నౌకాదళ భౌతిక, సముద్రశాస్త్ర ప్రయోగశాల

నౌకాదళ భౌతిక సముద్రశాస్త్ర ప్రయోగశాల లేదా  ఎన్పిఓఎల్ భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధీనంలోని రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ (డిఆర్డిఓ)కు చెందిన ఒక ప్రయోగశాల. ఇది కేరళ రాష్ట్రంలోని కొచ్చి నగర పరిధిలోని త్రిక్కకర లో ఉంది. సోనార్ వ్యవస్థల పరిశోధన అభివృద్ధి, జలాంతర్గత పర్యవేక్షణ సాంకేతికతలు, సముద్ర వాతావరణ అధ్యయనం, జలాంతర్గత పదార్థాల పరిశోధన వంటి బాధ్యతలు ఎన్పిఓఎల్ నిర్వహిస్తుంది..

 చరిత్ర. 
భారత నౌకాదళ భౌతిక ప్రయోగశాల (INPL)ను 1952లో కొచ్చి లో భారత నౌకాదళం స్థాపించింది. ప్రారంభ దశలో ఇది నౌకాదళ దళాలకు మద్దతు ఇచ్చే ఫీల్డ్ ల్యాబొరేటరీగా పనిచేసింది. 1958లో ఈ ప్రయోగశాలను రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థలో విలీనం చేశారు. ఆ తరువాత జలాంతర్గత వ్యవస్థలపై పరిశోధన ప్రారంభమైంది. INPL కు నౌకాదళ భౌతిక సముద్రశాస్త్ర ప్రయోగశాల (ఎన్పిఓఎల్) అనే కొత్త పేరు పెట్టారు.                      

1990 వరకు  ఎన్పిఓఎల్ కొచ్చిలోని నౌకాదళ స్థావరంలో పనిచేసింది. 1990లో కొచ్చి నగర ఉపనగరమైన త్రిక్కాకరలో 60 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఏర్పాటు చేసిన కొత్త ప్రాంగణానికి తరలింది. ఈ ప్రాంగణంలో ప్రధాన సాంకేతిక సముదాయం, సాగర్ అనే నివాస సముదాయం, వరుణ అనే నివాస సముదాయం ఉన్నాయి. సాంకేతిక సముదాయంలో ప్రధాన భవనం, అభినవం అనే  భవనం, ధ్వని పరీక్ష చేసే ట్యాంక్ తో  సహా అనేక పరీక్ష సదుపాయాలు ఉన్నాయి.త్రిక్కాకర ప్రాంగణానికి అదనంగా, కొచ్చికి తూర్పున సుమారు 100 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఇడుక్కి సరస్సు వద్ద జలాంతర్గత ధ్వని పరిశోధన సదుపాయం కూడా ఉంది. 1995 నుంచి ఎన్పిఓఎల్ “ఐఎన్‌ఎస్ సాగర్‌ధ్వని” అనే 2000 టన్నుల బరువు గల సముద్రశాస్త్ర పరిశోధనా నౌకను నిర్వహిస్తోంది. ఈ నౌక సముద్ర డేటా సేకరణకు ఉపయోగం. 

 కార్యాచరణ రంగాలు 
సముద్ర పర్యవేక్షణ కోసం సముద్ర అడుగుభాగంలో అమర్చే “సీబెడ్ అర్రేలు” అనే సాంకేతికతను ఎన్పిఓఎల్  అభివృద్ధి చేస్తోంది. ఈ వ్యవస్థ ఉపగ్రహం ద్వారా సముద్ర అడుగున జరుగుతున్న పరిణామాల సమాచారాన్ని నియంత్రణ కేంద్రానికి అందిస్తుంది. తీర ప్రాంత పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ కోసం ఒక ప్రత్యేక ఉపగ్రహాన్నిడీ ఆర్ డీ ఓ  తన   ప్రణాళికలో పెట్టింది.

భారత నౌకాదళంలో భవిష్యత్తులో ప్రవేశపెట్టే అన్ని నౌకలు ఎన్పిఓఎల్ రూపకల్పన చేసిన సోనార్‌లతో అమర్చబడనున్నాయి. అభివృద్ధిలో ఉన్న సోనార్‌లలో హంసా ఎన్ జీ (HUMSA NG) , సింధుగోష్ తరగతి జలాంతర్గాముల  కోసం ఉషస్ (USHUS), అరిహంత్ తరగతినౌకల  కోసం పాయల్ (PAYAL) ఉన్నాయి. .

జలాంతర్గత ధ్వనిశాస్త్రం ఎన్పిఓఎల్ కు మరో ముఖ్య పరిశోధనా రంగం. నీటిలో ధ్వని తరంగాల ప్రసరణను ప్రభావితం చేసే భౌతిక సముద్రశాస్త్ర పరిస్థితులను డీ ఆర్ డీ ఓ  పరిశోధనా నౌక ఐఎన్‌ఎస్ సాగర్‌ధ్వని సహాయంతో అధ్యయనం చేస్తున్నారు. సంస్థలోనే అభివృద్ధి చేసిన సముద్ర నమూనాలను కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో వివిధ సోనార్ పరిధి అంచనా నమూనాలను ఎన్పిఓఎల్ అభివృద్ధి చేసింది. ఈ నమూనాలను భారత నౌకాదళం వినియోగిస్తోంది..

2024 అక్టోబర్ 29న ఎన్పిఓఎల్ ఒక కొత్త ధ్వని పరిశోధనా నౌక (ARS) నిర్మాణానికి కోల్‌కతాలోని గార్డెన్ రీచ్ షిప్‌బిల్డర్స్ అండ్ ఇంజినీర్స్ సంస్థకు ఆర్డర్ ఇచ్చింది. దీని  విలువ ₹490.98 కోట్లు. ఈ ఒప్పందంపై కొచ్చిలో సంతకాలు జరిగాయి. ఈ ధ్వని పరిశోధనా నౌక(ARS)  నౌక మొత్తం పొడవు 90 మీటర్లు, వెడల్పు 14 మీటర్లు. ఇది గరిష్ఠంగా 12 నాట్స్ వేగాన్ని సాధించగలదు. నౌకకు కనీసం 30 రోజుల పాటు లేదా 4,500 నాటికల్ మైళ్ల వరకు ప్రయాణ సామర్థ్యం ఉంటుంది. ఇందులో 70 మంది సిబ్బంది పని చేయగలరు.

ఈ నౌక డీజిల్–ఎలక్ట్రిక్ ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థతో పనిచేస్తుంది. పరిశోధనా పరికరాల నిర్వహణ కోసం మూడు క్రేన్‌లు నౌక మీద ఉంటాయి. వాటికి  ధ్వని మాడ్యూల్‌లు వంటి పరికరాలను నీటిలో ఉంచడం, లాగడం, తిరిగి తీసుకురావడం చేయగల సామర్థ్యం ఉంటుంది. సమయం ఆధారంగా లేదా ప్రాంతం ఆధారంగా ధ్వని వేగ తీరులను  అధిక స్పష్టతతో సర్వేలు చేయగలదు. సముద్ర జలచలనం, అలలు, ప్రవాహాలపై డేటాను సేకరించగలదు. ఈ డేటా సర్వే ప్రణాళిక, జలాంతర్గత మూరింగ్ రూపకల్పన, ఆఫ్‌షోర్ వినియోగాలకు ఉపయోగపడుతుంది. స్వతంత్ర సోనోబాయ్‌లను ప్రయోగించడం, స్థిరపరచడం, నిర్వహించడం, వాటి నుంచి డేటా సేకరించడం వంటి సామర్థ్యాలు కూడా ఉంటాయి. విస్తృత వేగ పరిధి కారణంగా నిశ్శబ్దంగా ఉంటూనే వివిధ వేగ స్థాయిల్లో ధ్వని వ్యవస్థ ప్రయోగాలు నిర్వహించగలదు. సముద్ర స్థితి స్థాయి–4 వరకు తన స్థానాన్ని నిలుపుకునే డైనమిక్ పొజిషనింగ్ వ్యవస్థ కూడా ఇందులో అమర్చబడుతుంది.

 అంతర్జాతీయ సహకారం 
2025 జూలై 3న భారత్, ఆస్ట్రేలియా దేశాలు కలిసి మూడేళ్ల కాలానికి సంయుక్త పరిశోధన కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించాయి. ఈ కార్యక్రమం జలాంతర్గత పర్యవేక్షణ సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేయడంపై దృష్టి సారిస్తుంది. జలాంతర్గత నౌకలు, స్వయంచాలక జలాంతర్గత వాహనాల గుర్తింపు, వాటి  అనుసరణ ప్రధాన లక్ష్యాలుగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాజెక్టు భారత్ డీ ఆర్ డీ ఓ  లోని నౌకాదళ భౌతిక సముద్రశాస్త్ర ప్రయోగశాల, ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన డిఫెన్స్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ గ్రూప్ యొక్క సమాచార శాస్త్ర విభాగం మధ్య మొదటి అధికారిక శాస్త్ర సాంకేతిక సహకారంగా గుర్తింపు పొందింది.

ఈ కార్యక్రమంలో టోవ్డ్ అర్రే , టార్గెట్ మోషన్ అనాలిసిస్ కోసం ఆధునిక అల్గోరిథంల అభివృద్ధి ప్రధాన అంశం. హైడ్రోఫోన్ అర్రేల ద్వారా జలాంతర్గత ధ్వని సంకేతాలను నిశ్శబ్దంగా పర్యవేక్షించే విధానం దీనిలో ఉపయోగిస్తారు. ఫీల్డ్ ట్రయల్స్, డేటా పంచుకోవడం, పనితీరు మూల్యాంకనం ద్వారా గుర్తింపు వ్యవస్థల నమ్మకత్వం, సామర్థ్యం, పరస్పర అనుసంధానం మెరుగుపరచడం ఈ సహకార లక్ష్యం. ఇండో–పసిఫిక్ ప్రాంతంలో పెరుగుతున్న జలాంతర్గత భద్రతా సవాళ్ల నేపధ్యంలో, క్వాడ్ పరిధిలో సముద్ర అవగాహన లక్ష్యాలకు ఈ ప్రాజెక్టు వ్యూహాత్మకంగా అనుగుణంగా ఉంటుంది..

 బాహ్య లింకులు 
 ఎన్పిఓఎల్ హోమ్ పేజీ
 ఐ ఎన్ ఎస్ సాగర వర్ధిని 5 

 మూలాలు 
వర్గం:పరిశోధన గ్రంథాలు