దేవయాని కృష్ణ

దేవయాని (లేదా దేవయాని) కృష్ణ (1910 - 2000) భారతీయ చిత్రకారిణి, ముద్రణ తయారీదారు,  ఉపాధ్యాయురాలు. ఆమె భారతీయ బొమ్మలు, జానపద మూలాంశాలు,  బాతిక్ పని గురించి పరిశోధన పనిలో కూడా పాల్గొంది.  భారతదేశం,  ఐరోపాలో ఆమె ప్రదర్శించిన వైవిధ్యభరితమైన రచనలకు కళా విమర్శకుడు రిచర్డ్ బార్తోలోమేవ్ దేవయానిని ఆనాటి 'భారతదేశంలోని అగ్రశ్రేణి మహిళా కళాకారిణి'గా పరిగణించారు.

ఆమె తన భర్త కన్వాల్ కృష్ణతో కలిసి హిమాలయాలకు ప్రయాణించి , ఆ ప్రాంత కళలు & సంస్కృతిని వారి కళాకృతుల ద్వారా నమోదు చేసింది. ఈ పర్యటనలో ఆమె అనుభవాలు ఆమె చిత్రాలపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపాయి.

 ప్రారంభ జీవితం,  విద్య 
దేవయాని మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఇండోర్‌లో జన్మించింది. 1930లలో, ఇండోర్ మహారాజు యశ్వంత్ రావు హోల్కర్ II పోషకత్వంలో ఈ నగరం అంతర్జాతీయ శైలిలో ఆధునిక ప్రయోగాలకు కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. మాణిక్ బాగ్ ప్యాలెస్ రూపకల్పన,  అభివృద్ధి కోసం ఆయన జర్మన్ ఆర్కిటెక్ట్ ఎక్కార్ట్ ముథెసియస్‌ను నియమించారు. రాజు శిల్పి కాన్స్టాంటిన్ బ్రాంకుసి,  వాస్తుశిల్పి లె కార్బూసియర్ చేసిన పనులను కూడా సేకరించాడు.

నగరంలో ఈ పరిణామాలు చిన్న వయస్సు నుండే దేవయానిపై ప్రభావం చూపాయి. అంతేకాకుండా, ఆమె మొదటి కళ పాఠాలు మాస్టర్ ఆర్టిస్ట్,  గురువు డి. డి. డియోలాలికర్ మార్గదర్శకత్వంలో వచ్చాయి. 1936లో ఆమె బొంబాయి వెళ్లి, పెయింటింగ్పై తన ఆసక్తిని కొనసాగించడానికి సర్ జె. జె. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్ చేరారు. 1940లో పట్టభద్రురాలైన తరువాత, ఆమె కుడ్య చిత్రకళలో కూడా ప్రత్యేకత పూర్తి చేసింది.

 కెరీర్ 
దేవయాని మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఇండోర్‌లో జన్మించారు . 1930లలో, ఇండోర్ మహారాజు యశ్వంత్ రావు హోల్కర్ II ఆధ్వర్యంలో ఈ నగరం అంతర్జాతీయ శైలిలో ఆధునిక ప్రయోగాలకు కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది.  ఆయన మాణిక్ బాగ్ ప్యాలెస్‌ను రూపొందించడానికి,  అభివృద్ధి చేయడానికి జర్మన్ ఆర్కిటెక్ట్ ఎక్కార్ట్ ముథెసియస్‌ను నియమించారు . రాజు శిల్పి కాన్స్టాంటిన్ బ్రాంకుసి,  ఆర్కిటెక్ట్ లే కార్బుసియర్ చేసిన పనులను కూడా సేకరించారు.

ప్రయాణం నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, కృష్ణ న్యూఢిల్లీలోని మోడరన్ స్కూల్‌లో ఆర్ట్ టీచర్‌గా చేరారు. ఆమె 1954 నుండి 1977 వరకు ఆ సంస్థలో బోధించారు, ఆ తర్వాత ఆమె ఆర్ట్ డిపార్ట్‌మెంట్ హెడ్‌గా పదవీ విరమణ చేశారు.

 శైలి 
దేవయాని రచనలు ఆమె బలమైన డిజైన్ భావాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి, ఇవి తగిన కూర్పు,  రంగుల సామరస్యంతో బాగా అనుబంధించబడ్డాయి.  మాధ్యమంతో సంబంధం లేకుండా, ఆమె కళాకృతులలో పవిత్ర చిహ్నాలు ఉన్నాయి,  వాటి భావనలు కుటుంబం, యుద్ధం,  మతం యొక్క సార్వత్రిక ఇతివృత్తాలపై ఆధారపడి ఉన్నాయి.

దేవయాని టిబెటియన్,  బౌద్ధ సంస్కృతి పట్ల ఆమెకున్న ఆకర్షణ తరువాత ఆమె చిత్రాలలో చేర్చబడింది.  ఆమె పెయింటింగ్ " వీల్డ్ మాస్క్" యొక్క చీకటి సౌందర్యం గురించి అడిగినప్పుడు , ఆమె "లేదు, ఇది విచారకరం కాదు. ఇది ముసుగు ముసుగు. ప్రజలను తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం. ఇది రెండు ముసుగుల వెనుక ఉన్న మానవుడు మాత్రమే" అని సమాధానం ఇచ్చింది.  అటువంటి చిత్రాల ద్వారా, ఆమె హిమాలయాలలో తన ప్రయాణాలలో తన ముందు విప్పుతున్న విషాదానికి ప్రతిస్పందించింది.

 రిసెప్షన్ 
1972లో, ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో కళా విమర్శకుడు రిచర్డ్ బార్తోలోమేవ్, 1960ల నుండి భారతదేశంలో ప్రింట్‌మేకింగ్ పెరుగుదల గురించి రాశారు. ఆయన దేవయానిని 'బహుశా భారతదేశంలో అత్యంత పరిణతి చెందిన ప్రింట్‌మేకర్' అని అభివర్ణించారు. ఇంకా, "ఆమె ప్రింట్‌మేకింగ్‌కు తత్వశాస్త్రం,  సున్నితత్వం రెండింటినీ తీసుకువస్తుంది, అవి అసాధారణంగా అరుదుగా ఉంటాయి. ఆమె ప్రింట్లు సాంకేతికంగా ఆసక్తికరంగా ఉండటమే కాకుండా, ఒక నిగూఢ ముద్రను కలిగి ఉంటాయి" అని కూడా ఆయన అన్నారు.

 రచనలు 

 ప్రజా సేకరణలు 
దేవయానీ కళాకృతులు న్యూ ఢిల్లీలోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్, ఢిల్లీ ఆర్ట్ గ్యాలరీ,,  వస్వో ఎక్స్. వస్వో కలెక్షన్ లో ఉన్నాయి.

 ప్రదర్శనలు 

 1941-కలకత్తాలో మొదటి సోలో షో 
 1996-మోడరన్ ఇండియన్ పెయింటింగ్స్-వన్ హండ్రెడ్ ఇయర్స్, పార్ట్ I, కుమార్ గ్యాలరీ, న్యూ ఢిల్లీ, ఇండియా 
 2005-గోల్డెన్ జూబ్లీః స్పిరిట్ సెట్ ఫ్రీ, కుమార్ గ్యాలరీ, న్యూ ఢిల్లీ, ఇండియా 
 2015-అబ్బి గ్రే అండ్ ఇండియన్ మోడర్నిజంః సెలెక్షన్స్ ఫ్రమ్ ది NYU ఆర్ట్ కలెక్షన్, గ్రే ఆర్ట్ గ్యాలరీ, NYU, న్యూయార్క్ 
 2020-ది ఫిఫ్టీస్ షో, ఢిల్లీ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, న్యూ ఢిల్లీ, ఇండియా 
 2021-ఎ ప్లేస్ ఇన్ ది సన్ః 20 వ సెంచరీ ఇండియా నుండి మహిళా కళాకారులు, ఢిల్లీ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, న్యూ ఢిల్లీ, ఇండియా 

 మూలాలు 

వర్గం:2000 మరణాలు
వర్గం:1910 జననాలు