సిద్ధేశ్వర్ వర్మ

సిద్ధేశ్వర్ వర్మ (1887–1985) భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ భాషావేత్త, ధ్వనిశాస్త్రవేత్త, వ్యాకరణ పండితుడు మరియు విద్యావేత్త. 30కి పైగా భాషలపై పట్టు కలిగిన అపూర్వ మేధావిగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు.

భారత భాషాశాస్త్రం, భారతీయ వ్యాకరణ సంప్రదాయాలు, ఇండాలజీ (Indology) రంగాల్లో ఆయన చేసిన పరిశోధనలు దేశీయంగానే కాక అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కూడా విశేష ఆదరణ పొందాయి. 1957లో భారత ప్రభుత్వం ఆయన సేవలను గుర్తించి మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్తో సత్కరించింది.

 జీవన చరిత్ర 
సిద్ధేశ్వర్ వర్మ (అసలు పేరు పిండీదాస్) 3 నవంబర్ 1887న అప్పటి బ్రిటిష్ ఇండియాలోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్‌లో ఉన్న రావల్పిండిలో, ఒక ఖత్రి కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి రామ్ దాస్ నందా, తల్లి జమనా దేవి.

తన ప్రాథమిక విద్యను రావల్పిండి, కమల్పూర్, జీలమ్, గుజ్రన్వాలా, మియాన్‌వాలి వంటి పంజాబ్ ప్రాంతాల్లోని పలు ప్రాంతాలలో పూర్తి చేశారు. చరిత్రలో మాస్టర్స్ పూర్తి చేసిన తరువాత రాజా సర్ నహర్ సింగ్‌కు వ్యక్తిగత కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. అదే సమయంలో బీజ్వా (ఔధ్) సంస్థానానికి చెందిన యువరాజు సత్రుంజయ్ సింగ్‌కు ఉపాధ్యాయుడిగా కూడా వ్యవహరించారు.

తరువాత గుజ్రన్వాలాలోని కే.జీ. హిందూ హైస్కూల్‌లో ఉపాధ్యాయుడిగా చేరి, ఆపై ప్రధానోపాధ్యాయుడిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. అయితే సంస్కృత అధ్యయనాలపై ఉన్న గాఢమైన ఆసక్తి కారణంగా ఆ ఉద్యోగాన్ని వదిలి, జమ్మూలోని గవర్నమెంట్ గాంధీ మెమోరియల్ సైన్స్ కాలేజ్‌ (అప్పట్లో ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ కాలేజ్)లో అధ్యాపకుడిగా చేరారు. తన ఉద్యోగ జీవితమంతా అక్కడే గడిపి పదవీ విరమణ చేశారు.

 భాషా పరిజ్ఞానం మరియు శాస్త్రీయ కృషి 
సిద్ధేశ్వర్ వర్మకు హిందీ, ఉర్దూ, పంజాబీ, సంస్కృతం మాత్రమే కాక తమిళం, ఫ్రెంచ్, గ్రీకు, లాటిన్, రష్యన్, స్లావోనిక్, జర్మన్, అరబిక్, పర్షియన్ వంటి అనేక విదేశీ భాషలపై కూడా ప్రావీణ్యం ఉంది. మొత్తంగా ఆయనకు 30కి పైగా భాషలపై పట్టు ఉన్నట్లు పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు.

1923లో భారతదేశానికి చెందిన అంతర్జాతీయ నైతిక విద్యా మహాసభ (International Moral Education Congress)కు కార్యదర్శిగా వ్యవహరించారు. 1928లో ఏ.సి. వూల్నర్‌తో కలిసి లింగ్విస్టిక్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

డోగ్రీ భాషకు సాహిత్య అకాడమీ గుర్తింపు రావడంలో ఆయన కృషి విశేషమైనది. 1962లో స్థాపితమైన డోగ్రీ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్, జమ్మూకు ఆయన స్థాపక సంరక్షకుడిగా వ్యవహరించారు.

 మరణం 
సిద్ధేశ్వర్ వర్మ 17 ఆగస్టు 1985న, 97 ఏళ్ల వయస్సులో పరమపదించారు.

 పురస్కారాలు మరియు గౌరవాలు 
 పద్మభూషణ్ – 1957
 ప్రెసిడెన్షియల్ సర్టిఫికేట్ ఆఫ్ ఆనర్ – 1967
 డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్ (గౌరవ డిగ్రీ) – పంజాబ్ యూనివర్సిటీ, 1967
 డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్ (గౌరవ డిగ్రీ) – జమ్మూ విశ్వవిద్యాలయం, 1982
 జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రభుత్వం – రోబ్ ఆఫ్ ఆనర్

 ముఖ్య రచనలు 
 The Bhalesī Dialect
 Siddha-Bhāratī; The Rosary of Indology
 Pahari Dictionary of 27 North-Western Himalayan Dialects
 Critical Studies in the Phonetic Observations of Indian Grammarians
 The Etymologies of Yāska

 ఇవీ చూడండి 
 సత్యవ్రత శాస్త్రి
 అంతర్జాతీయ నైతిక విద్యా మహాసభ

 మూలాలు 

వర్గం:1887 జననాలు
వర్గం:1985 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ్ గ్రహీతలు (సాహిత్యం మరియు విద్య)
వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ భాషావేత్తలు
వర్గం:భారతీయ ధ్వనిశాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:భారతీయ ఇండాలజిస్టులు
వర్గం:ఇండో-ఆర్యన్ భాషల భాషావేత్తలు
వర్గం:రావల్పిండి ప్రాంతానికి చెందిన వ్యక్తులు