శివసాగర్ శివడోల్

శివడోల్ (అర్థం: శివుని ఆలయం) అనేది మూడు హిందూ దేవాలయాల సముదాయంగా ఉన్న నిర్మాణాల సమూహం. ఇందులో శివడోల్, విష్ణుడోల్ (అర్థం: విష్ణువు ఆలయం), దేవీడోల్ (స్థానిక అస్సామీ భాషలో దుర్గ ఆలయం) అనే పుణ్యక్షేత్రాలు, అలాగే ఒక మ్యూజియం కూడా ఉన్నాయి. ఇవి అస్సాం రాష్ట్రంలోని శివసాగర్ పట్టణం హృదయంలో, శివసాగర్ చెరువు ("శివుడు దేవుని సముద్రం") ఒడ్డున ఉన్నాయి. ఈ చెరువును బోర్‌పుఖురి చెరువు అని కూడా పిలుస్తారు.

ఈ చెరువు 1731 నుండి 1738 మధ్యకాలంలో నిర్మించబడింది. ఆలయాలు 1734లో బార్ రాజా అంబిక చేత నిర్మించబడ్డాయి. ఆమె అహోం రాజు స్వర్గదేవో శివ సింగ్‌హా (1714–1744) రాణి.

శివడోల్ యొక్క ఎత్తు (అస్సామీ భాషలో డోల్ అంటే ఆలయం)  104 ఆదూఘూళూ (32 ంఇతాఋళూ)  కాగా, దీని అడుగుభాగ పరిధి 195 అడుగులు (59 మీటర్లు)  ఉంటుంది. ఆలయం పైభాగంలో 8 అడుగులు (2.4 మీటర్లు)  ఎత్తైన బంగారు గుమ్మటం ఉంది.
ప్రాంతం

శివసాగర్ శివడోల్ 26°59'18"N, 94°37'59"E వద్ద, శివసాగర్ నగర కేంద్రభాగంలో ఉంది. ఈ నగరాన్ని గతంలో సిబ్సాగర్ గా పిలిచేవారు. ఇది ఈశాన్య భారతదేశంలోని అప్పర్ అస్సాం ప్రాంతంలోని సిబ్సాగర్ జిల్లాలో ఉంది.

చరిత్ర
ప్రస్తుత శివసాగర్‌గా పిలువబడే శివసాగర్, ఒకప్పుడు ఆహోం రాజ్యం రాజధానిగా ఉండేది. అహోం ప్రజలు  1228లో దక్షిణ చైనా నుండి వలస వచ్చి, 1253లో ప్రస్తుత శివసాగర్‌కు సుమారు 28 కిలోమీటర్లు  దూరంలో ఉన్న చరైదేవోలో తమ తొలి రాజధానిని స్థాపించారు. ప్రారంభంలో వారు తావో మతం, షింటో ఆచారాలకు సమానంగా కనిపించే పితృపూజా సంప్రదాయాన్ని అనుసరించేవారు. కొంతవరకు మహాయాన, థెరవాద పద్ధతుల ప్రభావంతో బౌద్ధ ఆచారాలు కూడా ఉండేవి. అయితే తరువాత కాలంలో హిందూ మతం ప్రధానంగా ప్రబలింది. భారతదేశంలో బ్రిటిష్ రాజ్ స్థాపించబడే వరకు ఈ ప్రాంతం ఆహోం రాజ్యానికి రాజధానిగా కొనసాగింది. శివసాగర్ చెరువును 1731 నుండి 1738 మధ్యకాలంలో నిర్మించగా, ఆలయాలను 1734లో ఆహోం రాజు స్వర్గదేవో శివ సింగ్‌హ భార్య బార్ రాజా అంబిక నిర్మించించింది.

శివసాగర్ చెరువు

శివసాగర్ చెరువును 1733లో శివ సింగ్‌హ ప్రధాన మహిషి అయిన బార్ రాజా అంబిక నిర్మించింది. గౌరినాథ్ సింగ్‌హ పరిపాలన కాలంలో ఈ చెరువు సమీపంలో మోమోరియా తిరుగుబాటు దళాలుతో ఒక యుద్ధం జరిగింది. ఈ చెరువు శివసాగర్ ట్యాంక్‌గా లేదా బోర్పుఖురి ట్యాంక్‌గా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. చెరువు చుట్టూ కట్టలు నిర్మించడం ద్వారా దీనిని ఏర్పాటుచేశారు. అందువల్ల సరస్సులోని నీటి మట్టం పరిసర భూమి మట్టానికి కంటే ఎత్తుగా ఉంటుంది.

ఈ సరస్సు మొత్తం విస్తీర్ణం 257 ఎకరాలు  కాగా, నీటి విస్తరణ 129 ఎకరాలు  గా ఉంటుంది. వర్షాకాలంలో కూడా నీటి మట్టంలో పెద్దగా మార్పులు లేకుండా సంవత్సరం పొడవునా స్థిరంగా ఉంటుందని చెబుతారు. సరస్సులో నీటి లోతు సుమారు 27 అడుగులు. సరస్సు ఒడ్డున అనేక ప్రముఖ నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. తూర్పు ఒడ్డున మూడు హిందూ ఆలయాలు — శివడోల్, విష్ణుడోల్, దేవీడోల్, ఒక బౌద్ధ మందిరం, అలాగే శీతాకాలంలో వచ్చే పక్షులను వీక్షించేందుకు పక్షి వీక్షణం ఉన్నాయి.

చెరువు పశ్చిమ ఒడ్డున ఉన్న తాయ్ మ్యూజియం ఎర్ర ఇటుకలతో నిర్మించబడింది. చెరువు ఒడ్డున ఒక చర్చి, రెండు మసీదులు కూడా ఉన్నాయి. 

శివడోల్

శివడోల్ లేదా శివాలయం, శిఖర వాస్తు శైలిలో (ప్రత్యేకంగా ఆహోం ఆలయ నిర్మాణ శైలిలో) నిర్మించబడింది. దీనికి మధ్యలో ఉన్న ప్రధాన గోపురం భారతదేశంలోనే అత్యంత ఎత్తైన శివాలయ గోపురంగా భావించబడుతుంది. దీని ఎత్తు సుమారు 104 అడుగుల  ఆలయ పునాది వ్యాసార్ధం పరిధి సుమారు 195 అడుగులు. .

ఈ ఆలయం రాయి, ఇటుకలతో నిర్మించబడింది. గర్భగృహం (సాంక్టమ్ సాంక్టోరం) లో శివలింగం ప్రతిష్ఠించబడింది. ఈ లింగం ఒక ప్రత్యేకమైన వ్యతిరేక స్థితి  లో ప్రతిష్ఠించబడిందని చెబుతారు. గర్భగృహం పైన ఎత్తుగా ఉన్న ఆలయ గోపురాన్ని శిఖరం లేదా విమానం అంటారు. దీనికి నాలుగు అంతస్తుల నిర్మాణం ఉంది. పైభాగంలో 8 మీటర్లు  ఎత్తు కలిగిన మస్తక ఉండి, దాని శిఖరంపై బంగారంతో తయారు చేసిన కలశం అమర్చబడి ఉంది. గోపురం మొత్తం సమాంతర రేఖలు, లోతైన మడతలతో నిర్మించబడింది.

గోపురం దిగువ భాగంలో నాలుగు చిన్న చిన్న సమానమైన గోపురాలు ఉన్నాయి. వీటిని అంగశిఖరాలు అంటారు. ప్రధాన దేవత వ్యతిరేక శివలింగ రూపంలో ప్రతిష్ఠించబడిన గర్భగృహం, చిన్న ముందస్తు మండపమైన అంతరాలంతో అనుసంధానమై ఉంటుంది. అంతరాలానికి అస్సాంలో కనిపించే సాధారణ గుడిసె ఆకృతిలోని దో-చాలా పైకప్పు ఉంటుంది. అంతరాలం తరువాత ఒక మండపం (బాహ్య సభామండపం)తో కలుస్తుంది.

ఆలయ బయటి గోడలు శిల్పాలతో, పుష్ప అలంకరణలతో బాస్-రిలీఫ్ శైలిలో సుందరంగా ముస్తాబుచేయబడ్డాయి.

ఆలయ బయటి గోడలపై ఉన్న విశిష్ట శిల్పాలలో దేవి దుర్గ విగ్రహాలు ముఖ్యమైనవి. ఇవి 2 చేతులు, 4 చేతులు, 6 చేతులు, 10 చేతులు, 16 చేతులతో చెక్కబడిన రూపాల్లో కనిపిస్తాయి. పదహారు చేతులు గల దుర్గ వివిధ ఆయుధాలను ధరించి ఉండే రూపం ఆహోం ఆలయ శిల్పకళలో విస్తరించిన "పాన్-హిమాలయ" అంశంగా భావించబడుతుంది.

ఈ శిల్పాలలో దుర్గను మహిషాసురుడు అనే గేదె తల గల రాక్షస రాజును భాలంతో సంహరిస్తున్నట్లు చూపించారు. ఆమె వాహనమైన సింహంపై కూర్చుని రాక్షసునితో యుద్ధం చేస్తున్నట్లు చెక్కబడింది. ఈ ప్రత్యేకత ఆహోం రాజవంశం తమ రాజ్యంలో మతాచారంగా స్వీకరించిన శక్తి సంప్రదాయం (శాక్తేయం), బ్రాహ్మణీయ హిందూ సంస్కృతి కలయికను సూచిస్తుంది.

విష్ణుడోల్, దేవీడోల్

శివడోల్ చుట్టూ విష్ణుడోల్ (బిష్ణుడోల్ అని కూడా వ్రాస్తారు), దేవీడోల్ అనే రెండు ఉపాలయాలు ఉన్నాయి. ఇవి నిర్మాణ శైలిలో ప్రధాన శివాలయానికి సమానంగా ఉంటాయి.  విష్ణుడోల్ ఆలయం దేవుడు విష్ణువుకు అంకితం చేయబడింది. దేవీడోల్‌ను జోయిడోల్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది దేవి దుర్గకు అంకితం చేయబడిన ఆలయం. విష్ణు ఆలయ గోపురం తేనెగూడు నమూనా అలంకారాలతో, క్రాస్-క్రాస్ చట్రంతో రూపొందించబడింది. కాగా దుర్గ ఆలయ గోపురం నిలువు ఆకృతిలో అలల మాదిరి వంపులతో రూపొందించబడింది. ఇవే కాకుండా రాముడు, హనుమంతుడికి అంకితమైన మరో ఆలయం కూడా ఉంది.
పండుగలు
ప్రతి సంవత్సరం మహాశివరాత్రి సందర్భంగా శివ ఆలయంలో భారీ మేళా (జాతర) నిర్వహించబడుతుంది. భారతదేశం నలుమూలల నుండి యాత్రికులు వచ్చి పూజ చేయడానికి ఆలయాన్ని సందర్శిస్తారు.

విష్ణు డోల్‌లో ప్రతి సంవత్సరం జరుపుకునే రెండు ప్రధాన పండుగలు డోల్ యాత్ర, రథయాత్ర ఉన్నాయి.  

దేవీడోల్ ఆలయంలో సెప్టెంబర్–అక్టోబర్ నెలల్లో ప్రతి సంవత్సరం దుర్గాపూజను అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

సూచనలు

గ్రంథసూచి

బాహ్య లింకులు


వర్గం:అస్సాంలో హిందూ దేవాలయాలు
Category:అస్సాంలో శివ ఆలయాలు
Category:శివసాగర్
వర్గం:అసోం పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:18వ శతాబ్దపు హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు