ఈశ్వరీ ప్రసాద్

ఈశ్వరీ ప్రసాద్ ఉపాధ్యాయ (1888–1986) ప్రముఖ భారతీయ చరిత్రకారుడు. అలీఘర్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థి అయిన ఈయన, ఆ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టా పొందిన మొట్టమొదటి గ్రాడ్యుయేట్. ఈయన ప్రధానంగా భారతదేశంలోని ముస్లిం పాలకులు, ప్రభుత్వాలు, ముఖ్యంగా మొఘల్, తుగ్లక్ రాజవంశాల గురించి పరిశోధనలు చేశారు. ఢిల్లీ సుల్తాన్ మహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్, హుమాయూన్, ఔరంగజేబు వంటి పాలకుల చరిత్రపై విస్తృతమైన కృషి చేశారు.

ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఆగ్రా జిల్లా 'కుర్రా చిత్తర్‌పూర్' అనే గ్రామంలో ఈయన జన్మించారు. తండ్రి లెఫ్టినెంట్ శోభారామ్ ఉపాధ్యాయ ఒక పాఠశాలలో ప్రధానోపాధ్యాయునిగా పనిచేసేవారు. తండ్రి అకాల మరణం చెందడంతో, 12వ తరగతి చదువుతున్న చిన్న వయసులోనే ఈశ్వరీ ప్రసాద్ తన తోబుట్టువుల బాధ్యతను భుజాన వేసుకోవాల్సి వచ్చింది.

ట్యూషన్లు చెబుతూ సంపాదిస్తూనే తన చదువును కొనసాగించారు. ఆగ్రా కాలేజీలో ఎం.ఏ. చదువుతున్న కాలంలోనే బి.ఏ. విద్యార్థులకు పాఠాలు చెప్పేవారు. ఒకసారి ఆయన ఉపన్యాసాన్ని విన్న ప్రొఫెసర్ రష్‌బ్రూక్ విలియమ్స్, ఈశ్వరీ ప్రసాద్‌కు చరిత్రకారుడిగా అసాధారణ ప్రతిభ ఉందని గుర్తించారు. ఆయన ఆహ్వానం మేరకు అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయంలో అధ్యాపకునిగా చేరారు. గ్రాడ్యుయేట్ నియోజకవర్గం నుండి వరుసగా మూడు సార్లు విధాన పరిషత్ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యారు. చారిత్రక పరిశోధనలకు, విద్యా రంగానికి ఈయన ఎనలేని సేవలు అందించారు. ఉత్తరప్రదేశ్ విధాన పరిషత్తులో నిర్మల్ చంద్ర చతుర్వేదితో కలిసి ఉన్నత విద్య నాణ్యత కోసం ఎంతో శ్రమించారు. వీరిద్దరూ ఆ రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయ నిధుల కమిటీలో అత్యంత కీలక సభ్యులుగా ఉండేవారు.

చరిత్ర రంగానికి చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వం 1984లో ఈయనను పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో గౌరవించింది. 

 రచనలు 
History of medieval India from 647 AD to the Mughal conquest. Allahabad : The Indian press, ltd., 1925 

The Mughal Empire. Allahabad: Chugh Publications, 1974 

A Short History of Muslim Rule in India, from the Conquest of Islam to the Death of Aurangzeb: From the Advent of Islam to the Death of Aurangzeb. Allahabad: The Indian press, Ltd., 1965 A Short History of Muslim Rule in India, from the Advent of Islam to the ... By Ishwari Prasad  2nd ed. (1931).  Internet Archive.

A History of the Qaraunah Turks in India. Allahabad: The Indian press, ltd., 1936 

The life and times of Humayun. Bombay [ua] : Orient Longmans, 1956 

India in the eighteenth century. Allahabad: Chugh Publications, 1973 

Hindu - Muslim problems. Allahabad: Chugh Publications, 1974 

L'Inde du 7e au 16e siècle. Traduit sur la 2e edition par H. de Saugy. Paris : de Boccard, 1930 (Histoire du monde ; 8,1) 

The life and times of Maharaja Juddha Shumsher Jung Bahadur Rana of Nepal. New Delhi : Ashish Pub. House, 1975 

History of mediaeval India. Allahabad: The Indian press, ltd., 1976 

History of Indian Timurids. 1 ed. Allahabad : The Indian press, ltd., 1995

A New History of India. Allahabad : The Indian press, ltd., 1940 

 మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు 
అలీఘర్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయం

వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు