వాల్కేశ్వర ఆలయం

200px|thumb|కాశీ మఠం, వాల్కేశ్వర్.

పురాణం
పురాణాల ప్రకారం, హిందూ దేవుడైన రాముడు తన భార్య సీతను అపహరించిన రాక్షస రాజు రావణుడిని వెంబడిస్తూ అయోధ్య నుండి లంకకు వెళ్లే మార్గంలో ఆ ప్రదేశంలో ఆగాడు. అప్పుడు శ్రీరాముడికి శివలింగాన్ని పూజించమని సలహా ఇవ్వబడింది. తన సోదరుడు లక్ష్మణుడు విగ్రహాన్ని తీసుకురావడం కోసం వేచి చూసి విసిగిపోయిన తర్వాత, ఆయన ఇసుకతో అసలైన లింగాన్ని నిర్మించాడని చెబుతారు. ఈ పేరు వ్యుత్పత్తి ప్రకారం, ఇసుకతో చేసిన విగ్రహానికి సంస్కృత పదం అయిన 'వాలుక ఈశ్వర్' నుండి ఉద్భవించింది, ఇది శివుని అవతారం.

కథ కొనసాగుతున్నప్పుడు, రాముడికి దాహం వేసినప్పుడు, అక్కడ మంచి నీరు సులభంగా అందుబాటులో లేకపోవడంతో (సముద్రపు నీరు మాత్రమే ఉంది), ఆయన ఒక బాణం వేసి గంగానదిని అక్కడికి రప్పించాడు. అందుకే బాణం (సంస్కృతంలో బాణ), గంగా అనే పదాల కలయికతో దీనిని బాణగంగ అని పిలుస్తారు. సముద్రానికి సమీపంలో ఉన్నప్పటికీ, ఆ కోనేరుకు నీటిని అందించే నీటి ఊట ఆ ప్రదేశంలోని ఒక భూగర్భ బుగ్గ నుండి వస్తుంది.

చరిత్ర
ఈ ఆలయం, దానికి అనుబంధంగా ఉన్న మంచినీటి బాంగాంగా చెరువును సా.శ. 1127లో, థానే, ముంబై ద్వీపాలను సా.శ. 810 నుండి 1240 వరకు పాలించిన సిల్హారా రాజవంశ రాజుల ఆస్థానంలో మంత్రిగా ఉన్న చంద్రసేనియ కాయస్థ ప్రభు అయిన లక్ష్మణ ప్రభు నిర్మించారు.16వ శతాబ్దంలో ముంబైపై తమ పాలన సమయంలో పోర్చుగీసు వారు ఈ ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేశారు. 1715లో ముంబై వ్యాపారవేత్త, పరోపకారి అయిన గౌడ సరస్వత బ్రాహ్మణుడు రామ కామత్ (బ్రిటిష్ రికార్డులలో 'కామటి'గా ప్రసిద్ధి) ఉదారతతో ఇది పునర్నిర్మించబడింది. ప్రధాన ఆలయం గణనీయంగా పునర్నిర్మించబడింది, బాంగాంగా చెరువు చుట్టూ అనేక చిన్న ఆలయాలు వెలిశాయి. 1860 నాటికి, ఈ ఆలయం ఎక్కువ మంది భక్తులను ఆకర్షించడం ప్రారంభించింది, దాని చుట్టూ 10 నుండి 20 ఇతర ఆలయాలు, 50 ధర్మశాలలు వెలిశాయి. 

ఆరాధన
ఈ ఆలయం సాధారణంగా ప్రతి నెలా పౌర్ణమి, అమావాస్య రోజులలో మాత్రమే రద్దీగా ఉంటుంది. గతంలో, 16వ, 17వ శతాబ్దాలలో ఈ ద్వీపాలను తరచుగా సందర్శించే మలబార్ సముద్రపు దొంగలకు ఇది ఇష్టమైన ప్రదేశంగా ఉండేది.

ప్రస్తుతం ఇది ఏటా జరిగే హిందుస్థానీ శాస్త్రీయ సంగీత ఉత్సవానికి వేదికగా ఉంది, దీనిలో 2005లో శాస్త్రీయ గాయకులైన రాజన్, సజన్ మిశ్రా,, సితార్ విద్వాంసుడు శివకుమార్ శర్మ వంటి సంగీతకారులు పాల్గొన్నారు. గౌడ సరస్వత బ్రాహ్మణుల ప్రసిద్ధ మత పీఠాలైన శ్రీ కావ్లే మఠం, శ్రీ కాశీ మఠం శాఖలు వరుసగా చెరువు యొక్క ఉత్తర, పశ్చిమ ఒడ్డున ఉన్నాయి.

చిత్రమాలిక

మూలాలు

 Mallya, K.G. The Merchant Of Bombay, Mumbai:Bharatiya Vidya Bhavan (1997).  —An historical novel of the life of Rama Kamati.

బాహ్యలంకెలు

 Temples Of Saraswat Brahmins
 Walkeshwar Banganga Tank and Temple

వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:మహారాష్ట్రలో శివాలయాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:శివాలయాలు