షేక్ అబ్దుల్లా (విద్యావేత్త)

షేక్ అబ్దుల్లా  భారతీయ విద్యావేత్త , సామాజిక సంస్కర్త , న్యాయవాది, అలీఘర్‌లోని మహిళా కళాశాల స్థాపకురాలు,  అలీఘర్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయం యొక్క కార్యనిర్వాహక మండలి సభ్యురాలు, ఆమె 1920 నుండి 1928 వరకు ఆ పదవిలో పనిచేసింది. తరువాత 1902లో, ఆయన ఆల్ ఇండియా ముహమ్మదన్ విద్యా సదస్సుకు మహిళా విభాగానికి కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యారు. అతను ప్రధానంగా బ్రిటిష్ ఇండియా కాలంలో ముస్లిం మహిళల విద్యకు చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు.

పద్మభూషణ్ సహా అనేక ప్రశంసలు అందుకున్న ఆయన, యునైటెడ్ ప్రావిన్స్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ సభ్యుడిగా, బ్రిటిష్ ఇండియాలోని యునైటెడ్ ప్రావిన్స్ శాసనసభ సభ్యుడిగా కూడా పనిచేశారు .  ఎఎంయులో ఉన్న సమయంలో, ఆయన అలీఘర్ ఉద్యమంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు . 1920 నుండి 1965లో మరణించే వరకు గౌరవ కోశాధికారి,  విశ్వవిద్యాలయ కోర్టు సభ్యుడు వంటి అనేక పదవులలో ఆయన పనిచేశారు.

 జీవితచరిత్ర 
ఆయన జూన్ 21, 1874న జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని పూంచ్ జిల్లాలో మెహతా గుర్ముఖ్ సింగ్‌కు ఠాకూర్ దాస్‌గా జన్మించారు. ఆయన మొదట కాశ్మీర్‌లోని బ్రాహ్మణ సమాజానికి చెందినవారు. ఉన్నత విద్య కోసం లాహోర్‌కు వెళ్లిన తర్వాత దాస్ 1891లో ఇస్లాం మతంలోకి మారారు . ఆయన 1902లో మీర్జా మొహమ్మద్ ఇబ్రహీం కుమార్తె వహీద్ జహాన్ బేగం (అలా బి అని కూడా పిలుస్తారు)ను వివాహం చేసుకున్నారు, వీరికి ఐదుగురు కుమార్తెలు,  ఒక కుమారుడు సహా ఆరుగురు పిల్లలు ఉన్నారు. ఆయన కుమార్తెలలో ఒకరైన ముంతాజ్ జహాన్ 30 సంవత్సరాలు అలీఘర్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయంలోని మహిళా కళాశాలకు ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశారు.  భంటాని గ్రామానికి చెందిన లంబార్దార్ మెహతా మస్త్రామ్ ఆయన తండ్రి తరపు తాత. కాశ్మీర్ మహారాజు ఆస్థాన వైద్యుడు హకీమ్ మౌల్వి నూరుద్దీన్ ద్వారా ఆయన యునాని వైద్యంలో శిక్షణ పొందారు. ఆ వైద్యుడు అహ్మదీయ ముస్లిం సమాజంలో సభ్యుడు , ఠాకూర్ దాస్ కూడా దానిలో చేరారు. తరువాత అతను యునైటెడ్ ప్రావిన్స్ వెళ్ళినప్పుడు, అతను సర్ సయ్యద్ అహ్మద్ ఖాన్ కలుసుకుని, అహ్మదీయాను వదిలి సున్నీ ఇస్లాం స్వీకరించాడు.

 విద్య 
అతను మొదట పూంచ్ లోని మక్తాబ్ నుండి పర్షియన్,  సంస్కృత భాషతో తన ప్రాథమిక విద్యను ప్రారంభించాడు. అతను తన గ్రామంలోని అనిశ్చిత పాఠశాలలో తన ప్రారంభ పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేశాడు, తరువాత అతను జమ్మూకు వెళ్ళాడు, అక్కడ అతను తదుపరి విద్యను పొందాడు. 1891 లో, అబ్దుల్లా లాహోర్లో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేశాడు,  తరువాత అలీగఢ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్,  బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లాస్ పొందాడు.

 అవార్డులు, ప్రశంసలు 
1935లో బ్రిటిష్ ఇండియా ఆయనకు "ఖాన్ బహదూర్" అనే గౌరవ బిరుదును ప్రదానం చేసింది. అలీఘర్ నుండి విద్యను పూర్తి చేసిన తరువాత, విశ్వవిద్యాలయం 1950లో ఆయనకు గౌరవ డాక్టరేట్, డాక్టరేట్ను ప్రదానం చేసింది. 1964లో, భారత ఉపఖండం విభజన జరిగిన పద్దెనిమిది సంవత్సరాల తరువాత, భారత ప్రభుత్వం మహిళా విద్యకు ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా ఆయనకు మూడవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ సత్కరించింది. విశ్వవిద్యాలయం యొక్క మహిళా కళాశాల, అబ్దుల్లా కళాశాలకు ఆయన పేరు పెట్టారు.

 మరణం,  వారసత్వం 
అతను మార్చి 1965 లో భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్లో మరణించాడు. నస్రీన్ అహ్మద్ రాసిన 1886-1947 మధ్య ముస్లిం లీడర్ షిప్ అండ్ ఉమెన్స్ ఎడ్యుకేషన్ ఇన్ ఉత్తర్ ప్రదేశ్ అనే పుస్తకంలో ఆయన జీవితం ఉంది.

ఎఎంయులో బాలికల కోసం తొమ్మిది హాస్టళ్లను కలిగి ఉన్న అబ్దుల్లా స్కూల్,  అబ్దుల్లా హాల్‌కు అతని పేరు పెట్టారు.

ఖ్వాజా అహ్మద్ అబ్బాస్ దర్శకత్వంలో 1975లో ఆయన జీవితం ఆధారంగా పాపా మియా ఆఫ్ అలీగఢ్ పేరుతో డాక్యుమెంటరీ విడుదలైంది.

 మూలాలు 

వర్గం:1965 మరణాలు
వర్గం:1874 జననాలు