పంచ క్షేత్రం

పంచక్షేత్రం (విష్ణువు యొక్క ఐదు క్షేత్రాలు)  లేదా పంచ భార్గవి క్షేత్రం అనేది భారతదేశంలోని హిందూ సంప్రదాయానికి చెందిన ఐదు హిందూ ఆలయాల సమూహం. ఇవి విష్ణువు, లక్ష్మీ దేవి (భార్గవి) దేవతలకు అంకితమయ్యాయి. ఈ క్షేత్రాల పురాణ కథనం తిరుమల వెంకటేశ్వర ఆలయంతో అనుబంధించబడి ఉంది. ఈ ఐదు ఆలయాలలో నాలుగు దివ్య దేశాలుగా గుర్తించబడినవిగా ఉండగా, ఒక ఆలయం అభిమాన క్షేత్రంగా పరిగణించబడుతుంది.  
పురాణ కథనం
కలియుగం సమయంలో, నారదుడు యజ్ఞం (అగ్నికుండ పూజ) నిర్వహిస్తున్న ఋషులకు, త్రిమూర్తులు (బ్రహ్మ, విష్ణువు, శివుడు)లో ఎవరికీ యజ్ఞ ఫలాలను అర్పించాలో నిర్ణయించమని సూచించాడు. ఆ త్రిమూర్తులను పరీక్షించేందుకు భృగు మహర్షిని పంపించారు. పాదతలంలో ఒక అదనపు కన్ను ఉన్న భృగు మహర్షి, బ్రహ్మ, శివుడిని దర్శించినప్పటికీ వారికి కనిపించకుండా వెళ్లిపోయాడు. ఈ కారణంగా, భృగు బ్రహ్మను ఇకపై పూజించరాదని శపించాడు, అలాగే శివుడిని లింగం రూపంలో పూజించాలని శపించాడు. ఆపై భృగు విష్ణువు వద్దకు వెళ్లాడు. విష్ణువు ఆయనను పట్టించుకోకపోవడంతో కోపించిన భృగు విష్ణువును ఛాతిపై తన్నాడు. విష్ణువు మహర్షికి క్షమాపణ చెబుతూ ఆయన పాదాలను మర్దన చేశాడు. అలా చేయడం వల్ల భృగు పాదంలోని అదనపు కన్ను నలిగిపోయింది. లక్ష్మీ దేవి విష్ణువు ఛాతిని తన నివాసస్థానంగా పరిగణిస్తారు కనుక, ఈ తన్ను తనకు అవమానంగా భావించి ఆమె వైకుంఠంను విడిచి భూమికి వచ్చింది. ఆమె కోల్హాపురంలో నివసిస్తూ తపస్సు ప్రారంభించింది.

విష్ణువు మానవ రూపంలో శ్రీనివాసుడుగా అవతరించి లక్ష్మీ దేవిని వెతుకుతూ వైకుంఠాన్ని విడిచి, తిరుమలలోని శేషాచలం కొండలు వద్దకు చేరుకొని తపస్సు ప్రారంభించాడు. శ్రీనివాసుని విషయం తెలిసిన లక్ష్మీ దేవి, శివుడు, బ్రహ్మను పిలిచింది. వారు ఒక ఆవు, ఒక దూడ రూపాలు ధరించారు. లక్ష్మీ వారిని తిరుమల కొండలను పాలిస్తున్న చోళ రాజుకు అందించింది. ఆ ఆవు ప్రతిరోజూ మేత మేస్తూ శ్రీనివాసునికి పాలు అందించేది. రాజు ఇంటి గొల్లవాడు ఇది చూసి ఆవును కొట్టేందుకు ప్రయత్నించాడు. శ్రీనివాసుడు ఆ గాయాన్ని భరించి గొల్లవాడిని సంహరించాడు. ఈ చర్యతో కోపించిన శ్రీనివాసుడు చోళ రాజును ఒక అసురుడుగా మార్చాడు, ఎందుకంటే సేవకుల చేసిన పాపభారాన్ని యజమానులు మోయాల్సి ఉంటుందని విశ్వాసం. రాజు కరుణించమని ప్రార్థించగా, శ్రీనివాసుడు అతడు ఆకాశరాజుగా పునర్జన్మ పొందుతాడని, తన దత్తపుత్రిక అయిన పద్మావతితో తనకు వివాహం చేయాలని తెలిపాడు. శ్రీనివాసుడు తన దత్తతల్లి వకుల దేవితో తిరుమల కొండలపై నివసించాడు. చోళ రాజు ఆకాశరాజుగా పునర్జన్మ పొందాడు. ఆయనకు పద్మావతి అనే దత్తపుత్రిక ఉన్నది. ఆమె లక్ష్మీ దేవి మానవరూపంగా భావించబడుతుంది. ఈ రూపాన్ని ఆమె పద్మపుష్కరిణి చెరువులో, ప్రస్తుతం తిరుచానూరు (తిరుపతి, ఆంధ్రప్రదేశ్)లో స్వీకరించిందని కథనం. శ్రీనివాసుడు పద్మావతిని ప్రస్తుత నారాయణవనంలో వివాహం చేసుకొని తిరుమలకు తిరిగివచ్చాడు. కొద్ది నెలల తర్వాత, కలియుగ బాధల నుండి మానవులను విముక్తి చేయడానికి వారు ఏడుకొండలలో స్థిరనివాసం చేసుకున్నారు. వారు శిలారూప దేవతలుగా మారి, శాశ్వతంగా అక్కడే ఉండాలని కోరుకున్నారు. అయినప్పటికీ పద్మావతి విష్ణువుపై ఇంకా కోపంతోనే ఉంది. భృగు మహర్షి క్షమాపణ కోరుతూ లక్ష్మీ దేవిని మరో నాలుగు స్థలాలలో జన్మించేందుకు అనుమతి అడిగాడు. అవి:

 సేలంలోని సుందరరాజ పెరుమాళ్ ఆలయంలో భృగుగా  
 నాచియార్ కోయిల్లో మేధావి మహర్షిగా  
 ఒప్పిలియప్పన్ ఆలయంలో మార్కండేయ మహర్షిగా  
 సారంగపాణి ఆలయంలో హేమ మహర్షిగా జన్మించాలని కోరాడు.
ఐదు ఆలయాలు

తిరుమల వెంకటేశ్వర ఆలయంను తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాలు (TTD) నిర్వహిస్తున్నాయి. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆధీనంలో ఉంటుంది. మిగిలిన నాలుగు ఆలయాలు తమిళనాడు రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి. ఇవి తమిళనాడు ప్రభుత్వంకి చెందిన హిందూ మత, దాతృత్వ ఎండౌమెంట్స్ విభాగం ద్వారా నిర్వహించబడుతూ పరిపాలించబడుతున్నాయి. ఈ దేవతలను 5వ శతాబ్దానికి చెందిన తమిళ వైష్ణవ గ్రంథమైన దివ్య ప్రబంధంలో ఆళ్వార్లు మహిమింపజేశారు.  

ఈ ఆలయాలు ఒకటి తప్ప మిగిలినవి దివ్య దేశాలుగా వర్గీకరించబడ్డాయి. ఒక ఆలయం మాత్రం 108 అభిమాన స్థలాలులో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.
 ఆలయం చిత్రం స్థానం వివరాలు తిరుమల వెంకటేశ్వర ఆలయం 200px|alt=దూరం నుండి కనిపించే ఆలయం తిరుమల  వెంకటేశ్వర ఆలయం తిరుమల పర్వత పట్టణంలో, తిరుపతి వద్ద, తిరుపతి జిల్లా (ఆంధ్రప్రదేశ్)లో ఉంది. ఈ ఆలయం విష్ణువు యొక్క ఒక అవతారమైన వెంకటేశ్వరునికి అంకితమైంది. కలియుగంలో మానవజాతిని రక్షించేందుకు ఆయన భూమిపై అవతరించాడని విశ్వాసం. ఈ ఆలయాన్ని కలియుగ వైకుంఠం, తిరుమల ఆలయం, తిరుపతి ఆలయం, తిరుపతి బాలాజీ ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు. వెంకటేశ్వరుడు బాలాజీ, గోవిందుడు, శ్రీనివాసుడు అనే పేర్లతో కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు. సుందరరాజ పెరుమాళ్ ఆలయం  సేలం,  సుందరరాజ పెరుమాళ్ ఆలయం (కోటై పెరుమాళ్ కోయిల్ అని కూడా పిలుస్తారు) తిరుమణిముతారు నది తీరంలో ఉంది. ఈ ఆలయానికి మధ్యయుగ చోళులు, విజయనగర సామ్రాజ్యం, చేరులు, పాండ్యులు, మధురై నాయకుల నుంచి అనేక దానాలు లభించాయి. ఈ ఆలయం వైఖానస సంప్రదాయాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఇక్కడి పూజారులు వడకళై శైవ పంథానికి చెందిన బ్రాహ్మణ ఉపవర్గానికి చెందారు. నాచియార్ కోయిల్ 200px|alt=కొత్తగా కనిపించే ఆలయ ముఖద్వారం నాచియార్ కోయిల్  నాచియార్ కోవిల్ (లేదా తిరునారయూర్ నంబి ఆలయం) కుంభకోణం సమీపంలోని తిరునారయూర్ గ్రామంలో ఉంది. ఈ ద్రావిడ ఆలయం, ఆల్వార్లు రచించిన దివ్య ప్రబంధంలో ప్రస్తావించబడింది. ఇది విష్ణువుకు అంకితమైన 108 దివ్య దేశాలలో ఒకటి. ఇక్కడ విష్ణువును శ్రీనివాస పెరుమాళ్‌గా, లక్ష్మీ దేవిని నాచియార్‌గా పూజిస్తారు. తిరుమంగై ఆళ్వారునికి పంచ సంస్కార దీక్ష ఇక్కడ ప్రారంభమైందని విశ్వాసం. ఈ ఆలయం తెంకళై సంప్రదాయాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఒప్పిలియప్పన్ ఆలయం 200px|alt=పాత రూపంలో ఉన్న ఆలయం ముఖద్వారం తిరునాగేశ్వరం  ఒప్పిలియప్పన్ ఆలయం కుంభకోణం సమీపంలోని తిరునాగేశ్వరం గ్రామానికి దగ్గరలో ఉంది. ఇది విష్ణువుకు అంకితమైన 108 దివ్య దేశాలలో 60వ ఆలయం. ఇక్కడ విష్ణువును ఒప్పిలియప్పన్‌గా, లక్ష్మీ దేవిని భూదేవిగా పూజిస్తారు. ఈ ఆలయం 8వ శతాబ్దం చివరిలో చోళుల కాలంలో ప్రారంభమైందని, తరువాత తంజావూరు నాయకులు అభివృద్ధి చేశారని భావిస్తారు. ఇందులో చోళుల కాలానికి చెందిన రెండు శాసనాలు, ఐదు అంతస్తుల గోపురం, గ్రానైట్ ప్రాకార గోడ ఉన్నాయి. సారంగపాణి ఆలయం 200px|alt=రెండు పెద్ద ద్రావిడ నిర్మాణాలు కుంభకోణం  కుంభకోణంలోని సారంగపాణి ఆలయం 108 దివ్య దేశాలలో ఒకటి. ఇది నాలాయిర దివ్య ప్రబంధంలో 12 కవి-సంతులు మహిమింపజేసిన విష్ణు ఆలయాలలో ఒకటి. ఇది కావేరి నది తీరంలో ఉన్న పంచరంగ క్షేత్రాలులో ఒకటి. ఈ ఆలయం చోళులు, విజయనగర సామ్రాజ్యం,, మధురై నాయకులు చేసిన అభివృద్ధితో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది పెద్ద గ్రానైట్ ప్రాకార గోడలో ఉంది. ప్రధాన గోపురం 11 అంతస్తులు కలిగి, ఎత్తు గా ఉంటుంది.

మూలాలు

వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు
Category:లక్ష్మీ ఆలయాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాలయాలు
వర్గం:తమిళనాడులోని హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:వైష్ణవ దివ్యదేశాలు