వికసిత్ భారత్ - జీ రామ్ జీ చట్టం -2025

వికసిత్ భారత్ గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ) బిల్లు, 2025 దీనినే VB–G RAM G Act, 2025 అంటారు. ఇది 'పని చేసే హక్కు' హామీ ఇచ్చే లక్ష్యంతో రూపొందించిన భారతీయ సాంఘిక సంక్షేమ చట్టం. దీనిని 18-19 డిసెంబర్ 2025న భారత పార్లమెంటు ఆమోదించింది. భారత ప్రభుత్వం యొక్క దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధి దార్శనికత అయిన వికసిత్ భారత్ @2047లో భాగంగా, గ్రామీణ ఉపాధి, జీవనోపాధి భద్రత కోసం సవరించిన చట్టబద్ధమైన యంత్రాంగంతో మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం, 2005 (MGNREGA) ను ఈ బిల్లు భర్తీ చేస్తుంది.

ఈ నూతన చట్టం గ్రామీణ కుటుంబాలకు చట్టబద్ధమైన ఉపాధి హామీని ఆర్థిక సంవత్సరానికి 100 నుండి 125 రోజులకు పెంచుతుంది. అలాగే గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో నిధుల నమూనాలు, ప్రణాళికా యంత్రాంగాలు, వాటి అమలు విధానాల్లో మార్పులను తీసుకువస్తుంది.

 నేపథ్యం 
2005లో రూపొందించబడిన మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం, గ్రామీణ కుటుంబాలకు 100 రోజుల నైపుణ్యం లేని వేతన ఉపాధికి చట్టపరమైన హామీని అందించింది. అయితే, గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలు, పేదరిక నిర్మూలన, డిజిటల్ పాలన, జీవనోపాధి విధానాలలో ప్రస్తుతం గణనీయమైన మార్పులు రావడంతో గ్రామీణ ఉపాధికి సవరించిన చట్టబద్ధమైన చట్రం అవసరమని భారత ప్రభుత్వం పేర్కొంది.

గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం, గ్రామీణ ఉపాధి హామీలను సమకాలీన అభివృద్ధి ప్రాధాన్యతలతో అనుసంధానించడానికి, వికసిత్ భారత్ @2047 దార్శనికతలో భాగంగా ఉపాధి కల్పనను మౌలిక సదుపాయాల కల్పన, జీవనోపాధి మెరుగుదలతో అనుసంధానించడానికి VB-G RAM G బిల్లు ప్రవేశపెట్టబడింది.

 లక్ష్యాలు 
బిల్లు యొక్క పేర్కొన్న లక్ష్యాలు ముఖ్యంగా నాలుగు మూల అంశాలపై ఆధారపడ్డాయి:
 మెరుగైన ఉపాధి భద్రత ద్వారా గ్రామీణ కుటుంబాల సాధికారత
 నైపుణ్యత కూడిన గ్రామీణ ఆస్తుల సృష్టి ద్వారా వృద్ధి
 గ్రామ స్థాయిలో బహుళ గ్రామీణాభివృద్ధి పథకాల కలయిక
 అర్హత గల కుటుంబాలు, మౌలిక సదుపాయాల అవసరాలను విజయవంతంగా సాధించడం

వ్యవసాయం ముమ్మరంగా సాగే కాలంలో వ్యవసాయ కార్మికుల అవసరాలతో గ్రామీణ వేతన ఉపాధిని సమతుల్యం చేయడానికి కూడా ఈ బిల్లు ప్రయత్నిస్తుంది.

 ముఖ్య నిబంధనలు 
 ఉపాధి హామీ: నైపుణ్యం లేని శారీరక శ్రమ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చే వయోజన సభ్యులు కలిగిన ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి ఆర్థిక సంవత్సరానికి 125 రోజుల వేతన ఉపాధికి చట్టబద్ధమైన హామీని అందిస్తుంది.
 MGNREGA భర్తీ: మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం, 2005 ను రద్దు చేసి, దాని కార్యక్రమాలు, ఆస్తులు మరియు సంస్థాగత నిర్మాణాలను ఇందులో విలీనం చేస్తుంది.
 నిధుల నమూనా: ఈ పథకాన్ని కేంద్ర ప్రాయోజిత కార్యక్రమంగా అమలు చేస్తుంది. చాలా రాష్ట్రాలకు కేంద్ర-రాష్ట్ర ఖర్చు నిష్పత్తి 60:40 గాను, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు 90:10 గాను ఉంటుంది.
 ప్రామాణిక కేటాయింపు: రాష్ట్రాలకు వార్షిక ప్రామాణిక (normative) ఆర్థిక కేటాయింపులను ప్రవేశపెడుతుంది. కేటాయింపులకు మించిన ఖర్చును రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలే భరించాలి.
 వ్యవసాయ సీజన్ నిబంధన: విత్తనాలు నాటే లేదా పంట కోసే సమయాల్లో, పథకం కింద ఉపాధిని తాత్కాలికంగా నిలిపివేయడానికి రాష్ట్రాలకు ఏటా 60 రోజుల వరకు నోటిఫై చేసే వెసులుబాటును కల్పిస్తుంది.
 ప్రణాళికా చట్రం: వికసిత్ గ్రామ పంచాయతీ ప్రణాళికలు అని పిలువబడే గ్రామ స్థాయి అభివృద్ధి ప్రణాళికల తయారీని, జాతీయ గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళికా వ్యవస్థలో వాటి అనుసంధానాన్ని తప్పనిసరి చేస్తుంది.
 పాలన మరియు పారదర్శకత: పరిపాలనా వ్యయ పరిమితులను విస్తరిస్తుంది, గ్రామ పంచాయతీ స్థాయిలో సాంకేతికత ఆధారిత పర్యవేక్షణ, సామాజిక తనిఖీలు చేసే యంత్రాంగాలను తప్పనిసరి చేస్తుంది.

 అమలు 
ఈ చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన ఆరు నెలల్లోగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అమలు పథకాలను తెలపాలని చేయాలని బిల్లు నిర్దేశించింది. జిల్లా, రాష్ట్ర మరియు కేంద్ర అధికారుల పర్యవేక్షణలో, గ్రామ పంచాయతీల ద్వారా ప్రధానంగా ఉపాధి ప్రణాళిక, అమలు జరుగుతుంది.

విధాన మార్గదర్శకత్వం, పర్యవేక్షణ కోసం కేంద్ర రాష్ట్ర గ్రామీణ రోజ్‌గార్ గ్యారెంటీ కౌన్సిల్‌లు ఏర్పాటు చేయబడతాయి. డిజిటల్ పర్యవేక్షణ వ్యవస్థల ద్వారా అమలు, నిధుల విడుదల, దీని లెక్కలను గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షిస్తుంది.

ఈ బిల్లును 16 డిసెంబర్ 2025న లోక్‌సభలో గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ప్రవేశపెట్టారు. 17 డిసెంబర్ 2025న సుమారు ఎనిమిది గంటల చర్చ తర్వాత, మంత్రి 18 డిసెంబర్‌న ముగింపు ప్రకటన చేశారు, ఆ తర్వాత అదే రోజు లోక్‌సభ మూజువాణి ఓటు ద్వారా బిల్లును ఆమోదించింది. అదే రోజు తర్వాత, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ఈ బిల్లును రాజ్యసభలో ప్రవేశపెట్టారు. దాదాపు ఆరు గంటల చర్చ, సంప్రదింపుల తర్వాత, 19 డిసెంబర్ 2025న అర్ధరాత్రి దాటిన కొద్దిసేపటికే రాజ్యసభ బిల్లును ఆమోదించింది. 21 డిసెంబర్ 2025న, బిల్లుకు భారత రాష్ట్రపతి ఆమోదం లభించింది, తద్వారా ఇది మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం, 2005 స్థానంలో అమల్లోకి వచ్చింది.

 పార్లమెంటరీ చర్చ మరియు స్పందనలు 
బిల్లు ఆమోదం పార్లమెంటులో గణనీయమైన చర్చకు దారితీసింది. MGNREGAను భర్తీ చేయడం, చట్టం నుండి మహాత్మా గాంధీ పేరును తొలగించడం, డిమాండ్ ఆధారిత నిధుల నమూనా నుండి ప్రామాణిక కేటాయింపులకు మారడం పట్ల ప్రతిపక్ష పార్టీలు విమర్శలు గుప్పించాయి.

భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, వామపక్ష పార్టీలు, ఇతర ప్రతిపక్ష పార్టీల సభ్యులు ఈ బిల్లు ఉపాధికి ఉన్న చట్టపరమైన హామీని బలహీనపరుస్తుందని... రాష్ట్రాలపై ఎక్కువ ఆర్థిక భారాన్ని మోపుతుందని వాదించారు. సవరించిన చట్రం హామీ ఇవ్వబడిన ఉపాధికి సమర్థవంతమైన ప్రాప్యతను తగ్గిస్తుందని ఆర్థికవేత్తలు, పౌర సమాజ ప్రతినిధులు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

గ్రామీణ ఉపాధి చట్టాన్ని ఆధునీకరించడంగా ప్రభుత్వం ఈ బిల్లును సమర్థించుకుంది, ఇది హామీలను బలోపేతం చేస్తుందని, ఆస్తుల సృష్టిని మెరుగుపరుస్తుందని, దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధి ప్రణాళికతో ఉపాధి కల్పనను సమలేఖనం చేస్తుందని పేర్కొంది.
 మూలాలు