మెత్రలీశ్వర్ ఆలయం

మెత్రాలీశ్వర ఆలయం (కంచి మెత్రాలి అని కూడా పిలుస్తారు) భారతదేశంలోని తమిళనాడు కాంచీపురం జిల్లాలోని కాంచీపురంలోని పిళ్ళైయార్ పాళయం ప్రాంతంలో ఉన్న శివుడికి అంకితం చేయబడిన హిందూ దేవాలయం. ఏడవ శతాబ్దపు తమిళ శైవ ప్రామాణిక గ్రంథమైన తేవారం, నాయనార్లుగా ప్రసిద్ధి చెందిన తమిళ సాధు కవులచే రచించబడింది.  అందులో కీర్తించబడిన 275 దేవాలయాలలో మెట్రాలీశ్వరర్ ఆలయం కూడా ఒకటిగా వర్గీకరించబడింది (పాడల్ పెట్ర స్థలం). శాసనాలలో సూచించినట్లుగా, ఈ ఆలయం 13వ శతాబ్దంలో తర్వాతి చోళుల కాలంలో విస్తరించబడిందని నమ్ముతారు.

ఈ ఆలయంలో ఉదయం 5.30 నుండి రాత్రి 8 గంటల వరకు వివిధ సమయాల్లో నాలుగు రోజువారీ ఆచారాలు, దాని క్యాలెండర్లో మూడు వార్షిక పండుగలు ఉన్నాయి, వీటిలో మార్చి-ఏప్రిల్ సమయంలో తిరుజ్ఞాన సంబంద గురుపూజ, పంగుని ఉత్తిరం అత్యంత ప్రముఖమైనవి. ఈ ఆలయాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వ హిందూ మత, ఎండోమెంట్ బోర్డు నిర్వహిస్తుంది, నిర్వహిస్తుంది. ఈ ఆలయం కాంచీపురంలోని అనేక చారిత్రక, మతపరమైన ప్రదేశాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. 

 వ్యుత్పత్తి, పురాణం 
ఎడమ|thumb|200x200px|సున్నపు ప్లాస్టర్ చిత్రంలో ఆలయ పురాణం
పురాణాల ప్రకారం, సెయింట్ తిరుజ్ఞాన సంబందర్ సమీపంలోని ప్రదేశంలో శివుడిని స్తుతిస్తూ శ్లోకాలు పాడుతుండగా, ఆ భక్తితో శివుడు మంత్రముగ్ధుడయ్యాడు. ఈ విధంగా ఆలయ దేవత ఉరుగేశ్వరార్ అని పిలువబడింది (తమిళంలో ఉరుగు అంటే మంత్రముగ్దులను చేయడం, సంబందర్ యొక్క చిత్రం ఉరుగేశ్వర ఆలయంలో మెట్రాలీశ్వర్ ఆలయానికి ఎదురుగా ఆలయానికి అక్షం వైపు చేతులు జోడించి ఉంది. శివుడు సంబందర్ పాటలను వినడానికి పశ్చిమం వైపు తిరిగినప్పుడు, ఈ ప్రదేశం తిరుమెత్రాలి అని పిలువబడుతుంది, ప్రధాన దేవత మెత్రాలినాథార్ అని పిలవబడుతుంది. పాత పదం 'థాలి', అంటే ఆలయం అని అర్థం.

విష్ణువు శివుని రూపాన్ని పొందడానికి తపస్సు చేస్తున్నాడని మరో పురాణ కథనం ఉంది.  శివుడు అతనికి ప్రత్యక్షమై, సంబంధర్ ఆ ప్రదేశాన్ని సందర్శించి తనను కీర్తిస్తూ పాటలు పాడే వరకు తపస్సు కొనసాగించాలని చెప్పాడు. ఈ విధంగా ఉరుగేశ్వరర్ ఆలయంలోని దైవం వాస్తవానికి విష్ణువే, అతను సంబంధర్ భక్తికి ముగ్ధుడై శివుడిగా రూపాంతరం చెందాడు. 108 మంది రుద్రులు ఈ ప్రదేశంలో తపస్సు చేశారని నమ్ముతారు, అందుకే దీనిని "ఆనంద రుద్రేశం", "మహా రుద్రేశం" అని పిలుస్తారు.

7వ శతాబ్దపు తమిళ శైవ కవి అప్పర్, సంబందర్, మొదటి తిరుమురై సంకలనం చేయబడిన తేవరం ఒక్కొక్క పద్యంలో మెత్రాలినాథర్ ను పూజించారు. ఈ ఆలయం తేవరంలో గౌరవించబడినందున, ఇది శైవ కానన్లో ప్రస్తావించబడిన 275 దేవాలయాలలో ఒకటైన పాదల్ పెట్రా స్థలం వర్గీకరించబడింది. సుందరర్ ఈ అత్యంత సందడిగా ఉండే ప్రదేశంలో శివుడు నివసించడానికి ఇష్టపడతాడని పేర్కొన్నారు.  ఆలయం నిర్మించిన కచ్చితమైన సమయాన్ని అంచనా వేయడానికి ఎలాంటి చారిత్రక ఆధారాలు లేవు. ఆలయాన్ని విస్తరించడానికి 13వ శతాబ్దంలో తరువాతి చోళులు చేసిన దాతృత్వ విరాళాల గురించి ఆలయంలో ఒక శాసనం ఉంది..

 ఆర్కిటెక్చర్ 
ఎడమ|thumb|200x200px|ఆలయ పుణ్యక్షేత్రం
ఈ ఆలయం కాంచీపురంలోని పిళ్లయార్‌పాళయం ప్రాంతంలో ఉంది. మెట్రాలీశ్వరర్ ఆలయ సముదాయంలో రెండు ప్రాకారాలు (బయటి ప్రాంగణాలు), పడమర ముఖంగా ఉన్న మూడు అంతస్తుల రాజగోపురం ఉన్నాయి. ప్రధాన గర్భగుడి పడమర ముఖంగా ఉంటుంది, గ్రానైట్‌తో చేసిన లింగ రూపంలో ఉన్న మెత్రాలీశ్వరర్ (శివుడు) విగ్రహం ఉంది.  విష్ణువుకు సంబంధించిన పురాణం ప్రకారం, సంబందర్ పాటలకు కరిగిపోయాడని నమ్మే ఓటరుకీశ్వరర్ అనే శివుని మరొక మందిరం కూడా ఇక్కడ ఉంది.  కాంచీపురంలోని ఆలయాలలో పార్వతికి ప్రత్యేక మందిరం ఉండదు, ఎందుకంటే కాంచీపురంలోని కామాక్షి ఆలయమే అన్ని శివాలయాలకు ఉమ్మడి పార్వతి మందిరంగా భావిస్తారు. కానీ ఈ ఆలయంలో మెట్రాలినాయకి రూపంలో పార్వతికి ప్రత్యేక మందిరం ఉంది. నంది (శివుని వాహనమైన ఎద్దు), ధ్వజస్తంభం యొక్క గ్రానైట్ విగ్రహాలు గర్భగుడికి ఎదురుగా ఉన్నాయి. తమిళనాడులోని ఇతర శివాలయాల మాదిరిగానే, మెట్రాలీశ్వరర్ గర్భగుడి చుట్టూ ఉన్న మొదటి ప్రాకారంలో దక్షిణామూర్తి (గురువు రూపంలో శివుడు), దుర్గ (యోధ దేవత), చండికేశ్వరర్ (ఒక సాధువు, శివ భక్తుడు) విగ్రహాలు ఉన్నాయి. శివుని నాట్య రూపమైన నటరాజ మందిరంలో, ఇతర శివాలయాలలో దేవతా విగ్రహం ఉన్నట్లు కాకుండా, కేవలం ఒక ముద్రిత చిత్రం మాత్రమే ఉంది. ఆలయ ప్రాంగణం గ్రానైట్ గోడలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ప్రధాన ద్వారానికి ఎదురుగా ఓతు ఉరుగీశ్వరర్‌కు ప్రత్యేక మందిరం ఉంది. వారపు, వార్షిక ఉత్సవాల సమయంలో, ప్రధాన దైవమైన మెట్రాలీశ్వరర్ కంటే కచబేశ్వరర్‌కు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది.

 ఆరాధన, మతపరమైన ఆచారాలు 
ఆలయ పూజ పండుగల సమయంలో, రోజువారీగా పూజ చేస్తారు. ఆలయ ఆచారాలు రోజుకు నాలుగు సార్లు నిర్వహిస్తారు-ఉదయం 8 గంటలకు కళశాంతి, మధ్యాహ్నం 12 గంటలకు ఉచ్చికాలం, సాయంత్రం 6 గంటలకు సాయరాక్షై, రాత్రి 8 గంటలకు అర్ధజామం ప్రతి కర్మలో నాలుగు దశలు ఉంటాయిః అభిషేకం (పవిత్ర స్నాన) నైవేద్యం (అలంకరణ) నైవేధానం (ఆహార సమర్పణ), దీప ఆరాదనై (మెట్రాలీశ్వర, మెట్రలైనాగి అమ్మన్ రెండింటికీ దీపాలు ఊపుతూ). సోమవరం, శుక్రవారము వంటి వారపు ఆచారాలు, ప్రదోషం వంటి పాక్షిక ఆచారాలు, అమవాసై (అమావాస్య రోజు), కిరుత్తిగై, పూర్ణిమ (పౌర్ణమి రోజు), సాతుర్థి వంటి నెలవారీ పండుగలు ఉన్నాయి. మార్చి-ఏప్రిల్ నెలల్లో జరుపుకునే తిరుజ్ఞాన సంబంద గురుపూజ, పంగుని ఉతిరం ఆలయంలో జరుపుకునే అత్యంత ప్రముఖ పండుగలు. ఫిబ్రవరి-మార్చి మాసాలలో (నవంబర్-డిసెంబర్) మహాశివరాత్రి సమయంలో జరిగే తిరుకర్తికై, కంఠాషష్టి ఆలయంలో జరుపుకునే ఇతర ప్రధాన పండుగలు.  

 మూలాలు 

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:శివాలయాలు
వర్గం:కాంచీపురం జిల్లా
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:తమిళనాడు దేవాలయాలు