జోమో కెన్యాట్టా

జోమో కెన్యాట్టా ( 1897 – 1978 ఆగస్టు 22) కెన్యా స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు. 1963–1964లో ప్రధానమంత్రి, 1964 నుండి 1978 ఆగస్టు 22 మరణించేవరకు  కెన్యా తొలి అధ్యక్షుడు గా సేవలందించారు. బ్రిటిష్ వలస పాలనలో ఉన్న కెన్యాను స్వతంత్ర గణరాజ్యంగా మార్పు చేయడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. కెన్యా ఆఫ్రికన్ నేషనల్ యూనియన్‌ (KANU) అధ్యక్షుడిగా 1961 నుండి 1978 వరకు కొనసాగారు.  

 బాల్యం  విద్య 
జోమో కెన్యాట్టా కియాంబు ప్రాంతంలోని కికుయు తెగ కు చెందిన రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు. మిషన్ పాఠశాలలో చదివి, అనేక ఉద్యోగాలు చేశారు. 1929లో లండన్‌కు వెళ్లి కికుయు భూసమస్యలపై అధ్యయనం చేశారు. 1930లలో మాస్కో, యూనివర్సిటీ కాలేజ్ లండన్, లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్‌లో చదువుకున్నారు. 1938లో ఫేసింగ్ మౌంట్ కెన్యా అనే పుస్తకాన్ని రచించారు.  

 రాజకీయ జీవితం 
1947లో *కెన్యా ఆఫ్రికన్ యూనియన్* అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికై స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాటం నడిపారు. 1952లో “మావ్ మావ్ ఉద్యమం” వెనుక ఉన్నారు అన్న ఆరోపణలతో   అరెస్ట్ అయ్యారు. 1959 వరకు జైలులో ఉండి, 1961 వరకు జైలులో ఉన్నారు.  

విడుదల తర్వాత KANU అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికై, 1963 ఎన్నికల్లో విజయం సాధించారు. ప్రధానమంత్రిగా వలస పాలిత కెన్యాను స్వతంత్ర గణరాజ్యంగా మార్చి, 1964లో తొలి అధ్యక్షుడు అయ్యారు. అధ్యక్షుడు అయిన తర్వాత  ఒకే పార్టీ పాలనకు ప్రాధాన్యత ఇస్తూ ప్రతిపక్షాలను అణచివేశారు. తెల్లవారితో సయోధ్య చూపినా, సోమాలీ విభజనవాదులతో షిఫ్టా యుద్ధం చోటుచేసుకుంది. ఆయన ప్రభుత్వం విద్య, వైద్యరంగాల్లో అభివృద్ధి సాధించినా, భూ పంపిణీ పాక్షికత కారణంగా జాతి విభేదాలు పెరిగాయి.  

 మరణం 
1978లో జోమో కెన్యాట్టా కెన్యా అధ్యక్షుడు గా  ఉన్నప్పుడే మరణించారు. ఆయన తరువాత డేనియల్ అరాప్ మోయ్ కెన్యా అధ్యక్షుడు అయ్యారు. ఆయన కుమారుడు ఉహురు కెన్యాట్టా కూడా తరువాత అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.  

 వారసత్వం 
కెన్యా స్వాతంత్ర్యం ముందు తెల్లవారు ఆయనను “ఉపద్రవకారి”గా భావించారు. కానీ ఆఫ్రికా వ్యాప్తంగా గౌరవం పొందారు. రాష్ట్రపతిగా ఆయనను “మ్జీ” (తండ్రి) అని పిలిచారు. అయితే ఆయన పాలనను నియంతృత్వం, అవినీతి, కికుయు తెగ పక్షపాతం అనే విమర్శలు ఎదుర్కొన్నాయి.  

 చూడండి 
 కెన్యా రాష్ట్రపతుల జాబితా
 ఉహురు కెన్యాట్టా

 గ్రంథావళి 
 Kenyatta, Jomo. Facing Mount Kenya. (1938)