సశస్త్ర దళాల చికిత్సా సేవలు

సాయుధ దళాల  వైద్య సేవలు (ఎ. ఎఫ్. ఎం. ఎస్)   భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధీనంలో పనిచేసే అంతర్-సేవా సంస్థ. ఇది భారత సాయుధ దళాలకు వైద్య సేవలను అందిస్తుంది. ఈ సంస్థ 1948లో స్థాపించబడింది. ప్రస్తుత  డైరెక్టర్ జనరల్‌గా సర్జన్ వైస్ అడ్మిరల్ ఆర్తి సరిన్ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. ఆమె 2024 అక్టోబరు 1న ఈ పదవిని స్వీకరించారు. డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ ఆర్మ్డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్, మూడు -స్టార్ ల  ఆఫీసర్, సాయుధ దళాల వైద్య సేవలకు అధిపతి ,  సాయుధ దళాలకు సంబంధించినంతవరకు మొత్తం వైద్య విధానానికి ప్రభుత్వానికి బాధ్యత వహిస్తారు.https://www.mod.gov.in/dod/directorate-general-armed-force-medical-services

 చరిత్ర. 
1947 మార్చి నెలలో భారత ప్రభుత్వం  డాక్టర్ బిధాన్ చంద్ర రాయ్  అధ్యక్షతన *సాయుధ దళాల వైద్య సేవలు, పరిశోధన సమన్వయ కమిటీని నియమించింది. ఈ కమిటీ మూడు సాయుధ దళాల వైద్య సేవల సమన్వయంపై అధ్యయనం చేసింది.

ఈ కమిటీ సిఫారసుల ప్రకారం భారత సాయుధ దళాల  వైద్య సేవలను మూడు విభాగాలుగా విభజించాలని సూచించింది. అవి సైన్యం, నావికాదళం ,  వైమానిక దళం. ఈ మూడు సేవలపై అత్యున్నత నియంత్రణ కలిగిన అధికారి ఉండాలని పేర్కొంది. ఆ అధికారి పేరు డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ ఆర్మ్డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (DGAFMS)గా నిర్ణయించబడింది. ఈ అధికారి సుప్రీం కమాండర్ లేదా రక్షణ మంత్రి కి  అవసరాన్ని బట్టి వైద్య సేవల సలహాదారుగా వ్యవహరించాల్సిందిగా కమిటీ సూచించింది.వారు సాయుధ దళాల వైద్య సేవలకు పరిపాలనా అధిపతిగా ఉంటారు. 

1948లో భారత ప్రభుత్వం రాయల్ ఇండియన్ నేవీ, ఇండియన్ ఆర్మీ, రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ వైద్య సేవలను ఏకీకృతం చేసి *సాయుధ దళాల వైద్య సేవలు*గా ఏర్పాటు చేసింది. ఈ సేవలను లెఫ్టినెంట్ జనరల్, వైస్ అడ్మిరల్ లేదా ఎయిర్ మార్షల్ హోదాకు సమానమైన డీజీఏఎఫ్ఎంఎస్ ఆధీనంలో ఉంచింది.డీజీఏఎఫ్ఎంఎస్ పాత్ర, బాధ్యతల స్వభావాన్ని కూడా ప్రభుత్వం నిర్దేశించింది. సాయుధ దళాలకు సంబంధించిన మొత్తం వైద్య విధాన విషయాలకు డీజీఏఎఫ్ఎంఎస్ నేరుగా రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ బాధ్యత వహిస్తుంది. సైన్యం, నావికాదళం ,వైమానిక దళం యొక్క వైద్య సేవల అధిపతులు డీజీఏఎఫ్ఎంఎస్ ఇచ్చే ఏదైనా సాధారణ విధాన ఆదేశాలకు అనుగుణంగా సంబంధిత సర్వీస్ చీఫ్ ల  క్రింద ఈ సేవల పనితీరుకు బాధ్యత వహిస్తారని ప్రభుత్వం పేర్కొంది. అప్పటి నుండి చార్టర్ ఎప్పటికప్పుడు సవరించబడింది , నవీకరించబడింది. 

 సంస్థాగత నిర్మాణం 
సశస్త్ర దళాల చికిత్సా సేవలకు  మొత్తం అధిపతిగా డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ ఆర్మ్డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ ఉంటారు. సైన్యం, నౌకాదళం, వైమానిక దళాలకు చెందిన డైరెక్టర్ జనరల్స్ ఆఫ్ మెడికల్ సర్వీసెస్ ఆయా సేవల ఆసుపత్రుల నిర్వహణను పర్యవేక్షిస్తారు. తమ తమ చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్‌కు వైద్య సలహాదారులుగా కూడా వ్యవహరిస్తారు.

సశస్త్ర దళాల చికిత్సా సేవ లో ఈ విభాగాలు ఉన్నాయి:

 ఆర్మీ మెడికల్ కార్ప్స్ (AMC), AMC (నాన్ టెక్నికల్)

 ఆర్మీ డెంటల్ కార్ప్స్ (AD Corps)

 మిలిటరీ నర్సింగ్ సర్వీస్ (MNS)
 ఆసుపత్రుల వర్గీకరణ 
భారత సైన్యంలో ఉన్న ఆసుపత్రులు పడకల  సంఖ్య , ప్రత్యేక వైద్య విభాగాల లభ్యత ఆధారంగా వర్గీకరించబడతాయి. ఈ వర్గాలు ఇలా ఉన్నాయి:

 సెక్షనల్ హాస్పిటల్

 పెరిఫెరల్ హాస్పిటల్

 మిడ్ జోనల్ హాస్పిటల్

 జోనల్ హాస్పిటల్

 కమాండ్ హాస్పిటల్

 ఆర్మీ హాస్పిటల్ (రీసెర్చ్ & రెఫరల్)

 శిక్షణ సంస్థలు 
*ఆర్మ్డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ కాలేజ్ (ఎ. ఎఫ్. ఎం. సి.), పూణే , సశస్త్ర దళాల చికిత్సా సేవలకు చెందిన ప్రధాన శిక్షణా సంస్థ. ఇది 1948 మే నెలలో స్థాపించబడింది. ఈ సంస్థలో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ వైద్య విద్య అందించబడుతుంది.

ఆర్మీ హాస్పిటల్ (రీసెర్చ్ & రెఫరల్), కమాండ్ హాస్పిటల్ (ఎయిర్ ఫోర్స్) బెంగళూరు,ఐఎన్హెచ్ఎస్ అశ్విని,  వంటి ఎంపిక చేసిన ఆసుపత్రులు ఎఎంసి    అధికారులకు పీజీ శిక్షణ అందిస్తున్నాయి.ఎ. ఎఫ్. ఎం. సి లోని నర్సింగ్ కళాశాలలో నాలుగు సంవత్సరాల డిగ్రీ కోర్సును నిర్వహిస్తుంది.https://afmc.nic.in/

 ఇవి కూడా చూడండి 

 ఆర్మీ మెడికల్ కార్ప్స్ (ఇండియా) 
 మిలిటరీ నర్సింగ్ సర్వీస్
 మిలిటరీ ఇంజనీర్ సర్వీసెస్ (ఇండియా) 

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 

 అధికారిక వెబ్సైట్-రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ
 చికిత్సా సిబ్బందిగా చేరడమెలా 
 చికిత్సా సేవల అధికారిక వెబ్సైటు 

వర్గం:1948 స్థాపితాలు
వర్గం:భారత మిలిటరి
వర్గం:భారత మిలిటరీ సేవలు