హల్వారా వైమానిక దళ స్థావరం

హల్వారా వైమానిక దళ స్థావరం (Halwara Air Force Station) భారత్‌లోని పంజాబ్ రాష్ట్రం, హల్వారా పట్టణం సమీపంలో ఉన్న భారత వైమానిక దళం (IAF) స్థావరం. ఇది IAF‌కు చెందిన అత్యంత పాత ఫ్రంట్‌లైన్ వైమానిక స్థావరాల్లో ఒకటి. వ్యూహాత్మక స్థానం కారణంగా 1965, 1971 భారత్–పాకిస్తాన్ యుద్ధాల్లో ఈ స్థావరం క్రియాశీల పాత్ర పోషించింది. ఇక్కడ “డెజర్ట్ టైగర్స్”గా ప్రసిద్ధి చెందిన 220 స్క్వాడ్రన్, “వేలియంట్స్”గా పిలవబడే 221 స్క్వాడ్రన్‌లు స్థావరంగా ఉన్నాయి. ఈ స్క్వాడ్రన్‌లు సుఖోయ్ Su-30MKI యుద్ధవిమానాలను నిర్వహిస్తున్నాయి.

2018 డిసెంబరులో పంజాబ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, భారత విమానాశ్రయాల ప్రాధికార సంస్థ (ఎ ఎ ఐ)తో అవగాహన ఒప్పందం (యెం ఒ యు)పై సంతకం చేసింది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా వైమానిక దళ స్థావరంలో పౌర విమానాశ్రయ ఎంక్లేవ్ నిర్మాణం చేపట్టనున్నారు. ఈ ఎంక్లేవ్ 135.5 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉండనుంది. మూడు సంవత్సరాల్లో పూర్తి కావచ్చని అంచనా వేశారు.
 చరిత్ర 
ఈ వైమానిక క్షేత్రాన్ని 1942లో రాయల్ ఎయిర్ ఫోర్స్ నిర్మించింది. ద్వితీయ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో మిత్రపక్షాల వైమానిక దళాలకు స్టేజింగ్ బేస్‌గా హల్వారా ఉపయోగించబడింది. యుద్ధం ముగిసిన తరువాత ఈ స్థావరాన్ని వదిలి వేశారు . 1950 మార్చి 16న భారత వైమానిక దళం ఆధ్వర్యంలో హల్వారా మళ్లీ కార్యాచరణలోకి వచ్చింది. ఇది  ఐ ఏ  యఫ్ కు చెందిన అత్యంత పాత ఫ్రంట్‌లైన్ వైమానిక స్థావరాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది.

1950ల ప్రారంభంలో ఇక్కడ రెండు స్పిట్‌ఫైర్ స్క్వాడ్రన్‌లు పనిచేశాయి. 1954లో భారత వైమానిక దళానికి చెందిన తొలి జెట్ విమానం డి హావిల్లాండ్ వ్యాంపైర్ ఈ స్థావరంలో ప్రవేశపెట్టబడింది. 1,800 మీటర్ల రన్‌వేను 1963లో ప్రస్తుత పొడవుకు విస్తరించారు. వ్యూహాత్మక స్థానం కారణంగా 1965, 1971 భారత్–పాకిస్తాన్ యుద్ధాల్లో హల్వారా కీలకంగా పాల్గొంది. ఈ స్థావరంలో మిగ్-23 BN స్క్వాడ్రన్‌లు సుమారు మూడు దశాబ్దాల పాటు పనిచేశాయి. 2009 మార్చిలో వాటిని సేవ నుంచి తొలగించారు. 2012 సెప్టెంబరులో హల్వారా తన తొలి సుఖోయ్ Su-30MKI స్క్వాడ్రన్‌ను చేర్చుకుంది. పశ్చిమ వైమానిక కమాండ్ పరిధిలో ఈ విమానాన్ని నిర్వహించిన తొలి వైమానిక స్థావరంగా ఇది నిలిచింది.

 లూధియానా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం 
2018 డిసెంబరులో పంజాబ్ ప్రభుత్వం, ఎ ఎ ఐతో అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా హల్వారా వైమానిక దళ స్థావరంలో పౌర విమానాశ్రయ ఎంక్లేవ్ నిర్మించనున్నారు. ఈ ప్రాజెక్టును అమలు చేయడానికి సంయుక్త వెంచర్ కంపెనీ ( జె వీ సీ ) ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇందులో ఎ ఎ ఐ కు 51 శాతం వాటా ఉండగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి గ్రేటర్ లుధియానా డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ  ద్వారా 49 శాతం వాటా ఉంటుంది. పంజాబ్ ప్రభుత్వం ప్రాజెక్టులో తన ఈక్విటీ రూపంలో 135.54 ఎకరాల భూమిని అందిస్తుంది. విమానాశ్రయ అభివృద్ధి ఖర్చులను ఎ ఎ ఐ భరిస్తుంది. మొదటి దశ మూడు సంవత్సరాల్లో పూర్తి కావచ్చని అంచనా వేశారు. ఈ దశలో కోడ్ 4C తరహా విమానాల కార్యకలాపాలకు అనుమతి ఉంటుంది. ఈ ప్రాజెక్టు వ్యయం ₹46.91 కోట్లు. తాత్కాలిక భవనం మొత్తం కవర్డ్ ఏరియా 2,000 చ.మీ.గా ఉంటుంది. ఇందులో 300 మంది ప్రయాణికులకు సీటింగ్ సామర్థ్యం ఉంటుంది. 75 కార్లకు సరిపడే ప్రజా పార్కింగ్ సదుపాయం కూడా ఉంటుంది. 

రాబోయే ఢిల్లీ–అమృత్‌సర్–కాట్రా ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేకు నేరుగా అనుసంధానించే రహదారి ద్వారా విమానాశ్రయానికి ప్రవేశం కల్పించనున్నారు. ఈ రహదారి ప్రతిపాదన ప్రస్తుతం జాతీయ రహదారుల ప్రాధికార సంస్థ (NHAI) పరిధిలో ఉంది.

2022 జనవరి నాటి సమాచారం ప్రకారం,  టెర్మినల్ నిర్మాణ పనులు 2021 డిసెంబరు నుంచి ప్రారంభమయ్యాయి. 2022 జనవరి 5న డా. అమర్ సింగ్ శంకుస్థాపన చేశారు. ఈ టెర్మినల్‌ను హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని సోలన్‌కు చెందిన సైనర్జీ థ్రిస్‌లింగ్టన్ సంస్థ నిర్మిస్తోంది.ఈ టెర్మినల్ 30 జూన్ 2022 నాటికి పూర్తవుతుందని భావిస్తున్నారు.

2023 డిసెంబరు 29న ముఖ్యమంత్రి, 2024 ఫిబ్రవరి 15 నుంచి హల్వారా టెర్మినల్ నుంచి విమాన సర్వీసులు ప్రారంభమవుతాయని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. ఈ విమానాశ్రయ కార్యకలాపాలు ప్రాంతంలోని ఆర్థిక, పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి గణనీయంగా తోడ్పడతాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. రాష్ట్ర సమగ్ర అభివృద్ధి, సమృద్ధిపై ప్రభుత్వానికి ఉన్న బలమైన కట్టుబాటును వెల్లడిస్తూ, హల్వారా విమానాశ్రయ కార్యకలాపాల వల్ల కలగబోయే ప్రభావంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టారు.

 మూలాలు 
వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:1942 స్థాపనలు
వర్గం:పంజాబ్ విమానాశ్రయాలు

వర్గం:సైనిక విమానాశ్రయాలు