యశ్వంత్ సింగ్ కథోచ్

యశ్వంత్ సింగ్ కథోచ్ (జననం 1935 డిసెంబరు 27), ఒక భారతీయ చరిత్రకారుడు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్త, రచయిత, భారతదేశంలోని ఉత్తరాఖండ్ ప్రాంతం చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రం, సంస్కృతి, కళలపై ఆయన చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. సాహిత్యం, విద్యారంగంలలో 2024లో భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నాడు.

 కెరీర్ 
యశ్వంత్ సింగ్ కథోచ్ ఉత్తరాఖండ్ లోని పౌడీ గఢ్వాల్ జిల్లా మాసన్ గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆగ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించిన ఆయన ప్రాచీన భారతీయ చరిత్ర, సంస్కృతి, పురావస్తు శాస్త్రంలలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందాడు. ఆ తరువాత హేమావతి నందన్ బహుగుణ గర్వాల్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రంలలో పిహెచ్డి పూర్తి చేసాడు.

ఆయన ఉత్తరాఖండ్‌లోని ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థలో 33 సంవత్సరాలు ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేసాడు. ఆయన 1995లో ప్రిన్సిపాల్‌గా పదవీ విరమణ చేసాడు.  పదవీ విరమణ తర్వాత, ఆయన హిమాలయ ప్రాంత చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రంపై పరిశోధన, రచనలకు తన సమయాన్ని కేటాయించాడు. 

ఉత్తరాఖండ్ చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రం, సాంస్కృతిక వారసత్వంపై దృష్టి సారించిన ఆయన 12కి పైగా పుస్తకాలను రచించాడు. ఆయన ప్రముఖ రచనలలో "ఉత్తరాఖండ్ కా నవీన్ ఇతిహాస్", "మధ్య హిమాలయ కా పురాతత్వ", "సంస్కృతి కే పద్ చిహ్న్", "మధ్య హిమాలయా కి కాలా","భారతవర్షియా ఎతిహాసిక్ స్థాలకోష్" మొదలైనవి ఉన్నాయి. ఆయన "ఉత్తరాఖండ్ కి సైన్యా పరంపర", "యశోధర" అనే రెండు పుస్తకాలకు కూడా ఆయన పని చేసాడు. 1973లో స్థాపించబడిన ఉత్తరాఖండ్ రీసెర్చ్ సెంటర్ వ్యవస్థాపక సభ్యుడిగా కూడా ఆయన ఉన్నాడు.
 గుర్తింపు 
తన పరిశోధన, రచనల ద్వారా హిమాలయ ప్రాంతం చారిత్రక, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని పరిరక్షించడానికి, డాక్యుమెంట్ చేయడానికి జీవితకాల అంకితభావాన్ని గుర్తించినందుకు జనవరి 2024లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.

 పహార్ ఫౌండేషన్ రజత్ సమ్మన్ (2010) 
 సంస్కృతం రచించిన వరిష్ట వభూతి సమ్మాన్, ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వ సాహిత్య ఇవామ్ కళా పరిషత్ (2006) 
 అఖిల గర్హ్వాల్ సభ (2002) 
 ప్రిన్స్ప్ అవార్డు (1965) 

 మూలాలు 

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1935 జననాలు