భారత ఆస్ట్రేలియా సంబంధాలు

ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశం మధ్య సుస్థిరమైన దౌత్య సంబంధాలు ఉన్నాయి. రెండూ బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో భాగమైనందున రెండు దేశాల మధ్య "సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం" ఉంది. రెండూ కామన్వెల్త్ దేశాల సభ్యులు, రాజకీయ, ఆర్థిక, భద్రత, భాషా, క్రీడా సంబంధాలు ఉన్నాయి. బలమైన వాణిజ్యం & వలసలతో పాటు, సంస్కృతి, కళలు, సంగీతం, క్రికెట్, టెన్నిస్, బ్యాడ్మింటన్ వంటి వాణిజ్య & అంతర్జాతీయ క్రీడలు రెండు దేశాల మధ్య బలమైన సాంస్కృతిక సంబంధంగా ఉద్భవించాయి. ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశం మధ్య సైనిక సహకారంలో భాగంగా, ఉమ్మడి నావికా కసరత్తులు AUSINDEX జరుపుతాయి. రెండు దేశాలు క్వాడ్‌లో భాగం. ఈ సంబంధానికి ఆస్ట్రేలియా విదేశాంగ వ్యవహారాల పోర్ట్‌ఫోలియోలోని ప్రభుత్వ కేంద్రం అయిన సెంటర్ ఫర్ ఆస్ట్రేలియా-ఇండియా రిలేషన్స్ మద్దతు ఇస్తుంది.

 +చరిత్ర 

 1788 కి ముందు 
ఇటీవలి అధ్యయనం ప్రకారం, స్థానిక భారతీయులు, స్వదేశీ ఆస్ట్రేలియన్లలో DNA, భాషాభివృద్ధి ల ఆధారంగా, దాదాపు 4,000 నుండి 5,000 సంవత్సరాల క్రితం, ఆస్ట్రేలియాలో వలసరాజ్యాల ఏర్పాటుకు చాలా ముందు, భారతీయులు ఆస్ట్రేలియాకు వలసలు జరిపినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.

 1788–1947: వలసరాజ్యాల యుగం 
1788లో ఆస్ట్రేలియాలో యూరోపియన్లు స్థిరపడిన వెంటనే ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశాల మధ్య సంబంధాలు ప్రారంభమయ్యాయి. న్యూ సౌత్ వేల్స్ శిక్షాస్మృతి కాలనీ స్థాపన తర్వాత, కాలనీతో జరిగే వాణిజ్యాలను బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ నియంత్రించింది. అయితే దాన్ని ఉల్లంఘనలు కూడా ఎడాపెడా జరిగాయి. భారతదేశంలో నిర్మించిన ఒక ఓడ, కొత్తగా సిడ్నీ కోవ్ అని పేరుమార్చుకుని, కలకత్తా నుండి రమ్ సరుకుతో ఆస్ట్రేలియాకు బయలుదేరింది. అది టాస్మానియాకు దూరంగా నిలిచిపోయింది. 12 మంది భారతీయ లష్కర్లతో కూడిన సిబ్బంది, సా.శ. 1796 లో, ప్రారంభంలో ఒక పొడవైన పడవపై రోయింగ్ చేసుకుంటూను, ఆ తరువాత నడుచుకుంటూను, టాస్మానియా నుండి సిడ్నీ వెళ్ళారు. చివరికి ఒక భారతీయుడు, ఇద్దరు బ్రిటిష్ నావికులు మాత్రమే ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు.

పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియా పట్టణం ఆస్ట్రాలిండ్ (1841లో స్థాపించబడింది) అనేది ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశం పేర్లతో కూడిన పోర్ట్‌మాంటూ పదం.  మంగళూరు అనే పేరుతో నగరం భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియా రెండింటిలోనూ ఉంది (మంగళూరు, కర్ణాటక, మంగళూరు, విక్టోరియా, మంగళూరు, టాస్మానియా, మంగళూరు, క్వీన్స్‌ల్యాండ్).  19వ శతాబ్దం చివరిలో బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ కోసం, ఆస్ట్రేలియా పట్టణాలైన సెర్వాంటెస్, నార్తాంప్టన్, మదురా (1876లో స్థాపించబడింది) లలో అశ్వికదళ గుర్రాలను పెంచారు.  ఈ గుర్రాలను వాయవ్య సరిహద్దు ప్రావిన్స్ (ఇప్పుడు పాకిస్తాన్ )లో ఉపయోగించారు.

తొలి కాలనీలలో, భారతీయులను ఆస్ట్రేలియాకు కార్మికులుగా, గృహ కార్మికులుగా తీసుకువచ్చారు. సమాఖ్య ఏర్పడ్డాక, వలసలు తగ్గాయి. శ్వేతజాతి ఆస్ట్రేలియా విధానం వచ్చిన తరువాత, ముఖ్యంగా కార్మిక కొరత కాలంలో, క్రమంగా వలసలు పెరిగాయి.వూల్గూల్గా లోకి వెళ్ళిన సిక్కులు దీనికి ఒక ఉదాహరణ.

1901లో ఆస్ట్రేలియన్ కాలనీలు సమాఖ్యగా ఏర్పడిన తర్వాత భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియా వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులకు ముఖ్యమైన గమ్యస్థానంగా కొనసాగింది. ఆస్ట్రేలియా నుండి గణనీయమైన పరిమాణంలో బంగారం, వెండిని కూడా భారతదేశం దిగుమతి చేసుకుంది. 1930లలో, ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వ తూర్పు వాణిజ్య సలహా కమిటీ ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశం మధ్య వాణిజ్యాన్ని అంచనా వేసి, ప్రత్యక్ష షిప్పింగ్ సేవ లేకపోవడం వల్ల అది దెబ్బతింటోందని కనుగొంది. బ్రిటిష్ ఇండియా స్టీమ్ నావిగేషన్ కంపెనీ భారతదేశం నుండి ఆస్ట్రేలియాకు జనపనారను మోసుకెళ్లి ఆస్ట్రేలియన్ గుర్రాలతో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చే పరోక్ష సేవను అందించింది. ఇంపీరియల్ ప్రిఫరెన్స్ వర్తించనందున భారతదేశం లోని అధిక దిగుమతి సుంకాల కారణంగా కూడా వాణిజ్యం దెబ్బతింది. 1930ల మధ్యలో భారతదేశానికి ఆస్ట్రేలియన్ ఎగుమతులు ఏటా దాదాపు £800,000 (2022 ధరల ప్రకారం $88 మిలియన్లు) 

1939 డిసెంబరులో మెన్జీస్ ప్రభుత్వం భారతదేశంలో ఆస్ట్రేలియా మొదటి అధికారిక వాణిజ్య ప్రతినిధిగా రాయ్ గొల్లన్‌ను కలకత్తాలో నియమించింది. తరువాత న్యూఢిల్లీలో అసిస్టెంట్ ట్రేడ్ కమిషనర్‌ను నియమించారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో తూర్పు గ్రూప్ సప్లై కౌన్సిల్‌లో ఆస్ట్రేలియన్ ఆసక్తులు కూడా ప్రాతినిధ్యం వహించాయి, "1940లలో భారతదేశంలో దృఢమైన ఆస్ట్రేలియన్ ఉనికిని" స్థాపించాయి. 1944లో, బ్రిటిషు ప్రధాన మంత్రి విన్స్టన్ చర్చిల్ ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వ మాజీ మంత్రి రిచర్డ్ కేసీని బెంగాల్ గవర్నర్‌గా నియమించాడు.

 1947–ప్రస్తుతం: భారత స్వాతంత్ర్యం తర్వాత 
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత, బెన్ చిఫ్లీ నేతృత్వం లోని ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం కమ్యూనిజానికి వ్యతిరేకంగా వ్యవహరించడానికి గాను, భారతదేశ స్వాతంత్ర్యానికి మద్దతు ఇచ్చింది.  తరువాత, రాబర్ట్ మెంజీస్ ఆధ్వర్యంలో, ఆస్ట్రేలియా కామన్వెల్త్ దేశాలలో భారతదేశాన్ని రిపబ్లిక్‌గా చేర్చుకోవడానికి మద్దతు ఇచ్చింది. 1950లో, మెంజీస్ భారతదేశాన్ని సందర్శించాడు. అతడు భారతదేశాన్ని సందర్శించిన మొదటి ఆస్ట్రేలియా ప్రధానమంత్రి. అక్కడ అతను గవర్నర్ జనరల్ చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారి, ప్రధాన మంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూలతో సమావేశమయ్యాడు.

కొలంబో ప్రణాళికలో భాగంగా,  1950లు, 1960లలో చాలా మంది భారతీయ విద్యార్థులు ఆస్ట్రేలియాకు వచ్చి చదువుకోవడానికి స్పాన్సర్‌షిప్ అందుకున్నారు. 1960ల చివరలో ఆంక్షల సడలింపు కారణంగా భారతీయులు, ముఖ్యంగా నిపుణులు, ఆస్ట్రేలియాకు వలస వెళ్లడం పెరిగింది. 2011–12లో, భారతీయులు ఆస్ట్రేలియాకు శాశ్వత వలసలకు అతిపెద్ద వనరు. 2017లో ఆస్ట్రేలియాలో దాదాపు 60,000 మంది భారతీయులు విద్యార్థి వీసాపై ఉన్నారు. భారతీయ విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులకు ఆస్ట్రేలియా రెండవ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన గమ్యస్థానం.

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత ఆస్ట్రేలియా, భారత పాకిస్తాన్ రెండింటితోనూ సంబంధాలను కొనసాగించింది. 2007 లో పాకిస్తాన్‌కు చేసిన 50 మిరాజ్ ఫైటర్ జెట్‌లు, విడిభాగాలు వంటి రక్షణ అమ్మకాలపై భారతదేశం కొంత ఆందోళన తెలిపింది.

2020 లో ఆస్ట్రేలియా, భారత గూఢచారులను దేశం నుండి వెళ్ళకొట్టిందని 2024 ఏప్రిల్ 30 న మీడియాలో వార్తలు వచ్చాయి.  

2024 నవంబరు 4న, ఎస్. జైశంకర్, జెన్నెట్ యంగ్ లు సంయుక్తంగా బ్రిస్బేన్‌లో కొత్త భారత కాన్సులేట్‌ను ప్రారంభించారు.

 దౌత్య సంబంధాలు 
భారతదేశం మొట్టమొదట 1941లో సిడ్నీలో ఒక వాణిజ్య కార్యాలయాన్ని స్థాపించింది. ప్రస్తుతం కాన్‌బెర్రాలోని భారత హైకమిషనర్‌లో హైకమిషనర్, సిడ్నీ, పెర్త్, మెల్‌బోర్న్‌లలో కాన్సులేట్ జనరల్‌లు భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు. ఆస్ట్రేలియాకు భారతదేశంలోని న్యూఢిల్లీలో హైకమిషన్, ముంబై, చెన్నైలలో కాన్సులేట్‌లు ఉన్నాయి.  2018 ప్రారంభంలో, భారతదేశం అభివృద్ధి చెందుతున్న మైనింగ్ రంగంతో వ్యాపారాన్ని ప్రోత్సహించడానికి కోల్‌కతాలో కాన్సులేట్ జనరల్‌ను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.  

రెండూ కామన్వెల్త్ దేశాల సభ్యులు మాత్రమే కాకుండా, రెండూ ఐక్యరాజ్యసమితి వ్యవస్థాపక సభ్యులు కూడా. ఇండియన్ ఓషన్ రిమ్ అసోసియేషన్ ఫర్ రీజినల్ కోఆపరేషన్, ఆసియాన్ రీజినల్ ఫోరం వంటి ప్రాంతీయ సంస్థలలో సభ్యులు కూడా.

భారతదేశం, పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనాల మధ్య దౌత్య వివాదాలకు లోనవుతున్న అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌పై భారతదేశ వైఖరికి ఆస్ట్రేలియా సాంప్రదాయకంగా మద్దతు ఇస్తుంది. 2023లో, అప్పటి భారతదేశంలోని ఆస్ట్రేలియా హైకమిషనర్ బారీ ఓ'ఫారెల్ మాట్లాడుతూ అరుణాచల్ ప్రదేశ్ భారతదేశంలో అంతర్భాగం అని అన్నారు.

1978లో కామన్వెల్త్ ప్రభుత్వాధినేతల సమావేశంలో భారత ప్రధానమంత్రిని హత్య చేయడానికి జరిగిన విఫల ప్రయత్నం, సిడ్నీ హిల్టన్ హోటల్ బాంబు దాడి ఆ సమయంలో గణనీయంగా ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది.

శీతలయుద్ధ సమయంలో ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశం కొన్నిసార్లు భిన్నమైన వ్యూహాత్మక దృక్పథాలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, 2009 లో భద్రతా సహకారంపై ఉమ్మడి ప్రకటనతో సహా చాలా దగ్గరి భద్రతా సంబంధాలు ఏర్పరచుకున్నాయి.
2014లో టోనీ అబాట్ పర్యటన, అదే సంవత్సరం నరేంద్ర మోడీ ఆస్ట్రేలియా పర్యటన వంటి ప్రధాన మంత్రుల స్థాయి సందర్శనలు ఇరుదేశాల సంబంధాలను మెరుగుపరచాయి. మోడీ పర్యటన, 28 సంవత్సరాల తరువాత భారత ప్రధాన మంత్రి చేసిన మొదటి పర్యటన. 2017లో మాల్కం టర్న్‌బుల్ పర్యటన, సంబంధాలను ముందుకు తీసుకెళ్ళింది. ఈ పర్యటన సందర్భంగా, ముంబైలో, టర్న్‌బుల్ 2035 వరకు సంబంధాలను మార్గనిర్దేశం చేయడానికి స్వతంత్ర 'భారత ఆర్థిక వ్యూహాన్ని' ఏర్పాటు చేస్తానని ప్రకటించాడు.

ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన మంత్రి స్కాట్ మోరిసన్ 2020 జనవరిలో న్యూఢిల్లీ సందర్శించాల్సి ఉంది. కానీ ఆస్ట్రేలియాలో కార్చిచ్చుల కారణంగా దానిని వాయిదా వేశారు. తిరిగి మే నెలలో తలపెట్టిన పర్యటన, COVID-19 వ్యాప్తి కారణంగా నిలిచిపోయింది.

ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో దూకుడును పెంచడానికి చైనా పునరుద్ధరించిన ప్రయత్నాల నేపథ్యంలో ఆస్ట్రేలియాతో వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని విస్తరించాలని భావించిన ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ జూన్ 4న మోరిసన్‌తో తన మొదటి వర్చువల్ ద్వైపాక్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశాన్ని నిర్వహించాడు. కోవిడ్-19 మూలంపై ప్రపంచం దర్యాప్తు చెయ్యాలని కాన్‌బెర్రా పిలుపునిచ్చిన నేపథ్యంలో చైనా, ఆస్ట్రేలియాల మధ్య కొత్త ఉద్రిక్తతలు తలెత్తాయి. అలాగే 2020 లో భారతదేశ భూభాగంలోకి చైనా చొరబాట్లు జరిపింది. ఈ ఘటనల నేపథ్యంలో ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం జరిగింది. ప్రధానమంత్రి స్కాట్ మోరిసన్ "స్కోమోసా"లు ("స్కా"ట్ తయారుచేయించిన స"మోసా"లు) చేశాడు. వర్చువల్ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో, వారు తమ సైనిక కూటమిని బలోపేతం చేయడానికి కూడా చర్చలు జరిపారు.

2020 ఫిబ్రవరిలో, ఆస్ట్రేలియా ఇటీవలి కాలంలో తొలిసారిగా న్యూఢిల్లీకి హైకమిషనరుగా బారీ ఓ'ఫారెల్ AOని నియమించింది. దాంతో ఆస్ట్రేలియా-భారత సంబంధాల్లో అపారమైన వృద్ధి కాలం మొదలైంది. అయితే ఓ'ఫారెల్ తన పూర్వీకుడు హరీందర్ సిద్ధూ వదిలిపెట్టిన చోటే మొదలుపెట్టి విజయాలు పొందానని అంగీకరించాడు.  ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఓ'ఫారెల్ పదవీకాలం మొదటి అర్ధభాగంలో ఆస్ట్రేలియా-భారత సంబంధాల్లో అసమానమైన కార్యాచరణ జరిగింది: సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంపై సంతకం చేయడం; స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని (ECTA) ఆమోదించడం; ఆస్ట్రేలియా-భారత విదేశీ, రక్షణ మంత్రుల 2+2 మంత్రిత్వ సంభాషణను ప్రారంభించడం; మలబార్‌ సైనిక కసరత్తుల్లో ఆస్ట్రేలియా పునఃప్రవేశం; భారతదేశపు మిలన్ నావికాదళ కసరత్తులో ఆస్ట్రేలియా నేవీ భాగస్వామ్యం; వ్యూహాత్మక జాతీయ భద్రతా సైబరు సంభాషణ స్థాపన; ప్రారంభ ఆస్ట్రేలియా-భారతదేశం సర్క్యులర్ ఎకానమీ హ్యాకథాన్; ఆస్ట్రేలియా-భారత వ్యాపార మార్పిడి; భారత ఆర్థిక వ్యూహాన్ని రిఫ్రెష్ చేయడం వీటిలో కొన్ని.

ఓ'ఫారెల్ పదవీకాలంలో రెండు వైపులా ద్వైపాక్షిక పర్యటనలు జరిగాయి, వాటిలో: తొమ్మిది సంవత్సరాలలో భారత విదేశాంగ మంత్రి ఆస్ట్రేలియాకు చేసిన మొదటి పర్యటన (2022 ఫిబ్రవరి); ఒకే సంవత్సరంలో భారత విదేశాంగ మంత్రి ఆస్ట్రేలియాకు చేసిన మూడు సందర్శనలు (2022 ఫిబ్రవరి, 2022 అక్టోబరు, 2023 ఫిబ్రవరి);  2022 మే 2023 జూలై మధ్య పన్నెండు మంది ఆస్ట్రేలియన్ మంత్రులు భారతదేశ సందర్శనలు, 2022 జూన్లో ఆస్ట్రేలియా ఉప ప్రధాన మంత్రి, రక్షణ మంత్రి మార్లెస్ చేసిన చారిత్రాత్మక మొదటి పర్యటన.  ఓ'ఫారెల్ న్యూఢిల్లీ నుండి బయలుదేరినప్పుడు, ఇండియా ఫౌండేషన్‌తో సహా అనేక ప్రముఖ భారతీయ థింక్ ట్యాంకులు ఆయనకు వీడ్కోలు కార్యక్రమాలు నిర్వహించాయి, ప్రముఖ నాయకులు, వ్యాఖ్యాతలు ఆస్ట్రేలియా-భారత సంబంధాలపై ఆయన చూపిన ప్రభావానికి కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.

2021 సెప్టెంబరులో, మహమ్మారి తర్వాత ఆస్ట్రేలియా మంత్రులు భారతదేశానికి చేసిన మొదటి పర్యటనలో, భారతదేశం ప్రారంభ ఆస్ట్రేలియా-భారతదేశం విదేశాంగ, రక్షణ మంత్రుల 2+2 సంభాషణను నిర్వహించింది. 

2022 మార్చిలో, ప్రధాన మంత్రి మోరిసన్ భారతదేశంతో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకు ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం చేసిన అతిపెద్ద ప్రోత్సాహక కార్యక్రమాలను ప్రకటించాడు. ఇది భాగస్వామ్య ప్రాధాన్యతలన్నిటినీ కవర్ చేస్తుంది. ఇందులో సెంటర్ ఫర్ ఆస్ట్రేలియా-ఇండియా రిలేషన్స్ (CAIR), భారతదేశం, హిందూ మహాసముద్రంలో దౌత్యపరమైన ఉనికిని విస్తరించడం ఉన్నాయి.

2022 మార్చిలో, ఆస్ట్రేలియా 29 పురాతన వస్తువులను భారతదేశానికి తిరిగి ఇచ్చింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా భారతదేశం తన సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని తిరిగి పొందే ప్రయత్నాలలో భాగంగా ఆస్ట్రేలియా ఈ చర్య తీసుకుంది. ఈ కళాఖండాలు వివిధ కాలాల నాటివి. ప్రధానంగా ఇసుకరాయి, పాలరాయి, కాంస్య, ఇత్తడి, కాగితంతో కూడిన శిల్పాలు, చిత్రాలు ఉన్నాయి. 

ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన మంత్రి ఆంథోనీ అల్బనీస్ 2023 మార్చిలో భారతదేశాన్ని సందర్శించాడు. 2017 తర్వాత ఆ దేశాన్ని సందర్శించిన మొదటి ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన మంత్రి ఆయనే  అల్బనీస్ అహ్మదాబాద్, ముంబై, న్యూఢిల్లీలను సందర్శించాడు. ఆయన పర్యటనలో భారతదేశపు మొట్టమొదటి స్వదేశీ విమాన వాహక నౌక INS విక్రాంత్ సందర్శన కూడా ఉంది. ప్రధాన మంత్రి మోడీ 2023 మేలో ఆస్ట్రేలియాను సందర్శించాడు.  2023 సెప్టెంబరులో G20 శిఖరాగ్ర సమావేశానికి అల్బనీస్ భారతదేశాన్ని సందర్శించాడు.

2023 జూలైలో ఓ'ఫారెల్ నిష్క్రమణ తర్వాత, దౌత్య కార్యకలాపాల్లో మందగమనం నెలకొంది. కొత్త ఆస్ట్రేలియన్ హైకమిషనరు HE ఫిలిప్ గ్రీన్ OAM కు భారతదేశంతో ఉన్న అనుభవం లేదా సంబంధాలు అతని ఇటీవలి పూర్వీకులతో పోలిస్తే తక్కువ. పోల్చి చూస్తే: ఓ'ఫారెల్ ఆస్ట్రేలియా-ఇండియా కౌన్సిల్ బోర్డు డిప్యూటీ చైర్‌గా (2015-19) పనిచేశాడు. న్యూ సౌత్ వేల్స్ (NSW) ప్రీమియర్‌గా NSW, గుజరాత్, మహారాష్ట్రల మధ్య సోదర-రాష్ట్ర ఒప్పందాలను ఏర్పరచుకున్నారు; హరీందర్ సిద్ధూకు భారతదేశంతో వ్యక్తిగత, సాంస్కృతిక సంబంధాలు ఉన్నాయి; పాట్రిక్ సక్లింగ్ న్యూఢిల్లీలో జూనియర్ దౌత్యవేత్తగా పనిచేశాడు.

2025 జూలై 1న, సెంటర్ ఫర్ ఆస్ట్రేలియా ఇండియా రిలేషన్స్ (CAIR) CEO రాజీనామా చేసి ఒక షాక్‌ ఇచ్చాడు. ఆస్ట్రేలియా విదేశాంగ, వాణిజ్య శాఖ నుండి "అధికారిక ఒత్తిళ్ల" కారణంగా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు మీడియా నివేదించింది. ఈ రాజీనామా ఆస్ట్రేలియా అధికార యంత్రాంగం ఆస్ట్రేలియా-భారతదేశ సంబంధాన్ని ఎలా నిర్వహిస్తుందనే దానిపై వ్యాఖ్యాతలలో ఆందోళనను రేకెత్తించింది.

 వాణిజ్యం 

 ఆర్థిక సంబంధాలు 
కుడి|thumb|200x200px|1988 నుండి భారతదేశానికి ఆస్ట్రేలియా ఎగుమతుల నెలవారీ విలువ ( A$ మిలియన్లు) 
కుడి|thumb|200x200px|1988 నుండి ఆస్ట్రేలియాకు భారతీయ వస్తువుల ఎగుమతుల నెలవారీ విలువ ( A$ మిలియన్లు) 
ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చేసుకున్న దిగుమతులతో ఆస్ట్రేలియాకు భారతదేశం మొదటి ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వామి అయింది. ఆస్ట్రేలియా నుండి భారతదేశానికి ఎగుమతులు 18వ శతాబ్దం చివరలో, 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మొదలయ్యాయి. ఆ సమయంలో సిడ్నీ నుండి బొగ్గు, న్యూ సౌత్ వేల్స్ నుండి గుర్రాలు భారతదేశానికి ఎగుమతి అయ్యాయి. 2016 నాటికి, రెండు దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం 2003 నాటి A$4.3 బిలియన్ల నుండి పెరిగి, మొత్తం A$21.9 బిలియన్లకు చేరుకుంది. ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన మంత్రి మాల్కం టర్న్‌బుల్ మాట్లాడుతూ ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశాల మధ్య జరిగిన $20 బిలియన్ల ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం "మన ఆర్థిక వ్యవస్థల మధ్య ఉన్న అనేక ఖండన బిందువుల నేపథ్యంలో చూస్తే ఇది మనం ఆశించే దానిలో ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే" అని అన్నాడు. వాణిజ్యపు మొగ్గు ఆస్ట్రేలియా వైపు ఎక్కువగా ఉంది. ఆస్ట్రేలియా ప్రధానంగా బొగ్గు, సేవలు (ప్రధానంగా విద్య), వినియోగదారుల వినియోగం కోసం కూరగాయలు, బంగారం, రాగి ఖనిజాలు, సాంద్రీకృత పదార్థాలను ఎగుమతి చేస్తూండగా, భారతదేశ ప్రధాన ఎగుమతుల్లో శుద్ధి చేసిన పెట్రోలియం, సేవలు (ఔట్‌సోర్సింగ్ వంటి వృత్తిపరమైన సేవలు), మందులు, ముత్యాలు, రత్నాలు, నగలు ఉన్నాయి. 2008లో ఆస్ట్రేలియాలో చేరిన 97,000 మంది భారతీయ విద్యార్థులు, A$2 బిలియన్ల విద్య ఎగుమతిని సూచిస్తున్నారు.  2016 నాటి ఆస్ట్రేలియా జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఆస్ట్రేలియా, యూరప్ కంటే, ఆసియా వలసదారులకు ఎక్కువగా నిలయంగా ఉంది.

2015-16 సంవత్సరంలో, ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశాల మధ్య మొత్తం వాణిజ్య విలువ A$19.4 బిలియన్లు. ఇది గత దశాబ్దం కంటే గణనీయంగా పెరిగింది. ఆస్ట్రేలియా ఎగుమతులలో బొగ్గు, కూరగాయలు, బంగారం ఉన్నాయి. భారతీయ ఎగుమతులలో శుద్ధి చేసిన పెట్రోలియం, మందులు, వ్యాపార సేవలు ఉన్నాయి. 

భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియా $100 మిలియన్ల వ్యూహాత్మక పరిశోధన నిధిని స్థాపించాయి.

2018లో ఆస్ట్రేలియా తన మొదటి భారత ఆర్థిక వ్యూహాన్ని విడుదల చేసింది. COVID-19 మహమ్మారి ఫలితంగా ఈ వ్యూహాన్ని 2022లో నవీకరించారు.  2024లో ఈ వ్యూహాన్ని మళ్లీ నవీకరించారు. దానికి, ఎ న్యూ రోడ్‌మ్యాప్‌ ఫర్ ఆస్ట్రేలియాస్ ఎకనామిక్ ఎంగేజ్‌మెంట్ విత్ ఇండియా అని పేరు మార్చారు.  ఆరు సంవత్సరాలలో మూడవ ఆర్థిక వ్యూహాన్ని విడుదల చేతడం అంటే, ఆస్ట్రేలియా ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి భారతదేశం పట్ల తన ఆర్థిక వ్యూహాన్ని తిరిగి రూపొందించినట్లు. ఇది, దీర్ఘకాలిక వ్యూహం లేకపోవడాన్ని లేదా నిజమైన ఫలితాలు లేనప్పుడు సులభంగా ప్రకటనలు కోరుకునే అధికారులనూ ప్రదర్శిస్తోందని వ్యాఖ్యాతలు అన్నారు.

 భారతదేశానికి యురేనియం ఎగుమతి 
అన్ని పార్టీల ప్రధాన మంత్రులు జాన్ హోవార్డ్, కెవిన్ రూడ్,  జూలియా గిల్లార్డ్, , టోనీ అబాట్  చేసిన వరుస ప్రయత్నాల తర్వాత చివరికి 2016లో మాల్కం టర్న్‌బుల్ ఆధ్వర్యంలో, ఆస్ట్రేలియా లోని రెండు ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు యురేనియం ఎగుమతులకు తలుపులు తెరిచాయి. 2017లో వాణిజ్యం మొదలైంది.

 వాణిజ్య ఒప్పందం 
ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశాల మధ్య ఉన్న సంబంధాల నుండి ఒక ముఖ్యమైన మినహాయింపు స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం. భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియాల మధ్య స్నేహపూర్వక సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇద్దరూ వాగ్దానం చేసిన స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం మాత్రం కుదిరే పరిస్థితి కనిపించడం ఒలేదు. ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన మంత్రి మాల్కం టర్న్‌బుల్ 2017లో చేసిన పర్యటన తర్వాత "ఈ సమయంలో ఒక ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకోవడానికి పార్టీలు చాలా దూరాన ఉన్నాయని భావించవచ్చు" అని అన్నాడు. 457 వీసా సడలింపు ద్వారా ఆస్ట్రేలియాలో విదేశీ కార్మికులను ప్రోత్సహించడానికి భారతదేశం చేసిన ప్రయత్నాలు కూడా విఫలమయ్యాయి. ప్రభుత్వం భారతీయ ఐటీ కార్మికులు సాంప్రదాయకంగా ఉపయోగించే ఈ వీసా తరగతిని అరికట్టడానికి, అంతం చేయడానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తోంది.

2022 ఏప్రిల్ 2న, రెండు దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక ఆర్థిక సహకారాన్ని పెంపొందించడానికి, వాణిజ్యాన్ని పెంచడానికి భారతదేశం-ఆస్ట్రేలియా ఆర్థిక సహకారం, వాణిజ్య ఒప్పందం (ECTA)పై సంతకం చేసాయి. భారత ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ, ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన మంత్రి స్కాట్ మోరిసన్ సమక్షంలో జరిగిన వర్చువల్ వేడుకలో భారత ప్రభుత్వంలోని వాణిజ్యం, పరిశ్రమల మంత్రి పియూష్ గోయల్, ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వంలోని వాణిజ్యం, పర్యాటక పెట్టుబడుల మంత్రి డాన్ టెహాన్ ఈ ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు.

ప్రధానమంత్రి అల్బనీస్ 2023 మార్చిలో భారతదేశాన్ని సందర్శించాడు. ఈ పర్యటనలో, 2022 డిసెంబరు 29న ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశాల మధ్య ఆర్థిక సహకారం, వాణిజ్య ఒప్పందం (ECTA) అమలు తర్వాత వాణిజ్య మంత్రి డాన్ ఫారెల్, వనరుల మంత్రి మడేలిన్ కింగ్‌తో సహా వాణిజ్య ప్రతినిధి బృందానికి కూడా ఆయన నాయకత్వం వహించాడు.

 సైనిక సంబంధాలు 
ఎడమ|thumb|240x240px|ఆస్ట్రాహింద్ 2022 సందర్భంగా భారత సైన్యం, ఆస్ట్రేలియన్ సైన్యం ధ్రువ్ హెలికాప్టర్ ద్వారా చిన్న జట్ల రూమ్ ఇంటర్వెన్షన్, స్లిదరింగ్ ఆపరేషన్‌లను అభ్యసించాయి.
భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియా సైనిక సంబంధాలకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది, స్వాతంత్ర్యానికి ముందు నుండి భారత సైనికులు ఆస్ట్రేలియన్ సైనికులతో కలిసి అనేక పోరాటాలలో పోరాడారు, వాటిలో రెండు ప్రపంచ యుద్ధాలు ఉన్నాయి, ఉదాహరణకు గల్లిపోలిలో ఆస్ట్రేలియన్లతో పోరాడిన 15,000 మంది భారతీయ సైనికులు.  ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి, ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశం హిందూ మహాసముద్రంలో AUSINDEX అని పిలువబడే ఉమ్మడి నావికా విన్యాసాలను కూడా నిర్వహిస్తాయి.  2019లో, AUSINDEX జలాంతర్గామి వ్యతిరేక యుద్ధంపై దృష్టి సారించింది. 

స్వాతంత్ర్యం తరువాత, 1963 లో చైనా-భారత యుద్ధానికి ప్రతిస్పందనగా ఆస్ట్రేలియా భారతదేశానికి సైనిక సహాయం అందించింది. 

ఇటీవలి కాలంలో, భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియా సంయుక్త నావికా విన్యాసాలను నిర్వహించాయి, దీనిని మలబార్ 2007 అని పిలుస్తారు. దీనిని హిందూ మహాసముద్రంలో అమెరికా, జపాన్‌లతో కలిసి నిర్వహించారు.
భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియా మధ్య రక్షణ, భద్రతా సహకారానికి గణనీయమైన అవకాశాలు ఉన్నాయని కొందరు వ్యాఖ్యాతలు సూచించారు. సముద్ర భద్రతలో సంభావ్య రంగాలలో నావికా కసరత్తులు, శిక్షణ (ఫ్రీమాంటిల్‌లోని ఆస్ట్రేలియన్ జలాంతర్గామి ఎస్కేప్ శిక్షణా సౌకర్యం ఉపయోగించడం వంటివి), మానవతా, విపత్తు సహాయ కార్యకలాపాలు, శోధన, రక్షణలో ఎక్కువ సహకారం, సముద్ర సరిహద్దు రక్షణ, సముద్ర డొమైన్ అవగాహన ఉన్నాయి. భారత, ఆస్ట్రేలియా సైన్యాలు, వైమానిక దళాల మధ్య మరింత సహకారానికి అవకాశాలు కూడా ఉన్నాయి. 

ప్రధాన మంత్రులు అబాట్, మోడీ 2014 నవంబరులో తమ దేశాల రక్షణ సంబంధాన్ని పెంచుకోవడానికి ఒక మైలురాయి ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు. భద్రతా సహకారం కోసం ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో భాగంగా ఏటా ప్రధాన మంత్రి స్థాయి సమావేశాలు, ఉమ్మడి సముద్ర విన్యాసాలు ఉన్నాయి. పెరిగిన సహకార రంగాలలో ఉగ్రవాద నిరోధకత, సరిహద్దు నియంత్రణ, ప్రాంతీయ, అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఉన్నాయి. ప్రధాన మంత్రి మోడీ ఆస్ట్రేలియా పార్లమెంటును ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తూ "ఇది మన ఉమ్మడి విలువలు, ఆసక్తులు, వ్యూహాత్మక సముద్ర ప్రదేశాల నుండి ఉద్భవించే సహజ భాగస్వామ్యం... ప్రాంతీయ శాంతినీ, స్థిరత్వాన్నీ ముందుకు తీసుకెళ్లడానికీ, ఉగ్రవాదం, అంతర్జాతీయ నేరాలను ఎదుర్కోవడానికీ కొత్త భారత ఆస్ట్రేలియా భాగస్వామ్యంలో భద్రత, రక్షణ ముఖ్యమైనవి." అని చెప్పాడు.

2020 జూన్ 4న, భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియా ఉమ్మడి సైనిక విన్యాసాలను సులభతరం చేయడానికి ఒకరి సైనిక స్థావరాలకు ప్రవేశం కల్పించే ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. మ్యూచువల్ లాజిస్టిక్స్ సపోర్ట్ అగ్రిమెంట్ అని పేరున్న ఈ ఒప్పందం ప్రకారం ఒక దేశం విమానాలకు, నౌకలకూ ఇంధనం నింపడం, నిర్వహణ కోసం రెండో దేశ స్థావరాలను ఉపయోగించుకోవడానికి వీలు కలుగుతుంది. కోవిడ్-19 మహమ్మారి కారణంగా ప్రధానమంత్రులు నరేంద్ర మోడీ, స్కాట్ మోరిసన్ మధ్య జరిగిన వర్చువల్ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ఈ ఒప్పందం కుదిరింది.

 సాంస్కృతిక సంబంధాలు 

 క్రీడలు 
భారతీయుల వలసలు, ఆస్ట్రేలియాతో సంబంధాలు పెరగడం వల్ల ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెట్ వృద్ధి చెందడమే కాకుండా కబడ్డీ, ఖో ఖో వంటి సాంప్రదాయిక భారతీయ ఆటల ఎగుమతి కూడా జరిగింది.  

 క్రికెట్ సంబంధాలు 
రెండు కామన్వెల్త్ దేశాలలో ప్రముఖ క్రీడా అభిరుచి ప్రొఫెషనల్ క్రికెట్. 1945లో, ఆస్ట్రేలియన్ సర్వీసెస్ క్రికెట్ జట్టు, భారతదేశంలో పర్యటించి, భారత క్రికెట్ జట్టుతో ఆడింది. అయితే, ఆ మ్యాచ్‌లకు టెస్ట్ హోదా ఇవ్వలేదు. భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందిన తర్వాత 1947–48లో భారతదేశం ఆస్ట్రేలియాలో పర్యటించి ఐదు టెస్టులు ఆడింది. ఆస్ట్రేలియా 4–0తో గెలిచింది. ఫలితంగా, ఏకపక్ష పోటీల సిరీస్ ప్రేక్షకుల ఆసక్తి లేకపోవడం వల్ల ఆర్థిక నష్టాలకు దారితీస్తుందనే భయంతో ఆస్ట్రేలియన్ బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్ రెండు దశాబ్దాల పాటు భారతీయులను తిరిగి ఆహ్వానించలేదు. ఈలోగా, ఆస్ట్రేలియా 1956 చివరిలో, 1959–60, 1964–65లో భారతదేశంలో పర్యటించింది.

1969–70లో భారతదేశంలో ఆస్ట్రేలియా పర్యటించినపుడు, ఆ సీరీస్ గెలుచుకుంది. పదే పదే అల్లర్లతో ఆ సీరీస్ వాతావరణం దెబ్బతింది. ఈ అల్లర్లలో కొన్ని ఆస్ట్రేలియన్ జట్టుకు వ్యతిరేకంగా జరిగాయి. ముఖ్యంగా భారత అంపైర్లు భారత జట్టుకు వ్యతిరేకంగా తీర్పు ఇచ్చినపుడు ఇవి జరిగాయి. మరికొన్ని, టిక్కెట్లు లేకపోవడం వంటి మైదానంలో ప్రవర్తనతో సంబంధం లేనివి. కెప్టెన్ బిల్ లారీతో సహా అనేక మంది ఆటగాళ్లకు దెబ్బలు తగిలాయి. అతన్ని కుర్చీతో కొట్టారు. ఒక సందర్భంలో, ఆస్ట్రేలియన్ బస్సుపై రాళ్లు రువ్వారు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని ప్రధాన రాజకీయ పార్టీ అయిన భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ (CPI), ఆస్ట్రేలియన్ బ్యాట్స్‌మన్ డగ్ వాల్టర్స్‌కు నిరసన వ్యక్తం చేసింది. అతను, కమ్యూనిస్ట్ వియత్‌కాంగ్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాడారని వాళ్ళు పొరపాటు పడ్డారు.,  దాదాపు 10,000 మంది కమ్యూనిస్టులు కలకత్తాలోని ఆస్ట్రేలియన్ల హోటల్‌పై పికెట్ వేశారు. కొందరు లోనికి చొరబడి దానిని ధ్వంసం చేశారు.Mallett, p. 133–134.  పర్యటన ముగిసే సమయానికి, చాలా మంది మాజీ ఆస్ట్రేలియన్ ఆటగాళ్ళు, వారిలో కొందరు నిర్వాహకులు, క్రికెట్ హింసలోకి దిగకూడదని చెబుతూ భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా పర్యటనను ముగించాలని పిలుపునిచ్చారు.Harte, p. 522.

1970 నుండి 1996 వరకు, ఆస్ట్రేలియా టెస్ట్‌ల కోసం రెండుసార్లు మాత్రమే భారతదేశంలో పర్యటించింది. అయితే, భారతదేశంలో క్రికెట్ నియంత్రణ మండలి ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందడంతో, ప్రపంచంలోనే అత్యంత విజయవంతమైన ఆట రికార్డు కలిగిన దేశమైన ఆస్ట్రేలియా, మరిన్ని రెగ్యులర్ మ్యాచ్‌లను కోరుకుంది. గత దశాబ్దంలో ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి టెస్ట్ సిరీస్‌లు జరుగుతూనే ఉన్నాయి. వన్డే సిరీస్‌లు మరింత తరచుగా జరుగుతున్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెట్ అకాడమీలో శిక్షణ పొందడానికి ప్రతిభావంతులైన యువ భారత క్రికెటర్లకు స్కాలర్‌షిప్‌లు కూడా ఇస్తారు.
అయితే క్రికెట్, మరీ ముఖ్యంగా ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ "ఆస్ట్రేలియా-భారత సంబంధాలకు జీవనాడి"గా పరిగణించబడుతున్నాయి. డేవిడ్ వార్నర్, షేన్ వార్న్, ఆడమ్ గిల్‌క్రిస్ట్, బ్రెట్ లీ వంటి ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెటర్లు భారతీయ ప్రజలలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందారు. అదేవిధంగా, సచిన్ టెండూల్కర్, విరాట్ కోహ్లీ ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెట్ ప్రేమికులలో ఎంతో గౌరవం పొందారు. ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెట్ ఆటగాళ్లలో 20% కంటే ఎక్కువ మందికి దక్షిణాసియా వారసత్వం ఉంది.

2023 మార్చిలో, రెండు దేశాల మధ్య 75 సంవత్సరాల దౌత్య సంబంధాలకు నివాళిగా, 2024 బోర్డర్-గవాస్కర్ ట్రోఫీ నాల్గవ టెస్ట్ మ్యాచ్ సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ, ప్రధానమంత్రి ఆంథోనీ అల్బనీస్‌కు ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు.

 హాకీ సంబంధాలు 
కుడి|thumb|ఇండియా vs ఆస్ట్రేలియా 1935. ధ్యాన్ చంద్ అప్పుడే గోల్ కొట్టాడు.
భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియాలకు ఫీల్డ్ హాకీతో బలమైన సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఇది రెండు దేశాలకు బ్రిటిషు సైన్యంతో వచ్చింది. 19వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి భారతదేశంలో, బ్రిటిష్ ఆర్మీ రెజిమెంట్లు ఈ ఆటను ఆడాయి. తరువాత ఇది భారత రెజిమెంటల్ సహచరులలో వ్యాపించింది. దేశంలో మొట్టమొదటి హాకీ క్లబ్ 1885–86లో కలకత్తాలో ఏర్పడింది.  ఆస్ట్రేలియాలో హాకీని 19వ శతాబ్దం చివరలో బ్రిటిష్ నావికాదళ అధికారులు ప్రవేశపెట్టారు.  అక్కడ మొదటి వ్యవస్థీకృత హాకీకి రుజువు 1903లో సౌత్ ఆస్ట్రేలియన్ హాకీ అసోసియేషన్ స్థాపన.

రెండు దేశాల జట్లు చాలా సంవత్సరాలుగా ప్రపంచంలో అగ్రస్థానంలో ఉన్నాయి. అందువల్ల హాకీ మైదానంలో తరచుగా ఒకదానికొకటి తలపడుతూ ఉంటాయి. 1928, 1956 మధ్య భారతదేశం ప్రపంచ హాకీలో ఆధిపత్యం చెలాయించింది. పురుషుల జట్టు వరుసగా ఆరు ఒలింపిక్ బంగారు పతకాలను గెలుచుకుంది. 2002 కామన్వెల్త్ క్రీడలు, 2003 ఆఫ్రో-ఆసియన్ క్రీడలు, 2004 ఆసియా కప్‌లలో మహిళల జట్టు స్వర్ణం గెలుచుకుంది. 1970ల చివరి నుండి ఆస్ట్రేలియా విజయాలు సాధించింది. ఒలింపిక్ క్రీడలు, ప్రపంచ కప్, ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీ, కామన్వెల్త్ క్రీడలలో పురుషుల, మహిళల జట్లు బంగారు పతకాలు గెలుచుకున్నాయి.

రెండు దేశాల మధ్య జరిగిన మొదటి అంతర్జాతీయ మ్యాచ్, ఆస్ట్రేలియాలో జరిగిన మొదటి అంతర్జాతీయ మ్యాచ్, 1935లో రిచ్మండ్ క్రికెట్ గ్రౌండ్‌లో జరిగింది. ఆ సమయంలో భారత ప్రపంచ ఛాంపియన్ జట్టు ఆస్ట్రేలియాను 12 గోల్స్‌తో ఓడించింది. సందర్శకుల జట్టులో ధ్యాన్ చంద్ కూడా ఉన్నాడు.

1947లో భారతదేశ విభజన తర్వాత, ఆంగ్లో-ఇండియన్ సోదరులు జూలియన్, ఎరిక్, సెక్, మెల్, గోర్డాన్ పియర్స్ భారతదేశం నుండి ఆస్ట్రేలియాకు వలస వెళ్ళారు. ఈ ఐదుగురు తమ దత్తత తీసుకున్న దేశానికి విజయవంతమైన అంతర్జాతీయ ఆటగాళ్ళుగా ఎదిగారు.  1960 రోమ్ ఒలింపిక్స్‌లో భారతదేశం ఆస్ట్రేలియాను ఎదుర్కొన్నప్పుడు, ఆంగ్లో-ఇండియన్ అయిన లెస్లీ క్లాడియస్ భారతదేశానికి నాయకత్వం వహించాడు. వతలి జట్టు కెప్టెన్ ఆంగ్లో ఇండియన్ అయిన కెవిన్ కార్టన్. ఆస్ట్రేలియా, భారతదేశం చేతిలో 0–1 తేడాతో ఓడిపోయింది.

 ప్రవాసులు 

 ప్రవాస భారతీయుడు, భారత సంతతికి చెందిన వ్యక్తి 
భారతదేశానికి ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద డయాస్పోరా జనాభా ఉంది. వీరిలో చాలామంది ఆస్ట్రేలియాలో నివసిస్తున్నారు. ప్రవాస భారతీయులు (NRI), భారత సంతతికి చెందిన వ్యక్తులు (PIO) భారతదేశంతో బలమైన సాంస్కృతిక, ఆర్థిక సంబంధాలు ఉన్నాయి. అయితే, భారత రాజ్యాంగం ద్వంద్వ పౌరసత్వాన్ని అనుమతించదు కాబట్టి చాలా మంది ప్రవాసులు ఆస్ట్రేలియాలో పౌరసత్వాన్ని తీసుకోవడం వల్ల భారతదేశంలో నివాస హక్కులు వంటి ప్రత్యేక హక్కులు కోల్పోవాల్సి వచ్చింది. ద్వంద్వ పౌరసత్వాన్ని నిరోధించే కొన్ని దేశాలలో భారతదేశం ఒకటి. దీర్ఘకాలిక వీసాల ద్వారా దీనిని పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి. భారతదేశం, భారతదేశ విదేశీ పౌరసత్వం (OCI) అనే ఇటీవల ఒక మథ్యా పౌరసత్వాన్ని సృష్టించింది. దీనిని సానుకూలంగా తీసుకున్న అనేక మంది ఆస్ట్రేలియన్లు, OCIలు, వీసా అవసరం లేకుండానే భారతదేశంలో నివాసం ఉండగలుగుతున్నారు. క్రికెటర్ షాన్ టైట్ ఒక ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. అయితే OCI హోల్డర్ల ప్రత్యేక హక్కులు ఆనాటి ప్రభుత్వ విధానంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. పూర్తి స్థాయి భారతీయ పౌరులకు ఉండే అదనపు హక్కులను వారికి నిరాకరించిన సందర్భాలు ఉన్నాయి, ఉదాహరణకు 2016 భారత బ్యాంకు నోట్ల రద్దు సమయంలో, OCIలతో సహా పౌరులు కానివారికి రూపాయి నోట్లను తిరిగి దేశంలోకి తీసుకువచ్చే హక్కును నిరాకరించారు.

 సమస్యలు, వివాదాలు 
రెండు దేశాల పౌరులకు సంబంధించి మీడియా దృష్టిని ఆకర్షించిన అనేక సంఘటనలు ఉన్నాయి:

 2007 - మొహమ్మద్ హనీఫ్ పై ఉగ్రవాద సంబంధిత నేరాలకు సంబంధించి తప్పుడు ఆరోపణలు మోపబడ్డాయి. తరువాత అతన్ని విడుదల చేసి పరిహారం చెల్లించారు.

 2009 - భారతీయ విద్యార్థులపై దాడులు, 2010లో భారతీయ గ్రాడ్యుయేట్, ఆస్ట్రేలియా శాశ్వత నివాసి నితిన్ గార్గ్‌ను హత్య చేసారు.

 ఆస్ట్రేలియాలో భారత సంతతికి చెందిన అనేక మంది విదేశాలలో శిక్షణ పొందిన వైద్యులు వృత్తిపరమైన ఉల్లంఘనలకు పాల్పడ్డారని (కొన్నిసార్లు అన్యాయంగా) ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నారు.

 2020 - ఆస్ట్రేలియా దేశీయ నిఘా సంస్థ, ఆస్ట్రేలియన్ సెక్యూరిటీ ఇంటెలిజెన్స్ ఆర్గనైజేషన్, భారతదేశ రీసెర్చ్ అండ్ అనాలిసిస్ వింగ్ కు చెందిన ఇద్దరు కార్యకర్తలను బహిష్కరించింది. రాజకీయ నాయకులను సాకడం, డయాస్పోరాను పర్యవేక్షించడం, రహస్య సమాచారాన్ని పొందడం వంటివి చేస్తున్న ఆపరేషన్‌లో వాళ్ళు భాగమని ఆరోపించారు. 

 ఒప్పందాలు 
భారత స్వాతంత్ర్యానికి ముందు లేదా ఆస్ట్రేలియన్ సమాఖ్యకు ముందు జరిగిన అనేక ఒప్పందాలు - అప్పగింత ఒప్పందాలు, నేర సహకారం వంటివి - ఇప్పటికీ గౌరవించబడుతున్నాయి. భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత, రెండు దేశాల మధ్య అనేక ఒప్పందాలు జరిగాయి:

 పోస్టల్, మనీ ఆర్డర్, ఎయిర్ సర్వీస్ ఒప్పందాలు.
 కామన్వెల్త్ దేశాల ఒప్పందాలు.
 ఇతర దేశాలకు సహకార సహాయం. 
 1963లో పేటెంట్ల పరస్పర రక్షణ. 
 1971లో ఒక సాంస్కృతిక ఒప్పందం. 
 1976 లో వాణిజ్యాన్ని చర్చించడానికి ఒక ఒప్పందం 
 1975  1986లో శాస్త్ర సాంకేతిక సహకార ఒప్పందాలు. 
 భారతదేశం, పాకిస్తాన్ మధ్య శాంతి పరిరక్షక కార్యకలాపాలలో ఆస్ట్రేలియా పాల్గొంది. 
 1983,  1991,  2011లో పన్నుల సహకార ఒప్పందాలు. 
 1990లో అభివృద్ధి సహకార ఒప్పందం. 
 2000 సంవత్సరంలో పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడం, రక్షించడం. 
 2014లో ఆస్ట్రేలియా నుండి యురేనియం కొనుగోలు చేయడానికి అణుశక్తిని శాంతియుతంగా ఉపయోగించడం  . 
 2016 లో ఒక సామాజిక భద్రతా ఒప్పందం. 

 నివాస దౌత్య మిషన్లు 

 ఆస్ట్రేలియాకు న్యూఢిల్లీలో హైకమిషన్ కార్యాలయం, బెంగళూరు, చెన్నై, కోల్‌కతా, ముంబైలలో కాన్సులేట్ జనరళ్ళు ఉన్నాయి. 
 భారతదేశం కాన్‌బెర్రాలో హైకమిషన్‌ ఉంది. మెల్‌బోర్న్, పెర్త్, సిడ్నీ, బ్రిస్బేన్‌లలో కాన్సులేట్ జనరళ్ళున్నాయి.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 ఆస్ట్రేలియాలో హిందూ మతం
 ప్రవాస భారతీయులు
 భారత ఇంగ్లాండ్ సంబంధాలు
 భారత న్యూజీలాండ్ సంబంధాలు
 భారత జపాన్ సంబంధాలు

 మూలాలు 

 వనరులు 



వర్గం:భారతదేశ విదేశీ సంబంధాలు