ముస్తఫా అబ్దుల్ జలీల్

ముస్తఫా అబ్దుల్ జలీల్ (పుట్టిన తేదీ: 1952 నవంబరు 6) లిబియా కు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు.  2011లో గద్దాఫీ ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తర్వాత ఏర్పడిన జాతీయ తాత్కాలిక మండలికి ఆయన అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు.  ఈ కాలంలో లిబియా దేశానికి తోడు ప్రభుత్వాధిపతి (de facto head of state)గా వ్యవహరించారు.

అందుకు ముందు ఆయన లిబియా న్యాయశాఖ కూడా మంత్రి హోదాలో పనిచేశారు. గద్దాఫీ పాలన సమయంలో మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలపై బహిరంగంగా విమర్శించిన కొద్ది మంది అధికారుల్లో జలీల్ ఒకరు.

 ప్రారంభ జీవితం 
ముస్తఫా జలీల్ 1952 లో బైదా లో జన్మించాడు.  పాఠశాల విద్యను స్వస్థలంలోనే పూర్తిచేసి, అనంతరం లిబియా విశ్వవిద్యాలయంలో న్యాయశాస్త్రంలో డిగ్రీ పొందాడు.  తరువాత దీర్ఘకాలం న్యాయమూర్తి గా పనిచేసి, లిబియా న్యాయవ్యవస్థలో అత్యంత గౌరవనీయ స్థానానికి ఎదిగాడు.

 న్యాయమూర్తి జీవితం 
జలీల్ తన న్యాయ వృత్తిలో మానవ హక్కుల పరిరక్షణకు కట్టుబడి పనిచేశాడు.  గద్దాఫీ ప్రభుత్వం అన్యాయంగా నిర్బంధించిన ఖైదీల కేసుల్లో కూడా ఆయన పలు కీలక తీర్పులు ఇచ్చాడు.  
2007 లో ఆయనను న్యాయశాఖ మంత్రిగా నియమించారు.

 న్యాయశాఖ మంత్రి (2007–2011) 
న్యాయశాఖ మంత్రిగా పనిచేసే సమయంలో ఆయన గద్దాఫీ ప్రభుత్వ విధానాలను బహిరంగంగా విమర్శించడం ప్రారంభించారు.  పలు ఖైదీలకు న్యాయం చేయడానికి ప్రభుత్వ విధానాలకు వ్యతిరేకంగా మాట్లాడటం వల్ల ఆయన ప్రజాదరణ పొందాడు.

2011 ఫిబ్రవరిలో లిబియాలో నిరసనలు ప్రారంభమైనప్పుడు ఆయన మొదటగా ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పనిచేసిన మంత్రి.   తరువాత పదవికి రాజీనామా చేసి విప్లవ ఉద్యమానికి మద్దతు ప్రకటించాడు.

 2011 తిరుగుబాటులో పాత్ర 
2011 లిబియా విప్లవ సమయంలో తిరుగుబాటు కార్యకర్తలు స్థాపించిన జాతీయ తాత్కాలిక మండలిలో జలీల్ కీలక సభ్యుడయ్యాడు.  మూడు రోజుల్లోనే ఆయనను మండలి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకున్నారు.

విప్లవానికి అంతర్జాతీయ గుర్తింపు తీసుకురావడంలో ఆయన ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు.  
అమెరికా, ఫ్రాన్స్, యూకే, అరబ్ దేశాలు — చాలామంది మండలిని లిబియా ప్రభుత్వంగా గుర్తించడానికి ఆయన చేసిన సమాలోచనలు దోహదపడ్డాయి.

 తాత్కాలిక దేశాధిపతి (2011–2012) 
2011 అక్టోబర్‌లో గద్దాఫీ మరణంతో లిబియా అంతటా తాత్కాలిక ప్రభుత్వ బాధ్యతలు జలీల్ చేతిలోకి వచ్చాయి.  
ఈ పదవిలో ఆయన:

 దేశంలో చట్టవ్యవస్థ పునర్నిర్మాణం  
 ఆయుధ గుంపులను ప్రభుత్వంలో కలుపుకోవడం  
 ఎన్నికల ప్రక్రియను ప్రారంభించడం  
 కొత్త రాజ్యాంగం రూపకల్పన

అనేవి చేపట్టాడు.

అయితే భద్రతా సమస్యలు, మిలీషియా గుంపుల విభేదాలు, రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు జలీల్ ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాలు అయ్యాయి.

 పదవీ విరమణ 
2012 ఆగస్టులో జాతీయ సాధారణ కాంగ్రెస్ ఎన్నికైన తరువాత జలీల్ పదవీ విరమణ చేశాడు.  అయన స్థానంలో మొహమ్మద్ అలీ సలీమ్ తాత్కాలిక దేశాధిపతిగా నియమితుడయ్యాడు. ఆ తరువాత జలీల్ ప్రధానంగా ప్రజా జీవితం నుండి దూరంగా ఉంటూ, సామాజిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటూ ఉన్నాడు.

 విమర్శలు 
జలీల్ నాయకత్వాన్ని పలు విమర్శలు కూడా ఎదురయ్యాయి:

 భద్రతా పరిస్థితులను పూర్తిగా కట్టడి చేయలేకపోవడం  
 మిలీషియా గుంపుల పెరుగుదల  
 విప్లవానంతరం లిబియాలో ఏర్పడ్డ గందరగోళం  

అయితే ఆయన అనుచరులు మాత్రం — “ఒక విచ్ఛిన్న దేశాన్ని పునర్నిర్మించాల్సిన అత్యంత కష్టసాధ్యమైన బాధ్యత ఆయనపై పడింది” అని పేర్కొన్నారు.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
జలీల్ కుటుంబం బైదాలో నివసిస్తుంది.  ఆయన ధార్మికత, వినయం, సాదాసీదా జీవనశైలికి ప్రసిద్ధి.

 ఇదీ చూడండి 
 మువ్వమర్ గద్దాఫీ
 లిబియా  
 జాతీయ తాత్కాలిక మండలి
 లిబియా విప్లవం (2011)

 మూలాలు