మాళవిక రాజ్

మాళవిక రాజ్ భారతీయ కళాకారిణి,  ఫ్యాషన్ డిజైనర్ . ఆమె మధుబని శైలి కళారూపాలలో పనిచేస్తుంది. ఒక దళితురాలిగా, భారతదేశంలో కుల ఆధారిత వివక్షతో తన అనుభవాలను వ్యక్తీకరించడానికి ఆమె కళను ఉపయోగించింది,  దళిత గుర్తింపు,  బౌద్ధ మతానికి సంబంధించిన ఇతివృత్తాలను వ్యక్తీకరించడానికి సాంప్రదాయ పద్ధతులను ఉపయోగిస్తుంది.

 జీవితం 
రాజ్ బీహార్‌లోని పాట్నాకు చెందినవాడు,  పంజాబ్‌లోని మొహాలిలోని నార్తర్న్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫ్యాషన్ టెక్నాలజీలో చదువుకున్నది. దళిత కుటుంబానికి చెందిన ఆమె, భారతదేశంలో దళిత నాయకత్వం, రాజకీయాలు,  చరిత్ర గురించి,  బౌద్ధమతం,  దళిత గుర్తింపు మధ్య సన్నిహిత సంబంధాల గురించి తనకు అవగాహన కల్పించినందుకు తన కుటుంబానికి,  ముఖ్యంగా తన తండ్రికి ఘనత ఇస్తుంది.

 కెరీర్ 
రాజ్ మొదట్లో ఢిల్లీలో ఫ్యాషన్ డిజైనర్‌గా పనిచేశాడు, కానీ ఆరోగ్య సంబంధిత కారణాల వల్ల పాట్నాకు తిరిగి వచ్చాడు. ఇంట్లో కోలుకుంటున్నప్పుడు, ఆమె కళాకారుడు అశోక్ బిశ్వాస్ వద్ద మధుబని టెక్నిక్‌లలో శిక్షణ పొందింది. ఆమె శిక్షణ కొనసాగించడానికి బీహార్‌లోని సమస్తిపూర్‌ను సందర్శించినప్పుడు, మధుబని శైలిలో కళను తయారు చేసే దళిత మహిళలు తమ ఇళ్లలో ఉపయోగించే సాంప్రదాయ మూలాంశాలు,  చిత్రాలను కూడా నేర్చుకుంది.
రాజ్ రచనలు సాంప్రదాయ మధుబని కళ నుండి ప్రేరణ పొందాయి, ఇది ఆమె స్వస్థలమైన బీహార్ నుండి ఉద్భవించింది,  ప్రధానంగా మహిళలు తమ ఇళ్లలో బియ్యం పిండి పెయింట్ ఉపయోగించి మట్టి గోడలపై సృష్టించారు. రాజ్ రచన మధుబని కళలోని 'కోబార్' ('తేనె అడవి' అని అనువదించబడింది) పై దృష్టి పెడుతుంది,  సాంప్రదాయకంగా వివాహ వేడుకలకు గోడలను అలంకరించడానికి ఉపయోగించే ప్రకృతి చిత్రాలను కలిగి ఉంటుంది. మధుబని కళను అభ్యసిస్తున్నప్పుడు వివక్షతలో తనకు ఎదురైన అనుభవాల గురించి రాజ్ మాట్లాడుతూ,

"చారిత్రాత్మకంగా, మధుబని కళ యొక్క తాంత్రిక ఉపసమితి బ్రాహ్మణులకు మాత్రమే పని చేయడానికి అనుమతించబడింది. నా పర్యటనలో, నేను ఒక తాంత్రిక కళాకారుడిని కలిశాను,  అతను నాకు ఆ శైలిని నేర్పించగలరా అని అడిగినప్పుడు, అతను నేను దళితుడిని కాబట్టి పూర్తిగా నిరాకరించాడు. నేను ఆ సాంకేతికతను తగినంతగా అధ్యయనం చేసి, నాకు ఆ కళారూపాన్ని నేర్పించగలను అని చెప్పినప్పుడు, అతను నాకు చెడు విధి వస్తుందని చెప్పాడు. కులం అందరి మనస్సులలో ఎంతగా పాతుకుపోయిందంటే, స్థానిక దళిత కళాకారుడు కూడా నా ప్రాణాలకు భయపడి తాంత్రిక శైలిలో చిత్రించవద్దని అడిగాడు." 

ఈ సంఘటన, ఇతర సంఘటనలతో పాటు, తన కళలో హిందూ పురాణాలను చిత్రీకరించడానికి విముఖత చూపిందని రాజ్ పేర్కొన్నారు. రాజ్ రచనలు మధుబని పద్ధతులు,  శైలులను ఉపయోగిస్తాయి, కానీ ఆమె చిత్రాలు భారతదేశంలోని కుల వ్యవస్థ ఫలితంగా దళితులు ఎదుర్కొంటున్న చారిత్రక,  కొనసాగుతున్న వివక్ష యొక్క రాజకీయ,  సామాజిక అంశాల నుండి, బౌద్ధమతం,  ఆ విశ్వాసంలోకి దళితులు మారిన చరిత్ర నుండి, అలాగే దళిత రాజకీయ నాయకులు,  బి.ఆర్. అంబేద్కర్,  సావిత్రిబాయి ఫూలే వంటి సామాజిక సంస్కర్తల నుండి తీసుకోబడ్డాయి. ఆమె బుద్ధుని జీవితంలోని సంఘటనలతో సహా బౌద్ధ చిత్రాలను వర్ణించే దృశ్యాలను కూడా చిత్రించింది,  ఆమె మొదటి చిత్రలేఖనం బుద్ధుని జీవితంలోని ఒక దృశ్యాన్ని చిత్రీకరించిందని పేర్కొంది. రాజ్ తయారు చేసిన డాక్టర్ బిఆర్ అంబేద్కర్ చిత్రపటం ఎడిన్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రదర్శనలో ఉంది. మధుబని కళలో మతపరమైన అంశాలను అణచివేసినందుకు తాను ఎదుర్కొన్న వ్యతిరేకతను వివరించానని రాజ్ పేర్కొన్నారు. రాజ్ రచనలు భారతదేశంలో, ముంబైలోని జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీలో,  ఢిల్లీలోని ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ కల్చరల్ రిలేషన్స్,  లలిత్ కళా అకాడమీలో ప్రదర్శించబడ్డాయి. కళతో పాటు, రాజ్ ఒక వ్యవస్థాపకుడు కూడా, ఆమె మధుబని మూలాంశాలను కలిగి ఉన్న దుస్తులను డిజైన్ చేస్తుంది,  గ్రామీణ మహిళలకు దుస్తులపై పెయింట్ చేయడం కూడా నేర్పుతుంది. ఆమె రచనలను ఔట్‌లుక్,,  మింట్‌లలో సమకాలీన దళిత రాజకీయాలు,  గుర్తింపుపై వ్యాసాలలో దృష్టాంతాలుగా ఉపయోగించారు.  రాజ్ ఇటీవల సంగీత ములే రచించిన 'సావిత్రిబాయి ఫూలే అండ్ ఐ' అనే పుస్తకానికి చిత్రలేఖనం చేశారు.

 మూలాలు 

వర్గం:భారత మహిళా ఫ్యాషన్ డిజైనర్లు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1984 జననాలు