సత్యనారాయణ్ రాజ్‌గురు

సత్యనారాయణ్ రాజ్‌గురు, (1903-1997) ఒక భారతీయ సాహితీవేత్త,శిలాశాసనకర్త, చరిత్రకారుడు. అతను ఒడిశా రాష్ట్ర సంగ్రహశాల సంరక్షకుడుగా, శిలాశాసన శాస్త్రవేత్తగా పనిచేసారు. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, భరత్ భూషణ్ అవార్డు, గంజాం సాహిత్య సమ్మిలాని అవార్డు, ఒడిశా సాహిత్య అకాడమీ అవార్డ్, సరళా సన్మాన్ అందుకున్నారు.భారత ప్రభుత్వం 1974లో అతనికి నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది.

 జీవితచరిత్ర 
1903 ఆగస్టు 19న ఒడిశా రాష్ట్రంలో హరికృష్ణా  రాజ్‌గురు, సునమణి దేవిలకు జన్మించిన  రాజ్‌గురు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఒరియా,సంస్కృత శీర్షిక పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించారు. 1929లో ఒడిశాలో మొదటి నాటకశాల పరాల పద్మనాభ రంగాలయకు నిర్వాహకుడిగా తన వృత్తిని ప్రారంభించారు. అక్కడ తన పదవీకాలంలో, అతను ఉత్కల్ సమ్మిలాని కార్యకలాపాలతో సంబంధాలు కలిగి ఉన్నాడు. 1937 లో ఒడిశా రాష్ట్ర ఏర్పాటులో కృష్ణ చంద్ర గజపతి సహాయం చేశాడు. అతను ఒడిశా రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణపై ఒక పరిశోధన వ్యాసం సమర్పించినట్లు తెలుస్తుంది.

గంజాం జిల్లా విద్యా మండలి అధ్యక్షుడిగా పనిచేసిన తరువాత రాజ్‌గురు 1947 నుండి భవానీపట్న కళింగ చరిత్ర సంబంధమైన పరిశోధన సొసైటీలో సహాయకుడిగా పనిచేశారు, తరువాత ఒడిశా రాష్ట్ర సంగ్రహశాల సంరక్షడుగా (ఐడి3) గా, తరువాత శిలాశాసనకర్త (ఐడి2) గా పనిచేశారు. అతను ఒడిశా సాహిత్య అకాడమీ వర్కింగ్ కమిటీలో సభ్యుడిగా, పరాలఖేముండి పురపాలక సంఘం ఛైర్మన్‌గా పనిచేశారు. అతను బెర్హంపూర్ విశ్వవిద్యాలయంలో జీవితకాల సభ్యుడు, విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా డి. లిట్ అవార్డు పొందాడు.

ఒడిశా చరిత్రపై రాజ్‌గురు ప్రముఖ పరిశోధనలు చేసినట్లు తెలుస్తుంది. పదమూడవ శతాబ్దపు సంస్కృత కవి, గీత గోవింద రచయిత అయిన జయదేవ జీవిత ప్రారంభంలో కనుగొన్న ఘనతను పొందాడు. అతను సరోజిని నాయుడి కవిత ది పళన్క్విన్ బేరర్స్ ను పాలింకి బహాకా పేరుతో ఒడియా భాషలో అనువదించి, అనేక ఇతర రచనలను ప్రచురించాడు, వీటిలో కొన్ని విశ్వవిద్యాలయ అధ్యయనాలకు సూచించబడిన పాఠాలుగా ఉన్నాయి .1997 జూన్ 11న 93 సంవత్సరాల వయసులో సత్యనారాయణ్ రాజ్‌గురు మరణించారు. అతని భార్య తారామణి దేవి అతని కంటే ఒక సంవత్సరం ముందు మరణించింది.వారికి గోపేశ్వర్ రాజ్‌గురు, రాధా రామన్ రాజ్‌గురు, సీతకాంత్ రాజ్‌గురు అనే ముగ్గురు కుమారులు ఉన్నారు.

 మో జీవన సంగ్రామ (ఆత్మకథ)
 స్వపనే చుంబన్
 జనని ఉత్కల్
 రాధావిసెక్
 ఒడియా లిపిరా క్రమా బికాష్
 గంగానది చరిత్ర
 విశాఖవర్మ్మకు చెందిన కొరసంద రాగి ఫలకం మంజూరు
 కళింగ తూర్పు గంగాల చరిత్ర
 నారాజ్ హిరోగ్రాఫిక్ లెటర్స్
 ఓడ్రాస్ వారి ప్రాబల్యం
 ఒరిస్సాలో చారిత్రక పరిశోధన
 శక 1305 నాటి నరసింహ దేవుడి కొండులి రాగి ఫలకం మంజూరు
 ధర్మరాజు సుమండల్ ప్లేట్లు
 ధర్మరాజు రాణ్‌పూర్ ప్లేట్లు
 గోపీనాథ్ & రాధా కృష్ణ చారిత్రక నేపథ్యం
 రాతి చిత్రంపై ఒరియా శాసనం
 దక్షిణ భారత శాసనాలు

సత్యనారాయణ రాజ్‌గురు 1997 జూన్ 11 న 93 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించారు. అతని భార్య తారామణి దేవి మరణించిన తరువాత ఒక సంవత్సరం మాత్రమే జీవించి ఉన్నారు.

 గౌరవాలు, పురస్కారాలు గుర్తింపు 
రాజ్‌గురుకు 1974లో భారత ప్రభుత్వం పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది. అతను తన ఆత్మకథ మో జీవన సంగ్రామకు 1996లో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు అందుకున్నారు.అతను ఆంధ్ర మహాసభ నుండి భారతి భూషణ్ అవార్డు, గంజాం సాహిత్య సమ్మిలాని అవార్డు (1968) ఒడిశా సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు (1968] అందుకున్నారు.అతను సరళ సంసద్ నుండి సరళా సన్మాన్ (1989) అందుకున్నాడు.

 సూచనలు 

వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:1997 మరణాలు
వర్గం:1903 జననాలు