భౌరావ్ పాటిల్

భౌరావ్ పాయగొండ పాటిల్ (22 సెప్టెంబర్ 1887 – 9 మే 1959) మహారాష్ట్రకు చెందిన ప్రముఖ సామాజిక కార్యకర్త, విద్యావేత్త. సామాన్యులకు విద్యను అందించాలనే లక్ష్యంతో ఆయన రయత్ శిక్షణ సంస్థను స్థాపించారు. వెనుకబడిన కులాలు, పేద ప్రజల కోసం "సంపాదించు - చదువు" (Earn and Learn) అనే వినూత్న విద్యా విధానాన్ని ఆయన ప్రవేశపెట్టారు. జ్యోతిరావు పూలే స్థాపించిన సత్యశోధక సమాజ్‌లో ఆయన చురుకైన సభ్యుడు. మహారాష్ట్ర ప్రజలు ఆయనను గౌరవంగా కర్మవీర్ అని పిలుచుకుంటారు.Karmveer Bhaurao Patil, Diamond Publications, D.T.Bhosale,2016,  భారత ప్రభుత్వం 1959లో ఆయనను పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో గౌరవించింది.

 ప్రారంభ జీవితం 
కర్మవీర్ భౌరావ్ పాటిల్ కొల్హాపూర్ జిల్లాలోని కుంభోజ్ గ్రామంలో ఒక మరాఠీ జైన రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు. కొల్హాపూర్ రాజు రాజర్షి షాహూ మహారాజ్ ప్రభావం భౌరావ్ పై ఎక్కువగా ఉండేది. షాహూ మహారాజ్ ప్రోత్సాహంతోనే ఆయన విద్యాభ్యాసం సాగింది. ఆ సమయంలోనే ఆయనకు జ్యోతిరావు పూలే, విఠల్ రామ్జీ షిండే వంటి సంస్కర్తల ఆలోచనలతో పరిచయం ఏర్పడింది.

 సామాజిక సేవ 
భావ్‌రావు రాజకీయ ఆసక్తిని పెంపొందించుకున్నారు, ప్రజా విద్య వంటి ఇతర ప్రయోజనకరమైన రంగాలలో పనిచేయడం ద్వారా భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో తన పాత్రను పోషించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఓగల్ గ్లాస్‌వర్క్స్, కిర్లోస్కర్స్, కూపర్స్ వంటి సంస్థలలో పనిచేస్తున్నప్పుడే, సత్య శోధక్ సమాజ్ కార్యకలాపాలలో ఆయన పాల్గొన్నారు. ఆనాటి సామాజిక రుగ్మతలకు సామాన్యుల విద్యే ఏకైక పరిష్కారమని ఆయన అప్పటికే గ్రహించారు. 1919లో, ఆయన ఒక వసతి గృహాన్ని ప్రారంభించారు, అక్కడ అట్టడుగు వర్గాలు, పేద కుటుంబాలకు చెందిన పిల్లలు ఉంటూ, తమ ఖర్చుల కోసం పని చేస్తూ విద్యను అభ్యసించేవారు. ఇదే తర్వాతి కాలంలో రయత్ శిక్షణ్ సంస్థాన్‌గా అవతరించింది.

భావ్‌రావు సామాన్యులను విద్యావంతులను చేసే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించిన సమయంలోనే, గాంధీజీ కూడా భారతదేశ విముక్తి కోసం ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించారు. 1921లో ముంబైలో జరిగిన ఒక బహిరంగ సభలో, భావ్‌రావు గాంధీజీని కలిసే అవకాశం లభించింది. గాంధీజీ ధరించిన గోచీ, ఖాదీ సిద్ధాంతం ఆయనను ఎంతగానో ఆకర్షించాయి. ఈ పరిచయం తరువాత, భావ్‌రావు ఖాదీ దుస్తులు ధరించాలని, దైనందిన జీవితంలో గాంధేయ సూత్రాలను పాటించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. గాంధీ పేరు మీద 101 పాఠశాలలను స్థాపించి తన దీక్షను పూర్తి చేశారు. అయితే, స్వాతంత్ర్యానంతర భారతదేశంలో విద్యా కార్యకలాపాలకు ప్రభుత్వం నుండి నిధులు (గ్రాంట్లు) స్వీకరించే విషయంలో గాంధీజీ, భావ్‌రావుల మధ్య అభిప్రాయ భేదాలు ఉండేవి. విద్యాసంస్థలపై ఎటువంటి ఆంక్షలు లేకుండా ప్రభుత్వం నిధులు ఇవ్వాలనుకున్నప్పటికీ, భవిష్యత్తులో అది ప్రభుత్వ ఆజ్ఞలు, పర్యవేక్షణలకు దారి తీస్తుందని గాంధీజీ నమ్మేవారు. షరతులు లేకుండా ఎప్పటికీ డబ్బు అందుతుందని ఎవరూ ఆశించలేరు. ప్రభుత్వం నుండి నిధులు స్వీకరించడంలో భావ్‌రావుకు అటువంటి సమస్య ఏదీ కనిపించలేదు. పాండురంగ గణపతి పాటిల్ రాసిన పాటిల్ జీవిత చరిత్ర పేరు ది బౌంటిఫుల్ బనియన్ ట్రీ (The Bountiful Banyan Tree).

 రయత్ విద్యా సంస్థ 

కొల్హాపూర్‌లోని కిర్లోస్కర్ ఫ్యాక్టరీలో ఉద్యోగం చేస్తున్నప్పుడే, భావ్‌రావు సత్యశోధక్ సమాజ్ కోసం పనిచేయడం ప్రారంభించారు. కరద్ సమీపంలోని కాలేలో జరిగిన సత్యశోధక్ సమాజ్ సమావేశంలో, సత్యశోధక్ ఉద్యమాన్ని విజయవంతంగా నడపాలంటే బహుజన సమాజ్‌ను విద్యావంతులను చేయడం అవసరమని ఒక తీర్మానం ఆమోదించారు. దానికి అనుగుణంగా, 1919 అక్టోబర్ 4న కాలే అనే చిన్న గ్రామంలో భావ్‌రావు పాటిల్ రయత్ శిక్షణ్ సంస్థను స్థాపించారు. ఈ సంస్థ సామాన్య ప్రజల పిల్లలపై దృష్టి సారించింది, అందుకే దీనికి 'రయత్' అని పేరు పెట్టారు. ఇది 'సామాన్య ప్రజలు' అని అర్థం వచ్చే మరాఠీ పదం. భావ్‌రావు జీవితకాలంలో ఈ సంస్థ 38 కాస్మోపాలిటన్ బోర్డింగ్ పాఠశాలలు, 578 వాలంటరీ పాఠశాలలు, ఆరు శిక్షణా కళాశాలలు, 108 మాధ్యమిక పాఠశాలలు, మూడు కళాశాలలను ఏర్పాటు చేసింది.

 పురస్కారాలు, గౌరవాలు 
 మహారాష్ట్ర ప్రజల నుండి "కర్మవీర్" బిరుదు.
 1959లో భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మభూషణ్ పురస్కారం.
 పూణే విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ (D.Litt).
 దక్షిణ భారత జైన సభ ఆయన పేరిట "కర్మవీర్ భౌరావ్ పాటిల్ సామాజిక సేవా పురస్కారం" నెలకొల్పింది.
 ఆయనను అభిమానులు ప్రేమతో 'అన్నా' (పెద్దన్న) అని పిలిచేవారు.

 మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు 
 రయత్ శిక్షణ సంస్థ అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:1959 మరణాలు
వర్గం:1887 జననాలు