బోధనలు కూడా ఉన్నాయి. ఇవి బోధిసత్వుడు అవలోకితేశ్వరుడు ఆదేశానుసారం అందించబడ్డాయి. ఇక్కడే, ఈ గుహలోనే, మందారవా, పద్మసంభవుడు దీర్ఘాయుష్య విద్యాధరుడు స్థితిని (లేదా చిరంజీవత్వాన్ని) పొందారని నమ్మకం ఉంది. 

 హిందూమతంలో 
భారతదేశం నుండి హిందువులు అనేక కొండలను అధిరోహించి ఈ స్థలాన్ని సందర్శించడానికి వస్తారు. శ్రావణ మాసంలో లడానియా, జయనగర్ వంటి ప్రదేశాల నుండి అనేక మంది భక్తులు ఇక్కడికి వచ్చి హలేశీ మహాదేవకు ప్రార్థనలు చేస్తారు. ఈ గుహలో భగవాన్ శివుడు రాక్షసుడు భస్మాసురుని నుండి దాక్కుని 6,000 సంవత్సరాలు నివసించాడని నమ్ముతారు. భస్మాసురుడు పర్వదినాలలో, రామ నవమి,, గణేష్ చతుర్థి, వంటి సందర్భాల్లో ఈ ప్రాంతంలో జాతరలు, ఉత్సవాలు నిర్వహించబడతాయి. 

 మూలాలు

 ఆధార గ్రంథాలు 

 బాహ్య లింకులు 

Category:టిబెటన్ బౌద్ధ స్థలాలు
Category:పద్మసంభవుడు
Category:బౌద్ధ గుహలు
Category:నేపాల్‌లో శివాలయాలు
Category:నేపాల్‌లో హిందూ గుహ దేవాలయాలు
Category:ఖోటాంగ్ జిల్లా భవనాలు, నిర్మాణాలు
వర్గం:నేపాల్‌లోని బౌద్ధ ఆలయాలు