బి. ఆర్. దేవధర్

ప్రొఫెసర్ బాలకృష్ణ రఘునాథ్ దేవధర్ (1901 సెప్టెంబరు 11-1990 మార్చి 10) ఒక భారతీయ శాస్త్రీయ గాయకుడు, సంగీత శాస్త్రవేత్త, సంగీత విద్యావేత్త. ఇతడు  హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో ఖయాల్ - శైలి గాయకుడు. ఇతనికి 1964 సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ లభించింది. 1976లో భారత ప్రభుత్వం ఇతనికి పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.

 ప్రారంభ జీవితం, సంగీత శిక్షణ 
దేవధర్ 1901 సెప్టెంబర్ 11న మహారాష్ట్రలోని ప్రస్తుత సాంగ్లీ జిల్లా మిరాజ్లో జన్మించాడు. ప్రముఖ గాయకుడు, విద్యావేత్త విష్ణు దిగంబర్ పలుస్కర్ గురు భాయ్, గ్వాలియర్ ఘరానాకు చెందిన బాలకృష్ణబువా ఇచల్కరంజికర్ శిష్యుడైన  నీలకంఠ్ బువా ఆలుర్‌మఠ్‌తో ఇతడు తన సంగీత శిక్షణను ప్రారంభించాడు. ఆ తరువాత, అతను కిరానా ఘరానాకు చెందిన అబ్దుల్ కరీం ఖాన్ ,  వినాయకరావు పట్వర్ధన్ల వద్ద కూడా శిక్షణ పొందాడు. తరువాత ఇతడు గంధర్వ మహావిద్యాలయలో చేరాడు.  అక్కడ ఆ సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు విష్ణు దిగంబర్ పలుస్కర్ ప్రముఖ శిష్యుడు అయ్యాడు. పలుస్కర్ యొక్క ఏకైక విద్యార్థి దేవధర్, అతను అధికారిక విద్యను కూడా అభ్యసించడానికి అనుమతించబడ్డాడు. ఆ విధంగా మెట్రిక్యులేషన్ తరువాత ఇతడు ఉన్నత విద్యను కూడా అభ్యసించి, తరువాత బి. ఎ. డిగ్రీని పొందాడు. పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని కూడా అభ్యసించాడు.

తరువాతి కాలంలో ఆగ్రా ఘరానా, జైపూర్ ఘరానా నుండి మోహనరావు పాకేలార్, సారంగి-ప్లేయర్ మజీద్ ఖాన్, ఇనాయత్ ఖాన్, గణపత్రావు దేవస్కర్, పండిట్. గోఖలే ఘరానాకు చెందిన సదాశివబువా జాదవ్, తల్వాండి ఘరానాకు సంబంధించిన షిండే ఖాన్, ఇండోర్ ఘరానా సంబంధించి బింకార్ మురాద్ ఖాన్, ముఖ్యంగా పాటియాలా ఘరానా చెందిన బడే గులాం అలీ ఖాన్, వీరితో ఇతడు చాలా సంవత్సరాలు అనుబంధం కలిగి ఉన్నాడు. ఆ విధంగా, ఇతడు తన గానం లో అనేక సంప్రదాయాలు, ఘరానాల శైలులను చేర్చుకున్నాడు, ఇది సంగీత శాస్త్రవేత్తగా అతని వృత్తికి మార్గం సుగమం చేసింది. కాలక్రమేణా, అతను తన కెరీర్ ద్వారా తనకు సంబంధించిన అన్ని సంప్రదాయాల నుండి సంగీత ఘరానాలు, అరుదైన రాగాలను కూడా సేకరించాడు.

 వృత్తి 
ఇతడు ముంబైలో దేవధర్ స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్ ను స్థాపించి, ఘరానా సంప్రదాయానికి భిన్నంగా వ్యవహరించాడు. హిందీ సంగీత మాసపత్రిక సంగీత కళా విహార్ కు సంపాదకత్వం వహించాడు. అలాగే సంగీతం, సంగీతకారులపై అనేక పుస్తకాలను కూడా ప్రచురించాడు. 1964లో, ఇతనికి సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ లభించింది. ఇది కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడేమీ,  ప్రదానం చేసే అత్యున్నత గౌరవం. దీని తరువాత 1976లో భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ అవార్డును అందుకున్నాడు. ఇతని శిష్యులలో గాయకుడు కుమార్ గంధర్వ, సరస్వతి రాణే, లక్ష్మీ గణేష్ తివారీ ఉన్నారు. 1993లో, సంగీత కళా విహార్ 19వ శతాబ్దపు భారతీయ సంగీతకారుల జీవిత చరిత్రలతో కూడిన ఆయన నెలవారీ వ్యాసాలు, పిల్లర్స్ ఆఫ్ హిందూస్థానీ మ్యూజిక్ అనే పుస్తకంగా ప్రచురించబడింది. 1990 మార్చి 10న ముంబైలో ఇతడు మరణించాడు.

 రచనలు 



 మూలాలు 

 గ్రంథ పట్టిక 


వర్గం:1990 మరణాలు
వర్గం:1901 జననాలు