బెంగళూరులోని చోళ దేవాలయాల జాబితా

చోళ వంశం దక్షిణ భారత చరిత్రలో అత్యంత దీర్ఘకాలం పాలించిన రాజవంశాలలో ఒకటి. బెంగళూరు ప్రాంతంలో చోళులు సుమారు ఒక శతాబ్దం పాటు పాలించారు. చోళుల ప్రధాన కేంద్రం సారవంతమైన కావేరి నది లోయ అయినప్పటికీ, తమ శక్తి శిఖర సమయంలో వారు చాలా విస్తారమైన ప్రాంతాన్ని పాలించారు. అందులో నేటి బెంగళూరు ప్రాంతం కూడా ఉంది.

రాజరాజ చోళుడు I పాలన కాలంలో — సుమారు క్రీ.శ. 1004లో — చోళులు గంగులను ఓడించి బెంగళూరును ఆక్రమించారు. వారి పాలనలో బెంగళూరు పరిసర ప్రాంతాల్లో అనేక దేవాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి. వాటిలో చొక్కనాథస్వామి ఆలయం, ముక్తి నాథేశ్వర ఆలయం, చోళేశ్వర ఆలయం, సోమేశ్వర ఆలయం ముఖ్యమైనవి.

డోమ్లూరులోని చొక్కనాథస్వామి ఆలయం యొక్క ప్రాథమిక శాసనాలు క్రీ.శ. 10వ శతాబ్దానికి చెందినవిగా గుర్తించబడ్డాయి. ఇది నగరంలోని అత్యంత పురాతన దేవాలయం గా భావించబడుతుంది. ఈ ఆలయాన్ని మొదటగా రాజరాజ చోళుడు I నిర్మించారు. తరువాత హోయసలులు, విజయనగర పాలకులు దీన్ని పునరుద్ధరించారు. ప్రారంభంలో ఈ ఆలయ ప్రధాన దేవత శివుడు కాగా, తరువాత ప్రధానంగా వైష్ణవులు నివసించే స్థానిక ప్రజల కోసం ఒక విష్ణువు ఆలయం కూడా నిర్మించబడింది.

కర్ణాటకలో చోళుల పాలన 1117లో హోయసలుల చేత పశ్చిమ గంగవాడి ప్రాంతం కోల్పోవడంతో తగ్గిపోయింది. అయితే తూర్పు గంగవాడి (మైసూరు జిల్లాలోని భాగం)ను 1125లో విక్రమ చోళుడు తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. అయినప్పటికీ, కన్నడ ప్రాంతంలో చోళుల ఆధిపత్యం చక్రవర్తి కులోతుంగ చోళుడు III కాలం వరకూ కొనసాగింది. కర్ణాటకలో, ముఖ్యంగా మైసూరు జిల్లాలో తమిళుల నివాసం చోళుల కాలానికి ముందే ఉండేది, తరువాత కూడా కొనసాగింది. హోయసల రాజులు తమ రాజ్యమంతటా అనేక సోమేశ్వర ఆలయాలను నిర్మించారు. సాధారణ సోమేశ్వర ఆలయంలో ఒక కమల తటాకం లేదా తావెరకెరె (కుంట) ఉండడం విశేషం. మాడివాళలోని సోమేశ్వర ఆలయం సుమారు క్రీ.శ. 1247లో నిర్మించబడింది. హాళసూరు సోమేశ్వర ఆలయం కూడా నగరంలోని పురాతన ఆలయాలలో ఒకటి. ఇక్కడ ప్రధాన దేవత నంది అయినప్పటికీ, బ్రహ్మ, విష్ణువు వంటి దేవతలను కూడా పూజిస్తారు. తరువాత ఈ ఆలయాన్ని కెంపేగౌడ పునరుద్ధరించి, రాజగోపురాన్ని నిర్మించి ఆలయం చుట్టూ గోడలు కట్టించాడు. నాగరత్పేటలోని 800 సంవత్సరాల పురాతన కాలికాంబ కామతేశ్వర ఆలయం నగరంలోని రెండవ అతిపెద్ద ఆలయంగా చెప్పబడుతుంది. మతపరమైన ఆచారాలకే కాకుండా, ఈ దేవాలయాలు విద్యా సంబంధిత కార్యక్రమాలకు కూడా కేంద్రాలుగా ఉండేవి. దీని ద్వారా ప్రజలకు ఉపాధి అవకాశాలు కూడా లభించేవి.
 ఆలయాల జాబితా 

 సంఖ్య  పేరు  ప్రాంతం  కాలం / ప్రాచీన శాసన సూచన  మూలాలు 1  డోమ్లూర్ చొక్కనాథస్వామి ఆలయం  డోమ్లూర్  క్రీస్తుశకం 10వ శతాబ్దం   2  హలసూరు సోమేశ్వర ఆలయం  హలసూరు  —   3  ఈశ్వర ఆలయం, కెంగేరి  కెంగేరి  క్రీస్తుశకం 1050   4  ధర్మేశ్వర ఆలయం  కుంద్రహల్లి  క్రీస్తుశకం 1065   5  శ్రీ మద్దురమ్మ ఆలయం  హుస్కూర్  క్రీస్తుశకం 11వ శతాబ్దం   6  పాత మాడివాళ సోమేశ్వర ఆలయం  మాడివాళ  క్రీస్తుశకం 1247   7  కాలికాంబ కామతేశ్వర ఆలయం  నాగరత్‌పేట్  క్రీస్తుశకం 13వ శతాబ్దం   8  సోమేశ్వర ఆలయం, మారథహల్లి  మారథహల్లి  క్రీస్తుశకం 1508   9  శ్రీ వీరభద్ర స్వామి ఆలయం  తిండ్లు  క్రీస్తుశకం 10వ శతాబ్దం  —

 మూలాలు 

 గ్రంథ సూచిక 

వర్గం:బెంగళూరులోని హిందూ దేవాలయాలు
Category:బెంగళూరులో పర్యాటక ఆకర్షణలు
వర్గం:చోళుల నిర్మాణ శైలి
చోళ ఆలయాలు, కర్ణాటక
చోళ ఆలయాలు, కర్ణాటక
చోళ ఆలయాలు
బెంగళూరులో చోళ ఆలయాలు
బెంగళూరు