విజయదాన్ దేత

విజయదాన్ దేతా (సెప్టెంబర్ 1, 1926 - నవంబర్ 10, 2013) రాజస్థానీ సాహిత్యంలో సుప్రసిద్ధ భారతీయ రచయిత. పద్మశ్రీ, సాహిత్య అకాడమీ అవార్డుతో పాటు పలు అవార్డులు అందుకున్నారు.

ఆంగ్లం, ఇతర భాషల్లోకి అనువదించిన 800కు పైగా లఘు కథలను 'దేతా' తన ఖాతాలో వేసుకున్నారు. కోమల్ కొఠారితో కలిసి రాజస్థానీ జానపదాలు, కళలు,  సంగీతాన్ని డాక్యుమెంట్ చేసే రూపయాన్ సంస్థాన్ అనే సంస్థను స్థాపించాడు. రాజస్థాన్ మాట్లాడే మాండలికాలలో జానపద కథలను ఆకర్షించే 14 సంపుటాల కథల సంకలనం బటాన్ రి ఫుల్వారీ (తోట ఆఫ్ టేల్స్) అతని సాహిత్య రచనలలో ఉన్నాయి. అతని అనేక కథలు,  నవలలు రంగస్థలం,  తెర కోసం స్వీకరించబడ్డాయి: అనుసరణలలో మణి కౌల్ యొక్క దువిధ (1973), హబీబ్ తన్వీర్,  శ్యామ్ బెనగల్ యొక్క చరణ్దాస్ చోర్ (1975), ప్రకాష్ ఝా యొక్క పరిణతి (1986), అమోల్ పాలేకర్ యొక్క పహేలీ (2005), పుష్పేంద్ర సింగ్ యొక్క ది హానర్ కీపర్ (2014), దేదీప్యా జోషి యొక్క లైఫ్ 2 (2014), దేదీప్యా జోషి యొక్క లైఫ్ 2 (2014) ఉన్నాయి.

దేథా, "నా భూమి (రాజస్థాన్) కథలతో నిండి ఉంది, నేను రాసినవన్నీ సముద్రపు చుక్క మాత్రమే" అని అన్నాడు. దేథా, రాజస్థానీ భాషలో రాయడానికి షా గోవర్ధన్ లాల్ కబ్రా నుండి ప్రేరణ పొందింది, "ఈ రోజు వరకు నేను మరే ఇతర భాషలో వ్రాయలేదు", అని ఆ భాష పట్ల తనకున్న ప్రేమ గురించి ఆయన చెప్పారు. అతను తన రచనలలో పేదల బాధలను చిత్రీకరించాడు,  2011 లో సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి ఎంపికయ్యాడు, అది చివరికి టోమస్ ట్రాన్స్ట్రోమర్కు వెళ్ళింది.

 రచనలు 

 రాజస్థానీ 

 బటాన్ రి ఫుల్వారీ, వాల్యూమ్. 1-14,1960-1975, రాజస్థానీ గ్రంథగర్, జోధ్పూర్ ప్రచురించిన జానపద కథలు
 1953లో కోమల్ కొఠారీతో కలిసి ప్రేరణ సంపాదకీయం చేశారు.
 సోరతా, 1956-1958
 పరంపర, జానపద పాటలు, గోరా హట్జా, జేఠవా రా అనే మూడు ప్రత్యేక సంచికలను సవరించారు.
 రాజస్థానీ లోకగీత్, రాజస్థాన్ జానపద పాటలు, ఆరు సంపుటాలు, 1958
 టిడో రావు, 1965లో రాజస్థానీ భాషలో మొదటి పాకెట్ బుక్
 ఉల్జాన్, 1984, నవల
 అలెఖున్ హిట్లర్, 1984, చిన్న కథలు
 రూన్ఖ్, 1987
 కాబూ రాణి, 1989, పిల్లల కథలు

 హిందీ 
తన మాతృభాష రాజస్థానీ పట్ల గౌరవం కారణంగా, బిజ్జీ మరే ఇతర భాషలో రాయలేదు, అతని రచనలలో ఎక్కువ భాగం అతని కుమారులలో ఒకరైన కైలాష్ కబీర్ హిందీలోకి అనువదించారు.

 బటాన్ కి బాగియా వాల్యూ. 1–14, 2019, (బటాన్ రి ఫుల్వారీ యొక్క హిందీ అనువాదం రాజస్థానీ గ్రంథగర్, జోధ్పూర్ ప్రచురించింది
 ఉషా, 1946, కవిత్వం
 బాపూ కే తీన్ హట్యారే, 1948, విమర్శకులు
 జ్వాలా వీక్లీలోని కాలమ్, 1949-1952
 సాహిత్య ఔర్ సమాజ్, 1960, వ్యాసాలు
 అనోఖా పెడ్, సచిత్ర పిల్లల కథలు, 1968
 ఫూల్వారీ, హిందీ అనువాదం కైలాష్ కబీర్, 1992
 చౌధరైన్ కీ చతురాయి, చిన్న కథలు, 1996
 అంతారల్, 1997, చిన్న కథలు
 సపన్ ప్రియా, 1997, చిన్న కథలు
 మేరో దరాద్ నా జేన్ కోయ్, 1997, వ్యాసాలు
 అతిరిక్త, 1997, విమర్శకులు
 మహామిలన్, నవల, 1998
 ప్రియా మృణాల్, చిన్న కథలు, 1998

ఈ క్రింది రచనలను సవరించిన ఘనత కూడా దేథా కు దక్కింది

 సాహిత్య అకాడమీ కోసం గణేషి లాల్ వ్యాస్ పూర్తి పని
 రాజస్థానీ-హిందీ కహావత్ కోష్

 అవార్డులు, గౌరవాలు 

 1974లో రాజస్థానీకి సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు 
 1992లో భారతీయ భాషా పరిషత్ అవార్డు 
 1995లో మరుధర పురస్కార్ 
 2002లో బిహారీ పురస్కార్ 
 2006లో సాహిత్య చూడామణి అవార్డు 
 2007లో పద్మశ్రీ 
 మెహ్రాన్గఢ్ మ్యూజియం ట్రస్ట్ రచించిన రావు సిహా 2011
 కవి కాగ్ అవార్డు, 2011 
 2012లో రాజస్థాన్ రత్న

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 


 దేథా రాసిన రెండు కథలు 'వరల్డ్ వితౌట్ బోర్డర్' నుండి ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడ్డాయి.
 ది ఎపిక్ ఆఫ్ స్ట్రా యొక్క ఆంగ్ల అనువాదం
 తెహల్కా దేథా ఇంటర్వ్యూ 
 దేథా యొక్క రచయితల పుస్తకం,  చిత్రం 
 విజయదన్ దేథా, బిబిసి హిందీ, 10 నవంబర్ 2013

వర్గం:2013 మరణాలు
వర్గం:1926 జననాలు
వర్గం:రచయితలు