వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ (ఇండియా)

వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ (Western Air Command – WAC)* భారత వైమానిక దళానికి  (IAF)క చెందిన ఒక ప్రధాన ప్రాంతీయ కమాండ్. దీని ప్రధాన కార్యాలయం *న్యూఢిల్లీ*లో ఉంది.

ఇది భారత వైమానిక దళంలోనే *అత్యంత పెద్ద కమాండ్, ఇందులో మొత్తం 16 వైమానిక దళ స్థావరాలు (Air Force Bases – AFBs) ఉన్నాయి. ఉత్తర భారతదేశానికి పూర్తి గగనతల రక్షణ కల్పించడం ఈ కమాండ్ యొక్క ప్రధాన బాధ్యత.
 బాధ్యతా పరిధి (Area of Responsibility) 
పడమర వైమానిక కమాండ్ బాధ్యతా పరిధి  జమ్మూ & కాశ్మీర్ నుంచి రాజస్థాన్ వరకు ఉన్న సరిహద్దుని , పొరుగు  దేశాలయిన పాకిస్థాన్, చైనా ల నుండి గగనతల రక్షణ కల్పిస్తుంది.   .

అదనంగా 'డబ్లూ ఏ సీ'  పరిధిలోకి హిమాచల్ ప్రదేశ్, పంజాబ్, హర్యానా,ఢిల్లీ (జాతీయ రాజధాని ప్రాంతం, పశ్చిమ ఉత్తర ప్రదేశ్  
రాష్ట్రాలు, ప్రాంతాలు కూడా ఈ కమాండ్  [2]

 చరిత్ర. 
వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ ను 1947లో మొదటగా  నంబర్ 1 ఆపరేషనల్ గ్రూప్ గా ఏర్పాటు చేశారు,  చేశారు, ఆ సమయంలో ఈ కమాండ్,  భారత వైమానిక దళం  లోని  అన్ని ఫ్లయింగ్ యూనిట్లను, అలాగే శిక్షణ కేంద్రాలను కూడా కూడా ఈ గ్రూప్ నీయంత్రణలోనే ఉండేవి.  1949 జూలై 22న, నంబర్ 1 ఆపరేషనల్ గ్రూప్ ని ఆపరేషనల్ కమాండ్ గా  పేరు మార్చారు . 1958లో ఆపరేషనల్ కమాండ్,  కమాండింగ్ ఆఫీసర్ హోదాను ఎయిర్ కమోడోర్ నుండి ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ గానూ  ,ఆ తరువాత ఎయిర్ మార్షల్ హోదాకు  పెంచారు.

1962 నాటి భారత-చైనా యుద్ధం తరువాత,భారత వైమానిక దళం తన కార్య కలాపాలను పునర్వ్యవస్థీకరించిది.   నిర్దిష్ట బాధ్యతల సీమలను, ప్రాంతాలను  నిర్ణయిస్తూ, ఫ్లయింగ్ కోర్ ను వివిధ ఆపరేషనల్ కమాండ్ లుగా  విభజించింది. 1963 జూన్ 10న  నెంబర్ 1 ఆపరేషనల్ కమాండ్ కు       దాని ప్రస్తుత పేరును   వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ గా నామకరణం చేశారు. 

ఉత్తర భారతదేశంలోని పడమర వైపు *పాకిస్తాన్, తూర్పు వైపు **చైనా* సరిహద్దులతో  అత్యంత కీలకమైన ప్రాంతంలో ఉన్నందున

స్వాతంత్య్రం   తరువాత భారతదేశం పాల్గొన్న దాదాపు అన్ని ప్రధాన సైనిక ఆపరేషన్లలో *పడమర వైమానిక కమాండ్ కీలక పాత్ర పోషించింది*.

ఏ సైనిక చర్య జరిగినా, ఆపరేషనల్ కార్యకలాపాల కేంద్ర బిందువుగా ఈ కమాండ్ నిలిచింది.

*ప్రధాన కార్యకలాపాలు*

*సియాచెన్ లాజిస్టిక్స్ ఆపరేషన్లు*

సియాచిన్ హిమానీనదం(గ్లెసియర్)  వద్ద మోహరించిన భారత్ సైనికులకు  సరఫరా కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తుంది. సియాచిన్ ఫార్వర్డ్ ఎయిర్ బేస్ నుండి ఈ కార్యకలాపాలు నిర్వహించబడతాయి. ఈ సరఫరా   .

పనులకు ఎంఐ-17, హెచ్ఏఎల్ ధ్రువ్, హెచ్ఏ ఎల్ చీతా హెలికాప్టర్లను ఉపయోగిస్తారు.  

 *యుద్ధ కార్యకలాపాలు* 
భారతదేశం స్వాతంత్య్రం   పొందిన తరువాత జరిగిన దాదాపు అన్ని ప్రధాన యుద్ధాలలో *పడమర వైమానిక కమాండ్ ప్రధాన ఆపరేషనల్ కమాండ్‌గా* వ్యవహరించింది.

వాటిలో ముఖ్యమైనవి:

 1947 నాటి ఇండో-పాకిస్తాన్ యుద్ధం, 
 1962 లో చైనా-ఇండియన్ యుద్ధం, 
 1965 నాటి ఇండో-పాకిస్థాన్ యుద్ధం, 
 1971 నాటి ఇండో-పాక్ యుద్ధం, 
 శ్రీలంకలో ఆపరేషన్ పవన్ (1986) 
 1999 కార్గిల్ యుద్ధం లో ఆపరేషన్ సఫేద్ సాగర్ 

 సంస్థాగత నిర్మాణం 
వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలోని సుబ్రతో పార్కులో ఉంది. దీనికి ఎయిర్ మార్షల్ హోదాకు చెందిన ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్(సి-ఇన్ -సి)  నాయకత్వం వహిస్తారు. సి-ఇన్-సి కింద సీనియర్ ఎయిర్ స్టాఫ్ ఆఫీసర్, సీనియర్ మెయింటెనెన్స్ స్టాఫ్ ఆఫీసర్, ఇంకా  ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ లేదా ఎయిర్ మార్షల్ హోదాలో ఉన్న సీనియర్ ఆఫీసర్ ఇన్ ఛార్జ్ ఆఫ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఉంటారు. వారు కమాండ్ యొక్క రోజువారీ కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తారు . కమాండ్ లోని వివిధ  వింగ్ లు, ఇతర కార్యాలయాల మధ్య అనుసంధానకర్తగా ఆయన పనిచేస్తారు.

డబ్ల్యుఎసికి,  చండీగఢ్ సమీపంలోఒక  ఫార్వర్డ్ ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది.అది   ఆర్మీ వెస్ట్రన్ కమాండ్ సమీపంలో ఉంటుంది.  జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని  ఉధంపూర్ లో  1982లో ఏర్ ఆపరేషన్స్ గ్రూప్ ఏర్పడింది, ఇది ప్రధానంగా జమ్మూ కాశ్మీర్ లడఖ్ రక్షణకు బాధ్యత వహిస్తుంది.

,

1983 జూలైలో ఆదంపూర్‌లో భారత వైమానిక దళ నం. 224 స్క్వాడ్రన్,  ఏర్పాటు చేయబడింది. ఈ స్క్వాడ్రన్ *2007లో మూసి వేసే వరకు పడమర వైమానిక కమాండ్ ఆధీనంలోనే పనిచేసింది.

 వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ విమాన  స్థావరాలు,  స్క్వాడ్రన్లు 

పడమర వైమానిక కమాండ్‌కు చెందిన విమాన  స్థావరాలు ఈ ప్రాంతాల్లో ఉన్నాయి:

,ఆదంపూర్, అంబాలా, అమృత్‌సర్,  అవంతీపూర్, భటిండా, చండీగఢ్ హల్వారా, హిండన్, లేహ్, పాలం (దిల్లీ),  పఠాన్‌కోట్,  సర్సావా, సియాచెన్, సిర్సా, శ్రీనగర్,  ఉదంపూర్.



 స్క్వాడ్రన్లు 
స్క్వాడ్రన్బేస్పరికరాలుగమనికలునెం. 41 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్పాలమ్ వైమానిక దళం స్టేషన్అవ్రో 748 & డో-228Mనెం. 3 వింగ్నెం. 3 స్క్వాడ్రన్ ఐఏఎఫ్ పఠాన్కోట్వైమానిక దళం స్టేషన్మిగ్-21 బైసన్నెం. 125 హెలికాప్టర్ స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్పఠాన్కోట్ వైమానిక దళం స్టేషన్బోయింగ్ అపాచీనెం. 5 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్అంబాలా వైమానిక దళం స్టేషన్జాగ్వార్ ISనెం. 7 వింగ్నెం. 14 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్అంబాలా వైమానిక దళం స్టేషన్జాగ్వార్ ISనెం. 7 వింగ్నెం. 17 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్అంబాలా వైమానిక దళం స్టేషన్డసాల్ట్ రాఫెల్నెం. 7 వింగ్నెం. 47 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ఆదంపూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్మిగ్-29నెం. 8 వింగ్నెం. 223 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ఆదంపూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్మిగ్-29నెం. 8 వింగ్నెం. 220 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్హల్వారా వైమానిక దళం స్టేషన్సు-30 ఎంకెఐనెం. 9 వింగ్నెం. 221 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్హల్వారా వైమానిక దళం స్టేషన్సు-30 ఎంకెఐనెం. 9 వింగ్నెం. 25 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్చండీగఢ్ వైమానిక దళం స్టేషన్ఐఎల్-76/ఏఎన్-32నెం. 12 వింగ్నెం. 48 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్చండీగఢ్ వైమానిక దళం స్టేషన్ఏఎన్-32నెం. 12 వింగ్నెం. 126 హెలికాప్టర్ ఫ్లైట్, ఐఏఎఫ్చండీగఢ్ వైమానిక దళం స్టేషన్ఎంఐ-26/చినూక్నెం. 12 వింగ్114 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్లే  వైమానిక దళం స్టేషన్హెచ్ఏఎల్
చీతా నెం. 23 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 130 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్లే వైమానిక దళం స్టేషన్ఎంఐ-17నెం. 23 వింగ్ ఐఎఎఫ్నెం. 129 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్హిండన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ఎంఐ-17నెం. 28 వింగ్నెం. 131 హెలికాప్టర్ ఫ్లైట్, ఐఏఎఫ్హిండన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్హెచ్ఏఎల్ 
చీతా నెం. 28 వింగ్నెం. 181 హెలికాప్టర్ ఫ్లైట్, ఐఏఎఫ్హిండన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్బోయింగ్ 737-200నెం. 28 వింగ్నెం. 117 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్సరసావా వైమానిక దళం స్టేషన్హెచ్ఏఎల్ ధ్రువ్నెం. 30 వింగ్నెం. 152 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్సరసావా వైమానిక దళం స్టేషన్ఎంఐ-17నెం. 30 వింగ్నెం. 132 హెలికాప్టర్ ఫ్లైట్, ఐఏఎఫ్ఉధంపూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్హెచ్ఏఎల్ 
చీతా నెం. 39 వింగ్నెం. 153 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్ఉధంపూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్ఎంఐ-17నెం. 39 వింగ్నెం. 21 స్క్వాడ్రన్ ఐఏఎఫ్సిర్సా వైమానిక దళం స్టేషన్సుఖోయ్-30 ఎంకెఐనెం. 45 వింగ్నెం. 51 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్శ్రీనగర్ వైమానిక దళం స్టేషన్మిగ్ 21 బైసన్
వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ లో 10 శాశ్వత వైమానిక దళం స్టేషన్లు (ఎఎఫ్ఎస్) , సియాచెన్ తో సహ 6 ఫార్వర్డ్ బేస్ సపోర్ట్ యూనిట్లు (ఎఫ్బిఎస్యులు) ,  డబ్ల్యుఎసికి కేటాయించబడ్డాయి. వీటితో పాటు, డబ్ల్యుఎసిలో 200 కి పైగా కార్యాచరణ స్థావరాలు, అడ్వాన్స్ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్స్ (ఎఎల్జి) , కార్యాచరణ కేంద్రాలు కూడా ఉన్నాయి.

డబ్ల్యుఎసి నియంత్రణలో ఉన్న వైమానిక దళం స్టేషన్లు/వింగ్స్ః 

 ఫార్వర్డ్ బేస్ సపోర్ట్ యూనిట్స్ (FBSU) 
బేస్ఐసిఎఒరన్ వేఎత్తుసమన్వయాలురాష్ట్రం/భూభాగంఅమృత్సర్ ఎఎఫ్ఎస్VIAR16/34755 అడుగులు/230 మీ పంజాబ్భటిండా ఎఎఫ్ఎస్VIBT13/31700 అడుగులు/213 మీ పంజాబ్సరసావా ఎఎఫ్ఎస్VISP 09/27891 అడుగులు/272 మీ ఉత్తర ప్రదేశ్సియాచిన్ గ్లేసియర్ ఎఎఫ్ఎస్22, 000 అడుగులు/6,706 మీ లడఖ్సిర్సా ఎఎఫ్ఎస్VISA05/23650 అడుగులు/198 మీ హర్యానాఉధంపూర్ ఎఎఫ్ఎస్VIUX18/361, 950 అడుగులు/594 మీ జమ్మూ & కాశ్మీర్

 ఎయిర్ ఆఫీసర్  లు / ఎయిర్ ఆఫీసర్  కమాండింగ్ ఇన్ ఛీఫ్ లు 
ర్యాంక్పేరు.ఊహించిన కార్యాలయంఎడమ కార్యాలయంఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ నెం. 1 ఆపరేషనల్ గ్రూప్ఎయిర్ కమోడోర్మెహర్ సింగ్ఆస్పి ఇంజనీర్ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ ఆపరేషనల్ కమాండ్ఎయిర్ కమోడోర్ఆస్పి ఇంజనీర్అర్జన్ సింగ్ఆత్మ రామ్ నందాఅర్జన్ సింగ్ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ ఆపరేషనల్ కమాండ్ఎయిర్ వైస్ మార్షల్అర్జన్ సింగ్ఎర్లిక్ విల్మోట్ పింటోఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ఎర్లిక్ విల్మోట్ పింటోప్రతాప్ చంద్ర లాల్రామస్వామి రాజారాంశివదేవ్ సింగ్ఎయిర్ మార్షల్మినూ మెర్వాన్ ఇంజనీర్హృషికేశ్ మూల్గావ్కర్ఎడుల్ జహంగీర్ ధతిగారదిల్బాగ్ సింగ్లక్ష్మణ్ మాధవ్ కత్రేమాల్కం షిర్లీ డుండాస్ వోల్లెన్డెనిస్ ఆంథోనీ లాఫోంటైన్మన్ మోహన్ సింగ్ప్రీతి సింగ్స్వరూప్ కృష్ణ కౌల్ప్రతాప్ రావుసతీష్ కుమార్ సరీన్అనిల్ యశ్వంత్ టిప్నిస్వినోద్ పాట్నీశ్రీనివాసపురం కృష్ణస్వామివినోద్ కుమార్ భాటియాఆది రుస్తోమ్జీ గాంధీశశింద్ర పాల్ త్యాగిఅవేద్ష్ కుమార్ సింగ్పద్మజిత్ సింగ్ అహ్లువాలియాప్రణబ్ కుమార్ బార్బోరానార్మన్ అనిల్ కుమార్ బ్రౌన్దినేష్ చంద్ర కుమారియాఅరూప్ రహాసునీత్ శ్రీపాద్ సోమన్శిరీష్ బాబన్ డియోచంద్రశేఖర్ హరి కుమార్రఘునాథ్ నంబియార్బాలకృష్ణన్ సురేష్వివేక్ రామ్ చౌదరిబలభద్ర రాధాకృష్ణఅమిత్ దేవ్శ్రీకుమార్ ప్రభాకరన్పంకజ్ మోహన్ సిన్హాజితేంద్ర మిశ్రానిటారుగా

 బాహ్య లింకులు 
 ఐఏఎఫ్ అధికారిక వెబ్సైట్ వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్.
 భారత్ రక్షక్, ఐఏఎఫ్ కమాండ్ స్ట్రక్చర్ఐఏఎఫ్ కమాండ్ నిర్మాణం 

 మూలాలు 
వర్గం:Pages with citations having bare URLs
వర్గం:Pages with citations lacking titles
వర్గం:Short description is different from Wikidata
వర్గం:Articles with short description
వర్గం:Articles containing Sanskrit-language text
వర్గం:భారత్ లో 1947 స్థాపించినవి.