కొప్పోలు ఉమా సంగమేశ్వర స్వామి

కొప్పోలు ఉమా సంగమేశ్వర స్వామి 
మంజీరా తీరాన మహిమాన్విత క్షేత్రం మెదక్ జిల్లాలో సువిశాలమైన మంజీరా నది (గోదావరికి ఉపనది) పరీవాహకం పొడవునా ఉన్న పలు దేవాలయాలలో కొప్పోలు గుడి ఒకటి. కర్ణాటక ప్రాంతం నుండి ప్రారంభమై తెలంగాణలోని మెదక్, నిజామా బాద్, కరీంనగర్లో ప్రవహిస్తున్న మంజీర నిజామాబాద్ జిల్లా కందు కూరు వద్ద గోదావరిలో సంగమిస్తుంది. మంజీరనే 'గరుడ గంగ' గానూ పిలుస్తారు. కొన్ని వందల సంవత్సరాల క్రితం నిజాంసాగర్ నిర్మాణ సమ యంలో అనేక గ్రామాలు ప్రాజెక్ట్ లో  మునిగి పోయాయి. ఆ గ్రామాలకు -చెందిన దేవాలయాలు, పూర్వపు రాజులు వేయించిన శాసనాలు, ఆలయ భూముల వివరాలు ఆనాటి పాలకుల నిర్లక్ష్యం వల్ల అలా జలసమాధి అయ్యాయి. అయినా, ఇక్కడి ఓ గుట్టమీది చీకటి గుహలో చెక్కు చెదరక, అత్యంత ఆసక్తికరంగా వెలుగులోకి వచ్చాడు 'కొప్పోలు 'సంగమేశ్వరుడు'.  

 కొప్పోలు చరిత్ర 
జనవాసం లేని ఊరు ఈ పేరు తోనే ప్రసిద్ధి చెందింది.  ప్రశాంత వాతావరణంలో ఒకవైపు (నిజాం) సాగర తీరం, మరోపక్క -మంజీరా ప్రవాహం. రెంటి నడుమ -వెలసిన ప్రాంతం కొప్పోలు. అయితే, ప్రస్తుతం ఇది 'బేచిరాగ్' గ్రామం. అంటే 'జనావాసం లేని ఊరు'. పూర్వ కాలంలో ఎన్నో గ్రామాలున్నా ప్రజల -వలసల వల్ల కొన్ని 'బేచిరాగ్ గ్రామాలు'గా మారాయి. మెదక్ జిల్లాలో సుమారు 30 వరకూ బేచిరాగ్ గ్రామాలున్నట్లు అంచనా. వాటిలో కొప్పోలు, కొడపాక వంటివి ఉన్నాయి. అయితే, నిజాంసాగర్ నిర్మాణం కంటే ముందున్న గ్రామ సముదాయం శ్రేష్టమైన వరిపంటను ఉత్పత్తి చేసేది. అందుకే ఇది 'మెతుకు సీమ'గా పేరొంది. క్రమేణా 'మెదక్'గా మారింది. ఆ వరిధాన్యాన్ని రాశుల్లో, కుప్పలు కుప్ప లుగా పోయటం వల్ల ఇక్కడి ఊరు 'కుప్పవోలు' అయింది. అదే జనం నోళ్ళలో నాని 'కొప్పోలు'గా మారిందని స్థానికులు అంటారు.

 చీకటి గుహలోనే తొలి ప్రతిష్ట 
పూర్వమొకప్పుడు ఒక రైతు తన పొలంలో నాగలితో దున్నుతుండగా, బురదలో గుంటుక మీద బరువు కోసం ఒక రాయిని పెట్టి దున్ని అలాగే వదిలి వెళ్ళేవాడు. తెల్లవారి ఆ రైతు వచ్చి చూసేసరికి ఆ రాయి పక్కనే ఒక చెట్టుకిందకు చేరి వుండేదట. ఇలాగే, రోజూ జరుగుతున్నా ఆ రైతు గమ నించలేదు.సరిగ్గా పదకొండవ రోజు అతని హృదయంలో తళుక్కున మెరిసిన ఒక ఆలోచన సంఘటన పరిశీలనకు దారితీసింది. అదే రోజు సాయంత్రం ఆ రైతు కలలో స్వామి కనిపించాడు. "నేను సంగమేశ్వరసామిని. నీ పొలం పక్కనే వున్న గుట్టమీది గుహలో నన్ను ప్రతిష్టించు" అని చెప్పాడని ప్రతీతి. తరువాతి కాలంలో  ఆ రైతు గ్రామపెద్దలతో సంప్రదించి విధి యుక్తంగా ఆ చీకటి గుహలోనే స్వామిని ప్రతిష్టించాడని కథనం.అయితే, ఈ వృత్తాంతం కూడా ఇప్పటికీ అక్షరబద్ధం కాలేదు. ఈ విషయం ఆ ప్రాంత ప్రజల్లో మౌఖికంగానే ప్రచారంలో ఉంది. కొంత మంది శతాధిక వృద్ధుల ద్వారా ఈ కథనం తెలుస్తోంది.

 గర్భగుడిలోకి గంగాజలాలు 
స్వామి కొలువై వున్న గుహముందే తర్వాతి కాలంలో చిన్న మంటపం నిర్మించారు. అందులో ఒకపక్క ఉమామహేశ్వరిని శిలారూపంలో ప్రతిష్టిం చారు. అప్పట్నించీ స్వామిని 'ఉమాసంగమేశ్వర స్వామి'గా భక్తులు కొలుస్తున్నరు. ఈ మంటపం ముందే విశాలమైన మహామంటహ నిర్మాణం జరిగింది. దాని మధ్యలో నాలుగున్నర అడుగుల ఎత్తయిన నంది విగ్రహం ఉంది.మంటప ద్వారానికి ఇరువైపులా దత్తా త్రేయ స్వామి, గాయత్రీదేవి విగ్రహాలను ప్రతిష్టించారు. ఈ మంటప నిర్మాణాన్ని పరిశీలిస్తే ఇది కాకతీయుల కళా వైభవంగా తెలుస్తోంది. కాగా, శ్రావణమాసం లోని ఏదైనా ఒక సోమవారం రోజున అర్థరాత్రి (లింగోద్భవ కాలంలో) స్వామి గర్భగుడి అంతా జలమయమవుతుందని స్థానికులు చెబుతున్నారు. ఈ నీరు-శివుని అభిషేకించిన మరు క్షణంలోనే చూసిన వారి జన్మ ధన్యమే నంటారు." గర్భగుడిలోకి ఆ జలాలు ఎక్కడి నుండి, ఎలా వస్తున్నాయో ఎవరూ ఊహించలేకున్నారు. ఇది 'కాశీబుగ్గ' అని స్థల పురాణంలో కీర్తింపబడుతోంది. గర్భగుడిలో ఉంచిన రిక్త పాత్రలలో మిగిలిన జలాన్నే 'కాశీగంగ'గా సేవిస్తూ భక్తులు తరిస్తున్నారు. 
దేవాలయ విశేషాలు  

నిజాంసాగర్ చెరువు శిఖంలోని కొప్పోలు దగ్గర ఓ పవిత్ర గుట్టమీది గుహలో వెలసిన శ్రీ సంగమేశ్వరస్వామి స్వయంభూలింగం. ఈ స్వామి నేటికీ ఎంతోమందికి కులదైవం. మరెందరికో ఇష్టదైవం. ఈ క్షేత్రంలో ప్రతి శివరాత్రికి ఒక వారం రోజులు జాతరలు (యాత్రలు) జరు గుతాయి. గుట్టచుట్టూ ఎడ్లబండ్లతో ప్రదక్షిణాలు (గోవర్ధనగిరి పూజ) చేస్తారు. పద్మవ్యూహం, రథోత్సవం విశేష ఆకర్షణ. ఇక్కడ వైదిక బ్రాహ్మ ణులతో పాటు జంగమ దేవరలు కూడా పూజారులుగా ఉండటం విశేషం.గ్రామస్థులు కొందరు ఈ దేవాలయ కమిటీగా ఏర్పడి, భక్తుల సహకా రంతో స్వామికి నిత్య పూజావిధి కైంకర్యాలు కొనసాగిస్తున్నారు. ఇక్కడే శ్రీ మదనానంద సరస్వతీ స్వామి వారు కొన్నాళ్లు నివాసమున్నారు. అప్పట్లో అంటే 1967లో ఈ గుడిలో శతచండీ యాగం నిర్వహించారు. ఈ గుడి ప్రాశస్త్యాన్ని కాపాడుకుని, దీని చారిత్రిక ప్రాధాన్యానికి అనుగుణంగా ఆలా యాన్ని అభివృద్ధి పరచవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

ఎలా వెళ్ళాలి? హైదరాబాద్ నుండి 130 కి.మీ.దూరంలో ఈ క్షేత్రం ఉంది. నిజాంసాగర్ వెళ్ళే మార్గంలో, పెద్ద శంకరం పేట మీదుగా రోడ్డుమార్గంలో వెళ్లాలి. రామోజీపల్లికి ఒకటిన్నర కిలోమీటర్లు. మెదక్ నుండి నార్సింగ్ మీదుగా కూడా వెళ్లవచ్చు. ఇక్కడ భక్తులు విడిది చేయడానికి కావలసిన వసతి సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. 

ఈ కొప్పోలు సంగమేశ్వరస్వామి విశేషాలను డా|| పి. మాణిక్ ప్రభు గారు చాలా సందర్భాలలో అనేక పత్రికల్లో వ్యాసాలుగా అందచేయటమే కాకుండా మిగతా భక్తులకు కూడా తెలిసేలా అనేక కార్యక్రమాలు విరివిగా చేసారు , వీరి పరిచయం 

డా॥ పైడిమర్రి మాణిక్ ప్రభు ఎం.ఏ, ఎం.ఫిల్., పిహెచ్.డి.

04 -03-1948 న , శంకరం పేట లో జన్మించారు తల్లి దండ్రులు :పై డిమర్రి వేంకటలక్ష్మి -లక్ష్మీనారాయణశాస్త్రి.

విద్యార్హతలు :ఎం.ఏ. (తెలుగు) ఎం.ఏ. ( సంస్కృతం) ఎం.ఫిల్ (తెలుగు) సంస్కృత-కోవిద్. పి.హె.డి.(తెలుగు) సంస్కృత— విశారద డిప్లమా-ఇన్-కాశ్మీరి; డిప్లమా-ఇన్-మలయాళం.

వృత్తి ,అధ్యాపకత్వం.ప్రవృత్తి :అధ్యయనం-అధ్యాపనం; సాహిత్యవ్యాసంగం సాంస్కృతిక కళారంగాలపై అభిమానం. ఆధ్యాత్మిక-భక్తిభావ ప్రచారం.
అభిమానం :ప్రాచీన భారతీయ విజ్ఞానం. 

 మూలాలు