అణుశక్తి నగర్

అణుశక్తి అన్న సంస్కృత పదానికి అణువులలో దాగున్న శక్తి, లేదా అణువుల సముదాయాన్నుంచి వెలికితీయగల శక్తి అని అర్థం. అణుశక్తి నగర్ నివాస సముదాయం భాభా అటామిక్ రీసెర్చ్ సెంటర్ (BARC లేదా బార్క్), న్యూక్లియర్ పవర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (భారతీయ అణుధార్మిక శక్త్యుత్పాదక సంస్థ) https://www.npcil.nic.in/, Board of Radiation & Isotope Technology (BRIT); https://britatom.gov.in/, డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ కన్స్ట్రక్షన్ సర్వీసెస్ అండ్ ఎస్టేట్ మేనేజ్‌మెంట్ (DCSE&M) https://dcsem.gov.in/, అటామిక్ ఎనర్జీ ఎడ్యుకేషన్ సొసైటీ (AEES) https://www.aees.gov.in/  అటామిక్ ఎనర్జీ రెగ్యులేటరీ బోర్డు (AERB) https://www.aerb.gov.in/,  తదితర భారత ప్రభుత్వ అణుశక్తి శాఖ (Department of Atomic Energy; DAE) పరిధిలోనున్న ప్రభుత్వ, కార్పొరేట్ సంస్థలలో పనిచేసే ఉద్యోగుల కోసం ఏర్పాటు చేయబడ్డ నివాస ప్రాంతం. 940 ఎకరాలకు పైగా విస్తరించి ఉన్న ఈ నివాస సముదాయం ఈశాన్య ముంబైలో ఉంది. అణుశక్తి నగర్ ప్రపంచంలోనే శాస్త్రవేత్తల కోసం నిర్మింపబడిన అతి పెద్ద నివాస సముదాయంగా (ఒకే ప్రాంతంలో) పేరెన్నికగన్నది. ఇక్కడ న్యూక్లియర్ సైన్స్ ఆండ్ టెక్నాలజీలో ఆసియా ఖండంలోనే అతి పెద్ద కేంద్రక గ్రంథాలయం ఉంది.

 గురించి 
1960 దశకపు ప్రారంభంలో భారత ప్రభుత్వం అణు పరిశోధనను విస్తరించాలని నిర్ణయించింది (బార్క్). అప్పుడు అది ముంబై సుదూర శివారు ప్రాంతంలో ఉండేది. ఇప్పుడున్న ఈ నివాస సముదాయం పరిశోధనా కేంద్రానికి ఉత్తరాన 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండేది.
అణుశక్తి నగర్ నివాస సముదాయంలో దాదాపు 45,000 మంది జనాభా ఉంటారు. చక్కగా చెట్లతో, మంచి రోడ్లతో విశాలంగా, ప్రణాళికాబద్ధంగా నిర్మితమై, అన్ని వసతులూ ఏర్పాటుచేయబడ్డ కాలనీ. ఈ కాలనీలో ఉద్యోగుల కోసం నివాసగృహాలూ, క్రీడా వినోద సౌకర్యాలు, పార్కులు, పాఠశాలలు, వైద్య క్లినిక్లు, పెద్ద ఆసుపత్రి, బ్యాంకులు, ఏటీఎమ్‌లు, కృత్రిమ సరస్సులు, రాజరాజేశ్వరీ దేవి గుడి, కాళికాదేవి గుడి, అయ్యప్పస్వామి దేవాలయం, శివాలయం, మసీదు, చర్చి లాంటి ప్రార్థనాలయాలు, మంగలి షాపులు, మందుల షాపు, వెచ్చాల షాపులు, కూరగాయల కొట్లు, మాంసం విక్రయ దుకాణాలు, బ్యూటీ పార్లర్లు, రెస్టారెంట్లు, కళ్యాణమండపాలు, ఓపెన్ ఎయిర్ థియేటర్, HBNI యూనివర్సిటీ, తపాలా కార్యాలయం ఉన్నాయి. చాలా నివాస సముదాయాల మధ్యలో పిల్లలకొరకు పెద్ద ఆటస్థలం, షటిల్ కోర్టు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. మానసిక వికలాంగ బాలల కోసం 'సౌశీల్య' అన్న పాఠశాలను ఏర్పాటు చేశారు. ఈ కాలనీలో ప్రత్యేకంగా ఒక ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్ మానిటర్ కూడా అమర్చారు. 

నలందా స్క్వేర్‌లో వీటన్నింటితో పాటు ఆరు బాల్ బ్యాడ్మింటన్ కోర్టులు కూడా ఒకప్పుడు ఉండేవి. ఈ కోర్టులలో ఇంటర్ డీ. ఏ. ఈ. టోర్నమెంటుతో పాటు నేషనల్ బాల్ బ్యాడ్మింటన్ ఛాంపియన్ షిప్ పోటీలు కూడా జరిగేవి. ప్రస్తుతం ఈ కోర్టులను ధవళగిరి బిల్డింగ్ ఎదురుగా చక్కని ఫ్లడ్ లైట్ల కాంతిలో ఆడుకునేందుకు ఏర్పాటు చేశారు.

ఇక్కడి క్రీడా సౌకర్యాలన్నీ అణుశక్తి నగర్ స్పోర్ట్స్ మేనేజ్ మెంట్ కమిటీ (ASMC) https://asmcdae.in/ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తాయి. క్రీడా సదుపాయాల కోసం న్యూ కమ్యూనిటి సెంటర్ (NCC), ఫిజికల్ ట్రైనింగ్ అథ్లెటిక్ ఆక్వాటిక్ ఫెసిలిటీ (PTAAF) ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ఇక్కడ  షటిల్ బాడ్మింటన్, చెస్, క్యారమ్స్, బ్రిడ్జ్, జుంబా డాన్స్, యోగా, వెస్టర్న్ డాన్స్, టేబుల్ టెన్నిస్, జిమ్, అథ్లెటిక్స్ గ్రౌండ్ లాంటి క్రీడా సౌకర్యాలన్నీ ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ఈ ఇండోర్ క్రీడలే కాక అవుట్ డోర్ క్రీడల కోసం కాలనీలోని వేరు వేరు ప్రదేశాల్లో వాలీ బాల్, బాస్కెట్ బాల్, లాన్ టెన్నిస్, కబడ్డీ, హాకీ, బాల్ బాడ్మింటన్, క్రికెట్ ఆటల కోసం కోర్టులు, స్విమ్మింగ్ పూల్స్ ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.  ఈ సదుపాయాలు వినియోగించుకోవడానికి మెంబర్ షిప్ రూపంలో ప్రవేశ రుసుము, గేమ్ ఫీ నామమాత్రంగా ఉంటాయి.
ఇక్కడ ప్రతి ఏడూ జగన్నాథ రథయాత్ర, దుర్గామాత నవరాత్రి ఉత్సవాలు, గణపతి నిమజ్జనాలు, అయ్యప్పస్వామి యాత్ర  జరుగుతాయి. ఈ మధ్యనే కట్టిన ఇంద్రధనుష్ బిల్డింగులో సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. అణుశక్తి నగర్ తెలుగు అసోషియేషన్ (AnTA) అను పేరుగల తెలుగువారి సమితికి మార్చి 9, 2025 నాడు ఈ ఇంద్రధనుష్ బిల్డింగులోని ఎస్-6 (S-6) ఆఫీసు గది కేటాయించబడింది. ఈ సంఘం ఆధ్వర్యంలో ఉగాది పంచాంగ శ్రవణం, హోళికాదహనం, తెలుగువారి ఫుడ్ ఫెస్టివల్ ప్రతి ఏడాదీ నిర్వహించబడుతాయి. అలానే వేసవిలో కూచిపూడి నృత్యం, శాస్త్రీయ సంగీతం, పిల్లలకు తెలుగు భాష నేర్పుతారు. 

ముంబైలోని అనేక ప్రాంతాలకు ఇక్కడ నుండి బస్సు సదుపాయాలు కలవు. అణుశక్తి నగర్ కి దాదాపు కిలోమీటరున్నర దూరంలో మాన్ ఖుర్ద్ అన్న పేరుగల హార్బర్ లైన్ రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. ఇక్కడ నుండి వాషీ వైపు న్యూ బాంబే కి, ఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినస్ వైపు బాంబేకీ వెళ్లేందుకు ప్రతి పది నిముషాలలోపే ఒక లోకల్ ట్రైన్ దొరుకుతుంది.

అణుశక్తి నగర్లో ఆరు పెద్ద పెద్ద షాపింగ్ సెంటర్లు లేదా సూపర్ మార్కెట్లు ఉన్నాయి. అవి:
 సెక్టర్ మార్కెట్
 హస్తినాపూర్ మార్కెట్
 మండాలా మార్కెట్
 వెస్టర్న్ సెక్టర్ మార్కెట్
 బృందావన్ మార్కెట్
 కామెట్ మార్కెట్

అణుశక్తి నగర్ నివాస సముదాయం నిర్వహణ కు కేంద్ర ప్రభుత్వం నిధులు సమకూరుస్తుంది. ఈ సముదాయం విశాలంగా ఉండి నాలుగు శివారు ప్రాంతాలయిన గోవండి, మాన్ ఖుర్డ్, న్యూ మండాలా మరియు ట్రోంబే వెంట విస్తరించి ఉంది. ఇక్కడ, సామాజిక కార్యక్రమాలు మరియు సమావేశాల కోసం రెండు కమ్యూనిటీ సెంటర్లు (శాకుంతలం, న్యూ కమ్యూనిటీ సెంటర్), వివిధ డిపార్ట్మెంటల్ మరియు కో-ఆపరేటివ్ స్టోర్లు, ఒక రెస్టారెంట్ (రసోయ్) మరియు రెండు శిశుసంరక్షక కేంద్రాలు (కిల్ - బిల్, ARWA క్రెచ్) ఉన్నాయి. కాలనీకి విద్యుత్తును టాటా పవర్ మరియు కేబుల్ ను ANUSAT, MICROSCAN ల ద్వారా అందిస్తున్నారు. నివాసితుల ప్రయోజనాల కోసం వారంలో రెండుసార్లు (బుధవారం , శనివారం) తక్కువధరకు కూరగాయల సంతలు కపిలవస్తు, కామెట్, దీపక్ తదితర బిల్డింగుల దగ్గర ARWA (ANUSHAKTINAGAR RESIDENT'S WELFARE ASSOCIATION) ఏర్పాటు చేసింది.

అణుశక్తి నగర్ కాలనీ సముదాయంలోనే న్యూక్లియర్ పవర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCIL) కు సంబంధించిన కార్యాలయాలు విక్రమ్ సారాభాయ్ భవన్ (VSB) లోనూ, నాభికీయ ఊర్జా భవన్ (NUB) లోనూ, డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ కన్స్ట్రక్షన్ సర్వీసెస్ అండ్ ఎస్టేట్ మేనేజ్‌మెంట్ (DCSE&M) కార్యాలయాలు విక్రమ్ సారాభాయ్ భవన్ (VSB) లోనూ, అటామిక్ ఎనర్జీ ఎడ్యుకేషన్ సొసైటీ (AEES), అటామిక్ ఎనర్జీ రెగ్యులేటరీ బోర్డు (AERB), Board of Radiation & Isotope Technology (BRIT), NUCLEAR RECYCLE BOARD (NRB)  కార్యాలయాలు ఉంటాయి. భాభా అటామిక్ రీసెర్చ్ సెంటర్ (BARC) కు చెందిన ఎక్కువ కార్యాలయాలు, పరీక్ష సదుపాయాలూ, గ్రంథాలయములు, రీసెర్చ్ రియాక్టర్లు మాత్రం ఈ కాలనీకి దూరంగా ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.

అణుశక్తి నగర్ కాలనీ ముంబై దక్షిణ మధ్య లోక్ సభ నియోజకవర్గం క్రింద వస్తుంది. 1995 వరకూ ఇదే జనాభా పరంగా అతి పెద్ద నియోజకవర్గం; అప్పుడు దీన్ని ఈశాన్య ముంబై నియోజకవర్గం క్రింద పరిగణించేవారు. ముంబైలోనే అతి పెద్ద కొండ అణుశక్తి నగర్ కి పొలిమేరగా ఉంది. 
అణుశక్తి నగర్లో 19 ఎత్తైన భవనాలు మరియు అనేక చిన్న చిన్న భవనాల సముదాయాలు ఉన్నాయి. వీటి ఫ్లాట్ల పరిమాణాన్ని బట్టి A, B, C, D, E, E1 అని గ్రేడ్లను కలిగి ఉంటాయి. డిఎఇ ఉద్యోగులకు సీనియారిటీ ప్రకారం ఈ  ఫ్లాట్లు కేటాయించబడతాయి. గ్రేడు పెరిగేకొలదీ పదగ్గదుల సంఖ్య, కార్పెట్ ఏరియా పెరుగుతూ ఉంటాయి. ఇక్కడి భవనాల పేర్లు భారతదేశంలోని ప్రసిద్ధ స్థలాల పేర్లతో ప్రత్యేకంగా ఎంచి నామకరణం చేశారు. కొన్ని భవనాల పేర్లు:


 భారతీయ వారసత్వం (నలందా, హస్తినాపూర్, పాటలీపుత్ర, ఇంద్రప్రస్థ, తక్షశిల, కపిలవస్తు)
 నదులు (సింధు, సరస్వతి, గోదావరి, నర్మద, సరయు, అలకనందా, భాగీరథి, ఘాఘరా, గోమతి, గంగ, యమున మొదలైనవి)
 హిమాలయ శిఖరాలు (కామెట్, అన్నపూర్ణ, కంచెన్ జుంగా, ధవల్ గిరి, నందాదేవి, గౌరీశంకర్, ఎవరెస్ట్, కామెట్ మొదలైనవి)
 హిల్ స్టేషన్లు (వెంకట్ గిరి, అల్మోరా, గుల్మార్గ్, మౌంట్ అబు, ముస్సూరి మొదలైనవి) 
 హిల్-శ్రేణులు (సహ్యాద్రి, వింధ్య, సత్పురా, ఆరావళి, నీలగిరి మొదలైనవి)
 చారిత్రక ప్రదేశాలు (సాంచి, అజంతా, ఎల్లోరా, శాంతినికేతన్, శ్రీనికేతన్, గోల్కొండ మొదలైనవి)
 హిందూ పుణ్యక్షేత్రాలు (కైలాష్, బద్రీనాథ్, కేదార్నాథ్, ద్వారకా, సారనాథ్, భవానీ మొదలైనవి)
 సాధువులు (మీరా, నామ్‌దేవ్, జైదేవ్, రామ్‌దాస్, తులసిదాస్, కబీర్, తుకారాం, చైతన్య మొదలైనవి)
 శాస్త్రీయ రాగాలు (రాగ్ మాలా భవనాలు-మోహన, దీపక్, మల్హార్, దర్బారి, రంజని, లలిత్, భైరవి మొదలైనవి)
 చారిత్రక పాఠశాలలు మరియు కళాశాలలు (శ్రీనికేతన్, శాంతి నికేతన్)
 ఇక్కడ మండాల శివారు ప్రాంతంలో ఋతువుల (హేమంత్, శరద్, వర్ష) పేర్లతో భవనాలు ఉన్నాయి.
 కొత్త మండాలలోని కొన్ని భవనాలకు పంకజ్, కమల్, చంపా, పారిజాత్, గుల్ మొహర్, కుముద్ మొదలైన పువ్వుల పేర్లు పెట్టబడ్డాయి.
ఈ మధ్యనే కట్టబడిన క్రొత్త మూడు పదగ్గదుల డీ- టైపు నివాస సముదాయాలకు జయంతియా, పారసనాథ్ అన్న పేర్లు పెట్టారు.

అలానే ఈ మధ్యనే కట్టబడిన క్రొత్త ఈ టైపు నివాస సముదాయాలకు రిసెర్చ్ రియాక్టర్ల పేర్లతో (సైరస్, ధృవ) నామకరణం చేశారు. 

సెంట్రల్ అవెన్యూ రోడ్డు అణుశక్తి నగర్ ని రెండు భాగాలుగా విభజిస్తుంది. ఒకవైపు పోస్టాఫీసు, PNB బ్యాంక్ ఉంటే మరో వైపు సెక్టార్ మార్కెట్ ఉంటాయి. 

ఈ మధ్యనే అణుశక్తి నగర్ రోడ్లకు ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్తల పేర్లతో నామకరణం చేశారు. అవి 

 డాక్టర్ ఏ. పీ. జే. అబ్దుల్ కలాం మార్గ్
 విధ్యార్థి  మార్గ్
 డాక్టర్ శేఖర్ బసు మార్గ్
 డాక్టర్ రాజారామన్న మార్గ్
 డాక్టర్ హెచ్. ఎన్. సేత్నా మార్గ్

 పేరు తెచ్చిన నివాసితులు 
ఇక్కడి స్కూళ్ళలో చదువు చెప్పిన చాలామంది టీచర్లు రాష్ట్రపతి బంగారు పతకాల అవార్డు పొందారు. 
ఇక్కడ నివసించిన కొంతమంది ప్రముఖులు 

 శ్రేయ ఘోషాల్ (ప్రముఖ గాయని; నేషనల్ అవార్డు విన్నర్)
 పరాగ్ అగర్వాల్ (ట్విటర్ మాజీ CEO)
 సూర్యకుమార్ యాదవ్ (అంతర్జాతీయ క్రికెటర్, భారత T20 క్రికెట్ టీమ్ క్యాప్టెన్) 
 లాల్‌చంద్ రాజ్‌పుత్ (అంతర్జాతీయ క్రికెటర్) 
 మానసి గిరిశ్చంద్ర జోషి (అంతర్జాతీయ పారా షటిల్ బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారిణి) 

వర్గం:Coordinates on Wikidata