హసనాంబ ఆలయం

హసానాంబ ఆలయం భారతదేశంలోని కర్ణాటక హసన్ జిల్లా ఉన్న ఒక హిందూ దేవాలయం, ఇది శక్తి దేవతకు అంకితం చేయబడింది, దీనిని అంబా లేదా అంబే అని కూడా పిలుస్తారు, అంటే తల్లి. ఈ ఆలయాన్ని క్రీ. శ. 12వ శతాబ్దంలో నిర్మించారు. అక్టోబరులో హిందూ పండుగ దీపావళి సందర్భంగా ఈ ఆలయాన్ని సంవత్సరానికి ఒకసారి తెరుస్తారు.
 చరిత్ర 
ఈ ఆలయాన్ని క్రీ. శ. 12వ శతాబ్దంలో నిర్మించారు, అయితే ఖచ్చితమైన తేదీ తెలియదు. పురావస్తు నిపుణులు కర్ణాటకలోని ఆలయ నిర్మాణానికి హసనాంబ ఆలయాన్ని ఒక ఉదాహరణగా భావిస్తారు. హసన్ నగరం క్రీ. శ. 11వ శతాబ్దానికి చెందినది.  హసన్ చుట్టూ ఉన్న దేవాలయాలు క్రీ. శ 11వ శతాబ్దం నుండి పాలించిన వివిధ రాజవంశాలను సూచిస్తాయి. దీనిని మొదట హొయసల రాజవంశం వారి సంప్రదాయంలో నిర్మించారు, ఇది హిందూ మతంపై వారి విశ్వాసాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. హొయసల సంప్రదాయ ఆలయ నిర్మాణ శైలికి హసన్ జిల్లాలోని దేవాలయాలు కొన్ని ఉదాహరణలు.
 వాస్తు శిల్పం 
ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రధాన దేవతను సూచించే చీమల కొండ ఉంది. . పది తలలకు బదులుగా తొమ్మిది తలలతో రాక్షస రాజు రావణుడు వీణ వాయిస్తూ ఉన్న అసాధారణ చిత్రం ఉంది. సిద్ధేశ్వర స్వామిని ఆలయం లోపల చూడవచ్చు, ఇది లింగ రూపాలో చిత్రీకరించబడలేదు కాబట్టి ఇది అసాధారణమైనది. శివుడు అర్జునుడికి పశుపతిశాస్త్రాన్ని ఇవ్వడం కనిపిస్తుంది. 
 మతపరమైన ప్రాముఖ్యత 
ఈ ఆలయం ఏటా రెండు వారాలు మాత్రమే తెరిచి ఉంటుంది కాబట్టి, దీపావళి పండుగ సందర్భంగా దర్శనం పొందడం ప్రత్యేకమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. మిగిలిన సంవత్సరంలో, దేవతకు నెయ్యి వెలిగించే దీపం (నందా దీపం), పువ్వులు, నీరు, రెండు సంచుల బియ్యం (మరుసటి సంవత్సరం వరకు నైవేద్యం) సమర్పించబడుతుంది. ఆలయాన్ని మూసివేసే మొత్తం వ్యవధిలో దీపం కాలిపోతుంది, నెయ్యి ఎప్పుడూ తగ్గదు. తలుపులు తెరిచినప్పుడు బియ్యం సమర్పణ వెచ్చగా, చెడిపోకుండా ఉంటుంది. ఇది హసన్ లో ఒక గొప్ప ఆలయంగా గౌరవించబడుతుంది. 
 పురాణం 
చాలా కాలం క్రితం, బ్రాహ్మి, మహేశ్వరి, కౌమారి, వైష్ణవి, వారాహి, ఇంద్రాణి, చాముండి అనే ఏడుగురు మాతృ దేవతలు వారణాసి నుండి దక్షిణ భారతదేశానికి తేలుతూ వచ్చారు. వారు హాసన్ చేరుకున్నప్పుడు, ఆ ప్రదేశం యొక్క అందానికి ఆకర్షితులై అక్కడే ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నారు. మహేశ్వరి, కౌమారి,  వైష్ణవి ఆలయం లోపల ఉన్న మూడు పుట్టలలో స్థిరపడ్డారు. బ్రాహ్మి కెంచమ్మ హోసకోటలో నివసించింది. ఇంద్రాణి, వారాహి, చాముండి దేవిగెరె సరస్సులోని మూడు బావులలో స్థిరపడ్డారు.

"హాసన్" అనే పేరు సింహాసనం అనే కన్నడ పదం నుండి వచ్చింది, దీనికి సింహాసనం అని అర్థం. ఇది అర్జునుడి మునిమనవడైన జనమేజయ మహారాజుతో సంబంధం ఉన్న సింహాసనపురి అనే పేరుకు సంక్షిప్త రూపం అని నమ్ముతారు. పురాణాల ప్రకారం, జనమేజయుడు తన జీవితంలోని శాపగ్రస్త కాలంలో ఈ ప్రదేశంలో నివసించాడు.

హాసనాంబ దేవి తన భక్తుల పట్ల దయగలది, కానీ వారిని బాధించే వారి పట్ల కఠినంగా ఉంటుంది. ఒక కథ ప్రకారం, ఒక భక్తురాలైన స్త్రీని ఆమె అత్తమామలు చాలా దారుణంగా చూసుకునేవారు. ఒక రోజు, ఆమె ఆలయంలో ప్రార్థన చేస్తుండగా, ఆమె అత్త వచ్చి ఒక గిన్నెతో ఆమె తలపై కొట్టింది. ఆ స్త్రీ రక్షణ కోసం "అంబా" అని కేక వేసింది. ఆ భక్తురాలిని రక్షించడానికి దేవత ఆ క్రూరమైన అత్తను రాయిగా మార్చింది. ఈ రాయిని సోసె కల్లు (కోడలి రాయి) అని పిలుస్తారు. ఈ రాయి ప్రతి సంవత్సరం నెమ్మదిగా దేవత వైపు కదులుతుందని నమ్ముతారు. అది దేవత విగ్రహాన్ని చేరుకున్నప్పుడు, కలియుగం అంతమవుతుంది.

మరొక పురాణం ప్రకారం, ఒకప్పుడు నలుగురు దొంగలు దేవత ఆభరణాలను దొంగిలించడానికి ప్రయత్నించారు. హాసనాంబ వారిని రాళ్లుగా మార్చింది. ఈ రాళ్లు కల్లపన గుడి అనే ప్రదేశంలో కనిపిస్తాయి. ఈ ఆలయ సముదాయంలో సిద్ధేశ్వర స్వామి (శివుడు) ఆలయం కూడా ఉంది. అక్కడ ఉన్న ఒక రాతి శిల్పంలో శివుడు అర్జునుడికి పాశుపతాస్త్రాన్ని ఇస్తున్నట్లుగా చిత్రీకరించబడింది. ఈ సిద్ధేశ్వర ఆలయం ప్రతిరోజూ తెరిచి ఉంటుంది. అయితే, హాసనాంబ ఆలయం సంవత్సరానికి ఒక్కసారి మాత్రమే తెరుస్తారు. దీనిని అశ్విజ మాసంలో పౌర్ణమి తర్వాత వచ్చే గురువారం నాడు తెరిచి, దీపావళి మరుసటి రోజు బలి పాడ్యమి నాడు మూసివేస్తారు. బలి పాడ్యమి నాడు, సిద్ధేశ్వర స్వామి గౌరవార్థం రావణోత్సవం అనే జాతర జరుగుతుంది.
 మూలాలు 

వర్గం:కర్ణాటక పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:దుర్గా దేవాలయాలు