భారతదేశంలో ప్రతిపక్ష మహిళా రాజకీయవేత్తల జాబితా

భారతదేశంలోని రాష్ట్ర శాసనసభ, శాసన మండలిలలో అధికారిక ప్రతిపక్షానికి నాయకత్వం వహించే రాజకీయ నాయకుడిని ప్రతిపక్ష నాయకుడు అంటారు. అధికారిక ప్రతిపక్షం  అనేది శాసనసభలలో రెండవ అతిపెద్ద శాసనసభ స్థానాలు పొందిన రాజకీయ పార్టీని సూచించడానికి ఉపయోగించే పదం.

అధికారిక గుర్తింపు పొందడానికి, ఆ పార్టీకి శాసనసభ మొత్తం శాసనసభ సభ్యులలో కనీసం 10% ఉండాలి. ఒకే పార్టీ కూటమిని కాకుండా 10% సీట్ల ప్రమాణాన్ని తీర్చాలి. భారతదేశంలోని అనేక రాష్ట్ర శాసనసభలు ఈ 10% నియమాన్ని అనుసరిస్తాయి. మిగిలినవి వారి సంబంధిత సభల నియమాల ప్రకారం ఏకైక అతిపెద్ద ప్రతిపక్ష పార్టీని ఇష్టపడతాయి.

2024 డిసెంబరు నాటికి, 28 రాష్ట్ర శాసనసభలలో 8 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో 10 మంది మహిళలు ప్రతిపక్ష నాయకులుగా పనిచేశారు. ఏడు శాసన మండలిలకుగాను రెండింటిలో 2025 నాటికి ఇద్దరు మహిళలు మాత్రమే పనిచేశారు. మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల శాసనసభలలో ఎప్పుడూ మహిళా ప్రతిపక్ష నాయకులు లేరు. 1979 ఫిబ్రవరిలో మహారాష్ట్రకు చెందిన ప్రభారావు శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకురాలిగా ఎన్నికైనప్పుడు ఆమె మొదటి మహిళా ప్రతిపక్ష నాయకురాలుగా గుర్తింపు పొందింది.

రాష్ట్ర శాసన మండలిలో మొట్టమొదటి మహిళా ప్రతిపక్ష నాయకురాలు మో'టమ్మ. జమునా దేవి ప్రతిపక్ష నాయకురాలిగా ఎక్కువ కాలం పనిచేశారు, తరువాత రాజిందర్ కౌర్ భట్టల్ ఉన్నారు. మహారాష్ట్ర, పంజాబ్ శాసనసభలలో మాత్రమే ఇద్దరు మహిళా ప్రతిపక్ష నాయకులను కలిగి ఉన్న రెండు రాష్ట్రాలు. బీహార్ శాసనసభ, శాసన మండలి రెండింటిలోనూ ప్రతిపక్ష నాయకురాలిగా పనిచేసిన ఏకైక మహిళా నాయకురాలు రబ్రీ దేవి. జమునా దేవి, ఇందిరా హృదయేష్ మాత్రమే అధికారపదవిలో ఉండగా మరణించారు.

బీహార్ శాసనమండలిలో ప్రతిపక్ష నాయకురాలిగా ఉన్న ఏకైక మహిళ రబ్రీ దేవి . రాష్ట్ర శాసనసభలో ప్రస్తుత మహిళా ప్రతిపక్ష నాయకురాలు లేరు.

 కాలక్రమ జాబితా (శాసనసభ) 
 (1) (1) (7) (1)వ.సంఖ్య.చిత్రంపేరు పదవీకాలంరాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతంరాజకీయ పార్టీప్రభుత్వంమూలాలుపదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిందిపదవి కాలం ముగింపుకార్యాలయంలో గడిపిన సమయంముఖ్యమంత్రిపార్టీ188x88pxప్రభా రావు? 1979 ఫిబ్రవరి13 జూలై 1979~5–6 monthsమహారాష్ట్రభారత జాతీయ కాంగ్రెస్rowspan=4 శరద్ పవార్ ఇండియన్ కాంగ్రెస్ (సోషలిస్ట్)rowspan=2 Lok Sabha Members – Prabha Rau Profile  Lok Sabha2105x105pxప్రతిభా పాటిల్16 జూలై 1979 1980 ఫిబ్రవరి 17216 రోజులు375x75pxగుర్బిందర్ కౌర్ బ్రార్ 1985 సెప్టెంబరు 29 1987 మే 111 సంవత్సరం, 224 రోజులుపంజాబ్సుర్జీత్ సింగ్ బర్నాలాశిరోమణి అకాలీ దళ్475x75pxకె. ఎస్. నాగరత్నమ్మ 1987 జనవరి 29 1989 ఏప్రిల్ 212 సంవత్సరాల, 85 రోజులుకర్ణాటకరామకృష్ణ హెగ్డే, ఎస్. ఆర్. బొమ్మైజనతా పార్టీ5125x125pxజయలలిత(1948–2016) 1989 ఫిబ్రవరి 9 1989 డిసెంబరు 1 5 సంవత్సరాల, 280 రోజులుతమిళనాడుఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగంrowspan=2 ఎం.కరుణానిధి ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగంrowspan=2 29 May 2006 2011 మే 146100x100pxరాజిందర్ కౌర్ భట్టల్ 1997 ఫిబ్రవరి 12 1998 అక్టోబరు 10 6 సంవత్సరాల, 253 రోజులుపంజాబ్ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్rowspan=4 ప్రకాష్ సింగ్ బాదల్శిరోమణి అకాలీ దళ్rowspan=2  2007 మార్చి 1 2012 మార్చి 14775x75pxజమునా దేవి 2003 డిసెంబరు 16 2008 డిసెంబరు 116 సంవత్సరాల, 259 రోజులుమధ్య ప్రదేశ్ఉమాభారతి,  బాబులాల్ గౌర్,  శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్భారతీయ జనతా పార్టీrowspan=2  2009 జనవరి 7 2010 సెప్టెంబరు 24 శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్894x94pxరబ్రీ దేవి 2005 నవంబరు 30 2010 నవంబరు 244 సంవత్సరాల, 359 రోజులుబీహార్రాష్ట్రీయ జనతా దళ్ నితీష్ కుమార్జనతాదళ్ (యునైటెడ్)993x93pxవసుంధర రాజే 2009 జనవరి 2 2013 ఫిబ్రవరి 204 సంవత్సరాల, 49 రోజులురాజస్థాన్భారతీయ జనతా పార్టీఅశోక్ గెహ్లోట్భారత జాతీయ కాంగ్రెస్1075x75pxఇందిరా హృదయేష్ 2017 మార్చి 27 2021 జూన్ 13 4 సంవత్సరాల, 78 రోజులుఉత్తరాఖండ్భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ త్రివేంద్ర సింగ్ రావత్,  తీరత్ సింగ్ రావత్భారతీయ జనతా పార్టీ

 కాలక్రమానుసార జాబితా (లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్) 
ఐ.ఎన్.సి (1) ఆర్.జె.డి (1) సంఖ్యచిత్తరువుపేరు.పదవీకాలంరాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతంరాజకీయ పార్టీముఖ్యమంత్రిమూలాలుపదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిందిఎడమ కార్యాలయంపదవి కాలం ముగింపు190x90pxసి. మోతమ్మ 2010 సెప్టెంబరు 1 2012 జూన్ 171 సంవత్సరం, 290 రోజులుకర్ణాటకభారత జాతీయ కాంగ్రెస్బి. ఎస్. యడ్యూరప్ప & సదానంద గౌడ294x94pxరబ్రీ దేవి *2018 మే 12 2020 జూన్ 23రెండు సంవత్సరాల 42 రోజులుబీహార్రాష్ట్రీయ జనతాదళ్ rowspan=3 నితీష్ కుమార్ 2022 ఏప్రిల్ 11 2022 ఆగస్టు 9120 రోజులు 2024 ఫిబ్రవరి 16పదవిలో ఉన్నారు 

 ఇవి కూడా చూడండి 

 భారతదేశంలోని మహిళా గవర్నర్ల జాబితా
 భారతదేశంలో మహిళా లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, నిర్వాహకుల జాబితా
 భారతదేశంలోని మహిళా ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
 భారతదేశంలో మహిళా ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
 భారతదేశంలో మహిళా శాసనసభ్యులు, అధ్యక్షుల జాబితా
 భారత సుప్రీంకోర్టు మహిళా న్యాయమూర్తుల జాబితా
 ప్రస్తుత భారత ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా

 మూలాలు 

వర్గం:భారత రాష్ట్రాల, భూభాగాల ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితాలు