గౌడి లిపి

గౌడి లిపి (గౌరీ లిపి), దీనిని ప్రోటో-బెంగాలీ లిపి లేదా ప్రోటో-ఒరియా లిపి అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది బ్రాహ్మిక లిపి కుటుంబంలో ఒక అబుగిడ. దీనిని సాధారణంగా మధ్యయుగ భారతదేశంలో ఉపయోగించారు , తూర్పు భారతదేశంలోని అనేక ప్రధాన లిపులకు మూలంగా ఉంది. ఈ లిపి క్రీ.శ 10వ శతాబ్దం నుండి క్రీ.శ 12వ శతాబ్దం వరకు వాడుకలో ఉండేది. గౌడి లిపి క్రమంగా బెంగాలీ-అస్సామీ (తూర్పు నగరి ఒడియా, , తిర్హుటా లిపి) గా అభివృద్ధి చెందింది.

 పేరుకు  చరిత్ర 
గౌడి లిపికి జర్మన్ పండితుడు జార్జ్ బుహ్లెర్ పురాతన బెంగాల్ గౌడా రాజ్యం (గౌడా  గౌర్ రాజ్య) పేరు పెట్టారు. మధ్యయుగ గౌడ (ప్రాంతం) ఇప్పుడు బెంగాల్ (ప్రాంతం) గా పిలువబడుతుంది. ఈ పేరు ఉన్నప్పటికీ, ఈ లిపి అస్సాం, బీహార్, ఒడిశా, జార్ఖండ్, నేపాల్ పొరుగు ప్రాంతాలు , మయన్మార్‌లోని రఖైన్‌లలో కూడా ఉపయోగించబడింది. ఈ లిపిని ప్రోటో-అస్సామీ, ప్రోటో-బెంగాలీ, ప్రోటో-మైథిలి, ప్రోటో-ఒరియా వంటి వివిధ ప్రాంతాలలో వేర్వేరు పేర్లతో పిలుస్తారు. అందుకే సురేష్ చంద్ర భట్టాచార్య ప్రోటో-బామ్, సంక్షిప్తంగా ప్రోటో-బామో వంటి తటస్థ పేర్లను సూచిస్తున్నారు.

 చరిత్ర. 
ు 
పురాతన తూర్పు భారతదేశంలో, గౌడి లిపి సిద్ధమ్  ఈశాన్య ఉత్పన్నం వలె కనిపించింది, ఇది గుప్త లిపి నుండి ఉద్భవించింది.Salomon, Richard (1998). Indian Epigraphy. Oxford University Press. p. 41. ISBN 978-0-19-535666-3. పండితుడబుహ్లర్ ప్రకారం, గౌడి (లేదా ప్రోటో-బెంగాలీ) లిపి దాని వక్ర అక్షరాలు , చెవ్రాన్లు లేదా స్తంభాల పైభాగంలో బోలు త్రిభుజాల ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది. 11వ శతాబ్దంలో, ప్రసిద్ధ పర్షియన్ పండితుడు అల్-బిరుని ఈ లిపి గురించి రాశాడు. భారతీయ వర్ణమాలలలో, గౌడి పురాతన దేశంలో (తూర్పు ప్రాంతం ) ఉపయోగించబడిందని ఆయన పేర్కొన్నారు..Sircar, Dineschandra (1971). Studies in the Geography of Ancient and Medieval India. Motilal Banarsidass Publ. pp. 126–127. ISBN 978-81-208-0690-0.

ఆధునిక తూర్పు లిపిలు (బెంగాలీ-అస్సామీ, ఒడియా , మైథిలి) 14వ , 15వ శతాబ్దాలలో గౌడీ నుండి స్పష్టంగా వేరు చేయబడ్డాయి.Salomon, Richard (1998). Indian Epigraphy. Oxford University Press. p. 41. ISBN 978-0-19-535666-3. బెంగాల్, అస్సాం , మిథిలలోని లిపులు ఒకదానికొకటి పోలి ఉన్నప్పటికీ, ఒడియా లిపి 13వ-14వ శతాబ్దంలో వక్ర శిఖరాన్ని అభివృద్ధి చేసి మరింత భిన్నంగా మారింది."[T]he phase when the curved tops - so prominent now in many of the Oriya letters - were just appearing, initiating the parting of ways from the proto-[Bengali-Assamese-Maithili] phase. The beginning and progress of this trend can be noticed in many of the Orissa [inscriptions] of the 13th-14th centuries A.D." 

 ఇవి కూడా చూడండి 

 గౌడ రాజ్యం
 గౌడా (ప్రాంతం) 
 బ్రాహ్మీ లిపి
 బ్రాహ్మిక లిపులు
 సిద్ధం లిపి
 తూర్పు నగరి

 సూచనలు