అమృతేశ్వర దేవాలయం (అమృత్‌పుర)

అమృతేశ్వర దేవాలయం, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని చిక్కమగళూరు జిల్లా చిక్కమగళూరు  పట్టణానికి దగ్గర్లో  ఉన్న అమృత్‌పుర గ్రామంలో ఉంది. హస్సన్ నుంచి 110 కిలోమీటర్లు, శివమొగ్గ నుంచి  35  కిలోమీటర్ల  దూరంలో  206వ జాతీయ  రహదారిలో  ఉంది.  ఈ గ్రామంలో  ఉన్న  అమృతేశ్వరాలయం  చాలా  ప్రసిద్ధి  చెందింది. ఈ దేవాలయాన్ని సా.శ. 1196వ సంవత్సరంలో నిర్మించారు. హొయసల రాజు వీర బళ్ళాల II కాలంలో ఆయన సైన్యాధ్యక్షుడైన అమృతేశ్వర దండనాయకుడు నిర్మించారు.

 అమృతేశ్వర  దేవాలయం 
ఈ దేవాలయం విశాలమైన తెరిచిన మంటపం (మండపం)తో కూడిన హోయసల వాస్తుశిల్పం ప్రకారం నిర్మించబడింది.Foekema (1996), p37 దేవాలయానికి అసలైన బాహ్య గోడ ఉంది, దీనిపై సమాన దూరాల్లో ప్రత్యేకమైన వృత్తాకార చెక్కుదలలు కనిపిస్తాయి. ఈ దేవాలయంలో ఒకే ఒక విమానము (గర్భగుడి, శిఖరం) మాత్రమే ఉండటంతో ఇది ఏకకూట నమూనాకు చెందుతుంది.Quote:"Depending on the number of towers, temples are classified as ekakuta (one), dvikuta (two), trikuta (three), chatushkuta (four) and panchakuta (five). The last two types are rare. Sometimes a trikuta temple is literally not trikuta as only the central of three shrines may have a superstructure", Foekema (1996), p25 గర్భగుడిని పెద్ద తెరిచిన మంటపంతో కలుపుతూ ఒక మూసివేసిన మంటపం ఉంటుంది.

ఇది మధ్యస్థ పరిమాణంలోని హోయసల దేవాలయం. దీని మంటప నిర్మాణం, పరిమాణం వీర నారాయణ దేవాలయం, బేలవాడితో సారూప్యత కలిగి ఉంటుంది. తెరిచిన మంటపంలో మొత్తం ఇరవై తొమ్మిది విభాగాలు (బేస్) ఉన్నాయి,Quote:"A bay is a square or rectangular compartment in the hall", Foekema (1996) p36, p93, మూసివేసిన మంటపంలో తొమ్మిది విభాగాలు ఉన్నాయి. దక్షిణ వైపున ఉన్న ఒక ప్రక్కద్వారం ద్వారా వేరొక చిన్న గర్భగుడికి వెళ్లే మార్గం ఉంటుంది.

ఈ గర్భగుడి చదరపు ఆకారంలో ఉండి, అసలైన శిఖరం (శిఖరం) ఇప్పటికీ ఉంది. ఆ శిఖరం కీర్తిముఖ శిల్పాలు, చిన్న అలంకార గోపురాలతో (ఏడిక్యూల్) అలంకరించబడి ఉంటుంది. సాధారణంగా కనిపించే హిందూ దేవతల శిల్పపట్టికలు ఇక్కడ శిఖరం క్రింద కనిపించవు. గోడల అడుగుభాగంలో ఐదు అచ్చులు (మోల్డింగ్స్) ఉంటాయి, ఇవి కళా విమర్శకుడు ఫోకేమా ప్రకారం “పాత హోయసల శైలి”కి చెందినవి.Quote:"In a typical "older style" that was popular throughout most of the 12th century Hoysala temples, there is one set of eaves where the tower meets the wall of the shrine. The eaves runs all around the temple. Eaves is a projecting roof overhanging the temple wall. Below the eaves are decorated miniature towers on pilasters. Below these towers are the wall panels of Hindu Gods, Goddesses and their attendants. Below these panels are the five mouldings", Foekema (1996), p28

గర్భగుడిని మూసివేసిన మంటపంతో కలిపే మధ్యభాగంపై ఉన్న సుకనాసి (శిఖరం ముక్కులా కనిపించే భాగం)Foekema(1996), p22పై “సాల” సింహంతో పోరాడుతున్న హోయసల చిహ్నం చెక్కబడి ఉంది.Foekema (1996), p22According to Kamath, Sala fights a tiger. According to historians such as C. Hayavadhana Rao, J. D. M. Derrett and B. R Joshi, "Sala" was the mythical founder of the empire, Kamath (2001), p123

మంటపం పైకప్పును మోయే మెరిసే లేథ్‌తో తిప్పిన స్తంభాలు హోయసల–చాళుక్య శిల్ప అలంకరణ శైలికి చెందినవి.Quote:"a common feature of Western Chalukya-Hoysala temples", Kamath (2001), p117 మంటపంలో లోతుగా వంకరగా ఉన్న పైకప్పులు పుష్ప అలంకరణలతో అలంకరించబడ్డాయి. తెరిచిన మంటపం బాహ్య పరాపెట్ గోడపై మొత్తం 140 శిల్ప పట్టికలు ఉన్నాయి. వీటిలో హిందూ ఇతిహాసాల నుండి తీసుకున్న దృశ్యాలు చెక్కబడ్డాయి.

చాలా హోయసల దేవాలయాలలో చిన్న పరిమాణంలోని సూక్ష్మ శిల్పాలు కనిపిస్తే, ఇక్కడి శిల్ప పట్టికలు తులనాత్మకంగా పెద్దవిగా ఉంటాయి. రామాయణం కథ దక్షిణ గోడపై డెబ్బై పట్టికలలో చెక్కబడి ఉంది,, ఈ కథనం సాధారణానికి విరుద్ధంగా ఎడమవైపు నుంచి (ప్రతిక్రమంగా) సాగుతుంది. ఉత్తర గోడపై ఉన్న శిల్పాలు మాత్రం హోయసల శిల్ప సంప్రదాయం ప్రకారం కుడివైపు నుంచి సాగుతాయి. ఇరవై ఐదు పట్టికలు హిందూ దేవుడు కృష్ణుడు జీవితం నుండి దృశ్యాలను చూపిస్తాయి, మిగిలిన నలభై ఐదు పట్టికలు మహాభారతం ఇతిహాసంలోని సంఘటనలను చూపిస్తాయి.

ప్రఖ్యాత శిల్పి, వాస్తుశిల్పి రువారి మల్లితమ్మ తన వృత్తిజీవితాన్ని ఇక్కడే, ప్రధాన మంటపంలోని గోపురాకార పైకప్పులపై పనిచేస్తూ ప్రారంభించినట్లు తెలిసింది.Architectural marvel by P.B. Premkumar, Spectrum, Tuesday, 20 January 2004  ప్రవేశద్వారం సమీపంలో ఉన్న పెద్ద రాతి శాసనంలో మధ్యయుగ కన్నడ కవి జన్న రచించిన కవితలు ఉన్నాయి. ఆయనకు కవిచక్రవర్తి (అర్థం, “కవులలో చక్రవర్తి”) అనే బిరుదు ఉండేది..Foekema(1996), p22Foekema (1996), p22According to Kamath, Sala fights a tiger.

 గ్యాలరీ 

 మూలాలు 

 ఇవి కూడా చూడండి 

 హోయసల వాస్తుశిల్పం
 చిక్కమగళూరు జిల్లా

 ఆధారాలు 

 Gerard Foekema, A Complete Guide to Hoysala Temples, Abhinav, 1996 
 Suryanath U. Kamath, A Concise History of Karnataka from Pre-historic Times to the Present, Jupiter Books, 2001, MCC, బెంగళూరు (2002లో ముద్రణ) , 

 బాహ్య లింకులు 

 Architectural marvel

వర్గం:కర్ణాటక దేవాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:శివాలయాలు
వర్గం:చిక్కమగళూరు జిల్లా లోని శివాలయాలు