ఛిన్నమస్తా ఆలయం

ఛిన్న మస్తక దేవాలయం అనేది హిందూ దేవత చిన్నమస్తకు అంకితం చేయబడిన ఒక హిందూ పుణ్యక్షేత్రం, ఇది భారతదేశంలోని జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని రామ్‌గఢ్ జిల్లాలో ఉన్న రాజరప్పలో ఉంది. ఈ ప్రదేశం జార్ఖండ్‌లోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి, అలాగే పొరుగు రాష్ట్రాలైన పశ్చిమ బెంగాల్, బీహార్ నుండి భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది. ఛిన్నమస్తా ఆలయం దాని తాంత్రిక శైలి నిర్మాణ రూపకల్పనకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రధాన ఆలయంతో పాటు, సూర్యుడు, హనుమంతుడు, శివుడు వంటి వివిధ దేవతల పది ఆలయాలు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి.

 రాజరప్ప చరిత్ర 
జార్ఖండ్ లోని భూధాన్ ఉద్యమంలో రామగఢ్ రాజు ప్రజలకు 3 ఎకరాల భూమిని ఇచ్చిన ప్రదేశం ఇది.

 వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం 
ఛిన్నమస్తా (సంస్కృతం: छिन्नमस्ता, ఛిన్నమస్తా, "శిరస్సు ఖండించబడిన దేవత"), దీనిని తరచుగా చిన్నమస్తా అని కూడా వ్రాస్తారు,  ఛిన్నమస్తిక, ప్రచండ చండిక అని కూడా పిలుస్తారు, ఈమె పది మంది మహావిద్యలలో, తాంత్రిక దేవతలలో ఒకరు.  హిందూ దైవమాత అయిన దేవి యొక్క భయంకరమైన రూపం. ఛిన్నమస్తాను ఆమె భయంకరమైన రూపం ద్వారా సులభంగా గుర్తించవచ్చు. స్వయంగా తన తల నరుక్కున్న ఈ దేవత ఒక చేతిలో తన ఖండించబడిన తలను, మరో చేతిలో ఒక కత్తిని పట్టుకుని ఉంటుంది. ఆమె రక్తస్రావమవుతున్న మెడ నుండి మూడు రక్తధారలు వెలువడి, వాటిని ఆమె ఖండించబడిన తల, ఇద్దరు పరిచారికలు తాగుతారు. ఛిన్నమస్తా సాధారణంగా సంభోగిస్తున్న దంపతులపై నిలబడి ఉన్నట్లు చిత్రీకరించబడుతుంది.

 భౌగోళికం 
చిన్నమస్తా ఆలయం భారతదేశంలోని జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని రామ్గఢ్ జిల్లా ఎన్. హెచ్. 20 వెంట రామ్గఢ్ కంటోన్మెంట్ నుండి 28 కి. మీ. ల దూరంలో ఉన్న రాజ్రప్ప వద్ద ఉంది. ఇది రాజ్రప్ప జలపాతం సమీపంలో దామోదర్,  భేరా (భైరవి నది) నదుల సంగమం వద్ద ఒక కొండపై ఉంది. 

ఈ ప్రదేశానికి ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇది భైరవి నాడి (పైనుండి వచ్చే స్త్రీ) కలయికలో ఉంటుంది, దామోదర్ నాడా (మాలే) తో కలుస్తుంది, ఇది దేవి ఛిన్నమస్తా యొక్క ధ్యానం (విపరీతా రత్తతురం) లో వివరించిన విధంగా విపరీత రతి (విరుద్ధ సంభోగం) భంగిమను సూచిస్తుంది. ఇక్కడ భైరవి క్రియాశీల శక్తి, దామోదర్ రతి చర్యలో పురుష నిష్క్రియ సభ్యుడు. దామోదర్ చాలా ప్రశాంతంగా ఉంటాడు, భైరవి చురుకైన సభ్యురాలు.

 వివరణ 
అష్టధాతు (ఎనిమిది లోహ మిశ్రమం) తో కప్పబడిన సహజ శిలను ఛిన్నమస్తా దేవతగా పూజిస్తారు. 18వ శతాబ్దం నాటికి చిన్నమస్తా కేంద్రంగా బాగా స్థాపించబడినప్పటికీ, ఈ ప్రదేశం పురాతన కాలం నుండి గిరిజనులలో ప్రసిద్ధ ప్రార్థనా స్థలంగా ఉంది. ఖీర్, జంతు బలి దేవతకు అర్పిస్తారు. 

ప్రధాన ఆలయం చుట్టూ అష్టమాతృకా, దక్షిణ కాళి దేవాలయాలు వంటి అనేక చిన్న దేవాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి. సమీపంలో వరుసక్రమంలో నిర్మించిన మహావిద్యల దేవాలయాలు తారా, షోదాశి, భువనేశ్వరి, భైరవి, బాగ్లా, కమలా, మాతంగి, ధూమావతి.

ఈ ఆలయం చాలా పురాతనమైనది. చిన్నమస్తిక దేవిని పూజించడానికి బీహార్, జార్ఖండ్, పశ్చిమ బెంగాల్, అస్సాం, నేపాల్ నుండి భక్తులు వస్తారు. వేద పుస్తకం దుర్గా సప్తశతి కూడా ఈ ఆలయాన్ని ప్రస్తావించింది. కళ, నిర్మాణ రూపకల్పన తాంత్రిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన దేవాలయాల రూపకల్పనను పోలి ఉంటుంది. ఇలాంటి నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉన్న అస్సాంలోని కామాఖ్య ఆలయ తాంత్రిక ప్రదేశంగా ఈ ఆలయం గుర్తించదగినదిగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ ఆలయం 10 మహావిధ్యాలలో ఒకటి. పురాతన దేవత ఆలయం నాశనం చేయబడింది, తరువాత కొత్త ఆలయాన్ని నిర్మించి, అసలు దేవత విగ్రహాన్ని అందులో ఉంచారు. ఇప్పటికీ ఆలయంలో జంతు బలి చేయబడుతోంది. బలి జంతువులను మంగళవారాలు, శనివారాలు, కాళీ పూజ సమయంలో చంపుతారు.

ఏడాది పొడవునా పెద్ద సంఖ్యలో యాత్రికులు ఇక్కడకు వస్తారు. పౌర్ణమి, అమావాస్య రాత్రులలో ఇక్కడ పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు సమావేశమవుతారు. ఈ ప్రదేశం యొక్క మతపరమైన ప్రాముఖ్యత కారణంగా, ఇది వివాహానికి, ముండాన్ లేదా తల గొరుగుటకు కూడా శిష్యులలో ప్రాచుర్యం పొందింది. వాహన యజమానులు తమ కొత్త వాహనాలకు ఆశీర్వాదం పొందడానికి ఇక్కడకు వస్తారు, ఎందుకంటే ఇక్కడ వాహనాల మొదటి ఆరాధన వాహనాల జీవితాన్ని పెంచుతుందని, యజమానులకు అదృష్టాన్ని తెస్తుందని వారు నమ్ముతారు. తాంత్రికులు ఈ ప్రదేశాన్ని తాంత్రిక సాధన కోసం చూస్తారు.

దామోదర్లో తమ ప్రియమైనవారి చితా భస్మాన్ని నిమజ్జనం చేయడానికి వచ్చే సంతల్లు, ఇతర గిరిజనులకు కూడా రాజ్రప్ప ఒక యాత్రికుల కేంద్రం. వారు ఎక్కువగా డిసెంబర్ నెలలో యాత్రికులు అని పిలువబడే సమూహాలలో వస్తారు. వారి పురాణాల ప్రకారం ఇది వారి చివరి విశ్రాంతి స్థలం. వారి జానపద పాటలలో రాజ్రప్పను "థెల్ కోపి ఘాట్" (వాటర్ ఘాట్) అని పిలుస్తారు, వారు స్నానం చేసిన తర్వాత నూనెను ఉపయోగిస్తారు. వారు జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని దక్షిణ ప్రాంతాలైన తూర్పు, పశ్చిమ సింగ్భూమ్, సరైకేలా జిల్లాల నుండి గణనీయమైన సంఖ్యలో వస్తారు. భక్తుల కోరికలను నెరవేరుస్తుందనే నమ్మకం కారణంగా తల్లి చిన్మస్తిక దేవిని మనోకమ్నా దేవి అని కూడా పిలుస్తారు. భక్తులు తమ కోరికలను నెరవేర్చడానికి ఆలయంలోని ఒక రాతి చుట్టూ ఎర్రటి దారం కట్టుతారు.

జనవరి నెలలో మకర సంక్రాంతి పండుగ సందర్భంగా ఇక్కడ ప్రత్యేక ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది, దీనికి లక్షలాది మంది ప్రజలు హాజరవుతారు. విజయదశమి, విజయదశమి పండుగ సందర్భంగా ఒక జాతర కూడా నిర్వహించబడుతుంది, దీనికి పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు హాజరవుతారు. సందర్శకులు ఈ నదిలో పవిత్ర స్నానం చేయవచ్చు.

మతపరమైన ప్రాముఖ్యతతో పాటు, ఇక్కడి సహజసిద్ధమైన వాతావరణం కారణంగా ఈ ప్రదేశం ఒక పిక్నిక్ స్పాట్‌గా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. దట్టమైన అడవులతో కప్పబడిన కొండ ప్రాంతం, నదులు ఇక్కడి కొన్ని ప్రత్యేకతలు. ఇక్కడ ఉన్న వేడి నీటి బుగ్గ ఈ ప్రాంతం యొక్క ప్రజాదరణను పెంచుతుంది. భేరా నది 20 అడుగుల ఎత్తు నుండి దామోదర్ నదిలో కలిసి ఒక జలపాతాన్ని సృష్టిస్తుంది. ఈ ప్రదేశంలో బోటింగ్ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి, సందర్శకులు నదీ తీరం వెంబడి ఉన్న వివిధ రాతి నిర్మాణాలను చూస్తూ పడవ ప్రయాణం చేయవచ్చు. ఈ ప్రదేశం దాని సహజ, మతపరమైన ప్రాముఖ్యత కారణంగా చాలా మంది విదేశీ పర్యాటకులను కూడా ఆకర్షిస్తుంది.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 రామ్గఢ్ జిల్లా

 గమనికలు 

 సూచనలు 



వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:శక్తి ఆలయాలు
వర్గం:జార్ఖండ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:జార్ఖండ్ దేవాలయాలు