బయోన్ ఆలయం

బయోన్   అనేది ఖ్మేర్ సామ్రాజ్యం కాలానికి చెందిన, అద్భుతంగా అలంకరించబడిన ఒక థెరవాద బౌద్ధ ఆలయం. ఇది కాంబోడియాలోని అంగ్కోర్ ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ ఆలయాన్ని క్రీ.శ. 12వ శతాబ్దం చివర లేదా 13వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో రాజు జయవర్మన్ VII  తన రాజ్య ఆలయంగా నిర్మించాడు. ఇది ఆయన రాజధాని నగరమైన అంగ్కోర్ థామ్  మధ్యభాగంలో ఉంది.Higham, C., 2001, The Civilization of Angkor, London: Weidenfeld & Nicolson, , పుట 121Higham, C., 2014, Early Mainland Southeast Asia, Bangkok: River Books Co., Ltd., పుటలు 378–382 

బయోన్ ఆలయం జయవర్మన్ VII పాలనలో ఉన్న బలమైన బౌద్ధ ప్రభావాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. మొదట ఇది మహాయాన బౌద్ధ ఆలయంగా, కరుణకు ప్రతీక అయిన బోధిసత్వుడు ఆరాధనకు కేంద్రంగా నిర్మించబడింది. తరువాత కాలంలో కాంబోడియాలో థెరవాద బౌద్ధమతం విస్తరించడంతో ఆలయం కూడా ఆ మార్పుకు అనుగుణంగా మారింది. దీని శిల్పకళ, స్థల నిర్మాణం, కరుణ, రాజాధికారంపై ఉన్న దృష్టి – అంగ్కోర్‌లో బౌద్ధమతం, రాజశక్తి మధ్య ఉన్న గాఢ సంబంధాన్ని చూపిస్తాయి. ఈ ఆలయం ఇప్పటికీ బౌద్ధ ఆరాధన కేంద్రంగా కొనసాగడం, ఈ ప్రాంతంలో బౌద్ధమత ప్రభావం ఎంత దీర్ఘకాలికమో తెలియజేస్తుంది.

ఈ ఆలయం ముఖ్యంగా అనేక గోపురాలపై చెక్కబడ్డ శాంతమైన చిరునవ్వుతో కూడిన రాతి ముఖాల వల్ల ప్రసిద్ధి చెందింది. వీటిని సాధారణంగా రాజు జయవర్మన్ VII రూపాలుగా భావిస్తారు. ఇవి కరుణ, రాజాధికారానికి ప్రతీకలుగా పరిగణించబడుతున్నాయి. బయోన్ ఆలయంలో విస్తృతమైన బాస్-రిలీఫ్ శిల్పాలు ఉన్నాయి. వీటిలో చారిత్రక సంఘటనలు, మతపరమైన అంశాలు, ఖ్మేర్ సామ్రాజ్యంలోని సాధారణ ప్రజల దైనందిన జీవితం ప్రతిబింబించబడింది. అందువల్ల ఇది అంగ్కోర్ కాలపు సమాజాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి అత్యంత ముఖ్యమైన దృశ్య ఆధారంగా నిలుస్తుంది.  అంగ్కోర్ పరిరక్షణ కోసం ఏర్పాటైన జపాన్ ప్రభుత్వ బృందం (JSA) బయోన్ ఆలయాన్ని ఖ్మేర్ నిర్మాణకళలోని “బరోక్ శైలికి అత్యంత విశిష్ట ఉదాహరణ”గా వర్ణించింది. ఇది అంగ్కోర్ వాట్ యొక్క శాస్త్రీయ శైలితో భిన్నంగా ఉంటుంది.The Bayon Symposium

 నామవ్యుత్పత్తి 
బయోన్ ఆలయానికి అసలు పేరు జయగిరి  అని భావిస్తారు. దీని అర్థం “విజయ పర్వతం” లేదా “బ్రహ్మ పర్వతం”. ఇక్కడ “జయ” అనేది బ్రహ్మకు మరో పేరు కాగా, “గిరి” అంటే పర్వతం. ఇది సంస్కృత మూలాలు కలిగిన పేరుగా, సింహగిరి (“సింహ శిల”) వంటి పేర్లతో పోలుస్తారు.

1880లో ఫ్రెంచ్ పండితుడు ఎటియెన్ అయ్మోనియర్ ఈ ఆలయానికి “బయోన్” అనే పేరు పెట్టాడు. అతని నివేదిక ప్రకారం, ఖ్మేర్‌లో “బయాంత్”గా వ్రాయబడిన పదానికి ఇది లాటిన్ లిప్యంతరణ. అది పాళీలోని వేజయంత లేదా సంస్కృతంలోని వైజయంత అనే పదానికి వికృత రూపంగా ఉండవచ్చని అతడు భావించాడు. ఇవి దేవేంద్రుని (ఇంద్రుడు) ఆకాశపు మహల్‌కు సంబంధించిన పేర్లు. బయోన్ ఆలయం ఆ దివ్య మహల్‌కు భౌమ ప్రతిరూపంగా భావించబడింది. “బా” అనే ఉపసర్గ, బా ఫ్నోమ్ వంటి ఇతర ప్రాంత పేర్లలో కనిపించే విధంగా, రక్షకుడు లేదా సంరక్షకుడి ఉనికిని సూచించవచ్చని పేర్కొన్నారు.

 చరిత్ర 

 రాజు జయవర్మన్ VII చేత ఆలయ స్థాపనలోని బౌద్ధ ప్రతీకలు 
బయోన్ ఆలయం అంగ్కోర్ లో నిర్మించబడిన చివరి రాజ్య ఆలయం. ఇది ప్రధానంగా బౌద్ధ దేవతల ఆరాధన కోసం నిర్మించబడిన ఏకైక అంగ్కోర్ రాజ్య ఆలయం. అయినప్పటికీ, రాజ్యంలోని వివిధ జిల్లాలు, పట్టణాలను ప్రతినిధ్యం వహించే అనేక చిన్న, స్థానిక దేవతలను కూడా ఇందులో చేర్చారు.  

ప్రారంభంలో ఇది ఒక హిందూ ఆలయంగా ఉన్నప్పటికీ, బయోన్ (జయగిరి) జయవర్మన్ VII చేపట్టిన విశాలమైన నిర్మాణ కార్యక్రమానికి కేంద్రబిందువుగా నిలిచింది. అదే కార్యక్రమంలో అంగ్కోర్ థామ్ గోడలు, నాగ వంతెనలు, అలాగే విష్ణువుకు అంకితమైన తా ప్రోమ్, బంతేయ్ క్డేయ్ ఆలయాలు నిర్మించబడ్డాయి.

ఆలయంలోని గోపురాలపై చెక్కబడిన 216 భారీ ముఖాలు ఇతర విగ్రహాలతో పోలిస్తే, ఇవి జయవర్మన్ VII స్వరూపాలేనని అనేక మంది పండితులు భావిస్తున్నారు. కొందరు పండితులు ఈ ముఖాలు కరుణకు ప్రతీక అయిన అవలోకితేశ్వర బోధిసత్వునికి చెందినవని సిద్ధాంతం ప్రతిపాదించారు.Coedès, పుట 137.  

అయితే కొంతమంది స్థానికులు ఈ ఆలయం బ్రహ్మకు అంకితమైందని నమ్ముతారు. ఎందుకంటే ముఖాలు నాలుగు వైపులా ఉండటం బ్రహ్మకు ఉన్న నాలుగు ముఖాలను సూచిస్తుందని వారు భావిస్తారు. ముఖాలపై మూడు కన్నులు ఉండటం శివుడును సూచిస్తుందని కూడా అంటారు. సాధారణంగా బుద్ధ విగ్రహాలలో పెద్ద కిరీటాలు, చెవిపోగులు, ఆభరణాలు కనిపించవు. ఈ రెండు సిద్ధాంతాలు పరస్పర విరుద్ధమైనవిగా చూడనవసరం లేదు.  

అంగ్కోర్ పండితుడు జార్జ్ కోడెస్ ప్రకారం, జయవర్మన్ VII తనను తాను ఒక దేవరాజుగా భావించే ఖ్మేర్ రాజుల సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించాడు. అయితే అతని పూర్వులు హిందువులు కాగా, జయవర్మన్ VII ఒక బౌద్ధుడు కావడం ముఖ్యమైన తేడాగా పేర్కొంటారు.Coedès, పుట 147.

 జయవర్మన్ VII మరణానంతర మార్పులు 
జయవర్మన్ VII కాలం తరువాత, బయోన్ ఆలయంలో అనేక బౌద్ధ కళకు సంబంధించిన మార్పులు, అదనాలు జరిగాయి. 13వ శతాబ్దం మధ్యలో జయవర్మన్ VIII పాలన సమయంలో ఖ్మేర్ సామ్రాజ్యం తిరిగి హిందూమతం వైపు మొగ్గు చూపింది. దాంతో రాజ్య ఆలయం కూడా హిందూ సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా మార్పులు చెందింది.  

తరువాతి శతాబ్దాలలో థెరవాద బౌద్ధమతం ప్రధాన మతంగా మారడంతో మరిన్ని మార్పులు జరిగాయి. చివరికి ఆలయం అడవుల్లో మిగిలిపోయింది. తూర్పు వైపు ఉన్న టెర్రస్, గ్రంథాలయాలు, అంతర్గత గ్యాలరీ చతురస్ర మూలలు, పై టెర్రస్‌లోని కొన్ని భాగాలు మొదటి నిర్మాణ ప్రణాళికలో భాగం కావని పండితులు పేర్కొంటున్నారు.

 ఆధునిక పునరుద్ధరణ 
20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఎకోల్ ఫ్రాన్సైజ్ ద్ ఎక్స్‌ట్రేమ్ ఓరియంట్ సంస్థ ఈ ఆలయ పరిరక్షణలో ముందంజ వేసింది. అనాస్టిలోసిస్ అనే పద్ధతితో ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించారు. 1995 నుండి అంగ్కోర్ పరిరక్షణ కోసం జపాన్ ప్రభుత్వ బృందం (JSA) ప్రధాన పరిరక్షణ సంస్థగా వ్యవహరిస్తూ, ప్రతి సంవత్సరం శాస్త్రీయ సదస్సులు నిర్వహిస్తోంది.
 ప్రదేశం 

ఈ ఆలయం తూర్పు దిశగా ముఖంగా నిర్మించబడింది. అందువల్ల ఆలయ భవనాలు తూర్పు–పడమర అక్షం వెంట పొడవుగా ఉన్న ప్రాకారాల లోపల పడమర వైపున అమర్చబడ్డాయి. బయోన్ ఆలయం అంగ్కోర్ థామ్ నగరానికి ఖచ్చితమైన మధ్య భాగంలో ఉండటం వల్ల, నగరంలోని నాలుగు దిక్కుల ద్వారాల నుండి నేరుగా రహదారులు ఈ ఆలయానికి చేరుతాయి.  

ఈ ఆలయానికి స్వంతంగా గోడలు లేదా కాలువ (మోట్) లేవు. అవి నగరానికి చెందినవే. ఈ విధమైన నగరం–ఆలయం సమ్మేళనం మొత్తం 9 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇది దక్షిణాన ఉన్న అంగ్కోర్ వాట్ (2 చ.కి.మీ.) కంటే చాలా పెద్దది.

ఆలయం లోపల రెండు గ్యాలరీలతో కూడిన ప్రాకారాలు (మూడవ, రెండవ ప్రాకారాలు), ఒక పై టెర్రస్ (మొదటి ప్రాకారం) ఉన్నాయి. ఈ అన్ని నిర్మాణాలు ఒకదానికొకటి చాలా దగ్గరగా, తక్కువ ఖాళీతో అమర్చబడ్డాయి. విస్తారమైన ఖాళీలు, భవనాల మహత్తర పరిమాణాలతో ఆకట్టుకునే అంగ్కోర్ వాట్ తో  పోలిస్తే, బయోన్ ఆలయం “అతి చిన్న ఫ్రేమ్‌లో ఒత్తిడికి గురైనట్లుగా” కనిపిస్తుందని వ్యాఖ్యానించబడింది.Glaize, పుట 85.

 బయటి గ్యాలరీ: చారిత్రక సంఘటనలు, దైనందిన జీవితం 


బయటి గ్యాలరీ బయటి గోడపై చెక్కబడిన బాస్-రిలీఫ్ శిల్పాలు చారిత్రక సంఘటనలు, అంగ్కోర్ కాలపు ఖ్మేర్ ప్రజల దైనందిన జీవితం నుండి దృశ్యాలను చూపిస్తాయి. ఇవి ఎంతో వివరంగా, సమాచారంతో కూడినవిగా ఉన్నప్పటికీ, వీటికి సంబంధించిన శాసనాల (ఎపిగ్రాఫిక్) వివరణలు లేవు. అందువల్ల ఏ సంఘటనలు ఖచ్చితంగా చిత్రించబడ్డాయో, అవి పరస్పరం ఎలా సంబంధించుకున్నాయో అన్న విషయంలో కొంత అనిశ్చితి ఉంది.బాస్-రిలీఫ్‌ల వివరాల కోసం Glaize, పుటలు 90 తదితరాలు; Rovedo, పుటలు 134 తదితరాలు చూడండి. తూర్పు గోపురం నుంచి గడియారదిశగా చూస్తే, చిత్రిత అంశాలు ఇలా ఉన్నాయి:
 తూర్పు గ్యాలరీ దక్షిణ భాగంలో, నడుచుకుంటూ వెళ్లే ఖ్మేర్ సైన్యం (కొంతమంది చైనీయ సైనికులు సహా),Freeman & Jacques, పుటలు 85–86. సంగీతకారులు, గుఱ్ఱస్వారులు, ఏనుగులపై అధికారి వర్గం, ఆహార సరఫరా బండ్లతో కనిపిస్తారు;
 అదే తూర్పు గ్యాలరీలో, ప్రాంగణానికి వెళ్లే ద్వారం అవతల, మరో ఊరేగింపు, అంగ్కోర్ గృహాలు చూపించే గృహజీవిత దృశ్యాలు, వాటిలో కొందరు చైనా వ్యాపారులుగా కనిపిస్తారు;
 ఆగ్నేయ మూల మండపంలో, పూర్తి కాకుండా మిగిలిన ఆలయ దృశ్యం – గోపురాలు, అప్సరలు , ఒక లింగం 
 దక్షిణ గ్యాలరీ తూర్పు భాగంలో, టోన్లే సాప్ పై ఖ్మేర్, చామ్ సేనల మధ్య నౌకా యుద్ధం; దాని కింద మార్కెట్, బహిరంగ వంట, వేటగాళ్లు, పిల్లలను, అనారోగ్యంతో ఉన్న వ్యక్తిని చూసుకునే మహిళలు వంటి పౌర జీవితం దృశ్యాలు;
 అదే దక్షిణ గ్యాలరీలో, ప్రాంగణ ద్వారం దాటి, పడవలు, మత్స్యకారులు (ఒక చైనా జంక్ పడవ సహా), దాని కింద కోడి పోరు దృశ్యం; అనంతరం రాజకుమార్తెలు, సేవకులు, సంభాషణలు, ఆటలు, కుస్తీలు, అడవి పంది పోరు వంటి రాజప్రాసాద దృశ్యాలు; ఆపై పడవల నుంచి దిగుతున్న చామ్ యోధులు, తాళ్లతో శరీరాన్ని కాపాడుకున్న ఖ్మేర్ యోధుల మధ్య యుద్ధం; తరువాత ఖ్మేర్ విజయాన్ని చూపించే దృశ్యం, రాజు విజయ విందు జరుపుకుంటున్న దృశ్యం;
 దక్షిణ గ్యాలరీ పడమర భాగంలో, ఖ్మేర్, చామ్ సైనికులు, ఏనుగులు, పెద్ద క్రాస్‌బో, క్యాటపల్ట్ వంటి యుద్ధ యంత్రాలతో కూడిన సైనిక ఊరేగింపు;
 పడమర గ్యాలరీ దక్షిణ భాగంలో, అరణ్యంలో నడుస్తున్న సైన్యం, తరువాత ఖ్మేర్ గుంపుల మధ్య వాగ్వాదాలు, పోరాటాలు చూపించే పూర్తి కాకుండా మిగిలిన శిల్పాలు;Freeman & Jacques, పుటలు 91–92.
 పడమర గ్యాలరీలో ప్రాంగణ ద్వారం దాటి, ఖ్మేర్ యోధుల మధ్య ఘర్షణ; తరువాత ఒక కొలను పక్కగా పరుగు తీస్తున్న యోధులు, అందులో ఒక పెద్ద చేప చిన్న జింకను మింగుతున్న దృశ్యం;Glaize, పుట 92. ఆపై రాజు ఏనుగుపై నిలబడి ఉన్న రాజ ఊరేగింపు, పవిత్ర అగ్ని ఆర్క్ ముందుగా;
 ఉత్తర గ్యాలరీ పడమర భాగంలో (ఇది కూడా పూర్తి కాలేదు), క్రీడాకారులు, మాంత్రికులు, అక్షరాలాడేవారు, జంతువుల ఊరేగింపు, అడవిలో కూర్చున్న తపస్వులు, ఖ్మేర్–చామ్ యుద్ధాలు;
 ఉత్తర గ్యాలరీలో ప్రాంగణ ద్వారం దాటి, గట్టిగా కదులుతున్న చామ్ సైనికుల నుంచి ఖ్మేర్‌లు పారిపోతున్న దృశ్యం;
 ఈశాన్య మూల మండపంలో, మరో ఖ్మేర్ సైనిక ఊరేగింపు;
 తూర్పు గ్యాలరీలో, ఖ్మేర్, చామ్ సేనల మధ్య భూయుద్ధం, ఇరుపక్షాలకూ ఏనుగుల మద్దతుతో – ఇందులో ఖ్మేర్‌లు గెలుస్తున్నట్లు కనిపిస్తారు.

బయటి గ్యాలరీ ఒక ప్రాంగణాన్ని చుట్టుముట్టి ఉంటుంది. ఆ ప్రాంగణంలో రెండు గ్రంథాలయాలు ఉన్నాయి (తూర్పు ప్రవేశ ద్వారానికి ఇరువైపులా ఒక్కొక్కటి). మొదటగా ఈ ప్రాంగణంలో 16 చిన్న మందిరాలు ఉండేవి. అయితే తరువాత హిందూ పునరుద్ధరణ చేసిన జయవర్మన్ VIII వాటిని కూల్చివేశాడు.

 అంతర్గత గ్యాలరీ: పురాణ ఘట్టాల చిత్రణ 
అంతర్గత గ్యాలరీ నేల మట్టం కంటే ఎత్తుగా ఉంది. దీనికి రెట్టింపు మూలలు ఉన్నాయి. మొదటిది లోపలికి వంకరగా ఉన్న క్రాస్ ఆకారంలో ఉండగా, తరువాత దాన్ని చతురస్రంగా మార్చారు. జయవర్మన్ VIII కాలంలో చేర్చబడిన ఈ గ్యాలరీ బాస్-రిలీఫ్‌లు బయటి గ్యాలరీ వాటితో పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంటాయి. బయటి గ్యాలరీలో యుద్ధాలు, ఊరేగింపులు ఉంటే, అంతర్గత గ్యాలరీలో ప్రధానంగా హిందూ పురాణాలుకు చెందిన దృశ్యాలు చెక్కబడ్డాయి.  

ఇందులో శివ, విష్ణువు, బ్రహ్మ — ఇవి త్రిమూర్తికి చెందిన దేవతలు — అలాగే అప్సరలు, రావణుడు, గరుడుడు వంటి పాత్రలు కనిపిస్తాయి.Glaize, పుటలు 94 తదితరాలు. అయితే కొన్ని ప్యానెల్లు ఏ కథను చూపిస్తున్నాయో లేదా పరస్పరం ఎలా అనుసంధానమై ఉన్నాయో ఖచ్చితంగా చెప్పలేము. ఉదాహరణకు, తూర్పు గోపురంకు ఉత్తరంగా ఉన్న ఒక గ్యాలరీలో రెండు అనుసంధానిత దృశ్యాలు ఉన్నాయి. వీటిని ఒక దేవతను పర్వతం లోపల నుంచి విముక్తి చేయడం గానీ, లేదా చామ్ ఆక్రమణదారులు చేసిన విగ్రహ ధ్వంసం గానీ అని వివరిస్తున్నారు.Glaize, పుట 98; Rovedo, పుటలు 148–149.  

మరొక శిల్ప సమూహంలో, ఒక రాజు భారీ సర్పంతో ఒంటిచేతులతో పోరాడటం, తరువాత మహిళలు అతని చేతులను పరిశీలించడం, చివరకు అతడు మంచంలో అనారోగ్యంతో పడి ఉండటం చూపబడింది. ఇది సర్ప విషం కారణంగా కుష్టు వ్యాధి బారిన పడిన “కుష్టు రాజు” కథతో అనుసంధానించబడింది.Freeman & Jacques, పుట 101; Rovedo, పుటలు 149–150.  

ఇంకా స్పష్టమైన దృశ్యాలలో, ఒక విష్ణు ఆలయ నిర్మాణం (పడమర గోపురానికి దక్షిణంగా), క్షీరసాగర మథనం (పడమర గోపురానికి ఉత్తరంగా) ఉన్నాయి.

పై టెర్రస్: లోకేశ్వరుని 200 ముఖాలు
అంతర్గత గ్యాలరీ దాదాపుగా పై టెర్రస్‌తో నిండిపోయి ఉంటుంది. ఈ పై టెర్రస్ మరో స్థాయిలో ఎత్తుగా నిర్మించబడింది. అంతర్గత గ్యాలరీ, పై టెర్రస్ మధ్య ఖాళీ చాలా తక్కువగా ఉండటంతో, ఆలయ అసలు ప్రణాళికలో పై టెర్రస్ భాగం కాకపోయి ఉండవచ్చని పండితులు భావిస్తున్నారు. నిర్మాణ రూపకల్పనలో మార్పు జరిగిన వెంటనే దీనిని చేర్చినట్లు అభిప్రాయం. మొదటగా బయోన్ ఆలయాన్ని ఒకే స్థాయి నిర్మాణంగా, దాదాపు అదే కాలానికి చెందిన తా ప్రోమ్, బంతేయ్ క్డేయ్ ఆలయాల మాదిరిగానే రూపకల్పన చేసినట్లు నమ్మకం.Coedès, పుట 127.

పై టెర్రస్‌పై బయోన్ ఆలయానికి ప్రత్యేక గుర్తింపునిచ్చే ప్రసిద్ధ “ముఖ గోపురాలు” ఉన్నాయి. ప్రతి గోపురంపై రెండు, మూడు లేదా (ఎక్కువగా) నాలుగు భారీ చిరునవ్వుతో కూడిన ముఖాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. కేంద్ర గోపురంతో పాటు, అంతర్గత గ్యాలరీ మూలల్లో, ప్రవేశ ద్వారాల వద్ద, అలాగే పై టెర్రస్‌పై ఉన్న చిన్న మందిరాలపై కూడా చిన్న గోపురాలు ఉన్నాయి.  
“ఎక్కడ తిరిగినా,” అని మారిస్ గ్లైజ్ వ్రాశాడు, “లోకేశ్వరుడు ముఖాలు తమ అనేక రూపాలతో అనుసరిస్తూ ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నట్లు అనిపిస్తాయి.”Glaize, పుట 89.

గోపురాల సంఖ్యకు, ముఖాల సంఖ్యకు ప్రత్యేక అర్థం కనుగొనే ప్రయత్నాలు జరిగాయి. కానీ కాలక్రమంలో కొన్ని గోపురాలు కొత్తగా చేర్చబడటం, మరికొన్ని నశించిపోవడం వలన ఈ సంఖ్యలు స్థిరంగా లేవు. ఒక దశలో ఆలయంలో ఇలాంటి 49 గోపురాలు ఉండగా, ప్రస్తుతం కేవలం 37 మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి.Freeman & Jacques, పుట 78. ముఖాల సంఖ్య సుమారు 200గా అంచనా వేయబడింది. అయితే కొన్ని ముఖాలు పూర్తిగా మిగలకపోవడం వలన ఖచ్చితమైన సంఖ్య చెప్పడం సాధ్యం కాదు.

 కేంద్ర గోపురం, గర్భగుడి 
అంతర్గత గ్యాలరీ మాదిరిగానే, కేంద్ర గోపురం కూడా మొదట క్రాస్ ఆకారంలో ఉండేది. తరువాత దానిని నింపి వృత్తాకారంగా మార్చారు. ఇది నేల మట్టం నుండి సుమారు 43 మీటర్ల ఎత్తుకు ఎదుగుతుంది. ఆలయం స్థాపించబడిన సమయంలో, ప్రధాన ఆరాధ్య ప్రతిమగా 3.6 మీటర్ల ఎత్తు గల బుద్ధుని విగ్రహం ఉండేది. ఇది కేంద్ర గోపురంలోని గర్భగుడిలో ప్రతిష్ఠించబడింది.  

ఆ విగ్రహంలో బుద్ధుడు ధ్యాన ముద్రలో కూర్చుని, నాగరాజు ముచలిందుడు తన విస్తరించిన ఫణాలతో రక్షణ కల్పిస్తున్నట్లు చెక్కబడింది. హిందూ పునరుద్ధరణకు ప్రసిద్ధుడైన రాజు జయవర్మన్ VIII  పాలన కాలంలో, ఈ విగ్రహాన్ని గర్భగుడి నుంచి తొలగించి ముక్కలు చేశారు.  

1933లో ఒక బావి అడుగునుంచి ఈ విగ్రహ అవశేషాలు లభించాయి. వాటిని తిరిగి సమకూర్చి పునర్నిర్మించారు. ప్రస్తుతం ఈ విగ్రహాన్ని అంగ్కోర్ లోని ఒక చిన్న మండపంలో ప్రదర్శనకు ఉంచారు.Freeman & Jacques, పుట 83; Glaize, పుట 87.

 చిత్ర సమాహారం 

 ఇవీ చూడండి 
 బాఫుఒన్ ఆలయం
 హిందూ దేవాలయాల జాబితా

 మూలాలు 

 గ్రంథావళి 

Coedès, George. Pour mieux comprendre Angkor (Hanoi: Imprimerie D'Extrême-Orient, 1943), అధ్యాయం 6, “Le mystère du Bayon,” పుటలు 119–148.
Freeman, Michael & Jacques, Claude. Ancient Angkor. River Books, 1999, పుటలు 78 తదితరాలు. .
Glaize, Maurice. The Monuments of the Angkor Group. (1993 సవరణ), theangkorguide.com.

Rovedo, Vittorio. Khmer Mythology: Secrets of Angkor (New York: Weatherhill, 1998), పుటలు 131 తదితరాలు.
JSA Bayon Master Plan 
JSA Bayon Symposia

 బాహ్య లింకులు 

 The Bayon Symposium (UNESCO): 1996–2001
 Bayon Goddesses – Devata of King Jayavarman VII
 Are Ancient Goddesses Actually 12th Century Khmer Queens?
 Bayon – Gallery and Photographic Documentation

Category:సియెం రీప్ ప్రావిన్స్‌లోని బౌద్ధ దేవాలయాలు
Category:సియెం రీప్ ప్రావిన్స్‌లోని పర్యాటక ఆకర్షణలు
Category:సియెం రీప్ ప్రావిన్స్‌లోని అంగ్కోర్ కాలపు స్థలాలు
Category:12వ శతాబ్దానికి చెందిన బౌద్ధ దేవాలయాలు
Category:కాంబోడియాలోని బౌద్ధ యాత్రా స్థలాలు
Category:కాంబోడియాలోని బౌద్ధ దేవాలయాలు
Category:బౌద్ధ నిర్మాణకళ
Category:బౌద్ధ పురాణాలు
Category:బౌద్ధ కళ