అగ్నివేశ్

అగ్నివేశ్   హిందూమతంలో ఒక పురాణ ప్రసిద్ధ ఋషి. ఆయన్ని ఆయుర్వేదం (భారతీయ ప్రత్యామ్నాయ వైద్యం)పై ప్రాథమిక గ్రంథకర్తలలో ఒకరిగా భావిస్తారు. ఆయన తన గురువు పునర్వసు ఆత్రేయ బోధించిన జ్ఞానాన్ని సంకలనం చేసి, దానిని చరక సంహిత రూపంలో వ్యవస్థీకరించినట్లు పేర్కొనబడింది. అతను  అగ్నివేశ తంత్ర సంహితను రచించిన ఆయుర్వేదచార్యుడు. పునర్వసుడు, ఆత్రేయుడు ఈయన శిష్యులలో అత్యంత ప్రతిభావంతులు. అతని సమకాలీన ఆచార్యులు భేల్, జతుకర్ణ, పరాశరుడు, క్షీరపాణి, హారీతుడు . చరకుడు అగ్నివేష్ తంత్ర సంహితను సవరించాడు. దానిని సవరించి మొత్తంగా చరక సంహిత అని పేరు పెట్టారు. నాడి పరీక్ష, హస్తిశాస్త్రం కూడా అగ్నివేశ్ పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. వాటికి వహ్రివేష్ (చరక్ సు.-13.3), హుతావేష్ (చరక్ సు. 17.15) అని కూడా పేరు పెట్టారు. వహ్రివేశ్ కాలం పునర్వసు ఆత్రేయ (క్రీ.పూ. 700) కాలంతో సమానం. అగ్నివేశుడి పేరు ఉపనిషత్తులో కూడా కనిపిస్తుంది (బృహద 2.6.2-3).

 పురాణకథ 
అగ్నివేశుడు పునర్వసు ఆత్రేయుడుకు ప్రధాన శిష్యుడిగా వర్ణించబడుతున్నాడు. క్రీస్తుపూర్వం సుమారు 1500 సంవత్సరాలకు చెందినదిగా భావించబడే అగ్నివేశ సంహిత ఆత్రేయుని బోధనల ఆధారంగా రచించబడిన ఆయుర్వేద గ్రంథంగా చెప్పబడుతుంది. ఇది ప్రస్తుతం లభించని (నష్టమైన) గ్రంథంగా భావించబడుతుంది.

అగ్నివేశతంత్రం అనే గ్రంథం 12,000 శ్లోకాలతో కూడి ఉందని పేర్కొనబడింది. ఇది ప్రారంభ ఆయుర్వేదంలోని ఆరు పాఠశాలలలో ఒకటైన అగ్నివేశ పాఠశాలకు మూలగ్రంథంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇతర పాఠశాలలు పరాశర, హరిత, భేళ (భేళ సంహిత), జాతుకర్ణ, మరియు క్షర్పాణి అని పేర్కొనబడుతున్నాయి.

ఈ గ్రంథం గురించి చరక సంహితలో ప్రస్తావన ఉంది:  “అగ్నివేశుడు రచించిన తంత్రాన్ని చరకుడు సంకలనం చేసి, సవరించి, మార్పులు చేశాడు” .Charaka Samhita Online wiki edition available from http://www.carakasamhitaonline.com/mediawiki-1.28.2/index.php?title=Deerghanjiviteeya_Adhyaya Ram Karan Sharma and Vaidya Bhagran Dash, Agnivesa's Caraka Samhita, Varanasi, Chowkhamba Sanskrit Studies XCIV (2006).  Vol. I: ; Vol. II: ; Vol. III: ; Vol. IV: ; Vol. V: ; Vol. VI: , Vol. VII: 

 సూచనలు 

వర్గం:ఆయుర్వేదం
వర్గం:ఆయుర్వేద వైద్యులు
వర్గం:ఆయుర్వేద గ్రంథాలు