చౌరాసి ఖంబా మసీదు

కమన్ మసీదు అని కూడా పిలువబడే చౌరాసి ఖంబా మసీదు, భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని కమన్ లో ఉన్న ఒక సున్నీ మసీదు. ఈ మసీదును 13వ శతాబ్దంలో పూర్వపు హిందూ దేవాలయం భావించిన ప్రదేశంలో నిర్మించారు.

 సారాంశం 
మధుర సరిహద్దు దగ్గర ఈ మసీదు హిందూ దేవాలయాలు మరియు ఇతర చారిత్రక కట్టడాల పక్కన నిలబడటం ద్వారా సమకాలీనతకు ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. ఈ మసీదు పర్యాటకులను, చరిత్ర ప్రియులను ఆకర్షిస్తుంది.  భారతదేశ సాంస్కృతికంగా వైవిధ్యభరితమైన వారసత్వానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే ఘురిద్ సామ్రాజ్య నిర్మాణాన్ని హైలైట్ చేస్తుంది..

 చరిత్ర 
చౌరాసి ఖంబా మసీదు ఉత్తర భారతదేశంలోని తొలి రాజ మసీదులలో ఒకటి. మహమ్మద్ ఘోరీ ఈ ప్రాంతాన్ని జయించిన తర్వాత, క్రీ.శ. 1190,  1210 మధ్య దీనిని నిర్మించారు. ఈ మసీదును పాత హిందూ దేవాలయాల శిథిలాలపై నిర్మించారని నమ్ముతారు. ఈ ప్రాంతంలో ముస్లిం పాలనను బలోపేతం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించిన బహా అల్-దిన్ తుఘ్రుల్ ఈ మసీదు నిర్మాణానికి మద్దతు ఇచ్చారు. మొఘల్ కాలంలో లేదా బహుశా బ్రిటిష్ వారిచే ఈ భవనంలోని కొన్ని భాగాలు తరువాత మార్చబడ్డాయి, దీనివల్ల వాలుగా ఉండే పైకప్పు, పైభాగంలో ఉన్న చిన్న పారాపెట్‌తో సహా దీనికి మరింత సున్నితమైన, మొఘల్ శైలి రూపాన్ని సంతరించుకుంది..

ఈ మసీదు తన 84 చెక్కిన స్తంభాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది, అందుకే దీనిని 'చౌరాసి ఖంబా' అని పిలుస్తారు, అంటే "84 స్తంభాలు". కామన్ పట్టణంలో 84 చెరువులు, 84 దేవాలయాలు,  84 నీటి చెరువులు కూడా ఉన్నందున, 84 అనే సంఖ్యకు అక్కడ ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. ఈ స్తంభాలు చక్కని గ్రిడ్ ఆకారంలో అమర్చబడి, మసీదు లోపల ఒక అందమైన హాలును ఏర్పరుస్తాయి.. ఈ భవనం తన తోరణాలు, గోపురాలు,  శిల్పాలతో ఘురిద్ నిర్మాణ శైలిని ప్రదర్శిస్తుంది. నేడు ఇది ఒక ముఖ్యమైన మత, సాంస్కృతిక  స్మారక చిహ్నంగా నిలుస్తుంది.

 వాస్తుశిల్పం 
ఈ మసీదు రెండు అంతస్తులు కలిగి ఉంది — ఒకటి భూమి అంతస్తు, మరొకటి పై అంతస్తు. ఇది హైపో స్టైల్ నిర్మాణ విధానంలో నిర్మించబడింది, అంటే పైకప్పును 84 స్తంభాలు మద్దతుగా నిలబెడతాయి. ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం దగ్గర ఒక లోబీ (ప్రవేశ మండపం) ఉంది. అక్కడి నుంచి మెట్లు పై అంతస్తుకు తీసుకెళ్తాయి. ఈ లోబీ నుండి ఆకాశం కనిపించే ప్రాంగణం (సహన్) లోకి వెళ్తారు. ఈ ప్రాంగణం చుట్టూ స్తంభాల వరండాలు ఉన్నాయి. లోబీకి ఎదురుగా ఖిబ్లా గోడ ఉంది. అందులో గుంబజం ఉన్న మిహ్రాబ్ ఉంటుంది.  పై అంతస్తులో మసీదు కోసం మింబర్ (ప్రసంగ వేదిక), రాజ కుటుంబానికి ప్రత్యేక గ్యాలరీ ఉన్నాయి. ఆ రాజ గ్యాలరీకి ప్రత్యేక మెట్లు ఉంటాయి. మసీదు లోని స్తంభాల వరుసలు పడమర వైపు, దక్షిణ వైపు,  ఉత్తర గోడలో ఒక భాగం వద్ద మందమైన రాయి గోడలతో చుట్టుముట్టబడ్డాయి. ఇవి రాజ గ్యాలరీ,  ప్రార్థనా మందిరంను కప్పివేస్తాయి..
ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం బయటకు పొడుచుకు వచ్చి, ఒక ప్రవేశ లాబీని ఏర్పరుస్తుంది. ఈ ప్రవేశం ద్వారం తూర్పు ముఖభాగం యొక్క ఆకృతిని అనుసరిస్తుంది, దీనివల్ల ఇది పిష్టాఖ్ ప్రవేశ ద్వారంలా ఉండదు. ప్రవేశ లాబీ యొక్క పై భాగం,  పైకప్పును మసీదుకు తర్వాత కాలంలో జోడించారు. వీటిని రెండు నిస్సారమైన కేంద్రిత తోరణాల రూపంలో రూపొందించారు (కొంతమంది చరిత్రకారులు వీటిని 16వ శతాబ్దం చివరి లేదా 17వ శతాబ్దానికి చెందినవిగా పేర్కొన్నారు), ఇది మొఘల్ సామ్రాజ్యం యొక్క ఒక నిర్మాణ లక్షణంగా పరిగణించబడుతుంది.
ఎడమ|thumb|ప్రవేశం
మసీదు ప్రవేశ ద్వారం ప్రవేశ లాబీకి ఎదురుగా ఉంది,  ప్రవేశ ద్వారం చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతం రాతి పనితో అలంకరించబడింది. ఆ రాతి పనిపై బహా అల్-దిన్ పేరు చెక్కబడి ఉంది. చిన్న దేవాలయాల రూపంలో చెక్కబడిన రెండు పునర్వినియోగించబడిన ఏకశిలా పలకలు మసీదు ద్వారానికి అలంకారంగా ఉన్నాయి.
మసీదు యొక్క దక్షిణ గోడల లోపలి వైపున మూడు దీర్ఘచతురస్రాకారపు గూళ్లు ఉన్నాయి. తూర్పు,  ఉత్తర వైపులా అసాధారణమైన డిజైన్లు ఉన్నాయి, ఎందుకంటే అవి ఒకే ఎత్తైన వేదికపై ఉండటం వల్ల దక్షిణ వైపుతో పోలిస్తే అధిక స్థాయిలో ఉన్నాయి. గోడల పైభాగాలను అంచు రాళ్లు అలంకరిస్తాయి,  పారాపెట్‌ను రాతి పలకలతో కప్పి, చెక్కబడిన బురుజులను కలిగి ఉన్నాయి.. .
చౌరాసి ఖంబా మసీదులో ఉన్న స్తంభాలు పాత హిందూ ఆలయాల నుండి తీసుకొని ఇక్కడ ఉపయోగించారు. అందుకే వాటిపై హిందూ సంస్కృతికి సంబంధించిన చెక్కిన మనుషుల ఆకృతులు, అలంకరణలు కనిపిస్తాయి. ఇస్లాం సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా ఉండేందుకు, ఆ మనుషుల రూపాలను  చెడగొట్టడం జరిగింది. ఆ తర్వాత ఈ స్తంభాలను మసీదులో ఆధారంగా ఉపయోగించారు. ఈ స్తంభాలను కామన్ (Kaman) మసీదులో పెట్టేటప్పుడు, అవి ముందుగా ఉన్న విధంగా కాకుండా తలకిందులు చేసి అమర్చారు. మొదట అవి పైభాగంలో ఉన్న చెక్కిన ఆకృతులు, ఇప్పుడు స్తంభాల అడుగుభాగంలోకి వచ్చాయి. ఈ స్తంభాల కింద భాగంలో ఏనుగులు వంటి జంతువుల ఆకృతులు కూడా చెక్కబడి ఉన్నాయి. .

 మిహ్రాబ్స్ 

 ప్రధాన మిహ్రాబ్

ప్రధాన మిహ్రాబ్ ఖిబ్లా గోడ మధ్యలో ఉంటుంది. మిహ్రాబ్ చుట్టూ ఖురాన్ లోని సూరత్ అల్-ఫత్ నుంచి వచ్చిన శ్లోకాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. ఈ సూరత్ విజయం గురించి చెబుతుంది. మసీదు విజయానంతరం నిర్మించబడినందువల్ల ఈ శ్లోకాలు ఆ విజయాన్ని సూచిస్తాయి.

మిహ్రాబ్‌లో రెండు వంకరల తోరణం (డబుల్ ఆర్చ్) ఉంది. ఇది ఒకప్పుడు పూల కుండ ఆకారంలో ఉన్న స్తంభాలపై నిలబడి ఉండేది, కానీ ఇప్పుడు ఆ స్తంభాలు లేవు. ఆ తోరణం పై భాగంలో షహాదా (ఇస్లాం విశ్వాస వాక్యం) చెక్కబడి ఉంది.

మిహ్రాబ్ రాళ్లు తోరణం ఆకారంలో, పక్కన చిన్న స్తంభాల్లా చెక్కబడి, పై అంచుల్లో చిన్న రంధ్రాల అలంకరణతో రూపొందించారు. ఇవన్నీ ప్రత్యేకంగా ఈ మిహ్రాబ్ కోసం తయారు చేయబడినవే. అందువల్ల ఇది ప్రార్థనా మందిరంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన మరియు ఆకర్షణీయమైన భాగం..

 మెజ్జనైన్ మిహ్రాబ్

మసీదు యొక్క పై అంతస్తులో ఒక చిన్న అదనపు మిహ్రాబ్ ఉంది.

ఖిబ్లా గోడపై ఒక్క మిహ్రాబ్ మాత్రమే ఉండే విధానం పశ్చిమ ఖురాసాన్,  ఇరాన్ ప్రాంతాల్లో సాధారణంగా ఉండేది. దీనిని మధ్య ఆసియాలోని పాత మసీదుల అవశేషాలు చూపిస్తున్నాయి. ఆ కాలంలో, ఉత్తర భారతదేశంలోని ఒక్క మిహ్రాబ్ ఉన్న మసీదులు స్పష్టంగా పర్షియన్ (ఇరాన్) నిర్మాణ శైలికి సంబంధించినవిగా కనిపిస్తాయి.

 గ్యాలరీ 

 ఇవి కూడా చూడండి 

 భారతదేశంలో ఇస్లాం
 భారతదేశంలోని మసీదుల జాబితా

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మస్జిద్‌లు
వర్గం:రాజస్థాన్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
Category:భారతదేశంలో 13వ శతాబ్దపు మతపరమైన భవనాలు మరియు నిర్మాణాలు
Category:ఘూరీద్ వంశం
Category:ఇండో-ఇస్లామిక్ మసీదులు
Category:భారతదేశంలోని గుమ్మట్లతో కూడిన మసీదు భవనాలు
Category:రాజస్థాన్‌లోని మసీదులు
Category:ముగల్ మసీదులు
Category:భారతదేశంలోని సున్నీ మసీదులు
Category:వికీపీడియా విద్యార్థి కార్యక్రమం
Category:హిందూ ఆలయాల నుండి మార్పు చేసిన మసీదులు
Category:భారతదేశంలోని మాజీ హిందూ ఆలయాలు
Category:13వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు
Category:రాజస్థాన్‌లోని హిందూ ఆలయాలు