తిరుమల కృష్ణుడి విగ్రహం

తిరుమల కృష్ణుడి విగ్రహం అనేది  ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తిరుమల వెంకటేశ్వర దేవాలయంలోని విగ్రహాలలో ఒకటి. ఈ దేవాలయం విష్ణువును వెంకటేశ్వరుడిగా పూజించడానికి అంకితం చేయబడినప్పటికీ, ఇందులో విష్ణువు ఇతర అవతారాలైన కృష్ణుడు, రాముడి విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఈ దేవాలయంలో శ్రీకృష్ణుని భార్య రుక్మిణి విగ్రహం కూడా ఉంది.

 విగ్రహ వివరణ 
శ్రీకృష్ణుని విగ్రహం ఒక పిల్లవాడి నవనీత నృత్య (ఖగోళ నృత్యం) భంగిమలో కనిపిస్తుంది. స్వామివారు నృత్య భంగిమలో ఎడమ చేయి చాచి నృత్య భంగిమలో ఉండి, ఎడమ కాలును పీఠంపై ఉంచి కనిపిస్తారు. కుడి కాలు మోకాలి వద్ద వంగి ఉంటుంది. పీఠంపై ఆనించదు. కుడి చేయి వెన్నముక్క పట్టుకుని ఉంది.

 రుక్మిణి విగ్రహం 
రుక్మిణీ దేవి విగ్రహం ఎడమ చేతిలో కమలం ఉండగా, కుడి చేయి ఆశీర్వాద భంగిమలో ఉంది. ఆ విగ్రహం పద్మాసనంపై ఉంది. విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించిన ఖచ్చితమైన తేదీ, విగ్రహం చరిత్ర, అది కృష్ణుడి విగ్రహంతో పాటు కనుగొనబడిందా/తయారు చేయబడిందా అనే వివరాలు తెలియవు.

 విగ్రహ చరిత్ర 
విగ్రహాన్ని ఎప్పుడు ప్రతిష్టించారో ఖచ్చితమైన రికార్డులు లేవు కానీ తొలి రికార్డు ప్రకారం 1100 ఎడిలో కృష్ణ జయంతి సందర్భంగా విగ్రహానికి నైవేద్యం సమర్పించారని సూచిస్తుంది.

 విగ్రహానికి సేవ 
దేవాలయంలో రోజువారీ ప్రార్థనలలో శ్రీ కృష్ణుడి విగ్రహం ప్రధాన దృష్టిని ఆకర్షించదు. విగ్రహానికి రోజువారీ నైవేద్యం కూడా కృష్ణుడి విగ్రహానికి ఆపాదించే ముందు ప్రధాన దేవతకు అర్పిస్తారు. దేవాలయంలోని రామ విగ్రహానికి కూడా ఇదే పద్ధతిని అనుసరిస్తారు. వార్షిక కోయిల్ ఆళ్వార్ తిరుమంజనం (దేవాలయ శుద్ధి) సమయంలో, విగ్రహాలను గర్భ గృహం (గర్భగుడి) నుండి తీసివేసి, ఆ స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి పవిత్ర సుగంధ ద్రవ్యాలతో పవిత్రం చేసిన తర్వాత భర్తీ చేస్తారు. ధనుర్మాస సమయంలో భోగ శ్రీనివాస విగ్రహానికి బదులుగా కృష్ణ విగ్రహానికి ఏకాంత సేవ నిర్వహించినప్పుడు ఈ విగ్రహం దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది.

వివిధ సందర్భాలలో గర్భ గృహం వెలుపల కృష్ణ విగ్రహం ప్రత్యక్ష నైవేద్యాలను స్వీకరిస్తుంది.
 తెప్పోత్సవం: వార్షిక తెప్పోత్సవం (తేలియాడే పండుగ) సమయంలో, రెండవ రోజు శ్రీకృష్ణుడు, రుక్మిణి విగ్రహాలకు అంకితం చేస్తారు. విగ్రహాలను స్వామి పుష్కరిణి (దేవాలయానికి ఉత్తరాన ఉన్న పవిత్ర సరస్సు ) వద్దకు తీసుకువచ్చి, ప్రార్థనల కోసం సరస్సు మధ్యలో ఉన్న మండపానికి తేలుతూ తీసుకువెళతారు.
 వసంతోత్సవం: వార్షిక ఉత్సవంలో, శ్రీకృష్ణుడు, రుక్మిణి విగ్రహాలు మలయప్ప స్వామి, భార్యలతో కలిసి మూడవ రోజు దేవాలయం చుట్టూ ఉన్న నాలుగు వీధుల చుట్టూ ఊరేగింపుగా రాముడి విగ్రహాన్ని తీసుకొని వసంత మండపానికి తిరిగి వస్తాయి.
 కృష్ణ జయంతి: ప్రత్యేక ప్రార్థనల తరువాత, శ్రీకృష్ణుని జన్మదినమైన కృష్ణ జయంతి వేడుకలను పురస్కరించుకుని, శ్రీకృష్ణుడు, ఆయన భార్య రుక్మిణి విగ్రహాలను దేవాలయం చుట్టూ ఊరేగింపుగా తీసుకువస్తారు.

 మూలాలు