భారత దక్షిణాఫ్రికా సంబంధాలు

1994లో దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్ష ముగిసినప్పటి నుండి భారత గణతంత్రం, దక్షిణాఫ్రికా గణతంత్రాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు బలంగా పెరిగాయి. అప్పటి నుండి రెండు దేశాలు దగ్గరి వ్యూహాత్మక, సాంస్కృతిక, ఆర్థిక సంబంధాలను అభివృద్ధి చేసుకున్నాయి. రెండూ మాజీ బ్రిటిషు వలస రాజ్యాలు, గణతంత్రాలుగా కామన్వెల్త్ దేశాల పూర్తి సభ్య దేశాలు.

భారతదేశంం దక్షిణాఫ్రికాల మధ్య విస్తృతమైన ఇంధన వాణిజ్యం కూడా ఉంది. 2010 ఫిబ్రవరిలో భారతదేశం 1.4 మిలియన్ టన్నుల దక్షిణాఫ్రికా బొగ్గును దిగుమతి చేసుకుంది. ఆ దేశం నుండి బొగ్గు కొనుగోలు చేసే దేశాల్లో భారత్ అగ్రస్థానాన నిలిచింది. 2011లో దక్షిణాఫ్రికాను బ్రిక్స్ గ్రూపులోకి అంగీకరించడంతో సంబంధాలు మరింత బలపడ్డాయి.

 నేపథ్యం 
దక్షిణాఫ్రికాలో పెద్ద భారతీయ సమాజం ఉంది. మోహన్‌దాస్ కరంచంద్ గాంధీ దక్షిణాఫ్రికాలో తన రాజకీయ-న్యాయవాద జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. అక్కడ నివసిస్తున్న భారతీయుల జీవన నాణ్యతను మెరుగుపరచడానికి 1890లు, 1900లలో శాసనోల్లంఘనను ప్రయోగించాడు. 2003 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ సందర్భంగా భారత జాతీయ క్రికెట్ జట్టు కెప్టెన్ సౌరవ్ గంగూలీ పీటర్‌మారిట్జ్‌బర్గ్‌లో గాంధీ విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించాడు.

వర్ణవివక్ష పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఆఫ్రికన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ చేసిన పోరాటానికి భారతీయులు కూడా దోహదపడ్డారు. వర్ణవివక్ష యుగం నాటి దక్షిణాఫ్రికా ప్రభుత్వాన్ని భారత ప్రభుత్వం బహిరంగంగా విమర్శించింది. దానితో దౌత్య సంబంధాలు కొనసాగించడానికి నిరాకరించింది. భారతదేశం ఇచ్చిన మద్దతు దక్షిణాఫ్రికా లోను, ఇతర ఆఫ్రికన్ దేశాల లోనూ సద్భావన కలిగించింది.

దక్షిణాఫ్రికా మానవ ఆవాసాల మంత్రి లిండివే సిసులు ఢిల్లీ పర్యటన సందర్భంగా "భారతదేశం ఆసియా ఖండంలో మాకు అత్యంత సన్నిహిత మిత్రదేశం" అని అన్నాడు. "ఈ సందర్శన ఉద్దేశ్యం, విముక్తి కోసం మేం చేసిన పోరాటంలో అందించిన అన్ని సహాయం, మద్దతు పట్ల దక్షిణాఫ్రికా ప్రభుత్వం భారత ప్రభుత్వానికి కృతజ్ఞతలు తెలియజేయడం" అని కూడా అన్నాడు.David M. Malone, C. Raja Mohan, and Srinath Raghavan, eds. The Oxford handbook of Indian foreign policy (2015) excerpt pp 552–565. 1994లో వర్ణవివక్ష ముగిసిన తర్వాత రెండు దేశాలు దౌత్య సంబంధాలను ఏర్పరచుకున్నాయి.

దక్షిణాఫ్రికా అధ్యక్షుడు నెల్సన్ మండేలాకు భారత ప్రభుత్వం, మహాత్మా గాంధీ శాంతి బహుమతిని, భారతరత్ననూ ప్రదానం చేసింది. రెండు దేశాలు క్రీడా సంబంధాలను కూడా ప్రోత్సహించాయి, భారత జాతీయ క్రికెట్ జట్టు, దక్షిణాఫ్రికా జాతీయ క్రికెట్ జట్టు తరచుగా సందర్శనలు చేసుకుంటూ, రెండు దేశాలు నిర్వహించే క్రికెట్ టోర్నమెంట్లలో పాల్గొంటాయి.

 ఆర్థిక సంబంధాలు 
ఇరుదేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం, 1992–1993లో US$3 మిలియన్ల నుండి 2005–2006లో $4 బిలియన్లకు విపరీతంగా పెరిగింది. రెండు ప్రభుత్వాలు 2010 నాటికి దీన్ని  $12 బిలియన్లకు పెంచుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.  దక్షిణాఫ్రికా నుండి భారతదేశం దిగుమతుల్లో బంగారు కడ్డీ మూడింట ఒక వంతు ఉంటుంది. అయితే భారతదేశం దక్షిణాఫ్రికా గనుల నుండి వజ్రాలను పాలిష్ చేసి ప్రాసెస్ చేస్తుంది. భారతదేశం దక్షిణాఫ్రికా కస్టమ్స్ యూనియన్ (SACU)తో స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందంపై సంతకం చేయడాన్ని దక్షిణాఫ్రికా ప్రోత్సహించింది. ఈ యూనియన్‌లో ఇందులో దక్షిణాఫ్రికాతో పాటు బోట్స్వానా, లెసోతో, నమీబియా, ఎస్వాటిని ఉన్నాయి.

భారతీ ఎయిర్‌టెల్ MTNను కొనుగోలు చెయ్యాలని ప్రయత్నించింది. MTN, దక్షిణాఫ్రికా కంపెనీ. ప్రపంచంలోని పెద్ద టెలికమ్యూనికేషన్ కంపెనీలలో ఒకటి, ఆఫ్రికాలో అతి పెద్దది. దాన్ని కొనడం, దక్షిణ-దక్షిణ సహకారంలో ఒక ముందడుగు అని ప్రచారం కూడా చేసుకుంది. అయితే, భారతీయ, దక్షిణాఫ్రికా స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలలో డ్యూయల్-లిస్టింగ్ ఆందోళనల మధ్య, MTN ఇకపై దక్షిణాఫ్రికా కంపెనీగా ఉండదని భావించి, జాకబ్ జుమా ప్రభుత్వం ఈ ఒప్పందాన్ని తిరస్కరించింది.

 సాంస్కృతిక సంబంధాలు 

 క్రీడలు 
రెండు దేశాలలోనూ క్రికెట్ ఒక ప్రధాన క్రీడ, ఈ రెండూ తరచుగా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పోటీ పడతాయి.David M. Malone, C. Raja Mohan, and Srinath Raghavan, eds. The Oxford handbook of Indian foreign policy (2015) excerpt pp 552–565. భారతీయ ఆట ఖో ఖోను దక్షిణాఫ్రికాలో కూడా కొంతవరకు ఆడతారు, దీనిని భారతీయ ప్రవాసులు ఆదరిస్తారు.David M. Malone, C. Raja Mohan, and Srinath Raghavan, eds. The Oxford handbook of Indian foreign policy (2015) excerpt pp 552–565.

 సైనిక సంబంధాలు 
భారతదేశం, దక్షిణాఫ్రికాలు సైనిక సహకారం, ఆయుధాల వ్యాపారాలను అభివృద్ధి చేసుకిఉన్నాయి. భారతదేశం, బ్రెజిల్, దక్షిణాఫ్రికాలు కలిసి 2008లో మొదలుపెట్టిన IBSAMAR వంటి ఉమ్మడి సైనిక విన్యాసాలు నిర్వహిస్తాయి. దళాలకు శిక్షణ ఇచ్చే కార్యక్రమాలను కూడా అభివృద్ధి చేశాయి.David M. Malone, C. Raja Mohan, and Srinath Raghavan, eds. The Oxford handbook of Indian foreign policy (2015) excerpt pp 552–565. భారతదేశం, దక్షిణాఫ్రికాల మధ్య కొన్ని వ్యూహాత్మక సారూప్యతలు ఉన్నప్పటికీ, వాటిని సాధారణ దృక్కోణాలుగా మార్చుకోలేదని కొంతమంది విశ్లేషకులు వాదిస్తారు.David M. Malone, C. Raja Mohan, and Srinath Raghavan, eds. The Oxford handbook of Indian foreign policy (2015) excerpt pp 552–565.

 ఐబిఎస్ఎ 
2003 జూన్ 6న భారతదేశం, దక్షిణాఫ్రికాలు బ్రెజిల్‌తో ఒక ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి, దీనిని బ్రసీలియా డిక్లరేషన్ అని పిలుస్తారు. ఈ మూడు దేశాలూ దక్షిణాసియా, దక్షిణ ఆఫ్రికా, దక్షిణ అమెరికా ప్రాంతాల్లో ప్రాంతీయ శక్తులు అనే సూత్రం ఆధారంగా దీన్ని "దక్షిణ-దక్షిణ" సహకారం అని పేరుపెట్టారు. వ్యూహాత్మక, వాణిజ్య, సాంస్కృతిక వ్యవహారాలపై విస్తృతమైన త్రైపాక్షిక సహకారం, త్రైపాక్షిక స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం అభివృద్ధి, ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO)లో పాశ్చాత్య దేశాలతో చర్చలు జరపడంలో ఐక్యంగా ఉండటం, UN భద్రతా మండలి సంస్కరణకు పిలుపునివ్వడం, వీటో హక్కులతో సహా శాశ్వత సభ్యత్వం కోసం ఒకరికొకరు మద్దతు నిచ్చుకోవడం కోసం ఈ ప్రకటన పిలుపునిచ్చింది.  వాణిజ్యం, పేదరిక నిర్మూలన, మేధో సంపత్తి హక్కులు, సామాజిక అభివృద్ధి, వ్యవసాయం, వాతావరణ మార్పు, సంస్కృతి, రక్షణ, విద్య, శక్తి, ఆరోగ్య సంరక్షణ, సమాచార సమాజం, సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, శాంతియుత అణుశక్తి, పర్యాటకం, రవాణా అంశాలపై సహకారం కోసమూ, ఏకాభిప్రాయాన్ని ప్రోత్సహించడానికీ IBSA డైలాగ్ ఫోరంను సృష్టించారు.   నాల్గవ శిఖరాగ్ర సమావేశం బ్రెజిలియాలో జరిగింది. 2010 నాటికి త్రైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని US$15 బిలియన్లకు పెంచుతామని మూడు దేశాలు ప్రతిజ్ఞ చేశాయి. మూడు దేశాలు సైనిక సహకారాన్ని కూడా విస్తరించాయి. 2008లో ఉమ్మడి నావికా విన్యాసాలను నిర్వహించాయి. దక్షిణాఫ్రికా, భారతదేశాలు చారిత్రాత్మకమైన చిరుతపులిని తిరిగి ప్రవేశపెట్టే ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్నాయి. దీని ప్రకారం, రాబోయే దశాబ్దాలలో 100 పైచిలుకు చిరుతలను బదిలీ చేయాలి. David M. Malone, C. Raja Mohan, and Srinath Raghavan, eds. The Oxford handbook of Indian foreign policy (2015) excerpt pp 552–565.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 భారత కెన్యా సంబంధాలు
 భారత బ్రెజిల్ సంబంధాలు
 భారత చైనా సంబంధాలు

 మూలాలు 

వర్గం:భారతదేశ విదేశీ సంబంధాలు