సెంట్రల్ ఎయిర్ కమాండ్ (ఇండియా)

భారత వైమానిక దళం యొక్క ఐదు కార్యాచరణ కమాండులలో  సెంట్రల్ ఎయిర్ కమాండ్ ఒకటి. ప్రస్తుతం దీని ప్రధాన కార్యాలయం  ఉత్తర ప్రదేశ్లోని ప్రయాగ రాజ్ లో ఉంది. ఇది 19 మార్చి 1962న కలకత్తా లోని రాణి కుథీ వద్ద స్థాపించబడింది .  

 చరిత్ర. 
చైనాతో యుద్ధం సంభవించే  అవకాశం ఉన్నందున, 1958 మే 27న అన్ని యూనిట్లను పర్యవేక్షించడానికి   కలకత్తా వద్ద  నంబర్ 1 ఆపరేషనల్ గ్రూప్ ఏర్పాటు చేశారు. 1959లో, ఆ ఆపరేషనల్ గ్రూప్ ని ,  రాణికుథీ లోనే  తూర్పు వైమానిక దళం (EAF) గా  అభివృద్ధి చేశారు. 1962లో, చైనా-భారత యుద్ధం తరువాత, EAFను షిల్లాంగ్ కు తరలించారు. అదే సమయంలో 19 మార్చి 1962 న సెంట్రల్ ఎయిర్ కమాండ్ ను (CAC) ఏర్పాటు చేసి, ప్రధాన కార్యాలయాన్ని, కలకత్తా (ఇప్పుడు కోల్కతా) లోని రాణి కుథీ గా ఉంచారు.  సెంట్రల్ ఎయిర్ కమాండ్ ప్రధాన కార్యాలయానికి కలకత్తా సరిగా లేదని భావించి ,  దీనిని 1966 ఫిబ్రవరిలో అలహాబాద్ కు  మార్చారు.

1965  భారత -పాకిస్థాన్ యుద్ధ సమయంలో,  సెంట్రల్ ఎయిర్ కమాండు కి చెందిన కేనబెరా విమానాలు , పాకిస్థాన్ దళాల పై  163 బాంబు దాడులు,  స్థల సేనకు సహాయంగా , 33   వైమానిక దాడులు నిర్వహించింది.  మౌరీపూర్, ముల్తాన్, సర్గోధా, పెషావర్, చక్లాలా వద్ద పాకిస్తాన్ వైమానిక దళ విమాన  స్థావరాలపై దాడులు నిర్వహించింది.  స్క్వాడ్రన్ లీడర్ చరణ్జిత్ సింగ్, ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ మంగత్ సింగ్ 1965 సెప్టెంబరు 13-14 రాత్రి పెషావర్ వద్ద , ప్రధాన విమాన  స్థావరంపై 'అద్భుతమైన దాడి' చేశారు. దీనికి గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వం ద్వారా , కాన్బెర్రా స్క్వాడ్రన్ సభ్యులకు మూడు మహావీర్ చక్రాలు లభించాయి. మరో పెద్ద దాడిలో, , నం. 35 స్క్వాడ్రన్కు చెందిన ఏడు కాన్బెర్రా విమానాలు    కరాచీ చమురు నిల్వ ట్యాంకులపై దాడి చేసి, పాకిస్తాన్ చమురు నిల్వల్లో 60% నాశనం చేశారు.https://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/Central-Air-Command-A-dominant-power-in-the-sky/articleshow/16635971.cms
1988 నవంబర్ 3న,  మాల్దీవుల తిరుగుబాటు  ప్రయత్న సమయంలో,   రెండు సెంట్రల్ ఎయిర్ కమాండు,  ఇల్యూషిన్ ఐఎల్-76 విమానాలు   భారత సైనికులను,  మాల్దీవులకు , చీకటి గా ఉన్న , దీపాలు లేని  హులులే విమానాశ్రయంలో క్షేమంగా దించాయి. నవంబర్ 4న భారత దళాలు తమ మిషన్ పూర్తి చేసి, మాల్దీవుల అధ్యక్షుడిని సురక్షితంగా తిరిగి తీసుకువచ్చాయి.

1999లో కార్గిల్ యుద్ధ సమయంలో ఆపరేషన్ "సఫేద్ సాగర్" లో, శత్రు స్థావరాలపై విజయవంతంగా దాడులు చేయడం ద్వారా సెంట్రల్ ఎయిర్ కమాండు  ప్రముఖ పాత్ర పోషించింది.Mani, Rajiv (2 October 2012). "Central Air Command: A dominant power in the sky". The Times of India.

భారతీయ  వైమానిక దళం తొలిసారిగా విదేశీ వైమానిక  దళాలతో కలిసి చేసిన అభ్యాసము  (గరుడ్) 2003లో ఫ్రెంచ్ వైమానిక దళం తో గ్వాలియర్ లో జరిగింది.  ఈ కమాండు ఎనిమిది రోజులు ఈ  అభ్యాసం లో  పాల్గొంది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ వైమానిక దళం, రాయల్ వైమానిక దళం,  సింగపూర్ వైమానిక దళం ఇంకా దక్షిణాఫ్రికా వైమానిక దళం కలిసి గ్వాలియర్,  ఆగ్రాల లో అనేక సంయుక్త  విన్యాసాలు చేశారు .Mani, Rajiv (2 October 2012). "Central Air Command: A dominant power in the sky". The Times of India.

 సంస్థా  గత నిర్మాణం  
స్క్వాడ్రన్బేస్పరికరాలుగమనికలునెం. 12 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ఆగ్రా వైమానిక దళ స్టేషన్ఏఎన్-32నెం. 4 వింగ్ ఐఎఎఫ్ఎన్/ఎ ఫ్లయింగ్ స్క్వాడ్రన్ఆగ్రా వైమానిక దళ స్టేషన్సి-295నెం. 4 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 8 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్బరేలీ వైమానిక దళ స్టేషన్సుఖోయ్-30 ఎంకెఐనెం. 15 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 24 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్బరేలీ వైమానిక దళ స్టేషన్సుఖోయ్-30 ఎంకెఐనెం. 15 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 111 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్బరేలీ వైమానిక దళ స్టేషన్హెచ్ఏఎల్ ధ్రువ్నెం. 15 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 16 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్గోరఖ్పూర్ వైమానిక దళ స్టేషన్సెపికాట్ జాగ్వార్ ISనెం. 17 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 27 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్గోరఖ్పూర్ వైమానిక దళ స్టేషన్సెపికాట్ జాగ్వార్ ISనెం. 17 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 105 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్గోరఖ్పూర్ వైమానిక దళ స్టేషన్ఎంఐ-17వి-5నెం. 17 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 1 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్మహారాజ్పూర్ వైమానిక దళ స్టేషన్మిరాజ్-2000 హెచ్నెం. 40 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 7 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్మహారాజ్పూర్ వైమానిక దళ స్టేషన్మిరాజ్-2000 హెచ్నెం. 40 వింగ్ ఐఎఎఫ్9వ స్క్వాడ్రన్ ఐఏఎఫ్మహారాజ్పూర్ వైమానిక దళ స్టేషన్మిరాజ్-2000నెం. 40 వింగ్ ఐఎఎఫ్TACDEమహారాజ్పూర్ వైమానిక దళ స్టేషన్సుఖోయ్-30 ,మార్క్ 1 డసాల్ట్ మిరాజ్ 2000నెం. 40 వింగ్ ఐఎఎఫ్

 ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ 
+ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ జాబితార్యాంక్పేరు.నుండి.కు.ఎయిర్ వైస్ మార్షల్శివదేవ్ సింగ్కుందన్ లాల్ సోంధీహరి చంద్ దివాన్హృషికేశ్ మూల్గావ్కర్మారిస్ బార్కర్బండి శ్రీరాములు కృష్ణరావుఎయిర్ మార్షల్ఇద్రిస్ హసన్ లతీఫ్జార్జ్ కనిష్ట్కుమార్ జాన్జియాన్ దేవ్ శర్మత్రిలోచన్ సింగ్ బ్రార్బల్వంత్ విక్రం చౌహాన్డెనిస్ ఆంథోనీ లాఫోంటైన్రిపు డామన్ సాహ్నిజానీ విలియం గ్రీన్నిర్మల్ చంద్ర సూరిమొహిందర్ సింగ్ బావాస్వరూప్ కృష్ణ కౌల్పాండిచ్చేరి జయరావ్ జయకుమార్నరేష్ కుమార్దేవ్ నాథ్ రాథోడ్వినోద్ పాట్నీశ్రీనివాసపురం కృష్ణస్వామివినోద్ కుమార్ భాటియావినోద్ పాట్నీవినోద్ కుమార్ వర్మశశింద్ర పాల్ త్యాగిబ్రిజేంద్ర మోహన్ బాలిరఘు రాజన్జస్పాల్ సింగ్ గుజ్రాల్ప్రదీప్ వసంత్ నాయక్ప్యాకియం పాల్ రాజ్కుమార్గురుదీప్ సింగ్ కొచ్చర్అరూప్ రహాజస్వీందర్ చౌహాన్కుల్వంత్ సింగ్ గిల్శ్యామ్ బిహారీ ప్రసాద్ సిన్హారాజేష్ కుమార్అమిత్ తివారీరిచర్డ్ జాన్ డక్వర్త్అమర్ ప్రీత్ సింగ్రవి గోపాల్ కృష్ణ కపూర్అశుతోష్ దీక్షిత్బాలకృష్ణన్ మణికంఠన్నిటారుగా

 కార్యకలాపాలు 
సెంట్రల్ ఎయిర్ కమాండు , ప్రధానంగా భారతదేశంలోని ఉత్తర మధ్య ప్రాంతంలో  గస్తీ నిర్వహిస్తుంది. దీనికి ఆగ్రా, బరేలీ, గోరఖ్ పూర్ , గ్వాలియర్ ,  ప్రయాగ్ రాజ్ లలో వైమానిక స్థావరాలు ఉన్నాయి. ఇంకా కొన్ని యూనిట్లు బిహ్తా, దర్భంగా, బక్షి-కా-తలాబ్, నాగపూర్ , కాన్పూర్, నైనిటాల్, మెమౌరా ఇంకా వారణాసి లలో ఉన్నాయి.Mani, Rajiv (2 October 2012). "Central Air Command: A dominant power in the sky". The Times of India.

సెంట్రల్ ఎయిర్ కమాండు , స్థిరమయిన రెక్కలు ఉన్న విమానాలుగా మీరాజ్ -2000, ఆంటోనవ్ -32 , ఇల్యూషన్ -76 , డోర్నియర్ 228 లను వినియోగిస్తుంది.

 బాహ్య లింకులు 
1971 యుద్ధంలో బాంబర్ ఆపారేషన్స్

సియాచెన్ : 40 సంవత్సరాల ఆపరేషన్ మేఘదూత్ 

 ఇవి కూడా చూడండి 
 భారత వైమానిక దళం
 నెం. 22 స్క్వాడ్రన్, భారత వైమానిక దళం
 ఆపరేషన్ మేఘదూత్
 ఒరిస్సా సూపర్ సైక్లోన్

 మూలాలు 
వర్గం:Short description is different from Wikidata
వర్గం:Articles with short description
వర్గం:భారతీయ వాయుసేన