ముత్తారం కాకతీయ త్రికూటాలయం

ముత్తారం 500 స్తంభాల గుడి తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హన్మకొండ జిల్లాలోని భీమదేవరపల్లి మండలంలోని ముత్తారం గ్రామంలో ఉన్న ఒక ప్రాచీన త్రికూటాలయం. ఈ ఆలయం వేయి స్తంభాల గుడికి ప్రతిరూపంగా, కాని చిన్న పరిమాణంలో (500 స్తంభాలతో) నిర్మించబడింది. కాకతీయుల శిల్ప వైభవాన్ని ప్రతిబింబించే ఆలయాలలో ఇది ఒకటి.

 చరిత్ర 
ఈ ఆలయం కాకతీయులు నిర్మించిన శైవ, వైష్ణవ ఆలయ సంప్రదాయాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఇది సుమారు 12వ–13వ శతాబ్దాల మధ్య నిర్మించబడినదిగా భావిస్తున్నారు.  
ముత్తారం ప్రాంతం ఆ కాలంలో మతపరంగా, సాంస్కృతికంగా ప్రాధాన్యమైన క్షేత్రంగా నిలిచింది.

 శిల్పకళ 
 ఆలయం ఒక త్రికూటాలయం, ఎత్తైన నక్షత్రాకార వేదికపై నిర్మించబడింది.  
 సాధారణ మండపం మూడు గర్భగృహాలను కలుపుతూ ఉంటుంది.  
 మూడు గర్భగృహాలలో రెండు శివమూర్తులను ప్రతిష్ఠించారు: మహామృత్యుంజయేశ్వరుడు, సూర్యేశ్వరుడు. ఇవి కాకతీయుల కాలం నాటి సుందరమైన శివలింగాలు.  
 మూడవ గర్భగృహం విష్ణువుకు సంబంధించినది, ప్రస్తుతం మూసివేయబడింది. ఇందులో 6–7 అడుగుల ఎత్తైన సుందరంగా చెక్కిన విష్ణు విగ్రహం ఉంది. ఆ విగ్రహం పాదాల వద్ద బ్రహ్మ, గరుడుడు ఉండగా, ఇరువైపులా పరిచారికలు నిలబడి ఉంటారు. విష్ణువు తన నాలుగు చేతులలో శంఖ, చక్ర, గదను ధరించి ఉన్నాడు. ఇది కాకతీయ శిల్పకళలోని ప్రత్యేకతను ప్రతిబింబిస్తుంది.  
 ఆలయం మొత్తం సుమారు 500 స్తంభాలతో నిర్మించబడింది. ప్రతీ స్తంభం శిల్పకళా వైభవాన్ని తెలియజేస్తుంది.  

 పోలికలు 
 ఈ ఆలయం వేల స్తంభాల గుడి ప్రతిరూపంగా భావించబడుతుంది, కాని చిన్న పరిమాణంలో ఉంది.
 ఇలాంటి త్రికూటాలయంలు నిడిగొండ, కొండపర్తి ప్రాంతాలలో కూడా ఉండేవి, అయితే ప్రస్తుతం అవి శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి. 

 సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యం 
 మహాశివరాత్రి వంటి పండుగలు ఇక్కడ ఘనంగా జరుపుకుంటారు.  
 స్థానిక భక్తులకు ఇది ఒక ముఖ్య క్షేత్రంగా ఉంది.  

 ప్రస్తుత స్థితి 
 ఆలయం ప్రస్తుతం శిథిలావస్థలో ఉన్నప్పటికీ, పునరుద్ధరణకు అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.  
 తెలంగాణ ప్రభుత్వం పర్యాటక అభివృద్ధి ప్రణాళికల్లో ముత్తారం త్రికూటాలయాన్ని చేర్చింది.  

 చిత్రాలు 

 ఇదీ చూడండి 
 వేయి స్తంభాల గుడి  
 కాకతీయ శిల్పకళ  
 వరంగల్ కోట
 కాకతీయ త్రికూటాలయం కట్కూర్
 కాకతీయ త్రికూటాలయం నిడిగొండ

 సూచనలు