పురా దాసర్ బువాన గెల్గెల్

పుర దాసర్ బువాన అనేది బాలినీస్ హిందూ ఆలయం (పుర)గా ప్రసిద్ధి చెందినది. ఇది బాలిలోని గెల్గెల్ గ్రామంలో ఉంది. ఇది సెమరాపురా నగరానికి సుమారు 3 కిలో మీటర్ల  దూరంలో ఉంది. పుర దాసర్ బువాన అనేది పుర దాంగ్ కహ్యాంగన్ జగత్ ఆలయాలలో ఒకటి. ఇవి హిందూ ధర్మ బోధనకు సంబంధించిన పవిత్ర గురువులను గౌరవించేందుకు నిర్మించబడిన ఆలయాలు. ఈ ఆలయం జావా మజాపహిత సామ్రాజ్యం నుంచి బాలీకి వచ్చిన బ్రాహ్మణ గురువు ఎంపు ఘనను గౌరవించడానికి అంకితమైంది. ఆయన బాలీ ద్వీపంలో హిందూమతంను ప్రచారం చేయడానికి వచ్చారని విశ్వాసం. 

 చరిత్ర 
పుర దాసర్ బువాన ఆలయం జావాకు చెందిన పవిత్ర గురువు లేదా బ్రాహ్మణుడు అయిన ఎంపు వీర గంతెంగ్‌ను గౌరవిస్తుంది. బాలీలో ఆయనను ఎంపు లేదా ఋషి అనే బిరుదుతో పిలిచేవారు. ఆయన శక సంవత్సరము 922లో (క్రీ.శ. 1000కు సమానం) బాలీకి వచ్చినట్లు పేర్కొనబడుతుంది. 

ఎంపు ఘన బాలినీస్ హిందూమతంలోని ఐదు పవిత్ర గురువులైన పంచ తీర్థలలో ఒకడిగా భావించబడతాడు. ఆ ఐదుగురు: ఎంపు గ్నిజయ, ఎంపు సెమరు (మహామేరు), ఎంపు ఘన, ఎంపు కుతురన్,, ఎంపు బ్రదహ (ప్రదా).

ఎంపు ఘన బాలీకి రాజు ఉదయాన వర్మదేవ (988–1011 క్రీ.శ.) పాలన సమయంలో, ఆయన భార్య గుణప్రయ ధర్మపత్ని సమకాలంలో వచ్చాడని చెబుతారు. ఎంపు ఘన గణపత్య సంప్రదాయానికి చెందిన అనుయాయి. ఆయన సుక్క్ల బ్రహ్మచారి నియమాన్ని కఠినంగా పాటించాడు, అంటే జీవితాంతం బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో ఉండాల్సి వచ్చేది.

శక సంవత్సరం 1189లో (క్రీ.శ. 1267), మజాపహిత సామ్రాజ్యం నుంచి వచ్చిన మరో బ్రాహ్మణుడు ఎంపు ద్విజక్సర, ఎంపు ఘన స్థాపించిన పరహ్యాంగన్ (ధ్యాన స్థలం లేదా ఆశ్రమం) ఉన్న ప్రదేశంలో ఒక కొత్త పురను నిర్మించాడు. ఇది ఎంపు ఘనకు గౌరవ సూచకంగా నిర్మించబడింది.

1380 క్రీ.శ.లో, శ్రీ సోమ కెపకిసన్ గెల్గెల్ రాజ్యానికి రాజుగా పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు. ఆయన ఎంపు ద్విజక్సర నిర్మించిన ఆలయాన్ని రాజకీయం ఆలయంగా ప్రకటించాడు. ఈ ఆలయానికి పుర దాసర్ బువాన గెల్గెల్ అనే పేరు పెట్టబడింది. ఆలయ సముదాయాన్ని పునఃప్రతిష్ఠించిన తరువాత, త్రై-నివాసులు (సత్ర్య దాలెం, పసెక్, పాండే)ను గౌరవించేందుకు ఒక ప్రత్యేక శ్రైన్ నిర్మించబడింది.

1489 క్రీ.శ.లో, దాంగ్ హ్యాంగ్ నిరార్థ బాలీకి వచ్చి, పుర దాసర్ బువాన గెల్గెల్ అంతర్గర్భ ప్రాకారంలో బ్రాహ్మణులను గౌరవించేందుకు పడ్మ తిగా శ్రైన్‌ను నిర్మించాడు.

 ఆలయ నిర్మాణ ప్రణాళిక 
పుర దాసర్ బువాన బాలిలోని క్లుంగ్కుంగ్ ఉపజిల్లా, క్లుంగ్కుంగ్ రీజెన్సీ పరిధిలోని గెల్గెల్ గ్రామంలో ఉంది. ఈ ఆలయం ఉత్తరం–దక్షిణం దిశలో అమర్చబడి ఉంది. ఇది మూడు ప్రధాన భాగాలుగా విభజించబడింది:

 బాహ్య ప్రాకారం (జబ పిసాన్ లేదా నిస్తానింగ్ మండల)
 మధ్య ప్రాకారం (జబ తెంగాహ్ లేదా మద్య మండల)
 అంతర్గర్భ ప్రధాన పవిత్ర భాగం (జెరో లేదా ఉతమనింగ్ మండల)
బాహ్య ప్రాకారంలోకి ప్రవేశం జలాన్ వాటురెంగ్గోంగ్ వద్ద ఉన్న ఒక చాంది బెంటార్ విభజిత ద్వారం ద్వారా జరుగుతుంది. ఈ బాహ్య ప్రాకారం పచ్చికతో నిండిన ప్రాంగణం, ఇందులో అనేక పెద్ద మర్రి చెట్లు ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఒక బాలే గోంగ్ ( గమెలాన్ వాయిద్యాలు ఉంచే మంటపం) ఉంది. అలాగే స్థానిక దేవతలకు అంకితమైన అనేక విగ్రహాలు కలిగిన ఒక ప్రాకార భాగం కూడా ఉంది. మధ్య ప్రాకారంలోకి ప్రవేశం మరో చాంది బెంటార్ ద్వారం ద్వారా సూచించబడుతుంది. ఈ ప్రాంతంలో అనేక బాలే మంటపాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, నైవేద్య వంటలు చేసే మంటపం, మరికొన్ని ఇతర మంటపాలు. అదేవిధంగా, ప్రార్థనా సమయాన్ని ప్రకటించేందుకు ఉపయోగించే చెక్క మ్రోగు వాయిద్యాన్ని ఉంచే బాలే కుల్కుల్ కూడా ఉంది. ఇది బాహ్య, మధ్య ప్రాకారాల మధ్యనున్న గోడ తూర్పు వైపున ఉంటుంది. అంతర్గర్భ ప్రాకారం (జెరో) ఆలయ సముదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన ప్రాంగణం. ఇందులో మెరు టవర్లు మూడు ఉన్నాయి. ఇవి పడురాక్ష ద్వారం ఎడమవైపు కనిపిస్తాయి. 

అత్యంత ఎత్తైన మెరు టవర్ మెరు తుంపంగ్ సోలాస్ (11 స్థాయిల పైకప్పుతో) సత్ర్య దాలెం వంశ వారసులకు అంకితం. మూడు స్థాయిలు కలిగిన మెరు తుంపంగ్ తెలు శ్రైన్ ఎంపు గ్నిజయకు (పసెక్ వంశ పూర్వీకుడు) అంకితం. మరో మూడు స్థాయిల మెరు తుంపంగ్ తెలు శ్రైన్ పాండే వంశానికి అంకితం. నాలుగవ శ్రైన్ పడ్మ తిగా బ్రాహ్మణుల వారసులకు అంకితం. ఈ నాలుగు శ్రైన్లను ప్రజలు చతుర్ వర్గ అని పిలుస్తారు. అంతర్గర్భ ప్రాకారంలో 20కు పైగా విగ్రహాలు, భవనాలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఈ ఆలయాన్ని శాశ్వతంగా మూసివేసినట్లు పేర్కొనబడింది. 

 ఆచారాలు 

పురా దసర్ భువాన ఆలయంలో నిర్వహించబడే పియోదలాన్ లేదా పూజ వాలి ఉత్సవం (ఆలయ వార్షికోత్సవం) ప్రతి సంవత్సరం రెండు సార్లు సోమవారం లేదా సోమ పోన్ కునింగన్ రోజున జరుగుతుంది. ఈ పండుగకు పెమచేకన్ ఆగుంగ్ అనే పేరు ఉంది. ఇంకొక ముఖ్యమైన ఉత్సవం ఆలయంలో వార్షికంగా నిర్వహించే పడుదూసన్. ఇది బాలినీస్ క్యాలెండర్‌లో నాల్గవ నెల పౌర్ణమి రోజున (బాలినీస్ పూర్ణమ కపాట్) జరుగుతుంది.
 ఇవి కూడా చూడండి 


 బాలినీస్ ఆలయం
 పురా దాలెం సకేనన్
 పురా గెడే పెరాంచక్
 పురా లెంపుయాంగ్ లుహూర్
 లింగ్సర్ ఆలయం
 పురా లుహూర్ బటుకారు

 మూలాలు 

 ఉదహరించిన రచనలు (Cited works) 

Category:బాలినీస్ ఆలయాలు
వర్గం:ఇండోనేషియా లోని హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:ఇండోనేషియాలో పురావస్తు స్థలాలు