మహేష్ చంద్ర న్యాయరత్న భట్టాచార్య

మహామహోపాధ్యాయ పండిట్ మహేష్ చంద్ర న్యాయరత్న భట్టాచార్య (22 ఫిబ్రవరి 1836-12 ఏప్రిల్ 1906) బెంగాల్ రెన్నెయసెన్స్ సమయంలో భారతీయ సంస్కృత పండితుడు. అతను 1876 నుండి 1895 వరకు సంస్కృత కళాశాల ప్రిన్సిపల్గా పనిచేశారు. ఇంకా ఈశ్వర చంద్ర విద్యాసాగర్ యొక్క సహచరుడు.

 జీవిత విశేషాలు 
మహేష్ చంద్ర న్యాయరత్న భట్టాచార్య 1836 ఫిబ్రవరి 22న నరీత్ కులిన్ బ్రాహ్మణ భట్టాచార్య కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి హరినారాయణ తర్క సిద్ధాంత, ఇద్దరు పినతండ్రులు గురుప్రసాద్ తర్క పంచనన్, ఠాకూర్దాస్ చురమణి పండితులు. ఆయన అన్నయ్య పండిట్ మాధబ్ చంద్ర సర్వభుమ మహిషాదల్ రాజ్ సభ పండిట్.

1848లో హూగ్లీ జెహానాబాద్ లో పండిట్ రామ్ చంద్ తర్కబాగిష్ కుమార్తె అయిన మందాకినీని వివాహం చేసుకున్నారు.

ఆయనకు మనోరమా అనే కుమార్తె, ముగ్గురు కుమారులు ఉన్నారు, మన్మథ నాథ్ విద్యావర్ణ భట్టాచార్య (జననం 1863 ఏప్రిల్), మద్రాసు భారత అకౌంటెంట్ జనరల్గా మునింద్ర నాథ్ భట్టాచార్య (జననః 1868 ఫిబ్రవరి), కలకత్తా హైకోర్టు న్యాయవాదిగా పనిచేశారు, మహిమా నాథ్ భట్టాచార్య, (జననం 1870 ఏప్రిల్), భారత ప్రభుత్వ ఎక్సైజ్ విభాగంలో కలెక్టర్ అయ్యారు.

ఆయన 1906 ఏప్రిల్ 12న 70 సంవత్సరాల వయసులో మరణించారు.

1876లో ఆయన ప్రసన్న కుమార్ సర్బదిఖారి తరువాత సంస్కృత కళాశాల ప్రిన్సిపాల్గా నియమించబడ్డారు. తన 19 సంవత్సరాల పదవీకాలంలో, సంస్కృత అభ్యాసం యొక్క ప్రత్యేక రంగాలలో విద్యార్థులకు శీర్షికలు ఇవ్వడానికి సంస్కృత శీర్షిక పరీక్షను ప్రవేశపెట్టాడు.

తరువాత ఆయన 1885లో తన స్వగ్రామమైన నరీత్ లో నరీత్ న్యాయరత్న సంస్థ అనే పేరుతో ఒక మాధ్యమిక ఆంగ్లో-సంస్కృత పాఠశాలను ప్రారంభించారు.

ప్రస్తుత పశ్చిమ బెంగాల్, బీహార్, ఒరిస్సా రాష్ట్రాలను కలిగి ఉన్న బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ సమయంలో ఆయన సంస్కృత విద్యకు బాధ్యత వహించారు.

ఆయన కావ్య ప్రకాశ్, మీమాంస దర్శనం, కృష్ణ యజుర్వేదం మీద పుస్తకాలను రచించి, సవరించారు. ఆయన దయానంద సరస్వతి యొక్క వేద-భాష్య, మృచ్ఛకటిక రచయిత అయిన తులసిధరన్ మీమాంస, లుప్తా సంవత్సరా, మహేష్ చంద్ర న్యాయరత్న భట్టాచార్య, ఎడిషన్, పై వ్యాఖ్యలతో సహా నారిత్ కూడా రాశారు. (1889). ది మిమాంసా దర్శన (బిబ్లియోథెకా ఇండికా) (హిందీలో). బాప్టిస్ట్ మిషన్ ప్రెస్. నరీత్, హౌరా ట్రామ్వేల స్థాపనతో సహా రోడ్లు, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి ఆయన కృషి చేశారు.

 అవార్డులు 
ఓరియంటల్ లెర్నింగ్కు చేసిన అద్భుతమైన కృషికి గుర్తింపుగా, క్వీన్ విక్టోరియా పాలన జూబ్లీ సందర్భంగా 1887 ఫిబ్రవరి 16న మహామహోపాధ్యాయ అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు. నామమాత్రపు రాజుల తరువాత వెంటనే దర్బార్ పదవిని పొందటానికి ఇది అతనికి అర్హత కల్పించింది.

అతను 1881 మే 24న కంపానియన్ ఆఫ్ ది మోస్ట్ ఎమినెంట్ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ ఎంపైర్  గా నియమించబడ్డాడు. ఆయన న్యాయరత్న బిరుదును కూడా కలిగి ఉన్నారు.

అతను హౌరా లోని షిబ్పూర్ లోని ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశాల సందర్శకుల వంటి పదవులను నిర్వహించాడు.

ఉత్తర కోల్కతా శ్యంబజార్ న్యాయరత్న లేన్ , మన్మథ భట్టాచార్య వీధికి ఆయన పేరు పెట్టారు.

మూలములు
మహేష్ చంద్ర భట్టాచార్య
ది గోల్డెన్ బుక్ ఆఫ్ ఇండియా



వర్గం:సంస్కృత పండితులు
వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు