జగన్నాథ ఆలయం, దిఘా

దీఘా జగన్నాథ ఆలయం (ఆధికారికంగా దీఘా జగన్నాథ ధామ్) 
అనేది భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం, పూర్బ మెదినీపూర్ జిల్లాలోని తీర పట్టణం దీఘాలో ఉన్న ఒక హిందూ దేవాలయం. ఇది జగన్నాథుడుకు అంకితమైన ఆలయం. ఈ దేవాలయంలో విష్ణువు యొక్క ఒక రూపమైన జగన్నాథుడిని, ఆయన సోదరులు బలరాముడు, సుభద్రతో కలిసి ప్రతిష్ఠించారు. ఈ ఆలయం ప్రాణ ప్రతిష్ఠ (అభిషేక/ప్రతిష్ఠా) వేడుక అనంతరం 30 ఏప్రిల్ 2025న ప్రారంభించబడింది.

ఈ దేవాలయం హిందూమతంలోని వైష్ణవ సంప్రదాయానికి పవిత్రంగా భావించబడుతుంది. ఇది ఒడిశా రాష్ట్రంలోని ప్రసిద్ధ పూరి జగన్నాథ ఆలయం ప్రతిరూపంగా నిర్మించబడింది. ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను 2018లో ప్రకటించారు. నిర్మాణ పనులు 2022లో ప్రారంభమయ్యాయి. ఆలయం అధికారికంగా 30 ఏప్రిల్ 2025న ప్రారంభించబడింది.

 చరిత్ర 
 ప్రణాళిక, నిర్మాణం 
పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ 20 డిసెంబర్ 2018న దీఘాలో జగన్నాథ ఆలయ నిర్మాణాన్ని ప్రకటించారు. ఈ ప్రాజెక్ట్ ఉద్దేశ్యం భక్తులను, పర్యాటకులను ఆకర్షించే ఒక విశాలమైన ఆలయ సముదాయాన్ని నిర్మించడం. ఇది పూరిలో ఉన్న జగన్నాథ ఆలయం తరహాలో రూపొందించబడింది. ఆలయానికి సంబంధించిన సమగ్ర ప్రాజెక్ట్ నివేదిక (DPR) ఆగస్టు 2019 నాటికి పూర్తయ్యింది. ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ 20 ఆగస్టు 2019న ఈ ఆలయ నిర్మాణం రెండు సంవత్సరాలలో పూర్తవుతుందని ప్రకటించారు.{{cite web |title=Mamata Banerjee: Digha will be turned into religious tourism destination |url=https://indianexpress.com/article/india/mamata-banerjee-digha-will-be-turned-

పాత జగన్నాథ ఆలయం ఉన్న సముద్రతీర ప్రాంతంలోనే కొత్త ఆలయాన్ని నిర్మించాలనే చర్చ మొదట జరిగింది. అయితే పర్యావరణ పరిమితుల కారణంగా అక్కడ ఆలయ నిర్మాణం సాధ్యం కాలేదు. తరువాత దీఘా_రైల్వే_స్టేషన్ సమీపంలో ఆలయ నిర్మాణానికి భూమిని ఎంపిక చేశారు. దీఘా–శంకర్‌పూర్ అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ ఆలయానికి 20 ఎకరాల భూమిని అందజేసింది.

ఆలయ నిర్మాణ బాధ్యతను పశ్చిమ_బెంగాల్_హౌసింగ్_ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్_డెవలప్‌మెంట్_కార్పొరేషన్ (HIDCO)కు అప్పగించారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ উদ্যোগంగా, రాష్ట్ర మంత్రి అఖిల్_గిరి 2022 మేలో శుభ అక్షయ తృతీయ తిథి రోజున జగన్నాథ ఆలయ నిర్మాణ పనులను ప్రారంభించారు.<ref name="anandabazar1"> నిర్మాణ వ్యయంగా 2 బిలియన్ కేటాయించారు. మమతా బెనర్జీ 4 ఏప్రిల్ 2023న నిర్మాణంలో ఉన్న ఆలయాన్ని సందర్శించారు.

ఆమె ఇలా అన్నారు,

 ప్రాణ ప్రతిష్ఠ, ప్రారంభోత్సవం 
ఈ ఆలయం 30 ఏప్రిల్ 2025న ప్రారంభించబడింది, అయితే ప్రారంభానికి ముందస్తు కార్యక్రమంగా 24 ఏప్రిల్ నుంచే యజ్ఞం ప్రారంభమైంది. ముందుగా, కొత్తగా నిర్మించిన నిర్మాణాన్ని ప్రతికూల శక్తుల నుండి విముక్తి చేయాలనే ఉద్దేశంతో వాస్తు పురుషకు యజ్ఞం నిర్వహించారు. 29 ఏప్రిల్ నాటికి "మహా యజ్ఞం" ప్రారంభమైంది. పూరీ జగన్నాథ ఆలయంలో ప్రధాన భక్తుల్లో ఒకరైన రాజేష్ దయితపతి నేతృత్వంలోని పూజారులు, వేప చెక్కతో తయారైన జగన్నాథ మూర్తికి ప్రాణ ప్రతిష్ఠ కార్యక్రమాన్ని పూర్తిచేశారు. అంతకుముందు, ఇస్కాన్ భక్తులు రాతితో తయారైన జగన్నాథ మూర్తికి ప్రాణ ప్రతిష్ఠ నిర్వహించారు. అదే సమయంలో, రాతి రూపంలో ఉన్న రాధా కృష్ణ విగ్రహానికి కూడా ప్రాణ ప్రతిష్ఠ పూర్తయింది. పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ శుభ సందర్భమైన అక్షయ తృతీయ రోజున మధ్యాహ్నం 3 గంటల నుంచి 3:15 గంటల మధ్య ఆలయాన్ని అధికారికంగా ప్రారంభించారు. అదే రోజు ప్రారంభోత్సవం అనంతరం, ప్రజలు దేవాలయాన్ని, దేవతలను దర్శించేందుకు ఐదు నిమిషాల పాటు ఆలయాన్ని తెరిచి ఉంచారు.
 దేవతలు 
ఈ ఆలయంలో జగన్నాథుడు, బలభద్రుడు, సుభద్ర, అలాగే సుదర్శనుడు దేవతలుగా పూజించబడతారు.

 నిర్మాణ శైలి 
ఈ దేవాలయం పూరిలోని ప్రసిద్ధ జగన్నాథ ఆలయంకు ఒక స్పష్టమైన వాస్తు నమస్కారంగా రూపొందించబడింది. కోల్‌కతా కేంద్రంగా ఉన్న Architecture Studio - Salient సంస్థ దీన్ని పరిమాణం,  శైలిలో పూరి ఆలయానికి సమీప ప్రతిరూపంగా రూపకల్పన చేసింది. ఈ ఆలయం కళింగ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మించబడింది. ఆలయం ఎత్తు  గా ఉంది. దేవాలయంలో విశాలమైన విమానం (గోపురం) ప్రత్యేక ఆకర్షణగా ఉంటుంది. ఆలయ నేలను వియత్నాం నుండి దిగుమతి చేసిన మార్బుల్‌తో నిర్మించడం వల్ల దీర్ఘకాలికత, వైభవం పెరిగినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. అలాగే రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని బన్షీ కొండల నుండి తీసుకువచ్చిన ప్రసిద్ధ సాండ్‌స్టోన్ ను కూడా ఈ ఆలయ నిర్మాణంలో ఉపయోగించారు. ఈ ఆలయ సున్నితమైన శిల్పకళా నమూనాలు, శిల్ప వివరాలు అనేక రాష్ట్రాలకు చెందిన కళాకారుల నైపుణ్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయని, ఆలయ సమగ్ర రూపకల్పన తూర్పు భారతదేశంలోని ఆధ్యాత్మిక, వాస్తు సంప్రదాయాలకు నివాళిగా నిలుస్తుందని పేర్కొనబడింది.

 వివాదం 
 పూరి సేవక సంఘాల నుండి వ్యతిరేకత 
దీఘాలో జగన్నాథ ఆలయం ప్రారంభోత్సవం తరువాత, ముఖ్యంగా పూరీ శ్రీ జగన్నాథ ఆలయం సేవక వర్గాలలో వివాదం చెలరేగింది. సువార్-మహాసువార్, పుష్పాలక అనే రెండు ప్రధాన నిజోగ్‌లు తమ సభ్యులకు అధికారిక హెచ్చరికలు జారీ చేశాయి. దీఘా ఆలయంలో జరిగే ఆచార కార్యక్రమాలలో పాల్గొనవద్దని సూచించాయి. ఇందులో భోగం (మహాప్రసాదం) తయారీ చేయడం, దేవతల అలంకరణ చేయడం వంటి కార్యక్రమాలు కూడా ఉన్నాయి. పూరి ఆలయ ప్రాంగణంలో నోటీసులు, సర్క్యులర్లు పంపిణీ చేయబడినట్లు, వాటిని ఉల్లంఘించినవారు సామాజిక బహిష్కరణకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని, సంబంధిత సంఘాల నుండి బహిష్కరణ ఎదుర్కొంటారని పేర్కొనబడింది. సేవకులు వాదించిన ప్రకారం, పూరి ఆలయానికి మాత్రమే ప్రత్యేకమైన పవిత్ర ఆచారాలను ఇతర ప్రాంతాలలో ప్రతిరూపంగా నిర్వహించడం శతాబ్దాల నాటి సంప్రదాయ ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక విశిష్టతను దెబ్బతీసే ప్రమాదం ఉందని వారు అభిప్రాయపడ్డారు.

ఈ వివాదం మరింత తీవ్రతరమయ్యేందుకు కారణం, కీలక సేవక సంఘాలు తమ సభ్యులు పూరి వెలుపల జరిగే ఆచార కార్యక్రమాలలో పాల్గొనరాదని ఆదేశించినప్పటికీ, సీనియర్ దయితపతి సేవకుడు రామకృష్ణ దాసమహాపాత్ర దీఘా ఆలయ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నట్లు వచ్చిన నివేదికలు. దీఘా ఆలయంతో ఈ సంబంధాన్ని వారు సంప్రదాయ ఉల్లంఘనగా భావించారు. ఒక నిజోగ్ కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్న దాసమహాపాత్ర పాల్గొనడంపై సేవక సమాజంలోని మాజీ, ప్రస్తుత నేతలు విమర్శలు చేశారు. ఆయన పాత్ర చట్టబద్ధతను, అలాగే విగ్రహాల కోసం ఉపయోగించిన పదార్థాల మూలం గురించి ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలను కూడా వారు ప్రశ్నించారు.
 "జగన్నాథ ధామ్" పేరుపై వివాదం 
దీఘా ఆలయ ప్రచార సామగ్రిలో భక్తులు "జగన్నాథ ధామ్ దర్శనం కోసం పూరికి వెళ్లాల్సిన అవసరం లేదు" అని సూచించడంతో ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి. ఒడిశాలో ఈ వ్యాఖ్యలు పూరి ఆలయ మతపరమైన, చారిత్రక ప్రత్యేకతను తగ్గించేవిగా భావిస్తూ తీవ్ర విమర్శలు వచ్చాయి. అదేవిధంగా "జగన్నాథుడు పూరి నుండి దీఘాకు వచ్చాడు" అనే కథనాలు కూడా ఒడిశాలో అనేక మంది వ్యతిరేకించారు. వీటిని వారు గాఢమైన మత విశ్వాసాలను వక్రీకరించడముగా, అసలు పుణ్యక్షేత్రంతో అనుసంధానమైన సాంస్కృతిక గుర్తింపును అవమానించడముగా చూశారని నివేదికలు పేర్కొంటాయి. దీఘాలో కొత్తగా ప్రారంభమైన జగన్నాథ ఆలయాన్ని "జగన్నాథ ధామ్" గా పిలవడంపై ఒడిశాలోని సేవకులు, పండితులు, భక్తుల నుండి విస్తృత విమర్శలు వచ్చాయి. పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం ఆలయ ప్రచారంలో ధామ్ అనే పదాన్ని ఉపయోగించడంపై చాలామంది అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. వారి వాదన ప్రకారం, ధామ్ అనే పదం హిందూమతంలోని నాలుగు ప్రధాన పుణ్యక్షేత్రాలైన చార్ ధామ్  లలో ఒకదాన్ని సూచిస్తుంది. అందులో పూరి కూడా ఒకటిగా ఉంది. విమర్శకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, దీఘా ఆలయానికి ఈ పదాన్ని వర్తింపజేయడం పూరిలోని 12వ శతాబ్దపు పుణ్యక్షేత్ర ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక ప్రత్యేకతను తగ్గించవచ్చని పేర్కొన్నారు. భక్తులు, సేవకులు ఈ ట్యాగ్ తొలగింపును బలంగా డిమాండ్ చేశారని, దీనిని సాంస్కృతిక, మతపరమైన తప్పుదోవ పట్టింపుగా పేర్కొన్నారని నివేదికలు తెలిపాయి.

 మిగులు నవకలేబర దారువును ఉపయోగించారన్న ఆరోపణలు 
ఆలయం ప్రారంభోత్సవం తరువాత, పూరి శ్రీ జగన్నాథ ఆలయంలో 2015లో జరిగిన నవకలేబర వేడుకలో మిగిలిన పవిత్ర దారు (వేప చెక్క)ను దీఘాలో ప్రతిష్ఠించిన విగ్రహాలను చెక్కడానికి ఉపయోగించారని వచ్చిన ఆరోపణలపై వివాదం ఏర్పడింది. ఈ వివాదం బెంగాలీ మీడియా నివేదికల ద్వారా ప్రారంభమైంది. అందులో దీఘా ఆలయ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించిన పూరికి చెందిన సీనియర్ దయితపతి సేవకుడు రామకృష్ణ దాసమహాపాత్రను ఉటంకించారు. ఆయన, 2015 నవకలేబర కార్యక్రమం నుంచి మిగిలిన దారును తాను తరలించి విగ్రహాల తయారీలో ఉపయోగించామని పేర్కొన్నట్లు, అలాగే చెక్క విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించాలన్న ఆలోచన పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ సూచనపై వచ్చిందని, ఆమెను ఆయన శిష్యురాలిగా పేర్కొన్నట్లు నివేదికలు తెలిపాయి.

ఈ ఆరోపణ ఒడిశాలో గణనీయమైన ప్రజా, మతపరమైన ఆందోళనకు దారితీసింది. నవకలేబర కర్మకాండ యొక్క పవిత్రత, నియమావళి ఉల్లంఘన జరిగిందన్న ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి. దీనికి స్పందనగా, ఒడిశా రాష్ట్ర న్యాయ మంత్రి పృథివీరాజ్ హరిచందన్ శ్రీ జగన్నాథ ఆలయ పరిపాలన (SJTA) ద్వారా అధికారిక విచారణకు ఆదేశించారు. పవిత్రమైన దారు (నీమ కఱ్ఱ) దుర్వినియోగం జరిగితే దాన్ని తీవ్రంగా పరిగణిస్తామని, బాధ్యులపై తగిన చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకుంటామని తెలిపారు. ఒడిశాలో వ్యాప్తి చెందిన తీవ్ర వ్యతిరేకత నేపథ్యంలో, దాస్మహాపాత్ర తరువాత పూరీలో నిర్వహించిన ఒక పత్రికా సమావేశంలో ఆరోపణలను ఖండించారు. తన మాటలు తప్పుగా ఉటంకించబడ్డాయని లేదా మలచబడ్డాయని తెలిపారు. తాను నాలుగు నెలల క్రితం స్థలాన్ని తొలిసారిగా సందర్శించినప్పుడు విగ్రహాలు మొదట రాతితో తయారయ్యాయని చెప్పారు. సంప్రదాయంగా జగన్నాథుడు కేవలం నీమ కఱ్ఱ రూపంలోనే పూజించబడతాడని పేర్కొంటూ, పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీకి కఱ్ఱ విగ్రహాలను తయారు చేయాలని సలహా ఇచ్చినట్లు చెప్పారు.

దీని ఫలితంగా జగన్నాథుడు, బలభద్రుడు, సుభద్ర అనే మూడు కఱ్ఱ విగ్రహాలు సుమారు 2.5 నుండి 3 అడుగుల పరిమాణంలో పూరీలో సాధారణ నీమ కఱ్ఱతో చెక్కి దీఘాకు తీసుకువచ్చి ప్రతిష్ఠించారు. 2015 నవకలేబర వేడుకలో ఉపయోగించిన పవిత్ర దారును దీఘా ఆలయ విగ్రహాల తయారీలో ఉపయోగించలేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. తరువాత తన వ్యాఖ్యను నాలుకజారి చెప్పిన మాటగా పేర్కొంటూ వెనక్కు తీసుకున్నారు. అనంతరం SJTA తన విచారణ నివేదికను సమర్పించి, 2015 నవకలేబర కర్మకాండలో ఉపయోగించిన దారుని దీఘా ఆలయ విగ్రహాల తయారీలో ఉపయోగించలేదని ధ్రువీకరించింది. ఈ విషయంపై మీడియాను ఉద్దేశించి మాట్లాడిన ఒడిశా న్యాయ మంత్రి హరిచందన్ కూడా అదే నిర్ణయాన్ని పునరుద్ఘాటించారు. విగ్రహాలను భువనేశ్వర్‌కు చెందిన శిల్పి సుదర్శన్ మహారాణా సాధారణ నీమ కఱ్ఱతో చెక్కాడని, పవిత్ర దారు వినియోగమైందన్న ప్రచారం ఆధారరహితమని తెలిపారు.

 రామకృష్ణ దాస్మోహాపాత్ర సస్పెన్షన్ 
మే 2025లో, పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని దీఘా జగన్నాథ ఆలయ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న కారణంగా SJTA సీనియర్ దైతపతి సేవకుడు, దైతపతి నిజోగ్ కార్యదర్శి అయిన రామకృష్ణ దాస్మోహాపాత్రను ఒక నెలపాటు సస్పెండ్ చేసింది.

ఈ సస్పెన్షన్ రెండు షోకాజ్ నోటీసుల ఆధారంగా తీసుకోబడింది. మొదటి నోటీసు మే 4న జారీ చేయబడింది. దీఘా ఆలయ విగ్రహాలు పూరీ ఆలయంలోని 2015 నవకలేబర తర్వాత మిగిలిపోయిన పవిత్ర దారుతో చెక్కబడ్డాయని ఒక బెంగాలీ వార్తా ఛానల్‌లో ఆయన చెప్పినట్టు ఆరోపణలపై వివరణ కోరింది. ఈ వ్యాఖ్య భక్తులలో తీవ్ర ఆగ్రహానికి దారితీసింది. తరువాత ఆయన దీనిని నాలుకజారి చెప్పిన మాటగా వెనక్కు తీసుకున్నప్పటికీ, SJTA దీనిని తీవ్రమైన అంశంగా పరిగణించి క్రమశిక్షణ చర్యలకు కారణంగా భావించింది.

రెండవ నోటీసు మే 9న జారీ చేయబడింది. పూరీ సేవకుడిగా ఉన్న ఆయన దీఘా ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమంలో పాల్గొనడం సరైనదా అనే విషయాన్ని ప్రశ్నించింది. అలాగే ఆ ఆలయాన్ని “జగన్నాథ ధామ్” అని పిలవడంపై ఆయన అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారా అనే అంశాన్ని కూడా SJTA పరిశీలించింది. “జగన్నాథ ధామ్” అనే బిరుదు సంప్రదాయంగా పూరీలోని అసలు ఆలయానికే పరిమితం.

SJTA ప్రధాన పరిపాలనాధికారి అరవింద పాఢీ ఈ సస్పెన్షన్ శ్రీమందిర గౌరవం, క్రమశిక్షణను కాపాడేందుకు తీసుకున్న చర్య అని తెలిపారు. దాస్మోహాపాత్ర చర్యలు ఆలయ ప్రతిష్ఠకు భంగం కలిగించాయని, భక్తుల మత భావాలకు గాయపరిచాయని చెప్పారు. శిక్షా చర్యగా సస్పెన్షన్ కాలంలో ఆయన ఆలయ కర్మకాండల్లో పాల్గొనకుండా నిషేధించారు.
 రాజకీయ ప్రతిస్పందనలు, రాజకీయీకరణ ఆరోపణలు 
ఈ పరిణామాలను చాలామంది మత భావోద్వేగాలను రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించేందుకు చేసిన ప్రయత్నంగా చూస్తున్నారు. ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను నిజమైన మత భక్తి చర్యగా కాకుండా రాజకీయ కౌశలంగా చిత్రీకరిస్తున్నారని నివేదికలు పేర్కొంటాయి. ఏప్రిల్ 2025లో ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ దీఘాలో జగన్నాథ ఆలయాన్ని ప్రారంభించడంతో గణనీయమైన రాజకీయ వివాదం చెలరేగింది. ప్రతిపక్ష పార్టీలు, ముఖ్యంగా BJP, ప్రభుత్వ నిధులను మతపరమైన అవసరాల కోసం దుర్వినియోగం చేస్తున్నట్లు ఆరోపించాయి. వారి వాదన ప్రకారం, ఇది రాజ్యాంగంలోని లౌకికత్వం సూత్రానికి విరుద్ధమని పేర్కొన్నారు. అలాగే ఎన్నికలకు ముందు హిందూ ఓట్లను ఆకర్షించేందుకు ఈ చర్య రాజకీయ ప్రేరేపితమని విమర్శించారు. BJP మమతా బెనర్జీ మతపరమైన సంప్రదింపులలో అసంగతత ఉందని విమర్శిస్తూ, ఈ ఆలయాన్ని నిజమైన పుణ్యక్షేత్రం కంటే ఒక "సాంస్కృతిక కేంద్రం"గా అభివర్ణించింది. 이에 ప్రతిస్పందనగా, పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం దీనిని పర్యాటక అభివృద్ధి కార్యక్రమంగా సమర్థించుకుంది.

 ఇవి కూడా చూడండి 
 బెంగాలీ హిందువులు
 పశ్చిమ బెంగాల్‌లో హిందూమతం

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 

వర్గం:జగన్నాథస్వామి దేవాలయాలు
Category:వైష్ణవ సంప్రదాయం
Category:దీఘా
Category:21వ శతాబ్దపు హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:పశ్చిమబెంగాల్ పర్యాటక ప్రదేశాలు