మేరు టవర్

మేరు గోపురం (Meru tower) లేదా పెలింగ్గిహ్ మేరు (pelinggih meru) అనేది బాలీ దేవాలయాలలో ప్రధాన పూజా మందిరం. ఇది చెక్కతో నిర్మించిన, పగోడాను పోలిన నిర్మాణం. దీనికి రాతి పునాది, చెక్క గదులు, అలాగే బహుళస్థరాల గడ్డి పైకప్పులు ఉంటాయి. మేరు గోపురాల ఎత్తు హిందూ పురాణాలలోని మేరు పర్వతం ను సూచిస్తుంది. మేరు గోపురాలు సాధారణంగా హిందూ దేవతలలోని  అత్యున్నత దేవతలకు, స్థానిక దేవతలకు లేదా దేవత్వం పొందిన వ్యక్తులకు అంకితం చేయబడతాయి. మేరు గోపురం భారతీయ హిందూ దేవాలయ వాస్తుశిల్పం లోని శిఖరము (ఉత్తర భారతం) లేదా దక్షిణ భారతంలోని విమానముకు సమానం.

ఇండోనేషియా ద్వీపమైన జావాలోని హిందూ దేవాలయాలలో కూడా శిఖరాలు ఉండేవి, అయితే 14వ శతాబ్దంలో బహుళస్థరాల గడ్డి పైకప్పుల వైపు మార్పు ప్రారంభమైంది. మజాపహిత్ రాజ్యానికి చెందిన రాష్ట్ర ఆలయ సముదాయమైన కాండీ పనతరాన్ ప్రధాన దేవాలయం పగోడా వంటి గడ్డి నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉండేది. ఆ కాలంలో నిర్మించిన జావా, బాలీ ప్రాంతాల ఇతర పవిత్ర స్థలాల్లోనూ ఇదే విధమైన నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో బాలీ కూడా మజాపహిత్ రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. జావాలో తరచుగా సంభవించే భూకంపాల కారణంగా అనేక శిఖరాలు కూలిపోయాయి. రాతి శిఖరం కంటే మేరు గోపురాన్ని పునరుద్ధరించడం సులభం.

వివరణ

మేరు గోపురాలు సుమారు ఒక మీటరు ఎత్తున్న రాతి పునాదితో నిర్మించబడతాయి. ఈ పునాదిపై స్తంభాల మీద నిలబడే చెక్క గది ఉంటుంది. ఆ చెక్క గది పై భాగంలో క్రమంగా చిన్నదవుతూ వెళ్లే ఫైబర్‌తో చేసిన గడ్డి పైకప్పుల శ్రేణి ఉంటుంది. బహుళస్థరాల మేరు గోపురాలు సాధారణంగా ఇజుక్ అనే నలుపు రంగు అరెన్ ఫైబర్లను పైకప్పు పదార్థంగా ఉపయోగిస్తాయి. వివిధ పవిత్ర వస్తువులు మేరు గోపురంలోని కొన్ని భాగాలలో పాతిపెట్టబడతాయి లేదా ఉంచబడతాయి. మేరు గోపురం హిందూ పురాణాలలోని మేరు పర్వతంతో అనుసంధానించబడింది, ఇది దేవతల నివాసస్థానంగా భావించబడుతుంది. ఇవి ఎల్లప్పుడూ బాలీ దేవాలయంలో అత్యంత అంతర్గర్భగృహం (జెరో)లో స్థానం పొందుతాయి.

ప్రతి మేరు గోపురం ప్రత్యేకంగా ఒక హిందూ దేవుడు, దైవీకరించబడిన పూర్వీకుడు, లేదా ఒక ప్రాంతానికి చెందిన స్థానిక దేవత (స్థాన దేవత) లేదా స్థానిక పర్వతం వంటి భౌగోళిక లక్షణాలకు అంకితం చేయబడుతుంది. దేవతలు కొన్ని ప్రత్యేక ఉత్సవాల సమయంలో మేరు గోపురంలో తాత్కాలిక నివాసం చేస్తారని బాలీ ప్రజల విశ్వాసం. అందువల్ల మేరు గోపురం దేవతలకు “తాత్కాలిక రాజమహల్”గా పనిచేస్తుంది. బహుళస్థరాల గడ్డి పైకప్పులు మేరు గోపురాలలో అత్యంత గుర్తించదగిన లక్షణం. పైకప్పుల సంఖ్య ఎల్లప్పుడూ బేసి సంఖ్యలో ఉంటుంది, ఆ దేవత స్థాయిని సూచిస్తుంది. తక్కువ స్థాయి మేరు మూడు స్థరాలు కలిగి ఉండగా, అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక మేరు 11 స్థరాలు కలిగి ఉంటుంది.

మూడు స్థరాల మేరు గోపురం సాధారణంగా దైవీకరించబడిన పూర్వీకునికి అంకితం చేయబడుతుంది. పురా లుహూర్ ఉలువాతు యొక్క కేంద్ర మందిరం మూడు స్థరాల మేరు గోపురంగా ఉండి, 12వ శతాబ్దపు సంస్కర్త పూజారి దాంగ్ హ్యాంగ్ నిరార్థ (తరువాత దేవత్వం పొందిన బెతారా సక్తి వావు రావు)కు అంకితం చేయబడింది. పురా తమన్ అయున్ లోని తక్కువ స్థాయి మేరు గోపురాలు మెంగ్వి రాజ్యపు పురాతన రాజులకు అంకితం చేయబడ్డాయి. ఇతర మూడు స్థరాల మేరు గోపురాలు గునుంగ్ లెబాక్ స్థానిక దేవుడు భతారా దాను కు అంకితం చేయబడతాయి.

ఐదు స్థరాల మేరు గోపురం మౌంట్ అగుంగ్ దేవుడు భతారా మహాజయకు అంకితం చేయబడుతుంది. 11 స్థరాల మేరు గోపురాలు సాధారణంగా హిందూ పంథియాన్‌లోని అత్యున్నత దేవతలకు అంకితం చేయబడతాయి. పురా ఉలున్ దాను బ్రతాన్ లోని 11 స్థరాల మేరు గోపురం శివుడు, ఆయన సహచరి పార్వతికు అంకితం చేయబడింది. లోంబోక్ లోని పురా మేరు ఆలయంలో త్రిమూర్తిలకు అంకితం చేయబడిన మూడు మేరు గోపురాలు ఉన్నాయి.
నిర్మాణం

మేరు నిర్మాణానికి ప్రత్యేక నిర్మాణ కర్మకాండ అవసరం. ఒక మేరు గోపురంలో మూడు ప్రిపిహ్లు సక్రమంగా స్థాపించాలి: ఒకటి పైకప్పు శిఖరంలో, ఒకటి చెక్క ప్రధాన గదిలో, మరొకటి పునాది కింద. దేవతలు మేరు గోపురంలో ప్రవేశించేందుకు ఇది సరైన నివాసంగా మారేందుకు వివిధ వస్తువులు మేరులోని వివిధ స్థానాల్లో ఉంచబడతాయి.

మేరులో తయారు చేయవలసిన అత్యంత ముఖ్యమైన వస్తువు ప్రిపిహ్. ప్రిపిహ్ దేవుని అంతర్భూత సారానికి పాత్రగా పనిచేస్తుంది. దేవుడు మేరులో నివసించేందుకు వీలుగా ఇది సిద్ధం చేయబడుతుంది. ప్రిపిహ్ అనేది ఐదు లోహ భాగాలతో తయారైన పలుచని పలక (పంచధాతు — ఇనుము, రాగి, బంగారం, వెండి, సీసం) కాగా, దానిపై తంత్ర/గూఢ సంకేతాలు (రజహన్) చెక్కబడతాయి.

ఆ తరువాత ప్రిపిహ్‌ను అలాంగ్-అలాంగ్ గడ్డి, పూలు, ఔషధ మూలికలు, పత్తి వస్త్రంతో చుట్టి, ఎరుపు-తెలుపు-నలుపు రంగుల తాడు (త్రిదతు తాడు)తో బంధిస్తారు. దేవుని భౌతిక రూపాన్ని సూచించే విగ్రహం (ఉపమి) కంటే కూడా ప్రిపిహ్ ఎక్కువ ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంటుంది. అందువల్ల మేరులో దేవుని విగ్రహం కంటే ప్రిపిహ్ సాధారణంగా ఎక్కువగా ఉపయోగించబడుతుంది.

ప్రిపిహ్‌ను చిన్న నాణేలతో తయారైన పునాదికి బిగించి, తరువాత కుచుపు (బంగారం, వెండి లేదా రాయితో చేసిన పెట్టె) లేదా సాంగ్కు (మట్టి పాత్ర)లో ఉంచుతారు. ఈ పాత్రను మేరు చెక్క గదిలో ఉంచుతారు లేదా పునాదిలో పాతిపెడతారు. ప్రిపిహ్ సరిగా స్థాపించబడితే దేవాలయం విధ్వంసం నుండి రక్షితంగా ఉంటుందని నమ్మకం.  చెక్క గదిలో దేవుని దైనందిన అవసరాలకు కావలసిన చిన్నపాటి గృహోపకరణాలను సూచించే (పమేరహ్) వివిధ వస్తువులు కూడా సిద్ధం చేస్తారు.

మరొక ప్రిపిహ్‌ను మేరు శిఖర భాగంలో ఉంచుతారు. పైకప్పు అత్యున్నత భాగంలోని కఱ్ఱచట్రాలు కలిసే చోట ఒక ఖాళీ గుహ కలిగిన నిలువు స్తంభం ఉంటుంది (పేతక అంటే జెండా). అందులో తొమ్మిది రత్నాలతో కూడిన చిన్న పెట్టె (నవరత్న)ను ఉంచుతారు. మధ్య రత్నం శివుని సూచిస్తే, చుట్టూ ఉన్న ఎనిమిది రత్నాలు ఆకాశ దిశలకు అధిపతులైన ఎనిమిది దేవతలను సూచిస్తాయి.

జావాలో జరిగిన తవ్వకాలు, ఇండోనేషియాలో శాస్త్రీయ యుగానికి చెందిన గొప్ప హిందూ-బౌద్ధ దేవాలయాల నిర్మాణంలో కూడా ఇలాంటి కర్మాచార పద్ధతులు అమలులో ఉన్నాయని వెల్లడించాయి.

ఇవి కూడా చూడండి
జావనీస్ సంస్కృతి
ఇండోనేషియా వాస్తుశిల్పం
ప్యాత్‌థాట్, బర్మా సమాన నిర్మాణం

మూలాలు

ఉల్లేఖిత రచనలు

Category:ఇండోనేషియాలో పురావస్తు స్థలాలు
వర్గం:ఇండోనేషియా లోని హిందూ దేవాలయాలు
Category:బాలీ సంస్కృతి
వర్గం:ఇండోనేషియా
వర్గం:జపాన్ సంస్కృతి
వర్గం:శివాలయాలు