జోరవర్సింగ్ జాదవ్

జోరవర్సిన్హ్ దనుభాయ్ జాదవ్ (జననం: 1940 జనవరి 10) ఒక భారతీయ జానపద రచయిత, గుజరాత్కు చెందిన జానపద కళలు ప్రతిపాదకుడు. చిన్నతనంలో జానపద సంస్కృతికి పరిచయం అయిన ఆయన అహ్మదాబాద్ చరిత్ర, సంస్కృతిని అభ్యసించాడు. జానపద సంస్కృతి, జానపద సాహిత్యం, జానపద కళలపై 90 కి పైగా రచనలను ఆయన రచించి, సవరించాడు. జానపద కళల ప్రచారం కోసం ఆయన గుజరాత్ లోక కళా ఫౌండేషన్ను స్థాపించాడు. 2019లో ఆయనకు పద్మశ్రీ అవార్డు లభించింది. ఆయన ప్రస్తుతం సంగీత నాటక అకాడమీ వైస్ చైర్మన్గా కూడా ఉన్నాడు.

 ప్రారంభ జీవితం 
జాదవ్ 1940 జనవరి 10 న ధంధుకా (ప్రస్తుతం గుజరాత్ లోని అహ్మదాబాద్ జిల్లాలో ఉంది) సమీపంలోని అక్రు గ్రామంలో కరడియా రాజ్ పుత్ జాగీర్దార్ కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతని తల్లిదండ్రులు దానుభాయ్ హలూభాయ్ జాదవ్, పంబా. అతను ఆరుగురు సంతానంలో రెండవవాడు. ఆయనను సవతి తల్లి గంగాబా పెంచింది.

గ్రామీణ ప్రాంతంలో నివసించడం వల్ల చిన్నతనంలోనే జానపద సాహిత్యం, జానపద కళలకు అలవాటు పడ్డాడు. అతను తన ప్రాథమిక పాఠశాల విద్యను తన గ్రామంలో, ధోల్కాలోని సేత్ హసనాలి ఉన్నత పాఠశాలలో పొందాడు. అతను 1956-57 లో గుజరాత్ విద్యాపీఠ్ నుండి తన మాధ్యమిక పాఠశాల విద్యను పొందాడు. 1961లో అహ్మదాబాద్ లోని సెయింట్ జేవియర్స్ కళాశాలలో గుజరాతీ భాష, చరిత్రలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ డిగ్రీ పూర్తి చేశారు.

జాదవ్ తన స్వగ్రామం అక్రూ సమీపంలోని ఖలవి సరస్సు సమీపంలోని గుట్టపై హరప్పా స్థల అవశేషాలను కనుగొన్నాడు. ఇది పురావస్తు శాస్త్రం, చరిత్రపై ఆసక్తిని పెంచింది, అతను 1963 లో అహ్మదాబాద్ లోని భోలాభాయ్ జెషింగ్ భాయ్ ఇన్ స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లెర్నింగ్ అండ్ రీసెర్చ్ లో ప్రాచీన భారతీయ సంస్కృతిలో మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పూర్తి చేశాడు.ఈ సంవత్సరాలలో జానపద సాహిత్యం, జానపద సంస్కృతి, జానపద కళలపై అతని ఆసక్తులు మరింత అభివృద్ధి చెందాయి.

 కెరీర్ 
మాస్టర్స్ డిగ్రీ పూర్తయిన తర్వాత అహ్మదాబాద్ లోని సరస్ పూర్ లోని పంచశీల్ హైస్కూల్ లో గుజరాతీ టీచర్ గా చేరాడు. అతను విడిచిపెట్టి సెయింట్ జేవియర్స్ కళాశాలలో పార్ట్ టైమ్ లెక్చరర్ గా చేరాడు. 1964లో గుజరాత్ స్టేట్ కో-ఆపరేటివ్ యూనియన్ ప్రచురించే సహకర్ వారపత్రికలో ప్రచురణ అధికారిగా చేరారు. ఆ తర్వాత 1994లో చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ గా పదోన్నతి పొంది 1998లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు అక్కడే పనిచేశారు. ఇతడు గ్రామస్వరాజ్ మాసపత్రికకు సంపాదకత్వం వహించి ప్రచురించి, జింమంగళ మాసపత్రికకు సంపాదకత్వం వహించాడు.

జాదవ్ జానపద కళలను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చి, టెలివిజన్, రేడియోలతో సహా వివిధ మాస్ మీడియా సైట్లలో ప్రచారం చేయడం ద్వారా జానపద కళాకారులను పోషించారు. 1978లో, జానపద కళలను ప్రోత్సహించడానికి, గుజరాత్, రాజస్థాన్ నుండి జానపద కళాకారులకు విస్తృతమైన బహిర్గతం, ఉపాధిని అందించడానికి ఆయన గుజరాత్ లోక కళా ఫౌండేషన్ను స్థాపించారు. ఈ ఫౌండేషన్ జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలలో జానపద కళాకారులకు ఒక వేదికను అందించింది.

 రచనలు 
2019 నాటికి, జాదవ్ జానపద సాహిత్యం, జానపద సంస్కృతి, జానపద కళలపై 94 రచనలు చేసి సంపాదకత్వం వహించారు. 1958 నుండి, జానపద సాహిత్యం, జానపద కళలపై ఆయన వ్యాసాలు బుద్ధిప్రకాష్, నూతన్ గుజరాత్, రంగ్ తరంగ్, అఖండ ఆనంద్, సందేశ్, గుజరాత్ సమచార్తో సహా వివిధ పత్రికలు, దినపత్రికలలో ప్రచురించబడ్డాయి.

గ్రామీణ నేపథ్యం ఆధారంగా ఆయన రాసిన జానపద కథల సేకరణలు మరాద్ కసుంబల్ రంగ్ చాడే (1968) మరడై మాతా సేట్ (1970) లోకసహిత్యాని చతురైకతావో (1974), రాజ్పుత్ కథావో (1979). ఆయన పిల్లల కథల సేకరణలలో భతిగల్ లోకతావో (1973), మనోరంజక్ కథమాల (1977) ఉన్నాయి. జానపద సాహిత్యం, కళలపై ఆయన చేసిన సూచన రచనలలో ఆప్నా కసాబియో (1972) లోకజీవన్న మోతీ (1975) గుజరాతీ లోకసంస్కృతి (1976) లోకసంస్కృతిన పశువో (1979), ప్రాచిన్ భరత్న శాస్త్రశాస్త్రో (1981) ఉన్నాయి. గుజరాతీ లోకసాహిత్యమాల (గుజరాతీ జానపద సాహిత్య ధారావాహికం) కోసం ఆయన భాల్ ప్రాంతం నుండి జానపద పాటలను సవరించారు. సాజే ధారాటి షంగార్ (1972), లోకసహిత్యాని నాగకథావో (1973), గుజరాతీ లోకకథావో (1984) వంటి జానపద సాహిత్య రచనలకు ఆయన సంపాదకత్వం వహించారు.

 గుర్తింపు 
జాదవ్ తన లోకజీవన్న మోతీ రచనకు 1978లో లోకసంకృతి శోధ్ సంస్థాన్ చేత 'మేఘానీ సువర్ణ చంద్రక్' అవార్డును అందుకున్నారు. గుజరాత్ సాహిత్య అకాడమీ ఆయన లోకసంస్కృత పశువుకు బహుమతిని ప్రదానం చేసింది. ఆప్నా కసాబియో వాల్యూమ్ I, ఎన్సిఇఆర్టి నుండి మొదటి బహుమతిని, దోషినో డీక్రో బయాది లావియో గుజరాత్ ప్రభుత్వం నుండి బహుమతిని అందుకున్నారు.

2019లో, కళారంగానికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం నుండి నాలుగో అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ జాదవ్కు ప్రదానం చేశారు.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
జాదవ్ 1963 మేలో వాదన్సిన్హ్ చావ్డా కుమార్తె సజ్జన్కున్వార్ను వివాహం చేసుకున్నాడు. 1968లో ఆయన భార్య ప్రమాదంలో మరణించే ముందు వారికి ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. జాదవ్ 1969లో పెతాభాయ్ సోలంకి కుమార్తె హేమ్కున్వార్ను వివాహం చేసుకున్నాడు, వారికి ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు ఉన్నారు.

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 

 గుజరాత్ సాహిత్య అకాడమీ నిర్మించిన డాక్యుమెంటరీ (గుజరాతీలో)

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:రచయితలు