ముంబా దేవి ఆలయం

ముంబా దేవి ఆలయం భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర,  ముంబై లో ఉన్న  హిందూ దేవాలయం, ఇది పార్వతి (తల్లి దేవత) యొక్క స్థానిక అవతారమైన ముంబా దేవతకు అంకితం చేయబడింది. ముంబా దేవి ముంబై నగరానికి దేవత. ముంబై అనే పేరు ముంబా దేవి నుండి వచ్చింది.

ఆ కాలువ, కోట ఇప్పుడు శిథిలావస్థకు చేరుకుని, నగర గతాన్ని గుర్తుచేసే పాడుబడిన అవశేషాలుగా మిగిలాయి. మరోవైపు, ఆ దేవాలయం మాత్రం ఇప్పటికీ క్రియాశీలంగా ఉంది..

ముంబా దేవి, బొంబాయిలోని ఏడు ద్వీపాల వాస్తవ నివాసులైన మరాఠీ మాట్లాడే కోలి ప్రజల ఆరాధ్య దేవత. ఆలయంలో ఆమె నల్లరాతి శిల్పంగా కొలువై ఉంది. ముంబా అనే పేరుకు ఒక ప్రసిద్ధ వ్యుత్పత్తి "మహా అంబ" లేదా "మహాతల్లి", ఇది భారతదేశంలోని హిందూ మాతృదేవత (దేవి)కి ఉన్న అనేక ప్రసిద్ధ పేర్లలో ఒకటి.  దక్షిణ ముంబైలోని భూలేశ్వర్ ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ ఆలయం, ఉక్కు, వస్త్ర మార్కెట్ల నడిబొడ్డున ఉంది. ఇది హిందువులకు ఒక పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రం, ఆరాధనా స్థలం, అందువల్ల ప్రతిరోజూ వందలాది మంది దీనిని సందర్శిస్తారు. ముంబైకి వచ్చే సందర్శకులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి తమ గౌరవాన్ని తెలియజేయడం సర్వసాధారణం,, ఇది ముంబైలోని పర్యాటక ఆకర్షణలలో ఒకటి.

 చరిత్ర 
ఈ ఆలయాన్ని అంబా దేవి గౌరవార్థం నిర్మించారు. ముంబా దేవి ఆలయం ఆరు శతాబ్దాల నాటిది. మొదటి ముంబాదేవి ఆలయం బోరి బందర్ వద్ద ఉండేది, ఇది 1739, 1770 మధ్య నాశనం చేయబడిందని నమ్ముతారు. విధ్వంసం తరువాత అదే ప్రదేశంలో భులేశ్వర్ వద్ద కొత్త ఆలయాన్ని నిర్మించారు. ఈ దేవత భూమాతకు ప్రతీకగా ఉంది, ఇప్పటికీ ఉత్తర ఇండో-గంగా మైదానం, దక్షిణ భారతదేశంలోని హిందూ జనాభా దీనిని పూజిస్తారు. గతంలో కోలి మత్స్యకారులు విక్టోరియా టెర్మినస్ స్టేషన్ ఉన్న ప్రదేశంలో నిర్మించిన అసలు ఆలయాన్ని 1737లో కూల్చివేసి, దాని స్థానంలో ఫాన్సీ తలావో వద్ద కొత్త ఆలయాన్ని నిర్మించారు. ఆధునిక మందిరంలో వెండి కిరీటం, ముక్కు పుడక, బంగారు గొలుసు, దుస్తులు ధరించిన ముంబా దేవి చిత్రం ఉంది. ఎడమ వైపున నెమలి మీద కూర్చున్న అన్నపూర్ణా మాత రాతి విగ్రహం ఉంది. ఈ మందిరం ముందు దేవత యొక్క వాహకమైన పులి ఉంది.

నగరం యొక్క ప్రస్తుత పేరు ముంబా దేవి నుండి వచ్చింది. ఈ ఆలయం ఆకట్టుకోదు కానీ ఇది నగరం యొక్క పోషక దేవత ముంబా దేవికి అంకితం చేయబడినందున ఇది ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి. ఈ నగరం యొక్క అంతర్జాతీయ పేరు బొంబాయి. ఇది 17వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ వారు నగరాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు ఉపయోగించిన పోర్చుగీస్ పేరు యొక్క ఆంగ్ల రూపం. ఈ నగరాన్ని బోమ్ బహియా అని పిలిచేవారు, దీని అర్థం 'మంచి సముద్రం'.

 పురాణం 
ఈ ఆలయం పార్వతీ దేవికి, ఆమె మత్స్యకారిణి రూపంలో అంకితం చేయబడింది. మహాకాళి రూపాన్ని ధరించడానికి, పార్వతీ దేవికి పట్టుదల, ఏకాగ్రత అవసరమయ్యాయి. ఆ సమయంలో, పార్వతీ దేవి భర్త అయిన శివుడు, ఆమె మత్స్యకారిణి రూపంలో పునర్జన్మ ఎత్తాలని సూచించాడు. ఎందుకంటే, చేపలు పట్టడం నేర్చుకునేటప్పుడు ఒక జాలరి పట్టుదల, ఏకాగ్రత అనే ఈ రెండు లక్షణాలను పొందుతాడు. అప్పుడు పార్వతీ దేవి ఒక మత్స్యకారిణిగా అవతరించి, జాలర్ల నివాస స్థలంలో (ప్రస్తుత ముంబై) ఆశ్రమం ఏర్పాటు చేసుకుంది. పార్వతీ దేవి తన బాల్యంలో మత్స్య అని పిలువబడింది, తరువాత ఆమె మత్స్యకారిణి రూపంలో ముంబగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ముంబ తనను తాను పట్టుదల, ఏకాగ్రత నేర్చుకోవడానికి అంకితం చేసుకుంది, ఎందుకంటే జాలర్లు చేపలు పట్టే తమ వృత్తిలో ఏకాగ్రత, పట్టుదలతో నిమగ్నమై ఉండేవారు. ముంబ పట్టుదల, ఏకాగ్రత పద్ధతులను నేర్చుకున్నప్పుడు, ఆమె వచ్చిన తన నివాసానికి తిరిగి వెళ్ళే సమయం వచ్చింది. శివుడు ఒక జాలరి రూపంలో వచ్చి, ఆమె నిజంగా ఎవరో తెలుసుకుని ముంబను వివాహం చేసుకున్నాడు. తరువాత జాలర్లు ఆమెను శాశ్వతంగా అక్కడే ఉండమని కోరారు, దాంతో ఆమె గ్రామ దేవతగా మారింది. అక్కడ నివసించే ప్రజలు ఆమెను "ఆయ్" (మరాఠీలో 'తల్లి' అని అర్థం) అని పిలవడంతో, ఆమె ముంబ ఆయ్ అని ప్రసిద్ధి చెందింది., ముంబైకి ఆ పేరు ఆమె నుండే వచ్చింది.
 చూడాల్సిన ప్రదేశాలు 
జావేరి బజార్ ఉత్తర కొన నుండి కుడివైపున ముంబా దేవి రోడ్డు ఉంది. అది హిందూ మతానికి సంబంధించిన రకరకాల వస్తువులను అమ్మే దుకాణాలతో నిండిన ఒక ఇరుకైన వీధి – రాగి కడియాలు, ఉంగరాలు, రుద్రాక్ష మాలలు, ఇత్తడి లింగాలు, దేవతా చిత్రాలు, అగరబత్తులు, కుంకుమపువ్వు మొదలైనవి అక్కడ లభిస్తాయి. కాషాయ వస్త్రాలు ధరించిన సాధువులు నుదుటిపై భస్మం, కుంకుమ పూసుకుని ఆ వీధిలో తిరుగుతూ ఉంటారు.

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 


వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మహారాష్ట్ర పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:ముంబై దేవాలయాలు
వర్గం:దుర్గా దేవాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు