శంభాజీని ఉరితీయడం

ఛత్రపతి శివాజీ కుమారుడు, రెండవ మరాఠా రాజు అయిన శంభాజీ, 17వ శతాబ్దంలో మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు ఆదేశాల మేరకు మరణ శిక్షకు గురయ్యాడు.  మొఘలులు, దక్కన్ సుల్తానేట్ల  మధ్య జరిగిన సంఘర్షణలు, సుల్తానేట్ల పతనానికి దారితీశాయి. ఆ తర్వాత ఈ విషయం మరాఠాలు, మొఘలుల మధ్య ఉద్రిక్తతలకు మార్గం సుగమం చేశాయి. ఆ దక్కన్ యుద్ధాల సమయంలో, బుర్హాన్పూర్ పై మరాఠాల  దాడి కారణంగానూ , అలాగే  ఔరంగజేబు తిరుగుబాటు కుమారుడు ముహమ్మద్ అక్బర్ , శంభాజీ మద్దత్తు కొరటం వలన  ఔరంగజేబు  దక్షిణ భారతదేశం వైపు  ఆకర్షితుడయ్యాడు.  కొన్ని యుద్ధాలు, చిన్న ఘర్షణల అనంతరం, మొఘల్ సేనాపతి  ముకర్రబ్ ఖాన్ కొంతమంది అధికారులతో పాటు శం భాజీని పట్టుకున్నాడు.  ఆధునిక మహారాష్ట్ర లోని తులాపూర్  లో ఔరంగజేబు ఆదేశాల మేరకు , శంభాజీని  ఆధ్వర్యంలో  ఉరితీశారు.

 ముందు విషయాలు 
1680లో శంభాజీ తండ్రి శివాజీ మరణించిన తరువాత, అతను తన తండ్రి చేత బందీగా ఉంచబడిన  పన్హాలా కోట నుండి అతడు తప్పించుకొని, తనను తాను రాజుగా ప్రకటించుకున్నాడు. తన ఉత్తరాధికారాన్ని  వ్యతిరేకించిన శివాజీ మంత్రులందరినీ అతడు తొలగించాడు. ఒకసారి సింహాసనం ఆధీష్టించిన తరవాత  శంభాజీ తన తండ్రి అడుగుజాడలను అనుసరించి మొఘలులపై అనేక సైనిక దండయాత్రలు  చేశాడు. బుర్హాన్పూర్ పై జరిగిన మరఠాల దాడి తరువాత వారు నగరాన్ని తగల పెట్టారు, దోచుకున్నారు, ప్రజలను హింసించారు.  జాన్ ఎఫ్ రిచర్డ్స్ ప్రకారం, శివాజీ విధానాలకు భిన్నంగా శంభాజీ తన  సైన్యం చేసిన అత్యాచారాలను, హింసను క్షమించాడు. బుర్హాన్పూర్ లోని ముస్లిం ఉన్నత వర్గాలకు, ఈ దాడి కేవలం శాంతి భంగమే కాక, అది ముస్లిం సమాజం పై అవిశ్వాసం తో జరిగినట్లు  భావించారు. ముస్లింల ప్రాణాలను, ఆస్తులను  మొఘల్ సామ్రాజ్యం రక్షించ లేక పోతే,  శుక్రవారం సామూహిక ప్రార్థనలలో  ఔరంగజేబు పాలకుడిగా గుర్తించరాదని వారు నమ్మారు.  బుర్హాన్పూర్ ముస్లిం ఉన్నత ప్రభువుల ఒత్తిడి,  శంభాజీ  మద్దతుతో ఉన్న  తనపై తిరుగుబాటు చేసిన తన  కుమారుడు అక్బర్ ల ప్రభావంతో,  ఔరంగజేబు దక్కన్ ప్రాంతం పై తన  దండయాత్రను ప్రారంభించాడు.

గోల్కొండ, బీజాపూర్లను మొఘల్ ముట్టడుల  సమయంలో, బీజాపూర్ కి చెందిన ముస్లిం ఉలేమా,సహ మతస్థుల పై యుద్ధం చేయడం ఎలా సమర్థిస్తావని   ఔరంగజేబు ను  ప్రశ్నించాడు.  ఔరంగజేబు సమాధానం  ఏమిటంటే, సుల్తాన్ ఈ ప్రాంతం అంతటా ముస్లింలకు హాని కలిగిస్తున్న శంభాజీకి, సుల్తాన్ ఆశ్రయం ఇచ్చి, సహాయం చేశాడని, అతడు ఆ ప్రాంతమంతా ముస్లిం లకు హాని చేస్తున్నాడని, అంతేకాక  రాజ్య నియంత్రణను ఇద్దరు బ్రాహ్మణ మంత్రులకు అప్పగించిన నెరణీకని అబుల్ హసన్ ని కూడా ఔరంగజేబు ఖండించాడు.Richards, John F. (1993). The Mughal Empire. Cambridge University Press. pp. 217–223. ISBN 978-0-521-56603-2. దక్కన్ సుల్తానతుల పతనం దక్కన్ చరిత్రలో "దక్కన్ యుద్ధాలు" అని పిలువబడే కొత్త అధ్యాయానికి నాంది పలికింది.

 శంభాజీని బంధించడం 
ఔరంగజేబు గోల్కొండ, బీజాపూర్లను ముట్టడిస్తున్నా సమయంలో శంభాజీ పన్హాలా కోట నుండి అతని కదలికలను గమనించాడు.  ఈ రెండు కీలక కోటలయిన బీజాపూర్, గోల్కొండలు చేతికి వచ్చిన తర్వాత, అపరమయిన  సంపద, సైనిక వనరులు మొఘల్ ల చేతుల్లోకి వచ్చాయి. అనంతరం   దక్కన్ భూభాగం పై అవగాహన ఉన్న  బీజాపూర్ కు  చెందిన అనుభవజ్ఞుడైన సేనాధిపతి  సర్జా ఖాన్ ను ఔరంగజేబు నియమించాడు.

1687 డిసెంబరులో, శంభాజీ పంపిన హంబిరావ్ మోహితే  తో కూడిన మరాఠా సేనలు ,  సర్జా ఖాన్ నేతృత్వంలోని మొఘల్  సేనలతో వై  అనే స్థలంలో యుద్ధం జరిగింది. దానినే చరిత్రలో  వైయుద్ధం అంటారు  మరాఠా దళాలు విజయం సాధించినప్పటికీ, సంఘర్షణ సమయంలో మోహితే ఫిరంగి దాడిలో  చంపబడ్డాడు. ఈ యుద్ధం తరువాత శంభాజీ సైనిక బలం క్షీణించి, తక్కువ మంది సైనికులతో స్థలం మార్చ వలసి వచ్చింది. రాయ్గగఢ్, పన్హళ  కొండల మధ్య ఉన్న అతని శిబిరం  మొఘల్ గూఢచారుల వలలో పడింది.  షిర్కేస్ వంశానికి చెందిన మరాఠా వర్గం, శంభాజీ కదలికలను మొఘలులకు తెలియజేయ చేసి ద్రోహం చేసింది.  ఫలితంగా శంభాజీ ఆచూకీ వెల్లడైంది. చివరికి రాజ్యాన్ని రక్షించడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, శంభాజీ తనను తాను రక్షించుకోవడంలో విఫలమయ్యాడు.

సంగమేశ్వర్ వద్ద ముకర్రబ్ ఖాన్ ఆకస్మికంగా దాడి చేయడంతో జరిగిన యుద్ధంలో మరాఠాల కు నష్టం కలిగి ఓటమి ఎదురయింది.   ఐదుగురు మరాఠాలు చంపబడ్డారు, మిగిలిన వారు పారిపోయారు. శంభాజీ  మంత్రి కవి కలష్ పట్టుబడ్డాడు, అయితే శంభాజీ స్వయంగా తప్పించుకుని  ఒక ఆలయనికి పారిపోయి ఆశ్రయం పొందాడు. మొఘలులు అతను దాక్కున్న  స్థలాన్ని కనిపెట్టి ,శంభాజీని  1689 ఫిబ్రవరి 1న బందీగా పట్టుకున్నారు. శంభాజీ అధికారులలో మరో ఇరవై ఐదుగురు కూడా బందీలయ్యారు.   ముకర్రబ్ ఖాన్  వారిని   అక్లుజ్ కు  తీసుకు వెళ్ళాడు.  అక్కడ  ఔరంగజేబు కూడా ఉన్నాడు. ఈ వార్త తో  కు  సంతోషించి ఔరంగజేబు  ఆ ప్రాంతానికి 'అసద్ నగర్' అని పేరు పెట్టాడు. 

 ఉరి తీయడం 
శంభాజీ ని ,  కవి కలష్ లను  భీమా నది సమీపంలోని  ఒక సైనిక శిబిరానికి తీసుకెళ్లారు.  రాజ హోదా ఉన్నప్పటికీ, బీజాపూర్, గోల్కొండ పాలకులకు మొఘలులు ఇచ్చిన గౌరవాన్ని శంభాజీకి  ఇవ్వలేదు. అతడిని, అతని మంత్రులను గంటలు వేలాడే  మూర్ఖుల టోపీలు  ధరింప చేసి,  బఫూన్లుగా  ఒంటెపై కూర్చో పెట్టి మోగుతున్న డప్పుల శబ్దాల మధ్య  మొఘల్ శిబిరాల లలో ఊరేగించి  అవమానించారు. తరువాత  వారిని  కృతజ్ఞతా ప్రార్థన చేస్తున్న ఔరంగజేబు ఎదుట ప్రవేశ పెట్టారు.   మొఘల్ చరిత్రకారుడు, ఖఫీ ఖాన్ , ఈశ్వర్ దాస్ నాగర్ ప్రకారం, అదే రాత్రి, శంభాజీ, కవి కలాష్ లకు  వేడి చేసిన ఎర్రటి ఇనుపాలతో   అంధులని చేశారు.  1689 మార్చి 11న, ఔరంగజేబు శిబిరం ఉన్న భీమా నది దగ్గర  ఉన్న కోరేగావ్ వద్ద, శిరచ్చేదం చేయ బడ్డాడు. దక్కనులో ఆరు సంవత్సరాలు పూర్తి కాక ముందే  ఔరంగజేబు కల నెరవేరింది. నర్మదా నుండి తుంగభద్ర వరకు ఉన్న  మొత్తం ప్రాంతం ఇప్పుడు అతని ఆధీనంలో కి వచ్చింది. శివాజీ ఒకప్పుడు పోరాడిన భూమి వశమయ్యింది. ప్రతిఘటనకు  సంకేతాలు లేవు.

 తదుపరి పరిణామాలు   
శంభాజీ తన పాలనలో తన ప్రజల కోసం పెద్దగా చేయలేకపోయాడు. అయినప్పటికీ, అతని మరణం అతన్ని వీరమరణ స్థాయికి చేర్చింది.  శంభాజీ కుమారుడు షాహు ఔరంగజేబు చేత బందీగా ఉంచబడి  , యుక్త వయస్సు వచ్చినప్పుడు మాత్రమే విడుదల చేయబడ్డాడు. ఈ సంఘటనల తరువాత, మొఘల్ సామ్రాజ్యం భౌగోళిక విస్తరణలో గరిష్ట   స్థాయికి  చేరింది. అయినప్పటికీ, మరాఠాలు, మొఘలుల మధ్య ఘర్షణలు కొనసాగాయి. శంభాజీ సోదరుడు రాజారాం దక్షిణం లోని  జింజీ కోట లో ఆశ్రయం పొందాడు, మరాఠా అధికారులు ఉత్తర దక్కన్ ప్రాంతంలో తమ దాడులను కొనసాగించారు.Richards, John F. (1993). The Mughal Empire. Cambridge University Press. pp. 217–223. ISBN 978-0-521-56603-2.

 గ్రంథ పట్టిక 



గమనికలు
ఖాఫీ  ఖాన్ శంభాజీ ఊరి తీయబడిన దశాబ్దాల తరువాత తన చరిత్ర వ్రాసుకున్నాడు. కానీ అతను, శంభాజీ విచారణకు కానీ, అతని ఉరి కి కానీ, లేదా ఔరంగజేబ్ దక్షిణ దండయాత్రకు కానీ ప్రత్యక్ష సాక్షిగా ఉన్నట్లు ఎక్కడా లేదు. 

 మూలాలు 

వర్గం:మరాఠా సామ్రాజ్య యోధులు
వర్గం:మరాఠా సామ్రాజ్యం
వర్గం:మరాఠా చరిత్ర
వర్గం:మరాఠా సామ్రాజ్య పాలకులు
వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు