దొడ్డ బసవన్న దేవాలయం

దొడ్డ బసవన్న గుడి (నంది దేవాలయం) దక్షిణ బెంగళూరులోని బసవన్నగుడి ప్రాంతంలో, బుల్ టెంపుల్ రోడ్డులో ఉంది. ఇది కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని అతిపెద్ద నగరమైన బెంగళూరులో భాగంగా ఉంటుంది. ఈ హిందూ దేవాలయం ‘‘బగుల్ రాక్’’ అనే ఉద్యానవనంలో ఉంది. ఇక్కడ ప్రస్తావించబడిన ఎద్దు ఒక పవిత్ర హిందూ అర్ధదేవత, దీనిని నంది అని పిలుస్తారు. నంది అనేది శివుని అత్యంత సన్నిహిత భక్తుడు, సేవకుడు. దొడ్డ బసవన గుడి ప్రపంచంలోనే నందికి అంకితమైన అతిపెద్ద దేవాలయాలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది. నందికి చెందిన రాతితో తయారైన ఏకశిలా విగ్రహంపై ఎప్పటికప్పుడు కొత్త పొరలుగా వెన్న (కన్నడలో బెన్నె) పూయబడుతుంది. ఈ దేవాలయం సమీపంలో ఏనుగు తల కలిగిన హిందూ దేవత గణేశుడు విగ్రహం కూడా ఉంది.

ప్రతి సంవత్సరం హిందూ క్యాలెండర్ ప్రకారం కార్తీక మాసంలో వచ్చే చివరి సోమవారం, మంగళవారం రోజుల్లో, ఈ దేవాలయ ప్రాంగణంలో వేరుశెనగల జాతర నిర్వహించబడుతుంది. ఈ జాతరలో వేరుశెనగలను దేవునికి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. ఈ ఉత్సవాన్ని స్థానిక భాషలో కడలేకాయి పరిషే అని పిలుస్తారు. ఈ సమయంలో వేరుశెనగ వ్యాపారులు, భక్తులు భారీ సంఖ్యలో ఈ ప్రదేశానికి చేరుకుంటారు. బసవన గుడి పర్యాటకులకు తరచూ సందర్శించే ప్రదేశంగా ఉంది. కర్ణాటక రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ సహా అనేక పర్యాటక సంస్థలు ఈ దేవాలయాన్ని తమ పర్యటనలలో చేర్చుకుంటాయి.

 నంది దేవాలయం 

నంది దేవాలయం హిందూ ధర్మంలో పవిత్ర ఎద్దైన బసవ (కన్నడలో) లేదా నంది ఆరాధనకు మాత్రమే అంకితమైనది. నంది అనేది శివుని వాహనం. సంస్కృతంలో “నంది” అనే పదానికి “ఆనందమయమైనవాడు” అనే అర్థం ఉంది. ఈ దేవాలయం 1537 సంవత్సరంలో కెంపె గౌడ చేత విజయనగర సామ్రాజ్యం కాలంలో, విజయనగర శిల్పశైలిలో నిర్మించబడింది. కెంపె గౌడే బెంగళూరు నగర స్థాపకుడిగా కూడా ప్రసిద్ధుడు. 

ఈ దేవాలయం పేరు, గర్భగృహం (గర్భగృహ)లోని ఒక పీఠంపై ఉంచబడిన భారీ గ్రానైట్ నంది ఏకశిల విగ్రహం పేరున వచ్చింది. ఆ విగ్రహం అనేక సంవత్సరాలుగా బొగ్గు, నూనె రాయడం వల్ల నల్లగా మారింది. ఈ దేవాలయం చిన్నదైన నిర్మాణంతో ఉంటుంది. ఇందులో గర్భగృహం మాత్రమే ఉండి, ముందు భాగంలో విజయనగర శైలిలో నిర్మించిన ఒక మండపం (పోర్చ్) ఉంటుంది. గర్భగృహం మీద ఉన్న ప్రస్తుత గోపురం (విమానము) 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో నిర్మించబడింది. ఈ విమానం మీద శైవ దేవతా రూపాలు, అలంకార మోటిఫ్ లు చెక్కబడి ఉన్నాయి.

ఈ దేవాలయంలో ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద నంది మూర్తిలలో ఒకటి ఉన్నట్లు చెబుతారు. ఆ నంది మూర్తి ఎత్తు సుమారు  కాగా, పొడవు సుమారు  ఉంటుంది.

 పురాణకథ 
కొన్ని వందల సంవత్సరాల క్రితం, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని బెంగళూరులో బసవనగుడి అనే ఒక చిన్న గ్రామం ఉండేది. బసవనగుడి, సమీప గ్రామాలైన సుంకెనహళ్లి, గవిపురం గుట్టహళ్లి, మావల్లి, దాసరహళ్లి ప్రాంతాలలోని రైతులు వేరుశెనగలను పండించేవారు. అయితే వారికి ఒక నిరంతర సమస్య ఎదురవుతుండేది. ప్రతి పౌర్ణమి రాత్రి ఒక ఎద్దు వేరుశెనగ పొలాల్లోకి దూసుకువచ్చి పంటలను నాశనం చేసేది, దీని వల్ల రైతులకు భారీ నష్టాలు కలిగేవి.

ఒక రాత్రి రైతులు ఆ ఎద్దును ఎదుర్కోవాలని నిర్ణయించారు. ఎద్దు కనిపించగానే వారు దానిని తరిమారు. అది వేగంగా ఒక కొండపైకి పరుగెత్తింది. కానీ కొండపైకి చేరుకున్నప్పుడు ఎద్దు కనబడకుండా పోయింది. అక్కడ వారు నంది (కన్నడలో బసవ అని కూడా పిలుస్తారు) విగ్రహాన్ని చూశారు. ఆశ్చర్యకరంగా, ఆ విగ్రహం పరిమాణంలో పెరుగుతుండటాన్ని వారు గమనించారు. అది మరింత పెరగకుండా ఉండేందుకు రైతులు ఆ విగ్రహం తలలో ఒక ఇనుప మేకును గుచ్చారు. 

ఈ సంఘటనను దైవ సంకేతంగా భావించిన రైతులు, తమ మొదటి పంటను నందికి అర్పించాలని ప్రతిజ్ఞ చేశారు. నంది బసవకు అంకితంగా వారు ఒక దేవాలయాన్ని నిర్మించారు. అదే నేడు బసవనగుడి లేదా బుల్ టెంపుల్‌గా ప్రసిద్ధి చెందింది. నంది విగ్రహం 15 అడుగుల ఎత్తు, 20 అడుగుల పొడవు కలిగి ఉంటుంది. రైతులు తమ మొదటి వేరుశెనగ పంటను సమర్పించే రోజును కడలేకాయి పరిషేగా జరుపుకుంటారు. ఈ రెండు రోజుల జాతర బసవనగుడి బుల్ టెంపుల్ సమీపంలో జరుగుతుంది. దూర గ్రామాల నుంచి రైతులు వచ్చి తమ తొలి పంటను నందికి అర్పిస్తారు. వేరుశెనగలతో పాటు, ఈ జాతరలో సంప్రదాయ బొమ్మలు, బొమ్మలాట సామగ్రి, గాజులు, ఆహార పదార్థాలు, ఇతర వస్తువులు విక్రయించబడతాయి. ఇది రైతులకు తమ ఉత్పత్తుల ద్వారా జీవనం సాగించే అవకాశాన్ని కల్పిస్తుంది.

 బగుల్ రాక్ ఉద్యానవనం 
బగుల్ రాక్ ఉద్యానవనం దొడ్డ గణేశ దేవాలయం వెనుకభాగంలో ఉండి, బుల్ టెంపుల్‌కు ఆనుకొని ఉంటుంది. సమీప నివాసితులను అప్రమత్తం చేయడానికి, ఒక భారీ రాతి మీద నుంచి బగుల్ వాయించడంతో ఈ ఉద్యానవనానికి ఆ పేరు వచ్చింది. 

ఈ ఉద్యానవనం చెట్లతో ఘనంగా కప్పబడి ఉంటుంది. చెట్లపై వేలాడుతూ ఉండే అనేక గబ్బిలాలను ఇక్కడ సాధారణంగా చూడవచ్చు, వినవచ్చు. ఈ ఉద్యానవనంలో కర్ణాటకకు చెందిన ప్రసిద్ధ వ్యక్తుల ఆకృతులతో అలంకరించబడిన ఒక నీటి తొట్టి కూడా ఉంది.

 ఇవి కూడా చూడండి 
 ఆరతి
 బగుల్ రాక్
 హిందూ దేవాలయాల జాబితా
 దొడ్డ బసవప్ప దేవాలయం
 విజయనగర శిల్పశైలి

 చిత్రాలు 

 మూలాలు 

 సూచనలు 



 బాహ్య లింకులు 

 కర్ణాటక రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ
 నంది దేవాలయ గోపురం ఫోటో

Category:17వ శతాబ్దపు హిందూ దేవాలయాలు
Category:బెంగళూరులోని హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:కర్ణాటక దర్శనీయస్థలాలు
వర్గం:కర్ణాటక పర్యాటక ప్రదేశాలు