మహాబలేశ్వర్ ఆలయం, గోకర్ణ

గోకర్ణ మహాబలేశ్వర్ ఆలయం, భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని ఉత్తర కన్నడ జిల్లాలోని గోకర్ణలో ఉన్న 4వ శతాబ్దం నకు చెందిన హిందూ దేవాలయం, ఇది శాస్త్రీయ ద్రావిడ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మించబడింది. ఇది మతపరమైన తీర్థయాత్ర ప్రదేశం. ఈ ఆలయం అరేబియా సముద్రం గోకర్ణ బీచ్ కు ఎదురుగా ఉంది. ఈ ఆలయం ప్రాణలింగాన్ని (ఆత్మలింగ లేదా శివలింగం అని కూడా పిలువబడే మనస్సు ద్వారా సంగ్రహించగల దేవుని వాస్తవికత) దైవంగా పూజించబడుతుంది.  Subramuniyaswami S. S. Dancing with Siva: Hinduism's Contemporary Catechism Himalayan Academy Publications 2003 p. 847  Accessed 28 October 2010.Abram D. Rough Guide to Goa Rough Guides 2003 p. 234 - 237.  Accessed 27 May 2010.Tourist Guide to Karnataka Sura Books p. 61 - 62  Accessed 27 May 2010. ప్రస్తుతం, ఈ ఆలయ పరిపాలనా బాధ్యతను భారత సుప్రీంకోర్టు రిటైర్డ్ జస్టిస్ బి. ఎన్. శ్రీకృష్ణ అధ్యక్షతన ఒక పర్యవేక్షణ కమిటీ నిర్వహిస్తోంది. 6వ, 7వ శతాబ్దాలలో నయనార్లు అని పిలువబడే 63 మంది సాధువులు రాసిన పవిత్ర తమిళ శైవ గ్రంథం తేవరంలో వివరించిన 275 పాడల్ పెట్రా స్థలాలలో ఇది ఒకటి.

 పరిచయం 
కర్ణాటకలోని ఏడు పవిత్రమైన ముక్తిక్షేత్రాలలో ఈ ఆలయం ఒకటి. కర్ణాటకలోని చాలా మంది హిందువులు మరణించిన వారి కోసం మరణ సంస్కారాలు చేసే ప్రదేశం ఇది. కర్ణాటకలోని మరో ఆరు ముక్తిక్షేత్రాలు ఉడిపి, కొల్లూరు, సుబ్రహ్మణ్య, కుంభసి, కోటేశ్వర, శంకరనారాయణ వద్ద ఉన్నాయి. Karnataka Vision website. Accessed 27 May 2010. శాస్త్రీయ సంస్కృత రచయిత కాళిదాసు తన 4వ శతాబ్దపు రచన రఘువంశలో "గోకర్ణ ప్రభువు" గురించి ప్రస్తావించారు. 

ఈ ఆలయం పెద్ద పుణ్యక్షేత్రాల సముదాయం. ఇందులో ఎక్కువ భాగం తరువాతి విజయనగర కాలం (ఐడి1) కి చెందినది. 

1676లో, ఒక ఆంగ్ల యాత్రికుడు అయిన ఫ్రైయర్, మహా శివరాత్రి పండుగ సందర్భంగా గోకర్ణను సందర్శించి దాని గురించి వివరంగా రాశాడు.

 స్థానం 
ఈ ఆలయం భారతదేశ పశ్చిమ తీరంలో, కార్వార్ నగరానికి సమీపంలో అరేబియా సముద్రం ఒడ్డున ఉంది. ఇది ఉత్తర కన్నడ (లేదా ఉత్తర కన్నడ జిల్లా) లోని గోకర్ణ పట్టణంలో ఉంది.

గోకర్ణ గంగవల్లి, అగనాషిని నదుల మధ్య ఉంది. Sri Gokarna website. Accessed 27 May 2010.

 పురాణం 
కుడి|thumb|కాంప్లెక్స్ లోపల నుండి ఆలయం కనిపిస్తుంది.
ఈ ఆలయం యొక్క పురాతన పురాణం, లంకకు రాజు అయిన రామాయణం లోని పాత్ర  రావణుడిని మహాబలేశ్వర్ ఆలయంలో దేవతగా ఉన్న శివలింగానికి మాత్రమే కాకుండా గోకర్ణ యొక్క భద్రా కాళి ఆలయానికి కూడా అనుసంధానిస్తుంది. ఈ పురాణం ఈ ప్రదేశం పేరు "గోకర్ణ" యొక్క శబ్దవ్యుత్పత్తిని కూడా అందిస్తుంది.Gupta B. A. Hindu holidays and ceremonials: with dissertations on origin folklore and symbols Asian Educational Services 1994. p 13 - 16  Accessed 27 May 2010.

శివుడి యొక్క దృఢ భక్తుడైన రావణుడి తల్లి తన కుమారుడికి శ్రేయస్సు తీసుకురావడానికి శివలింగాన్ని పూజిస్తోంది. ఈ ఆరాధన పట్ల అసూయపడిన స్వర్గపు ప్రభువైన ఇంద్రుడు శివలింగాన్ని దొంగిలించి సముద్రంలో పడేశాడు. శివుడి భక్తి ఆరాధనకు అంతరాయం కలిగించడంతో రావణుడి తల్లి నిరాహార దీక్ష చేసింది.

అప్పుడు రావణుడు తన తల్లికి తాను శివుని నివాసమైన కైలాస పర్వతానికి వెళ్లి, ప్రధాన ఆత్మలింగాన్ని కూడా ఆమె ఆరాధన కోసం తీసుకువస్తానని వాగ్దానం చేశాడు. అప్పుడు రావణుడు శివుడిని సంతోషపెట్టడానికి కైలాస పర్వతం వద్ద తీవ్రమైన తపస్సు చేసాడు.  అతడు శ్రావ్యమైన స్వరంలో శివుని (శివ తాండవ స్తోత్రం) స్తుతులు కూడా పాడాడు. అతను తన తలను కూడా కోసి, తన చర్మం, ప్రేగుల నుండి తీసిన దారాలతో ఒక వీణను తయారు చేశాడు. శివుడు సంతోషించి, ఆయన ముందు వచ్చి ఏదైనా వరాన్ని కోరుకొమ్మని అడిగాడు. రావణుడు ఆత్మలింగాన్ని తన వరంగా కోరుతున్నాడు. ఆత్మలింగాన్ని వరంగా ఇస్తూ శివుడు అది  భూమిపై ఎక్కడ ఉంచినా, అది ఎప్పటికీ ఆ స్థానంలోనే ఉండాలనే షరతు విధించాడు. ఆ ఆత్మ లింగాన్ని ఎవరూ దొంగిలించలేరు లేదా తొలగించలేరు అనే రావణుడి కోరిక ప్రకారం శివుడు అతనికి వరం ఇవ్వడానికి అంగీకరిస్తాడు. రావణుడు తన వరాన్ని పొందిన తరువాత తిరిగి లంకకు తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించాడు.

రావణుడు గోకర్ణకు దగ్గరవుతుండగా, విష్ణువు సూర్యాస్తమయం రూపాన్ని ఇవ్వడానికి సూర్యుడిని కప్పివేస్తాడు. రావణుడు ఇప్పుడు తన సూర్యాస్తమయ సమయంలో నిర్వహించవలసిన ఆచారాలను చేయవలసి వచ్చింది, కానీ చేతిలో ఆత్మలింగం ఉన్నందున, అతను అలా చేయలేడని ఆందోళన చెందాడు. ఈ సమయంలో, ఒక బ్రాహ్మణ బాలుడి మారువేషంలో గణేశుడు అతనిని అడ్డుకున్నాడు. రావణుడు తన ఆచారాలను చేసే వరకు ఆత్మ లింగాన్ని పట్టుకోవాలని అభ్యర్థించి, దానిని నేలపై ఉంచవద్దని కోరాడు. రావణుడిని మూడుసార్లు పిలుస్తానని, ఆ సమయంలో రావణుడు తిరిగి రాకపోతే ఆత్మ లింగాన్ని నేలపై ఉంచుతానని గణేశుడు అతనితో ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.

గణేశుడు మూడుసార్లు వేగంగా పిలిచాడు, కాని రావణుడు నిర్ణీత సమయంలో రాలేకపోయాడు. రావణుడు తిరిగి రావడానికి ముందే గణేశుడు ఆత్మలింగాన్ని నేలపై ఉంచి, రావణుడిని మోసగించి, తన ఆవులతో పాటు ఆ ప్రదేశం నుండి అదృశ్యమయ్యాడు. అప్పుడు రావణుడు భూగర్భంలోకి వెళ్తున్న ఏకైక ఆవును వెంబడించాడు. అయితే, ఆవుకు చెవి తప్ప మిగిలిన భాగం నేల కింద అదృశ్యమైనందున అతను ఆవుకు చెవిని పట్టుకోగలిగాడు. ఇప్పుడు శిలా  రూపంలో కనిపించే ఈ చెవి ఈ ప్రదేశానికి "గోకర్ణ" అనే పేరును ఇచ్చింది. "గోకర్ణ" అనే పదానికి "ఆవు చెవి" అని అర్ధం, సంస్కృతంలో గో అంటే "ఆవు",  కర్ణ అంటే "చెవి". Karnataka Vision website. Accessed 27 May 2010.

అప్పుడు, రావణుడు శివలింగాన్ని పైకి ఎత్తడానికి చాలా ప్రయత్నించాడు, కానీ అది గట్టిగా స్థిరంగా ఉన్నందున ఆ ప్రయత్నం విఫలమైంది. ఆ తరువాత రావణుడు మూర్ఛపోయాడు, అతను "మహాబలేశ్వర్" (ఆత్మలింగ సర్వశక్తిమంతుడు అని అర్థం) అనే పేరును ఇచ్చాడు. ఈ విధంగా, పురాణం ప్రకారం, ఈ ప్రదేశం ఇప్పుడు మూడు దైవిక అస్తిత్వాలను కలిగి ఉంది.  గోకర్ణ, ఆవు చెవి, మహాబలేశ్వర్ ఆలయంలో దేవతగా ఉన్న ఆత్మలింగ లేదా శివలింగం, భద్రకాళి దేవత, ఇవన్నీ ఇప్పుడు గోకర్ణకు అంతర్భాగమైన దైవిక ప్రార్థనా స్థలాలు.

 ఆలయ నిర్మాణం 
160x160px200x200pxఎడమః గోకర్ణ మహాబలేశ్వర్ ఆలయంలోని ద్రవిడ శైలి గోపురం. కుడివైపుః గోకర్ణలోని మహాబలేశ్వర్ ఆలయం యొక్క ప్రదక్షిణాపథ్ (ప్రదక్షిణ మార్గం).ఈ ఆలయాన్ని ద్రవిడ నిర్మాణ శైలిలో గ్రానైట్ తో నిర్మించారు. 'ఆత్మలింగ' ఆలయంలో చదరపు సాలిగ్రామ పీఠం (పెడెస్టాల్) పై ప్రతిష్ఠించబడింది. పీఠం మధ్యలో ఒక చిన్న రంధ్రం ఉంది, దాని నుండి భక్తులు ఆత్మలింగం పైభాగాన్ని చూడవచ్చు.

భారతీయులు కానివారితో సహా (పాశ్చాత్య మూలాలు కలిగిన) అభ్యాస హిందువులు గర్భగుడి లోకి ప్రవేశించి శివలింగాన్ని చూడటానికి అనుమతించబడరు.

 పండుగ 
శివరాత్రి పండుగ, శివుడు, పార్వతి దేవి కలయికను గోకర్ణలో మాఘ మాసంలో కృష్ణ పక్షం యొక్క 14 వ రోజున జరుపుకుంటారు, ఫిబ్రవరి లేదా మార్చిలో వస్తుంది, ఈ ఆలయాన్ని చాలా పెద్ద సంఖ్యలో యాత్రికులు సందర్శిస్తారు. పండుగ సమయంలో, ఒక రథయాత్ర (పెద్ద చెక్క రథంలో ఊరేగింపు) నిర్వహించబడుతుంది. శివుడు తో పాటు ఇతర దేవతల చిత్రాలు ఒక రథంలో స్థాపించబడ్డాయి, వీటిని భక్తులు, డ్రమ్ బ్యాండ్లతో కలిసి పట్టణం గుండా లాంఛనంగా లాగుతారు. రథ యాత్ర ప్రధాన మార్కెట్ వీధి చివరలో ఉన్న శ్రీ మహా గణపతి ఆలయం నుండి ప్రారంభమవుతుంది, దీనిని "కార్ స్ట్రీట్" అని కూడా పిలుస్తారు. Sri Gokarna website. Accessed 27 May 2010.

 మూలాలు 

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:శివాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటకలోని శివాలయాలు
Category:కర్ణాటక సంస్కృతి
Category:ఉత్తర కన్నడ జిల్లాలోని హిందూ దేవాలయాలు
Category:కర్ణాటకలోని శివాలయాలు
వర్గం:పాడల్ పేట్ర క్షేత్రాలు
Category:108 శివాలయాలు