బంగారు తల్లి (పథకం)

బంగారు తల్లి భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన బాలికలకు మద్దతు ఇచ్చే సంక్షేమ పథకం. ఈ పధకం ద్వారా ఒక అమ్మాయి పుట్టినప్పటి నుండి ఆమె గ్రాడ్యుయేషన్ వరకు, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించి, కుటుంబాలకు ఆర్థిక సహాయం అందించడానికి ప్ర‌భుత్వం వారి విద్య‌, వివాహంలో తోడుగా ఉండేందుకు బంగారు త‌ల్లి ప‌థ‌కాన్ని ప్రారంభించింది. 

ఈ పథకం దారిద్య్రరేఖకు దిగువన (BPL) తెల్ల రేషన్ కార్డు కలిగి ఉన్న కుటుంబాలకు అందుబాటులో ఉంది. 
చరిత్ర
ఈ పథకాన్ని అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి 2013 మే 1న ప్రారంభించాడు.  ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ 2013 జూన్ 19న ఏపీ బంగారు తల్లి బాలికల ప్రోత్సాహక, సాధికారత చట్టం, 2013ను ఆమోదించింది.
పథకం వివరాలు
బంగారు తల్లి తల్లులు & కుమార్తెలు ఇద్దరికీ జీవితంలోని వివిధ దశలలో మద్దతు ఇచ్చే అనేక రకాల ఆర్థిక ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. ఒక స్త్రీ గర్భవతి అయిన క్షణం నుండి,  తన బిడ్డకు జన్మనిచ్చే వరకు ప్రతి నెలా ₹1,000 పొందే హక్కు ఉంది. ఒక అమ్మాయి పుట్టిన తర్వాత కుటుంబానికి తక్షణ ఆర్థిక ప్రయోజనంగా ₹2,500 లభిస్తుంది.

ఈ పథకం బాల్యం ప్రారంభంలో సహాయం అందించడం కొనసాగిస్తుంది, బిడ్డకు ఐదు సంవత్సరాలు నిండే వరకు కుటుంబాలు అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల ద్వారా సంవత్సరానికి ₹1,500 పొందేలా చూస్తాయి. బాలిక తన అధికారిక విద్యను ప్రారంభించిన తర్వాత  పాఠశాలలో చేరిన తర్వాత ఆమెకు ₹1,000 లభిస్తుంది. ఆమె పాఠశాల విద్య అంతటా మరింత ఆర్థిక సహాయం అందించబడుతుంది, మొదటి నుండి ఐదవ తరగతి వరకు వార్షిక చెల్లింపులు ₹2,000, ఆరవ నుండి ఎనిమిదవ తరగతి వరకు ₹2,500 & తొమ్మిది  నుండి పదవ తరగతులకు ₹3,000.

ఈ పథకం ఆ అమ్మాయి ఉన్నత విద్యలో అడుగుపెడుతున్నప్పుడు ఇంటర్మీడియట్ చదువులకు ప్రతి సంవత్సరం ₹3,500,యు గ్రాడ్యుయేషన్ సమయంలో సంవత్సరానికి ₹3,000 అందిస్తుంది.
లక్ష్యాలు
బంగారు తల్లి పథకం ప్రధాన లక్ష్యం బాలికల సమగ్ర అభివృద్ధి, సాధికారతను పెంపొందించడం. ఈ పథకం బాలికలను భారంగా భావించే సామాజిక భావనను పరిష్కరించడానికి, తద్వారా లింగ సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించడానికి, మహిళల సామాజిక స్థితిని మెరుగుపరచడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. వివిధ విద్యా మైలురాళ్లలో ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను అందించడం ద్వారా, కుటుంబాలు తమ కుమార్తెల విద్య & పెరుగుదలలో పెట్టుబడి పెట్టడానికి ప్రోత్సహించడం ఈ పథకం లక్ష్యం. ఇది లింగ వివక్షను తగ్గించడం, మిలీనియం అభివృద్ధి లక్ష్యాల సాధనకు దోహదపడటం, దేశ నిర్మాణం కోసం మహిళల సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగించుకోవడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఈ పథకం అదనంగా వాటాదారులకు బాగా నిర్వచించబడిన బాధ్యతల ద్వారా దాని కొనసాగింపును నిర్ధారించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది, ఆడపిల్లలకు మద్దతును సంస్థాగతీకరించడంలో సహాయపడుతుంది, వారి సంక్షేమం కోసం స్థిరమైన నమూనాను సృష్టిస్తుంది.
పరిధి & హక్కులు
బంగారు తల్లి పథకం ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాల్లో జన్మించిన అందరు ఆడపిల్లలకు ప్రయోజనం చేకూర్చేలా రూపొందించబడింది, వారు 2013 మే 1న లేదా ఆ తర్వాత జన్మించి, తెల్ల రేషన్ కార్డు కలిగి ఉంటే వర్తిస్తుంది. తల్లులు వారి పిల్లలకు ప్రసవానికి ముందు & ప్రసవానంతర ఆరోగ్య సంరక్షణ, రోగనిరోధకత సేవలతో పాటు, సురక్షితమైన సంస్థాగత ప్రసవాల కోసం ప్రజారోగ్య సౌకర్యాలను పొందడం ఈ హక్కులలో ఉన్నాయి.

ఈ పథకం అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల ద్వారా మూడు సంవత్సరాల ప్రీ-స్కూల్ విద్య, తరువాత ఎనిమిది సంవత్సరాల ప్రాథమిక విద్యకు హామీ ఇస్తుంది. బాలికలకు రెండు సంవత్సరాల ఉన్నత పాఠశాల విద్య, 10వ తరగతి తర్వాత మరో రెండు సంవత్సరాల విద్య ద్వారా కూడా మద్దతు లభిస్తుంది. వారి పాఠశాల విద్య పూర్తయిన తర్వాత, వారికి మూడు నుండి నాలుగు సంవత్సరాల కళాశాల విద్యను అందిస్తారు, తగిన ఉపాధికి వారిని సన్నద్ధం చేయడానికి నైపుణ్య శిక్షణ అందించబడుతుంది.
ప్రోత్సాహకాలు
ఈ పథకం కుటుంబాలు తమ కుమార్తెలు విద్యా మైలురాళ్లను చేరుకునేలా ప్రోత్సహించడానికి ఒక మార్గంగా ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను అందిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఒక అమ్మాయి ఇంటర్మీడియట్ విద్యను పూర్తి చేసి చదువును ఆపివేసినట్లయితే ఆమె ₹50,000 చెల్లింపుకు అర్హులు. ఆమె డిగ్రీ పూర్తి చేస్తే చెల్లింపు ₹1 లక్షకు పెరుగుతుంది. ఈ ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు ఎలక్ట్రానిక్ బదిలీల ద్వారా నేరుగా లబ్ధిదారుల బ్యాంకు ఖాతాలో జమ చేయబడతాయి, పారదర్శకతను నిర్ధారిస్తాయి, మధ్యవర్తుల అవసరాన్ని తగ్గిస్తాయి. ఆధార్ ఆధారిత బయోమెట్రిక్ ప్రామాణీకరణ లబ్ధిదారుల గుర్తింపును ధృవీకరించడానికి, పంపిణీ ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.
అమలు నిర్మాణం
బంగారు తల్లి అమలును ముఖ్యమంత్రి అధ్యక్షతన ఉన్న రాష్ట్ర మంత్రివర్గం పర్యవేక్షిస్తుంది, దీనికి సంబంధిత మంత్రులు, శాఖా కార్యదర్శులు పాల్గొంటారు. మహిళా & శిశు సంక్షేమ శాఖ ఈ పథకానికి నోడల్ అథారిటీగా పనిచేస్తుంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో గ్రామీణ పేదరిక నిర్మూలన సంఘం (SERP) అమలుకు బాధ్యత వహిస్తుంది, పట్టణ ప్రాంతాల్లో మునిసిపల్ ప్రాంతాలలో పేదరిక నిర్మూలన మిషన్ (MEPMA) బాధ్యత వహిస్తుంది.

ఈ పథకం నిర్వహణలో ఐటీ ఆధారిత ప్రక్రియ అంతర్లీనంగా ఉంటుంది, కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్ రిజిస్ట్రీ ద్వారా లబ్ధిదారుల ఆన్‌లైన్ డేటాబేస్ నిర్వహించబడుతుంది. సహాయక నర్స్ మిడ్‌వైవ్స్ (ANMలు), అంగన్‌వాడీ వర్కర్స్ (AWWలు) వంటి స్థానిక అధికారులు గర్భిణీ స్త్రీలను నమోదు చేయడంలో, పిల్లల జననాన్ని నివేదించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తారు. గ్రామ సంస్థలు (VOలు) ప్రతి బిడ్డ పాఠశాల విద్య అంతటా ఆమె పురోగతిని పర్యవేక్షిస్తాయి,  విద్యా సంస్థలు లబ్ధిదారుల సమాచారాన్ని కేంద్ర డేటాబేస్‌కు అప్‌లోడ్ చేస్తాయి.
సామాజిక తనిఖీ & బడ్జెట్ అవసరాలు
బంగారు తల్లి పారదర్శకతను నిర్ధారించడానికి పథకానికి సంబంధించిన అన్ని డేటాను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచారు, ఇది కార్యక్రమాన్ని జవాబుదారీగా ఉంచే సామాజిక తనిఖీలకు వీలు కల్పిస్తుంది. పథకంఆర్థిక అంశాలు కూడా ఆడిట్‌కు లోబడి ఉంటాయి, కేటాయించిన వనరులు సమర్థవంతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయని నిర్ధారిస్తుంది.

ఈ కార్యక్రమం కాలక్రమేణా స్థాయిలో అభివృద్ధి చెందడానికి రూపొందించబడింది. దాని మొదటి సంవత్సరంలో సుమారు 8 లక్షల మంది బాలికలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి అవసరమైన బడ్జెట్ ₹200 కోట్లుగా అంచనా వేయబడింది. లబ్ధిదారుల సంఖ్య పెరిగేకొద్దీ, ఆర్థిక వ్యయం పెరుగుతుందని 2034–2035 కాలం చివరి నాటికి ₹6,618 కోట్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా.

దాని సమగ్ర నిర్మాణం, దీర్ఘకాలిక ప్రణాళిక & బాలికల సాధికారతపై దృష్టి పెట్టడం ద్వారా బంగారు తల్లి పథకం లింగ సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం & ఆంధ్రప్రదేశ్ అంతటా మహిళల జీవితాలను మెరుగుపరచడం ద్వారా శాశ్వత సామాజిక మార్పును సృష్టించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 
ఇవి కూడా చూడండి
 అన్న క్యాంటీను
మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్