హరి ఉప్పల్

హరి ఉప్పల్ (1926 సెప్టెంబరు 22 – 2011 జనవరి 2), ఒక భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య కళాకారుడు. ఆయన భారతీయ నృత్య కళా మందిర్ అనే శాస్త్రీయ నృత్య అకాడమీని స్థాపించాడు, కథాకళి, మణిపురి నృత్య రూపాలలో తన నైపుణ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. 2010లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను నాలుగో అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.

 జీవితచరిత్ర 
హరి ఉప్పల్ 1926 సెప్టెంబరు 22న బీహార్ రాష్ట్రంలోని సమస్తిపూర్ జిల్లా మన్పూర్ లో జన్మించాడు. ఆయన పాట్నాలోని స్థానిక పాఠశాలలో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసి, పాట్నా ఆర్ట్స్ కాలేజీ నుండి శిల్పకళలో పట్టభద్రుడయ్యాడు. స్కాలర్షిప్ పొందిన ఆయన 1943లో శాంతినికేతన్ లో చేరాడు, అక్కడ నుండి కథాకళి, మణిపురి నృత్యం నేర్చుకున్నాడు. ఆ తరువాత, ఆయన కేరళ కళామండలం వెళ్లి, ప్రఖ్యాత కథాకళి విద్వాంసుడు గురు కుంచు కురుప్, అసన్ రామన్కుట్టి నాయర్ ల ఆధ్వర్యంలో చదువుకున్నాడు. దీని తరువాత 1949లో గురు ఓజా అముబి సింగ్ మార్గదర్శకత్వంలో మణిపురి నృత్యం రాస్ మహారాస్, బసంత్ రాస్ శైలులపై శిక్షణ పొందాడు. ఆయన 1970లో భారత ప్రభుత్వం నుండి స్కాలర్షిప్ తో చెకోస్లోవేకియా, రష్యాలో యూరోపియన్ జానపద నృత్యాలపై మూడు నెలల శిక్షణ పొందాడు.

1950 డిసెంబరు 8న ఆయన తన ప్రాజెక్ట్ భారతీయ నృత్య కళా మందిర్ అనే నృత్య అకాడమీలో పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. 1963లో 8 మంది బాలురు, 10 మంది బాలికలతో ప్రారంభమైన ఈ అకాడమీ, ఐదు భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య రూపాలు, బీహార్ లోని అనేక నృత్య రూపాలకు శిక్షణను అందించడానికి సంవత్సరాలుగా అభివృద్ధి చెందింది. అకాడమీ నృత్యం, నాటకం కోసం స్టూడియోలు, ఒక గ్యాలరీ, ఒక ఆర్ట్ మ్యూజియం, పాట్నా, రాంచీలో శిక్షణా కేంద్రాలను కలిగి ఉంది. ఇది 2011 నుండి సంగీత కళాశాల హోదాను కూడా పొందింది.

హరి ఉప్పల్ 2011 జనవరి 2న కోల్కతాలోని ఒక ఆసుపత్రిలో మరణించాడు.
 గుర్తింపు 
హరి ఉప్పల్ 1952లో బీహార్ నృత్య కళా పరిషత్ నుండి తమ్రా పత్ర (కాపర్ ఫలకం), 2001లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు అందుకున్నాడు. భారత ప్రభుత్వం ఆయనను 2010 గణతంత్ర దినోత్సవ గౌరవ జాబితాలో పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారానికి చేర్చింది.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 కథాకళి
 మణిపురి నృత్యం

 మూలాలు 

వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2011 మరణాలు
వర్గం:1926 జననాలు