కలంబూర్ శివరామమూర్తి

విచిత్రచిత్త కలంబూర్ శివరామమూర్తి (FRAS)  
(1909 – 1983) భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ మ్యూజియాలజిస్ట్, కళా చరిత్రకారుడు మరియు శాసన విజ్ఞానవేత్త.  
మద్రాస్ మ్యూజియం (ప్రస్తుత ప్రభుత్వ మ్యూజియం, చెన్నై)లో క్యూరేటర్గా చేసిన సేవల వల్ల ఆయన విశేషంగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

ఆయన సంపూర్ణ జీవితం భారతీయ కళ యొక్క వివిధ కోణాల అధ్యయనం, విశ్లేషణ మరియు ప్రచారానికే అంకితం చేశారు. భారతీయ కళపై అనేక పరిశోధనా గ్రంథాలు, మార్గదర్శక పుస్తకాలు రచించడమే కాకుండా, దక్షిణ భారత శాసనాలపై అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన పరిశోధన చేశారు.

 వృత్తి జీవితం 
అత్యంత ప్రతిభావంతమైన విద్యాభ్యాసం అనంతరం శివరామమూర్తి మద్రాస్ మ్యూజియంలో పురావస్తు విభాగ క్యూరేటర్‌గా తన వృత్తి ప్రారంభించారు.  
తరువాత భారత పురావస్తు శాఖలో చేరి, కోల్‌కతాలోని ఇండియన్ మ్యూజియంలో పురావస్తు విభాగ సూపరింటెండెంట్‌గా పనిచేశారు.

అనంతరం ఆయన జాతీయ మ్యూజియం, భారత్లో కీపర్‌గా నియమితులై, అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా, చివరకు డైరెక్టర్‌గా ఎదిగారు.  
అంతర్జాతీయ మ్యూజియంల మండలి (ICOM) కార్యవర్గ సభ్యుడిగా, భారత జాతీయ కమిటీ చైర్మన్‌గా కూడా సేవలందించారు.

1938లో ప్రముఖ పురావస్తు శాస్త్రవేత్త Frederic Henry Gravelyతో కలిసి మ్యూజియంలోని పురావస్తు మరియు పరిశ్రమ కళా సంపదను వ్యవస్థీకరించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.  
ఆయన రచించిన L'Art en Inde గ్రంథం దాదాభాయ్ నౌరోజీ అవార్డు పొందింది. ఈ పుస్తకం ఫ్రెంచ్, ఇంగ్లీష్, జర్మన్, స్పానిష్, ఇటాలియన్ భాషల్లోకి అనువదించబడింది.

 నాటరాజాపై పరిశోధన 
శివరామమూర్తి నాటరాజ స్వరూపంపై రెండు సంవత్సరాల పాటు చేసిన పరిశోధన ఫలితమే  
నాటరాజా – కళ, ఆలోచన మరియు సాహిత్యంలో అనే మహత్తర గ్రంథం (1974).  
ఈ గ్రంథాన్ని ఆయన తల్లిదండ్రులకు అంకితం చేశారు.

ఈ పుస్తకం నాటరాజాన్ని సృష్టి–స్థితి–లయలకు ప్రతీకగా విశ్లేషిస్తుంది.  
వేదాలు, శిల్పశాస్త్రాలు, నాట్యశాస్త్రం, శిల్పకళ, చిత్రకళ, సాహిత్యం అన్నింటిలో నాటరాజ భావనను సమగ్రంగా వివరిస్తుంది.  
ఈ గ్రంథానికి ముందుమాట రాసిన ఇందిరా గాంధీ దీన్ని “భారతీయ పాండిత్యానికి స్మారక చిహ్నం”గా పేర్కొన్నారు.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
శివరామమూర్తి ప్రసిద్ధ సంస్కృత పండితుడు కలంబూర్ సుందర శాస్త్రి కుమారుడు.  
ఆయన అప్పయ్య దీక్షితులు వంశ పరంపరకు చెందినవారు.  
సంస్కృతం, కళ, శిల్పం, చిత్రకళలపై ఆయనకు అపారమైన ఆసక్తి ఉండేది.  
ఆయన దంపతులకు ఇద్దరు కుమారులు – సుందరరామమూర్తి, కృష్ణమూర్తి.

 మరణం 
1983లో నాటరాజ విగ్రహంలోని విశిష్ట లక్షణాలపై ఉపన్యాసం ఇస్తున్న సమయంలో గుండెపోటుతో ఆయన మరణించారు.

 గౌరవాలు 
 పద్మశ్రీ – 1968  
 పద్మభూషణ్ – 1975  
 జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఫెలో (ప్రథమ ఫెలో)
 రాయల్ ఆసియాటిక్ సొసైటీ గౌరవ ఫెలో
 విచిత్రచిత్త బిరుదు – కాంచీ కామకోటి పీఠం శంకరాచార్యులచే ప్రదానం  

 రచనలు 
 మహాబలిపురం (1952)
 ప్రాచీన తూర్పు చాళుక్య శిల్పకళ (1962)
 భారతీయ శాసనాలు మరియు దక్షిణ భారత లిపులు (1966)
 నాటరాజా – కళ, ఆలోచన మరియు సాహిత్యంలో (1974)
 లార్త్ ఆన్ ఇండే (1974)
 విష్ణుధర్మోత్తరంలోని చిత్రసూత్రం (1978)
 భారతీయ శిల్పకళ – కాలిదాస ప్రభావం
 దక్షిణ భారత దేవాలయ శిల్పకళ
 భారతీయ నాణేల శాస్త్రం
 భారతీయ చిత్రకళ
 జైన కళా వైభవం
 హరప్పా కళ
 చోళ దేవాలయాలు – తంజావూరు, గంగైకొండ చోళపురం, దారాసురం

 సూచనలు 

Category:1909 జననాలు
Category:1983 మరణాలు
Category:భారతీయ కళా చరిత్రకారులు
Category:భారతీయ పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు
Category:భారతీయ మ్యూజియాలజిస్టులు
Category:సంస్కృత పండితులు
Category:నాణేల శాస్త్రవేత్తలు
Category:జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఫెలోలు
Category:పద్మభూషణ్ అవార్డు గ్రహీతలు
Category:20వ శతాబ్దపు భారతీయ చరిత్రకారులు