పాటియాలా, తూర్పు పంజాబ్ రాష్ట్రాల సమాఖ్య

పాటియాలా, తూర్పు పంజాబ్ రాష్ట్రాల సమాఖ్య, (ఆంగ్లం: Patiala and East Punjab States Union) 1948, 1956ల మధ్య ఎనిమిది సంస్థానాలను ఏకం చేసిన భారతదేశంలోని ఒక రాష్ట్రం. దీని రాజధాని, ప్రధాన నగరం పాటియాలా. ఈ రాష్ట్రం 26, 208 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. కసౌలీ, కండాఘాట్, చైల్ కూడా దీనిలో భాగంగా ఉండేవి.

 చరిత్ర 

 ప్రిన్స్లీ స్టేట్స్ యూనియన్ 
ఇది ఎనిమిది సంస్థానాలను (7 పంజాబ్ రాష్ట్రాలు, ఒక పంజాబ్ హిల్ స్టేట్) కలపడం ద్వారా సృష్టించబడింది, ఇవి తమ స్థానిక పాలకులను నిర్వహించాయి.

సెల్యూట్ స్టేట్స్ అనేది బ్రిటిష్ పాలనలో ఉన్న సంస్థానాలలో ఒక ముఖ్యమైన విభాగం. ఇది పాలకుల హోదాను, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంతో వారి సంబంధాన్ని తెలియజేసేది. కొన్ని సంస్థానాల పాలకులకు ఒక నిర్దిష్ట సంఖ్యలో ఫిరంగి షాట్లతో వందనం చేసేవారు. ఇది వారి హోదాను సూచించేది.

 ఆరు సెల్యూట్ స్టేట్స్ 
 పాటియాలా - బిరుదు మహారాజా, 17 తుపాకీ వందనాలు 
 జింద్ - బిరుదు మహారాజా, 13 తుపాకీ వందనాలు 
 కపుర్తలా - బిరుదు మహారాజా, 13 తుపాకీ వందనాలు 
 నభా - బిరుదు మహారాజా, 13 తుపాకీ వందనాలు 
 ఫరీద్కోట్ - బిరుదు రాజా, 11 తుపాకీ వందనాలు
 మలేర్కోట్లా - బిరుదు నవాబ్, 11 తుపాకీ వందనాలు

 రెండు నాన్-సెల్యూట్ స్టేట్స్
కల్సియా - బిరుదు రాజా (1916 వరకు సర్దార్)  
 నాలాగఢ్ - బిరుదు రాజా

ఈ రాష్ట్రం 1948 జూలై 15న ఏర్పడింది. 1950లో అధికారికంగా భారతదేశ రాష్ట్రంగా మారింది.

 వారసత్వ రాష్ట్రాలు 
1956 నవంబరు 1న, రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం కింద పాటియాలా, తూర్పు పంజాబ్ ఎక్కువగా పంజాబ్ రాష్ట్రంలో విలీనం చేయబడింది.

ఉత్తర హర్యానా పింజోర్ ప్రస్తుత జింద్ జిల్లా (జింద్, నర్వానా) ప్రాంతం, అలాగే నైరుతి హర్యానాలోని చర్ఖి దాద్రి, బావల్, మహేంద్రగఢ్ నర్నౌల్ వంటి ప్రాంతాలతో సహా మాజీ పాటియాలా, తూర్పు పంజాబ్ రాష్ట్రంలో ఒక భాగం ప్రస్తుతం హర్యానా రాష్ట్రంలో ఉంది, ఇది 1966 నవంబరు 1న పంజాబ్ నుండి వేరు చేయబడింది. పాటియాలా, తూర్పు పంజాబ్ కు చెందిన కొన్ని ఇతర ప్రాంతాలు, ముఖ్యంగా (కండాఘాట్ మొదలైనవి) సోలన్, నలాగఢ్, ఇప్పుడు హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి.

 రాజ్ ప్రముఖ్, ఉప రాజ్ ప్రముఖ్ 
సంఖ్యరాజ్ ప్రముఖ్చిత్తరువుపదవీకాలంఉప రాజ్ ప్రముఖ్చిత్తరువునియమించినది1యాదవింద్ర సింగ్100x100px 1948 జూలై 15 1956 నవంబరు 1జగత్జిత్ సింగ్126x126pxసి. రాజగోపాలాచారి

 ముఖ్యమంత్రులు 
సంఖ్యచిత్తరువుపేరుపదవీకాలంపదవీకాలంపార్టీఅసెంబ్లీనియమించినదిప్రారంభంవిరమణప్రీమియర్ (1948-1952) -105x105pxజియాన్ సింగ్ రారేవాలా 1948 జూలై 151949 జనవరి 13ఐఎన్డీఇంకా సృష్టించబడలేదుయాదవింద్ర సింగ్1105x105pxజియాన్ సింగ్ రారేవాలా1949 జనవరి 13 1951 మే 23296x96pxరఘ్బీర్ సింగ్ 1951 మే 23 1952 ఏప్రిల్ 21భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ముఖ్యమంత్రి (1952-1956) 196x96pxరఘ్బీర్ సింగ్ 1952 ఏప్రిల్ 21 1952 ఏప్రిల్ 22భారత జాతీయ కాంగ్రెస్1వ (1952) యాదవింద్ర సింగ్2105x105pxజియాన్ సింగ్ రారేవాలా 1952 ఏప్రిల్ 22 1953 మార్చి 5ఐఎన్డీ (ఐ.97x97pxఖాళీ (రాష్ట్రపతి పాలన)  1953 మార్చి 5 1954 మార్చి 8 - అని.రాజేంద్ర ప్రసాద్(1)96x96pxరఘ్బీర్ సింగ్ 1954 మార్చి 8 1955 జనవరి 12  భారత జాతీయ కాంగ్రెస్2వ (1954) యాదవింద్ర సింగ్398x98pxబ్రిష్ భాన్ 1955 జనవరి 12 1956 నవంబరు 1  

 ఉప ముఖ్యమంత్రి 
సంఖ్యపేరుచిత్తరువుపదవీకాలంరాజకీయ పార్టీముఖ్యమంత్రి1బ్రిష్ భాన్98x98px 1951 మే 23 1952 ఏప్రిల్ 21భారత జాతీయ కాంగ్రెస్రఘ్బీర్ సింగ్ 1954 మార్చి 8 1955 జనవరి 12

 సంస్థలు 

 రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అధిపతులు 
రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పుడు, పటియాలా మహారాజా, యదవింద్ర సింగ్, రాజ్ ప్రముఖ్ (గవర్నర్ కు సమానం) గా నియామకం జరిగింది.

1949 జనవరి 13న పాటియాలా, తూర్పు పంజాబ్ మొదటి ముఖ్యమంత్రి జియాన్ సింగ్ రారేవాలా ప్రమాణ స్వీకారం చేసాడు.. కల్నల్ రఘ్బీర్ సింగ్ 1951 మే 23న తదుపరి ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు, బ్రిష్ భాన్ ఉప ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు.

1952 జనవరి 6న రాష్ట్రం 60 మంది సభ్యుల రాష్ట్ర శాసనసభను ఎన్నుకుంది. కాంగ్రెస్ పార్టీ 26 స్థానాలను గెలుచుకోగా, అకాలీదళ్ 19 స్థానాలను గెలుచుకుంది.

1952 ఏప్రిల్ 22న, జియాన్ సింగ్ రేరేవాలా మళ్ళీ ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. 1953 మార్చి 5న ఆయన ప్రభుత్వం తొలగించబడింది, రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలన విధించబడింది. ఆ తర్వాత జరిగిన మధ్యంతర ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ మెజారిటీని సాధించి, రఘ్బీర్ సింగ్ 1954 మార్చి 8న ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. ఆయన మరణం తరువాత, బ్రిష్ భన్ 1955 జనవరి 12న ముఖ్యమంత్రిగా నియమించబడ్డాడు.

 పరిపాలన 
ప్రారంభంలో, 1948లో, రాష్ట్రాన్ని ఈ క్రింది ఎనిమిది జిల్లాలు, 25 ఉప జిల్లాలుగా (తహసీళ్ళు) విభజించారు.

 పాటియాలా - పాటియాలా, నభా, రాజ్పురా
 కపుర్తలా - కపుర్తలా, ఫగ్వారా
 భటిండా - భటిండా, మాన్సా, ఫరీద్కోట్
 ఫతేఘర్ సాహిబ్ - సిర్హంద్, పాయల్, అమ్లోహ్
 బర్నాలా - బర్నాలా, ఫూల్, ధురి, మలేర్కోట్లా
 సంగ్రూర్ - సంగ్రూర్, సునామ్, నర్వానా, జింద్
 కోహిస్తాన్ - కండాఘాట్, నలగర్థ్, డేరా బస్సీ
 మొహిందర్గఢ్ - మొహిందర్ఘర్, నార్నౌల్, దాద్రి

1953లో పాటియాలా, తూర్పు పంజాబ్ లలో జిల్లాల సంఖ్య ఎనిమిది నుండి ఐదుకు తగ్గింది. ఫతేఘర్ సాహిబ్, కోహిస్తాన్ జిల్లాలను రద్దు చేసి పాటియాలా జిల్లాతో విలీనం చేసాడు. ఫతేఘర్ సాహిబ్ లోని అమ్లోహ్, పాయల్ తహసీళ్లను సిర్హింద్ తహసీల్లో, కోహిస్తాన్ జిల్లాలోని డేరా బస్సీ తహసీల్లను రాజ్పురా తహసీల్లో విలీనం చేసాడు. బర్నాలా జిల్లా కూడా రద్దు చేసాడు. దీనికి నాలుగు తహసీళ్ళు ఉన్నాయిః ఫూల్, ధురి, మలేర్కోట్లా, బర్నాలా. ధురి, మలేర్కోట్లా, బర్నాలా,, ఫుల్ తహసీల్లో కొంత భాగాన్ని సంగ్రూర్ జిల్లా బదిలీ చేయగా, ఫుల్ తహసీల్లో మిగిలిన భాగాన్ని భటిండా జిల్లాలో విలీనం చేసాడు.

ఈ రాష్ట్రంలో నాలుగు లోక్ సభ నియోజకవర్గాలు ఉండేవి. వాటిలో మూడు సింగిల్-సీట్ నియోజకవర్గాలుః మొహిందర్గఢ్, సంగ్రూర్, పాటియాలా. కపుర్తలా-భటిండా లోక్ సభ నియోజకవర్గం రెండు సీట్ల నియోజకవర్గం.

 జనాభా గణన 
ఈ రాష్ట్రంలో 3,493,685 (1951 జనాభా లెక్కలు) జనాభా ఉంది, ఇందులో 19% పట్టణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. జనాభా సాంద్రత 133/km2. రాష్ట్రంలో 64 పట్టణాలు, 5,708 గ్రామాలు ఉన్నాయి.

 మూలాలు 

 ఇతర మూలాలు 

వర్గం:భారతదేశం