శత్రు ఆస్తి చట్టం - 1968

శత్రు ఆస్తి చట్టం -1968
(Enemy Property Act-1968)
ఈ చట్టాన్ని భారత ప్రభుత్వం 1965 లో జరిగిన భారత్-పాకిస్తాన్
యుద్ధం తర్వాత 1968లో ఆమోదించారు.ఈ చట్టం ప్రకారం పాకిస్థాన్, చైనా లతో జరిగిన యుద్ధం సమయంలో మన దేశాన్ని వీడి వెళ్ళిన వారి ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ప్రవేశపెట్టిన చట్టమే. ఈ ఎనిమీ ప్రాపర్టీ చట్టం అని కూడా అంటారు.

ఉద్దేశ్యం 
ఈ శత్రు ఆస్తి చట్టం ప్రకారం అటువంటి ఆస్తులను అదుపులో ఉంచడానికి, నిర్వహించడానికి అధికారం కల్పిస్తుంది.అవి జాతీయ ప్రయోజనాలకు వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించబడ కుండా చూస్తుంది.

శత్రు ఆస్తి చట్టం 
శత్రు ఆస్తి చట్టం, 1968 ని భారత పార్లమెంట్ ఆమోదించిన చట్టం, దీని ప్రకారం భారత ప్రభుత్వానికి శత్రు ఆస్తి పై అధికారం ఉంటుంది. శత్రు ఆస్తి చట్టం, 1968, ఇది 1965 
పాకిస్తాన్ యుద్ధం తర్వాత ఆమోదించబడింది. ఈ చట్టం ప్రకారం, 1947 దేశ విభజన లేదా 1965, 1971 యుద్ధాల తర్వాత పాకిస్థాన్కు 
వలస వెళ్లి అక్కడ పౌరసత్వం పొందిన వారి అన్ని స్థిరాస్తులను 'శత్రు ఆస్తి'గా ప్రకటించారు. దీని తరువాత, మొదటి సారిగా, ఆస్తి ఆధారంగా, వారి పూర్వీకులు 'శత్రు' దేశ పౌరులుగా ఉన్న భారతీయ పౌరులను 'శత్రు' వర్గంలో ఉంచారు.
శత్రు ఆస్తి చట్టం, 1968; శత్రువు ఆస్తిని జాగ్రత్తగా చూసుకునే హక్కును, దానిని ఆస్తి యొక్క చట్టపరమైన వారసుడికి లేదా చట్టపరమైన ప్రతినిధికి బదిలీ చేసే హక్కును ఇస్తుంది.

కొత్త చట్టంలో మార్పులు

కొత్త చట్టంలో ఈ క్రింది ప్రధాన మార్పులు చేయబడ్డాయి.

1. సంరక్షకుడు అటువంటి ఆస్తికి యజమానిగా పరిగణించబడతాడు మరియు ఇది 1968 నుండి అమలులోకి వస్తుంది.

2. ఇప్పుడు భారత పౌరులు శత్రువు ఆస్తిని వారసత్వంగా పొందలేరు.

3. ఇప్పటివరకు అమ్మిన అన్ని ఆస్తులు చట్టవిరుద్ధమైనవిగా ప్రకటించబడ్డాయి.

4. చాలా సందర్భాలలో, సివిల్ కోర్టులు శత్రు ఆస్తికి సంబంధించిన కేసులను విచారించే అధికార పరిధిని కలిగి ఉండవు.

5. శత్రు ఆస్తి కేసులు హైకోర్టు, సుప్రీంకోర్టులో మాత్రమే విచారణకు వస్తాయి.

6. శత్రు ఆస్తుల అమ్మకం హోం మంత్రిత్వ శాఖ లేదా భారత శత్రు ఆస్తుల కస్టోడియన్ (CEPI) పర్యవేక్షణలో మాత్రమే జరుగుతుంది.

7. ఇప్పుడు శత్రు ఆస్తిని మరెవరికీ బదిలీ చేయలేము మరియు ఈ నియమం 1968 కి ముందు మరియు తరువాత బదిలీ చేయబడిన ఆస్తికి కూడా వర్తిస్తుంది.

8. అమ్మకపు ఆదాయం ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించే ప్రభుత్వ ఖాతాలో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ ఆదాయంగా జమ చేయబడుతుంది.

భారతదేశంలో ఎన్ని శత్రు ఆస్తులు

భారతదేశంలో మొత్తం 9,280 శత్రు ఆస్తులు ఉన్నాయని ఇక్కడ పేర్కొనడం ముఖ్యం, ఇప్పటివరకు 6,289 శత్రు ఆస్తులను సర్వే చేశారు. మిగిలిన 2,991 ఆస్తులు సర్వేలో ఉన్నాయని ధ్రువీకరించారు. ఎవరూ నివసించని అటువంటి ఆస్తులను త్వరగా వేలం వేయడానికి వీలుగా ఖాళీ చేయాలని భారత హోంమంత్రి ఆదేశించారు. భారతదేశంలోని శత్రు ఆస్తులలో ఎక్కువ భాగం పాకిస్తాన్కు వెళ్లే వ్యక్తులకు చెందినవి.

దేశంలోనే అత్యధికంగా ఉత్తరప్రదేశ్లో 4,991 ఆస్తులు ఉన్నాయి. వీటితో పాటు, పశ్చిమ బెంగాల్లో 2,735 ఆస్తులు, రాజధాని ఢిల్లీలో 487 ఆస్తులు ఉన్నాయి. వీటిలో 126 ఆస్తులు చైనా పౌరసత్వం తీసుకున్న వ్యక్తులకు చెందినవి. చైనా పౌరులకు చెందిన గరిష్ఠంగా 57 శత్రు ఆస్తులు మేఘాలయలో ఉండగా, 29 పశ్చిమ బెంగాల్ లో, 7 ఆస్తులు అస్సాంలో ఉన్నాయి.

ప్రస్తుతం, CEPI 996 కంపెనీలలో 20,323 మంది వాటాదారులలో 6.5 కోట్లకు పైగా షేర్లను కలిగి ఉంది. ఈ 996 కంపెనీలలో 588 కంపెనీలు ఇప్పటికీ పనిచేస్తున్నాయి. ఈ వాటాలను విక్రయించే ప్రక్రియను ఆర్థిక మంత్రి అధ్యక్షతన ఉండే ప్రత్యామ్నాయ యంత్రాంగం ఆమోదించాలి, అయితే హోం మంత్రి మరియు రోడ్డు రవాణా రహదారుల మంత్రి కూడా ఇందులో పాల్గొంటారు.

తెలంగాణ రాష్ట్రంలో 
రంగారెడ్డి జిల్లాలో 180. హైదరాబాద్లో 44, కొత్తగూడెంలో 7, వికారాబాద్ జిల్లాలో 3 ఆస్తులు ఉన్నాయి.రాష్ట్రంలో 'ఎనిమీ ప్రాపర్టీస్' వేల ఎకరాల్లో ఉన్నాయి. పాకిస్థాన్, చైనా లతో యుద్ధాల సమయంలో మన దేశాన్ని వీడి వెళ్లిన వారికి సంబంధించి ఇక్కడ ఉన్న ఆస్తులనే ఇలా పిలు స్తారు. వీరికి సంబంధించి దేశవ్యాప్తంగా 13 వేల ఎక రాల భూములు, పెద్ద సంఖ్యలో ఇతర ఆస్తులు ఉన్నట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వ లెక్కలు చెబుతున్నాయి. తెలంగాణలో నాలుగు వేల ఎకరాల భూములు, 204 ఆస్తులు ఉన్నట్లు అంచనా. వీటిని పక్కాగా తేల్చేందుకు కేంద్ర హోంమంత్రిత్వ శాఖ తాజాగా చర్యలు చేపడుతోంది. రాష్ట్ర రెవెన్యూ శాఖతో పలుమార్లు సమీక్షలు చేసి వాటిని సర్వే చేయాలని ఆదేశించింది.

 చట్టం వలన ప్రయోజనం 
భారత ప్రభుత్వానికి ఈ 
శత్రు ఆస్తి చట్టం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను 
పరిశీలిస్తే 1968 శత్రు ఆస్తి చట్టంలోని మార్పులు భారత ప్రభుత్వానికి దశాబ్దాలుగా నిరుపయోగంగా ఉన్న ఆస్తుల నుండి సుమారు 3000 కోట్ల రూపాయలను వస్తాయి, వీటిని దేశ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి మరియు సామాజిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు ఉపయోగించవచ్చు. దీనితో పాటు, భారతదేశ వ్యతిరేక కార్యకలాపాలలో పాల్గొన్న శక్తులకు భారతదేశానికి వ్యతిరేకంగా వారి ప్రయత్నాలు వారిని సామాజికంగా మరియు ఆర్థికంగా నాశనం చేస్తాయనే సందేశం కూడా పంపబడుతుంది.

ఆక్రమణలకు గురవుతున్న 
ఈ ఆస్తుల రక్షణకు 1968లో కేంద్రం ఎనిమీ ప్రాపర్టీస్ చట్టాన్ని చేసింది. దాని ప్రకారం రాష్ట్రాలు ఆయా ఆస్తులను సంరక్షించాల్సి ఉంటుంది. అయితే, ఇప్పటికే చాలా ప్రాంతాల్లో ఆక్రమణలకు గురయ్యాయి. కొన్ని చోట్ల నోటీసులు ఇచ్చినప్పటికీ ఫలితం లేకుండా పోయింది.

ఈ ఆస్తుల విషయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం గతే డాది 2024 అక్టోబరులో చట్ట సవరణ చేసింది. కబ్జాలో ఉన్న వారు అర్హులైతే ఆ ఆస్తులను కొనుగోలు చేసు కునే వెసులుబాటు కల్పించింది. దీనిలో భాగంగా మరోమారు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సర్వే చేసి ఆ ఆస్తుల మ్యాపింగ్ చేయాలని ఆదేశాలు జారీ చేయగా రెవెన్యూ శాఖ కసరత్తు చేపట్టింది.
రాష్ట్రంలో 2017-18 మధ్య నిర్వహించిన భూ దస్త్రాల ప్రక్షాళన సందర్భంగా పలు జిల్లాల్లో ఈ తరహా ఆస్తులను కొంత మేర గుర్తించారు.
మూలాలు

వర్గం:భారతదేశం
వర్గం:న్యాయస్థానాలు
వర్గం:భారత పార్లమెంటు
వర్గం:చట్టం
వర్గం:భారత రాజకీయ వ్యవస్థ
వర్గం:భారత రాజ్యాంగం