వెల్లాల లక్ష్మీకాంతమ్మ

సాంఘిక పరిస్థితులు 
ఆ కాలంలో రాయలసీమ ప్రజలు నాట్యాన్ని, నర్తకీమణులను ఎంతో గౌరవించేవారు. ఆ సమయంలో పెళ్లిళ్లను, పండుగలను, దైవకార్యాలు, జాతరలు వంటి రీతులు నర్తకీమణుల ఆధ్వర్యంలోనే జరిగేవి. వివాహాలు, పూజా కార్యక్రమాలు, తీర్థ ప్రసాదాలు మొదలైన వాటిలో వారు ప్రముఖంగా ఉన్నారు. ఈ నర్తకీమణులకు "భోగాలవారు" లేదా "భోగంవారు" అనే పదాలు ఉపయోగించబడ్డాయి, ఎందుకంటే వీరికి భోగములలో ప్రథమస్థానం ఉంది. కొందరిని "దేవదాసీలు" అని కూడా పిలిచేవారు, ఎందుకంటే వారు దైవకైంకర్యానికి అంకితం అయ్యారు. అయితే, రాయలసీమలో 'భోగంవారు' అనే పదం ఎక్కువగా వినిపించేది.

వీరు దేవుడి పేరుతో ఆలయాలు ఇంకా  గ్రామం తరఫున కొన్ని శాశ్వతమైన పదవులు పొందేవారు. గ్రామ పెద్దలు, పండితులు, శాస్త్రజ్ఞులు, తత్త్వవేత్తలు వంటి వారే వీరిని కలవడానికి, వారితో మాట్లాడడానికి అర్హులు. నాలుగు దశాబ్దాల క్రితంవరకు, చాలామంది నర్తకీమణుల గృహాలలో విలువైన బంగారు ఆభరణాలు ఉండేవి.

వీరు వైష్ణవ సాంప్రదాయాన్ని అనుసరించే వారు. నాట్యప్రదర్శన ప్రారంభానికి ముందు వైష్ణవ చిహ్నాలు అయిన నామాలు, శంఖు, చక్రము ఒక తెరపై వెలిసేవి, బొట్టు కూడా వైష్ణవాచార పరంగా ఉండేది. మామూలు చీరలు కట్టడం ద్వారా అభినయించేవారు, కానీ గోచిపోవడం అన్నది ఎటువంటి ఇతర పద్ధతిలోనూ కట్టేవారు కాదు.

గణపతిస్తోత్రంతో నాట్యం ప్రారంభించి, తిల్లానాతో ముగించే వారు. ప్రదర్శన దాదాపు ఐదు గంటలు కొనసాగేది. రాజులు, పాలెగాండ్రులు, సంస్థానాధీశులు, ఆలయధర్మకర్తలు మొదలైన వారు వీరిని గౌరవభావంతో ఆదరిస్తూ చూడేవారు.

 లక్ష్మీకాంతమ్మ నగలు 
1. పాపటిబిళ్ళ 3. ప్రక్క రాపిడి 3 నాగరము 4. చంద్రవంక 5. సూర్యవంక , 6 కేశజాలు ,7.ముత్యపుసారాలు , 8. బంగారుబొట్టు  9. ముక్కెర 10 వత్తు 11, బేసర 12. మాటీలు 13 జూకాలు 14. జుంకీలు 15, లోలాకులు 16. దిద్దులు 17. కమ్మలు 18 చెముకులు 19, కణతమూలలు 20, చిన్న హారము 21, పెద్దహారము, 22, అడ్డిగ 28, కంఠే 24, చెవిపోగులు 25, తమ్మిలు 26. వంకీలు 27. బాజీబందులు 28. వడ్డాణము 29, మొలగ జైలు 30, జడబిళ్ళ 81, రాగిడి 32. జడకుచ్చులు 33. ఒద్ది చట్రము 34 పూసల పేరు 35. గుళ్ళ పేరు 36, రాళ్ళగాజులు 37. బంగారు గాజులు, 38. రాతిపమైన 39. చేతిసరాలు 40, రవ్వల ఉంగరాలు 41. కన్ని గోరు 42, కాలి గొలుసులు 48. పట్టెడలు 44. రవ్వలమెట్టెలు 45. కాళి అందెలు 46 చేతికంకణాలు 47. పై టపిన్ను.

 మూలాలు 

వర్గం:రాయలసీమ
వర్గం:నర్తకీమణులు