మంగళదేవ్ శాస్త్రి

డాక్టర్ మంగళదేవ్ శాస్త్రి (1890-1976)  సంస్కృత పండితుడు, రచయిత. ఆయన 1937 నుండి 1958 వరకు వారణాసిలోని ప్రభుత్వ సంస్కృత కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశారు. తరువాత ఆయన సంపూర్ణానంద సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం వైస్-ఛాన్సలర్‌గా పనిచేశారు. త్రైమాసిక సంస్కృత పరిశోధన పత్రిక సరస్వతి శషుకు ఆయన కీలక సంపాదకీయ సభ్యుడు కూడా.

 జీవిత విశేషాలు 
మంగళ్‌దేవ్ శాస్త్రి 1890లో పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని బదౌన్ నగరంలో ఒక ప్రముఖ ఆర్య సమాజ్ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆ సమయంలో ఆచారం ప్రకారం, అతని బాల్య విద్య ఉర్దూ - పార్సీ పాఠశాలల్లో ప్రారంభమైంది. ఆ తర్వాత అతను మదరాసిలో తన చదువును ప్రారంభించారు, అది 1901 వరకు కొనసాగింది. 1902లో, అతను ఒక ఆంగ్ల పాఠశాలలో చేరారు. అతనికి ఇంట్లో కొంత హిందీ నేర్పించారు, కానీ అతని కోరిక ఉన్నప్పటికీ, సంస్కృతం అధ్యయనం చేయడానికి సౌకర్యం లేదు. అదృష్టవశాత్తూ, 1900లో, ఒక ఆర్య సమాజ్ పాఠశాల ప్రారంభించబడింది. ఆంగ్ల పాఠశాల విద్యతో పాటు, సంస్కృతం కూడా ప్రతిరోజూ కొద్దిసేపు బోధించబడింది.

1903లో, అతను తన తల్లిదండ్రులతో కలిసి గురుకుల్ కాంగ్రీ ఉత్సవంలో ప్రవేశం పొందడానికి వెళ్ళారు, కానీ వెంటనే ప్రవేశం పొందలేకపోయారు. ఇంటికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, ప్రఖ్యాత ఆర్య సమాజ సన్యాసి స్వామి దర్శనానంద బదౌన్‌లోని ప్రసిద్ధ తపోభూమి సూర్యకుండ్ సమీపంలో ఒక గురుకుల్‌ను ప్రారంభిస్తున్నారని తెలుసుకున్నారు. ఇది ఏప్రిల్‌లో ప్రారంభమైంది. బలమైన అంతర్గత ప్రేరణతో, తన తండ్రి ఆ సమయంలో దూరంగా ఉన్నప్పటికీ, తన తమ్ముడితో కలిసి అక్కడ ప్రవేశం పొందారు. అతని గురుకుల జీవితం 1906లో ముగిసింది. 1909లో, అతను 'శాస్త్రి' అనే బిరుదును పొందాడు. 

 రచనలు 

 తులనాత్మక భాషాశాస్త్ర అథవా భాషా-విజ్ణాన్
 భారతీయ సంస్కృతి కా వికాస
 సంస్కృత సాహిత్య చరిత్ర
 అమృత మథన- జీవన కా దివ్య పక్ష
 మినా అథవా ప్రేమ ఔర్ ప్రతీక్షా  (అసలు జర్మన్ పుస్తకం 'మినా ఫన్ బార్న్‌హోమ్' యొక్క హిందీ అనువాదం)
 ప్రబంధప్రకాశః (పార్ట్ 1-పార్ట్ 2)
 ఋగ్వేదప్రతిశాఖ్యం

మూలములు
మంగళదేవ్ శాస్త్రి

వర్గం:సంస్కృత కవులు