నెల్లీ సేథ్నా

నెల్లీ హోమి సేథ్నా (1 నవంబర్ 1932 - 1992) భారతీయ నేత, వస్త్ర డిజైనర్, పరిశోధకురాలు, రచయిత్రి, చేతిపనుల కార్యకర్త.  ఆమె స్కాండినేవియన్ ఆధునికవాదం, భారతీయ చేతిపనుల సంప్రదాయం యొక్క కూడలిలో పనిచేసింది, ఇది ఆమె మార్గదర్శక తత్వాన్ని రూపొందించింది.  కమలాదేవి చటోపాధ్యాయతో ఆమెకున్న సన్నిహిత అనుబంధం సాంప్రదాయ భారతీయ చేతిపనుల పునరుజ్జీవనం, ప్రచారంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది.

 ప్రారంభ జీవితం, విద్య 
1932 నవంబర్ 1న బొంబాయి జన్మించిన నెల్లీ పెస్టన్జీ, గుల్బనూ మెహతా కుమార్తె.

నెల్లీ బొంబాయిలోని సర్ జెజె స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో వాణిజ్య కళల విభాగంలో చేరింది. అయితే, ఆమె ఆ విభాగాధిపతిని ధిక్కరించి ఫలితంగా పదవీచ్యుతి చెందింది. ఈ సంఘటన తర్వాత, ఆమె రీజెంట్ స్ట్రీట్ పాలిటెక్నిక్ (ఇప్పుడు, వెస్ట్‌మినిస్టర్ విశ్వవిద్యాలయం )లో వస్త్ర రూపకల్పన, ముద్రణను అధ్యయనం చేయడానికి 1954లో లండన్‌కు వెళ్లింది. ఈ సమయంలో, ఆమె 1955లో సిటీ అండ్ గిల్డ్స్ ఆఫ్ లండన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో హ్యాండ్ ఎంబ్రాయిడరీ కోర్సు కోసం ఉత్తీర్ణత సాధించింది . స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్ యొక్క వేసవి కాల పోటీలో, ఆమె 1955లో వస్త్ర రూపకల్పనకు, 1956లో ఫాబ్రిక్ డిజైన్ & ప్రింటింగ్‌కు బహుమతిని గెలుచుకుంది. ఆమె 1956లో తన డిప్లొమా పూర్తి చేసింది.  జర్మనీలోని స్టట్‌గార్ట్‌లోని ఒక గ్రాఫిక్ స్టూడియోలో ఒక సంవత్సరం పనిచేసిన తర్వాత, నెల్లీ 1957లో స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చింది.

ఆమె మొదట ముంబైలోని ఒక హోటల్‌లో క్రాన్‌బ్రూక్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ఆర్టిస్ట్-ఇన్-రెసిడెన్స్, వీవింగ్ హెడ్ అయిన మరియాన్ స్ట్రెంగెల్‌ను కలిసింది. స్ట్రెంగెల్ ప్రకారం, సేథ్నా తన పని యొక్క నమూనాతో ఒక సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేసుకుంది. స్ట్రెంగెల్ మద్దతుతో, నెల్లీ 1958–59లో క్రాన్‌బ్రూక్‌లో నేతను అధ్యయనం చేయడానికి ఎల్లెన్ బూత్ స్క్రిప్స్ అవార్డును అందుకుంది.  స్ట్రెంగెల్ శిష్యరికం కింద, నెల్లీ నార్డిక్ స్లాయిడ్ వ్యవస్థ సూత్రాలపై ఆధారపడిన 'స్వీయ-నిర్మిత' ఉత్పత్తులను సృష్టించడం నేర్చుకుంది . ఆమె శిక్షణలో అనేక పద్ధతులతో ప్రయోగాలు చేయడం, సమస్య పరిష్కారంపై ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం జరిగింది.  సేథ్నా తరువాతి సంవత్సరాల్లో స్ట్రెంగెల్‌తో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు కొనసాగించింది, ఈ సమయంలో ఆమె అకాడమీలో చదువుకునే అవకాశం గురించి తన కృతజ్ఞతను వ్యక్తం చేసింది.  స్ట్రెంగెల్ తన జీవితకాల గురువుగా మారింది.

 వృత్తి, ప్రభావాలు 
1957లో సేథ్నా భారతదేశానికి వచ్చిన తర్వాత, నెవిల్లే వాడియా ఆమెను బాంబే డైయింగ్‌లోని మొదటి టెక్స్‌టైల్ డిజైన్ స్టూడియోలో చేరమని ఆహ్వానించారు .  ఆమె 1958లో క్రాన్‌బ్రూక్‌కు వెళ్లింది. అకాడమీలో ఉన్న సమయంలో, ఆమె పిల్లలకు కళను నేర్పింది, కమ్యూనిటీ ఈవెంట్లలో ప్రసంగాలు చేసింది.  భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, సేథ్నా బాంబే డైయింగ్ అండ్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్‌లో డిజైన్ స్టూడియో అధిపతిగా పదోన్నతి పొందింది.  మొత్తంమీద, ఆమె 1957 నుండి 1958 వరకు, తరువాత 1960 నుండి 1968 వరకు బాంబే డైయింగ్‌కు చీఫ్ టెక్స్‌టైల్ డిజైనర్‌గా పనిచేశారు.

 ఎన్ఐడీలో వస్త్ర విభాగం ఏర్పాటు 
1966లో, సేథ్నాను నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డిజైన్ (ఎన్ఐడి) సహ వ్యవస్థాపకురాలు గిరా సారాభాయ్ అహ్మదాబాద్‌కు ఆహ్వానించారు. తరువాతి వారు  ముద్రణలో డిజైన్ శిక్షణ, చేతిపనులు అలాగే సామూహిక ఉత్పత్తి సాంకేతికతలను కలిపి" ఒక వస్త్ర రూపకల్పన కార్యక్రమాన్ని స్థాపించడానికి సలహాదారుగా వ్యవహరించారు.  క్రాన్‌బ్రూక్‌కు చెందిన తన స్నేహితురాలు, ఫిన్నిష్ వస్త్ర డిజైనర్ హెలెనా పెర్హీంటుపాతో కలిసి, సేథ్నా ఇప్పుడు ఎన్ఐడిలో వస్త్ర రూపకల్పన విభాగంగా పిలువబడే దానికి పునాది వేసింది.

 వాణిజ్య పనులు 
alt=Closeup of the mural by Sethna at Express Towers, Mumbai|thumb|ముంబైలోని ఎక్స్ప్రెస్ టవర్స్ వద్ద సేథ్నా వేసిన కుడ్యచిత్రం
తన జీవితకాలంలో, సేథ్నా ఎక్స్‌పో '70 వరల్డ్స్ ఫెయిర్‌లోని ఇండియన్ పెవిలియన్, భారత ప్రభుత్వం, ముంబైలోని ఎయిర్ ఇండియా ప్రధాన కార్యాలయం నుండి డిజైన్ కమీషన్‌లను అందుకుంది.  ఆమె ఇతర వాణిజ్య పనులలో ఢిల్లీలోని ఫోర్డ్ ఫౌండేషన్ మెట్ల దారిలో మూడు అంతస్తుల ఎత్తైన గోడ-వేలాడే, ముంబైలోని గోద్రేజ్ భవన్‌లోని వస్త్రాలు, ముంబైలోని ఎక్స్‌ప్రెస్ టవర్స్ లాబీ కోసం సిరామిక్ కుడ్యచిత్రాలు ఉన్నాయి, ఈ భవనాన్ని జోసెఫ్ అలెన్ స్టెయిన్ రూపొందించారు .

 కలంకారీ పునరుద్ధరణ 
1970లో ఏదో ఒక సమయంలో, సేథ్నా మసులిపట్నంలో ఉత్పత్తి అవుతున్న కలాంకారి వస్త్రాలను వీక్షించడానికి అక్కడికి వెళ్ళింది . పురాతన సంప్రదాయంలో ఉత్పత్తి చేయబడిన కళాఖండాల యొక్క అద్భుతమైన నాణ్యత ప్రస్తుత రచనలలో లేదని ఆమె కనుగొంది. హోమీ భాభా ఫెలోషిప్ మద్దతుతో, సేథ్నా పరిశ్రమను పునరుజ్జీవింపజేయడానికి బయలుదేరింది. 1972, 1974 మధ్య, శ్రీకాళహస్తి, మసులిపట్నంలో క్షీణిస్తున్న కలాంకారి కళ గురించి ఆమె విస్తృతమైన పరిశోధనలు నిర్వహించింది.

సమకాలీన ప్రేక్షకులను ఆకర్షించే కొత్త డిజైన్ లేఅవుట్‌లను సృష్టించడం ద్వారా సేథ్నా ఈ క్రాఫ్ట్ పునరుద్ధరణలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ఆమె ఉపయోగంలో లేని అందమైన చేతితో చెక్కబడిన సాంప్రదాయ కలాంకారి బ్లాక్‌లను కూడా వెలికితీసింది.  ఇంకా, ఆమె చేతివృత్తులవారిని విస్తృతంగా ప్రదర్శించడంలో సహాయపడింది, ఆమె తన పుస్తకం కలాంకారి: పెయింటెడ్ & ప్రింటెడ్ ఫాబ్రిక్స్ ఫ్రమ్ ఆంధ్రప్రదేశ్ (1985) లో వారి పద్ధతుల గురించి రాసింది .

 ప్రదర్శనలు 

 2013-నో పార్సీ ఈజ్ యాన్ ఐలాండ్, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్, ముంబై, ఫెరోజా గోద్రేజ్, ఫిరోజా మిస్ట్రీ, రంజిత్ హోస్కోట్, నాన్సీ అదజానియా క్యూరేట్ చేశారు.
 2021-ది అన్పవ్డ్, క్రస్టీ, ఎర్టీ రోడ్ | నెల్లీ సేథ్నాః ఎ రెట్రోస్పెక్టివ్, ఛటర్జీ & లాల్, ముంబై, నాన్సీ అదజానియా క్యూరేట్ చేశారు.

 అవార్డులు 
వాణిజ్యం, పరిశ్రమలకు ఆమె చేసిన కృషికి గాను 1985లో భారత ప్రభుత్వం సేథ్నకు పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.

 సేథ్నా, ఎన్. హెచ్. (1973). షాల్ః కాశ్మీర్ యొక్క నేత, ఎమ్బ్రోడైరీస్. ఇండియా: విలే ఈస్టర్న్.
 సేథ్నా, ఎన్. హెచ్. (1985). కళంకారిః ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి పెయింటెడ్ & ప్రింటెడ్ ఫాబ్రిక్స్. యునైటెడ్ స్టేట్స్ః మ్యాపిన్ ఇంటర్నేషనల్.

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 

 యూట్యూబ్ నెల్లీ సేథ్నా యొక్క లాస్ట్ ఆర్ట్ తిరిగి పొందడం
 భారతదేశంలో ఆధునికత, వస్త్ర రూపకల్పన, యూట్యూబ్లో క్రాన్బ్రూక్ కనెక్షన్

వర్గం:1932 జననాలు
వర్గం:1992 మరణాలు