రైతా

రాయిత,  భారతీయ వంటకాలలో సాధారణంగా వడ్డించే సహాయక వంటకం, కండిమెంట్‌గా ఉపయోగించే పదార్థం. ఇది పెరుగు ఆధారంగా తయారవుతుంది. ఇందులో ముడి కూరగాయలు, వండిన కూరగాయలు, పండ్లు, పప్పులు కలుపుతారు. పెరుగు తో పాటు  కొత్తిమీర ఆకులు, కాల్చిన జీలకర్ర గింజలు, పుదీనా, కారం మిరియాలు వంటి సుగంధ ద్రవ్యాలు రుచికి ఉపయోగిస్తారు.

రాయిత ను  పులావ్ అన్నం వంటి వంటకాలతో పక్కన వడ్డిస్తారు. కారమైన కూరలకు తేలికపాటి చల్లదనాన్ని ఇచ్చే ఆహారంగా ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

 పద వ్యుత్పత్తి 
రాయితా అనే పదం తొలిసారిగా 19వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో ముద్రిత రూపంలో కనిపించింది. ఈ పదానికి మూలం   హిందీ భాష నుండి వచ్చింది..  , బెంగాలీ భాషలోను హిందీ భాషలోను రాయితా అనే పదం సంస్కృతంలోని “రాజిక” పదం లేదా దానినుంచి వచ్చిన హిందీ పదమైన “రయ్” ( రా -ఈ  అని పలుకుతారు) నుంచి వచ్చింది. దీని అర్థం నల్ల ఆవ గింజ. మరో సంస్కృత పదమైన “టిక్తక” నుంచి కారమైన, ఘాటైన అనే భావం వచ్చింది.

దక్షిణ భారతదేశంలో, ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కేరళ, తమిళనాడులో సంప్రదాయ రాయితను పెరుగు పచ్చడి అని పిలుస్తారు.

తూర్పు నేపాల్, ఈ వంటకాన్ని దహి కాక్రో అని పిలుస్తారు, అయితే నేపాల్ యొక్క పశ్చిమ ప్రాంతాలలో దీనిని రైటో అని పిలుస్తారు.

 చేసే విధానం  
జీలకర్ర గింజలు, నల్ల ఆవ గింజలు వంటి మసాలాలను నూనెలో వేయించి తాలింపు చేస్తారు. ఈ తాలింపును సన్నగా తరిగిన ముడి కూరగాయలు లేదా పండ్లతో కలుపుతారు. ఉదాహరణకుదోసకాయ, ఉల్లి, క్యారెట్, బీట్ రూట్, టమాటా, అనాస, దానిమ్మ లాంటివి.  తరువాత ఆ మిశ్రమానికి పెరుగు కలుపుతారు.

రాయితాను ప్రధాన భోజన వంటకాలతో పాటు తినేందుకు వడ్డిస్తారు.. పులావ్ నుంచి కూరల వరకు ఇది సరైన సహాయక వంటకం. సాధారణంగా చల్లగా వడ్డిస్తారు. కారమైన భారతీయ ఆహారం తినేటప్పుడు నోటికి చల్లదనం ఇవ్వడంలో ఇది సహాయపడుతుంది.

 వైవిధ్యాలు 
రాయితాను మూడు ప్రధాన ఆధార పదార్థాలతో తయారు చేయవచ్చు. అవి కూరగాయలు, పప్పులు, పండ్లు. వీటిని పెరుగుతో కలిపి వివిధ రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలతో రుచిచేస్తారు. ఈ విధంగా అనేక రకాల రాయితాలు తయారు చేస్తారు. .. సాధారణంగా ఎక్కువగా తయారు చేసేది దోసకాయ రాయితా.

ఋతువుకు అనుగుణంగా కొన్ని ప్రత్యేక పదార్థాలు కూడా వాడుతారు. హర్యానాలో చలికాలంలో బథువా ఆకులతో బథువా రాయితా తయారు చేస్తారు. ప్రాంతీయ రకాలలో నేపాల్‌కు చెందిన “చుకౌని” ముఖ్యమైనది. ఇది బంగాళదుంపలతో తయారయ్యే రాయితా. ఉల్లి, కొత్తిమీరతో రుచిచేస్తారు. దీనిని బాటుక్ వంటి నల్ల మినపప్పు వడలతో తింటారు.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 చట్నీ
 డిప్స్ జాబితా
 మసాలా దినుసుల జాబితా
 పెరుగు ఆధారిత వంటకాలు పానీయాల జాబితా
 త్జాత్జికి, తూర్పు మధ్యధరా,  మధ్యప్రాచ్య వంటకాలలో కనిపించే ఇలాంటి వంటకం

 బాహ్య లింకులు 
డి కంప్లీట్ బుక్ ఆఫ్ ఇండియన్ కుక్కరి 

డి కంప్లీట్ రాయిత కుక్ బుక్ 

 మూలాలు 
వర్గం:కేరళ వంటకాలు
వర్గం:పంజాబ్ వంటకాలు
వర్గం:పెరుగుతో పదార్థాలు