పోర్చుగీస్ సామ్రాజ్యం

పోర్చుగలు రాజ్యం శక్తి ప్రభావం చివరికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరిస్తుంది. 1418–1419 లో రీకాను‌క్విస్టా, పోర్చుగీసు నావికులు అన్వేషించడం ప్రారంభించారు. ఆఫ్రికా, అట్లాంటికు ఆర్కిపెలాగోసు తీరం, అట్లాంటికు ఆర్కిపెలాగోసు, నావిగేషను, కార్టోగ్రఫీ, కార్టోగ్రఫీ ఇటీవలి పరిణామాలను ఉపయోగించి కార్వేలు 1488 లో, 1500 లో పెడ్రో సాల్వారెసు కాబ్రాలు, భారతదేశానికి ప్రయాణించి తరువాత బ్రెజిలు చేరుకుంది.

తరువాతి దశాబ్దాలుగా పోర్చుగీసు నావికులు తూర్పు ఆసియా తీరాలు, ద్వీపాలను అన్వేషించడం కొనసాగించారు. వారు వెళ్ళినప్పుడు కర్మాగారాలు ఏర్పాటు చేశారు. 1571 నాటికి ఆఫ్రికా తీరాల వెంబడి నావికాదళ అవుట్పోస్టుల స్ట్రింగు లిస్బన్ నుండి నాగసాకి, మధ్యప్రాచ్యం, దక్షిణ ఆసియాలలో స్థాపించారు. ఈ వాణిజ్య నెట్వర్కు వలసరాజ్యాల వాణిజ్యం పోర్చుగీసు ఆర్థిక వృద్ధి మీద (1500–1800) గణనీయమైన సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపించాయి. ఇది పోర్చుగలు ఆదాయంలో ఐదవ వంతును కలిగి ఉంది.

రాజు స్పెయిను 2వ ఫిలిపు (పోర్చుగలు 1వ ఫిలిపు ) పోర్చుగీసు కిరీటాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1580 లో బ్రెజిల్ వంటి పోర్చుగీసు భూభాగాలు, స్పెయిన్, పోర్చుగల్ మధ్య 60 సంవత్సరాల యూనియను తరువాత హిస్టోరియోగ్రఫీ స్పెయిన్ రాజ్యం కూడా పోర్చుగలు రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. కాబట్టి పోర్చుగీసు కాలనీలు స్పెయిను‌కు శత్రువైన మూడు ప్రత్యర్థి యూరోపియను శక్తుల దాడులను ఎదుర్కొన్నాయి: డచ్చు రిపబ్లిక్కు, ఇంగ్లాండు, ఫ్రాన్సు. దాని చిన్న జనాభా కారణంగా పోర్చుగలు తన విస్తరించిన వాణిజ్య పోస్టుల నెట్వర్కును ‌ సమర్థవంతంగా రక్షించలేకపోయింది. సుదీర్ఘమైన సామ్రాజ్యం క్రమంగా క్షీణతకావడం ప్రారంభం అయింది. చివరికి బ్రెజిల్ సామ్రాజ్యం రెండవ శకం అత్యంత విలువైన కాలనీగా మారింది (1663–1825) అమెరికా డీకోలనైజేషను కాలంలో బ్రెజిలులో కూడా ఆరంభం అయిన స్వాతంత్ర్య పోరాటం కారణంగా బ్రెజిలు స్వాతంత్ర్యం పొంఫింది.

1820లలో బ్రెజిలు స్వాతంత్ర్యం తర్వాత పోర్చుగీసు వలసవాదం చివరి దశను సామ్రాజ్యం మూడవ యుగం కవరు చేస్తుంది. అప్పటికి వలసరాజ్యాల ఆస్తులు ఆఫ్రికను తీరప్రాంతంలో కోటలు, తోటలకు (19వ శతాబ్దం చివరలో ఆఫ్రికా కోసం పెనుగులాట సమయంలో లోతట్టు ప్రాంతాలకు విస్తరించబడ్డాయి). పోర్చుగీసు తైమూరు, భారతదేశం, మకావులోని ఎన్‌క్లేవు‌లకు తగ్గించబడ్డాయి. 1890 నుండి అధికరించిన బ్రిటిషు అల్టిమేటం కారణంగా ఆఫ్రికాలో పోర్చుగీసు భూభాగాలను కుదించడానికి దారితీసింది.

ఆంటోనియో డి ఒలివెరా సాలజారు (కార్యాలయం 1932-1968 లో) ప్లూరికాంటినెంటలిజం భావజాలం ప్రకారం పాలన దాని కాలనీలను "విదేశీ ప్రావిన్సు" అని పేరు పెట్టింది. అయితే బలవంతపు శ్రమ వ్యవస్థ, దీని నుండి ఒక చిన్న స్వదేశీ ఓలైటు మాత్రమే సాధారణంగా మినహాయింపు ఉంది. 1961 ఆగస్టులో డాహోమీ సావో జోనో బాప్టిస్టా డి అజుడే కోట, ఆ సంవత్సరం డిసెంబరులో ఆఫ్రికాలోని పోర్చుగీసు వలస యుద్ధం 1961 నుండి 1974 లో 'ఎస్టాడో నోవో' 'పాలన చివరిసారిగా పడగొట్టడం వరకు కొనసాగింది. లిస్బన్లో 1974 ఏప్రిల్ న కార్నేషను విప్లవం తొందరపాటుకు దారితీసింది ఇండోనేషియా డీకోలనైజేషను కాలనీల నుండి పోర్చుగలు 1999 లో చైనాకు చెందిన మకావు తిరిగి వచ్చాడు. ఇది పోర్చుగీసు పాలనలో ఉన్న ఏకైక విదేశీ ఆస్తులలో ఒకటిగా ఉంది. మాకరోనేషియను పోర్చుగలు ప్రాంతాలు ". పోర్చుగీసు మాట్లాడే దేశాల సమాజం (సిపిఎల్‌పి) సామ్రాజ్యం సాంస్కృతిక వారసుడు. ఇది గతంలో బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో భాగమైన దేశాల కామన్వెల్తు ఆఫ్ నేషన్సుకు సమానంగా ఉంటుంది.

 మూలాలు (1139–1415) 
మూర్సు నుండి ఇబీరియను ద్వీపకల్పం క్రమంగా తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత 1139 లో పోర్చుగలు కింగ్డం మూలం 'రీకాన్‌క్విస్టా' ' పేరుతో ప్రత్యేక పోర్చుగలు రాజ్యం అవతరించింది. 1249 లో అల్గార్వేకు చేరుకోవడం ద్వారా మూరిషు భూభాగాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకునే ప్రక్రియ పూర్తిరూపం సంతరించుకుంది. కాని దాని స్వాతంత్ర్యం పొరుగున కాస్టిలే బెదిరింపులకు గురైంది.name = "newitt2005p15-17"> 

బెదిరింపుల నుండి దాని ఉనికికి విముక్తి చెందిన తరువాత ఇతర యూరోపియను రాజ్యాలు చేసిన యుద్ధాల ద్వారా సవాలు చేయబడలేదు. పోర్చుగీసు దృష్టి విదేశీ, ఉత్తర ఆఫ్రికా ముస్లిం సుల్తానేటు (ప్రస్తుత మొరాకోలో) భూముల మీదకు సైనిక దండయాత్ర వైపు తిరిగింది. ఇది ఇస్లాంకు వ్యతిరేకంగా క్రైస్తవులు సాగించిన క్రూసేడు కొనసాగించే అవకాశాన్ని ఇచ్చింది; సైనిక తరగతికి, ఇది యుద్ధభూమి, యుద్ధంలో చనిపోతే కీర్తిని వాగ్దానం చేసింది;

1415 లో సియుటా, వ్యూహాత్మకంగా ఉన్న ఉత్తర ఆఫ్రికా ముస్లిం ఎన్క్లేవు మధ్యధరా సముద్రం వెంట, ట్రాన్సు-సహారను బంగారం, బానిస వ్యాపారుల టెర్మినలు ఓడరేవులలో ఒకటి మీద దాడి జరిగింది. దీనిని పోర్చుగీసువారు ముస్లింకోటలను స్వాధీనపరచుకుని మరింత విస్తరించడానికి ఒక స్థావరంగా ఉపయోగించలేకపోయారు.<ref name = "newitt21">

 ఐబీరియన్ యూనియను, ప్రొటెస్టంటు వైరం - వలసరాజ్యాల స్తబ్ధత (1580–1663) 
1580లో రాజు పోర్చుగలు సెబాస్టియావో మరణంతో వారసత్వ సంక్షోభం తర్వాత, స్పెయిన్ రాజు 2వ ఫిలిపు పోర్చుగలు‌ను ఆక్రమించాడు. 1578లో మొరాకో. 1581లో కోర్టెసు ఆఫ్ టోమరు‌లో ఫిలిపు పోర్చుగలు‌కు చెందిన 1వ ఫిలిపు పట్టాభిషేకం చేయబడ్డాడు. రాజవంశ ఐబీరియను యూనియనులో స్పానిషు హాబ్సుబర్గు ‌పాలనలో రెండు కిరీటాలను, విదేశీ సామ్రాజ్యాలను ఏకం చేశాడు. టోమరు‌లో ఫిలిపు సామ్రాజ్యాలను చట్టబద్ధంగా విభిన్నంగా ఉంచుతానని వాగ్దానం చేశాడు. పోర్చుగీసు సామ్రాజ్య పరిపాలనను పోర్చుగీసు జాతీయులకు వదిలివేసి లిస్బను‌లో పోర్చుగలు వైస్రాయి తన ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకున్నాడు. ఫిలిపు రెండు సంవత్సరాల కాలానికి (1581–83) రాజధానిని లిస్బను‌కు తరలించాడు. ఐబీరియను ద్వీపకల్పంలో ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన నగరం. అజోర్సు మినహా అన్ని పోర్చుగీసు కాలనీలు కొత్త వ్యవహారాల స్థితిని అంగీకరించాయి. ఇది ఆంటోనియో కోసం నిలబడింది. ఆయన బ్రెజిలు‌ను వదులుకుంటానని ఇచ్చిన హామీకి బదులుగా ఫ్రాన్సుకు చెందిన కేథరీను డి మెడిసి మద్దతును సంపాదించాడు. స్పానిషు దళాలు చివరికి 1583లో ద్వీపాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి.
దక్షిణ అమెరికాలో స్పానిషు పోర్చుగీసు నియంత్రణ మధ్య ఉన్న టోర్డెసిల్లాసు సరిహద్దును పోర్చుగీసు వారు ఎక్కువగా విస్మరించారు, వారు దానిని దాటి బ్రెజిలు మధ్యలోకి చొచ్చుకుపోయారు, వారు భూభాగాన్ని పశ్చిమానికి విస్తరించడానికి వీలు కల్పించారు. ప్రభుత్వం ఆదేశించిన "ఎంట్రాడాసు" (ఎంట్రీలు), ప్రైవేటు చొరవతో "బాండిరాసు" (జెండాలు) "బాండిరాంటెసు" ద్వారా అన్వేషణాత్మక మిషన్లు నిర్వహించబడ్డాయి. ఈ యాత్రలు మ్యాపు చేయని ప్రాంతాలలోకి ప్రవేశించి మొదట స్థానికులను బంధించి బానిసలుగా బలవంతంగా మార్చాయి. తరువాత బంగారం, వెండి, వజ్రాల గనులను కనుగొనడం మీద దృష్టి సారించాయి.

అయితే ఈ యూనియను అంటే స్పెయిను ఇంగ్లాండు, ఫ్రాన్సు డచ్చు రిపబ్లిక్కు లతో తన సంఘర్షణలలోకి పోర్చుగలు‌ను లాగిందని అర్థం ఈ దేశాలు తమ సొంత విదేశీ సామ్రాజ్యాలను స్థాపించడం ప్రారంభించాయి. 1568 నుండి స్పెయిను‌కు వ్యతిరేకంగా స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో నిమగ్నమైన డచ్చు వారి నుండి ప్రాథమిక ముప్పు వచ్చింది. 1581లో ఏడు ప్రావిన్సులు హాబ్సుబర్గు ‌పాలన నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందాయి. దీని ఫలితంగా 2వ ఫిలిపు డచ్చు నౌకలతో వాణిజ్యాన్ని నిషేధించాడు. బ్రెజిలు‌లో కూడా డచ్చు ప్రజలు చక్కెర ఉత్పత్తికి నిధులు సమకూర్చడంలో పెద్ద మొత్తంలో పెట్టుబడి పెట్టారు.

స్పానిషు సామ్రాజ్య వాణిజ్య నెట్వర్కులులు ఇప్పుడు పోర్చుగీసు వ్యాపారులకు తెరవబడ్డాయి. ఇది పోర్చుగీసు బానిస వ్యాపారులకు ముఖ్యంగా లాభదాయకంగా ఉంది. వారు ఇప్పుడు బ్రెజిలు‌లో పొందగలిగే దానికంటే ఎక్కువ ధరకు స్పానిషు అమెరికాలో బానిసలను అమ్మవచ్చు. స్పానిషు అసియంటోకి కొత్తగా పొందిన ఈ ప్రాప్యతతో పాటు, పోర్చుగీసు పెరూ, మెక్సికోలో వెండి తవ్వకాల ఉత్పత్తికి ప్రాప్యతతో వారి బులియను కొరత సమస్యలను పరిష్కరించుకోగలిగారు. మనీలా కూడా మకావు-నాగసాకి వాణిజ్య నెట్వర్కులులో చేర్చబడింది. పోర్చుగీసు సంతతికి చెందిన మకానీలు ఫిలిప్పీను స్పెయిను దేశస్థులకు వాణిజ్య ఏజెంట్లుగా వ్యవహరించడానికి చైనాతో వాణిజ్యంలో అమెరికాల నుండి స్పానిషు వెండిని ఉపయోగించడానికి వీలు కల్పించింది. తరువాత వారు డచ్చు ఈస్టు ఇండియా కంపెనీతో పోటీని పొందారు.

1592లో స్పెయిను‌తో యుద్ధం సమయంలో ఒక ఇంగ్లీషు నౌకాదళం అజోర్సు నుండి ఒక పెద్ద పోర్చుగీసు క్యారకు, మాడ్రే డి డ్యూసును స్వాధీనం చేసుకుంది. ఇది భారతదేశం, చైనా నుండి 900 టన్నుల సరుకులతో నిండి ఉంది. దీని విలువ అర మిలియను పౌండ్లు (ఆ సమయంలో ఇంగ్లీషూ ట్రెజరీ పరిమాణంలో దాదాపు సగం). తూర్పు దేశాల సంపద ఈ ముందస్తు రుచి ఈ ప్రాంతం మీద ఆంగ్లేయుల ఆసక్తిని రేకెత్తించింది. అదే సంవత్సరం కార్నెలిసు డి హౌట్మానును డచ్చు వ్యాపారులు స్పైసు ఐలాండ్సు గురించి వీలైనంత ఎక్కువ సమాచారాన్ని సేకరించడానికి లిస్బను‌కు పంపారు.

ఆసియాలో పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడంలో గోవా ప్రాముఖ్యతను డచ్చు వారు చివరికి గుర్తించారు. 1583లో గోవా ఆర్చు బిషపు డచ్చు కార్యదర్శిగా ఉన్న వ్యాపారి, అన్వేషకుడు జాన్ హ్యూగెను వాన్ లిన్‌స్కోటెను (1563– 1611 ఫిబ్రవరి 8) ఆ స్థానంలో పనిచేస్తున్నప్పుడు తూర్పు ఇండీసు, జపాను‌లతో సహా ఆసియా అంతటా రహస్య పోర్చుగీసు వాణిజ్య మార్గాల స్థానాన్ని కలిగి ఉన్న సమాచారాన్ని పొందాడు. ఇది 1595లో ప్రచురించబడింది. తరువాత సంవత్సరం ఆయన ఇటినెరారియోగా బాగా విస్తరించింది.. డచ్చు, ఇంగ్లీషు ఆసక్తులు ఈ కొత్త సమాచారాన్ని ఉపయోగించాయి. ఇది వారి వాణిజ్య విస్తరణకు దారితీసింది. 1600లో ఇంగ్లీషు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ స్థాపన, 1602లో డచ్చు ఈస్టు ఇండియా కంపెనీతో సహా. ఈ పరిణామాలు చార్టర్డు కంపెనీలు తూర్పు ఇండీసు‌లోకి ప్రవేశించడానికి అనుమతించాయి.


డచ్చు వారు విదేశాలకు వెళ్లి, స్పానిషు, పోర్చుగీసు కాలనీల మీద దాడి చేసి అరవై సంవత్సరాలకు పైగా (1602–1663) కొనసాగిన డచ్చు-పోర్చుగీసు యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు. ప్రొటెస్టంటు ఇంగ్లాండు వంటి ఇతర యూరోపియను దేశాలు యుద్ధంలో డచ్చు సామ్రాజ్యానికి సహాయం చేశాయి. వివిధ స్వదేశీ మిత్రదేశాల సహాయంతో డచ్చు వారు ఆసియా ఆఫ్రికాలో విజయాలు సాధించారు, చివరికి మలక్కా (1641), పోర్చుగీసు గోల్డు కోస్టు (1642; ఎల్మినా కోటను డచ్చు వారు ఇప్పటికే 1637లో స్వాధీనం చేసుకున్నారు. సిలోన్ (1658), కొచ్చి (1663)ల మీద నియంత్రణను కైవసం చేసుకున్నారు. డచ్చు వారికి లాభదాయకమైన చక్కెర ఉత్పత్తి ప్రాంతం ఈశాన్య బ్రెజిలు, లువాండా ల మీద ప్రాంతీయ నియంత్రణ కూడా ఉంది. కానీ పోర్చుగీసు గణనీయమైన పోరాటం తర్వాత ఈ భూభాగాలను తిరిగి పొందారు.చార్లెస్ ఆర్. బాక్సర్, ది డచ్ ఇన్ బ్రెజిల్, 1624–1654. ఆక్స్‌ఫర్డ్: క్లారెండన్ ప్రెస్ 1957.

ఇంతలో పర్షియను గల్ఫు ప్రాంతంలో పోర్చుగీసు 1602లో బహ్రెయిన్ మీద నియంత్రణ కోల్పోయింది. ఓర్ముజును 1622లో సఫావిదు‌లు, ఆంగ్లేయుల ఉమ్మడి కూటమి స్వాధీనం చేసుకుంది. మస్కట్ను 1650లో అల్-యా'అరుబ్సు ఆధ్వర్యంలో ఒమన్ స్వాధీనం చేసుకుంది. పోర్చుగీసు–సఫావిదు యుద్ధాలలో అతి ముఖ్యమైన వాటిలో ఒకటైన 1625 హార్ముజు యుద్ధం, డ్రాగా ముగిసింది.విల్లెం ఫ్లోర్, "డచ్ రిలేషన్స్ విత్ ది పర్షియన్ గల్ఫ్", లారెన్స్ జి. పాటర్ (ed.), ది పెర్షియను గల్ఫు ఇన్ హిస్టరీ (పాల్గ్రేవు మాక్మిలను, 2009), పేజీ. 240. వారు హిందూ మహాసముద్రంలో పునరావృతమయ్యే చొరబాట్లకు మస్కటు‌ను స్థావరంగా ఉపయోగించుకుంటూనే ఉన్నారు. 1698లో ఫోర్టు జీససు‌ను స్వాధీనం చేసుకోవడంతో సహా దీని ఫలితంగా 1698లో జాంజిబారు కోల్పోయారు. 1630లలో ఇథియోపియా, జపాన్‌లలో స్థానిక నాయకులు మిషనరీలను బహిష్కరించడం వలన ఆయా ప్రాంతాలలో ప్రభావం తెగిపోయింది.

 పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యం (1663–1822) 
స్పెయిను‌తో వ్యక్తిగత యూనియను ముగింపుకు దోహదపడిన కారణాలలో కాలనీల నష్టం ఒకటి. 4వ జోవో 1640లో పోర్చుగలు రాజుగా ప్రకటించబడ్డాడు. పోర్చుగీసు యుద్ధం పునరుద్ధరణ ప్రారంభమైంది. యుద్ధం తుది తీర్మానానికి ముందే కిరీటం ఓవర్సీసు కౌన్సిలు‌ను స్థాపించింది. ఇది 1642లో కౌన్సిలు ఆఫ్ ఇండియా (1604–1614) స్వల్పకాలిక నమూనా మీద రూపొందించి 1643లో స్థాపించబడింది. ఇది పోర్చుగీసు ఓవర్సీసు సామ్రాజ్యంలో ఎక్కువ భాగానికి పాలకమండలిగా ఉంది. మినహాయింపులు ఉత్తర ఆఫ్రికా, మదీరా, అజోర్సు. ఓవర్సీసు ఆస్తులకు సంబంధించిన అన్ని ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు కౌన్సిలు ద్వారానే జరిగాయి. 1807లో నెపోలియను ఐబీరియా దండయాత్ర తర్వాత పోర్చుగీసు కోర్టు బ్రెజిలు‌కు పారిపోయినప్పుడు. బ్రెజిలు కౌన్సిలు అధికార పరిధి నుండి తొలగించబడింది. ఇది పరిపాలనా, ఆర్థిక, సైనిక సిబ్బందికి, అలాగే విదేశీ డియోసెసు‌ల బిషప్పు‌లకు సంబంధించిన సిఫార్సులను చేసింది.ఫ్రాన్సిస్ ఎ. డుట్రా. ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ లాటిన్ అమెరికన్ హిస్టరీ అండ్ కల్చర్లో "ఓవర్సీస్ కౌన్సిలు (పోర్చుగల్య్)", వాల్యూం. 4, పేజీలు. 254–255. న్యూయార్క్: చార్లెస్ స్క్రిబ్నర్స్ సన్స్ 1996. పదిహేడవ శతాబ్దపు విశిష్ట సభ్యుడు సాల్వడారు డి సౌసా.ఫ్రాన్సిస్ ఎ. డుట్రా, "సాల్వడార్ కొరియా డి సా ఇ బెనావిడెస్" ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ లాటిన్ అమెరికన్ హిస్టరీ అండ్ కల్చర్లో, వాల్యూమ్. 5, పేజీ. 2. న్యూయార్క్: చార్లెస్ ఎ. స్క్రిబ్నర్స్ సన్స్ 1996.


1661లో పోర్చుగీసు వారు కట్నంలో భాగంగా ఇంగ్లాండు‌కు బొంబాయి, టాంజియరులను అందించారు. తరువాతి వంద సంవత్సరాలలో ఆంగ్లేయులు క్రమంగా భారతదేశంలో ఆధిపత్య వ్యాపారిగా మారారు. క్రమంగా ఇతర శక్తుల వాణిజ్యాన్ని మినహాయించారు. 1668లో స్పెయిను ఐబీరియను యూనియను ముగింపును గుర్తించింది. పోర్చుగలు సియుటాను స్పానిషు కిరీటానికి అప్పగించింది.

మరాఠా సామ్రాజ్యానికి చెందిన భారతీయ పాలకులు చిమ్నాజీ అప్ప పోర్చుగీసు వారిని ఓడించిన తరువాతఅలెగ్జాండర్ కైడ్ నైర్నే రాసిన కొంకణ్ చరిత్ర పేజీలు. 84–85 కెలాడి నాయకా రాజ్యానికి చెందిన శివప్ప నాయక రాసినవి.పోర్చుగీస్ స్టడీస్ రివ్యూ  (బేవోల్ఫ్ ప్రెస్) పేజీ. 35 డచ్ వారితో ఘర్షణల ముగింపులో పోర్చుగలు గోవా, భారతదేశంలోని అనేక చిన్న స్థావరాలను మాత్రమే పట్టుకోగలిగింది. బ్రెజిలు, ఆఫ్రికాలోని భూభాగాలను తిరిగి పొందగలిగింది కానీ పెరుగుతున్న ఇంగ్లీషు, డచ్, ఫ్రెంచి వాణిజ్య పోస్టుల ద్వారా వాణిజ్యం మళ్లించబడినందున ఆసియాలో శాశ్వతంగా ప్రాముఖ్యతను కోల్పోయింది. 1787లో గోవాలో పింటోల కుట్ర జరిగింది. దీనిని పింటో తిరుగుబాటు అని కూడా పిలుస్తారు. దీనిని పోర్చుగీసు‌లో ఎ కాంజురాకో డోస్ పింటోసు అని పిలుస్తారు. ఇది పోర్చుగీసు పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన తిరుగుబాటు.

ఈ కుట్రకు నాయకులు గోవాలోని బార్డెజు లోని కాంసెల్హో లోని కాండోలిం గ్రామానికి చెందిన గొప్ప పింటో వంశానికి చెందిన ముగ్గురు ప్రముఖ పూజారులు ఉన్నారు. అందుకే తిరుగుబాటుకు ఆ పేరు వచ్చింది. పోర్చుగీసు కాలనీల నుండి బిషపు‌లు, ఇతర అధికారులను సృష్టించడానికి నిరాకరించడం, సమానత్వాన్ని కోరడం వలన ఇది జరిగింది. పోర్చుగీసు కిరీటం ద్వారా ఫిడాల్గోగా పరిగణించబడిన మొదటి భారతీయ కుటుంబాలలో ఈ కుటుంబం ఒకటి. ఇద్దరు సోదరులకు 1770లో కోట్ ఆఫ్ ఆర్ముసు చేయబడి పోర్చుగీసు ప్రభువులలో చేర్చబడింది.

ఇది భారతదేశంలో జరిగిన మొదటి వలస వ్యతిరేక తిరుగుబాటు. అన్ని యూరోపియను కాలనీలలో కాథలిక్కు ప్రజలచే జరిగిన మొదటి తిరుగుబాటు.

అందువలన శతాబ్దం అంతటా బ్రెజిలు సామ్రాజ్యానికి ప్రాముఖ్యత పెరిగింది. ఇది బ్రెజిలు కలప చక్కెరను ఎగుమతి చేసింది.
 మినాసు గెరైసు - బంగారు పరిశ్రమ 
1693లో బ్రెజిలు‌లోని మినాసు గెరైసు వద్ద బంగారం కనుగొనబడింది. మినాసు గెరైసు, మాటో గ్రోసో, గోయాసు‌లలో బంగారం, తరువాత వజ్రాల ప్రధాన ఆవిష్కరణలు "బంగారు రష్"కు దారితీశాయి. దీని వలన వలసదారులు పెద్ద సంఖ్యలో వచ్చారు. వేగవంతమైన స్థిరనివాసం, కొన్ని సంఘర్షణలతో ఈ గ్రామం సామ్రాజ్యం కొత్త ఆర్థిక కేంద్ర బిందువుగా మారింది. ఈ బంగారు చక్రం అంతర్గత మార్కెట్టు సృష్టికి దారితీసింది. పెద్ద సంఖ్యలో వలసదారులను ఆకర్షించింది. 1739 నాటికి మైనింగు బూం శిఖరాగ్రంలో మినాసు గెరైసు జనాభా 2,00,000 - 2,00,000 మధ్య ఉంది.


గోల్డు రష్ పోర్చుగీసు కిరీటం ఆదాయాన్ని గణనీయంగా పెంచింది. వారు తవ్విన అన్ని ఖనిజాలలో ఐదవ వంతు వసూలు చేశారు. మళ్లింపు, అక్రమ రవాణా తరచుగా జరిగేవి. "పౌలిస్టాసు" (సావో పాలో నివాసితులు), "ఎంబోబాసు" (పోర్చుగలు, బ్రెజిలు‌లోని ఇతర ప్రాంతాల నుండి వలస వచ్చినవారు) మధ్య వాగ్వివాదాలు జరిగేవి. కాబట్టి 1710లో సావో పాలో మినాసు గెరైసు నాయకత్వంతో మొత్తం అధికారిక నియంత్రణలు ప్రారంభమయ్యాయి. 1718 నాటికి సావో పాలో, మినాసు గెరైసు రెండు కెప్టెన్సీలుగా మారారు. తరువాతి కాలంలో ఎనిమిది విలాసు సృష్టించబడ్డాయి. క్రౌన్ తన అధికార పరిధిలోని వజ్రాల తవ్వకాలను, ప్రైవేటు కాంట్రాక్టర్లకు కూడా పరిమితం చేసింది. ప్రపంచ వాణిజ్యంలో బంగారం పెరుగుతున్నప్పటికీ ఈ కాలంలో తోటల పరిశ్రమ బ్రెజిలు‌కు ప్రముఖ ఎగుమతిగా మారింది; 1760లో చక్కెర ఎగుమతుల్లో 50% (బంగారం 46%తో) ఉంది.

మినాసు గెరైసు‌లో ఆఫ్రికన్లు అతిపెద్ద సమూహంగా మారారు. మినాసు అంగోలాసు అని పిలువబడిన బానిసలకు ఈ విజృంభణ సమయంలో అధిక డిమాండు పెరిగింది. మినాసు సమూహంలోని అకాను వారి స్థానిక ప్రాంతాలలో బంగారాన్ని వెలికితీయడంలో నిపుణులని ఖ్యాతిని కలిగి ఉన్నారు. వారు ప్రాధాన్యత కలిగిన సమూహంగా మారారు. మైనింగు పరిశ్రమలో పాల్గొన్న బానిసలతో మరణాల రేటు ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ కనీస మొత్తం కంటే ఎక్కువ బంగారాన్ని వెలికితీసిన బానిసలను అదనపు వస్తువులను ఉంచడానికి అనుమతించే యజమానులు, ఇది మాన్యుమిషనుకి దారితీసింది. స్వేచ్ఛగా మారిన వారు చెప్పులు కుట్టేవారు, దర్జీలు, కమ్మరి వంటి చేతివృత్తుల ఉద్యోగాలలో పాల్గొన్నారు. మినాసు గెరైసు‌లో స్వేచ్ఛా నల్లజాతీయులు, ములాటోలు పెద్ద పాత్ర పోషిస్తున్నప్పటికీ బ్రెజిలు‌లోని ఏ ఇతర ప్రాంతంలో కంటే అక్కడ ఉపాంతీకరణ పొందిన వారి సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంది.

మాటో గ్రాసో గోయియాసు‌లలో బంగారం కనుగొనబడింది. కాలనీ పశ్చిమ సరిహద్దులను పటిష్ఠం చేయడానికి ఆసక్తిని రేకెత్తించింది. 1730లలో స్పానిషు అవుటు‌పోస్టులతో సంబంధాలు తరచుగా జరిగేవి. వాటిని తొలగించడానికి స్పానిషు వారు సైనిక దండయాత్రను ప్రారంభిస్తామని బెదిరించారు. ఇది జరగలేదు 1750ల నాటికి పోర్చుగీసు ఈ ప్రాంతంలో రాజకీయంగా బలమైన స్థానాన్ని సంపాదించుకోగలిగారు.

1755లో లిస్బను ఒక వినాశకరమైన భూకంపాన్ని ఎదుర్కొంది. దీని తరువాత వచ్చిన సునామీతో కలిసి 275,000 జనాభాలో 40,000 నుండి 60,000 మంది మరణించారు. ఇది 18వ శతాబ్దం చివరిలో పోర్చుగీసు వలసరాజ్యాల ఆశయాలను తీవ్రంగా అడ్డుకుంది.

ఆర్థిక చరిత్రకారుల ప్రకారం పోర్చుగలు వలసరాజ్యాల వాణిజ్యం పోర్చుగీసు ఆర్థిక వృద్ధి మీద గణనీయమైన సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపింది. 1500–1800. లియోనారు కోస్టా, ఇతరులు ఇలా ముగించారు:

ఖండాంతర వాణిజ్యం ఆర్థిక వృద్ధి మీద గణనీయమైన, పెరుగుతున్న సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపింది. వలసరాజ్యాల విస్తరణ ఉచ్ఛస్థితిలో, సామ్రాజ్యంతో ఆర్థిక సంబంధాలను తొలగించడం వల్ల పోర్చుగలు తలసరి ఆదాయం దాదాపు ఐదవ వంతు తగ్గేది. సామ్రాజ్యం దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు సహాయపడినప్పటికీ 17వ శతాబ్దం నుండి ప్రారంభమైన యూరపు అధునాతన కేంద్రానికి సంబంధించి క్షీణత ధోరణిని రద్దు చేయడం సరిపోలేదు.

 పొంబలైను - పోస్టు-పోంబలైను బ్రెజిలు 
స్పెయిను వలె పోర్చుగలు దాని అమెరికాలో వలసరాజ్యాల భూభాగాన్ని విభజించలేదు. అక్కడ సృష్టించబడిన కెప్టెన్సీలు సాల్వడారులో కేంద్రీకృత పరిపాలన క్రింద పనిచేసింది. ఇది లిస్బను‌లోని క్రౌన్‌కు నేరుగా నివేదించబడింది. 18వ శతాబ్దం పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యం అంతటా రాచరిక అధికారాన్ని కేంద్రీకరించడం ద్వారా గుర్తించబడింది. స్థానికులను బానిసత్వం నుండి రక్షించిన జెస్యూటు‌లు, మార్క్విసు ఆఫ్ పోంబాలు చేత క్రూరంగా అణచివేయబడ్డారు. ఇది 1759 నాటికి ఈ ప్రాంతంలో ఆర్డరు రద్దుకు దారితీసింది. స్థానికులను స్వేచ్ఛగా ప్రకటించడం ద్వారా, వారికి, శ్వేతజాతీయుల జనాభా మధ్య వివాహాలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా మెస్టిజో జనాభాను పెంచడం ద్వారా పోంబాలు వారి స్థితిని మెరుగుపరచాలని కోరుకున్నాడు. జెస్యూటు‌ల పాలనా కాలంతో పోలిస్తే స్వదేశీ స్వేచ్ఛ తగ్గింది. అంతర్ వివాహాలకు ప్రతిస్పందన చాలా తక్కువగా ఉంది. బంగారం నుండి కిరీటం ఆదాయం క్షీణించింది. పోంబాలు సమయానికి తోటల ఆదాయం పెరిగింది. ఆయన ప్రతిదాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఏర్పాట్లు చేశాడు. ఆయన బంగారు ఆదాయాన్ని పెంచడంలో విఫలమైనప్పటికీ, తోటల ఆర్థిక వ్యవస్థ కోసం ఆయన స్థాపించిన రెండు స్వల్పకాలిక కంపెనీలు పత్తి, బియ్యం, కోకో, పొగాకు, చక్కెర ఉత్పత్తిలో గణనీయమైన పెరుగుదలకు దారితీశాయి. వస్త్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి ప్రమేయంతో పాటు బానిసత్వం కూడా పెరిగింది. మొత్తం ఆర్థికాభివృద్ధి ఐరోపా ప్రధాన భూభాగంలోని జ్ఞానోదయం అంశాల ద్వారా ప్రేరణ పొందింది. అయితే యునైటెడు కింగ్డం వంటి రాజ్యాల నుండి తగ్గిన ప్రభావం బ్రెజిలు ‌మీద రాజ్యం ఆధారపడటాన్ని పెంచింది.పాక్వెట్, పే. 67

బ్రిటను నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందిన యునైటెడు స్టేట్సు ఆఫ్ అమెరికా ఉదాహరణ ద్వారా ప్రోత్సహించబడిన మినాసు గెరైసు వలసరాజ్యాల ప్రావిన్సు 1789లో అదే లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి ప్రయత్నించింది. అయితే మినాసు గెరైసు కుట్ర విఫలమైంది దాని నాయకులు అరెస్టు చేయబడ్డారు. తిరుగుబాటులలో పాల్గొన్నవారిలో అత్యల్ప సామాజిక హోదా కలిగిన టైరాడెంటెసు ఉరితీయబడ్డారు. ఆఫ్రికను జనాభా నేతృత్వంలో జరిగిన కుట్రలలో 1798లో బాహియను తిరుగుబాటు ఉంది. దీనికి ప్రధానంగా జోవో డి డ్యూసు డో నాస్సిమెంటో నాయకత్వం వహించారు. ఫ్రెంచి విప్లవం ద్వారా ప్రేరణ పొందిన నాయకులు బానిసత్వం లేని సమాజాన్ని ప్రతిపాదించారు. ఆహార ధరలు తగ్గించబడతాయి. వాణిజ్య పరిమితులు రద్దు చేయబడతాయి. పేద సామాజిక పరిస్థితులు, అధిక జీవన వ్యయం తిరుగుబాటుకు కారణాలలో ఉన్నాయి. ప్రధాన చర్య ప్రారంభించే ముందు అధికారులు కుట్రను రద్దు చేశారు; వారు కుట్రదారులలో నలుగురిని ఉరితీసి, మరికొంతమందిని ఆఫ్రికాలోని అట్లాంటికు తీరానికి బహిష్కరించారు. 1801 - 1816 నుండి అనేక చిన్న-స్థాయి బానిస తిరుగుబాట్లు - తిరుగుబాట్లు జరుగుతాయి - ఈ సంఘటనలు "రెండవ హైతీ"కు దారితీస్తాయనే భయాలు బ్రెజిలు‌లో ఉన్నాయి.పాక్వెట్, పే. 104

కుట్రలు ఉన్నప్పటికీ, బ్రెజిలు‌లో పోర్చుగలు పాలన తీవ్రమైన ముప్పులో లేదు. 1808లో రాజ్య బదిలీ జరిగే వరకు వలసవాదులు ప్రత్యక్ష సంబంధం కారణంగా విధాన మార్పు ప్రభావాన్ని నొక్కి చెప్పలేదని చరిత్రకారుడు ఎ.ఆర్. డిస్నీ పేర్కొన్నాడు. చరిత్రకారుడు గాబ్రియేలు పాక్వేటు బ్రెజిలు‌లోని బెదిరింపులు 1808 వరకు పోర్చుగలు‌లో ప్రభావవంతమైన పోలీసింగు, గూఢచర్యం కారణంగా ఎక్కువగా అవాస్తవికమయ్యాయని పేర్కొన్నాడు.పెక్వేట్, పే. 106 కోర్టు వచ్చిన తర్వాత మరిన్ని తిరుగుబాట్లు జరుగుతాయి.పెక్వేట్, పేజీలు 106–114

 బ్రెజిలియన్ స్వాతంత్ర్యం 

1808లో నెపోలియను బోనపార్టే పోర్చుగలు‌ను ఆక్రమించాడు డోం జోవో, యువరాజు రీజెంటు ఆయన తల్లి క్వీన్ 1వ స్థానంలో రాజ సభను బ్రెజిలు‌కు బదిలీ చేయాలని ఆదేశించాడు. 1815లో బ్రెజిలు రాజ్య హోదాకు ఎదిగింది. పోర్చుగీసు రాజ్యం అధికారికంగా యునైటెడు కింగ్డం ఆఫ్ పోర్చుగలు, బ్రెజిలు, అల్గార్వ్సు (రీనో యూనిడో డి పోర్చుగలు, బ్రెజిలు ఇ అల్గార్వ్సు)గా మారింది. రాజధాని లిస్బను నుండి రియో ​​డి జనీరోకు బదిలీ చేయబడింది, ఒక యూరోపియను దేశం దాని కాలనీలలో ఒకదాని నుండి పాలించబడిన ఏకైక ఉదాహరణ ఇదే. కోర్టెసు కాన్‌స్టిట్యూసియోనైసు పోర్చుగీసాసు (పోర్చుగీసు కాన్‌స్టిట్యూషనలు కోర్టులు) కు బ్రెజిలియను ప్రతినిధుల ఎన్నిక కూడా జరిగింది. ఇది 1820 నాటి లిబరలు విప్లవం నేపథ్యంలో లిస్బను‌లో సమావేశమైన పార్లమెంటులో నిర్ణయించబడింది.

రాజకుటుంబం 1821లో పోర్చుగలు‌కు తిరిగి వచ్చినప్పటికీ ఈ విరామం బ్రెజిలియన్లలో స్వాతంత్ర్యం కోసం పెరుగుతున్న కోరికకు దారితీసింది. 1822లో అప్పటి యువరాజు-రీజెంటు డోం 1వ పెడ్రో అయిన డోం 6వ జోవో కుమారుడు 1822 సెప్టెంబరు 7న బ్రెజిలు స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించి కొత్త బ్రెజిలు సామ్రాజ్యం చక్రవర్తిగా పట్టాభిషేకం చేయబడ్డాడు. దక్షిణ అమెరికాలోని స్పానిషు కాలనీల మాదిరిగా కాకుండా బ్రెజిలు స్వాతంత్ర్యం గణనీయమైన రక్తపాతం లేకుండా సాధించబడింది.

 మూడవ సామ్రాజ్యం (1822–1999) 

19వ శతాబ్దంలో యూరోపియను వలసవాదం ఉచ్ఛస్థితిలో ఉన్నప్పుడు. పోర్చుగలు దక్షిణ అమెరికాలో, ఆసియాలోని కొన్ని స్థావరాలను తప్ప మిగతావన్నీ కోల్పోయింది. ఈ దశలో పోర్చుగీసు వలసవాదం ఆఫ్రికాలోని తన స్థావరాలను దేశ-పరిమాణ భూభాగాలుగా విస్తరించడం మీద దృష్టి పెట్టింది. అక్కడ ఉన్న ఇతర యూరోపియను శక్తులతో పోటీ పడటానికి. పోర్చుగలు అంగోలా, మొజాంబికు లోతట్టు ప్రాంతాలలోకి ప్రవేశించింది. మరియు అన్వేషకులు సెర్పా పింటో, హెర్మెనెగిల్డో కాపెలో, రాబర్టో ఇవెన్సు ఆఫ్రికాను పశ్చిమం నుండి తూర్పుకు దాటిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఉన్నారు.

 బ్రిటిషు అల్టిమేటం - పోర్చుగీసు రాచరికం ముగింపు (1890–1910) 

రెండు కాలనీలను అనుసంధానించే ప్రాజెక్టు, పింకు మ్యాపు, ప్రధానమైనది 1880లలో పోర్చుగీసు విధానం లక్ష్యం. అయితే కైరో నుండి కేపు టౌను వరకు విస్తరించి ఉన్న బ్రిటిషు భూభాగం గురించి వారి స్వంత ఆకాంక్షలు కలిగి ఉన్న బ్రిటిషు వారికి ఈ ఆలోచన ఆమోదయోగ్యం కాదు. 1890 బ్రిటిషు అల్టిమేటం 1వ కార్లోసు ఆఫ్ పోర్చుగలు అయిష్టంగానే ఆమోదించబడడంతో పింకు మ్యాపు ముగిసింది.

అల్టిమేటం పట్ల రాజు ప్రతిచర్యను రిపబ్లికన్లు ఉపయోగించుకున్నారు. 1908 ఫిబ్రవరి 1న కింగ్ కార్లోసు ప్రిన్సు లూయిసు ఫిలిపే లిస్బను రెజిసైడు ఇద్దరూ పోర్చుగీసు ఉద్యమకారుడు, పోర్చుగీసు విప్లవకారులచే పునర్వ్యవస్థీకరించబడి హత్యకు గురయ్యారు. ఆల్ఫ్రెడో లూయిసు డా కోస్టా, మాన్యుయెలు బ్యూకా. లూయిసు ఫిలిపు సోదరుడు, మాన్యులు, రాజు 2వ మాన్యుయెలు ఆఫ్ పోర్చుగలు అయ్యాడు. రెండు సంవత్సరాల తరువాత 1910 అక్టోబరు 5న ఆయన పదవీచ్యుతుడై లండను సమీపంలోని ట్వికెను‌హాం‌లోని ఫుల్వెలు పార్కు‌లో ఇంగ్లాండు‌కు బహిష్కరించబడ్డాడు. తరువాత పోర్చుగలు రిపబ్లిక్గా మారింది.
 మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం 
1914లో జర్మనీ సామ్రాజ్యం పోర్చుగీసు నియంత్రణ నుండి అంగోలాను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ప్రణాళికలను రూపొందించింది. పోర్చుగీసు, జర్మనీ సైనికుల మధ్య ఘర్షణలు జరిగాయి. ఫలితంగా ప్రధాన భూభాగం నుండి అదనపు బలగాలు పంపబడ్డాయి. ఈ సైనికుల ప్రధాన లక్ష్యం ఉత్తర మొజాంబికు‌లోని కియోంగా ట్రయాంగిలును తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడం ఈ ప్రాంతం జర్మనీ ఆధీనంలో ఉంది. 1916లో పోర్చుగలు జర్మనీ నౌకలను లిస్బను‌లో నిర్బంధించిన తర్వాత జర్మనీ పోర్చుగలు ‌మీద యుద్ధం ప్రకటించింది. పోర్చుగలు కూడా దానిని అనుసరించింది. తద్వారా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలోకి ప్రవేశించింది.
యుద్ధం ప్రారంభంలో, పోర్చుగలు ప్రధానంగా ఫ్రాన్సు‌లో ఉన్న మిత్రదేశాలకు సరఫరా చేయడంలో పాల్గొంది. 1916లో పోర్చుగీసు భూభాగం మీద మదియారాలో ఒకే ఒక దాడి జరిగింది. 1917లో పోర్చుగలు తీసుకున్న చర్యలలో ఒకటి బ్రిటను‌కు దాని కలప పరిశ్రమలో సహాయం చేయడం, యుద్ధ ప్రయత్నాలకు ఇది తప్పనిసరి. కెనడియను ఫారెస్ట్రీ కార్ప్సుతో పాటు, పోర్చుగీసు సిబ్బంది ఇప్పుడు "పోర్చుగీసు ఫైర్ప్లేసు" అని పిలువబడే ప్రాంతంలో లాగింగు మౌలిక సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేశారు.

1917 అంతటా పోర్చుగలు ఫ్రాన్సు‌లోని మిత్రరాజ్యాల ముందు భాగంలో దళాలను పంపింది. సంవత్సరం మధ్యలో, పోర్చుగలు మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో ప్రాణనష్టం చవిచూసింది. పోర్చుగీసు ఆఫ్రికాలో, పోర్చుగలు, బ్రిటిషు వారు మొజాంబికు, అంగోలా రెండింటిలోనూ జర్మన్లతో అనేక యుద్ధాలు చేశారు. ఆ సంవత్సరం తరువాత, యు-బోట్లు మళ్ళీ పోర్చుగీసు జలాల్లోకి ప్రవేశించి మరోసారి మదీరా మీద దాడి చేసి, అనేక పోర్చుగీసు నౌకలను ముంచివేసాయి. 1918 ప్రారంభం వరకు పోర్చుగలు జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల ముందు భాగంలో పోరాడుతూనే ఉంది. అపఖ్యాతి పాలైన లా లైసు యుద్ధంలో కూడా పాల్గొంది. శరదృతువు సమీపిస్తున్న కొద్దీ, జర్మనీ పోర్చుగీసు ఆఫ్రికాలో, పోర్చుగీసు నౌకల మీద విజయం సాధించింది. బహుళ నౌకలను ముంచివేసింది. దాదాపు మూడు సంవత్సరాల పోరాటం తర్వాత (పోర్చుగీసు దృక్కోణం నుండి), జర్మనీ యుద్ధ విరమణ ఒప్పందం మీద సంతకం చేయడంతో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసింది. వెర్సైల్లెసు సమావేశంలో పోర్చుగలు తన కోల్పోయిన అన్ని ప్రాంతాల మీద తిరిగి నియంత్రణ సాధించింది. కానీ యుద్ధ సమయంలో పొందిన భూభాగాల (యుటి పాసిడెటిసు సూత్రం ప్రకారం) స్వాధీనం చేసుకోలేదు. ఆధునిక టాంజానియా లోని ఓడరేవు నగరం కియోంగా ఇందుకు మినహాయింపుగా ఉంది.థామస్, హెచ్.బి., "ది కియోంగా ట్రయాంగిలు", టాంగన్యికా నోట్సు అండ్ రికార్డ్సు వాల్యూం 31 1951, పేజీలు 47–50.

ఆఫ్రికాలో పోర్చుగీసు భూభాగాలు చివరికి కేపు వెర్డే, సావో టోం ప్రిన్సిపు, గినియా-బిస్సావు, అంగోలా, మొజాంబిక్ ఆధునిక దేశాలుగా అవతరించాయి.

 డీకోలనైజేషను - క్షీణత (1954–1999) 


తర్వాత, యూరోపియను శక్తుల సామ్రాజ్యాలలో వలసరాజ్యాల విముక్తి ఉద్యమాలు ఊపందుకోవడం ప్రారంభించాయి. యునైటెడు స్టేట్సు సోవియటు యూనియను తమ ప్రభావ రంగాలను పెంచుకోవడానికి ప్రయత్నించడంతో తరువాతి శీతల యుద్ధం పోర్చుగీసు విదేశీ జనాభాలో కూడా అస్థిరతలను సృష్టించింది. 1947లో బ్రిటను భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం మంజూరు చేసిన తరువాత భారతదేశంలోని ఫ్రెంచి ఇండియా ఎన్‌క్లేవు‌లను కొత్తగా స్వతంత్ర దేశంలో చేర్చడానికి ఫ్రాన్స్ నిర్ణయం తీసుకున్న తరువాత, పోర్చుగలు ‌మీద కూడా అదే విధంగా ఒత్తిడి వచ్చింది. దీనిని 1933లో అధికారం చేపట్టిన ఆంటోనియో డి ఒలివేరా సలజారు ప్రతిఘటించారు. 1950లో భారత ప్రధానమంత్రి జవహరు‌లాలు నెహ్రూ ఎన్‌క్లేవు‌లను పోర్చుగలు‌లో అంతర్భాగాలుగా భావించి తిరిగి ఇవ్వమని చేసిన అభ్యర్థనను సలజారు తిరస్కరించారు. మరుసటి సంవత్సరం కాలనీల స్థితిని విదేశీ ప్రావిన్సులకు మార్చడానికి పోర్చుగీసు రాజ్యాంగాన్ని సవరించారు. 1954లో స్థానిక తిరుగుబాటు ఫలితంగా దాద్రా నాగరు హవేలి అనే భారతీయ ఎన్‌క్లేవు‌లో పోర్చుగీసు అధికారులు ఆక్రమించబడ్డారు. భారతదేశంలో మిగిలిన పోర్చుగీసు కాలనీల ఉనికి మరింతగా అసాధ్యంగా మారింది. నెహ్రూ దాదాపు అన్ని భారతీయ దేశీయ రాజకీయ పార్టీలతో పాటు సోవియటు యూనియను. దాని మిత్రదేశాల మద్దతును పొందారు. 1961లో అంగోలాలో పోర్చుగీసువారికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు జరిగిన కొద్దికాలానికే, నెహ్రూ గోవా, డామన్ డయ్యూలలోకి భారత సైన్యాన్ని ఆదేశించాడు. వీటిని త్వరగా స్వాధీనం చేసుకుని మరుసటి సంవత్సరం అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. సాలజారు సార్వభౌమాధికార బదిలీని గుర్తించడానికి నిరాకరించాడు. భూభాగాలు కేవలం ఆక్రమించబడినవిగా భావించాడు. 1974 వరకు పోర్చుగీసు జాతీయ అసెంబ్లీలో గోవా ప్రావిన్సు ప్రాతినిధ్యం వహించింది.

1961 ఫిబ్రవరిలో అంగోలాలో చెలరేగిన హింస ఆఫ్రికాలో పోర్చుగలు సామ్రాజ్యం ముగింపుకు నాంది. గెరిల్లా యుద్ధం చెలరేగితే సైనికపరంగా వ్యవహరించడం సాధ్యం కాదని అందువలన స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాలతో చర్చలు ప్రారంభించాలని అంగోలాలోని పోర్చుగీసు సైనిక అధికారులు అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే సామ్రాజ్యాన్ని చెక్కుచెదరకుండా ఉంచాలనే తన దృఢ సంకల్పాన్ని సలజరు బహిరంగంగా ప్రకటించాడు. సంవత్సరం చివరి నాటికి, 50,000 మంది సైనికులు అక్కడ మోహరించబడ్డారు. అదే సంవత్సరం, పశ్చిమ ఆఫ్రికా బానిస వ్యాపారంలో అవశేషమైన ఔయిడాలోని సావో జోవో బాప్టిస్టా డి అజుడా చిన్న పోర్చుగీసు కోటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందిన దహోమీ (ఇప్పుడు బెనిన్) కొత్త ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుంది. అంగోలా నుండి గినియా వరకు అశాంతి వ్యాపించింది, ఇది 1963లో తిరుగుబాటు చేసింది. 1964లో మొజాంబికు‌కు వ్యాపించింది. 1966లో కాబిండా ప్రావిన్సు తీరంలో కనుగొనబడిన చమురు నిక్షేపాలు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన యుద్ధాలకు నిధులు సమకూర్చడానికి ఉపయోగించబడ్డాయి. ఎన్‌సైక్లోపీడియా శీర్షిక: అంగోలా: న్యూ కలోనియలు పీరియడు: ఎకానమీ ఆఫ్ కలోనియలిజం ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ ఆఫ్రికను హిస్టరీ ఎడిటరు ఫిట్జు‌రాయి డియరు‌బోర్ను url: https://books.google.com/books?id: umyHqvAErOAC&pg: PA636 చివరిది: శాంట్జ్ ఫస్ట్: జెఫ్ తేదీ: 2005 ఎడిటర్-లాస్ట్1: షిల్లింగ్టన్ ఎడిటర్-ఫస్ట్1: కెవిన్ పేజీలు: isbn: 1-57958-245-1}}

ఒక చరిత్రకారుడి అభిప్రాయం ప్రకారం పోర్చుగీసు పాలకులు తమ వలసవాదుల డిమాండ్లను తీర్చడానికి ఇష్టపడలేదు. ఎందుకంటే పోర్చుగీసు ఉన్నతవర్గాలు "విజయవంతమైన "నిష్క్రమణ వ్యూహాన్ని" నిర్వహించడానికి మార్గాలు లేవని (బ్రిటిషు, ఫ్రెంచి లేదా బెల్జియన్లు అనుసరించిన "నియోకలోనియలు" విధానం లాంటిది) విశ్వసించారు. 1960ల ప్రారంభం నుండి ఐక్యరాజ్యసమితిలో ఉన్న వలసవాద వ్యతిరేక ఏకాభిప్రాయానికి వ్యతిరేకంగా సామ్రాజ్యాన్ని నిలబెట్టడానికి అయ్యే ఖర్చుల మీద స్వేచ్ఛగా, బహిరంగ చర్చ సలాజరు నియంతృత్వ రాష్ట్రంలో లేకపోవడం దీనికి కారణం". సాయుధ దళాల ఉద్యమం
సైన్యం (ఎంఎఫ్‌ఎ), కార్మిక వర్గంలో సోవియటు ప్రభావం పెరగడం, పోర్చుగీసు వలస యుద్ధం (1961–1974) నష్టం, ప్రజాదరణ లేకపోవడం, దీనిలో పోర్చుగలు ఉద్భవిస్తున్న జాతీయవాదిని ప్రతిఘటించింది. దాని ఆఫ్రికను భూభాగాల్లో కొన్నింటిలో గెరిల్లా ఉద్యమాలు చివరికి 1974లో ఎస్టాడో నోవో పాలన పతనానికి దారితీశాయి. దీనిని "కార్నేషను విప్లవం" అని పిలుస్తారు. తరువాత అధికారంలోకి వచ్చిన ఎంఎఫ్‌ఎ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం మొదటి చర్యలలో ఒకటి - నేషనలు సాల్వేషను జుంటా (జుంటా డి సాల్వాకో నేషనలు) - యుద్ధాలను ముగించడం దాని ఆఫ్రికను కాలనీల నుండి పోర్చుగీసు ఉపసంహరణ మీద చర్చలు జరపడం. ఈ సంఘటనలు పోర్చుగలు ఆఫ్రికను భూభాగాల నుండి (ఎక్కువగా అంగోలా, మొజాంబిక్ నుండి) పోర్చుగీసు పౌరుల సామూహిక వలసలకు దారితీశాయి. దీని వలన ఒక మిలియను కంటే ఎక్కువ మంది పోర్చుగీసు శరణార్థులు - రిటోర్నాడోసు సృష్టించబడ్డారు.పోర్చుగీస్ సామ్రాజ్యాన్ని కూల్చివేయడం, టైమ్ మ్యాగజైన్ (జూలై 7, 1975) పోర్చుగలు కొత్త పాలక అధికారులు గోవా, ఇతర పోర్చుగీసు భారతదేశ భూభాగాలను భారత సైనిక దళాలు ఆక్రమించిన భారత భూభాగాలుగా గుర్తించారు. అజుడా సెయింటు జాన్ ది బాప్టిస్టు మీద బెనిను వాదనలను 1974లో పోర్చుగలు ఆమోదించింది.

అంగోలా, మొజాంబిక్లలో అంతర్యుద్ధాలు వెంటనే ప్రారంభమయ్యాయి. మాజీ తిరుగుబాటుదారులు (సోవియటు యూనియను, క్యూబా ఇతర కమ్యూనిస్టు దేశాల మద్దతుతో) ఏర్పడిన కమ్యూనిస్ట్ ప్రభుత్వాలు జైరు, దక్షిణాఫ్రికా, యునైటెడు స్టేట్సు వంటి దేశాల మద్దతు ఉన్న తిరుగుబాటు గ్రూపులకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాయి. తూర్పు తైమూరు 1975లో అనేక మంది పోర్చుగీసు శరణార్థులను పోర్చుగలు‌కు తరలించడం ద్వారా స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. దీనిని రిటోర్నాడోసు అని కూడా పిలుస్తారు. అయితే తూర్పు తైమూరు‌ను దాదాపు వెంటనే ఇండోనేషియా ఆక్రమించింది. తరువాత 1999 వరకు ఆధీనంలో ఉంచింది. ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రాయోజిత ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఫలితంగా తూర్పు తైమూరు‌లోని ఎక్కువ మంది స్వాతంత్ర్యాన్ని ఎంచుకున్నారు. ఇది చివరికి 2002లో సాధించబడింది.

1987లో పోర్చుగలు తన చివరి విదేశీ ఆధీనంలో ఉన్న మకావు సార్వభౌమత్వాన్ని బదిలీ చేసే ప్రక్రియ షరతులను స్థాపించడానికి పీపుల్సు రిపబ్లిక్కు ఆఫ్ చైనాతో సైనో-పోర్చుగీసు ఉమ్మడి ప్రకటన మీద సంతకం చేసింది. ఈ ప్రక్రియ రెండు సంవత్సరాల క్రితం హాంకాంగ్కు సంబంధించి యునైటెడు కింగ్‌డం చైనా మధ్య ఒప్పందం మాదిరిగానే ఉన్నప్పటికీ, పోర్చుగీసు బదిలీకి హాంకాంగు విషయంలో బ్రిటను కంటే తక్కువ ప్రతిఘటన ఎదురైంది. ఎందుకంటే పోర్చుగలు 1979లోనే పోర్చుగీసు పరిపాలనలో మకావును చైనా భూభాగంగా గుర్తించింది. బదిలీ ఒప్పందం ప్రకారం మకావు ఒక దేశం, రెండు వ్యవస్థలు విధానం ప్రకారం పరిపాలించబడుతుంది. దీనిలో అది అధిక స్థాయి స్వయంప్రతిపత్తిని నిలుపుకుంటుంది. 2049 వరకు కనీసం 50 సంవత్సరాలు దాని పెట్టుబడిదారీ జీవన విధానాన్ని నిర్వహిస్తుంది. 1999 డిసెంబరు 20న మకావును అప్పగించడం అధికారికంగా పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యం ముగింపును వలసవాదం ముగింపును సూచిస్తుంది ఆసియా.మకావు మరియు సామ్రాజ్యం ముగింపు, 18 డిసెంబరు 1999. BBC న్యూస్

 వారసత్వం 
ప్రస్తుతం, పోర్చుగీసు భాషా దేశాల సంఘం (సిపిఎల్‌పి) సామ్రాజ్యం సాంస్కృతిక, ఇంటరు గవర్నమెంటలు వారసునిగా పనిచేస్తుంది.

పన్నెండు సంవత్సరాల క్రితం పీపుల్సు రిపబ్లికు ఆఫ్ చైనా, పోర్చుగల మధ్య జరిగిన ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం మకావును 1999 డిసెంబరు 20న చైనాకు తిరిగి ఇచ్చారు. అయినప్పటికీ, పోర్చుగీసు భాష మకావులో కాంటోనీసు చైనీసుతో సహ-అధికారికంగా ఉంది.

ప్రస్తుతం అజోర్సు, మదీరా (జనావాసాలు లేని సావేజు దీవులను నిర్వహిస్తున్నవి) మాత్రమే పోర్చుగలు‌తో రాజకీయంగా ముడిపడి ఉన్న విదేశీ భూభాగాలుగా ఉన్నాయి. పోర్చుగలు తూర్పు తైమూరును వలసరాజ్యాల నుండి తొలగించే ప్రక్రియను 1975 లో ప్రారంభించినప్పటికీ 1999-2002 మధ్యకాలంలో కొన్నిసార్లు పోర్చుగలు చివరి కాలనీగా పరిగణించబడింది. ఎందుకంటే తూర్పు తైమూరు మీద ఇండోనేషియా దండయాత్ర పోర్చుగలు సమర్థించలేదు.డి అల్మెయిడా, పేజీ 92

పోర్చుగలు పూర్వ కాలనీలలో ఎనిమిది పోర్చుగీసు భౌగోళిక పంపిణీని వారి అధికారిక భాషగా కలిగి ఉన్నాయి. పోర్చుగలు‌తో కలిసి వారు ఇప్పుడు పోర్చుగీసు భాషా దేశాల సంఘంలో సభ్యులుగా ఉన్నారు. వీటిని కలిపితే మొత్తం 1,07,42,000 కిమీ2 లేదా భూమి ఉంది. భూభాగంలో 7.2% (148 939 063 కిమీ2). 2023 నాటికి 32 మంది అసోసియేటు పరిశీలకులు ఉన్నారు సిపిఎల్‌పి, పోర్చుగల్ పూర్వ సామ్రాజ్యం ప్రపంచవ్యాప్త పరిధి, ప్రభావాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. అంతేకాకుండా, పన్నెండు అభ్యర్థులు దేశాలు లేదా ప్రాంతాలు సిపిఎల్‌పిలో సభ్యత్వం కోసం దరఖాస్తు చేసుకుని ఆమోదం కోసం వేచి ఉన్నాయి.:pt:CPLP

నేడు పోర్చుగీసు ప్రపంచంలోని ప్రధాన భాషలలో ఒకటి ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 240 మిలియన్ల మంది మాట్లాడేవారితో మొత్తం మీద ఆరవ స్థానంలో ఉంది.{{Cite web| title=língua portuguesa | url=http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html | access-date=2010-08-12 | archive-date=2010-10-10 url=https://web.archive.org/web/20101012031633/http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html | url}-status=dead కెనడా, యుఎస్, వెనిజులా వంటి దేశాలలో లూసోఫోను‌ల ముఖ్యమైన కమ్యూనిటీలు ఉన్నప్పటికీ ప్రధానంగా బ్రెజిల కారణంగా అధికసఖ్యా ప్రజలకు పోర్చుగీసు భాష వాడుకలో ఉంది. ఇది అమెరికాలో అత్యధికంగా మాట్లాడే మూడవ భాష. అదనంగా పోర్చుగీసు ఆధారిత క్రియోలు భాషలు అనేకం ఉన్నాయి. వాటిలో మలక్కాలో క్రిస్టాంగు ప్రజలు మాట్లాడే భాష కూడా ఉంది.వేలుపిళ్ళై, పేజీ 519

ఉదాహరణకు, పోర్చుగీసు వ్యాపారులు ఐరోపాలో తీపి నారింజను మొదట ప్రవేశపెట్టినందున అనేక ఆధునిక ఇండో-యూరోపియను భాషలలో ఈ పండుకు వారి పేరు పెట్టారు. కొన్ని ఉదాహరణలు అల్బేనియను పోర్టోకల్, బల్గేరియన్  పోర్టోకల్ (పోర్టోకల్), గ్రీక్ [[wikt:πορτοκάλι#గ్రీక్ | (పోర్టోకాలి), మాసిడోనియన్  పోర్టోకల్ (పోర్టోకల్), పర్షియన్ پرتقال (పోర్టేగల్), మరియు రొమేనియన్ [[wikt:portocală]<portocală#Romanian] name="plantname"> సంబంధిత పేర్లను ఇతర భాషలలో చూడవచ్చు, జార్జియను (పోర్ట్'ఆక్సాలి), టర్కిషు పోర్టకలు, అమ్హారికు బిర్టుకాను. అలాగే, దక్షిణ ఇటాలియను (ఉదా., నియాపోలిటను)లో, నారింజ రంగు పోర్చుగీసు లేదా పోర్చుగీసు, అక్షరాలా "(ది) పోర్చుగీస్ (ఒకటి)", ప్రామాణిక ఇటాలియను ''అరాన్సే'కి భిన్నంగా

దాని అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యత దృష్ట్యా, పోర్చుగలు, బ్రెజిలు పోర్చుగీసు‌ను ఐక్యరాజ్యసమితి అధికారిక భాషలలో ఒకటిగా చేర్చడానికి ఒక ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహిస్తున్నాయి 

 ఇవి కూడా చూడండి 

 తిరుకొణేశ్వరం ఆలయ ఆక్రమణ

 మూలాలు 

 ఇతర మూలాలు