సురేంద్రనాథ్ దాస్‌గుప్త

సురేంద్రనాథ్ దాస్‌గుప్త (అక్టోబర్ 1887 - 18 డిసెంబర్ 1952) సంస్కృతం ఇంకాతత్వశాస్త్రంలో పండితుడు. ఆయన ప్రపంచంలోని ప్రముఖ తత్వవేత్తలలో ఒకరు.  సాహిత్యంలో గొప్ప పండితుడు. కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్ ద్వారా ఐదు సంపుటాలుగా ప్రచురించబడిన ఆయన పుస్తకం 'హిస్టరీ ఆఫ్ ఇండియన్ ఫిలాసఫీ' భారతీయ తత్వశాస్త్రానికి ఆయన చేసిన ప్రత్యేక సహకారం.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా అవలంబిస్తున్న శాస్త్రీయ పద్ధతిని భారతీయ తత్వవేత్త-శాస్త్రవేత్త గౌతముడు లేదా అక్షపాదుడు న్యాయసూత్రం (ఎస్.ఎన్.దాస్‌గుప్త, భారతీయ తత్వశాస్త్ర చరిత్ర) రూపంలో ప్రతిపాదించారని సురేంద్రనాథ్ దాస్‌గుప్త విశ్వసిస్తున్నారు. న్యాయ దర్శనం యొక్క మూలం ఆయుర్వేదాచార్యుల చర్చల ఫలితమని కూడా ఆయన విశ్వసించారు.

 జీవిత విశేషాలు 
సురేంద్రనాథ్ దాస్‌గుప్తా బెంగాల్‌లోని కుష్టియాలో వైద్య-బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు, అది ఇప్పుడు బంగ్లాదేశ్‌లో ఉంది. ఆయన కోల్‌కతాలోని రిపోన్ కళాశాల నుండి సంస్కృతంలో గ్రాడ్యుయేషన్ (ఆనర్స్) పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. దీని తరువాత, ఆయన 1908లో సంస్కృత కళాశాల నుండి మాస్టర్స్ డిగ్రీ పొందారు. దీని తరువాత, ఆయన కోల్‌కతా విశ్వవిద్యాలయం నుండి పాశ్చాత్య తత్వశాస్త్రంలో రెండవ మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందారు.

భారతదేశంలోని ప్రధాన తాత్విక సిద్ధాంతాలతో పాటు, సాహిత్యం, ఆయుర్వేదంపై ఆయన చేసిన ప్రత్యేక అధ్యయనాల ఫలితాలు అనేక ఆంగ్ల, బెంగాలీ గ్రంథాలలో ప్రచురించబడ్డాయి. ఆయన అధ్యయనం తత్వశాస్త్రానికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు, సాహిత్యంపై కూడా విశేష కృషి చేశారు. జ్ఞాన శాఖలను అధ్యయనం చేయడానికి అతడికి ఉన్న అపారమైన కోరికతో పాటు, అతను అద్భుతమైన సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉన్నారు. జీవితం పట్ల ఆయన వైఖరి చాలా ఉదారంగా ఉండేది. ఈ లక్షణాలు, భిన్నమైన ఆసక్తుల ఫలితంగా ఆయన పరిజ్ఞానం చాలా విస్తృతంగా ఉండింది. తన జీవితపు ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో సంస్కృత భాష, సాహిత్యం, విజ్ఞాన శాస్త్రం పట్ల తనకు ఉమ్మడి ఆసక్తి ఉందని ఆయన చెప్పారు. ఒక వైపు ఆయన సంస్కృత భాషా, సంగీతంతో ప్రభావితమయ్యారు, మరోవైపు జీవశాస్త్రం, శరీరధర్మ శాస్త్రం, కళలు, సాహిత్యం పట్ల ఆయనకు ఆసక్తి పెరిగింది. ఈ కారణంగా, ఒక వైపు ఆయనకు గంభీరమైన జ్ఞానం ఉండగా, మరోవైపు, జీవిత సమస్యలపై ఉదారమైన, గంభీరమైన అంతర్దృష్టి కూడా ఉంది. తన అపారమైన పాండిత్యము, తన తెలివితేటల బలంతో, అతను తన స్వతంత్ర తాత్విక సిద్ధాంతాన్ని స్థాపించడంలో విజయం సాధించారు. తత్వశాస్త్రం, తర్కం, నైతికత, సౌందర్యం, సామాజిక శాస్త్రం వంటి సమస్యలపై వివిధ తాత్విక సిద్ధాంతాలు ఇతర ఆలోచనాపరుల విమర్శల వెలుగులో తన సిద్ధాంతాన్ని రెండు సంపుటాలుగా ప్రతిపాదించాలని ఆయన బలమైన కోరిక కలిగి ఉన్నారు. తన దేశ తత్వశాస్త్రం యొక్క చరిత్రను అందించడం కూడా తన జీవితపు పవిత్రమైన విధిగా ఆయన భావించారు. ఈ కర్తవ్యాన్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా నిర్వర్తించడం వల్ల ఆయన తన సంకల్పాన్ని సాకారం చేసుకుని, తన జీవితపు చివరి క్షణాల వరకు "హిస్టరీ ఆఫ్ ఇండియన్ ఫిలాసఫీ" యొక్క ఐదవ సంపుటాన్ని రాయడం కొనసాగించారు. దురదృష్టవశాత్తు, తన సంవత్సరాల సాధనను వ్రాసుకునే అవకాశం అతనికి దొరకలేదు.

ఆయన వ్యాసాలు సంవత్సరాలుగా ఇంగ్లీష్ , బెంగాలీ భాషలలో అనేక రచనలుగా ప్రచురించబడ్డాయి. ఆ చెల్లాచెదురుగా ఉన్న వ్యాసాలను సేకరించడం ద్వారా ఆయన ఆలోచనలను రూపొందించవచ్చు.

ఆయన 1940-41లో బెంగాలీలో 'సుందర్య-తత్వ' అనే గ్రంథాన్ని రచించారు. దీనిలో ఆయన సౌందర్య తత్త్వము గురుంచి తూర్పు పాశ్చాత్య పండితుల అభిప్రాయాలను వివరంగా వివరించారు. మొదటి అధ్యాయంలో ఆయన సౌందర్య తత్త్వ గురించి తీవ్రమైన హృదయ స్పర్శి విశ్లేషణ చేశారు, అదే సమయంలో ప్రాచీన భారతీయ సౌందర్య శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయాలను స్పష్టం చేశారు. దీనితో పాటు ఆయన తన అసలు అభిప్రాయాలను కూడా ప్రస్తుతించారు.  

 రచనలు 

 A History of Indian Philosophy, 5 volumes
 General Introduction to Tantra Philosophy
 A Study of Patanjali
 Yoga Philosophy in Relation to Other Systems of Indian Thought
 A History of Sanskrit Literature
 Rabindranath: The Poet and Philosopher
 Hindu Mysticism

బెంగాలి రచనలు

 సౌందర్యత్వ (1940–41)
 రబీదీపిక
 కావ్య విచార
 అధ్యాపక
 తత్త్వకథ
 భారతీయ ప్రాచీన చిత్రకళ

మూలములు

 A History of Indian Philosophy | HTML ebook (vol. 1) | (vol. 2) | (vol. 3) | (vol. 4) | (vol. 5)
 A history of Indian philosophy by Surendranath,  Dasgupta
 A History of Indian Philosophy
 Philosophical Essays (by Surendranath Dasgupta)
 सौन्दर्य-तत्त्व (मूल बांग्ला का हिन्दी अनुवाद)
వర్గం:1952 మరణాలు
వర్గం:1887 జననాలు