హలసి

హలాసి (కన్నడ: ಹಲಸಿ; హల్సి లేదా హల్షి అని కూడా పిలుస్తారు; ప్రాచీనకాలంలో హలసిగే లేదా పలసిగే అని కూడా వ్యవహరించబడింది) అనేది భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రం, బెళగావి జిల్లాకు చెందిన ఖానాపూర్ తాలూకాలో ఉన్న ఒక పట్టణం. ఇది ఖానాపూర్ నుండి 14 కి.మీ. దూరంలో, అలాగే కిట్టూర్ నుండి సుమారు 25 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. శాసనాల ప్రకారం, ఈ పట్టణానికి ప్రాచీన పేరు పలాశికా అని తెలిసింది.SIDDHAM: the asia inscriptions database: Halsi Grant of Ravivarman, https://siddham.network/inscription/in01055/ ప్రారంభ కదంబ రాజవంశం (సుమారు క్రి.శ. 500) కాలంలో ఇది ఒక ముఖ్య కేంద్రంగా ఉండింది. గోవా కదంబుల పాలన కాలంలో (980–1025) ఇది ఒక చిన్న రాజధాని పట్టణంగా కూడా పనిచేసింది.James M. Campbell, Gazetteer of The Bomaby Presidency, vol. 21 Belgaum (Bombay: Central Government Press, 1884), 565 ఈ పట్టణం మధ్యయుగ కాలానికి చెందిన అనేక ఆలయాల శ్రేణికి ప్రసిద్ధి చెందింది. వీటిలో ప్రధానంగా వరాహ నరసింహ ఆలయం, సువర్ణేశ్వర ఆలయం పట్టణంలో ఉన్నాయి. అలాగే మూడవ ఆలయంగా రామేశ్వర ఆలయం కూడా ఉంది. పట్టణానికి సుమారు 1.9 కి.మీ. నైరుతి దిశలో ఉన్న ఒక కొండపై రామతీర్థ అనే యాత్రా స్థలం ఉంది.

చరిత్ర

పలాశికా అనే ప్రాచీన నివాస స్థలం నుండి ఎటువంటి నిర్మాణ అవశేషాలు లభించలేదు. అయితే, పట్టణం పశ్చిమ భాగంలో ఉన్న కల్లేశ్వర ఆలయం (కలమేశ్వర అని కూడా పిలుస్తారు) సమీపంలో ఇటుక నిర్మాణాల అవశేషాలు కనిపించినట్లు ఎ. సుందర సూచించాడు.A. Sundara and K G. Bhatsoori. Archaeology in Karnataka: Papers Presented at the National Seminar on Archaeology, 1985 (Mysore: Directorate of Archaeology & Museums, 1990). ప్రాచీన పలాశికా గురించి ప్రధాన ఆధారాలు 1850లలో కనుగొనబడిన తామ్రఫలక శాసనాల శ్రేణి. అవి అప్పట్లో చక్రతీర్థ అని పిలవబడిన ప్రదేశంలో కనుగొనబడ్డాయి.J. F. Fleet, Sanskrit and Old-Canarese Inscriptions, The Indian Antiquary 6 (1877): 25-7, see SIDDHAM: the asia inscriptions database, Halsi Copper Plates of Kākutsthavarman, https://siddham.network/object/ob01052/. ఫ్లీట్ తెలిపిన ప్రకారం, ఈ తామ్రఫలకాలు "సుమారు పదహారు సంవత్సరాల క్రితం, చక్రతీర్థ అనే చిన్న బావి సమీపంలోని మట్టిగుట్టలో లభించాయి. అది హల్సి పట్టణం బయట నందిగడ్ రహదారిపై కొద్దిదూరంలో ఉంది."J. F. Fleet, Sanskrit and Old-Canarese Inscriptions, The Indian Antiquary 6 (1877): 22, online at  ఈ శాసనాలన్నీ జైన మతానికి సంబంధించిన భూదానాలను నమోదు చేస్తున్నాయి. అవి కాకుత్స్థవర్మన్ (సుమారు క్రి.శ. 405–430) కాలం నుండి, రవివర్మన్ (సుమారు క్రి.శ. 465–500), హరివర్మన్ (సుమారు క్రి.శ. 500–15) కాలం వరకు విస్తరించాయి.The dates following G. S. Gai, Inscriptions of the Early Kadambas (New Delhi : Indian Council of Historical Research & Pratibha Prakashan, Delhi, 1996), online at 

వరాహ నరసింహ ఆలయం
ఈ ఆలయం భారత పురావస్తు శాఖ పరిరక్షణలో ఉంది, బెల్గావి జిల్లాలో జాతీయ ప్రాముఖ్యత గల స్మారక చిహ్నాల జాబితాలో పొందుపరచబడింది. 19వ శతాబ్దంలో నమోదు చేసిన సంప్రదాయాలు దీనిని జఖ్నాచార్య నిర్మించాడని పేర్కొంటాయి.James M. Campbell, Gazetteer of The Bomaby Presidency, vol. 21 Belgaum (Bombay: Central Government Press, 1884), 565 ఇది ప్రముఖ శిల్పి వీరుడైన అమరశిల్పి జకనాచారికి సూచనగా భావించబడుతుంది. ఆలయం లోపల ఉన్న ఒక పెద్ద రాయి ఫలకంపై రెండు భాగాలుగా మొత్తం అరవైకి పైగా పంక్తుల శాసనం ఉంది. ఇవి వివిధ సంవత్సరాల్లో ఇచ్చిన దానాలను నమోదు చేస్తున్నాయి. 

మొదటి శాసనం 1169 సంవత్సరం (కలి యుగం 4369) తేదీ నాటిది. ఇందులో ఆరో గోవా కదంబ రాజైన పెర్మాడి లేదా శివచిత్త (1147–1175) హల్సి అనే పవిత్ర నగరంలో మాతాయోగి స్థాపించిన నరసింహ దేవాలయంలో పూజా కర్మలు నిర్వహించేందుకు బ్రాహ్మణులకు ఒక గ్రామాన్ని దానంగా ఇచ్చినట్టు నమోదు ఉంది.James M. Campbell, Gazetteer of The Bomaby Presidency, vol. 21 Belgaum (Bombay: Central Government Press, 1884), 565 రెండవ శాసనం విజయాదిత్య IIకి చెందినది, అతని పాలనకాలంలో లభించిన ఏకైక శాసనం ఇదే. ఇది అతని పాలనలో 25వ సంవత్సరంలో, 1171–72 (కలి యుగం 4272–73) తేదీతో ఉంది. ఇందులో భలక అనే గ్రామాన్ని దానంగా ఇచ్చినట్టు ఉంది.James M. Campbell, Gazetteer of The Bomaby Presidency, vol. 21 Belgaum (Bombay: Central Government Press, 1884), 360 ఆలయం లోపల ఒకదానికొకటి ఎదురుగా ఉండే రెండు గర్భగృహ గదులు ఉన్నాయి. కుడివైపు గదిలో శ్రీ విష్ణువు కూర్చున్న భంగిమలో ఉన్న ప్రధాన దేవత విగ్రహం ఉంది. ప్రధాన దేవత వెనుకభాగంలో సూర్యనారాయణ, మహాలక్ష్మీ దేవతలు ఉన్నాయి. ఎడమవైపు గదిలో భూవరాహ స్వామి విగ్రహం ఉంది. ఇది విష్ణువు యొక్క వరాహ అవతారం, ఇందులో ఆయన తన దంతంపై భూమాతను (లేదా భూదేవి) మోస్తూ చూపబడతాడు. ప్రధాన ఆలయం వెలుపల చిన్న ఆలయాలు గణేశుడు, శివుడు, విఠలుడుకు అంకితం చేయబడ్డాయి. ఒక చిన్న గర్భగుడిలో రాధాకృష్ణులు విగ్రహం కూడా కనిపిస్తుంది. ఆశ్విన్ పౌర్ణమి రోజున ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం ఒక జాతర నిర్వహించబడుతుంది. కార్తీక పౌర్ణమి రోజున వరాహనరసింహుని పల్లకీని ఊరేగింపుగా రామేశ్వర ఆలయానికి తీసుకెళ్తారు.James M. Campbell, Gazetteer of The Bomaby Presidency, vol. 21 Belgaum (Bombay: Central Government Press, 1884), 565.

శ్రీ సువర్ణేశ్వర ఆలయం
ఈ ఆలయం హల్సి తూర్పు వైపున ఉంది, ఇందులో ఒక శివలింగం ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది. ఆలయ శిఖరం ప్రస్తుతం లేదు. పెద్ద ఆలయ మండపంలో స్తంభాలు, పైకప్పు దండాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. ఈ శైలి మొత్తం సరళంగా ఉంటుంది, శిల్పాలు తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ పెద్ద నంది, గణేశ విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం 12వ శతాబ్దానికి చెందినది.

కలమేశ్వర ఆలయం
సువర్ణేశ్వర, వరాహ నరసింహ ఆలయాల మధ్య ఉన్న ఈ ఆలయంలో ఒక గర్భగుడి, పెద్ద మండపం ఉన్నాయి. ఈ మండపం మెట్లు ఉన్న ప్రవేశ ద్వారం, వంకర బాలస్ట్రేడ్ కారణంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.For image see: Halasi (Khanapur Taluk, Belgaum District, Karnataka). Rāmeśvara temple. Zenodo.  పెద్ద స్తంభాలు పరిపక్వ కదంబ శైలిలో ఉన్నాయి; వీటిలో చదరపు, అష్టభుజ, వృత్తాకార విభాగాలు కనిపిస్తాయి. ఈ ఆలయం ఒక పెద్ద ప్రాంగణంలో ఉంది, ఇది కోటబద్ధంగా ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది. ఉత్తర భాగంలో ప్రాచీన కోటమార్గం, బాహ్య బురుజు అవశేషాలు కనిపిస్తాయి.

దిగంబర జైన ఆలయం
శిథిలమైన దిగంబర జైన ఆలయం వరాహ నరసింహ ఆలయం ఆగ్నేయ భాగంలో ఉంది. ఇది భారీ రాయి నిర్మాణంతో నిర్మించబడింది, శిఖరం లేదు. ఇందులోని మండపం మూసివేయబడి ఉండి, మధ్యయుగ కాలానికి చెందిన శిల్పకళతో చెక్కబడిన స్తంభాలపై ఆధారపడింది. ఈ ఆలయం 11వ లేదా 12వ శతాబ్దానికి చెందినది.

రామతీర్థ
హల్సి పట్టణానికి నైరుతి దిశలో కొంత దూరంలో, ఒక రాతి పొదరిపై రెండు ఆలయాలతో కూడిన సహజ జలాశయం ఉంది. ప్రధాన ఆలయం శివుడికి రామేశ్వర రూపంలో అంకితం చేయబడింది. ఇది ఒక సరళమైన రాయి నిర్మాణం, దీనికి ఒక మండపం ఉంది. మండప స్తంభాలు జలాశయం మధ్యభాగంలో నిలబడి ఉంటాయి. గర్భగుడిపై ఉన్న శిఖరం వరాహ నరసింహ ఆలయం శైలికి సమానంగా ఉంది. కనుక ఇది కూడా అదే కాలానికి చెందినదిగా భావించవచ్చు. మూడవ శిథిల ఆలయం కొంత దక్షిణంగా ఉంది, ఇందులో కొన్ని గోడలు, ద్వార చట్ర భాగాలే మిగిలి ఉన్నాయి.For image: Halasi (Khanapur Taluk, Belgaum District, Karnataka). Rāmatirtha. Zenodo. 

మాచిగఢ్
పట్టణానికి నేరుగా పడమటివైపు ఉన్న ఒక ప్రముఖ కొండపై మాచిగఢ్ (ಮಾಚಿಗಡ ಕೋಟೆ) అనే కోట ఉంది. రాతితో చెక్కిన నీటి తొట్టెలు, భారీ రాయి నిర్మాణాలు అవశేషాలుగా కనిపిస్తాయి.

ఇవి కూడా చూడండి

 బనవాసి
 గోవా
 హంగళ్
 కదంబ రాజవంశం
 కమల నారాయణ ఆలయం, డెగావ్
 ఉత్తర కర్ణాటక
 ఉత్తర కర్ణాటకలో పర్యాటకం

మూలాలు
గమనికలు

మూల గ్రంథాలు


బాహ్య లింకులు

 హలాసి నుండి శాసనాలు
 ముఖ్య ప్రదేశాలతో హలాసి పటం

Category:కర్ణాటక సంస్కృతి
Category:భారతదేశంలోని పూర్వ రాజ్యాలు
Category:భారతదేశంలోని పూర్వ రాజధాన నగరాలు
Category:బెల్గావి జిల్లాలో హిందూ ఆలయాలు
Category:కదంబులు
Category:12వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక చారిత్రిక ప్రదేశాలు
వర్గం:కర్ణాటక దర్శనీయస్థలాలు