యెషి ధొండెన్

యెషి ధొండెన్ (; 15 మే 1927 – 26 నవంబర్ 2019)  
సాంప్రదాయ టిబెటియన్ వైద్యం (Traditional Tibetan medicine)లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందిన టిబెటియన్ వైద్యుడు. ఆయన 1961 నుండి 1980 వరకు 14వ దలైలామాకు వ్యక్తిగత వైద్యుడిగా సేవలందించాడు.  
2018లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.

 ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య 
యెషి ధొండెన్ 15 మే 1927న టిబెట్‌లోని ల్హోకా (శన్నాన్) ప్రాంతంలోని నామ్రో గ్రామంలో ఒక పేద రైతు కుటుంబంలో జన్మించాడు.  
ఆరు సంవత్సరాల వయస్సులో ఆయనను సున్‌గ్రాబ్ లింగ్ మఠానికి పంపించారు. ఎనిమిదేళ్లకే బౌద్ధ సన్యాసిగా ప్రాథమిక దీక్షలు స్వీకరించాడు.Yeshi Dhonden, Healing from the Source, p.121

పదకొండేళ్ల వయస్సులో లాసాలోని ప్రసిద్ధ చాక్‌పోరి ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టిబెటియన్ మెడిసిన్లో చేరి తొమ్మిది సంవత్సరాలపాటు వైద్య విద్యను అభ్యసించాడు.  
టిబెటియన్ వైద్య శాస్త్రంలోని ముఖ్య గ్రంథాలైన ‘‘నాలుగు తంత్రాలు’’ను (Four Tantras) అత్యంత ప్రతిభతో కంఠస్థం చేయడంలో ఆయన అసాధారణ ప్రతిభను ప్రదర్శించాడు.

ఇరవయ్యేళ్ల వయస్సులో చాక్‌పోరి సంస్థలో అత్యుత్తమ విద్యార్థిగా గుర్తింపు పొందాడు. 1951 తరువాత టిబెట్‌లో వైద్య సేవలు అందిస్తూ, టిబెట్–భూటాన్ సరిహద్దు ప్రాంతంలో వ్యాపించిన ఇన్‌ఫ్లూయెంజా వ్యాధిని విజయవంతంగా నియంత్రించడం ద్వారా విస్తృత ఖ్యాతి పొందాడు.

1959లో దలైలామా భారతదేశానికి నిర్వాసితుడిగా వెళ్లినప్పుడు, యెషి ధొండెన్ ఆయనతో పాటు భారతదేశానికి వచ్చి టిబెటియన్ శరణార్థులకు వైద్య సేవలు అందించాడు.

 వైద్య వృత్తి 
1959లో యెషి ధొండెన్, లోబ్సాంగ్ డోల్మా ఖాంగ్కార్ మరియు ట్రోగావా రింపొచేతో కలిసి టిబెట్ నుంచి బయటపడి, నిర్వాసిత టిబెటియన్ సమాజంలో మెన్-త్సీ-ఖాంగ్ (టిబెటియన్ వైద్య మరియు జ్యోతిష్య సంస్థ)ను తిరిగి స్థాపించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు.Dr. Pema Dorjee, Heal Your Spirit, Heal Yourself, p.78

1961లో ధర్మశాల వద్ద మెన్-త్సీ-ఖాంగ్ డైరెక్టర్‌గా నియమితుడై 1966 వరకు పనిచేశాడు. 1969లో ప్రైవేట్ వైద్యశాలను ప్రారంభించాడు.  
ఆయన పాశ్చాత్య దేశాలకు ప్రయాణించి టిబెటియన్ వైద్య విధానాలపై ఉపన్యాసాలు ఇచ్చాడు.

ప్రత్యేకంగా క్యాన్సర్ చికిత్సలో ఆయన చేసిన సేవలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందాయి.  
సోవా రిగ్పా అనే టిబెటియన్ వైద్య విధానానికి ప్రముఖ ప్రచారకుడు  నిపుణుడిగా నిలిచాడు.

1960 నుండి 1980 వరకు దలైలామాకు వ్యక్తిగత వైద్యుడిగా వ్యవహరించాడు.

2019 ఏప్రిల్ 1న ఆరోగ్య కారణాల వల్ల వైద్య సేవల నుంచి విరమించాడు.

 గ్రంథాలు 
 Health Through Balance: An Introduction to Tibetan Medicine (1986)
 Healing from the Source: The Science and Lore of Tibetan Medicine (2000)
 The Ambrosia of Heart Tantra (2006)

 పురస్కారాలు 
 1987 – మాన్‌రాంపా చెవా అవార్డు, మెన్-త్సీ-ఖాంగ్
 2012 – యుత్హోక్ అవార్డు, సెంట్రల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ టిబెటియన్ మెడిసిన్
 2018 – భారత ప్రభుత్వ పద్మశ్రీ పురస్కారం

 మరణం 
యెషి ధొండెన్ 26 నవంబర్ 2019న శ్వాసకోశ వైఫల్యంతో మెక్‌లోడ్ గంజ్, ధర్మశాలలో మరణించాడు.

 ఇవీ చూడండి 
 ఎలియట్ టోకర్

 మూలాలు 

వర్గం:1927లో జన్మించిన వారు
వర్గం:2019లో మరణించిన వారు
వర్గం:భారతదేశంలో శ్వాసకోశ వ్యాధులతో మరణించిన వారు
వర్గం:టిబెటియన్ రచయితలు
వర్గం:శన్నాన్, టిబెట్ ప్రాంతానికి చెందిన వారు
వర్గం:సాంప్రదాయ టిబెటియన్ వైద్యులు
వర్గం:టిబెటియన్ బౌద్ధ సన్యాసులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు (వైద్యం)
వర్గం:ధర్మశాల నివాసులు
వర్గం:భారతదేశానికి వలస వచ్చిన టిబెటియన్లు