రుక్మాంగద

రుక్మాంగద హిందూ సాహిత్యం లో   సౌర రాజవంశానికి చెందిన రాజు. సంధ్యావళి, అప్సర మోహిని ఈయన భార్యలు. ఈయన కుమారుడు ధర్మాంగదుడు. అతను ఏకాదశి రోజున తన ఉపవాసాన్ని విరమించుకోవడం కంటే తన సొంత కొడుకును చంపడానికి సుముఖత వ్యక్తం చేసినట్లు పురాణ వచనం.

 పురాణం 
నారద పురాణం ప్రకారం రుక్మాంగదుడు  విదిశ దేశానికి రాజుగా పేర్కొనబడ్డాడు. పవిత్రమైన రాజుగా, విష్ణువు  యొక్క గొప్ప భక్తుడిగా వర్ణించబడిన అతను, దేవునికి పవిత్రమైన చాంద్రమాన పక్షం పదకొండవ రోజు ఏకాదశి రోజున తన  పౌరులు తమ ఉపవాసాన్ని విరమించడాన్ని నిషేధించే కఠినమైన చట్టాలను విధించాడు. ఈ సందర్భంగా గంగా స్నానం చేసి బ్రాహ్మణులకు బహుమతులు ఇవ్వమని ఆయన వారిని ప్రోత్సహించాడు. రుక్మాంగద చర్యలతో తన నివాసానికి ప్రజల సంఖ్య తగ్గిపోయిందని విలపిస్తూ యముడు బ్రహ్మ తో సమావేశం కావాలని కోరాడు. రాజు సంకల్పం పరీక్షించబడే వరకు తన విధులను నిర్వర్తించడానికి నిరాకరిస్తాడు. బ్రహ్మ మోహిని అనే అప్సర సృష్టించి, రుక్మాంగదను మోసగించి వివాహం చేసుకోవాలని ఆమెకు ఆదేశిస్తాడు. రాజు ఏకాదశిని ఆచరించడాన్ని విచ్ఛిన్నం చేసే ప్రయత్నాలలో పాల్గొనమని అతను ఆమెను ఆదేశిస్తాడు. మంధర  పర్వతానికి ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు అప్సరను మొదటిసారి కలిసినప్పుడు, ఆమె అందం చూసి రాజు పూర్తిగా మంత్రముగ్ధుడై ఆమెతో ప్రేమలో పడతాడు. రాజు తన ప్రతి కోరికను నెరవేర్చడానికి అంగీకరిస్తేనే ఆమె అతనికి భార్య అవుతానని చెబుతుంది. మోహిని రాజు నుండి ఒక వాగ్దానాన్ని పొందుతుంది. ఆ తరువాత వారు వివాహం చేసుకుని విదిశకు వెళతారు.

ఎనిమిది సంవత్సరాల పాటు, రుక్మాంగద తన ఏకాదశి ప్రతిజ్ఞను పాటిస్తూనే, మోహినితో తన ప్రేమను ఆస్వాదిస్తూ ఉన్నాడు. ప్రబోధినీ ఏకాదశి సందర్భంగా, మోహిని తన భర్తతో తన సంబంధాన్ని కొనసాగించాలనుకుంటే తన ఉపవాసం చేపట్టవద్దని కోరింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, రుక్మాంగద తన సంపద, తన రాజ్యాలలో పాటు  తన జీవితమంతా ఆమెకు ఇచ్చాడు. కానీ తాను ఉపవాసం చేయాలని పట్టుబట్టాడు. వారి పెళ్లికి ముందు తాను తనకు ఇచ్చిన వాగ్దానాన్ని మోహిని అతనికి గుర్తు చేసి, రాజులు ఉపవాసం పాటించాల్సిన అవసరం లేదని గౌతమ ఋషితో తాను జరిపిన సంభాషణను గుర్తు చేసుకుంది. వేదాలు ఉపవాసం గురించి ప్రస్తావించలేదని కూడా ఆమె అతనికి చెప్పింది. ఆమె తన అభిప్రాయాలను కాపాడుకోవడానికి బ్రాహ్మణుల సహాయం కోరింది. తన సవతి తల్లికి ఏది కావాలంటే అది ఇవ్వమని ధర్మాంగదుడు తన తండ్రిని కోరాడు. రాజు నిశ్చయంగా ఉన్నప్పుడు, మోహిని అతనిపై క్రోధంతో తన భర్త ధర్మం కోసం బదులుగా తన కొడుకు తలని ఇవ్వమని కోరుతూ సంధ్యావళిని ఆశ్రయించింది. తన ప్రతిజ్ఞను విడిచిపెట్టకుండా మోహిని కోరికలను అంగీకరించమని సంధ్యావళి రాజును ఒప్పించింది. ధర్మాంగదుడు తన తండ్రి గౌరవం కోసం ప్రాణత్యాగానికి అంగీకరించాడు. ధర్మాంగద తన తండ్రి కత్తితో శిరచ్ఛేదం చేయబోతున్నప్పుడు, విష్ణువు జోక్యం చేసుకుని, రుక్మాంగద, సంధ్యావళి, ధర్మాంగదలను తన స్వర్గ నివాసమైన వైకుంఠానికి తీసుకువెళతారు.

 మూలాలు 

వర్గం:పురాణ పాత్రలు