పిండార దేవాలయాల సమూహం

భారతదేశంలోని గుజరాత్ దేవభూమి ద్వారకా జిల్లా కల్యాణ్పూర్ తాలూకాలోని స్థానికంగా దుర్వాసా రిషి ఆశ్రమం అని పిలువబడే పిండారా వద్ద ఉన్న దేవాలయాలు మైత్రక-సైంధవ కాలం (7వ శతాబ్దం నుండి 10వ శతాబ్దం వరకు) కు చెందినవి. ఈ దేవాలయాలు ద్వారకకు తూర్పున పదకొండు మైళ్ళ దూరంలో సముద్రం సమీపంలో ఉన్నాయి. 

చరిత్ర
ఈ దేవాలయాలు 7వ, 10వ శతాబ్దాల మధ్య నిర్మించబడ్డాయి. 8వ శతాబ్దం మధ్యలో ఉన్న ఫమ్సనా శైలి దేవాలయాలు, సైన్ధవుల పాలనలో నిర్మించబడ్డాయి. 1965 లో జరిపిన తవ్వకాల్లో మొదటిసారిగా పెద్ద సంఖ్యలో శిల్పాలు సైంధవ నాణేలు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ స్మారక చిహ్నాలు దుర్వాసా రిషి తో ముడిపడి ఉన్నాయి, వీటిని దుర్వాసా రిశి ఆశ్రమం అని పిలుస్తారు.

ఈ ప్రదేశం జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నంగా (ఎన్-జిజె-121) చెక్కబడింది, దీనిని ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా వడోదర సర్కిల్ నిర్వహిస్తుంది.

నిర్మాణం
ఒక ఆవరణలో ఐదు దేవాలయాలు పొడవైన స్తంభాల మండపం ఉన్నాయి. 

ఎం. ఎ. ధకీ, జె. ఎం. నానావతి వర్గీకరణ ప్రకారం, ఆలయం నంబర్ 1 (పాత మందిరం/సూర్య దేవాలయం/ధ్యాన్ మందిర్) నియో-ద్రావిడ ఫామసన రకంలో నిర్మించబడింది. ఇది చదరపు గుమ్మటం సాదా గోడలు ఉన్నాయి. దీని మీద విమాన-వేదికా పునాది నుండి ఐదు అంచెల ఉపరితల నిర్మాణం ఉంది. ఈ శ్రేణులలో ఐదు నుండి రెండుకు తగ్గుతున్న సంఖ్యలో చంద్రశాల చెక్కడాలు ఉన్నాయి, అయితే అగ్రశ్రేణి కోల్పోయి మూలల్లో కర్ణకూట ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం దాని మండపం కోల్పోయింది. ఈ ఆలయాన్ని సంధార లేఅవుట్‌లో నిర్మించి ఉండవచ్చు. నిజమైతే, బాహ్య గోడలు చాలా కాలం క్రితమే అదృశ్యమైనట్లు అనిపిస్తుంది. ఈ ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉంది.

2, 3 దేవాలయాలు ఫమ్సానా రకానికి చెందినవి , పెంట్ హౌస్ రకానికి చెందినవి. ఈ దేవాలయాలు ప్రారంభ మహా-గుర్జరా నిర్మాణ ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. ఈ దేవాలయాలు పశ్చిమ ముఖంగా ఉన్నాయి. 

ఆలయం నంబర్ 2 లో నగారా గ్రౌండ్ ప్లాన్, దాదోపై చిన్న స్తంభాలతో కూడిన ఓపెన్ వరండా ఉన్నాయి. ఆలయానికి తూర్పు వైపున ఉన్న దాదోలో గోప్ ఆలయం మాదిరిగానే స్తంభం-ప్రేరణ గూళ్లు ఉన్నాయి. పైకప్పుకు దాని దిగువ మార్గం మాత్రమే మిగిలి ఉంది దాని క్రింద దంతాల వరుస ఉంది. ఈ ఆలయ సాదా తలుపు చట్రం పైన, శివుడు పార్వతి వివాహాన్ని వర్ణించే ఒక పటం ఉంది. ఈ ప్యానెల్‌లోని రాక్షసుల ముఖాలకు అకోదార్ వద్ద ఉన్న సూర్య దేవాలయం పారాపెట్‌పై కనిపించే ప్యానెల్‌తో సారూప్యతలు ఉన్నాయి.

ఆలయం నెంబరు 3 ప్రణాళికలో ఒక చదరపు పరిమాణంలో చిన్నది. దీనికి 2వ ఆలయాన్ని పోలి ఉన్న ఉపరితల నిర్మాణం ఉంది. 4వ ఆలయం కూడా ఇదే విధంగా ఉంటుంది, కానీ తూర్పు ముఖంగా ఉంటుంది. ఈ రెండు దేవాలయాలలో దాదోపై చిన్న స్తంభాలతో బహిరంగ మండపం ఉంది. పశ్చిమ ముఖంగా ఉన్న ఆలయం సంఖ్య 5 అనేది బహుళ అంచెల ఫామ్సానా రకం ఉపరితలంతో కప్పబడిన సాదా గోడలతో కూడిన చదరపు సెల్లా.

2007లో ప్రస్తుతం ఉన్న ఆలయ సముదాయానికి ఉత్తరాన మునిగిపోయిన ఆలయ సముదాయం అవశేషాలు కనుగొనబడ్డాయి. ఆలయంలో కేవలం జగతి మాత్రమే మిగిలి ఉంది, ఇది ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉందని సూచిస్తుంది. అవి శివాలయాలు అని సూచించే శివలింగ యోని కూడా వారు కనుగొన్నారు. సముద్ర మట్టం పెరగడం భూకంప కార్యకలాపాల కారణంగా ఆలయ సముదాయం మునిగి ఉండవచ్చు.

చిత్రాలు

 ఇవి కూడా చూడండి 
 అనేకధంగావదేశ్వర ఆలయం
 కైలాసనాథర్ దేవాలయం, కాంచీపురం
 కల్లేశ్వర ఆలయం, అంబాలి
 కల్లేశ్వర దేవాలయం, హైర్ హడగలి
 కళ్యాణసుందరేశర్ దేవాలయం, నల్లూరు
 కంపహేశ్వరర్ ఆలయం, తిరుబువనం
 కాకన్‌మఠ్
 శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి దేవాలయం, హోసూరు
 కలరివతుక్కల్ ఆలయం
 రామలింగేశ్వర దేవాలయాల సమూహం, అవని

 మూలాలు 

వర్గం:దేవాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:గుజరాత్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:గుజరాత్ పర్యాటక ప్రదేశాలు