ఈస్టర్న్ ఎయిర్ కమాండ్ (ఇండియా)

భారత వైమానిక దళానికి చెందిన ఐదు ఆపరేషనల్ కమాండులలో ఈస్టర్న్ ఎయిర్ కమాండ్ ఒకటి. దీని ప్రధాన కార్యాలయం మేఘాలయ రాష్ట్రం లోని షిల్లాంగ్ లో ఉంది. ఈ కమాండు, 1958 మే 27న నంబర్ 1 ఆపరేషనల్ గ్రూప్ గా ప్రారంభమయింది. తూర్పు సరిహద్దుల రక్షణకు ప్రాధాన్యత పెరగడంతో కోల్ కత్తా లోని ఫోర్ట్ విలియమ్ వద్ద ఉన్న రాణికుతిర్ వద్ద ఇది స్థాపించ బడింది. 1959 డిసెంబర్ 1న ఆపరేషనల్ గ్రూప్ ని, కమాండ్ స్థాయికి అభివృద్ధి చేసారు. ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ కెఎల్ సోంధి, ఈ కమాండ్ కి మొదటి ఎ ఒ సి-ఇన్-సి గా నియమితులయ్యారు. 1962 భారత్ -చైనా యుద్ధం తరువాత, షిల్లాంగ్ లో పూర్తి స్థాయి కమాండును ఏర్పాటు చేయాలనే నిర్ణయం ఆమలు లోకి వచ్చింది. కమాండ్ బాధ్యత పరిధిలో ఇప్పుడు 11 రాష్ట్రాలున్నాయి. అంటే కాక నేపాల్, భూటాన్, చైనా, మయన్మార్, బంగ్లాదేశ్ యొక్క అంతర్జాతీయ సరిహద్దులు కలిపి మొత్తం 6300 కిలోమీటర్ల ఉమ్మడి సరిహద్దు ఈ కమాండు పరిధిలో ఉంది. ఈస్టర్న్ ఎయిర్ కమాండ్ కి ఇప్పుడు, చబువా, గౌహతి, బాగ్ డోగ్రా , బరాక్ పూర్ , హాసిమారా, జోర్హత్, కలైకుండ, తేజ్ పూర్ వద్ద శాశ్వత వైమానిక స్థావరాలు ఉన్నాయి. ప్రారంభ దశలో ఈస్టర్న్ ఎయిర్ కమాండ్ లో మిగ్-21, మిగ్-27 యుద్ధ విమానాలతో, గ్రౌండ్ అటాక్ స్క్వాడ్రన్లతో, గగనతల రక్షణ స్క్వాడ్రన్లు ఉన్నాయి, కాల క్రమాన ఎస్ యు 30 యం కె 1 , రాఫెల్ యుద్ధ విమానాలను వినియోగిస్తోంది. ఈస్టర్న్ ఎయిర్ కమాండ్‌, "సమరేషు పరాక్రమ" అనే సంస్కృత శబ్దాన్ని నినాదంగా తీసుకుంది. డని తెలుగు అర్థం యుద్ధంలో పరాక్రమం అని .

 విధులు , కార్యకలాపాలు 
తూర్పు వైమానిక దళానికి శాంతి కాలం, యుద్ధకాలం రెండింటి లోనూ కీలక పాత్ర నిర్వహిస్తుంది. యుద్ధ పరిస్థితులలో, కమాండ్ ప్రత్యర్ధి వైమానిక శక్తి పై ప్రతి దాడులు నిర్వహించడం, స్థల సేన లకు, పారా-మిలిటరీ దళాలకు, దాడి లో మద్దత్తు ఇవ్వడం , దీని ప్రధాన కర్తవ్యం . శాంతికాలంలో , ప్రకృతి విపత్తు లు సంభవించినప్పుడల్లా కమాండ్ సహాయక చర్యలు చేపడుతుంది. . ఒరిస్సాలో సూపర్ సైక్లోన్ తరువాత జరిగిన సహాయక చర్యలలో విస్తృతంగా పాల్గొంది. అస్సాం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లలో వరదల సమయంలో సహాయ సామాగ్రిని అందించింది.

ఈ కమాండ్ కార్యకలాపాలు మూడు ప్రధాన విభాగాలుగా విభజింపబడ్డాయి. అవి, అపరేషన్లు , నిర్వహణ, పరిపాలన. తూర్పు వాయు కమాండ్ క్రింద ఉన్న యుద్ధ విమానాల స్క్వాడ్రన్లలో మిగ్ వేరియంట్లు ఉంటాయి. పైలట్లు నిరంతర శిక్షణ పొందుతూ అపరేషనల్ సిద్ధతను కొనసాగిస్తారు. .

ఎగువ అస్సాం లోని , బ్రహ్మపుత్ర నది ఉత్తర తీరం లో ఉన్న తేజ్ర్ పూర్ వద్ద, కొత్తగా నియమితులయిన యుద్ధ విమాన పైలట్లకు ప్రాధమిక శిక్షణ అందించబడుతుంది. విజయవంతంగా పూర్తి చేసిన తరువాత భారతీయ వాయు సేన లోని వివిధ యుద్ధ స్క్వాడ్రన్లలో నియమితులవుతారు. . ఈస్టర్న్ ఎయిర్ కమాండ్ యొక్క యుద్ధ విమానాలలో ఎక్కువ భాగం మిగ్-21 , మిగ్-27 (బహదూర్) ఉండేవి. తరువాత వాటి స్థానంలో ఎస్యు-30 ఎంకెఐలు, డసాల్ట్ రాఫెల్స్ ఉన్నాయి. 

తూర్పు వైమానిక దళం యొక్క రవాణా విమానాలు,హెలికాప్టర్లు ఈశాన్య భారతదేశానికి కీలకం. కొండ ప్రాంతాల భూ భాగ స్వరూపం కారణంగా ప్రామాణిక రన్ వే నిర్మాణాన్ని పరిమితం చేస్తుంది. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని మారుమూల, చేరుకోలేని ప్రాంతాలలో మెంచుహా, విజయనగరం, టుటింగ్ వంటి ప్రదేశాలలో గిరిజన స్థావరాలు పూర్తిగా వైమానిక దళం ద్వారాచేయబడిన సరఫరాల పై ఆధార పడతాయి. రోగులను, జబ్బుతో ఉన్నవారిని, తరలించడానికి కూడా ఈ విమానాలపై ఆధారపడతారు. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని ,రెండు- మూడు వేల జనాభా కలిగిన సుమారు పది గిరిజన స్థావరాల సమ్మేళనం అయిన అనిని అన్న జిల్లా పూర్తిగా వాయు నిర్వహణలో ఉన్న ప్రపంచం లోనే ఏకైక జిల్లా.

అడ్వాన్స్‌డ్ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్స్ నుంచి విమానాలు నడపడం ఈ కమాండ్ పైలట్ల ప్రత్యేక నైపుణ్యంగా నిలిచింది. ఇవి సాధారణ రన్‌వే పొడవులో మూడో వంతు మాత్రమే కలిగి ఉంటాయి. వాతావరణ మార్పులు ఈ ఆపరేషన్లను మరింత సవాలుగా మారుస్తాయి.పైలట్లు ముందస్తు ల్యాండింగ్ మైదానాల నుండి (సాధారణ రన్వే పొడవులో మూడింట ఒక వంతు మాత్రమే ఉన్న ఎ ల్ జీ నుండి పనిచేస్తారు, ప్రత్యేకమైన, ఏక-దిశాత్మక విధానాన్ని కలిగి ఉంటారు . మనిషి , యంత్రం రెండూ వారి సామర్థ్యాల పరిమితులకు విస్తరించబడ్డాయి.

ఈస్టర్ ఎయిర్ కమాండ్ యొక్క బాధ్యతలలో హెలికాప్టర్ కార్యకలాపాలు కూడా కీలక భాగంగా ఉన్నాయి. ఈ మారుమూల చేరుకోలేని భూభాగాన్ని చేరడానికి పైలట్లకు, గత ఐదు దశాబ్దాలుగా పొందిన అనుభవం బాగా గ్రహించుకున్నారు. విపత్తు, కలహాలు సమయంలో పౌర జనాభాకు ఉపశమనం కలిగించడంలో, సహాయం చేయడంలో ఈస్టర్న్ ఎయిర్ కమాండ్ యొక్క సహకారం నిబద్ధత, ధైర్యం, అంకితభావం ఒక పొగడని గాథ.

 యుద్ధ లో కమాండు పాత్ర 
1962 చైనా-భారత యుద్ధం, 1971 ఇండో-పాక్ యుద్ధాలలో తూర్పు వైమానిక దళం ప్రధాన భాగస్వామిగా ఉంది.

తూర్పు వైమానిక ఆజ్ఞ 1962 భారత–చైనా యుద్ధంలో ముఖ్యమైన పాత్ర నిర్వహించింది. ఈ యుద్ధ సమయంలో రవాణా మద్దతు మిషన్లు ప్రధానంగా నిర్వహించబడ్డాయి. డకొటా, కేరిబూ విమానాల ద్వారా సైనిక సరఫరాలు చేరవేయబడ్డాయి. గూఢచర్య మిషన్లు, గాయపడిన సైనికుల తరలింపు కార్యకలాపాలు హెలికాప్టర్ల ద్వారా నిర్వహించబడ్డాయి.

1971 భారత–పాక్ యుద్ధంలో ఈ కమాండు, దాడి ఆపరేషన్లు, సరఫరా ఆపరేషన్లలో కీలకంగా పాల్గొంది. బోయ్రా వద్ద తొలి వైమానిక ఘర్షణ నుంచి టంగైల్లో విమానాల ద్వారా సైనికుల ని దింపడం వరకు ఈ కమాండ్ పాత్ర విశేషంగా నిలిచింది. త్రిపురా ప్రాంతంలోని హెలికాప్టర్ స్థావరాల నుంచి శత్రు రేఖల వెనుక దాడి మిషన్లు నిర్వహించబడ్డాయి. 

కలైకుండ వైమానిక స్థావరం, తూర్పు వైమానిక కమాండు లోని అత్యంత పురాతనమైనది. ప్రారంభ దశ నుంచి ఇది వ్యూహాత్మకంగా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఈ స్థావరం చరిత్ర కాలక్రమంలో విస్తృతంగా లిఖితపూర్వకంగా నమోదు చేయబడింది.

 సంస్థాగత నిర్మాణం 
తూర్పు వైమానిక కమాండు స్క్వాడ్రన్లు 2015 నాటికి ఇలా ఉన్నాయి :
స్క్వాడ్రన్బేస్పరికరాలుగమనికలునెం. 43 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్జోర్హాట్ వైమానిక దళం స్టేషన్ఏఎన్-32నెం. 10 వింగ్నెం. 129 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్జోర్హాట్ వైమానిక దళం స్టేషన్ఎంఐ-17నెం. 10 వింగ్నెం. 2 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్తేజ్పూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్సుఖోయ్-30 ఎంకెఐనెం. 11 వింగ్నెం. 106 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్తేజ్పూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్సుఖోయ్-30 ఎంకెఐనెం. 11 వింగ్నెం. 115 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్తేజ్పూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్హెచ్ఏఎల్ ధ్రువ్నెం. 11 వింగ్నెం. 101 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్హాసిమారా వైమానిక దళం స్టేషన్డసాల్ట్ రాఫెల్నెం. 16 వింగ్నెం. 102 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్చబువా ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్సుఖోయ్-30 ఎంకెఐNo.14 వింగ్హెలికాప్టర్ యూనిట్చబువా ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ఎంఐ-8నెం. 14 వింగ్హెలికాప్టర్ యూనిట్చబువా ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ఎంఐ-17నెం. 14 వింగ్నెం. 59 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్మౌంటైన్ షాడో ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్అవ్రో 748Mనెం. 19 వింగ్నెం. 118 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్మౌంటైన్ షాడో ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ఎంఐ-8నెం. 19 వింగ్నెం. 142 ఎస్ఎస్ఎస్ ఫ్లైట్, ఐఎఎఫ్బాగ్డోగ్రా వైమానిక దళం స్టేషన్హెచ్ఏఎల్ చేతక్నెం. 20 వింగ్నెం. 110 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్కుంభీర్గ్రామ్ వైమానిక దళం స్టేషన్ఎంఐ-8నెం. 22 వింగ్నెం. 127 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్మోహన్ బారి ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ఎంఐ-17నెం. 42 వింగ్నెం. 128 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్మోహన్ బారి ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ఎంఐ-17నెం. 42 వింగ్నెం. 87 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ అర్జన్ సింగ్సి-130జెనెం. 31 వింగ్

 ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ లు 
+ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ ల జాబితార్యాంక్పేరు.నుండి.కు.ఎయిర్ వైస్ మార్షల్కుందన్ లాల్ సోంధీకన్వర్ జస్వంత్ సింగ్శివదేవ్ సింగ్రామస్వామి రాజారాంమినూ మెర్వాన్ ఇంజనీర్యశ్వంత్ వినాయక్ మాల్సేరంజన్ దత్ఎయిర్ మార్షల్హిరేంద్ర నాథ్ ఛటర్జీహరి చంద్ దివాన్మారిస్ బార్కర్లాల్ సింగ్ గ్రేవాల్లక్ష్మణ్ మాధవ్ కత్రేమాల్కం షిర్లీ డుండాస్ వోల్లెన్డగ్లస్ జార్జ్ కింగ్-లీమినూ జహంగీర్ దోతివాలాకపిల్ దేవ్ చద్దామన్ మోహన్ సిన్హారాజేంద్ర కుమార్ ధావన్బ్రిజేష్ ధార్ జయాల్దుష్యంత్ సింగ్జనక్ కపూర్పృథ్వీ సింగ్ బ్రార్కృష్ణన్ నారాయణ్ నాయర్సతీష్ గోవింద్ ఇనామ్దార్అవినాష్ దేవదాత జోషిఫాలి హోమి మేజర్ప్రణబ్ కుమార్ బార్బోరాశివ కుమార్ భాన్క్రిషన్ కుమార్ నోవర్సింహకుట్టి వర్థమాన్రవికాంత్ శర్మరాకేష్ కుమార్ జాలీశిరీష్ బాబన్ డియోచంద్రశేఖర్ హరి కుమార్అనిల్ ఖోస్లారఘునాథ్ నంబియార్రాజీవ్ దయాల్ మాథుర్అమిత్ దేవ్దిలీప్ కుమార్ పట్నాయక్సుజీత్ పుష్పాకర్ ధర్కర్సూరత్ సింగ్ఇందర్పాల్ సింగ్ వాలియానిటారుగా

 విమానాలు 

 సుఖోయ్ ఎస్ యు -30 ఎంకేఐ
 మిల్ ఎంఐ-17
 మిల్ ఎంఐ-24
 అవ్రో 748 
 ఏఎన్-32 ( ఈ మధ్యనే ఆపి వేశారు )
 బీఏఈ హాక్
 లాక్హీడ్ సి-130జె సూపర్ హెర్క్యులస్
 డసాల్ట్ రాఫెల్

 ఇవి కూడా చూడండి 

 భారత వైమానిక దళం
 నెం. 22 స్క్వాడ్రన్, భారత వైమానిక దళం
 చైనా-భారత యుద్ధం
 తూర్పు పాకిస్తాన్ కార్యకలాపాలు 1971
 ఆపరేషన్ మేఘదూత్
 ఒరిస్సా సూపర్ సైక్లోన్

 బాహ్య లింకులు 
1965-1971 పాకిస్థాన్ తో యుద్ధాలు 

మేఘన హెలీలిఫ్ట్ 

 సూచనలు 

వర్గం:Short description is different from Wikidata
వర్గం:Articles with short description
వర్గం:Articles containing Sanskrit-language text
వర్గం:భారతీయ వాయు సేన కమాండులు
వర్గం:భారతీయ వాయు సేన
వర్గం:మిలిటరీ కమాండులు
వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు