జూలియస్ సీజర్ (తెలుగు అనువాద నాటకం)

జూలియస్ సీజర్ ఒక గొప్ప రోమన్  సామ్రాజ్య ప్రధాన సేనాని,రాజనీతిజ్నుడు.ఈయన జీవితాన్ని ఆధారం చేసుకొని విశ్వ విఖ్యాత నాటక కర్త విలియం షేక్‌స్పియర్ ఒక నాటకాన్ని "జూలియస్ సీజర్" అన్న పేరుతో రచించారు. ఆ నాటకాన్ని వావిలాల సోమయాజులు తెలుగులోకి అనువదించారు .

 చరిత్ర 
జూలియస్ సీజర్, 12 లేదా 13 జులై 100 క్రీస్తు పూర్వం,  రోమ్ నగరం లోని ప్రతిష్ఠాత్మక జూలియస్ వంశంలో జన్మించాడు. అతని కుటుంబం రోమ్ రాజకీయాల్లో మారియన్ వర్గంతో సంబంధాలు ఉండటం వలన , సీజర్ త్వరగా పదోన్నతులు పొందుతూ స్పైన్ దేశం లోని రోమ్  ప్రాంతాలకు క్రీ పూ 61-60 నాటికి, గవర్నర్ గా పని చేశాడు. 60 లో రోమ్ కి తిరిగి వచ్చి పాంపే , క్రాసస్ ల తో  ఒప్పందం కుదుర్చుకుని ,  ప్రధమ  వీర త్రయ కూటమిని  ఏర్పరచాడు. వారి సహాయంతో , క్రీ పూ59 లో కాన్సల్ గాను, తదుపరి సంవత్సరం రోమన్ గాల్ కు గవర్నర్ గా నియామితుడై, ఆ పదవిలో 8 సంవత్సరాలు గడిపాడు. ఆ సమయంలో ఆధునిక బెల్జియం,  ఫ్రాన్స్ దేశాలను రోమన్ సామ్రాజ్యంలో కలిపాడు. దీనితో గాలిక్ దండయాత్రలనుండి రోమ్ ను రక్షించాడు . క్రీ పూ 55, 54 లలో రెండు సార్లు బ్రిటన్ పై సైనిక దండయాత్రలు చేశాడు. 

తర్వాత సీజర్ ఇటలీకి తిరిగి వచ్చి సెనేట్  అధికారాన్ని లెక్కచేయకుండా,  రూబికాన్ నదిని దాటాడు. దాంతో జరిగిన పౌరయుద్ధంలో సీజర్ రిపబ్లికన్ బలగాలను ఓడించాడు. వారి నాయకుడు పాంపే ఈజిప్ట్‌కు పారిపోయి అక్కడ హత్య చేయబడ్డాడు. సీజర్ అతన్ని అనుసరించి ఈజిప్ట్‌కు వెళ్లి, ఈజిప్టు రాణి క్లియోపాట్రాతో ప్రేమ సంబంధం ఏర్పరచుకున్నాడు.

సీజర్ రోమ్‌కు అధిపతిగా మారి, తానే కాన్సుల్ మరియు నియంతగా నియమించుకున్నాడు. తన అధికారాన్ని ఉపయోగించి అవసరమైన సంస్కరణలు చేశాడు, బాకీలను తగ్గించడం, సెనేట్ సభ్యుల సంఖ్యను పెంచడం,  క్యాలెండర్‌ను సవరించడం లాంటివి అందులో ముఖ్యం. . సాధారణంగా నియంత పదవి తాత్కాలికమైనదిగా భావించబడేది. కానీ క్రీ.పూ. 44లో సీజర్ జీవితకాలం పాటు తనను తానే నియంతగా నియమించుకున్నాడు. . అతని విజయం,  ఆత్యాశ , ధృడమయిన  రిపబ్లికన్ భావాలు కలిగిన సెనేటర్లను దూరం చేశాయి. క్యాసియస్ మరియు బ్రూటస్ నాయకత్వంలో ఉన్న ఒక వర్గం, క్రీ.పూ. 44 మార్చి 15  నాడు సీజర్‌ను హత్య చేసింది.  (26 ఏప్రిల్ 1564-23 ఏప్రిల్ 1616)thumb|విలియం షేక్స్ పియర్

 విలియం షేక్‌స్పియర్ 
విశ్వ  విఖ్యాతి గావించిన నాటక కర్త విలియం షేక్‌స్పియర్ 16 వా శతాబ్దం చివరినా , 17 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఒక చిన్న రంగ స్థల బృందం కోసం  రచించబడిన  నాటకాలు, ఈ రోజుకి కూడా ప్రపంచ భాష లెన్నింటిలోకో  అనువదింప బడి ప్రదర్శింప  బడుతున్నాయి. ఆయన సమ కాలీనుడయిన బెన్ జాన్సన్ మహాశేయుడు చెప్పినట్లు షేక్స్ పియర్ "తన కాలానికె పరిమితి కాక అన్నీ కాలలకు  చెందిన వాడు" అన్న ఆయన భవిష్య వాణి నిజమయింది.  

జూలియస్ సీజర్ నాటకాన్ని, ఆయన బహుశా 1599 లో కానీ 1600 లో కానీ రచించాడని విశ్లేషకుల అభిప్రాయం. ఇది థేమ్స్ నదికి దక్షిణ తీరంలో ఉన్న గ్లోబ్ థియేటర్ ప్రారంభోత్సవ సందర్భంగా రాయబడినదై ఉండవచ్చని భావిస్తారు.  ఒక అర్థంలో ఇది కూడా చరిత్రాత్మక నాటకమే.  రోమన్ చరిత్ర షేక్స్పియర్‌కు ఒక కొత్త ప్రపంచాన్ని తెరిచింది. 

జూలియస్ సీజర్ లో మానవ చరిత్ర దైవ సంకల్పంతో నడిచే విధంగా కాకుండా, ఒడు దిడుకులతో సాగే సంసార వలయం లా  ఉంటుంది.  సీజర్ తన విజయ దినాలను ఆస్వాదించినా ,  చివరికి కుట్రకారుల చేతిలో హత్య చేయ బడతాడు. బ్రూటస్ మరియు క్యాసియస్ అధికారాన్ని పొందుతారు, కానీ అది ఎక్కువ కాలం నిలవదు. రోమన్ గణతంత్ర వ్యవస్థను కాపాడాలని,  బ్రూటస్ చేసిన ప్రయత్నాలు, అతడు అత్యంత విలువైనదిగా భావించిన స్వేచ్ఛలనే నాశనం చేస్తాయి. చివరికి అతడు మరియు క్యాసియస్ ఫిలిప్పీ యుద్ధంలో మరణిస్తారు..a

 వావిలాల సోమయాజులు 
వావిలాల సోమయాజులు , ప్రసిద్ధ తెలుగు పండితుడు, అనువాదకుడు, రచయిత, వక్త, విమర్శకుడు.ఆయన అనేక  సాహిత్య  ప్రక్రియలతో బాటు  మూడు షేక్‌స్పియర్ నాటకాలను అనువదించారు.  అవి జూలియస్ సీజర్, ఆంటోని - క్లియోపాత్రా, మేక్బెత్. ఈ మూడు నాటకాలకూ ఆయన విపులమైన పరిచయం రాసారు. అథోజ్ఞాపికలు ఇచ్చారు. నాటకాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి కావలసిన సామగ్రి అంతా ఇచ్చారు.నాటకాన్ని బహుసరళంగా పాత్రోచితమైన వాడుకభాషలో దాదాపు మొత్తం గద్యరూపంలోనే రచించారు. ఎక్కడో అవసరమైన కొద్దిమాత్రపు గీతాలను వాడారు. బహుళ తెలుగులో ప్రదర్శన యోగ్యంగానూ, ఆధునిక భాషలోనూ, యథామాతృకం గానూ షేక్స్పియర్ నాటకాలను అనువదించడంలో మొదటివారు సోమయాజులుగారే. ​

 పాత్రలు 
పాత్రలు

 జూలియస్ సీజర్: మహాసేనాని, రోమక సామ్రాజ్యాధి నేత
 మార్కస్ బ్రూటస్: విద్రోహ వర్గ సభ్యుడు
 కాషియస్: విద్రోహ వర్గ సభ్యుడు
 కాస్కా: విద్రోహ వర్గ సభ్యుడు
 ట్రెబోనియస్: విద్రోహ వర్గ సభ్యుడు
 ఆక్టేవియస్ సీజర్: సీజర్ వధానంతరం ఏర్పడ్డ వీరత్రయ కూటమి సభ్యుడు
 మార్క్ ఆంటోనీ: సీజర్ వధానంతరం ఏర్పడ్డ వీరత్రయ కూటమి సభ్యుడు
 లెపిడస్: సీజర్ వధానంతరం ఏర్పడ్డ వీరత్రయ కూటమి సభ్యుడు
 సిసెరో: శాసనసభ సభ్యుడు
 పబ్లియస్: శాసనసభ సభ్యుడు
 పొపిలియస్ లేనా: శాసనసభ సభ్యుడు
 లిగారియస్: విద్రోహ వర్గ సభ్యుడు
 డెషియస్ బ్రూటస్: విద్రోహ వర్గ సభ్యుడు
 మెటిల్లస్ సింబర్: విద్రోహ వర్గ సభ్యుడు
 సిన్నా: విద్రోహ వర్గ సభ్యుడు
 ప్లేవియస్, మరులియస్: ప్రజా ధర్మాధికారులు
 ఆర్టిమిడోరస్: ఛందశ్శాస్త్రోపాధ్యాయుఁడు
 సిన్నా: కవి, మరొక కవి
 లుసిల్లియస్, టిటినియస్, మెసెల్లా, యువకేటో వొలిమ్నియస్ బ్రూటస్ మిత్రులు క్లిటస్, వర్రో, క్లాడియస్, స్ట్రాటో, లూషియస్, డార్దానియస్ బ్రూటస్ సేవకులు. పిండారస్ కాషియస్ సేవకుడు శాసనసభా సభ్యులు, పౌరులు, రక్షకులు, పార్శ్వచరులు, తదితరులు.
 స్త్రీలు
 కల్పూర్నియా: జూలియస్ సీజర్ భార్య
 పోర్షియా: బ్రూటస్ భార్య

 అనువాదం పై  వ్యాఖ్యలు 
"షేక్‌స్పియర్ నాటకాలల్లో 'జూలియస్  సీజర్' ఉత్కంఠ భరితమైన నాటకం. సీజర్ హత్యానంతరం సాగిన ఆంటోని ఉపన్యాసం మరింత ఉత్కంఠ సహితం.-కత్తి మీద  సామూనూ. ఎంతో నైపుణ్యంతో మాటమీద మాట పేర్చుకుంటూ  పోయి, చాపకింద నీరులా పౌరుల హృదయాల్లోకి చొరబడి వారిలో భావ విప్లవాన్ని తీసుకువస్తాడు ఆంటోని. "Friends! Roamans!country men ! Lend me your ears. I come to bury ceaser not to praise him " అంటూ ప్రారంభిస్తాడు. అతని ఉపన్యాసంలో ప్రతి పద్య అర్థవంతం. ఒక చోట and ఉపయోగిస్తాడు. తర్వాత కోట సేపటికి but వాడుతాడు శ్రోతల్ని తారా స్థాయికి తీసుకు వెళ్ళిన తర్వాత yet ఉపయోగిస్తాడు.సోమయాజులు గారు, ఆయా పదాల తూకాన్ని వాటి బలాన్ని బాగా అర్థం చేసుకున్న వారు అందుకే -సీజర్ ఈయీ మంచి పనులు చేశాడు -మరి బ్రూటస్   అలా అన్నాడు, సీజర్ ప్రజల కోసం ఇలా శ్రమించాడు - కానీ బ్రూటస్ నిందించాడు. వీటిలో మరి, కానీ, అయినా అనేవి, మూలం లో ఉన్న and , but ,yet అనే పదాలకు సరి .అయిన అనువాదాలు. ప్రజల ఆగ్రహాన్ని ఓ మెట్టు మీంచి ఇంకో మెట్టు మీదికి తీసుకు వెళ్ళే పదాలు . అవి శబ్దాలు కాదు శతఘ్నులు. శబ్ద హృదయం తెలిసిన విద్వాంసుడు కనకే, వావిలాల వారు, షేక్‌స్పియర్ మనోగతాన్ని అర్థం చేసుకొని , మూలనికి అనుగుణంగా ఉండే అర్థవంతమయిన పదాలు వాడి, స్థితిని, రస స్థితికి చేరేలా  రచించారు. పలుకుబడిని, జాతీయాన్ని తెలుసుకొని అనువదించాలి. లేకపోతే అనువాదం అభాసు అవుతుంది. 

 మూలాలు 

వర్గం:తెలుగు అనువాద నాటకాలు