వినయ చంద్ర మౌద్గల్య

వినయ్ చంద్ర మౌడ్గల్య (1918-1995) ఒక భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతకారుడు, గాయకుడు ,హిందూస్థానీ సంగీతం ,భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్యాల ప్రచారం కోసం ఒక సంగీతం ,నృత్య అకాడమీ అయిన గంధర్వ మహావిద్యాలయ స్థాపకుడు. ఆయన గ్వాలియర్ ఘరానా అనుచరుడు. . భారత ప్రభుత్వం 1984లో ఆయనకు నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది. 1939లో సంగీతం నేర్చుకోవడం, ముఖ్యంగా స్త్రీలు నేర్చుకోవడం నిషేధంగా ఉన్న సమయంలో, గంధర్వ మహావిద్యాలయాన్ని ప్రారంభించడం ద్వారా ఆయన సమాజంలో మార్పుకు ప్రతీకగా నిలిచాడు. భారతీయ సంగీతానికి గొప్ప గురువులలో ఒకరిగా, ఆయన మొత్తం తరానికి పురుషులు, మహిళలు తమ వారసత్వం అర్థం చేసుకునేలా చేశాడు.లాహోర్‌లోని గంధర్వ మహావిద్యాలయంలో (1901లో పండిట్ విష్ణు దిగంబర్ పలుస్కర్ స్థాపించిన) భాయ్ జి ప్రాథమిక శిక్షణ పొందారు. తరువాత పండిట్ విష్ణు దిగంబర్ పలుస్కర్ సీనియర్ శిష్యుడు పండిట్ వినాయక్ రావు పట్వర్ధన్ ఆధ్వర్యంలో పూణే శాఖలో మరింత శిక్షణ పొందారు. మొదట తన వృత్తి కోసం సాహిత్య రంగాన్ని ఎంచుకున్న భాయ్ జికి జైనేంద్ర కుమార్ మార్గదర్శకత్వం వహించారు. సంగీత రంగంలో యాదృచ్ఛికంగా ప్రవేశించే సమయానికి ఆయన ఇప్పటికే కవిత్వం, గద్య రచనలు చేస్తున్నారు. ఆ రోజుల్లో పండిట్ వినాయక్ రావు పట్వర్ధన్ ‘రాగ విజ్ఞాన్’ సిరీస్ రాస్తుండగా, భాయ్ జి హిందీపై ఉన్న పట్టును గుర్తించి సహాయం కోరారు. భాయ్ జి మొదటిసారిగా కంపోజ్ చేయడం ప్రారంభించినప్పుడు, గురువు తన పుస్తకంలో ఆ కంపోజిషన్లను ప్రచురించడంతో ఆయనకు ప్రేరణ లభించింది.

 జీవితచరిత్ర 
వినయ్ చంద్ర మౌద్గల్య 1918 ఏప్రిల్ 2న జన్మించారు. లాహోర్ విష్ణు దిగంబర్ పలుస్కర్అకాడమీలో హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో ప్రాథమిక శిక్షణ పొందిన ఆయన, తరువాత పూణేలో వినాయకరావు పట్వర్ధన్ వద్ద లోతైన శిక్షణ పొందాడు. 1939లో శాస్త్రీయ సంగీత పాఠశాల స్థాపన లక్ష్యంతో, 21 ఏళ్ల వయసులో "సన్నగా, అందంగా" ఢిల్లీకి అడుగుపెట్టాడు.

గంధర్వ మహావిద్యాలయ 1939లో స్థాపించారు. ఇది మొదట కన్నాట్ ప్లేస్లోని ఇప్పుడు మూసివేయబడిన రీగల్ సినిమా సమీపంలో అద్దె ఫ్లాట్లో ఉండేది. ప్రారంభ కాలంలో విద్యార్థులు చాలా తక్కువగా ఉండేవారు. మౌద్గల్య తన సైకిల్‌పై తిరుగుతూ, కుటుంబాలను ఒప్పించి వారి పిల్లలను అకాడమీకి పంపమని ప్రయత్నించేవాడు.

మౌద్గల్యకు 1984లో భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. అతను పద్మ దేవిని వివాహం చేసుకున్నాడు ,ఈ జంటకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు, ప్రముఖ సంగీతకారుడు ,గాంధర్వ మహావిద్యాలయ ప్రస్తుత ప్రిన్సిపాల్ మధుప్ ముద్గల్, పంజాబ్ ,హర్యానా హైకోర్టు రిటైర్డ్ చీఫ్ జస్టిస్ ముకుల్ ముద్గల్, 2013 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్లో అవినీతి, బెట్టింగ్ ,స్పాట్ ఫిక్సింగ్ ఆరోపణలపై స్వతంత్ర దర్యాప్తు నిర్వహించడానికి సుప్రీంకోర్టు నియమించిన అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా ఎల్ నాగేశ్వరరావు ,సీనియర్ న్యాయవాది ,మాజీ క్రికెట్ అంపైర్ నిలయ దత్తాతో కూడిన ముద్గల్ కమిటీ నాయకత్వం వహించారు. ముధుప్ ,మాధవి ఇద్దరూ కూడా పద్మశ్రీ గ్రహీతలు. 2002లో బషీర్ అలీ నిర్మించిన ప్రతిధ్వని-ఎకోస్ అనే డాక్యుమెంటరీ చిత్రంలో ముద్గల్య సంగీత సాధన ప్రధాన లక్షణాలలో ఒకటి, ఇది మోహన్ నడ్కర్నీ, నౌషాద్, వసంత్ పలుస్కర్ ,రవిశంకర్ వంటి ఇతర ప్రఖ్యాత సంగీతకారులపై కూడా దృష్టి సారించింది.

మౌద్గల్య 1995లో మరణించాడు.

 ఇవి కూడా చూడండి 

వర్గం:1995 మరణాలు
వర్గం:1918 జననాలు

వర్గం:పద్మ పురస్కార విజేతలు
వర్గం:పద్మ శ్రీ