రుద్ర మహాలయ ఆలయం

రుద్ర మహాలయ ఆలయం (రుద్రమాల్ అని కూడా పిలుస్తారు) గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని పాటణ్ జిల్లాకు చెందిన సిద్ధ్‌పూర్ లో ఉన్న ఒక నాశనం చేయబడిన / అపవిత్రం చేయబడిన హిందూ ఆలయ సముదాయం. ఈ ఆలయ నిర్మాణాన్ని క్రీ.శ. 943లో మూలరాజ ప్రారంభించగా, చౌలుక్య వంశంకు చెందిన పాలకుడు జయసింహ సిద్ధరాజ క్రీ.శ. 1140లో దీన్ని పూర్తిచేశాడు.

ఈ హిందూ ఆలయంను దిల్లీ సుల్తాన్ అలావుద్దీన్ ఖిల్జీ ధ్వంసం చేశాడు. తరువాత గుజరాత్ సుల్తాన్ అహ్మద్ షా I (1410–1444) ఈ ఆలయాన్ని అపవిత్రం చేసి గణనీయంగా కూల్చివేశాడు. అంతేకాకుండా ఆలయ భాగాన్ని నగర సమూహ ప్రార్థనా మసీదుగా (జామి మసీదు) మార్చాడు. మాజీ కేంద్ర నిర్మాణానికి చెందిన రెండు తోరణాలు (ప్రవేశ ద్వారాలు), నాలుగు స్తంభాలు ఇప్పటికీ నిలిచి ఉన్నాయి. సముదాయం పశ్చిమ భాగం ప్రస్తుతం సమూహ ప్రార్థనా మసీదుగా ఉపయోగించబడుతోంది.

చరిత్ర

10వ శతాబ్దంలో చౌలుక్య వంశం పాలకుల కాలంలో సిద్ధ్‌పూర్ ఒక ప్రముఖ పట్టణంగా ఉండేది. 986–987 క్రీ.శ.కు చెందిన ఒక శాసనంలో, గుజరాత్ చౌలుక్య వంశ స్థాపకుడైన మూలరాజ రుద్ర మహాలయానికి ప్రార్థనలు సమర్పించినట్లు ప్రస్తావించబడింది. వలసకాలపు మూలాల ప్రకారం, మూలరాజ (ములదేవ్) తన గత పాపాలకు ప్రాయశ్చిత్తంగా అక్కడ ఒక ఆలయ నిర్మాణాన్ని ఆదేశించాడని చెబుతారు.  అయితే మూలరాజ పాలనకు ముందే అక్కడ ఒక ఆలయం ఉండి ఉండవచ్చని కూడా భావిస్తున్నారు. పురావస్తు ఆధారాల ప్రకారం, 12వ శతాబ్దంలో పాత నిర్మాణాన్ని తొలగించి అదే పునాదిపై ఒక కొత్త ఆలయ సముదాయాన్ని నిర్మించినట్లు తెలుస్తోంది.

 ప్రతిష్ఠ 
12వ శతాబ్దంలో, క్రీ.శ. 1140లో, జయసింహ సిద్ధరాజ (1094–1144) శివుని ఆరాధన కోసం ఈ ఆలయ సముదాయాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు. ఈ ప్రతిష్ఠా కార్యం చౌలుక్యుల దీర్ఘకాలిక నగర పోషకత్వాన్ని కొనసాగించినదిగా పరిగణించబడుతుంది.
 ధ్వంసం 
ఈ ఆలయం ముజఫ్ఫరీదు వంశానికి చెందిన అహ్మద్ షా I (1410–44) సిద్దపూర్ నగరాన్ని ముట్టడించిన సమయంలో ధ్వంసం చేయబడింది; ఆలయ భాగాలను తిరిగి ఉపయోగించి ఒక కొత్త జామా మసీదు (సామూహిక ప్రార్థనా మసీదు) నిర్మాణానికి వినియోగించారు. షా యొక్క సైనిక యాత్రలను లిఖితపూర్వకంగా నమోదు చేసిన అత్యంత పురాతన ఫారసీ క్రానికల్ అయిన Mirat-i-Sikandiriలో, ఈ విధ్వంసానికి మతపరమైన అతివాద ఉత్సాహమే కారణమని పేర్కొనబడింది.
 వాస్తుశిల్పం 
ఈ ఆలయం మారూ-గుర్జర వాస్తుశిల్పం శైలిలో నిర్మించబడింది.

 చిత్రమాల 

 ఇవీ చూడండి 

గుజరాత్‌లో జాతీయ ప్రాధాన్యత గల స్మారకాల జాబితా

 గమనికలు 

 ఆధారాలు 

 గ్రంథసూచి 

Category:గుజరాత్‌లో శివ ఆలయాలు
Category:గుజరాత్‌లో జాతీయ ప్రాధాన్యత గల స్మారకాలు
Category:మారూ-గుర్జర వాస్తుశిల్పం
Category:సిద్ధపూర్
Category:భారత ఉపఖండంలో ముస్లిం కాలంలో దోచుకోబడిన హిందూ ఆలయాలు
Category:హిందూ ఆలయాల నుండి మార్పు చేసిన మసీదులు
Category:భారతదేశంలో పూర్వ హిందూ ఆలయాలు
Category:భారత ఉపఖండంలో ముస్లిం కాలంలో ధ్వంసమైన మత నిర్మాణాలు