దిలీప్ టిర్కీ

దిలీప్ టిర్కీ (జననం 1977 నవంబరు 25), భారత ఫీల్డ్ హాకీ జట్టు మాజీ కెప్టెన్, రాజకీయవేత్త, క్రీడా నిర్వాహకుడు. ఆయనకు 2004 లో పద్మశ్రీ లభించింది. ఆయన హాకీ ఇండియా అధ్యక్షుడుగా పనిచేసాడు.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
టిర్కీ 1977 నవంబరు 25న ఒరిస్సాలోని సుందర్‌గఢ్‌లోని సౌనమారా గ్రామంలో కురుఖ్ (ఒరాన్) గిరిజన కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తల్లిదండ్రులు రెజీనా, విన్సెంట్ టిర్కీ. తండ్రి మాజీ CRPF హాకీ క్రీడాకారుడు. అతని కవల తమ్ముళ్ళు అనూప్ టిర్కీ, అజిత్ టిర్కీ ఇండియన్ రైల్వేస్ జట్టులో ఆడతారు. అతను మీరా సుశీల టిర్కీని పెల్ళి చేసుకున్నాడు. అతను 1996లో ఎయిర్ ఇండియా (భువనేశ్వర్)లో డిప్యూటీ మేనేజర్‌గా నియమితుడయ్యాడు. అతని కుటుంబం రోమన్ కాథలిక్ మతాన్ని పాటిస్తుంది.

 కెరీర్ ముఖ్యాంశాలు 
దిలీప్ 1995లో ఇంగ్లాండ్‌పై రంగప్రవేశం చేశాడు. అతను 1996 అట్లాంటా, 2000 సిడ్నీ, 2004 ఏథెన్స్ ఒలింపిక్స్‌లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. మొత్తం 412 అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. మూడు ఒలింపిక్స్‌లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఏకైక గిరిజన హాకీ ఆటగాడు అతను. 2002 లో టిర్కీ, జట్టుకు కెప్టెన్‌గా నియమితుడయ్యాడు. స్వాతంత్ర్యానంతర కాలంలో భారత హాకీ జట్టుకు కెప్టెన్‌గా పనిచేసిన మొదటి గిరిజనుడతడు. 2002 ఆసియా క్రీడల్లో రజతం, 2003 ఆఫ్రో-ఆసియన్ క్రీడల్లో స్వర్ణం గెలుచుకున్న జట్టుకు అతను నాయకత్వం వహించాడు. 1998లో బ్యాంకాక్ ఆసియా క్రీడల్లో స్వర్ణం గెలిచిన, మలేషియాలో జరిగిన 2003 ఆసియా కప్‌ను గెలుచుకున్న జట్టులో అతను సభ్యుడు. జర్మనీలో జరిగిన 2006 పురుషుల హాకీ ప్రపంచ కప్‌లో భారత హాకీ జట్టుకు అతను కెప్టెన్‌గా వ్యవహరించాడు. నెదర్లాండ్స్‌లో జరిగిన 1998 ప్రపంచ కప్ లోను, మలేషియాలో జరిగిన 2002 ప్రపంచ కప్‌లోనూ ఆడాడు. 2004 ఏథెన్స్ ఒలింపిక్స్‌లో భారత హాకీ జట్టుకు కెప్టెన్‌గా వ్యవహరించాడు.

2010 మే 2 న అతను అంతర్జాతీయ రంగం నుండి తన రిటైర్మెంట్ ప్రకటించాడు.  టిర్కీ భారత జాతీయ హాకీ జట్టు నీలిరంగు జెర్సీని ధరించినప్పటికీ, అతని వేగవంతమైన ఫుట్‌వర్కు, బంతిని అద్భుతంగా అడ్డగించడం అతన్ని ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ డిఫెండర్లలో ఒకడిగా నిలిపాయి. అతను 400 అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లు ఆడిన ప్రపంచంలోనే మొదటి ఆటగాడు. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2024)">citation needed</span> ] సుందర్‌గఢ్‌లో టిర్కీ తన క్రీడా విజయానికి హీరోగా గౌరవించబడ్డాడు.

 కెరీర్ 
అతని పూర్వ ప్లేయింగ్ పొజిషన్ ఫుల్ బ్యాక్. అతను పెనాల్టీ కార్నర్ హిట్‌కు బాగా పేరుగాంచాడు. ప్రపంచంలో దాటిపోయేందుకు అత్యంత కష్టతరమైన డిఫెండర్లలో సిలీప్ ఒకడు (గోల్ పోస్ట్ దగ్గర అతని గట్టి మార్కింగ్ నైపుణ్యం కారణంగా). "ది వాల్ ఆఫ్ ఇండియన్ హాకీ" అని అతనికి పేరు. అతని కెప్టెన్సీలో, భారతదేశం 2003 ఆఫ్రో-ఆసియన్ గేమ్స్‌లో ఫైనల్‌లో చిరకాల ప్రత్యర్థి పాకిస్థాన్‌ను ఓడించి బంగారు పతకాన్ని సాధించింది.  పద్మశ్రీ అవార్డు అందుకున్న తొలి గిరిజనుడతడు. దిలీప్ టిర్కీ రాజ్యసభలో భారత పార్లమెంటు మాజీ సభ్యుడు, ఒడిషా టూరిజం డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (OTDC) మాజీ చైర్మన్. ఒడిషా హాకీ ప్రమోషన్ కౌన్సిల్, హాకీ ఒడిషా తాత్కాలిక కమిటీ చైర్మన్. 2022 సెప్టెంబరులో అతను హాకీ ఇండియా అధ్యక్షుడయ్యాడు. 2012 మార్చి 22 న, అతను భారత పార్లమెంటు ఎగువ సభకు బిజూ జనతాదళ్ (BJD) అభ్యర్థులలో ఒకరిగా రాజ్యసభకు ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు. దిలీప్ టిర్కీ ఒడిషా టూరిజం డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (OTDC) చైర్మన్‌గా పనిచేసాడు. అతను ఒడిషా హాకీ ప్రమోషన్ కౌన్సిల్ చైర్మన్‌గా పనిచేసాడు. 2022 సెప్టెంబరులో అతను హాకీ ఇండియా అధ్యక్ష పదవికి ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు. హాకీ ఇండియా అధ్యక్షుడైన తొలి అంతర్జాతీయ హాకీ ఆటగాడు ఆయన.

భారత హాకీ సమాఖ్య తనకు జాతీయ సెలెక్టర్ పదవిని ఆఫర్ చేసిన మూడు రోజుల తర్వాత 2010 జూలై 16న అది తీసుకునేందుకు నిరాకరించాడు. అతను మూడు ఒలింపిక్స్లో పాల్గొన్నాడు, అతని పెనాల్టీ కార్నర్ హిట్టింగ్ ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. అతను మొత్తం 412 అంతర్జాతీయ మ్యాచ్లు ఆడి, తన అంతర్జాతీయ కెరీర్లో 60 కి పైగా గోల్స్ చేశాడు. దిలీప్ టిర్కీ నాయకత్వంలో ఒరిస్సా స్టీలర్స్ జట్టు 2007 ప్రీమియర్ హాకీ లీగ్ ఎడిషన్ను గెలుచుకుంది. అతను పిహెచ్ఎల్ 2007 లో ప్లేయర్ ఆఫ్ టోర్నమెంట్ అవార్డును అందుకున్నాడు. 2005లో దిలీప్ టిర్కీ నాయకత్వంలో హైదరాబాద్ సుల్తాన్స్ ప్రీమియర్ హాకీ లీగ్ ప్రారంభ సీజన్ను గెలుచుకుంది. అతను పిహెచ్ఎల్ మొదటి ఎడిషన్లో ప్లేయర్ ఆఫ్ టోర్నమెంట్గా కూడా ఎంపికయ్యాడు. 2005లో పాకిస్తాన్ యొక్క ఎస్హెచ్ఎల్ (సూపర్ హాకీ లీగ్) ప్రారంభ సీజన్లో గెలిచిన సింధ్ ఖలందర్స్ జట్టుకు దిలీప్ టిర్కీ నాయకత్వం వహించాడు. పాకిస్తాన్ ఎస్హెచ్ఎల్ లో ఆడిన కొద్దిమంది భారతీయ ఆటగాళ్ళలో దిలీప్ టిర్కీ ఒకడు. 

 దిలీప్ టిర్కీ స్పోర్ట్స్ రీసెర్చ్ డెవలప్‌మెంట్ ఫౌండేషన్ 
దిలీప్ టిర్కీ స్పోర్ట్స్ రీసెర్చ్ డెవలప్‌మెంట్ ఫౌండేషన్ (DTSRD) ను దిలీప్ టిర్కీ ప్రారంభించారు.  దిబాకర్ పరిచ్చ & ప్రైమ్ అభిలాస్ DTSRD సెక్రటరీ జనరల్, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేస్తున్నారు.    DTSRD 2010లో సుందర్‌గఢ్ & భువనేశ్వర్‌లోని ఎనిమిది కేంద్రాలలో గ్రామ జట్ల కోసం సిక్స్-ఎ-సైడ్ హాకీ ఫెస్ట్‌ను నిర్వహించింది  2016లో, దిలీప్ టిర్కీ స్పోర్ట్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఫౌండేషన్ ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద హాకీ టోర్నమెంట్‌లలో ఒకటైన  బిజు పట్నాయక్ గ్రామీణ హాకీ ఛాంపియన్‌షిప్‌లను ఒడిశా, జార్ఖండ్, ఛత్తీస్‌గఢ్ గిరిజనుల కోసం నిర్వహించింది. దీనిని భారత ఉపాధ్యక్షుడు మొహమ్మద్ హమీద్ అన్సారీ, ఒడిశా ముఖ్యమంత్రి నవీన్ పట్నాయక్ ప్రారంభించారు.  ఈ టోర్నమెంట్‌లో 22,000 మందికి పైగా ఆటగాళ్ళు, 900 గ్రామాల నుండి 1500 జట్లు పాల్గొన్నాయి. ఇది గిన్నిస్ ప్రపంచ రికార్డు. నక్సల్ ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో క్రీడా సంస్కృతిని తీసుకురావడం, గిరిజన యువత తుపాకులను కాకుండా హాకీ స్టిక్స్‌ను తీసుకునేలా చూడటం ఈ టోర్నమెంటు లక్ష్యం.

టోర్నమెంట్ ప్రారంభోత్సవంలో భారత ఉపరాష్ట్రపతి హమీద్ అన్సారీ మాట్లాడుతూ, "ఒకే క్రీడకు చెందిన ఆటగాళ్లు ఇంతగా సమావేశమవడాన్ని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. ఇది చాలా గొప్ప విషయం. ఒడిశా ప్రభుత్వ చొరవ వృధా కాదని నేను ఖచ్చితంగా అనుకుంటున్నాను" అని అన్నాడు. దిలీప్ టిర్కీ స్పోర్ట్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఫౌండేషన్ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన ఈ బిజు పట్నాయక్ గ్రామీణ హాకీ ఛాంపియన్‌షిప్‌కు ప్రఖ్యాత ఇసుక కళాకారుడు సుదర్శన్ పట్నాయక్, మాజీ భారత హాకీ జట్టు కెప్టెన్, పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత ఇగ్నేస్ టిర్కీ బ్రాండ్ అంబాసిడర్లుగా ఉన్నారు.

సుందర్‌గఢ్ 'భారత హాకీకి పుట్టినిల్లు'గా మారింది. వనరులు సమృద్ధిగా ఉన్న ఈ ప్రాంతం దిలీప్ టిర్కీ, ఇగ్నేస్ టిర్కీ, ప్రబోధ్ టిర్కీ, లాజరస్ బార్లా, బీరేంద్ర లక్రా, అమిత్ రోహిదాస్, జ్యోతి సునీతా కులు, సునీతా లక్రా, దీప్ గ్రేస్ ఎక్కా, విలియం క్సాల్కో, రోషన్ మింజ్ వంటి గొప్ప హాకీ ఆటగాళ్లను ఉత్పత్తి చేసింది.  సుందర్‌గఢ్‌లో ఇప్పుడు పాన్‌పోష్‌లో స్పోర్ట్స్ హాస్టల్‌తో సహా మూడు హాకీ అకాడమీలు ఉన్నాయి.  సుందర్‌గఢ్‌లోని హాకీ పర్యావరణ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయడానికి,  ఒడిశా జిల్లాలోని 17 బ్లాక్‌లలో ప్రతిదానిలో సింథటిక్ హాకీ టర్ఫ్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని కూడా యోచిస్తోంది 

 రాజకీయ జీవితం 
పదవీ విరమణ తర్వాత, ఒడిశాలో అత్యంత విజయవంతమైన క్రీడాకారుడిగా పేరుగాంచిన దిలీప్ టిర్కీని చేర్చుకునేందుకు రాజకీయ పార్టీలు పోటీ పడ్డాయి. 2012లో అధికార బిజు జనతాదళ్ ఆయనను రాజ్యసభ ఎంపీగా నామినేట్ చేసింది. 2012లో దిలీప్ టిర్కీ ఒడిశా నుండి బిజు జనతాదళ్ పార్టీకి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ పార్లమెంటు సభ్యుడయ్యాడు.  2014లో ఆయన సుందర్‌గఢ్ నియోజకవర్గం నుండి బిజెడి టిక్కెట్‌పై లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో పోటీ చేశారు. 2014లో బిజెడి ఆయనను రాజ్యసభలో పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకుడిగా నియమించింది. 2018లో ముఖ్యమంత్రి నవీన్ పట్నాయక్ రాష్ట్రంలో పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించడానికి, ఒడిశా టూరిజం డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (OTDC) ఛైర్మన్‌గా దిలీప్ టిర్కీని నియమించాడు.   దిలీప్ టిర్కీ 2012  మార్చి 22 నుండి 2018 ఏప్రిల్ వరకు పార్లమెంటు ఎగువ సభలో ఒడిశా రాష్ట్రానికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. తన జీవితాంతం నిశ్శబ్దంగా ఉంటూ వచ్చిన దిలీప్, పార్లమెంటులో తన స్వరాన్ని పెంచారు. మొత్తం 389 ప్రశ్నలు అడిగారు, ఇది జాతీయ సగటు 344, రాష్ట్ర సగటు 374 కంటే ఎక్కువ. దిగ్గజ హాకీ ఆటగాడు ధ్యాన్ చంద్‌కు భారతరత్న కోసం ప్రచారం చేయడానికి ఆయన ఈ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకున్నాడు.

 క్రీడా నిర్వాహకుడు 
2021లో ఒడిశాలో హాకీ క్రీడను నిర్వహించడానికి కొత్తగా ఏర్పడిన అడ్ హాక్ కమిటీ ఛైర్మన్‌గా దిలీప్ టిర్కీ నియమితుడయ్యాడు. ఆయన ఒడిశా హాకీ ప్రమోషన్ కౌన్సిల్ ఛైర్మన్‌గా కూడా పనిచేశాడు. 2022లో ఆయన హాకీ ఇండియాకు నాయకత్వం వహించిన మొదటి ఆటగాడయ్యాడు. ఆయన నాలుగు సంవత్సరాల పదవీకాలానికి హాకీ ఇండియా కొత్త అధ్యక్షుడిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు.

 గోల్ఫ్ 
'భారత హాకీ గోడ'గా చాలా కాలంగా ఉన్న దిలీప్ టిర్కీ 2020లో గోల్ఫ్‌లో ప్రొఫెషనల్‌గా మారారు. 2020 లో గోల్కొండ మాస్టర్స్‌తో రంగప్రవేశం చేశాడు. అతను అహ్మదాబాద్‌లోని క్వాలిఫైయింగ్ స్కూల్‌లో పాల్గొన్నాడు. తరువాత హైదరాబాద్‌లోని గోల్కొండ మాస్టర్స్, బెంగళూరులో జరిగిన ప్లేయర్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో పాల్గొన్నాడు.

 జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో 
2010లో దిలీప్ టిర్కీ ఒడిశా సినిమాతో తన నటనా రంగ ప్రవేశం చేశాడు. "కోటియా స్వప్న" అనే పేరుతో ఆయన ఓ ఒడియా సినిమాను నిర్మించాడు. 2018లో దిలీప్ టిర్కీపై జీవిత చరిత్ర చిత్రం ప్రకటించబడింది.   రాజకీయ నాయకుడిగా మారిన అనుభవ్ మొహంతి ఈ బయోపిక్‌లో దిలీప్ టిర్కీ పాత్రను పోషించాల్సి ఉంది.    2014లో లక్ష్మీబాయి నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫిజికల్ ఎడ్యుకేషన్ పండితుడు ఫిజికల్ ఎడ్యుకేషన్‌లో డాక్టర్ ఆఫ్ ఫిలాసఫీ డిగ్రీ కోసం "దిలీప్ టిర్కీ - ది వాల్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ ఇన్ ఫీల్డ్ హాకీ" అనే థీసిస్‌ను సమర్పించారు. 2019లో దిలీప్ టిర్కీ పేరును ఒడిశా పవర్ లిస్ట్: టాప్ 50 హై & మైటీలో జాబితాలో చేర్చారు. దిలీప్ టిర్కీ స్ఫూర్తితో భారత హాకీ జట్టు కెప్టెన్ అమిత్ రోహిదాస్ "మా గ్రామం హాకీని మార్పు ఇంజిన్‌గా పరిగణించేందుకు దిలీప్ టిర్కీ ప్రేరేపించాడు" అని వ్యాఖ్యానించాడు. 2005, 2006లో, దిలీప్ టిర్కీని క్లీన్ జ్విట్జర్లాండ్ క్లబ్ ప్రపంచంలోని అత్యంత పోటీతత్వ లీగ్‌లలో ఒకటైన డచ్ ఫీల్డ్ హాకీ లీగ్‌లో ఆడటానికి ఆహ్వానించింది. దిలీప్ టిర్కీ ప్రాంతీయ ఒడియా కేబుల్ నెట్‌వర్క్ "ఓర్టెల్ కమ్యూనికేషన్స్"కు బ్రాండ్ అంబాసిడర్‌గా దానికి ప్రచారం చేసాడు. రాష్ట్ర నిర్వహణలో ఉన్న చేనేత సహకార సంస్థ నిర్వహిస్తున్న దుకాణాల గొలుసుకు కూడా ఆయన బ్రాండ్ అంబాసిడర్‌గా ఉన్నాడు. ఒడిశా క్రికెట్ అసోసియేషన్ ప్రొఫెషనల్ ట్వంటీ-20 క్రికెట్ టోర్నమెంట్ అయిన ఒడిశా ప్రీమియర్ లీగ్ (OPL)లో, దిలీప్ టిర్కీ క్రికెట్ జట్టు భువనేశ్వర్ జాగ్వార్స్‌కు బ్రాండ్ అంబాసిడర్‌గా ఉన్నాడు. దిలీప్ టిర్కీ 2017 ఎడిషన్ హాకీ ఇండియా లీగ్‌లో ఛాంపియన్లుగా నిలిచిన ఫీల్డ్ హాకీ జట్టు కళింగ లాన్సర్స్‌కు చీఫ్ మెంటర్, టెక్నికల్ డైరెక్టర్, సలహాదారుగా ఉన్నాడు.

 పురస్కారాలు 

 పద్మశ్రీ, 2004 
 అర్జున్ అవార్డు, 2002 
 ఏకలవ్య అవార్డు, 1996 
 ONGC- హాకీ ఇయర్ బుక్ అవార్డు, 1998
 బిజు పట్నాయక్ స్పోర్ట్స్ పర్సన్ ఆఫ్ ది ఇయర్ అవార్డు, 2004
 రికో హాకీ స్టార్ ఆఫ్ ది ఇయర్, 2009
 2012 ఒడిశా అవార్డుల ప్రదర్శన
 జీ హిందుస్తాన్, 2022 ద్వారా 2వ ఉడాన్ ఎడిషన్‌లో క్రీడలలో (హాకీ) అత్యుత్తమ ప్రతిభకు అవార్డు 

 విజయాలు 

 పద్మశ్రీ అవార్డు పొందిన తొలి గిరిజనుడు
 భారతదేశం తరఫున అత్యధిక హాకీ అంతర్జాతీయ (412) మ్యాచ్‌లు ప్రపంచంలో రెండవ అత్యధిక హాకీ మ్యాచ్‌లు
 3 ఒలింపిక్ క్రీడలలో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఏకైక ఆదివాసీ (గిరిజన)
 1995: మద్రాసులో 7వ SAF క్రీడలు (ఛాంపియన్లు)
 1996: USA లోని అట్లాంటాలో జరిగిన ఒలింపిక్ క్రీడలు (8వ స్థానం)
 1997: జర్మనీతో జరిగిన అండర్-21 టెస్ట్ సిరీస్ (విజేతలు)
 1997: పోలాండ్‌లోని పోజ్నాన్‌లో జరిగిన అండర్-21 ఛాలెంజర్స్ కప్ టోర్నమెంట్ (విజేతలు)
 1997: ఇంగ్లాండ్‌లోని మిల్టన్ కీన్స్‌లో జూనియర్ ప్రపంచ కప్ (రన్నరప్)
 1998: బ్యాంకాక్‌లో జరిగిన ఆసియా క్రీడలు (బంగారు పతకం)
 1999: కౌలాలంపూర్‌లో జరిగిన ఆసియా కప్ (కాంస్య పతకం)
 2000: సిడ్నీలో జరిగిన ఒలింపిక్ క్రీడలు (7వ స్థానం)
 2000: కౌలాలంపూర్‌లో 10వ సుల్తాన్ అజ్లాన్ షా కప్ టోర్నమెంట్ (కాంస్య పతకం)
 2002: జర్మనీలోని కొలోన్‌లో జరిగిన ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీ (4వ స్థానం), కెప్టెన్‌గా
 2002: దక్షిణ కొరియాలోని బుసాన్‌లో జరిగిన ఆసియా క్రీడలు (రజత పతకం), కెప్టెన్‌గా
 2003: మలేషియాలోని కౌలాలంపూర్‌లో ఆసియా కప్ (ఛాంపియన్స్)
 2003: హైదరాబాద్‌లో జరిగిన ఆఫ్రో-ఆసియన్ గేమ్స్ (స్వర్ణ పతకం), కెప్టెన్‌గా
 2004: గ్రీస్‌లోని ఏథెన్స్‌లో జరిగిన ఒలింపిక్ క్రీడలు (7వ స్థానం), కెప్టెన్‌గా 
 2011: ఒడిషా లివింగ్ లెజెండ్ అవార్డు 

 మూలాలు 

వర్గం:ఒడిశా నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1977 జననాలు