చంద్రరేఖ ధద్వాల్

చంద్రరేఖ ధద్వాల్ (జననం 15 ఏప్రిల్ 1951, రేఖ ధద్వాల్ అని కూడా పిలుస్తారు) భారతదేశంలోని హిమాచల్ ప్రదేశ్‌కు చెందిన రచయిత్రి. ఆమె హిందీ,  పహారీ భాషలలో చిన్న కథలు, కవితలు, నవలలు,  గజల్స్‌కు ప్రసిద్ధి చెందింది.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
ధద్వాల్ ధర్మశాలలో జన్మించింది . ఆమె 34 సంవత్సరాలు హిందీ బోధించింది,  ధర్మశాలలోని ప్రభుత్వ కళాశాలలో సీనియర్ లెక్చరర్,  హిందీ విభాగాధిపతిగా పదవీ విరమణ చేశారు.

 రచనలు 
కొండ సమాజాల్లో మహిళలు ఎదుర్కొనే పోరాటాలు, ఇబ్బందులను, వారి సహజసిద్ధమైన శక్తిని సూక్ష్మంగా చిత్రించినందుకు ధడ్వాల్ రచనకు ఎంతో గుర్తింపు ఉంది. ఆమె రాసిన ఈ క్రింది రెండు-లైనర్లలో పొందుపరచిన విధంగా ఆమె రచన దాని దయనీయమైన,  చమత్కారమైన వాక్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది: "వేడి చేసిన పాన్ మీద / నీరు చల్లడం ద్వారా / స్త్రీ రొట్టెలు వండడం ద్వారా / జీవించే కళను నేర్చుకుంటుంది".

హిందీలో ధడ్వాల్ యొక్క మొదటి కవితా సంకలనం జరూరత్ భార్ సువిధ (2016) లో శ్రీనివాస్ జోషి "స్త్రీవాద క్రియాశీలత యొక్క ప్రవాహాన్ని" గమనించాడు. ఈ కవితల్లో ధడ్వాల్ పురుషాధిక్య హక్కులు, పక్షపాతాలు, గృహిణులుగా కాకుండా మహిళలకు సామాజిక పాత్రల్లో ప్రత్యామ్నాయాలు లేకపోవడాన్ని వ్యతిరేకించారని ఆయన రాశారు.

 సమయ్ మేరే అనురాప్ హువా,  సీవనేన్ ఉధద్తి హుయ్ 
ధడ్వాల్ నవల సమయ్ మేరే అనురూప్ హువా,  ఆమె చిన్న కథల సంకలనం సీవానేన్ ఉదడ్తీ హుయ్ రెండూ 2019 లో వెలువడ్డాయి,  తరచుగా విమర్శకుల ప్రశంసలను పొందాయి. శ్రీనివాస్ జోషి ఈ రెండు రచనలను స్త్రీవాద స్వభావం కలిగినవిగా పరిగణిస్తాడు. స్త్రీ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించకుండా, తనను తాను విద్యావంతులను చేసుకోవాలి, దృఢంగా ఉండాలి, వ్యక్తిగతంగా ఉండాలి అనేది ఈ రెండు రచనలలో ఆమె స్థితిని ఆయన వర్ణించారు. అతను ధడ్వాల్ రచనను మేరీ ఎల్మాన్ యొక్క థింకింగ్ అబౌట్ ఉమెన్,  జెర్మైన్ గ్రీర్ యొక్క ది ఫిమేల్ నపుంసకుడితో పోల్చాడు. అలీగఢ్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన కమలానంద ఝా సమయ్ మేరే అనురూప్ హువాను స్త్రీ మనస్తత్వ శాస్త్రం యొక్క సంక్లిష్టమైన, బహుళ అంచెల,  ఉత్తేజపరిచే చిత్రణకు సానుకూలంగా అభినందించారు. ఈ చిన్న కథా సంకలనం గురించి, ధడ్వాల్ ఒక బలీయమైన కథన శైలిని అభివృద్ధి చేస్తుందని, అక్కడ ఆమె గద్యం తరచుగా కవిత్వంగా మారుతుందని, రెండు శైలుల మధ్య సరిహద్దులను మసకబారుతుందని ఝా చెప్పారు. అసంపూర్తిగా ఉన్న వాక్యాల ద్వారా చాలా విషయాలు తెలియజేయబడతాయి. కానీ ఈ శైలి ఎప్పుడూ విపరీతంగా నాటకీయంగా మారదు, ధడ్వాల్ తన కథ ద్వారా పాఠకుడితో సంభాషించడానికి అనుమతిస్తుంది. భారతీయ కుటుంబాలలో పెరుగుతున్న స్త్రీలు ఎదుర్కొనే పరాయితనం,  పరిగణన లేకపోవడం గురించి సమయ్ మేరే అనురూప్ హువా చిత్రణలో సూరజ్ పాలివాల్ అరుదైన సున్నితత్వాన్ని, అలాగే ధడ్వాల్ యొక్క చిన్న కథల సంకలనంలో ఒక ప్రత్యేకమైన వ్యక్తిగత స్వరాన్ని గమనించాడు. అబ్దుల్ బిస్మిల్లా ఈ నవలను ప్రేమ్ చంద్ ప్రసిద్ధ నవల నిర్మల యొక్క ఆధునిక వెర్షన్ గా భావిస్తాడు. నవలా రచయిత జ్ఞాన్ రంజన్ ఈ నవలను సమకాలీన మధ్యతరగతి భారతీయ కుటుంబాల వాస్తవిక చిత్రణగా భావిస్తాడు. కవయిత్రి నమితా సింగ్ మాట్లాడుతూ, సీవనీన్ ఉధార్తి హుయ్ లో ధడ్వాల్ లోతైన సున్నితత్వం,  అంతర్గత వైరుధ్యాల మధ్య మానవ విలువలను గుర్తించాడని పేర్కొన్నారు.

ఇతర రచనలు

సంగీత శాస్త్రవేత్త జన్మెజై సింగ్ గులేరియా సహకారంతో ధద్వాల్ అంతరించిపోతున్న కాంగ్రీ జానపద పాటలను మూడు ప్రచురణ వాల్యూమ్లలో సేకరించి విశ్లేషించారు.

 గుర్తింపు 

 హిమాచల్ ప్రదేశ్లో ప్రసిద్ధ రచయిత,  కవిగా పరిగణించబడే ధద్వాల్ ధర్మశాల,  సిమ్లా జరిగే సాహిత్య ఉత్సవాలు,  పుస్తక ఉత్సవాలలో క్రమం తప్పకుండా ప్రసంగించారు.
 2009లో, ధద్వాల్ కవితలు హిమాచల్ ప్రదేశ్ నుండి ప్రాతినిధ్య కవిత్వ సంకలనంలో, సాహిత్య అకాడమీ, భారతదేశ జాతీయ సాహిత్య అకాడమీచే ప్రదర్శించబడ్డాయి.
 2016లో ధద్వాల్కు హిమాచల్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం పహాడి సాహిత్య పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

 గ్రంథ పట్టిక 

 ధద్వాల్, చంద్రరేఖ. 2015. అఖర్-అఖర్ జుగ్ను (పహాడి). దేస్ సంగీత ప్రకాశన్, ధర్మశాల.
 ధద్వాల్, చంద్రరేఖ,  జన్మెజై సింగ్ గులేరియా. 2015. లోక్భవ్ స్వరంజలి. దేస్ సంగీత ప్రకాశన్, ధర్మశాల.
 ధద్వాల్, చంద్రరేఖ. 2016. జరూరత్ భార్ సువిధా (హిందీలో). అంతికా ప్రకాశనం, ఘజియాబాద్.
 ధద్వాల్, చంద్రరేఖ,  జన్మెజై సింగ్ గులేరియా. 2017. లోక్భవ్ స్వరంజలి-II. దేస్ సంగీత ప్రకాశన్, ధర్మశాల.
 ధద్వాల్, చంద్రరేఖ. 2019. సమయ్ మేరే అనురాప్ హువా (హిందీలో)  అంతికా ప్రకాశనం, ఘజియాబాద్.
 ధద్వాల్, చంద్రరేఖ. 2019. సీవనేన్ ఉధతి హుయిన్ (హిందీలో)  అంతికా ప్రకాశనం, ఘజియాబాద్.
 ధద్వాల్, చంద్రరేఖ. 2022. ఆగ్ (హిందీలో). అంతికా ప్రకాశనం, ఘజియాబాద్.
 ధద్వాల్, చంద్రరేఖ్,  జన్మెజై సింగ్ గులేరియా. 2023. లోక్భవ్ స్వరంజలి-III. దేస్ సంగీత ప్రకాశన్, ధర్మశాల.

 మూలాలు 

వర్గం:హిందీ కవులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1951 జననాలు