వసుదేవో ఎస్. గైటొండే

వసుదేవో ఎస్. గైటొండే (1924 – 10 ఆగస్టు 2001), వి. ఎస్. గైటొండేగా ప్రసిద్ధి చెందిన భారతీయ చిత్రకారుడు. ఆయన భారతదేశంలో అత్యంత ప్రముఖమైన అబ్స్ట్రాక్ట్ చిత్రకారులలో ఒకరిగా భావించబడతారు. 1971లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య
గైటొండే 1924లో నాగ్‌పూర్, బ్రిటిష్ ఇండియాలో గోవా వంశానికి చెందిన తల్లిదండ్రులకు జన్మించారు. 1948లో సర్ జె. జె. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్లో చిత్రకళ డిప్లొమా పూర్తిచేశారు. 1950లో ప్రభావశీలమైన బాంబే ప్రోగ్రెసివ్ ఆర్టిస్ట్స్ గ్రూప్లో చేరేందుకు ఆహ్వానించబడ్డారు.

వృత్తి జీవితం
1947లో ఫ్రాన్సిస్ న్యూటన్ సౌజా, ఎస్. హెచ్. రజా, ఎం. ఎఫ్. హుసేన్ వంటి కళాకారులు స్థాపించిన బాంబే ప్రోగ్రెసివ్ ఆర్టిస్ట్స్ గ్రూప్‌లో గైటొండే చురుకుగా పాల్గొన్నారు.

భారతదేశంలోనే కాకుండా విదేశాల్లో కూడా ఆయన అనేక కళా ప్రదర్శనల్లో పాల్గొన్నారు. 1956లో తూర్పు యూరప్‌లో జరిగిన భారతీయ కళా ప్రదర్శనలో పాల్గొన్నారు. 1959 మరియు 1963లో న్యూయార్క్‌లోని గ్రాహం ఆర్ట్ గ్యాలరీలో నిర్వహించిన సమూహ ప్రదర్శనల్లో కూడా ఆయన కళాకృతులు ప్రదర్శించబడ్డాయి.

గైటొండే చిత్రాలు మ్యూజియం ఆఫ్ మోడర్న్ ఆర్ట్, న్యూయార్క్ సహా అనేక దేశీయ, అంతర్జాతీయ సేకరణల్లో ఉన్నాయి.

1957లో టోక్యోలో జరిగిన యంగ్ ఏషియన్ ఆర్టిస్ట్స్ ప్రదర్శనలో తొలి బహుమతి పొందారు. 1964లో రాకఫెల్లర్ ఫెలోషిప్ లభించింది. 1971లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారం ప్రదానం చేసింది.

వ్యక్తిగత జీవితం
గైటొండే ఢిల్లీలోని నిజాముద్దీన్ ఈస్ట్ ప్రాంతంలో నివసిస్తూ పనిచేశారు. 2001లో ఆయన నిరాడంబర జీవితం గడుపుతూ మరణించారు.

శైలి
గైటొండే తనను తాను అబ్స్ట్రాక్ట్ చిత్రకారుడిగా పిలవడాన్ని ఇష్టపడేవారు కాదు. ఆయన తన కళను “నాన్-ఆబ్జెక్టివ్” చిత్రలేఖనంగా అభివర్ణించేవారు. ఆయన చిత్రాలలో జెన్ తత్వశాస్త్ర ప్రభావం, ప్రాచీన కాలిగ్రఫీ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఆయన కళలో మౌనం, ధ్యానం, అంతర్ముఖ భావన ప్రధానంగా ప్రతిబింబిస్తాయి.

వారసత్వం
2005లో ముంబైలో జరిగిన ఓషియన్స్ వేలంలో ఆయన చిత్రకృతి రూ. కు అమ్ముడై, భారతీయ సమకాలీన చిత్రకారుల్లో తొలి రికార్డు సృష్టించింది.

2013లో క్రిస్టీస్ వేలంలో ఆయన ఒక అన్‌టైటిల్డ్ చిత్రకృతి రూ. కు అమ్ముడై భారతీయ కళాకారుడికి రికార్డు ధరను నెలకొల్పింది.

ప్రదర్శనలు
1949 – ప్రోగ్రెసివ్ ఆర్ట్ గ్రూప్ ప్రదర్శన, బాంబే  
1956 – ఇండియన్ ఆర్ట్ ఎగ్జిబిషన్, తూర్పు యూరప్  
1957 – యంగ్ ఏషియన్ ఆర్టిస్ట్స్, టోక్యో  
1965 – న్యూయార్క్‌లో వ్యక్తిగత ప్రదర్శన  
2014 – V. S. Gaitonde: Painting as Process, Painting as Life, సోలమన్ ఆర్. గుగ్గెన్‌హైమ్ మ్యూజియం, న్యూయార్క్

పురస్కారాలు
1957 – యంగ్ ఏషియన్ ఆర్టిస్ట్స్ అవార్డు  
1971 – పద్మశ్రీ  
1964–65 – రాకఫెల్లర్ ఫెలోషిప్
1989–90 – కాళిదాస్ సమ్మాన్

మూలాలు

Category:భారతీయ పురుష చిత్రకారులు
Category:భారతీయ అబ్స్ట్రాక్ట్ చిత్రకారులు
Category:1924 జననాలు
Category:2001 మరణాలు
Category:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
Category:నాగ్‌పూర్ కళాకారులు
Category:20వ శతాబ్దపు భారతీయ చిత్రకారులు