అమరావతి పురావస్తు సంగ్రహాలయం

అమరావతి పురావస్తు మ్యూజియం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అమరావతి గ్రామంలో ఉన్న మ్యూజియం. ఇందులో వేల సంవత్సరాల నాటి అద్భుతమైన అవశేషాలు ఉన్నాయి. ఇది సా.పూ. 3వ శతాబ్దం నుండి ఈ ప్రాంత చరిత్రను ప్రతిబింబిస్తాయి. మహాచైత్యానికి చెందిన శిల్పాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. ఇది పురాతన బౌద్ధ కళ, సంస్కృతిపై అంతర్దృష్టులను అందిస్తుంది. మ్యూజియం ప్రాంగణంలో మహాచైత్య నమూనాను నిర్మించారు. సందర్శకులు ప్రాచీన అమరావతికి చెందిన గొప్ప కళాత్మక సంప్రదాయాలను చూపించే బుద్ధ విగ్రహాలు, క్లిష్టమైన శిల్పాలతో సహా ముఖ్యమైన కళాఖండాలను ప్రదర్శించే వివిధ గ్యాలరీలను చూడవచ్చు.

 మ్యూజియం చరిత్ర 
అమరావతిలోని పురావస్తు మ్యూజియంలో వేల సంవత్సరాల నాటి అవశేషాలు ఉన్నాయి, వీటిని విస్తృతమైన త్రవ్వకాల ద్వారా వెలికితీశారు. దీని సేకరణలు అమరావతి యొక్క గొప్ప చరిత్రను ప్రతిబింబిస్తాయి. ముఖ్యంగా క్రీస్తుపూర్వం 3వ శతాబ్దం నాటి మహాచైత్యంలో భాగమైన శిల్పాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ స్థలాన్ని మొదట కల్నల్ మెకెంజీ 18వ శతాబ్దం చివరిలో, 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో కనుగొన్నాడు. స్మిత్, ఎలియట్ (1985),  సెవెల్ (1877),  జేమ్స్ బర్గెస్ (1881), అలెగ్జాండర్ రియా (1888-89, 1905-06, 08-09) శిల్పకళా అవశేషాలను వెలికితీసేందుకు గణనీయమైన పురావస్తు ప్రయత్నాలకు దారితీసింది. స్వాతంత్ర్యానంతర కాలంలో, అమరావతిలో సుబ్రమణ్యం, కృష్ణమూర్తి (1958-59), కార్తికేయ శర్మ (1974-75), ధరణికోటలో వెంకటరామయ్య, రాఘవాచారి (1962-65)  మరిన్ని తవ్వకాలు జరిపారు, ఇవి మహాచైత్యం, ధరణికోట కోటల నిర్మాణ, చారిత్రక ప్రాముఖ్యతను అర్థం చేసుకోవడానికి దోహదపడ్డాయి. 

 మ్యూజియంలోని గ్యాలరీలు 
కీ గ్యాలరీ అమరావతి కళాత్మక సంప్రదాయాలకు ముఖ్యమైన ఉదాహరణలను ప్రదర్శిస్తుంది. కమల, పురాణకుంభ మూలాంశాలు శుభాన్ని, సమృద్ధిని సూచిస్తాయి. బాస్ రిలీఫ్‌లో ఉన్న రెండు డ్రమ్ స్లాబ్‌లు స్థూపాల నిర్మాణాన్ని వివరిస్తాయి. అయితే బుద్ధుని ప్రారంభ ప్రాతినిధ్యం ప్రతీకాత్మకంగా చిత్రీకరించబడింది. బోధి చెట్టు క్రింద మెత్తని సీటుపై "స్వస్తిక" కూడా ఉంది. ముఖ్యంగా, 8వ శతాబ్దానికి చెందిన నిలబడి ఉన్న బుద్ధుడు ఈ గ్యాలరీలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం.

గ్యాలరీ II లో మహా పురుష లక్షణాలతో ఉన్న బుద్ధుని నిలువెత్తు నిలబడి ఉన్న చిత్రం ఉంది. అద్భుతమైన రచనలలో, అందంగా చెక్కబడిన గుండ్రని ప్యానెల్లో శుద్ధోదన మహరాజు, తన కుమారుడు బుద్ధునికి, అతని కుమారుడు రాహులుడిని సమర్పిస్తున్న దృశ్యాన్ని వర్ణిస్తుంది. ఈ గ్యాలరీలో ఆ కాలం నాటి బంగారు నాణేలు, పూసలు వంటి వివిధ పురాతన వస్తువులతో పాటు స్థూప ఆరాధనకు సంబంధించిన డ్రమ్, గోపురం స్లాబ్‌లు కూడా ఉన్నాయి. 

గ్యాలరీ III లో సా.పూ. 2వ శతాబ్దానికి చెందిన శిల్పాలు ఉన్నాయి. వీటిలో భార్హుట్ సంప్రదాయానికి చెందిన యక్షి, ప్యానెల్‌లతో కూడిన శిలాఫలకం, అశోకుడి స్తంభ శాసనం లోని ఒక భాగం ఉన్నాయి. అల్లూరు నుండి బుద్ధుని చిత్రాలు, లింగరాజపల్లి నుండి ధర్మ చక్రం, బోధిసత్వులు బోధి వృక్షం, స్థూపాల ద్వారా బౌద్ధమతం యొక్క మూడు రత్నాలను (బుద్ధం, ధర్మం, సంఘం) సూచించే గోపురం స్లాబ్ ఉన్నాయి. మధ్యభాగం గుండ్రంగా ఉన్న జంట, శాతవాహన కాలంలో అమరావతి కళాశక్తిని ఉదాహరణగా చూపుతుంది. అదనంగా, అదే కాలం నాటి నందీశ్వరుడు ఈ గ్యాలరీలో ఒక ముఖ్యాంశం. 

మ్యూజియం ప్రాంగణంలో స్థూపం నమూనా, పునర్నిర్మించిన రైలింగ్ ఉన్నాయి. ఇవి సిద్ధార్థుని మహాభినిష్క్రమణం, అతని గుర్రం కంఠక తిరిగి రావడం, అజాత శత్రువు యొక్క రాజ ఏనుగు నలగిరి కథ వంటి కీలక క్షణాలను వివరిస్తాయి. ప్రాంగణంలో మాంధాత చద్దంత, వెస్సంతర, లోసక వంటి జాతక కథలతో పాటు, మహిళా భక్తులు బుద్ధుని పాదాలను పూజిస్తున్నట్లు చిత్రీకరించిన ప్యానెల్‌లు ఉన్నాయి. ముఖ్యమైన రచనలలో గణేశుడు, గణేశనిల రూపాలు, రాజులు బుద్ధుని అవశేషాలను పంచుకున్న చిత్రాలతో కూడిన ప్యానెల్ ఉన్నాయి. 

 గ్యాలరీ 

 ఇవి కూడా చూడండి 

 భారతదేశంలోని మ్యూజియంల జాబితా

 మూలాలు 

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పురావస్తు సంగ్రహాలయాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో బౌద్ధమతం