ఎల్‌విఎం3 ప్రయోగాల జాబితా

ప్రముఖ యాత్రలు 

 ఫ్లైట్ X 
ఎల్‌విఎం3 తొలి ప్రయోగం 2014 డిసెంబరు 18 న 04:00 UTCకి సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రంలోని రెండవ లాంచ్ ప్యాడ్ నుండి జరిగింది. ఈ పరీక్షలో ఫంక్షనల్ బూస్టర్‌లను, కోర్ స్టేజ్‌నూ వాడారు. డమ్మీ అప్పర్ స్టేజ్‌లో మాత్రం డమ్మీణి పెట్టారు. అందులో LOX,  LH₂ ట్యాంకులలో LN₂, GN₂ లను నింపారు. ఇందులో క్రూ మాడ్యూల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీ-ఎంట్రీ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ (CARE)ను అమర్చారు. దీనిని రీ-ఎంట్రీలో పరీక్షించారు.

ఎగిరిన ఐదు నిమిషాల పైచిలుకు తరువాత,  ఎత్తున రాకెట్, దానిలో ఉన్న CARE ను బయటకు తోసేసింది. ఆ తరువాత CARE, దానిలో ఉన్న రియాక్షన్ కంట్రోల్ వ్యవస్థ నియంత్రణలో క్రిందికి దిగింది. ఈ సమయంలో CARE ఉపరితలంలో అమర్చిన ఉష్ణకవచం దాదాపు  గరిష్ట ఉష్ణోగ్రతకు లోనైంది. ఒకవేళ ఈ ప్రయోగం విఫలమైతే, దానితో పాటు అప్పటివరకూ ఉన్న డేటాను కోల్పోకుండా ఉండేందుకు ఇస్రో, లాంచ్ టెలిమెట్రీని డౌన్‌లింక్ చేసింది. దాదాపు  ఎత్తున ఉన్నపుడు, మాడ్యూల్ అపెక్స్ కవర్‌ను వేరుచేసి, పారాచూట్లను మోహరించారు. CARE అండమాన్ నికోబార్ దీవులకు సమీపంలో బంగాళాఖాతంలో పడిపోయింది. ఆ తరువాత దాన్ని విజయవంతంగా వెలికితీసారు. 

 చంద్రయాన్ 
రష్యాకు చెందిన రోస్కోస్మోస్ వారి ఫోబోస్-గ్రంట్ మిషన్ విఫలమైన తరువాత, దానికి సంబంధించిన సాంకేతిక అంశాలను సంపూర్ణంగా సమీక్షించాల్సి వచ్చింది. ఒరిజినల్‌గా చంద్రయాన్-2 కోసం వాడదలచిన రష్యన్ ల్యాండర్‌లో ఉపయోగించడానికి కూడా వీటినే ఎంపిక చేశారు. అయితే పై వైఫల్యం వలన రష్యా నుండి రావాల్సిన ల్యాండర్ ఆలస్యం అయింది. చివరికి రోస్కోస్మోస్, 2015 నాటికి దాన్ని ఇవ్వలేమని అశక్తత ప్రకటించింది.  ఇస్రో, ఆ రష్యన్ ఒప్పందాన్నిరద్దు చేసుకుని, కొద్ది మార్పులతో తానే దాన్ని చేపట్టాలని నిర్ణయించుకుంది.

2019 జూలై 22 న, ఎల్‌విఎం3 M1 (GSLV Mk.III M1) రాకెట్ 3850 కిలోల చంద్రయాన్-2 ఆర్బిటర్-ల్యాండర్‌లను తీసుకుని దూసుకెద్ళ్ళింది. 169.7 x 45,475 కి.మీ. ల పార్కింగ్ కక్ష్యలోకి చంద్రయాన్‌ను విజయవంతంగా ప్రవేశపెట్టారు. రెండు అభివృద్ధి దశలోని యాత్రల తర్వాత, ఎల్‌విఎం3 కి ఇది మొదటి ఆపరేషనల్ యాత్ర. భూమి పార్కింగ్ కక్ష్య కోసం మొదట ఊహించిన దానికంటే దాదాపు 6,000 కి.మీ. ఎక్కువ అపోజీ ఉండే కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది. దీనితో భూమికి కట్టుబడి ఉండే కక్ష్యను పెంచే విన్యాసాలు ఏడింటిలో ఒకదాని అవసరం లేకుండా పోయింది. రాకెట్ పనితీరులో 15 శాతం పెరుగుదలకు ఇది దోహదపడింది.  2023 జూలై 14 న ఎల్‌విఎం3 M4 రాకెట్ 3900 కిలోల చంద్రయాన్-3 ని 170 x 36,500 కి.మీ.ల పార్కింగ్ కక్ష్యలోకి  విజయవంతంగా ఇంజెక్ట్ చేసింది. 2023 నవంబరు 15 న  ఎల్‌విఎం3 M4 లోని క్రయోజెనిక్ అప్పర్ స్టేజ్ (C25) 9:12 UTC ప్రాంతంలో భూమి వాతావరణంలోకి అనియంత్రితంగా దూసుకువచ్చింది. ఉత్తర పసిఫిక్ మహాసముద్రం మీద ఇది కూలి ఉంటుందని అంచనా వేసారు. చివరి గ్రౌండ్ ట్రాక్ భారతదేశం మీదుగా వెళ్ళలేదు.

 వన్‌వెబ్ 
కుడి|thumb|331x331px|ఎల్‌విఎం3 M3 OneWeb India-2 మిషన్
వన్‌వెబ్ తమ 1వ తరం ఉపగ్రహాలలో మిగిలిన వాటిని ఫాల్కన్ 9 రాకెట్లపై ప్రయోగించడానికి అమెరికాకు చెందిన స్పేస్‌ఎక్స్‌తో ప్రయోగ ఒప్పందంపై సంతకం చేసినట్లు 2022 మార్చి 21 న ప్రకటించింది. మొదటి ప్రయోగం 2022 వేసవి కంటే ముందే జరగాల్సి ఉంది. 2022 ఏప్రిల్ 20 న వన్‌వెబ్, భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ యొక్క వాణిజ్య విభాగమైన న్యూస్పేస్ ఇండియా లిమిటెడ్‌తో కూడా ఇలాంటి ఒప్పందాన్ని చేసుకున్నట్లు  ప్రకటించింది. వన్‌వెబ్ ఉపగ్రహాలను ఎల్‌విఎం3 2022 అక్టోబరు 22,  2023 మార్చి 26 న ప్రయోగించి, కక్ష్యలో ప్రతిక్షేపించింది. గతంలో సోయుజ్‌లో ఉపయోగించిన ఉపగ్రహ డిస్పెన్సరులో కొద్దిగా మార్పులు చేసి దీనికి వాడారు.
కుడి|thumb|220x220px|C25 తర్వాత షట్-ఆఫ్ ఫేజ్ ఫ్లైట్ ప్రొఫైల్
మొదటి బ్యాచ్‌లో ప్రయోగించిన 36 OneWeb Gen-1 ఉపగ్రహాలు, మొత్తం 5796 కిలోల బరువున్నాయి. 2022 అక్టోబరు 22న వన్‌వెబ్ ఇండియా-1 మిషన్ అనే కోడ్‌నేమ్ ఉన్న ఎల్‌విఎం3 M2 రాకెట్ ద్వారా వీటిని ప్రయోగించారు. ఉపగ్రహాలను 601 కి.మీ.ల ఎత్తు, 87.4° వంపు ఉన్న భూ నిమ్న కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు. ఇదే ఈ రాకెట్ మొదటి వాణిజ్య యాత్ర. భూ నిమ్న కక్ష్య లోకి ఇది తీసుకువెళ్ళిన మొదటి బహుళ-ఉపగ్రహ యాత్ర. దీనితో ఎల్‌విఎం, ప్రపంచ వాణిజ్య ప్రయోగ సేవా మార్కెట్‌లోకి ప్రవేశించింది. ఉపగ్రహాలను కక్ష్య లోకి విడిచే క్రమంలో రాకెట్టు క్రయోజెనిక్ దశ, ప్రత్యేకమైన విన్యాసాలమ్ను ప్రదర్శించింది. 75 నిమిషాల వ్యవధిలో 9 దశలలో అనేక రీ-ఓరియంటేషన్లు, వేగపు పెంపులకూ లోనైంది. 2023 మార్చి 26 న OneWeb India-2 మిషన్ అనే కోడ్‌నేమ్‌తో, 36 ఉపగ్రహాల రెండవ బ్యాచ్‌ని ఎల్‌విఎం3 M3లో ప్రయోగించారు. 450 కి.మీ.ల ఎత్తున్న కక్ష్య లోకి వీటిని ప్రతిక్షేపించారు. ఈ ప్రయోగంలోని క్రయోజెనిక్ దశలో, పర్యావరణ అనుకూల తయారీ ప్రక్రియలను, మెరుగైన ఇన్సులేషన్ లక్షణాలను, తేలికైన పదార్థాలనూ వాడారు. 

 గణాంకాలు 
ఎల్‌విఎం3 2025 నవంబరు వరకూ, మొత్తం 8 ప్రయోగాలు చేసింది. అన్నీ విజయవంతమయ్యాయి.

 ఎల్‌విఎం3 లాంచ్‌ల దశాబ్ద వారీ సారాంశం

దశాబ్దం విజయాలు పాక్షిక విజయాలు వైఫల్యాలు మొత్తం 2010లు 4 0 0 4 2020లు 4 0 0 4 మొత్తం 8 0 0 8

 ప్రయోగ చరిత్ర 
 2014–2019 తేదీ/సమయం(UTC)పేలోడ్ప్రయోగ స్థలంకక్ష్య వివరంస్థితిఫ్లైట్ నంబరుఆపరేటరుప్రయోజనంఇతర విశేషాలు2014 డిసెంబరు 184:00 CAREశ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్Sub-orbitalSuccessఎల్‌విఎం3 XISRORe-entry ModuleSub-orbital developmental test flight with a non-ప్రయోజనంal cryogenic stage. The CARE module separated from the launch vehicle at an intended altitude of 126 km at a speed of 5.3 km/s. The launch validated the ignition, performance and separation aspects of S200 and L110 stages.2017 జూన్ 511:58 GSAT-19శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTOSuccessGSLV Mk III D1 (ఎల్‌విఎం3 D1)INSATCommunicationFirst developmental test launch with an operational cryogenic engine. The satellite was successfully injected to a parking orbit of 170 x 35,975 km with 21.5° inclination. The launch featured an ogive fairing and slanted nose cones on S200 stages to improve aerodynamic performance.2018 నవంబరు 1411:38 GSAT-29శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTOSuccessGSLV Mk III D2 (ఎల్‌విఎం3 D2)INSATCommunicationSecond developmental test flight in full operational configuration. The satellite was successfully injected to an elongated parking orbit of 190 x 35,975 km with 21.5° inclination. L110 core used upgraded High Thrust Vikas Engines (HTVE). Developmental test flights of the rocket has completed.2019 జూలై 2209:13 Chandrayaan-2శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్EPOSuccessGSLV Mk III M1 (ఎల్‌విఎం3 M1)ISROLunar CompositeFirst operational launch of the rocket and successfully injected a lunar Orbiter-Lander-Rover composite spacecraft to a parking orbit of 169.7 x 45,475 km. Chairman stated a 15 percentage increment in vehicle performance which eliminated one of the scheduled seven earth-bound orbit raising burns. 2020–2029 తేదీ/సమయం(UTC)పేలోడ్ (& Mass)ప్రయోగ స్థలంకక్ష్య వివరంస్థితిఫ్లైట్ నంబరుఆపరేటరుప్రయోజనంఇతర విశేషాలు2022 అక్టోబరు 2218:37 36 x OneWeb Gen-1శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్LEOSuccessఎల్‌విఎం3 M2OneWebBroadband InternetFirst commercial launch of the rocket under NSIL and its first multi-satellite mission to low earth orbit of 601 km. The cryogenic stage performed multiple reorientation and velocity addition maneuvers to sequentially dispose the satellites. The rocket made its entry to global commercial launch service market.2023 మార్చి 2603:30 36 x OneWeb Gen-1శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్LEOSuccessఎల్‌విఎం3 M3OneWebBroadband InternetSecond batch of 36 OneWeb Gen-1 satellites launched successfully to low earth orbit of 450 km with 87.4° inclination. The launch featured a white cryogenic stage (C25) which has more environmental-friendly manufacturing processes, better insulation properties and the use of lightweight materials.2023 జూలై 1409:05 Chandrayaan-3శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్EPOSuccessఎల్‌విఎం3 M4ISROLunar CompositeThe rocket successfully injected a lunar composite spacecraft of Propulsion Module-Lander-Rover into an elliptical parking orbit of 170 x 36,500 km. On 15 November, the Cryogenic Upper Stage of the rocket made an uncontrolled re-entry around 9:12 UTC over the North Pacific Ocean.2025 నవంబరు 211:56 GSAT-7R (CMS-03)శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTOSuccessఎల్‌విఎం3 M5INSATCommunicationWith a mass of 4.4 tonnes, GSAT-7R is the heaviest geostationary satellite to be launched on ఎల్‌విఎం3 by ISRO. After Separation of GSAT-7R, ఎల్‌విఎం3's C-20 upper stage engine reignited for the second burn for first time. Replacement Satellite for GSAT-7.

 భవిష్యత్ లాంచ్‌లు 
తేదీ/సమయం(UTC)పేలోడ్ప్రయోగ స్థలంకక్ష్య వివరంస్థితిఫ్లైట్ నంబరుఆపరేటరుప్రయోజనంఇతర విశేషాలుQ4 2025 BlueBird 6 (1 satellite)శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్LEOAST SpaceMobileCommunicationsCommercial launch under NSIL. Cellphone-compatible broadband constellation. The next-generation Block 2 BlueBird satellite delivers 10x the bandwidth of BlueBird Block 1 satellites, allowing continuous cellular broadband service coverage. It will feature a ~ communications array, the largest ever developed commercially.Q2 2026 GSAT-32 (GSAT-N3)శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTO INSATCommunicationNET 2027 GSAT-22శ్రీహరి కోట- రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTO INSATCommunicationNET 2027 GSAT-23శ్రీహరి కోట- రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTO INSATCommunicationNET 2027 Chandrayaan-4 Propulsion Module Chandrayaan-4 Lander Module Chandrayaan-4 Ascender Moduleశ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTOఎల్‌విఎం3 SCISROLunar CompositeNET 2027 Chandrayaan-4 Transfer Module Chandrayaan-4 Re-entry Moduleశ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTOఎల్‌విఎం3 SCISROLunar Composite29 March 2028 Venus Orbiter Missionశ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTOISRONET 2028 Mars Lander Missionశ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్GTO ISRONET 2028 BAS-B1శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్LEOISROSpace StationFirst module launch of Bharatiya Antariksha Station.2028-30 NVS-06 (IRNSS-1O)NVS-07 (IRNSS-1P)NVS-08 (IRNSS-1Q)NVS-09 (IRNSS-1R)శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్ISRONET 2030 BAS-B2శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్LEOISROSpace StationSecond module launch of Bharatiya Antariksha Station.NET 2031-32 Lunar Navcom × 3శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్SelenocentricISROFirst of Two launches carrying 3 satellites for Lunar Navcom Data Relay and Navigation satellite.NET 2031-32 Lunar Navcom × 3శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్SelenocentricISROSecond of Two launches carrying 3 satellites for Lunar Navcom Data Relay and Navigation satellite.NET 2032 BAS-B5శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్LEOISROSpace StationFifth module launch of Bharatiya Antariksha Station.NET 2033 BAS-B3శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్LEOISROSpace StationThird module launch of Bharatiya Antariksha Station.NET 2034 BAS-B4శ్రీహరి కోట - రెండవ లాంచి ప్యాడ్LEOISROSpace StationFourth module launch of Bharatiya Antariksha Station.

 మానవ-సహిత స్థాయి మిషన్లు 
+Launch Logతేదీ/సమయం(UTC)పేలోడ్ప్రయోగ స్థలంకక్ష్య వివరంస్థితిఫ్లైట్ నంబరుఆపరేటరుప్రయోజనంఇతర విశేషాలుOrbital Test FlightsQ4 2025 G1LP2 - SDSC SHARLEOIntegration and testingHఎల్‌విఎం3ISROTest flightThe sixth operational flight of the ఎల్‌విఎం3 rocket and the first test flight of the Gaganyaan capsule . The spacecraft will be launched into an orbit of 170×408 km, perform a circularization burn, and test re-entry and recovery sequences in ocean waters .The spacecraft will carry the Humanoid robot Vyommitra, accompanied by scientific పేలోడ్s including fruit flies to simulate the effects of radiation exposure and microgravity on the human body. During the flight various experiments will be carried out for future crewed missions. Currently the capsule is in the final stages of integration and validation and the launch is expected in late 2025.NET 2026 G2LP2 - SDSC SHARLEO Hఎల్‌విఎం3ISROTest flightSecond orbital test flight of Gaganyaan spacecraft.NET 2026 G3LP2 - SDSC SHARLEO Hఎల్‌విఎం3ISROTest flightThird orbital test flight of Gaganyaan spacecraft.Crewed FlightsQ1 2027 H1LP2 - SDSC SHARLEO Hఎల్‌విఎం3ISROCrewed missionFirst crewed flight of Gaganyaan spacecraft, carrying one to three Indian astronauts on a short orbital test flight. Launch mass is  with service module, capsule's mass is .ప్రకటించాల్సి ఉంది H2LP2 - SDSC SHARLEO Hఎల్‌విఎం3ISROSecond crewed flight of Gaganyaan spacecraft, carrying one to three Indian astronauts on a short orbital test flight. Launch mass is  with service module, capsule's mass is .Cargo Flightsప్రకటించాల్సి ఉంది G4LP2 - SDSC SHARLEO (ISS)Hఎల్‌విఎం3ISROResupply SpacecraftISRO’s first ISS cargo resupply mission.ప్రకటించాల్సి ఉంది G5LP2 - SDSC SHARLEO (BAS)Hఎల్‌విఎం3ISROResupply SpacecraftISRO’s first BAS cargo resupply mission.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 GSLV ప్రయోగాల జాబితా
 PSLV ప్రయోగాల జాబితా
 SSLV లాంచ్‌ల జాబితా

 మూలాలు