అగ్నిపురీశ్వరర్ ఆలయం, తిరుపుగలూర్

అగ్నిపురీశ్వరర్ ఆలయం (తిరుపుగలూరు ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు) హిందూ దేవుడైన శివునికి అంకితం చేయబడింది. ఇది దక్షిణ భారతదేశంలోని తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని నాగపట్నం జిల్లా లో ఉన్న తిరుపుగలూరు గ్రామంలో ఉంది.  తమిళ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మించబడిన ఈ ఆలయం 10వ శతాబ్దంలో చోళుల కాలంలో నిర్మించబడిందని నమ్ముతారు. ఇక్కడ శివుడు అగ్నిపురీశ్వరర్‌గా,  ఆయన భార్య పార్వతి కరుందర్ కుళలిగా పూజలందుకుంటారు. ఆలయం చుట్టూ గ్రానైట్ గోడ ఉంది, దాని అన్ని పుణ్యక్షేత్రాలను చుట్టుముట్టింది. ఈ ఆలయంలో ఐదు అంచెల రాజగోపురాలు, ప్రవేశ ద్వారం ఉన్నాయి.

ఆలయంలో ఆరు రోజువారీ ఆచారాలు, మూడు వార్షిక పండుగలు జరుగుతాయి. ఈ ఆలయాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వ హిందూ మత, ఎండోమెంట్ బోర్డు నిర్వహిస్తుంది.
 పురాణం 

శాసనాల ఆధారాల ఆధారంగా ఆలయ ఖచ్చితమైన చరిత్రను నిర్ణయించలేకపోయినప్పటికీ, ఈ ఆలయాన్ని 10వ-11వ శతాబ్దాలలో చోళుల కాలంలో నిర్మించినట్లు భావిస్తున్నారు.

హిందూ పురాణం, స్థలపురాణం ప్రకారం, ఈ ప్రదేశంలో అగ్ని దేవుడు  శివుడిని పూజించాడు. అందువల్ల  ప్రధాన దైవం అగ్నిపురీశ్వరార్ అని పిలువబడ్డాడు. ఆలయ పుష్కరిణి ని అగ్ని తీర్థం అని పిలుస్తారు. మరొక పురాణం ప్రకారం, విష్ణువు భార్య భూదేవి ఒక లింగాన్ని స్థాపించి శివుడిని ఆరాధించాలని కోరుకుంది. ఆమె కుమారుడు బాణాసురుడు ఆ ప్రదేశంలో లింగాన్ని తవ్వినట్లు నమ్ముతారు, కానీ దానిని ఎత్తలేకపోయారు. ఈ ప్రదేశంలోని లింగం వంగి ఉన్నట్లు నమ్ముతారు. దాని కారణంగా కొనాపిరాం అని పిలుస్తారు. భూదేవి భక్తికి  శివుడు సంతోషించి, ఆమె ముందు అతని నృత్యరూపంలో కనిపించాడు. నయనార్ సుందరార్ కోసం శివుడు ఇటుకలను బంగారంగా మార్చిన ప్రదేశం కూడా ఇదే అని నమ్ముతారు.
 చరిత్ర 
ఈ ఆలయంలో ఉత్తమ చోళుడు (క్రీ.శ. 970–985) కాలానికి చెందిన 10వ శతాబ్దపు శాసనాలు ఉన్నాయి.

రాజరాజ చోళుడు – I కాలానికి చెందిన ఒక శాసనం ప్రకారం, ఆయన భార్యలలో ఒకరైన పంచన్వన్ మహాదేవియార్ ఆలయంలో పండుగలు జరపడానికి, రోజువారీ నైవేద్యాలకు ఉపయోగపడేలా పన్ను మినహాయింపు కలిగిన భూములను దానం చేశారు.

ఇంకొక శాసనం ప్రకారం, రాజు పాలనలోని 27వ సంవత్సరంలో అంగికుమార గ్రామవిత్తన్ అనే వ్యక్తి ఆలయానికి వరి ధాన్యం, డబ్బు దానం చేశారు.

రాజేంద్ర చోళుడు – I (1012–1044) కాలానికి చెందిన శాసనాలలో, ఆలయానికి చెందిన కొన్ని భూములకు పన్ను మినహాయింపు ఇచ్చినట్లు ఉంది.

రాజాధిరాజ చోళుడు కాలంలో, సాళియమంగళం అనే గ్రామానికి చెందిన పిచ్చన్ సిరుడైకళ్ అనే భక్తుడు, దేవుని అష్టమంగళ స్నానానికి అవసరమైన వస్తువులను (అద్దం, నీటి పాత్ర, జెండా, చామరం, అంకుశం, డప్పు, దీపం, రెండు చేపల ప్రతిమలు) దానం చేశారు.

రాజేంద్ర చోళుడు – II (1054–1063) కాలానికి చెందిన శాసనాల్లో కూడా ఆలయ భూములకు పన్ను మినహాయింపులు ఇచ్చినట్లు ఉంది. ఈ కాలంలోనే ఆలయపు మొదటి ప్రాకారం (ప్రధాన ప్రాంగణం) నిర్మించబడినట్లు తెలుస్తోంది.

కొన్ని శాసనాల్లో, సాధారణ ప్రజలు ఆలయానికి పండుగల విగ్రహాలను కూడా దానం చేసినట్లు నమోదు అయింది.
 వాస్తుశిల్పం 
 ఈ ఆలయానికి ఐదు అంతస్తుల రాజగోపురం ఉంది. ఇది తూర్పు దిశగా ఉంది. లోపల మరో మూడు అంతస్తుల గోపురం కూడా ఉంది. ఆలయాన్ని చుట్టూ కాలువ లాంటి పెద్ద నీటి కొలను ఉంది. ఈ కొలనులో ప్రధాన భాగాన్ని అగ్ని తీర్థం అంటారు. ఇది గోపురం ముందు భాగంలో ఉంటుంది.ఆలయంలోకి ప్రవేశించడానికి రాజగోపురం, ధ్వజస్తంభం, మహామండపం, అర్థమండపం గుండా వెళ్లాలి. మహామండపంలో అగ్ని, బ్రహ్మ, సంత్ అప్పర్ విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఉన్న అగ్ని దేవుని కాంస్య విగ్రహం తమిళనాడులో మరెక్కడా లేనంత ప్రత్యేకమైనది. ఆ విగ్రహానికి రెండు తలలు, మూడు కాళ్లు ఉన్నాయి.

గర్భగృహంలో అగ్నిపురీశ్వరుడు శివలింగ రూపంలో ఉన్నాడు. ఈ లింగం కొంచెం వంగి ఉంటుంది. ఇది శివుడు తన భక్తుల కోసం వంగాడని చెప్పే కథకు గుర్తుగా ఉంది.

గర్భగృహం పక్కనే వర్ధమనీశ్వరుడు అనే మరో శివాలయం ఉంది. దీనిని తిరుప్పుగలూర్ వర్ధమనీశ్వరమ్ అని కూడా అంటారు. గర్భగృహానికి ఎదురుగా మురుగ నాయనార్ విగ్రహం ఉంది. ఈ ఆలయాన్ని కూడా తేవారం పద్యాల్లో స్తుతించినందువల్ల ఇది కూడా పాడల్ పొందిన స్థలంగా గుర్తించబడింది.

శివుని భార్య అయిన కరుండర్కుఝి అమ్మవారికు ప్రత్యేక గుడి ఉంది. ఆమె దక్షిణ దిశగా నిలబడి ఉంటుంది.

ఆలయపు లోపలి ప్రాకారంలో 63 మంది నాయన్మార్లు, అగ్ని, పంచలింగం, అప్పర్, వటపి గణపతి, సుబ్రహ్మణ్యుడు, శని, అన్నపూర్ణి, మహాలక్ష్మి, కాలసంహార మూర్తి విగ్రహాలు ఉన్నాయి. బయట ప్రాకారంలో చింతామణీశ్వరుడు, వినాయకుడు, ఋషి భరద్వాజుడు పూజించిన శివలింగం ఉన్నాయి..

 మతపరమైన ప్రాముఖ్యత, పండుగలు 
 7వ శతాబ్దపు తమిళ కవి అప్పర్ ఆలయ స్థలంలో "విముక్తి పొందాడు" అని చెబుతారు.

ఇతర శివాలయాల మాదిరిగా కాకుండా, ఆలయంలో నూనెతో అభిషేకం చేయబడదు. వారపు ఆచారాలు, నెలవారీ పండుగలు ఉన్నాయి .
 చిత్రమాలిక 

 మూలాలు 

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:తమిళనాడు దేవాలయాలు
వర్గం:నక్షత్ర దేవాలయాలు
వర్గం:శివాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు