చోటో రాస్బరి

చోటో రాష్‌బరి లేదా హరిహర్ ధాం కోల్‌కతా - 33 లోని టోలీగంజ్ రోడ్, 93 లో గల  కోల్‌కతా మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ పరిధిలోని గ్రేడ్-I వారసత్వ భవనం.. (Listed as 93, Tollygunge Road, Kolkata)
 చరిత్ర 
ఈ దేవాలయాలను బవాలి రాజ్ కుటుంబానికి చెందిన ప్యారీలాల్ మండల్, మణిమోహన్ మండల్ స్థాపించారు. నిర్మాణం బెంగాలీ పంచాంగం ప్రకారం 1252 ఫల్గుణ్ 27వ తేదీన ప్రారంభమైంది. దీనిని పూర్తిచేయడానికి దాదాపు ఒక సంవత్సరం పట్టింది. దేవాలయ సముదాయం 1253 చైత్ర 31న అధికారికంగా ప్రారంభించబడింది. గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ ప్రకారం అది ఏప్రిల్ 1847కి సమానం. ఈ దేవాలయ సముదాయం ఆది గంగానది ఒడ్డున ఉంది. ఒకప్పుడు ఈ నది ఒక ముఖ్యమైన యాత్రికుల మార్గంగా పనిచేసేది. అక్కడ చోటో రాస్‌బారి ఘాట్ అనే నాలుగు స్తంభాలున్న ఒక ఘాట్ ఉంది. కానీ ఇప్పుడు అది చాలా దయనీయ స్థితిలో ఉంది – దాని గోడలపై ఉన్న పూతలు ఊడిపోయాయి. ఒకప్పుడు అక్కడ నహబత్‌ఖానా కూడా ఉండేది. ఇంతకుముందు ఘాట్ రెండువైపులా గదులు ఉండేవి, కానీ ఇప్పుడు గోడ కట్టడం వల్ల ఆ గదులకు ప్రవేశం నిలిపివేయబడింది. మెట్ల ద్వారా నదికి దిగవచ్చు. ఆది గంగా నది పరిస్థితి కూడా ఘాట్‌లాగానే ఉంది – నది అడుగు చాలా మట్టితో నిండిపోయి నీరు లోతుగా లేదు. దేవాలయ ప్రధాన ద్వారం ఇరువైపులా రెండు శాసనఫలకాలు ఉన్నాయి. ఎడమవైపు ఉన్న ఫలకం పయార్ ఛందా అనే ఛందస్సులో వ్రాయబడి ఉంది. అందులో దేవాలయానికి వచ్చే వారు తప్పనిసరిగా పాటించాల్సిన నియమాలు ఉన్నాయి — పాదరక్షలు బయటే వదిలి రావాలి, అలాగే గుర్రం, ఏనుగు లేదా పల్లకీపై ఎక్కి దేవాలయంలోకి ప్రవేశించడం కఠినంగా నిషేధించబడింది. (Listed as 93, Tollygunge Road, Kolkata)
 ఆర్కిటెక్చర్ 
ఈ దేవాలయ సముదాయం ఒక నవరత్న (తొమ్మిది శిఖరాలున్న) ప్రధాన ఆలయం, దాని రెండు వైపులా ఉన్న రెండు పంచరత్న (ఐదు శిఖరాలున్న) ఆలయాలతో కూడి ఉంది. (Listed as 93, Tollygunge Road, Kolkata) అదనంగా, ఇక్కడ పది ఆట్చాల (ఎనిమిది పైకప్పులున్న) శివ ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇక్కడ “రత్న” అంటే శిఖరం, “చాలా” అంటే పైకప్పు అని అర్థం. అన్ని ఆలయాలు ఒక ఎత్తైన వేదికపై నిర్మించబడ్డాయి. ఈ మొత్తం ఆలయ సముదాయం ఒక పెద్ద ప్రాంగణం (ఆవరణ) లో ఉంది. ఆ ప్రాంగణం అంతా నలుపు, తెలుపు మార్బుల్ రాళ్లతో చెక్కర్‌డ్ నమూనాలో అలంకరించబడింది. నవరత్న ఆలయం గోపాల్‌జీకి అంకితం చేయబడింది. అంతేకాకుండా, గతంలో దక్షిణ 24 పరగణాల బవాలి ప్రాంతం నుండి తీసుకువచ్చిన శ్యామసుందర్‌జీ విగ్రహం కూడా గోపాల్‌జీతో పాటు ఇక్కడ పూజించబడుతోంది. ఈ సముదాయం వెలుపల కూడా మూడు ఆట్చాల ఆలయాలు ఉన్నాయి.
 సంస్కృతి 
గోపాల్‌జీ నవరత్న ఆలయాన్ని తప్ప మిగిలిన పన్నెండు శివ ఆలయాలలో, ప్రతి ఆలయంలో ప్రత్యేక పేరుతో కూడిన కొష్టి పాథర్ (టచ్‌స్టోన్)తో తయారైన శివలింగం ఉంది. ఈ ఆలయాల పేర్లు ఈశాన్య దిశ నుండి క్రమంగా ఇలా ఉన్నాయి: భువనేశ్వర్, రాంచంద్రేశ్వర్, కైలాసనాథ్, భూతనాథ్, సారేశ్వర్, గోవిందచంద్రేశ్వర్, నకులేశ్వర్, కమలకాంతేశ్వర్, భోళోనాథ్, తారకనాథ్, రత్నేశ్వర్, గోపేశ్వర్.
ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ప్రతి ఆలయానికి పక్కనే ఒక చిన్న గది ఉంటుంది. ఆ గది ప్రధానంగా నైవేద్యం ఉంచడానికి ఉపయోగిస్తారు. ప్రధాన ఆలయ సముదాయం వెలుపల ఉన్న మిగిలిన మూడు శివ ఆలయాలు సాధారణ ప్రజల పూజ కోసం నిర్మించబడ్డాయి. అవి శంభునాథ్‌జీ, బిశ్వనాథ్‌జీ, నీలకంఠేశ్వర్ దేవుళ్లకు అంకితం చేయబడ్డాయి. ఆలయ ప్రధాన పూజారి చెప్పిన ప్రకారం, నీలకంఠేశ్వర్ ఆలయం సుమారు ఎనభై సంవత్సరాల క్రితం ఆది గంగా నదిలో కలిసిపోయి నాశనం అయింది. 
 పండుగ 
ఇక్కడి ప్రధాన పండుగ రాస్; అయితే, బెంగాలీ నెల అయిన కార్తీక మాసంలో (నవంబర్) జరుపుకునే రాస్ పండుగలా కాకుండా, దీనిని ఇక్కడ చైత్ర మాసంలో (మార్చి-ఏప్రిల్) పౌర్ణమి రోజున జరుపుకుంటారు, ఇది నాలుగు రోజుల పాటు జరిగే ఉత్సవం. మొదటి రోజున, శ్యామసుందర్జీ విగ్రహానికి మొదట బలరామ వేషంలో (తెలుపు రంగు) రంగు వేస్తారు; రెండవ రోజున రాఖల్ వేషంలో (నలుపు రంగు); మూడవ రోజున గౌరాంగ వేషంలో (కాషాయ రంగు) అలంకరిస్తారు, చివరి రోజున భంగ రాస్ అంటే పండుగ ముగింపు జరుగుతుంది. రాస్ పండుగతో పాటు, ప్రతి సంవత్సరం జరుపుకునే ఇతర పండుగలు ఫూల్ డోల్, స్నానయాత్ర, రథయాత్ర, జన్మాష్టమి, ఝులనయాత్ర. గతంలో రాస్ పండుగను అంగరంగ వైభవంగా జరుపుకునేవారు. పూర్వం ఒక రథం ఉండేది, దానిని చాలా కాలం పాటు ఉపయోగించలేదు; కానీ 2018లో మాత్రమే అది మళ్ళీ రోడ్డుపైకి వచ్చింది, ఈ రథంపై కాళీఘాట్ చిత్రాల నుండి తీసుకున్న చిత్రాలు ఉన్నాయి.
మహోగని చెక్కతో చేసిన ఒక రాసమంచం కూడా ఉంది. ప్రస్తుతం అది వాడుకలో లేనప్పటికీ, దానిపై కృష్ణలీలకు సంబంధించిన కథలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. రాస పండుగ సమయంలో విగ్రహాన్ని ఇక్కడ ఉంచేవారు. 
 మూలాలు 

వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:కోల్‌కతా పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:దుర్గా దేవాలయాలు
వర్గం:శివాలయాలు