వనరాజ్ భాటియా

వనరాజ్ భాటియా (1927 మే 31 – 2021 మే 7) భారతీయ నూతన తరంగ సినిమా రంగంలో తన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందిన భారతీయ స్వరకర్త. అతను భారతదేశంలో పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతానికి ప్రముఖ స్వరకర్తలలో ఒకడు.

భాటియా టెలివిజన్ చిత్రం తమస్ (1988) కి ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు, సృజనాత్మక, ప్రయోగాత్మక సంగీతానికి సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1989), భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర గౌరవం పద్మశ్రీ (2012)లను అందుకున్నాడు. ఆయన 2021 మేలో ముంబైలో మరణించాడు.

 జీవిత చరిత్ర 

 ప్రారంభ జీవితం, విద్య 
కచ్ వ్యాపారవేత్తల కుటుంబంలో జన్మించిన భాటియా, బొంబాయిలోని న్యూ ఎరా స్కూల్‌లో చదివి, దేవధర్ స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్‌లో విద్యార్థిగా హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని నేర్చుకున్నాడు. యుక్తవయసులో చైకోవ్స్కీ పియానో కాన్సర్టో నంబర్ 1 విన్న తర్వాత, అతను పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతంపై ఆసక్తి పెంచుకున్నాడు. డాక్టర్ మానెక్ భగత్ వద్ద నాలుగు సంవత్సరాలు పియానో అభ్యసించాడు.

1949లో బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయంలోని ఎల్ఫిన్‌స్టోన్ కళాశాల నుండి ఎంఏ (ఇంగ్లీష్ ఆనర్స్) పొందిన తరువాత, భాటియా లండన్‌లోని రాయల్ అకాడమీ ఆఫ్ మ్యూజిక్‌లో హోవార్డ్ ఫెర్గూసన్, అలాన్ బుష్, విలియం ఆల్విన్‌లతో సంగీతం కూర్పును అభ్యసించాడు. అక్కడ అతను సర్ మైఖేల్ కోస్టా స్కాలర్‌షిప్ (1951–54) గ్రహీత. 1954లో బంగారు పతకంతో పట్టభద్రుడయ్యాక భాటియా, రాక్‌ఫెల్లర్ స్కాలర్‌షిప్ (1954–58), ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వ స్కాలర్‌షిప్ (1957–58) లను గెలుచుకున్నాడు, దీని వలన అతను ఐదు సంవత్సరాలు కన్జర్వేటోయిర్ డి పారిస్‌లో నాడియా బౌలాంజర్‌తో కలిసి చదువుకోవడానికి వీలు కలిగింది.

 కెరీర్ 
1959లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత భాటియా, భారతదేశంలో ఒక ప్రకటన చిత్రానికి (శక్తి సిల్క్ చీరలకు) సంగీతం అందించిన మొదటి వ్యక్తి అయ్యాడు. లిరిల్,  గార్డెన్ వరేలి, డ్యూలక్స్ వంటి 7,000 జింగిల్స్‌ను కంపోజ్ చేశాడు. ఈ సమయంలో, అతను 1960 నుండి 1965 వరకు ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో పాశ్చాత్య సంగీత శాస్త్రంలో రీడర్‌గా కూడా పనిచేసాడు.

భాటియా మొదటి చలనచిత్ర సంగీతం శ్యామ్ బెనెగల్ దర్శకత్వం వహించిన తొలి చిత్రం అంకుర్ (1974). మంథన్ (1976) చిత్రంలోని "మేరో గామ్ కథా పారే" పాటతో సహా దాదాపు బెనెగల్ సినిమాలన్నిటికీ పనిచేశాడు. భాటియా ప్రధానంగా ఇండియన్ న్యూ వేవ్ ఉద్యమంలో గోవింద్ నిహలానీ (తమస్, భాటియాకు ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు తెచ్చిన సినిమా), కుందన్ షా (జానే భీ దో యారో), అపర్ణా సేన్ (36 చౌరింగీ లేన్), సయీద్ అఖ్తర్ మీర్జా (హొ! హజ్హూ తారంగ్) వంటి చిత్రనిర్మాతలతో కలిసి పనిచేశారు. వినోద్ చోప్రా (ఖామోష్), విజయ మెహతా (పెస్టోంజీ), ప్రకాష్ ఝా (హిప్ హిప్ హుర్రే).

భాటియా లైఫ్‌లైన్, ఖండాన్, యాత్ర, వాగ్లే కి దునియా, బనేగి అప్నీ బాత్, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ రాసిన ది డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా ఆధారంగా 53 ఎపిసోడ్‌ల భారత్ ఏక్ ఖోజ్ వంటి టెలివిజన్ షోలకు స్వరాలు సమకూర్చాడు. అలాగే అనేక డాక్యుమెంటరీలకు కూడా స్వరాలు సమకూర్చారు. ఆయన మ్యూజిక్ టుడే లేబుల్‌పై ఆధ్యాత్మిక సంగీత ఆల్బమ్‌లను కూడా విడుదల చేశారు. ఎక్స్‌పో '70, ఒసాకా, ఆసియా 1972, న్యూఢిల్లీ వంటి వాణిజ్య ఉత్సవాలకు సంగీతం సమకూర్చాడు.

భాటియా భారతదేశంలో పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతానికి అత్యంత ప్రసిద్ధ స్వరకర్త. పియానో కోసం సి లో ఫాంటాసియా అండ్ ఫ్యూగ్, స్ట్రింగ్స్ కోసం సిన్ఫోనియా కాన్సర్టెంట్, సిక్స్ సీజన్స్ అనే పాటల చక్రం ఆయన ఎక్కువగా ప్రదర్శించే కృతులు. 2019 జనవరిలో ముంబైలో జరిగిన ఒక కచేరీలో యో-యో మా అతని రెవెరీని ప్రదర్శించారు. గిరీష్ కర్నాడ్ నాటకం అగ్ని వర్ష ఆధారంగా అదే పేరుతో 2012 లో అతను న్యూయార్క్ నగరంలో ప్రదర్శించిన ఒపేరా లోని మొదటి రెండు రంగాల్లో కూడా దాన్ని చేర్చాడు.

 మరణం 
భాటియా వృద్ధాప్యం కారణంగా 2021 మే 7 న ముంబైలోని తన ఇంట్లో మరణించాడు.

 కూర్పుల జాబితా 

 సోలో పియానోకు సంగీతం 

 రాగ్ బహార్ (c. 1950లు)లో టొక్కాటా నం. 1
 సొనాట (1952)
 పరిచయం, తిరోగమనం (1959)
 సి (1999) లో ఫాంటాసియా అండ్ ఫ్యూగ్
 "అగ్ని వర్ష" (2007) పై రాప్సొడీ
 గుజరాతీ నర్సరీ (2010)

 చాంబర్ సంగీతం 

 క్లారినెట్, సెల్లో, పియానో ​​కోసం ట్రియో (సుమారు 1950లు)
 ఫ్లూట్, హార్ప్, వయోలా, రెండు సెల్లోల కోసం క్వింటెట్ (సుమారు 1950లు)
 బాసూన్, పియానో ​​కోసం డైవర్టిమెంటో (1951)
 వయోలిన్, పియానో ​​కోసం సోనాటా (1954)
 పియానో ​​ఫోర్ హ్యాండ్స్ కోసం ఇండియన్ నర్సరీ: పీసెస్ (1956)
 వయోలిన్, పియానో ​​కోసం సోనాటినా (1956)
 ఫ్లూట్, ఒబో, రెండు క్లారినెట్, బాసూన్ కోసం డైవర్టిమెంటో పాస్టోరల్ (1957)
 సోలో ఫ్లూట్ సంగీత్ రాత్: నైట్ మ్యూజిక్ (1964)
 సెల్లో, హార్ప్సికార్డ్ కోసం సైక్లిక్ వేరియేషన్స్ (1965)
 సిద్ధం చేసిన పియానో ​, స్ట్రింగ్ క్వార్టెట్ కోసం కాలిడోస్కోప్ (1965)
 వయోలిన్, వయోలా, సెల్లో, పియానో ​​కోసం కాలిడోస్కోప్ (2002)
 సెల్లో, పియానో ​​కోసం రెవెరీ (2014)
 స్ట్రింగ్ క్వార్టెట్ కోసం స్ప్రింగ్: యాన్ అవేకెనింగ్ (2018)

 గాత్ర సంగీతం 

 గాత్రం, పియానో ​​కోసం ధూన్ (సుమారు 1950లు)
 సోప్రానో, వయోలిన్, పియానో ​​కోసం కింగురి-వాలి (1960)
 ట్రిపుల్ కోరస్ కోసం రుద్రనామ్ (1973)
 అన్‌కంపనీడ్ కోరస్ కోసం జైసల్మేర్ (1977)
 అన్‌కంపనీడ్ కోరస్ కోసం వాసన్సి జీర్నాని (1981)
 అన్‌కంపనీడ్ కోరస్ కోసం సిక్స్ సీజన్స్ (1989)
 తంత్రం: వాయిస్, పియానో ​​కోసం మెడిటేషన్స్ (1994)
 డబుల్ కోరస్ కోసం ట్రాన్స్‌సెండెన్స్ (2002)
 డబుల్ కోరస్ కోసం ఋగ్వేద స్తుతులు (2003)
 సోప్రానో, పియానో ​​కోసం సిక్స్ సీజన్స్ (2009)

 పెద్ద సమిష్టికి సంగీతం 

 ఆర్కెస్ట్రా కోసం గీత గోవిందం (1954)
 పియానో అండ్ స్ట్రింగ్స్ కోసం వన్ మోవ్‌మెంట్ కాన్సర్టో (1955)
 సిన్ఫోనియా కాన్సర్టెంట్ ఫర్ స్ట్రింగ్స్ (2001)

 ఒపెరా 

 అగ్ని వర్ష (2017)

 సినిమాలకు 

 ది హౌజ్‌హోల్డర్ (1963) - నేపథ్య సంగీతం మాత్రమే
 అంకుర్ (1974)
 నిశాంత్ (1975)
 ఏక్ దల్ మితి (, విడుదల కాలేదు)
 మంథన్ (1976)
 భూమిక (1977)
 అనుగ్రహం/కొండూర (1978)
 జునూన్ (1979)
 36 చౌరింగ్‌గీ లేన్ (1981)
 కలియుగ్ (1981)
 సజాయే మౌత్ (1981)
 జే పీడ్ పరై జానే రే (1982)
 జానే భీ దో యారో (1983)
 మండి (1983)
 హిప్ హిప్ హుర్రే (1984)
 మోహన్ జోషి హాజిర్ హో! (1984)
 తరంగ్ (1984)
 అఘాత్ (1985) – పాట మాత్రమే
 ఖామోష్ (1985)
 మస్సే సాహిబ్ (1985) - గుర్తింపు పొందలేదు
 సుర్ఖియాన్ (1985)
 త్రికాల్ (1985)
 మజబ్ (1986, విడుదల 1996)
 మోహ్రే (1987)
 పెస్టోంజీ (1987)
 సుస్మాన్ (1987)
 పెర్సీ (1989)
 అజూబా (1991) - బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్ మాత్రమే
 అంతర్నాడ్ (1991)
 జజీరే (1991)
 కస్బా (1991)
 పిటా (1991)
 బెఖుదీ (1992) - బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్ మాత్రమే
 బీటా (1992) – బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్ మాత్రమే
 చమత్కర్ (1992) - బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్ మాత్రమే
 రామాయణం: ది లెజెండ్ ఆఫ్ ప్రిన్స్ రామ (1992)
 సూరజ్ కా సత్వన్ ఘోడా (1992)
 దామిని (1993) - బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్ మాత్రమే
 సర్దార్ (1993)
 ద్రోహ్ కాల్ (1994)
 మమ్మో (1994)
 బంగర్వాడి (1995)
 నసీమ్ (1995)
 బందీష్ (1996) – బ్యాక్ గ్రౌండ్ స్కోర్ మాత్రమే
 ఘటక్ (1996) - బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్ మాత్రమే
 కథా దోన్ గణపత్రోంచి (1996) - బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్ మాత్రమే
 సర్దారీ బేగం (1996)
 ది మేకింగ్ ఆఫ్ ది మహాత్మా (1996)
 జయ గంగ (1996)
 చార్ అధ్యాయ్ (1997)
 హిమాలయ్ పుత్ర (1997) - బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్ మాత్రమే
 పర్దేస్ (1997) – నేపథ్య స్కోర్ మాత్రమే
 చైనా గేట్ (1998) – నేపథ్య సంగీతం మాత్రమే
 సమర్ (1999)
 ధాద్ (2000, 2018లో విడుదలైంది)
 హరి-భరి (2000)
 చమేలి (2003) – నేపథ్య సంగీతం మాత్రమే
 తాలిబాన్ నుండి తప్పించుకోవడం (2003) – నేపథ్య సంగీతం మాత్రమే
 నియమాలు: ప్యార్ కా సూపర్‌హిట్ ఫార్ములా (2003) – నేపథ్య సంగీతం మాత్రమే
 కహాన్ సే ఆయే బదర్వా: ఫర్గాటెన్ షవర్స్ (2005), భాగ్య నా జానే కోయి (2017)గా తిరిగి విడుదల చేయబడింది – నేపథ్య సంగీతం మాత్రమే
 హల్లా బోల్ (2008) – ఒకే ఒక పాట

 టెలివిజన్ స్కోర్‌లు 

 ఖందాన్ (1985)
 కథా సాగర్ (1986) – ఎంచుకున్న ఎపిసోడ్‌లు
 యాత్ర (1986)
 తమస్ (1987)
 భారత్ ఏక్ ఖోజ్ (1988)
 నకాబ్ (1988)
 వాగ్లే కి దునియా (1988)
 లైఫ్‌లైన్ (1991)
 బైంగన్ రాజా (c. 1990లు)
 బైబిల్ కి కహానియాన్ (1993) – ఎంచుకున్న ఎపిసోడ్‌లు
 బనేగీ అప్ని బాత్ (1994)
 సంక్రాంతి (1997)

 డాక్యుమెంటరీ స్కోర్‌లు (ఎంచుకున్న కొన్ని) 


 పురస్కారాలు 

 లిలి బౌలాంగర్ స్మారక నిధి (1957) 
 సంగీతానికి బెంగాల్ ఫిల్మ్ జర్నలిస్ట్ అసోసియేషన్ అవార్డు: మంథన్ (1976), భూమిక (1977)
 ఉత్తమ క్లాసికల్ స్కోర్/పాటకు సుర్ సింగర్ సంసద్ అవార్డు (1986, 1987)
 1988లో తమస్ చిత్రానికి ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడిగా జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం
 సృజనాత్మక, ప్రయోగాత్మక సంగీతానికి సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1989)
 మహారాష్ట్ర రాజ్య పురస్కార్ (1990)
 పద్మశ్రీ (2012)

 మూలాలు 

వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2021 మరణాలు
వర్గం:1927 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు