శివాలయం, బావ్కా

శివ ఆలయం భారతదేశంలోని గుజరాత్ రాష్ట్రం, దాహోద్ జిల్లాలోని బావ్కా వద్ద ఉంది. ఇది బావ్కా, చంద్రవాడా గ్రామాల మధ్య హిర్లావ్ సరస్సు సమీపంలో ఉన్న ఒక చిన్న కొండపై (గుట్టపై) ఉంది. ఇది దాహోద్ నుండి 14 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ ఆలయం సుమారు 12వ–13వ శతాబ్దాలకు చెందినదిగా భావించబడుతుంది. ఇది మారు-గుర్జర శిల్పకళకు ఒక ఉదాహరణగా, అలాగే పంచాయతన శైలిలో నిర్మితమైన ఆలయ సముదాయంగా పరిగణించబడుతుంది.
చరిత్ర
ఈ ఆలయం చివరి చాళుక్య పాలకుడు భీమ II () పాలన కాలంలో నిర్మించబడింది. పురావస్తు శాస్త్రవేత్త మధుసూదన్ ధాకీ ఈ ఆలయాన్ని మియాని వద్ద ఉన్న నీలకంఠ మహాదేవ ఆలయం తరువాత నిర్మించబడిందిగా పేర్కొన్నాడు (వి.స. 1260, క్రీ.శ. 1204). అయితే ఇక్కడ వి.స. 1290 (క్రీ.శ. 1234) తేదీగల ఒక శాసనం ఉంది. స్థానిక పురాణకథ ప్రకారం, ఈ ఆలయాన్ని ఒకే రాత్రిలో ఒక దేవదాసి (ఆలయ నర్తకి) నిర్మించిందని చెబుతారు. ఈ ఆలయం గజనీ మహ్మద్ దాడుల వల్ల దెబ్బతిందని చెప్పబడుతుంది. ఈ ఆలయం అనేక సంవత్సరాలు నిర్లక్ష్యం చేయబడింది, ఆలయంలోని అనేక పురావస్తు కళాఖండాలు దొంగిలించబడ్డాయి. ఈ ఆలయాన్ని భారత పురావస్తు శాఖ (ఏఎస్‌ఐ) ద్వారా జాతీయ ప్రాముఖ్యత గల స్మారకం (N-GJ-77)గా నమోదు చేశారు. 2009లో ఏఎస్‌ఐ ఈ ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించింది.
వాస్తుశిల్పం
ఈ ఆలయం మారు-గుర్జర శిల్పకళకు ఒక ఉదాహరణ. ఇది తూర్పు ముఖంగా ఉండే పంచాయతన శైలిలో నిర్మితమైన ఆలయ సముదాయం. ఇందులో ఒక కేంద్ర ఆలయం, దాని నాలుగు ప్రధాన దిశలలో నాలుగు ఉప ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఈ దేవాలయం తన కాలానికి చెందిన అత్యుత్తమ ఆలయంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇసుకరాయితో నిర్మించబడిన ఈ ఆలయం ప్రస్తుతం శిథిలావస్థలో ఉంది. ఇది పీఠభూమి (జగతి)పై నిలిచి ఉంది, శిల్పశైలీ పరంగా సునక్ వద్ద ఉన్న ఆలయానికి సమానంగా ఉన్నప్పటికీ పరిమాణంలో పెద్దది. సభామండపం (రంగమండపం) కూడా శిథిలమై ఉంది. జాలక పనితనం, గోపుర శిఖరంలోని చిన్న శృంగాలు (శిఖరం) యొక్క వంకర ఆకారం మియానిలోని ఆలయాన్ని పోలి ఉండటం ద్వారా దీని కాల నిర్ధారణకు సహకరిస్తుంది. శిల్పాల రకాలు, అలంకరణల శైలి కూడా సహాయకారక అంశాలుగా ఉంటాయి. మండపంలోని చిన్న స్తంభాలు సాధారణంగా ఉన్నాయి. ఆలయ పైకప్పు ధ్వంసమైంది. కూలిపోయిన శిఖరం, మండప అవశేషాలు సమీపంలో చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి. బయటి గోడలు, గర్భగృహ ద్వారం దేవతలు, దివ్యలోక జీవులైన అప్సరల శిల్పాలతో నిండిపోయి ఉన్నాయి. వీటి పరిమాణం సాధారణంగా 64x95x36 సెంటీమీటర్లు. ఇందులో అనేక శృంగార శిల్పాలు ఉండటం వల్ల దీనికి గుజరాత్ యొక్క ఖజురాహో అనే పేరు వచ్చింది.

గ్యాలరీ

మూలాలు

 బాహ్య లంకెలు 


Category:గుజరాత్‌లో జాతీయ ప్రాముఖ్యత గల స్మారకాలు
Category:గుజరాత్‌లో పర్యాటక ఆకర్షణలు
Category:దాహోద్ జిల్లా
Category:గుజరాత్ సాంస్కృతిక చరిత్ర
Category:13వ శతాబ్దపు హిందూ దేవాలయాలు
Category:గుజరాత్‌లోని శివాలయాలు
Category:మారు-గుర్జర శిల్పకళ
వర్గం:భారత ఉపఖండంలో ముస్లిం కాలంలో దోచబడిన హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:గుజరాత్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:గుజరాత్‌లోని హిందూ ఆలయాలు