పెనటరాన్ ఆలయం

పెనతరాన్ లేదా పనతరాన్  అనేది ఇండోనేసియాలోని తూర్పు జావా ప్రాంతంలో ఉన్న అతిపెద్ద హిందూ ఆలయ శిథిల సముదాయాలలో ఒకటి. ఇది పెనతరాన్ గ్రామంలో, బ్లిటార్ రీజెన్సీలో ఉంది. ఇది బ్లిటార్ పట్టణానికి సుమారు 12 కి.మీ. ఈశాన్యంలో, కెలుడ్ అగ్నిపర్వతం దిగువ నైరుతి వాలులపై  ఉంది. ఈ ఆలయం 12వ శతాబ్దం నుండి 15వ శతాబ్దం మధ్యలో నిర్మించబడినదిగా భావించబడుతుంది. ఈ ఆలయం మజాపాహిట్ రాజ్యంలో, ముఖ్యంగా రాజు హయం వురుక్ పాలనలో, ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది. రాజు హయం వురుక్ దీనిని తన అత్యంత ప్రియమైన పుణ్యక్షేత్రంగా భావించేవాడు. ఈ ఆలయం నగరకృతాగమ అనే గ్రంథంలో కూడా ప్రస్తావించబడింది.Stuart O. Robson (1995), Deśawarṇana (Nāgarakṛtāgama) by Mpu Prapañca, Leyden: KITLV Press, pp. 36, 68 and 80: Nagarakretagama 17,5; 61,2; 78,2. ISBN 978-90-6718-094-7

పెనతరాన్ ఆలయ సముదాయం నిర్మాణం 1197లో, కేదిరి కాలంలో ప్రారంభమైంది.Panggah Ardiyandhah (2024), Penataran, an Eminent Javanese Temple, website Smart History, The Centre for Public Art and History, , 16 October 2024, accessed 20 March 2025 ఆలయ సముదాయంలోని ప్రాంగణాల అమరిక బాలి ప్రాంతంలోని బాలినీస్ ఆలయం లో  ఉపయోగించే అమరికను పోలి ఉంటుంది. ఇందులో ఒకటి వెనుక మరొకటి ఉండేలా మూడు ప్రాంగణాలు ఉన్నాయి. అత్యంత పవిత్ర నిర్మాణాలు పర్వతానికి సమీపంగా ఉన్న చివరి ప్రాంగణంలో ఉన్నాయి. మొదటి ప్రాంగణంలో రెండు దీర్ఘచతురస్రాకార వేదికలు ఉన్నాయి. ఇవి మొదటగా చెక్క స్తంభాలపై ఆధారపడి ఉన్న తాటి ఆకుల పైకప్పులతో కప్పబడి ఉండేవి. ఇవి మతాచారాలు, వేడుకల నిర్వహణకు అనుకూల స్థలాన్ని అందించేవి. చిన్న వేదికపై పౌరాణిక పాముల శిల్ప అలంకరణలు విరివిగా ఉన్నాయి. వీటిని నాగలుగా పిలుస్తారు.

రెండవ ప్రాంగణ ప్రవేశద్వారానికి ఎడమవైపు ఒక అందమైన చిన్న రాతి ఆలయం ఉంది. దీని పరిసరాలలో 1323 సంవత్సరానికి సమానమైన తేదీతో కూడిన ఒక శాసన లింటెల్ లభించినందున దీనిని తేదీ ఆలయం  అని పిలుస్తారు. రెండవ ప్రాంగణంలోనే నాగులకు అంకితమైన నాగ ఆలయం ఉంది. ప్రధాన ఆలయం చివరి ప్రాంగణంలో ఉంది. ఇది రాముడు, కృష్ణుడుకు సంబంధించిన శిల్పరిలీఫ్‌లతో అలంకరించబడి ఉంది. ఈ ప్రదేశంలో మనకు కనిపిస్తున్నవి ప్రధానంగా రాతితో మిగిలిన అవశేషాలే అన్న విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. చెక్కతో నిర్మించిన లేదా ఇతర త్వరగా పాడయ్యే భవనాలు, వస్తువులు కాలక్రమంలో నశించిపోయాయి. అయితే బోరోబుదూర్, మధ్య జావాలోని ప్రంబనన్ సమీపంలోని శివ ఆలయ శిల్పరిలీఫ్‌లు ఇలాంటి నిర్మాణాలు అప్పట్లో ఉన్నాయని వెల్లడిస్తాయి.John Miksic (1996), Ancient History, Indonesian Heritage Series, volume 1, Singapore: Archipelago Press, p. 64. ISBN 981-3018-32-1

గమనార్హమైన విషయం ఏమిటంటే, ప్రధాన ఆలయం పైభాగంలో రాతి పైకప్పు నిర్మించడానికి ఉపయోగపడే రాళ్లు ఈ సముదాయంలో లభించలేదు. అందువలన కొంతమంది పరిశోధకులుThere are also scholars who believe that the roof of the main temple was made of stone, one of them being Ann R. Kinney, see: Ann R. Kinney (2003), Worshiping Siva and Buddha: The Temple Art of East Java, Honolulu: University of Hawai'i Press, pp. 184-185. ISBN 0-8248-2779-1 ప్రధాన ఆలయ శిలా నిర్మాణం పైభాగం చెక్క కట్టడాలతో కప్పబడి, తాటి తంతువులు లేదా పొయ్యి గడ్డి (తాటి ఆకుల మాదిరి)తో చేసిన కప్పు కలిగి ఉండేదని భావిస్తున్నారు. అది ప్రస్తుతం బాలి ప్రాంతంలో కనిపించే మెట్టు మెట్టు తగ్గే త్రిపుట పైకప్పు శైలికి సమానమైన పైకప్పుల సముదాయంగా ఉండి ఉండవచ్చని వారు సూచిస్తున్నారు.R. Soekmono (1990), 'Indonesian Architecture of the Classical Period: A Brief Survey', in: Jan Fontein, The Sculpture of Indonesia, Washington: National Gallery of Art, p. 82. ISBN 0-89468-141-9R. Soekmono, The Javanese Candi: Function and Meaning, Leyden: Brill, pp. 16, 104. ISBN 90-04-10215-9. బాలి దీవిలో, పెరియాన్ గ్రామ సమీపంలో పురా యెహ్ గంగా అనే ఒక సమానమైన ఆలయం ఉంది. ఇది 1334 నాటిది, అందువలన పనతరాన్ ప్రధాన ఆలయ కాలానికే చెందింది. దీనికి కూడా సమానమైన ఉపనిర్మాణం ఉంది, బాలి ప్రాంతంలోని అనేక పురాల మాదిరిగా ఇది మెట్టు మెట్టుగా ఉండే పైకప్పుతో కప్పబడి ఉంది.R. Soekmono, The Javanese Candi: Function and Meaning, Leyden: Brill, pp. 16, 104. ISBN 90-04-10215-9.BasaBaliWiki, https://dictionary.basabali.org/Place_Pura_Yeh_Gangga, accessed 29 March 2025 ఇలాంటి పైకప్పు యొక్క ప్రయోజనం ఏమిటంటే, భూకంపం తర్వాత దీన్ని సులభంగా మరమ్మతు చేయవచ్చు. జావా, బాలి రెండింటిలోనూ భూకంపాలు తరచుగా సంభవిస్తుంటాయి.Ann R. Kinney (2003), Worshiping Siva and Buddha: The Temple Art of East Java, Honolulu: University of Hawai'i Press, p. 184. ISBN 0-8248-2779-1R. Soekmono, The Javanese Candi: Function and Meaning, Leyden: Brill, pp. 16, 104. ISBN 90-04-10215-9.

ఇండోనేసియా పరిశోధకుడు ఆర్. సుక్మోనో ప్రకారం, కేంద్ర గర్భగుడి ఖాళీగా ఉండేది. ఇందులో ఎటువంటి దేవత విగ్రహం ఉండేది కాదు.R. Soekmono, The Javanese Candi: Function and Meaning, Leyden: Brill, p. 104. ISBN 90-04-10215-9. అంటే, ఈ ఆలయం రాతి పైకప్పు కలిగిన సాంప్రదాయ ఆలయ నమూనా నుండి, రాతితో కాకుండా నిర్మించిన పైకప్పు కలిగిన బాలి ప్రాంతంలో ప్రస్తుతం సాధారణంగా కనిపించే ఆలయ శైలికి మారిన దశను సూచించే ఆలయాలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది. ప్రధాన ఆలయం శివుడు (శివ)కు అంకితం చేయబడింది. ఇది వివిధ అవతారాలలో ఉన్న హిందూ దేవుడు విష్ణువు జీవకథలను చూపించే రిలీఫ్‌లలో ఇండోనేసియాలో అతిపెద్ద సేకరణలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇందులో జావా రూపంలో ఉన్న రామాయణం మహాకావ్యంలోని రామకథ, అలాగే త్రిగుణుని కృష్ణాయణ అనే కావ్యంలో వర్ణించబడిన కృష్ణకథ కూడా ఉంది.Jan Fontein (1973), The Abduction of Sitā: Notes on a Stone Relief from Eastern Java, Boston Museum Bulletin, Vol. 71, No. 363 (1973), pp. 21-35 ఈ విధంగా కాండీ పనతరాన్, మధ్య జావాలోని ప్రంబనన్ సమీపంలోని శివ ఆలయం సంప్రదాయాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఆ ఆలయంలో కూడా రామాయణ కథను ప్రదర్శించే అద్భుతమైన శిల్పరిలీఫ్‌లు ఉన్నాయి.Willem Frederik Stutterheim (1987), Rãma-Legends and Rãma-Reliefs in Indonesia, New Delhi: Indira Gandhi National Centre for Arts, volume 1, pp. 109-111 and 161-172.
ప్రపంచ వారసత్వ స్థితి
ఈ ప్రదేశాన్ని 1995 అక్టోబర్ 19న సాంస్కృతిక విభాగంలో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వం తాత్కాలిక జాబితాలో చేర్చారు. ఈ ఆలయాన్ని నగరకృతాగమ గ్రంథంలో పలహ్ ఆలయంగా గుర్తించారు. తూర్పు జావా ప్రాంతంలో రాజు హయం వురుక్ చేసిన రాజ పర్యటన సమయంలో ఆయన ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించినట్టు నమోదు చేయబడింది. ఈ ప్రదేశం ప్రపంచానికి “అసాధారణ విశ్వవ్యాప్త విలువ” కలిగిన ప్రదేశంగా భావిస్తూ ప్రపంచ వారసత్వం జాబితాలో చేర్చే ఆలోచనలో ఉంది. అయితే, 2015లో ఈ ప్రదేశాన్ని మరో 11 ప్రదేశాలతో పాటు తాత్కాలిక జాబితా నుండి తొలగించారు.

చిత్రమాలిక

ఇవి కూడా చూడండి
 అంగ్కోర్ వాట్
 బాలి
 ఇండోనేసియాలో హిందూమతం

మూలాలు

Category:మజాపాహిట్
Category:ఇండోనేసియాలో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
Category:బ్లిటార్
Category:తూర్పు జావాలో భవనాలు, నిర్మాణాలు
Category:12వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు
Category:తూర్పు జావాలో ఇండోనేసియా సాంస్కృతిక ఆస్తులు
Category:తూర్పు జావాలో పర్యాటక ఆకర్షణలు
వర్గం:ఇండోనేషియా లోని హిందూ దేవాలయాలు