వినాయక్ ఖేడ్కర్

వినాయక్ విష్ణు ఖేడేకర్ (జననం 29 సెప్టెంబర్ 1938) భారతీయ రచయిత,  జానపద రచయిత . గోవా సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణ,  ప్రోత్సాహానికి ఆయన కృషి చేశారు . ఆయన పద్మశ్రీ , సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ , గోమంత్ విభూషణ్ , డాక్టర్ కోమల్ కొఠారి స్మృతి (జీవితకాల సాధన) లోక్ కళా పురస్కారం, గోమంతకియ లోక కళా పుస్తకానికి కళా అకాడమీ సాహిత్య పురస్కారం , గోవా ప్రభుత్వం,  డామన్ & డయ్యూ ప్రభుత్వం నుండి రాష్ట్ర అవార్డు వంటి అనేక అవార్డులను అందుకున్నారు.

 ప్రారంభ జీవితం 
వినాయక్ విష్ణు ఖేడేకర్ 1938 సెప్టెంబర్ 29న పోర్చుగీస్ గోవాలోని సావోయ్-వెరెమ్‌లో జన్మించారు .  బ్రాహ్మణ పూజారి కుటుంబంలో జన్మించిన ఆయన 1950లలో హిందూ పూజారిగా పనిచేశారు .  ఆయన కుటుంబ జీవనోపాధి చిన్న, సాగునీటి భూములలో వ్యవసాయం చేయడం,  గ్రామీణ గృహాల్లో పూజారులుగా సేవ చేయడం.

ఖేడ్కర్ పాఠశాలకు హాజరు కాలేదు లేదా అధికారిక విద్యను పొందలేదు, అయితే, అతను తన సోదరి నుండి చదవడం,  వ్రాయడం నేర్చుకున్నాడు. గురుకుల వ్యవస్థ ద్వారా ఆయన సంస్కృతం, వేదాలు, జ్యోతిషశాస్త్రం, త్యాగ కర్మలు, అర్చకత్వం అధ్యయనం చేశారు. తరువాత అతను మరాఠీ, కొంకణి, ఇంగ్లీష్, సంస్కృతం,  పోర్చుగీస్ భాషలలో ప్రావీణ్యం పొందాడు. ఆయనకు చిన్నప్పటి నుంచి జానపద సాహిత్యం, జానపద సంస్కృతి పట్ల ఆసక్తి ఉండేది. అతను పండిట్ జితేంద్ర అభిషేక్ తండ్రి బాలుబువా అభిషేకితో పాడటం,  కీర్తన నేర్చుకున్నాడు,  అప్పటి బ్రిటిష్ రాజ్ భాగమైన గోవా,  కార్వార్ అనేక ప్రాంతాల్లో కీర్తనలు ప్రదర్శించాడు.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
అతని భార్య కుందా.  ఈ దంపతులకు ఒక కుమారుడు,  ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.  వారు ఇప్పుడు గోవాలోని రిబందర్‌లో నివసిస్తున్నారు .

 కెరీర్ 
ఖేడేకర్ గోవాలోని కళా అకాడమీకి గురువుగా ఉన్నారు,  తరువాత 23 సంవత్సరాలు దాని సభ్య కార్యదర్శిగా పనిచేశారు.

అకాడమీలో తన సేవల సమయంలో, గోవాలోని గ్రామీణ,  గిరిజన జానపద కళారూపాలను గుర్తించడం, ప్రదర్శించడం,  ప్రాచుర్యం పొందడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. జానపద సాహిత్యం, జానపద సంస్కృతి,  నాటక రంగాలపై ఆయనకున్న ప్రత్యేక ఆసక్తి కారణంగా, ఆయన అకాడమీలో అనేక కార్యకలాపాలను విజయవంతంగా అమలు చేశారు. భజనలు, కీర్తనలు,  సమకాలీన కళారూపాలతో సహా గోవా యొక్క విభిన్న సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని ప్రదర్శించే వివిధ కార్యక్రమాలను ఆయన అమలు చేశారు.

సంగీతం, నృత్యం, నాటకం, పాశ్చాత్య సంగీతం,  దృశ్య కళలు వంటి వివిధ రంగాలలో అనేక వినూత్న కార్యక్రమాలు, ఉత్సవాలు,  వేడుకలు గోవాలో అతని ఆలోచన ద్వారా ఫలించాయి.  అతని కాలంలో, గోవా కళా అకాడమీ జానపద సాహిత్య పరిశోధన బోర్డు యొక్క జానపద సాహిత్య సమావేశాన్ని నిర్వహించింది.  అతను 'లోకవేదం' యొక్క స్వతంత్ర భావనను ప్రవేశపెట్టాడు.  స్వర్గండ, డ్రమ్స్ ఆఫ్ గోవా, లోక్ రంగ్, గోనిచే ఖేల్, గోమంత్ దర్శన్,  సంగీత్ వంటి ఇతర ముఖ్యమైన కార్యక్రమాలు కూడా అతని సహకారం.

సోవియట్ యూనియన్‌లో జరిగిన ఇండియా ఫెస్టివల్ కోసం, ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ కల్చరల్ రిలేషన్స్ యొక్క జానపద కళ,  తోలుబొమ్మలాట సలహా ప్యానెల్‌లో కూడా ఖేడేకర్ పనిచేశారు.

 అవార్డులు, గౌరవాలు 
ఖేడేకర్ తన గోమంతకియ లోక కళ పుస్తకానికి కళా అకాడమీ సాహిత్య పురస్కారం , గోవా ప్రభుత్వం నుండి రాష్ట్ర పురస్కారం, డామన్ & డయ్యూ ప్రభుత్వం, మహాకవి కాళిదాస్ అవార్డు,  రంగ్ సమ్మాన్ అవార్డులతో సహా అనేక అవార్డులను అందుకున్నారు.

2021లో, ఖేడేకర్‌కు భారత గణతంత్రం యొక్క నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం అయిన పద్మశ్రీ లభించింది .  అదే సంవత్సరంలో ఆయన ఉదయపూర్‌లోని వెస్ట్ జోన్ కల్చరల్ సెంటర్ ఏర్పాటు చేసిన డాక్టర్ కోమల్ కొఠారి స్మృతి (జీవిత సాఫల్య) లోక్ కళా పురస్కారాన్ని కూడా అందుకున్నారు.  2022లో ఆయన భారతీయ సంగీతానికి చేసిన కృషికి గాను సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోగా ఎన్నికయ్యారు .  2023లో, ఆయనకు 2019–20 సంవత్సరానికి గోవా ప్రభుత్వ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం అయిన గోమంత్ విభూషణ్ లభించింది.

 మూలాలు 

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1938 జననాలు