కోస్తా రికా -భారత్ సంబంధాలు

కోస్టా రికా–భారత సంబంధాలు అనేవి కోస్టా రికా దేశం, భారతదేశం మధ్య కొనసాగుతున్న అంతర్జాతీయ సంబంధాలను సూచిస్తాయి. కోస్టా రికాకు న్యూఢిల్లీలో రాయబార కార్యాలయం ఉంది. భారతదేశానికి పనామాలో నివాసేతర రాయబారి పనామా లో 
ఉన్నాడు.

 చరిత్ర 
1993, 1994 సంవత్సరాలలో ఐక్యరాజ్యసమితిలో కాశ్మీర్ వివాదంపై భారతదేశం తీసుకున్న వైఖరికి కోస్టా రికా మద్దతు ఇచ్చింది. 1994లో జెనీవాలో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల కమిషన్ సమావేశంలో పాకిస్తాన్ ప్రవేశపెట్టిన కాశ్మీర్ ముసాయిదా తీర్మానానికి వ్యతిరేకంగా కోస్టా రికా ఓటు వేసింది.

1995లో భారత్ సాన్ హోసే నగరంలో గౌరవ కాన్సుల్‌ను నియమించింది. 1996లో కోస్టా రికా న్యూఢిల్లీలో గౌరవ కాన్సులేట్‌ను ప్రారంభించింది. 1990లో భారతదేశంలో రాయబార కార్యాలయం ప్రారంభించాలనే ఉద్దేశంతో కోస్టా రికా బొంబాయి, కలకత్తా నగరాలలో ఉన్న గౌరవ కాన్సులేట్‌లను రద్దు చేసింది. అయితే రాయబార కార్యాలయం ప్రారంభానికి సంబంధించిన ప్రణాళికలు ఆలస్యమయ్యాయి. 2007లో కోస్టా రికా భారతదేశంలో రాయబార కార్యాలయం ప్రారంభించనున్నట్లు ప్రకటించింది. చివరకు న్యూఢిల్లీలోని రాయబార కార్యాలయం 2010 ఏప్రిల్ 20న ప్రారంభమైంది. 2010 జూన్ నుంచి 2011 జూన్ వరకు ఈ కార్యాలయం ఛార్జ్ డి అఫైర్స్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేసింది. 2011 జూన్‌లో భారతదేశానికి కోస్టా రికా తొలి రాయబారి నియమితుడయ్యాడు. పనామాలోని భారత రాయబార కార్యాలయానికి కోస్టా రికా  బాధ్యతలు కూడా అప్పగించారు. 

భారత్, కోస్టా రికాల మధ్య తొలి విదేశాంగ కార్యాలయ సంప్రదింపులు 2012 ఆగస్టులో నిర్వహించబడ్డాయి.

 ఉన్నత స్థాయి పర్యటనలు 
కోస్టా రికా ఉపాధ్యక్షురాలు అనా హెలెనా చాకోన్ ఎచెవేరియా 2015 అక్టోబరులో భారతదేశాన్ని సందర్శించారు. 1997 తరువాత అనేక కోస్టా రికా విదేశాంగ మంత్రులు, విదేశీ వాణిజ్య మంత్రులు, ఇతర ప్రముఖులు భారతదేశాన్ని సందర్శించారు. భారతదేశం నుంచి కోస్టా రికాకు జరిగిన అత్యున్నత స్థాయి పర్యటనలు సహాయ మంత్రుల స్థాయిలోనే జరిగాయి. వాణిజ్య పరిశ్రమల శాఖ సహాయ మంత్రి డి. పురందేశ్వరి 2013 ఏప్రిల్‌లో కోస్టా రికాను సందర్శించారు. విదేశాంగ శాఖ సహాయ మంత్రి జనరల్ వి.కె. సింగ్ (విరమణ) 2015 జూలైలో కోస్టా రికాను సందర్శించారు.

 ఒప్పందాలు 
భారత్, కోస్టా రికా దేశాలు పలు ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాలపై సంతకాలు చేశాయి. వీటిలో విదేశాంగ కార్యాలయ సంప్రదింపులను క్రమం తప్పకుండా నిర్వహించే అవగాహన ఒప్పందాలు, ఆర్థిక సహకారం విస్తరణకు సంబంధించిన ఒప్పందాలు, సాంకేతిక సహకారానికి సంబంధించిన ఒప్పందాలు ఉన్నాయి. 2009లో కోస్టా రికాలో సమాచార సాంకేతికతలో ప్రతిభా కేంద్రం స్థాపనకు సంబంధించి రెండు దేశాలు ఒక అవగాహన ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. 2015 మార్చిలో భారత్, కోస్టా రికాల విదేశీ సేవల సంస్థల మధ్య అవగాహన ఒప్పందాలు కుదిరాయి. అదే సమయంలో భారత విదేశీ సేవల సంస్థ, కోస్టా రికా దౌత్య అకాడమీ మధ్య మరో అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది.

 వాణిజ్యం 
2015 సంవత్సరంలో కోస్టా రికా, భారతదేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం మొత్తం 196.97 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లుగా నమోదైంది. భారత్ కోస్టా రికాకు 134.76 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన వస్తువులను ఎగుమతి చేసింది. ఇది 2014తో పోల్చితే 40.62 శాతం వృద్ధిని సూచిస్తుంది. భారత్ కోస్టా రికా నుంచి 62.21 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన వస్తువులను దిగుమతి చేసుకుంది. ఇది 2014తో పోల్చితే 59.94 శాతం తగ్గుదల.

2013 వరకు కోస్టా రికా నుంచి భారత్‌కు దిగుమతులు స్థిరంగా పెరిగాయి. 2014లో సాన్ హోసేలోని ఇంటెల్ చిప్ ఫ్యాక్టరీ మూసివేయబడిన తరువాత దిగుమతులు గణనీయంగా తగ్గాయి. 2014లో కోస్టా రికా నుంచి భారత్‌కు ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్ల దిగుమతులు 55 శాతం మేర తగ్గాయి.

భారత్ నుంచి కోస్టా రికాకు ఎగుమతి అయ్యే ప్రధాన వస్తువులలో ఆటోమొబైళ్ళు, ఔషధ ఉత్పత్తులు, వస్త్రాలు, దుస్తులు, మోటార్ సైకిళ్లు, సేంద్రీయ రసాయనాలు, విద్యుత్ యంత్రాలు, నోట్‌బుక్స్, కేబుళ్లు, టైర్లు ఉన్నాయి. కోస్టా రికా నుంచి భారత్‌కు దిగుమతి అయ్యే ప్రధాన వస్తువులలో చెక్క, చెక్కతో తయారైన ఉత్పత్తులు, ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్లు, మైక్రో అసెంబ్లీలు, ఆప్టికల్ వైద్య పరికరాలు, శస్త్రచికిత్స పరికరాలు ఉన్నాయి. తక్కువ పరిమాణంలో గింజలు, కాఫీ, టీ, గాజు, గాజుతో తయారైన వస్తువులు కూడా దిగుమతి అవుతున్నాయి.

2013లో భారత ఐటీ సంస్థలు ఇన్ఫోసిస్, కాగ్నిజెంట్, సీఎస్‌ఎస్ కార్ప్ సాన్ హోసేలో డెలివరీ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశాయి. అమెరికా మార్కెట్‌కు తక్కువ ఖర్చుతో సేవలు అందించేందుకు ఈ సంస్థలు కోస్టా రికాను ఉపయోగిస్తున్నాయి. సీఎస్‌ఎస్ కార్ప్ సీఈఓగా పనిచేసిన సునీల్ మిట్టల్ అంచనా ప్రకారం కోస్టా రికా నుంచి అమెరికా మార్కెట్‌కు సేవలు అందించడం ద్వారా 15 నుంచి 20 శాతం వరకు ఖర్చు తగ్గింపు సాధ్యమవుతుంది. భౌగోళిక సమీపతతో పాటు అమెరికాతో ఒకే కాలమానాన్ని కలిగి ఉండటం కోస్టా రికాకు అదనపు ప్రయోజనంగా ఉంది. టీసీఎస్, విప్రో సంస్థలు కూడా సాన్ హోసేలో కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయి.

 సాంస్కృతిక సంబంధాలు 
ప్రొఫెసర్ హిల్డా చెన్ అపుయ్ 1950వ దశకంలో యునెస్కో స్కాలర్‌షిప్‌పై భారతదేశాన్ని సందర్శించారు. అనంతరం సాన్ హోసేలోని కోస్టా రికా విశ్వవిద్యాలయంలో భారత చరిత్ర, తత్వశాస్త్రం, సంస్కృత అధ్యయనాలను ప్రవేశపెట్టారు. హిల్డా చెన్ అపుయ్ భారతదేశంపై అనేక వ్యాసాలను ప్రచురించారు. మహాత్మా గాంధీ ఆత్మకథ స్పానిష్ అనువాదం 2008 సెప్టెంబర్‌లో కోస్టా రికాలో విడుదలైంది. ఈ పుస్తకానికి అప్పటి అధ్యక్షుడు ఆస్కార్ ఆరియాస్ ముందుమాట రాశారు.

2017లో విడుదలైన కోస్టా రికా చిత్రం ఎన్‌రెడాడోస్: లా కన్ఫ్యూజియన్ కు బాలీవుడ్ దర్శకుడు ఆశిష్ ఆర్ మోహన్ దర్శకత్వం వహించారు. ఈ చిత్రం లాటిన్ అమెరికాలో రూపొందిన తొలి చిత్రం. ఇందులో బాలీవుడ్ శైలి గీత, నృత్యం ఉంది. ఆ నృత్యానికి బాలీవుడ్ కొరియోగ్రాఫర్లు రూపకల్పన చేశారు. ఈ చిత్రంలో భారత నటుడు ప్రభాకర్ శరణ్ నటించారు. లాటిన్ అమెరికా చిత్రంలో నటించిన తొలి భారతీయుడిగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు.

 విదేశీ సహాయం 
1997లో భారతదేశం ఐటెక్ కార్యక్రమం కింద కోస్టా రికాలోని హెరేడియా విశ్వవిద్యాలయంలో సౌర శక్తి పరిశోధన ప్రయోగశాల స్థాపన కోసం 1.85 మిలియన్ రూపాయల విలువైన ఫోటోవోల్టాయిక్ పరికరాలను అందించింది. 1998లో కోస్టా రికా టెలికాం సంస్థ ఐసీఈకు భారత్ ఒక టెలిఫోన్ ఎక్స్చేంజ్‌ను విరాళంగా ఇచ్చింది. 1996లో వరద బాధితుల పునరావాసానికి 25,000 అమెరికన్ డాలర్లను భారత్ అందించింది. 2005 డిసెంబర్‌లో సాన్ హోసే పోలీసులకు 18 బజాజ్ మూడు చక్రాల వాహనాలను భారత్ విరాళంగా ఇచ్చింది. 2010 నవంబర్‌లో హరికేన్ టోమాస్ అనంతరం సహాయ, పునరావాస చర్యల కోసం 100,000 అమెరికన్ డాలర్లను భారత్ విరాళంగా ఇచ్చింది.

2009 సెప్టెంబర్‌లో కోస్టా రికాలో సమాచార సాంకేతికతలో ప్రతిభా కేంద్రం స్థాపనకు సంబంధించి రెండు ప్రభుత్వాలు అవగాహన ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. 2015 మార్చిలో ఈ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసే బాధ్యతను భారత్ సీ-డాక్, ఏపీటెక్ సంస్థలకు అప్పగించింది. అలాహుయెలాలోని యూనివర్సిడాడ్ టెక్నికా నాసియోనల్ ప్రాంగణంలో ఉన్న ఈ కేంద్రం 2016 మార్చిలో ప్రారంభించబడింది.

కోస్టా రికా విదేశీ వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ, అభివృద్ధి కార్యక్రమాల కోసం కోస్టా రికా కూటమి, ఇన్ఫోసిస్ మధ్య ఉన్న సహకార కార్యక్రమం కింద 2014లో 70 మంది కోస్టా రికా విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు మైసూరులోని ఇన్ఫోసిస్ కేంద్రంలో మూడు నెలల శిక్షణ పొందారు. 2017 మార్చిలో భారత ప్రభుత్వం గ్నోబే, బుగ్లే ఆదివాసీ వర్గాలకు చెందిన నాలుగు మంది కోస్టా రికా మహిళలకు అజ్మీర్, రాజస్థాన్‌లోని బేర్‌ఫుట్ కాలేజ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నిర్వహించే సౌర విద్యుత్ కార్యక్రమానికి స్కాలర్‌షిప్‌లు అందించింది. ఈ మహిళలు సౌర ప్యానళ్లను నిర్మించడం, అమర్చడం, నిర్వహించడం గురించి శిక్షణ పొందుతారు. ఈ పరిజ్ఞానంతో కోస్టా రికా దక్షిణ చివర ప్రాంతమైన పుంటా బురికా సముదాయానికి విద్యుత్ అందించనున్నారు.

కోస్టా రికా పౌరులు భారత సాంకేతిక ఆర్థిక సహకార కార్యక్రమం, భారత సాంస్కృతిక సంబంధాల మండలి అందించే స్కాలర్‌షిప్‌లకు అర్హులు.
 కోస్టా రికాలో భారతీయులు 
2016 డిసెంబర్ నాటికి కోస్టా రికాలో సుమారు 250 మంది భారతీయులు నివసిస్తున్నారు. వీరిలో ఎక్కువ మంది సమాచార సాంకేతిక రంగంలో పనిచేస్తున్నారు. కొంతమంది వ్యాపారవేత్తలుగా చెక్క ఎగుమతుల్లో పాల్గొంటున్నారు. కొంతమంది ప్రభుత్వేతర సంస్థలు, మదర్ థెరిసా మిషనరీస్ ఆఫ్ చారిటీ సంస్థలలో పనిచేస్తున్నారు. కోస్టా రికాలో కనీసం పది భారతీయ యాజమాన్యంలోని రెస్టారెంట్లు ఉన్నాయి. వీటిలో గుర్గావ్‌కు చెందిన కపిల్ గులాటి నిర్వహిస్తున్న తాజ్ మహల్, నాన్స్ అండ్ కరీస్ రెస్టారెంట్లు ఉన్నాయి. 2023లో నాన్స్ అండ్ కరీస్ రెస్టారెంట్‌కు భారత సాంస్కృతిక సంబంధాల మండలి నుంచి అన్నపూర్ణ అవార్డు లభించింది.

2010లో స్థాపించబడిన కోస్టా రికా ఇండియన్ అసోసియేషన్ సామాజిక కార్యక్రమాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, వాణిజ్య ప్రోత్సాహక కార్యకలాపాల నిర్వహణలో చురుకుగా పాల్గొంటోంది.

 ఇవి కూడా చూడండి 
కోస్తా రికా విదేశీ సంభందాలు 

భారత్ విదేశీ సంబంధాలు

 మూలాలు 

వర్గం:భారతదేశ విదేశీ సంబంధాలు