అదినా మసీదు

ఆదినా మసీదు, భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం మల్దా జిల్లాలో ఉన్న ఒక చారిత్రక మసీదు. ఈ రకమైన కట్టడం భారత ఉపఖండంలోనే అతిపెద్ద నిర్మాణం, దీనిని బెంగాల్ సుల్తానేట్ సమయంలో రాజ మసీదుగా సికందర్ షా నిర్మించాడు, ఆయన ఇందులోనే ఖననం చేయబడ్డాడు. ఈ మసీదు పూర్వపు రాజధాని అయిన పాండువాలో ఉంది.

విస్తారమైన నిర్మాణం డమాస్కస్ లోని ఉమాయ్యాద్ మసీదు హైపోస్టైల్ పోలి ఉంటుంది. 1353, 1359లలో ఢిల్లీ సుల్తానేట్ రెండుసార్లు ఓడించిన తరువాత ప్రారంభ బెంగాల్ సుల్తానేట్ సామ్రాజ్య ఆశయాలను కలిగి ఉంది. ఆదినా మసీదు 1373లో ప్రారంభించబడింది.

1375లో పూర్తయిన ఈ మసీదు ఆ సమయంలో మొత్తం భారత ఉపఖండంలో అతిపెద్ద మసీదు. ఈ ప్రదేశం జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నం.

 నేపథ్యం 
ఆదినా అనే పదానికి శుక్రవారం అని అర్ధం, ఇది మసీదును వారపు ప్రార్థనా సమావేశానికి అనుసంధానిస్తుంది. గుజరాత్ పటాన్ లోని ఆదినా మసీదు, జెనిడాలోని సత్గాచియా మసీదు, బాగెర్హట్ లోని బారా అజీనా సైట్ వంటి ఇతర ప్రాంతాలలో ఇలాంటి పేర్లు కనిపిస్తాయి.
 రూపకల్పన 
మసీదు రూపకల్పనలో బెంగాలీ, అరబ్, పర్షియన్, బైజాంటైన్ వాస్తుశిల్పాలు ఉన్నాయి. ఇది ఇటుక, రాయి, గార పూతలు, ప్లాస్టర్, కాంక్రీటు, గ్లేజింగ్, సున్నం రాళ్లతో నిర్మించబడింది. భవనం చుట్టూ లోపలి, వెలుపలి వంపులలో రాతి పువ్వులు విలీనం చేయబడ్డాయి. ఇది కూల్చివేసిన హిందూ దేవాలయాల రాళ్లతో నిర్మించబడింది. కొన్ని బాహ్య గోడ విభాగాలు ఏనుగులు, నృత్య బొమ్మలు వంటి చెక్కడాలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి ఈ పునర్వినియోగాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.

మసీదులో బహిరంగ ప్రాంగణం దీర్ఘచతురస్రాకార హైపోస్టైల్ నిర్మాణం ఉంది. అక్కడ వందలాది గోపురాలు ఉండేవి. ఈ నిర్మాణం 172 x 97 మీటర్లు (564 x 318 అడుగులు) ఉంటుంది. మొత్తం పశ్చిమ గోడ ఇస్లామిక్ పూర్వ ససానియన్ పర్షియా సామ్రాజ్య శైలిని పోలి ఉంటుంది. మసీదు అత్యంత ప్రముఖ లక్షణం దాని స్మారక పక్కటెముకల బారెల్ ఖజానా, ఇది ఉపఖండంలో నిర్మించిన మొట్టమొదటి భారీ ఖజానా, ససానియన్ శైలితో ఉమ్మడిగా ఉన్న మరొక లక్షణం. మసీదు ఉద్దేశపూర్వకంగా పర్షియన్ సామ్రాజ్య వైభవాన్ని అనుకరించింది. ప్రార్థనా మందిరం ఐదు నడవలు లోతుగా ఉండగా, ప్రాంగణం చుట్టూ ఉత్తర, దక్షిణ, తూర్పు మఠాలు మూడు నడవలు కలిగి ఉంటాయి. మొత్తంగా, ఈ నడవల్లో 260 స్తంభాలు, 387 గోపురాలు ఉండేవి. ప్రాంగణం లోపలి భాగం 92 వంపుల నిరంతర ముఖభాగం, ఇది ఒక పారాపెట్ తో కప్పబడి ఉంది, అంతకు మించి బేల గోపురాలను చూడవచ్చు.. సుల్తాన్, అతని అధికారుల గ్యాలరీగా ఉన్న లోపలి ఎత్తైన వేదిక ఇప్పటికీ ఉంది. సుల్తాన్ సమాధి గది పశ్చిమ గోడతో జతచేయబడింది.
 చరిత్ర 

 మధ్యయుగ బెంగాల్ 
ఈ మసీదును బెంగాల్ సుల్తానేట్ ఇలియాస్ షాహి రాజవంశం రెండవ సుల్తాన్ సికందర్ షా పాలనలో నిర్మించారు. 14వ శతాబ్దంలో ఢిల్లీ సుల్తానేట్ రెండు విజయాలు సాధించిన తరువాత రాజ్యం సామ్రాజ్య ఆశయాలను ప్రదర్శించడానికి ఈ మసీదును రూపొందించారు. 8వ/14వ శతాబ్దం చివరలో, 9వ/15వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఉత్తర భారతదేశం, మధ్యప్రాచ్యం రెండింటి నుండి విడిపోయిన ముస్లిం బెంగాలీ చక్రవర్తులు సాంస్కృతిక ప్రేరణ కోసం పశ్చిమం వైపు ఉత్సాహంగా చూశారు. మసీదుపై ఉన్న శాసనాలు సికందర్ షాను "ఉన్నతమైన సుల్తాన్", "విశ్వాసుల ఖలీఫా" గా ప్రకటించాయి. ఆ తరువాత రాజా గణేశుడు మసీదును తన రాజసభగా ఉపయోగించాడని కూడా ఒక పురాణం పేర్కొంది. సుల్తాన్ ను మక్కా దిశకు ఎదురుగా గోడకు అనుసంధానించబడిన సమాధి గదిలో ఖననం చేశారు.

ఈ మసీదు బెంగాల్ సుల్తానేట్ పూర్వ రాజధాని అయిన చారిత్రాత్మక నగరం పాండువాలో ఉంది. సుల్తానేట్ కాలంలో పాండువా అభివృద్ధి చెందుతున్న, విశ్వవ్యాప్త వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉండేది.

 వలసరాజ్యాల భారతదేశం 
19వ శతాబ్దంలో భూకంపాల కారణంగా ఈ మసీదు దెబ్బతింది. అది నిరుపయోగంగా మారింది.

 స్వతంత్ర భారతదేశం 
భారతీయ జనతా పార్టీ, విశ్వ హిందూ పరిషత్ కార్యకర్తలు "ఆదినాథ్ ఆలయం" ను కూల్చివేసి మసీదును నిర్మించారని, అందువల్ల హిందువులకు తిరిగి ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని పేర్కొన్నారు.

 మూలాలు 

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్