ప్రాణనాదేశ్వర ఆలయం

ప్రాణనాదేశ్వర ఆలయం భారతదేశంలోని తమిళనాడులోని తంజావూరు జిల్లాలోని తిరుమంగళకుడిలో ఉన్న శివుడికి అంకితం చేయబడిన హిందూ దేవాలయం. శివుడిని ప్రాణనాథేశ్వరర్గా పూజిస్తారు, లింగం ద్వారా సూచిస్తారు అతని భార్య పార్వతి మంగళా నాయగిగా చిత్రీకరించబడింది. నాయనర్లు అని పిలువబడే  పాదల్ పెట్రా స్థలం అని వర్గీకరించబడిన తమిళ కవి సాధువులు రాసిన 7వ శతాబ్దపు తమిళ శైవ కానానికల్ రచన అయిన తేవరం ప్రధాన దేవతను గౌరవిస్తారు.  

చోళులు, తంజావూరు నాయకులు, తంజావూర్ మరాఠా రాజ్యం నుండి రచనలను సూచించే అనేక శాసనాలు ఈ ఆలయానికి సంబంధించినవి. ప్రస్తుత రాతి నిర్మాణంలో పురాతన భాగాలు 9వ శతాబ్దంలో చోళ రాజవంశం సమయంలో నిర్మించబడ్డాయి, అయితే తరువాత విస్తరణలు 16వ శతాబ్దంలో తంజావూరు నాయకుల వరకు తరువాతి కాలాలకు ఆపాదించబడ్డాయి.  

ఈ ఆలయంలో గోపురాలు అని పిలువబడే ఐదు అంచెల గేట్వే టవర్ ఉంది. ఈ ఆలయంలో అనేక పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి, వీటిలో మంగళపురీశ్వర, మంగళనాయగి అత్యంత ప్రముఖమైనవి. ఆలయ ప్రాంగణంలో అనేక మందిరాలు మూడు ప్రాంగణాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయంలో ఉదయం 6.30 నుండి రాత్రి 9 గంటల వరకు వివిధ సమయాల్లో ఆరు రోజువారీ ఆచారాలు, దాని క్యాలెండర్‌లో ఐదు వార్షిక పండుగలు ఉన్నాయి. ప్రధాన దేవత పవిత్ర వివాహం జరిగినప్పుడు పంగుని బ్రహ్మోత్సవం పండుగ ఆలయంలో ప్రధాన పండుగ. ఈ ఆలయాన్ని ఇప్పుడు తిరువడుతురై ఆధీనమ్ నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ ఆలయం దక్షిణ భారతదేశం కొన్ని దేవాలయాలలో ఒకటి, ఇక్కడ హిందూ దేవత కాళి నృత్య చిత్రణ అయిన కాళి అట్టం ప్రదర్శించబడుతుంది. 

 పురాణం 
250px|thumb|left|ఆవరణలో లింగాల సమితి
ఈ ఆలయాన్ని తేవరం శ్లోకాలు కీర్తించాయి ఈ ఆలయాన్ని కులోత్తుంగ చోళ 1 మంత్రి సేకరించిన పన్ను డబ్బుతో నిర్మించినట్లు భావిస్తున్నారు. ఇది రాజు కోపాన్ని ఆహ్వానించి, మంత్రిని శిక్షించాలని ఆదేశించాడు. మంత్రి భార్య తన మంగల్యం (వివాహిత మహిళ ధరించే పవిత్రమైన టై) ను కాపాడటానికి ఈ ఆలయానికి చెందిన మంగలంబై (పార్వతి) ని పూజించింది. మంత్రిని శిక్షించి, అతని మృతదేహాన్ని తిరుమంగలకుడికి తీసుకువచ్చారు. అది ఆ ప్రదేశానికి చేరుకున్న వెంటనే, ప్రధాన దేవత ప్రభావం కారణంగా అతను తన జీవితాన్ని తిరిగి పొందాడు. అప్పటి నుండి, ఈ ప్రదేశం మంగల్యం ఆశ్రయం ఇస్తుందని నమ్ముతారు. 

మరొక పురాణం ప్రకారం, విధిని మార్చుకునే అధికారం లేనందున కుష్టు నుండి ఒక సాధువుకు ఉపశమనం కలగజేసినందుకు, ఆ కుష్టురోగం కలగాలని నవగ్రహాలను బ్రహ్మ శపించాడు. బ్రహ్మ వారిని తిరుమంగలక్కుడికి వెళ్లి, వారి పాపాల నుండి విముక్తి పొందడానికి కోల్ వినై తీర్థ వినాయగర్ (గ్రహాల పాపాల నుండి విముక్తుడైన గణేషుడు) ను ప్రార్థించమని కోరాడు.

 నిర్మాణ శైలి 
250px|thumb|left|ఆవరణ చిత్రం
ఈ ఆలయంలో చోళులు, పల్లవులు, విజయనగర రాజుల నుండి సుమారు ఆరు శాసనాలు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ ఆలయాన్ని కులోత్తుంగ చోళుడి కాలం నాటి శాసనాలు కులోత్తుంగ చోళస్వరం అని సూచిస్తున్నాయి. ఈ ఆలయం తిరుమంగలకుడి గ్రామంలో, అడుతురై నుండి 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో కుంభకోణం నుండి 16 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ ఆలయంలో గోపురాలు అని పిలువబడే ఐదు అంచెల గేట్వే టవర్ ఉంది. ఆలయంలో మూడు ప్రాంగణాలు ఉన్నాయి. ప్రధాన దేవత ప్రాణనాదేశ్వరర్ (శివ), దేవత మంగలంబై (పార్వతి). ప్రధాన దేవత స్వయంబు లింగం (స్వయంగా ఏర్పడినది) అని నమ్ముతారు. ఈ ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉండి, ఐదు అంచెల పిరమిడ్ రాజగోపురం (గేట్వే టవర్) ద్వారా ప్రవేశిస్తుంది. లింగం రూపంలో పీఠ దేవతను గర్భగుడిలో చదరపు ఆకారంలో ఉంచారు. జతచేయబడిన హాలు, అర్ధమండపం గర్భగుడి వెడల్పుతో సమానంగా ఉంటుంది, అయితే దాని పొడవు గర్భగుడి కంటే రెట్టింపు ఉంటుంది. అర్ధమండపం తూర్పు వైపు ప్రవహిస్తుంది. ముఖమండపం ఒక చదరపు ఆకారంలో ఉంది. గర్భగుడి వెలుపలి గోడలను కప్పి ఉంచే ఐదు దేవకోష్టాలు ఉన్నాయి. ఐదు చిత్రాలలో దక్షిణామూర్తి, బ్రహ్మ చిత్రాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. అర్ధమండపం ప్రవేశానికి ఇరువైపులా రెండు పెద్ద ద్వారపాల, సంరక్షక దేవతలు ఉన్నారు. ఆలయానికి అనుబంధంగా ఉన్న నీటి వనరులు ఆలయానికి వెలుపల ఉన్న ఆలయ ట్యాంక్ అయిన మంగళ తీర్థం. గర్భగుడి ఆలయాల చుట్టూ కావేరి, మీకందదేవర్ నదుల చిత్రాలు ఉన్నాయి. 

 మతపరమైన ప్రాముఖ్యత 
అప్పర్, సంబందర్, సుందరార్ అనే ముగ్గురు సాధువులచే 7వ శతాబ్దపు శైవ ప్రామాణిక రచన అయిన తేవరం శ్లోకాలలో ఈ ఆలయాన్ని గౌరవిస్తారు. ఈ ఆలయం తేవరంలో గౌరవించబడినందున, ఇది శైవ  కానన్‌లో ప్రస్తావించబడిన 275 దేవాలయాలలో ఒకటైన పాదల్ పెట్రా స్థలం వర్గీకరించబడింది. ఈ ఆలయం కావేరి నది ఉత్తర ఒడ్డున నిర్మించిన దేవాలయాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ ఆలయం ప్రత్యేక లక్షణం ఏమిటంటే, అన్ని ప్రధాన దేవతలకు మంగళం అని పేరు పెట్టారు, ఇది శ్రేయస్సును సూచిస్తుంది. మంగలంబైగా పార్వతి, మంగళా వినయగర్, విమాన (మంగళా విమానం గా టవర్), తీర్థం (మంగళా తీర్థంగా ఆలయం ట్యాంక్) అన్నీ శ్రేయస్సును సూచిస్తాయి. దక్షిణ భారతదేశం కొన్ని దేవాలయాలలో ఈ ఆలయం ఒకటి, ఇక్కడ హిందూ దేవత కాళి నృత్య చిత్రణ అయిన కాళి అట్టం ప్రదర్శించబడుతుంది. కాలియా అట్టం ప్రదర్శన సమయంలో, కాళీని చిత్రీకరించే నర్తకి ప్రదర్శనకారునికి వ్యతిరేకంగా ఒక దుష్ట రూపం వర్ణన లొంగిపోతుంది. ఈ ఆలయానికి సమీపంలోని సూర్యనార్ కోవిల్ ఆరాధన పద్ధతులతో దగ్గరి సంబంధం ఉంది. తిరుమంగలకుడి ఆలయాన్ని సందర్శించిన తరువాత భక్తులు సూర్యనార్ కోవిల్ను సందర్శించాలి.

 ఆరాధన పద్ధతులు 

ఆలయ పూజ పండుగల సమయం రోజువారీగా పూజ చేస్తారు. తమిళనాడులోని ఇతర శివాలయాల మాదిరిగానే, పూజారులు బ్రాహ్మణ ఉప కులమైన శైవ వర్గానికి చెందినవారు. ఆలయ ఆచారాలు రోజుకు ఆరుసార్లు నిర్వహిస్తారు-ఉదయం 6.30 గంటలకు ఉషత్కలం, ఉదయం 8:00 గంటలకు కళశాంతి, ఉదయం 12:00 గంటలకు ఉచ్చికాలం, సాయంత్రం 5:00 గంటలకు సాయరాక్షై, రాత్రి 8:00 గంటలకు అర్ధ జామం ప్రతి కర్మలో నాలుగు దశలు ఉంటాయిః అభిషేకం (పవిత్ర స్నాన) అలంగారం (అలంకరణ) నైవేతం (ఆహార సమర్పణ), దీప ఆరాదనై (మంగళపురీశ్వర, మంగళనాయగి ఇద్దరికీ దీపాలు ఊపుతూ). నాగస్వరం (పైపు వాయిద్యం), తవిల్ (పెర్క్యూషన్ వాయిద్యం-వేదాలలో మతపరమైన సూచనలు) (పూజారులు చదివిన పవిత్ర గ్రంథాలు), ఆలయ స్తంభం ముందు భక్తులు సాష్టాంగ నమస్కారం చేస్తూ సంగీతం మధ్య ఈ ఆరాధన జరుగుతుంది. సోమవరం (సోమవారము,  శుక్రవారము) వంటి వారపు ఆచారాలు, ప్రదోషం వంటి పాక్షిక ఆచారాలు, అమవాసై (అమావాస్య రోజు), కిరుత్తిగై, పూర్ణిమ (పౌర్ణమి రోజు), సాతుర్థి వంటి నెలవారీ పండుగలు ఉన్నాయి. సోమవరం తమిళ మాసం (సెప్టెంబర్-అక్టోబర్) బ్రహ్మోత్సవం మార్గాళి (డిసెంబర్-జనవరి) మాసంలో తిరువధిరై, తమిళ మాసిలో అన్నభిషేకం ఆలయంలో జరుపుకునే ప్రధాన పండుగలు. మంగళపురీశ్వర, మంగళనయగి పవిత్ర వివాహాన్ని జరుపుకునే పంగుని ఉత్రా బ్రహ్మోత్సవం పండుగ ఆలయంలో ప్రధాన పండుగ.

 ఇవి కూడా చూడండి 
 అనేకధంగావదేశ్వర ఆలయం
 కైలాసనాథర్ దేవాలయం, కాంచీపురం
 కల్లేశ్వర ఆలయం, అంబాలి
 కల్లేశ్వర దేవాలయం, హైర్ హడగలి
 కళ్యాణసుందరేశర్ దేవాలయం, నల్లూరు
 కైలాసనాథర్ ఆలయం, తింగళూరు
 కైటభేశ్వర ఆలయం, కుబటూర్
 శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి దేవాలయం, హోసూరు
 కలరివతుక్కల్ ఆలయం
 కంపహేశ్వరర్ ఆలయం, తిరుబువనం
మూలాలు

బాహ్య లంకెలు 

వర్గం:తంజావూరు జిల్లాలోని హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:తంజావూరు జిల్లాలోని శివాలయాలు
వర్గం:తమిళనాడు దేవాలయాలు
వర్గం:తమిళనాడు పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:పాడల్ పేట్ర క్షేత్రాలు