ఆది ఫెరోజేశా

ఆది ఫెరోజేశా మార్జ్‌బాన్ (1914–1987) భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ గుజరాతీ పార్సీ నాటక రచయిత, నటుడు, దర్శకుడు మరియు ప్రసారకర్త.  
ఆధునిక పార్సీ నాటక రంగంను ఆధునీకరించడంలో ఆయన చేసిన కృషి అత్యంత విశిష్టమైనది.  

1964లో భారత ప్రభుత్వంచే పద్మశ్రీ పురస్కారం, 1970లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు అందుకున్నారు.

 ప్రారంభ జీవితం 
ఆది మార్జ్‌బాన్ 17 ఏప్రిల్ 1914న అప్పటి బొంబాయి (ప్రస్తుత ముంబై)లో జన్మించారు.  
ఆయన తండ్రి ఫెరోజేశా జెహంగీర్ మార్జ్‌బాన్ ఒక ప్రసిద్ధ నాటక రచయిత, ‘‘పిజమ్’’ అనే కలంపేరుతో రచనలు చేశారు.  

మజందరాన్, మాసి నో మాకో, మఖాయ్ మోహరో వంటి నాటకాలను ఆయన రచించారు.  

ఆది మార్జ్‌బాన్, గుజరాతీ పత్రికలు జామ్-ఎ-జంషెడ్ మరియు ముంబై సమాచార్ స్థాపకుడు ఫర్దుంజీ మార్జ్‌బాన్ వంశానికి చెందినవారు.  

భర్దా న్యూ హై స్కూల్‌లో చదివి, 1933లో ఎల్ఫిన్స్‌టోన్ కాలేజ్ నుండి పట్టభద్రులయ్యారు. ఈ కాలంలోనే ఆయన భవిష్యత్ సహచరుడు, నిర్మాత పెసి ఖండవాలాతో పరిచయం ఏర్పడింది.

 వృత్తి జీవితం 
1950ల ప్రారంభంలో మార్జ్‌బాన్ నాటక దర్శకత్వం చేపట్టారు.  
ఇంగ్లీష్‌లో Sacred Flame, Time and the Conways, Hawk Island, The Curious Savage, The Little Hut వంటి నాటకాలను,  
గుజరాతీలో Fasela Ferozeshah, Hasta Gher Vasta వంటి నాటకాలను ప్రదర్శించారు.  

1953లో యునెస్కో స్కాలర్‌షిప్‌తో అమెరికాలోని పసడీనా ప్లేహౌస్లో నాటక కళలపై ఉన్నత శిక్షణ పొందారు.  
భారతదేశానికి తిరిగివచ్చిన తర్వాత భారతీయ విద్యాభవన్లోని కళా కేంద్రంతో అనుబంధం ఏర్పరచుకుని, 1954లో Piroja Bhavan నాటకాన్ని రచించి దర్శకత్వం వహించారు.  
ఈ నాటకం పార్సీ నాటక రంగంలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచింది.

పార్సీ నాటకాలను చారిత్రక కథల నుంచి హాస్య, వ్యంగ్య, సామాజిక ఇతివృత్తాల వైపు మళ్లించడంలో మార్జ్‌బాన్ పాత్ర కీలకం.  
అమేచ్యూర్ థియేటర్‌లో పారితోషికం, లాభాల భాగస్వామ్య విధానాలను ప్రవేశపెట్టిన తొలి వ్యక్తుల్లో ఆయన ఒకరు.

 ప్రసారాలు మరియు ఇతర కళలు 
ఆల్ ఇండియా రేడియోలో ప్రసారమైన ఆయన వారపు కార్యక్రమం  
బుద్ధి ధన్ శాక్ మండల్ ఎంతో ప్రజాదరణ పొందింది. దాదాపు 5000 స్క్రిప్టులు రచించారు.  

టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు Aavo Mari Sathe, What's the Good Word? రచించారు.  
సంగీతంలో నైపుణ్యం కలిగి పియానో, గిటార్, క్లారినెట్, ఉకులేలే వాయించగలిగేవారు.  
వెంట్రిలోక్విజం, మాయాజాలం, పాశ్చాత్య నృత్యాల్లో కూడా దిట్ట.

 ముఖ్య నాటకాలు 

  (పిరోజా భవన్)
  (పవిత్ర జ్వాల)
  (టైమ్ అండ్ ది కాన్వేస్)
  (హాక్ ద్వీపం)
  (క్యూరియస్ సావేజ్)
  (చిన్న ఆహార్)
  (ఫసేలా ఫెరోజేశా)
  (హస్తా గేర్ వస్త)
  (తల తప్పిపోయింది) 
  (అర్ధరాత్రి తలుపు తట్టడం) 
  (కాకా తయ్యా వంక)
  (బెహ్రం నీ సాసు)
  (మోటా దిల్‌నా బావ)
  (చార్లీ ఆంటు)
  (ఇన్ ఇన్స్పెక్టర్ కాల్స్)

 గుర్తింపు 
1964లో పద్మశ్రీ పురస్కారం, 1970లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు అందుకున్నారు.

 మరణం 
ధూమపానం కారణంగా ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌కు గురైన మార్జ్‌బాన్, 1987 ఫిబ్రవరిలో 72 ఏళ్ల వయసులో మరణించారు.

 ఇవి కూడా చూడండి 
 పార్సీ నాటక రంగం
 జొరాస్ట్రియన్ మతం – భారతదేశం
 జామ్-ఎ-జంషెడ్
 ముంబై సమాచార్

 మూలాలు 

Category:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు (కళలు)
Category:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
Category:ముంబైకి చెందిన పార్సీలు
Category:ముంబైకి చెందిన రచయితలు
Category:భారతీయ నాటక రచయితలు
Category:భారతీయ నాటక దర్శకులు
Category:గుజరాతీ నాటక రంగం
Category:1914 జననాలు
Category:1987 మరణాలు