గణేశ పురాణం

గణేశ పురాణం (సంస్కృతం:)  అనేది హిందూ దేవుడైన వినాయకుని గురించి వివరించే ఒక సంస్కృత గ్రంథం. ఇది గణేశునికి సంబంధించిన పురాణ గాథలు, విశ్వోద్భవ శాస్త్రం, వంశవృక్షం, రూపకాలు, యోగా, వేదాంతం, తత్వశాస్త్రాలను కలిగి ఉండే ఒక ఉపపురాణం.

ఈ గ్రంథం రెండు భారీ విభాగాలుగా నిర్వహించబడింది, ఒకటి పురాణ గాథలు,  వంశవృక్షానికి సంబంధించింది (క్రీడా ఖండం, 155 అధ్యాయాలు), మరొకటి వేదాంతం, భక్తికి సంబంధించింది (ఉపాసనా ఖండం, 92 అధ్యాయాలు). ఇది అనేక వెర్షన్లలో ఉనికిలో ఉంది. ఈ గ్రంథం మధ్యయుగ కాలం చివరిలో, సా.శ. 13 నుండి 18వ శతాబ్దం మధ్యలో, దక్షిణాసియాలో ఇస్లామిక్ పాలనలో రాజకీయ గందరగోళం ఉన్న సమయంలో కూర్పు జరిగి ఉంటుందని భావిస్తున్నారు. అన్ని ప్రధాన పురాణాలలో కనిపించే కథలు, ఈ గ్రంథంలో ఉన్నాయి. 

ముద్గల పురాణం, బ్రహ్మ పురాణం మరియు బ్రహ్మాండ పురాణంలతో పాటు, గణేశుని గురించి వివరించే నాలుగు పౌరాణిక గ్రంథాలలో గణేశ పురాణం ఒకటి. బ్రహ్మాండ పురాణం గణేశుని సగుణ (గుణాలు మరియు భౌతిక రూపంతో) గా, బ్రహ్మ పురాణం నిర్గుణ (గుణాలు లేని, నైరూప్య సూత్రం) గా, గణేశ పురాణం సగుణ మరియు నిర్గుణ భావనల కలయికగా (ఇక్కడ సగుణ గణేశుడు నిర్గుణ గణేశునికి నాంది), ముద్గల పురాణం గణేశుని సంయోగ (సంపూర్ణ వాస్తవికత ,  ఆత్మతో నైరూప్య సంశ్లేషణ) గా వివరిస్తాయి.

 ప్రాముఖ్యత 

గణేశ పురాణం ముఖ్యమైనది ఎందుకంటే, ఈ పురాణంలో ఉన్న గణేశుని పురాణ గాథలు హిందూ సంప్రదాయంలో భాగం. హిందూమతంలో అత్యంత ఎక్కువగా ఆరాధించబడే దేవుడు మరియు శైవ, వైష్ణవ, శాక్త మరియు స్మార్త వంటి అన్ని ప్రధాన హిందూ సంప్రదాయాలచే ఆది దేవుడిగా గౌరవించబడే గణేశునికి సంబంధించినది.

బౌద్ధ, జైనమతాల చరిత్రకు కూడా ఈ గ్రంథం ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే గణేశుడు వారి పురాణాలలో, వేదాలలో కూడా కనిపిస్తాడు.R Stevenson, Analysis of Ganesa Purana with special reference to the history of Buddhism, Journal of the Royal Asiatic Society, Vol 8, pages 319-329

 రచన కాలం 
గణేశ పురాణం, ముద్గల పురాణం రెండు ఆలస్యంగా వచ్చిన పురాణాలు (సుమారు సా.శ. 1300–1600). మహారాష్ట్రలో హిందూ మరాఠా సామ్రాజ్యం, ఇస్లామిక్ సుల్తానేట్‌ల మధ్య సంఘర్షణ జరిగిన సా.శ. 15 నుండి 18వ శతాబ్దం మధ్య కాలం దీని రచనకు ఎక్కువ అవకాశం ఉన్న కాలమని స్టీటెన్‌క్రాన్ సూచించారు.

 నిర్మాణం 

గణేశ పురాణం రెండు విభాగాలుగా విభజించబడింది. ఉపాసనాఖండం () లేదా "భక్తి విభాగం" 92 అధ్యాయాలను కలిగి ఉంది, క్రీడాఖండం () లేదా "దేవుని లీలల విభాగం" 155 అధ్యాయాలను కలిగి ఉంది. క్రీడాఖండాన్ని కొలోఫోన్‌లలో ఉత్తరఖండం అని కూడా పిలుస్తారు. ఉపాసనాఖండంలోని 46వ అధ్యాయంలో ఒక స్తోత్రం ఉంది, ఇది గణేశ సహస్రనామం (గణేశుని 1,000 పేర్లు,  గుణాల జాబితా) యొక్క ప్రసిద్ధ వెర్షన్‌లలో ఒకదానికి మూల గ్రంథం.

 విషయసూచిక 
 ఉపాసనాఖండం: నైరూప్య ధ్యానం లేదా భక్తి పూజ 
ఉపాసనాఖండం, లేదా గణేశ పురాణంలోని మొదటి భాగం, రెండు రకాల ఆరాధనలను వివరిస్తుంది.R Stevenson, , Journal of the Royal Asiatic Society, Art 16, Vol 8, page 320 ఒకటి హిందూ తత్వశాస్త్రంలోని వేదాంత పాఠశాలలో చెప్పబడినట్లుగా, గణేశుని శాశ్వతమైన పరబ్రహ్మగా ధ్యానించడం, ఆధ్యాత్మిక చింతన చేయడం. రెండోది, దేవుని విగ్రహాన్ని (సగుణ, మూర్తి) తయారు చేసి దానిని పూలతో అలంకరించి, నైవేద్యాలు సమర్పించడం ద్వారా  పూజ పద్ధతిలో ఆయనను స్మరించుకోవడం.

 క్రీడాఖండం: గణేశ గీత 
క్రీడాఖండంలోని 138-148 అధ్యాయాలు గణేశ గీతను కలిగి ఉన్నాయి, ఇది భగవద్గీత నమూనాలో ఉంది, కానీ కృష్ణ భగవానుడి స్థానంలో గణేశుడిని దైవ పాత్రలో ఉంచి స్వీకరించబడింది.Rocher, Ludo. "'s Rise To Prominence", p. 73 in: Ganesh: Studies of an Asian God, Robert L. Brown, editor. (State University of New York: Albany, 1991)  గజాననుడిగా గణేశుడు అవతరించినప్పుడు వరేణ్య రాజుకు ఈ ఉపదేశం ఇవ్వబడింది.

యువరాజ్ క్రిషన్ ప్రకారం, గణేశ గీతలోని తొంభై శాతం శ్లోకాలు చిన్న మార్పులతో భగవద్గీత నుండి తీసుకోబడ్డాయి. వాటి అంశాలు ఒకటే: కర్మ యోగం, జ్ఞాన యోగం , భక్తి యోగం. అయితే, దైవ పాత్రలో కృష్ణుని స్థానంలో గణేశుడు ఉంటాడు అని యువరాజ్ క్రిషన్ పేర్కొన్నారు.

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 
 గణేశ పురాణం యొక్క తెలుగు వెర్షన్ ⟶ ఉపాసనా ఖండం (శ్లోకాలు లేకుండా) ఇక్కడ అందుబాటులో ఉంది: Vedagyana.info 

వర్గం:పురాణాలు
వర్గం:వినాయక పూజ
వర్గం:వినాయక పూజా పత్రి
వర్గం:గణేశుడు
వర్గం:గణేశుని దేవాలయాలు