ధర్మరాజదశమి

ధర్మరాజ దశమి

చైత్రమాసం శుక్ల పక్ష దశమినే ధర్మరాజ దశమి అని పిలుస్తారు.సమన్యాయం చేయడంలో యముని మించినవాడు లేడని ప్రతీతి. అందుకే యముని ధర్మరాజు అని కూడా పిలుస్తారు ఆ రోజున యమధర్మరాజును పూజిస్తే మరణ భయమ్మ్ తొలుగుతుందని మన పూర్వులు చెపుతున్నారు. దానికి ఉదాహరణగ నచికేతుని పేరు చెపుతారు. ఆ రోజు నచికేతుని కథ చదవని లేదా వినమని శాస్రాలు చెపుతున్నాయి.
నచికేతుడు
గౌతమ మహర్షి వంశానికి చెందినవాడు వాజశ్రవుడు. వాజశ్రవుడినే ఉద్దాలకుడు అని కూడా పిలుస్తారు. ఉద్దాలకుడి కొడుకే నచికేతుడు. వాజశ్రవుడు ఒక యాగం చేయాలని సంకల్పించుకున్నాడు. ఆ యాగంలో తన దగ్గరున్న సంపదలు అన్నీ దానం చేసేయ్యాలి. ఆ యాగంలో తనకు గల సర్వసంపదలనూ దానం చేయాలి. కాని వాజశ్రవుడు ఎందుకూ పనికిరాని గోవులను, గొడ్డులను, ముసలి ఆవులను దానం చేయసాగాడు. ఇది చూచిన అతని కుమారుడు నచికేతుడు తన తండ్రిని పాపం నుండి విముక్తున్ని చేయదలచి "నాన్నా! నేనూ నీకు గల సంపదనే కదా. మరి నన్ను కూడా దానం చెయ్యి" అన్నాడు. దీన్ని ఒక బాల్యచేష్టగా తీసుకుని వాజశ్రవుడు విసిగించవద్దని అన్నాడు. కాని నచికేతుడు తన తండ్రిని పదే పదే అడగడముతో,కొడుకు యొక్క పోరు పడలేక విసుగుతో "నిన్ను యముడికి దానం ఇస్తున్నాను " అని అన్నాడు. ( మనకు ఎవరిపైన  ఏమైనా కోపం వస్తే "చావు పో" అంటూంటాము కదా అలా అన్న మాట).

కాని యజ్ఞం తర్వాత వాజశ్రవుడు తను కొడుకుతో అన్న మాటలు గుర్తొచ్చి చాలా భాధపడ్డాడు. అప్పుడు నచికేతుడు తండ్రితో "నాన్నా! ఈ ప్రపంచంలో మాట నిలుపుకోకపోవడం వలన అసత్య దోషం వస్తుంది. మీరు ఏమీ భాధపడకుండా నన్ను యముడి వద్దకు పంపండి." అన్నాడు. అలా తండ్రి మాటను నిలుపుటకు యముని వద్దకు వెళ్ళాడు.

నచికేతుడు యముని వద్దకు వెళ్ళిన సమయంలో యముడు లేడు. నచికేతుడు యముడు వచ్చేవరకు మూడు రోజులు నిరాహారంగా ఉన్నాడు. యముడు వచ్చి విషయం తెలుసుకొని "వచ్చిన అతిథిని మూడు రోజులు నిరాహారంగా ఉంచి పాపం చేసాను. అందుకు ప్రాయశ్చిత్తం గా మూడు వరాలిస్తాను మూడు వరాలు కోరుకో" " అని నచికేతుడితో అన్నాడు. అప్పుడు నచికేతుడు " ఓ యమధర్మరాజా! మొదటి వరంగా నేను ఇక్కడి నుండి ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళినప్పుడు మా తండ్రి నన్ను సంతోషంగా ఆహ్వానించాలి (ఈ వరం ఎందుకంటే తన తండ్రి తన మీద అనుమానపడకుండా ఉండడానికి), అతని పాపాలన్నీ పోవాలి. రెండవ వరంగా స్వర్గ ప్రాప్తికి సంబంధించిన యజ్ఞాన్ని, దానికి సంబంధించిన క్రతువుని నేర్పించమని అన్నాడు. యముడు సంతోషంతో నేర్పించి అప్పటినుండి ఆ యజ్ఞానికి నాచికేత యజ్ఞం అని పేరొస్తుందని వరమిచ్చాడు. ఇక మూడవ వరంగా మరణానంతర జీవితం గురించి, బ్రహ్మఙ్ఞానం గురించి ఆడిగాడు. యముడు అది చెప్పడం ఇష్టం లేక ధన, వస్తు, కనక, వాహన, కాంతలను అనుగ్రహిస్తానని అన్నాడు. కాని నచికేతుడు నిరాకరించడం వలన యముడు ఎంతో సంతోషించి తను కోరుకున్న వరంగా బ్రహ్మజ్ఞానం ఉపదేశించాడు.

తర్వాత నచికేతుడు సంతోషంతో తన ఇంటికి రాగా తన తండ్రి ఎంతో సంతోషంతో ఆహ్వానించాడు.

యమధర్మరాజు పూజ విధానము

యమధర్మరాజును పూజించే విధానం చాలా సులభం. మీరు ఇంటి బయట లేదా నైరుతి దిశలో యమ దీపం వెలిగించి, అక్షత, చందనం, నీరు మొదలైన వాటితో ఆయనను పూజించవచ్చు. ఇలా చేయడం వలన మృత్యుభయం తొలగిపోయి, సుఖసంతోషాలు లభిస్తాయని ఒక నమ్మకం.
ధర్మరాజ దశమి రోజున షోడశోపచార పూజను యమధర్మరాజుకు సమర్పించి, మరణ భయం తొలగించుకోవడానికి, భక్తితో ఈ పూజను చేయవచ్చు. ఈ పూజలో 16 రకాల ఉపచారాలు చేస్తారు, వీటిలో దీపారాధన, ధూపారాధన, నైవేద్యం, హారతి మొదలైనవి ఉన్నాయి. 

షోడశోపచార పూజ విధానం:
పూజా స్థలం:
పూజా మందిరాన్ని శుభ్రం చేసి, అక్కడ ఒక పీఠం లేదా పీఠంపై యమధర్మరాజు విగ్రహం లేదా ఫోటోను ఉంచాలి.
దీపారాధన:
ముందుగా దీపారాధన చేయాలి, అంటే దీపాలు వెలిగించాలి.
ధూపారాధన:
ధూపం వేసి, గంధం, అక్షతలు, పసుపు, కుంకుమ, పువ్వులు సమర్పించాలి.
నైవేద్యం:
పండ్లు, తీపి పదార్థాలు, పాలు, పెరుగు, ఇలాంటి నైవేద్యాలు సమర్పించాలి.
అభిషేకం:
యమధర్మరాజు విగ్రహానికి పాలు, పెరుగు, గంధం మొదలైన వాటితో అభిషేకం చేయాలి.
స్తోత్రాలు:
యమధర్మరాజు స్తోత్రాలు, మంత్రాలు చదవచ్చు.
హారతి:
చివరగా, హారతి ఇవ్వాలి.
దానం:
ధర్మరాజ దశమి రోజున, ధర్మం చేసేవారికి, అన్నం, బట్టలు, పుస్తకాలు మొదలైనవి దానం చేయాలి.
ప్రార్థన:
యమధర్మరాజును ప్రార్థించి, మరణ భయం తొలగాలని, సకల శుభాలు కలగాలని కోరుకోవాలి. 
షోడశోపచార పూజ యొక్క ప్రయోజనాలు:
మరణ భయం తొలగిపోతుంది.
ఆరోగ్యకరమైన, ప్రశాంతమైన జీవితం లభిస్తుంది.
భగవంతుడి ఆశీర్వాదాలు లభిస్తాయి.
జీవితంలో విజయం లభిస్తుంది.
దుఃఖాలు, కష్టాలు తొలగిపోతాయి.