నిలువురాళ్లు

తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నారాయణపేట జిల్లా, కృష్ణ మండలం, ముడుమాల్ గ్రామం వద్ద విస్తరించి ఉన్న నిలువురాళ్లు ప్రాచీన భారతీయ నాగరికతకు నిదర్శనంగా నిలుస్తున్నాయి. వేల సంవత్సరాల చరిత్రను కలిగి ఉన్న ఈ నిలువురాళ్లు, ఖగోళ శాస్త్రాన్ని, కాలగమనాన్ని అధ్యయనం చేయడంలో ఉపయోగపడే శిలా నిర్మాణాలుగా పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొంటున్నారు. ఇంగ్లాండ్‌లోని స్టోన్‌హెంజ్ తరహాలో ఉన్న ఈ నిర్మాణాలు, ఆదిమానవుల జీవన రీతిని, విజ్ఞానాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి కీలకంగా మారాయి. 1980లో ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన పురావస్తు శాస్త్రవేత్త ఆల్చీన్ ఈ ప్రాంతాన్ని పరిశీలించి, నిలువురాళ్ల ప్రాముఖ్యతను ప్రపంచానికి తెలియజేశారు. ఈ రాళ్లు సుమారు 4000 సంవత్సరాల నాటివని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. 2025లో భారత ప్రభుత్వం ఈ ప్రదేశాన్ని యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తించాలని ప్రతిపాదించింది. తద్వారా ఈ ప్రాంతం యునెస్కో తాత్కాలిక జాబితాలో స్థానం సంపాదించుకుంది. 
 చరిత్ర, ఆవిష్కరణ 
నారాయణపేట నిలువురాళ్లు పూర్వకాలంలో ఖగోళ అధ్యయనం కోసం నిర్మించబడ్డాయని పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. పురాతన కాలంలో సూర్యుడు, చంద్రుడు, తారాగణం ఆధారంగా కాలాన్ని అంచనా వేయడానికి, వాతావరణ మార్పులను గమనించేందుకు మన ఆది పురుషులు వీటిని ఉపయోగించుకున్నారని నమ్మకం. 1980లో అల్చీన్ అనే పురావస్తు శాస్త్రవేత్త ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించి, నిలువురాళ్ల ప్రాముఖ్యతను గుర్తించారు. ఆయా శిలలను పరిశీలించిన తరువాత, ఇవి ఖగోళ పరిశోధనలు, ఆరాధన, లేదా పితృదేవతలకు నివాళిగా నిర్మించబడ్డాయని తేలింది.

 భౌగోళిక నిర్మాణం 
నారాయణపేట నిలువురాళ్లు దాదాపు 80 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. ప్రధానంగా 12 నుంచి 14 అడుగుల ఎత్తైన భారీ రాళ్లు వరుసగా నిలబెట్టబడ్డాయి. వీటి నిర్మాణ శైలి స్టోన్‌హెంజ్ తరహాలో ఉండటంతో, ఖగోళ సంబంధిత విషయాల్లో వీటిని ఉపయోగించేవారని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. కొన్ని రాళ్లు ఒకదానిపై మరొకటి ఉంచబడి ఉండగా, మరికొన్ని వరుసగా నిలబెట్టబడి ఉంటాయి. వీటిని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే, వసంత మరియు శరద్‌ ఋతువుల సమయంలో సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయ దిశలతో ప్రాముఖ్యమైన అనుసంధానాన్ని గమనించవచ్చు.

 యునెస్కో గుర్తింపు 
2025లో భారత ప్రభుత్వం నారాయణపేట నిలువురాళ్లను యునెస్కో వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తించేందుకు ప్రతిపాదించింది. దేశంలోని మరో ఐదు ప్రదేశాలతో కలిపి, ముడుమాల్ గ్రామంలో ఉన్న నిలువురాళ్లకు యునెస్కో తాత్కాలిక జాబితాలో స్థానం దక్కింది. శాశ్వత గుర్తింపు లభిస్తే, ఈ ప్రదేశం ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా మారుతుంది. తెలంగాణ పర్యాటక శాఖ మంత్రి జూపల్లి కృష్ణారావు మాట్లాడుతూ, ఈ నిలువురాళ్లు ప్రపంచ పటంలో తెలంగాణ గర్వకారణంగా నిలుస్తాయని పేర్కొన్నారు.

 పర్యాటక ప్రాధాన్యత 
యునెస్కో తాత్కాలిక జాబితాలో చోటు దక్కడంతో, నారాయణపేట నిలువురాళ్ల పర్యాటక ప్రాధాన్యత మరింత పెరిగింది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఈ ప్రదేశాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి చర్యలు తీసుకుంటోంది. ఇక్కడ పర్యటించే వారికి ప్రాచీన భారతీయ నాగరికతను దర్శించే అపూర్వ అవకాశమిది.

 ప్రాముఖ్యత 
నారాయణపేట నిలువురాళ్లు ప్రాచీన నాగరికతకు, ఖగోళ విజ్ఞానానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తాయి. కాలగమనాన్ని అంచనా వేయడం, వాతావరణ పరిస్థితులను గమనించడం వంటి విషయాల్లో అవి ఆ కాలంలో ఉపయోగించబడ్డాయి. యునెస్కో శాశ్వత గుర్తింపు లభిస్తే, ఈ ప్రదేశం ప్రపంచ పటంలో చిరస్థాయిగా నిలుస్తుంది.

 మూలాలు 
వర్గం:చారిత్రక ప్రదేశాలు
వర్గం:పురాతత్వ ప్రదేశాలు
వర్గం:నారాయణపేట జిల్లా