లక్ష్మీనరసింహ ఆలయం, విగ్నసంతె

లక్ష్మీనరసింహ ఆలయం భారతదేశంలోని కర్ణాటక తుమ్కూర్ జిల్లా విగ్నసంతె గ్రామంలో 13వ శతాబ్దపు విష్ణు ఆలయం. ఈ మూడు పుణ్యక్షేత్రాల ఆలయం వేణుగోపాల, నరసింహ,  లక్ష్మీనారాయణ అంకితం చేయబడింది. హొయసల సామ్రాజ్యానికి ముందు నిర్మించిన చివరి దేవాలయాలలో ఒకటి ఢిల్లీ సుల్తానుల నుండి నిరంతర దాడులకు గురైంది, ఇది పరిణతి చెందిన హొయసలనాడు నిర్మాణ సంప్రదాయాన్ని వివరిస్తుంది. ఈ ఆలయంలోని పూర్తిగా చెక్కబడిన, మూడు అంతస్తుల వెసర విమానం గుర్తించదగినది.

ఈ స్మారక చిహ్నాన్ని ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా యొక్క కర్ణాటక రాష్ట్ర విభాగం రక్షిస్తుంది.

 స్థానం, తేదీ 
విగ్నసంతె హసన్ నగరానికి 65 కిలోమీటర్ల (40 మైళ్ళు) తూర్పు-ఈశాన్యంలో,, కర్ణాటక రాజధాని బెంగళూరుకు 140 కిలోమీటర్ల (87 మైళ్ళు) పశ్చిమాన ఉంది. ఇది భారతదేశ జాతీయ రహదారి నెట్వర్క్కు ఎన్హెచ్ 75తో అనుసంధానించబడి ఉంది.

ఇక్కడి శాసనాలు ఈ ప్రదేశానికి "ఇగ్గానసెంట్" (ఇప్పుడు విగ్నసెంట్) అని పేరు పెట్టారు. ఈ ఆలయాన్ని క్రీ. శ. 1286 లో హొయసల రాజు మూడవ నరసింహ పాలనలో అప్పయ్య, గోపాల, మాధవ అనే ముగ్గురు సోదరులు నిర్మించారు.Hardy (1995), p.348

 ఆర్కిటెక్చర్ 
ఎడమ|thumb|ఆలయ నేల ప్రణాళిక
ఈ మూడు ఆలయాలు (త్రికూట) ఆలయాన్ని సబ్బు రాయితో నిర్మించారు. ఇది క్లాసిక్ హొయసల నిర్మాణ శైలిని వివరిస్తుంది.  దీనికి మూడు ఆలయాలు ఉన్నప్పటికీ, మధ్య ఆలయానికి మాత్రమే దానిపై గోపురం (శిఖరం అని పిలుస్తారు) ఉంది. Foekema (1996), pp.24-25 తూర్పు ఆలయానికి వేణుగోపాల (వేణువుతో కృష్ణుడు) అంకితం చేయబడింది, పశ్చిమాన కూర్చున్న లక్ష్మీ నారాయణ (లక్ష్మితో విష్ణువు) కు అంకితం చేయబడింది, దక్షిణ మధ్య ఆలయానికి నరసింహ (విష్ణువు యొక్క మానవ-సింహ అవతారం) ఉంది..

చతురస్రాకార ప్రణాళికలో ఉన్న ఈ ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం ఉత్తరం వైపుకు ఉంటుంది. ఈ ప్రవేశం ఒక బహిరంగ స్తంభాల మండపం లేదా వరండా (ముఖమండపం) ద్వారా ఉంటుంది, దాని తర్వాత ఒక మూసి ఉన్న మండపం (నవరంగ మండపం) ఉంటుంది.Foekema (1996), p.25Brown in Kamath (1980), p.134 వరండాలో ఇరువైపులా లాత్ యంత్రంపై చెక్కబడిన అర్ధ స్తంభాలు, పారాపెట్లపై ఆధారపడిన ఒక పైకప్పు ఉంటుంది. మూసి ఉన్న మండపం యొక్క పైకప్పు నాలుగు లాత్ యంత్రంపై చెక్కబడిన స్తంభాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.Foekema (1996), pp.21-22 నవరంగ మండపం ఒక అంతరాలయం ద్వారా ప్రధాన గర్భగుడికి దారితీస్తుంది. ఇతర గర్భగుడులకు అంతరాలయం ఉండదు, అవి నేరుగా మూసి ఉన్న మండపానికి అనుసంధానించబడి ఉంటాయి. లోపలి ప్రధాన మండపంలో, బయటి బహిరంగ మండపంలో శ్రీకర శైలి స్తంభాలు ఉన్నాయి, ఇవన్నీ అత్యంత సున్నితమైన రాతి అలంకరణలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి, ధాకీ ప్రకారం, ఇది "వెండి ఆభరణాల శైలి"కి చెందినది.
ఈ ఆలయపు మండపం, అలాగే మూడు గర్భగుడులు చతురస్రాకారంలో ఉన్నాయి. ప్రతి వేసర విమానం యొక్క బాహ్య ఆకారం, తిప్పబడిన చతురస్రాలతో కూడిన నక్షత్రాకారంలో ఉంటుంది. ఈ నిర్మాణ శైలి అనేక గూళ్లు, ఉబ్బెత్తు భాగాలను సృష్టిస్తుంది, వీటిని అలంకార శిల్పాల కోసం ఉపయోగిస్తారు. మధ్య గర్భగుడి యొక్క ముఖమండపం పైన, బయటి వైపున, సుఖనాసి అని పిలువబడే ఒక ఉబ్బెత్తు భాగం ఉంది, ఇది ఆలయంపై ఉన్న ప్రధాన గోపురం యొక్క ఒక పొట్టి ఉబ్బెత్తు భాగంలా కనిపిస్తుంది. ఈ సుఖనాసి శిల్పాలతో అత్యంత అలంకరించబడి ఉంది, దాని మహానాసి (ముందు భాగం)లో గరుత్మంతుని విగ్రహం ఉంది. ఇతర రెండు గర్భగుడుల బయటి భాగంలో "అందంగా చెక్కబడిన కిరీటం", "అత్యంత సొగసైన ముండమాల" ఉన్నాయని ధాకీ పేర్కొన్నారు..

గర్భగుడి ద్వారబంధాలు, ముఖమండపం నుండి మొదలుకొని స్తంభాల వరకు అద్భుతంగా చెక్కబడ్డాయి. ప్రతి గర్భగుడి యొక్క విమానం ద్వి-అంగ (రెండు విభాగాలు) ప్రణాళికలో ఉంది. దీనిలో కర్ణ, సుభద్ర భాగాలను చెక్కబడిన తామర పువ్వులు అలంకరిస్తున్నాయి. ఆలయ గోపురం పైభాగంలో కలశం ఉంది, ఇది ఒక పెద్ద అలంకార గోపురంపై ఉంచబడిన అలంకారమైన నీటి కుండ వంటి నిర్మాణం. ఈ గోపురం ఆలయంలోని అతిపెద్ద శిల్పం, ఇది 2 మీటర్లు x 2 మీటర్ల కొలతలతో ఉంది.Foekema (1996), p.27

కళా చరిత్రకారుడు పెర్సీ బ్రౌన్ ప్రకారం, ఈ గోపురం యొక్క రూపకల్పన హోయసల కళకు ఒక ప్రత్యేక లక్షణం. బ్రౌన్ ప్రకారం, గర్భగుడి పీఠం యొక్క నక్షత్రాకారపు రూపం, దాని ఉబ్బెత్తులు, లోపలికి వెళ్ళిన భాగాలతో సహా, గోపురం అంతటా కొనసాగి, దానికి ఒక "గాడుల ప్రభావం" ఇస్తుంది. గోపురం అనేక అంతస్తులుగా విభజించబడింది, ప్రతి అంతస్తు ఎత్తులో తగ్గుతూ, చివరికి గొడుగు లాంటి నిర్మాణంతో ముగుస్తుంది.Brown in Kamath (1980), pp.134-135 బ్రౌన్ ప్రకారం, పైన నాలుగు బ్రాకెట్లతో కూడిన లాత్ యంత్రంపై చెక్కబడిన స్తంభాలు 11వ-13వ శతాబ్దపు చాళుక్య-హోయసల వాస్తుశిల్ప శైలికి ఒక ప్రత్యేక చిహ్నం.

పారాపెట్ బయటి గోడపై ఉన్న అలంకరణ, గోపురం ఆకారపు పైకప్పు, ప్రవేశ ద్వారంపై ఉన్న దూలం, స్తంభాలు హోయసల శిల్పుల సున్నితమైన అభిరుచిని చాటిచెబుతున్నాయి.Foekema (1996), p.24

 గ్యాలరీ 

 ఇవి కూడా చూడండి 

 లక్ష్మీనరసింహ ఆలయం, నుగ్గెహళ్ళి

 మూలాలు 

 గ్రంథ పట్టిక 

 గెరార్డ్ ఫోకేమా, ఎ కంప్లీట్ గైడ్ టు హొయసల టెంపుల్స్, అభినవ్, 1996, న్యూ ఢిల్లీ, ISBN 

 ఆడమ్ హార్డీ, ఇండియన్ టెంపుల్ ఆర్కిటెక్చర్ః ఫార్మ్ అండ్ ట్రాన్స్ఫర్మేషన్ః ది కర్ణాటా ద్రావిడా ట్రెడిషన్, 7వ నుండి 13వ శతాబ్దాలు, అభినవ్, 1995, న్యూ ఢిల్లీ, ISBN . 
వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక దేవాలయాలు