ఎలిజబెత్ రోనా

ఎలిజబెత్ రోనా (మార్చి 20, 1890 - జూలై 27, 1981) రేడియోధార్మిక ఐసోటోపులతో చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందిన హంగేరియన్ న్యూక్లియర్ కెమిస్ట్. పొలోనియం నమూనాలను తయారు చేసే మెరుగైన పద్ధతిని అభివృద్ధి చేసిన తరువాత, ఆమె ఐసోటోప్ విభజన, పొలోనియం తయారీలో ప్రముఖ నిపుణురాలిగా అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందింది. 1914, 1918 మధ్య, జార్జ్ డి హెవెసీతో పోస్ట్ డాక్టోరల్ అధ్యయనం సమయంలో, వ్యాప్తి వేగం న్యూక్లైడ్ల ద్రవ్యరాశిపై ఆధారపడి ఉంటుందని ఆమె ఒక సిద్ధాంతాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. కొన్ని పరమాణు మూలకాలను మాత్రమే గుర్తించినందున, "యురేనియం-వై" (ఇప్పుడు థోరియం-231 అని పిలుస్తారు) ఉనికిని ఆమె ధృవీకరించడం అణు రసాయన శాస్త్రానికి ప్రధాన దోహదం చేసింది. ఆమెకు 1933 లో ఆస్ట్రియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ హైటింగర్ బహుమతిని ప్రదానం చేసింది.

1941 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్కు వలస వచ్చిన తరువాత, ఆమె పరిశోధనను కొనసాగించడానికి కార్నెగీ ఫెలోషిప్ లభించింది, మాన్హాటన్ ప్రాజెక్ట్కు ఆమె పొలోనియం వెలికితీత పద్ధతులపై సాంకేతిక సమాచారాన్ని అందించింది. తరువాత ఆమె ఓక్ రిడ్జ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ న్యూక్లియర్ స్టడీస్లో న్యూక్లియర్ కెమిస్ట్రీ ప్రొఫెసర్గా మారింది, 15 సంవత్సరాల తరువాత మియామి విశ్వవిద్యాలయంలోని ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెరైన్ సైన్సెస్కు బదిలీ అయింది. ఓక్ రిడ్జ్, మియామి రెండింటిలోనూ, ఆమె సముద్రగర్భ మూలకాల జియోక్రోనాలజీ, రేడియోమెట్రిక్ డేటింగ్ పై తన పనిని కొనసాగించింది. మరణానంతరం 2015లో టేనస్సీ ఉమెన్స్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ లో చోటు దక్కించుకున్నారు.

 ప్రారంభ జీవితం, విద్యాభ్యాసం 
ఎలిజబెత్ రోనా 1890 మార్చి 20 న హంగేరిలోని బుడాపెస్ట్లో ఇడా, (నీ మహ్లెర్), శామ్యూల్ రోనా దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె తండ్రి సంపన్న యూదు వైద్యుడు, రేడియం థెరపీ స్థాపకులైన లూయిస్ విక్హామ్, హెన్రీ-ఆగస్ట్ డొమినిసిలతో కలిసి బుడాపెస్ట్కు పద్ధతులను పరిచయం చేశారు. అక్కడ మొదటి ఎక్స్-రే యంత్రాలలో ఒకదాన్ని స్థాపించారు. ఎలిజబెత్ తన తండ్రి వలె వైద్యురాలు కావాలనుకుంది, కాని శామ్యూల్ ఒక స్త్రీ సాధించడం చాలా కష్టమని నమ్మారు. ఆమె విశ్వవిద్యాలయం రెండవ సంవత్సరంలో ఉన్నప్పుడు అతను మరణించినప్పటికీ, రోనా తండ్రి ఆమెను ప్రోత్సహించారు, చిన్న వయస్సు నుండి సైన్స్ పట్ల ఆసక్తిని పెంచారు. బుడాపెస్ట్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఫిలాసఫీ ఫ్యాకల్టీలో చేరి కెమిస్ట్రీ, జియోకెమిస్ట్రీ, ఫిజిక్స్ చదివి 1912లో పీహెచ్ డీ పొందారు. 

 కెరీర్ 
రోనా 1912 లో బెర్లిన్లోని యానిమల్ ఫిజియాలజీ ఇన్స్టిట్యూట్, కైజర్ విల్హెల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్లో పోస్ట్ డాక్టోరల్ శిక్షణను ప్రారంభించింది. 1913 లో ఆమె కార్ల్స్రూహే విశ్వవిద్యాలయానికి బదిలీ అయింది, ఐసోటోపులను కనుగొన్న కాసిమిర్ ఫజాన్స్ మార్గదర్శకత్వంలో తరువాతి ఎనిమిది నెలల పాటు పనిచేసింది. 1914 వేసవిలో, ఆమె యూనివర్శిటీ కాలేజ్ లండన్లో చదువుకుంది, కానీ మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు బుడాపెస్ట్కు తిరిగి వచ్చింది. బుడాపెస్ట్ కెమికల్ ఇన్స్టిట్యూట్లో స్థానం సంపాదించి, ఆమె "నీటిలో రేడాన్ వ్యాప్తి స్థిరాంకం" పై ఒక శాస్త్రీయ పత్రాన్ని పూర్తి చేసింది. జార్జ్ డి హెవెసీతో కలిసి పనిచేస్తూ, ఒక కొత్త మూలకాన్ని ధృవీకరించమని ఆమెను అడిగారు - ఆ సమయంలో యురేనియం-వై అని పిలువబడింది, దీనిని ఇప్పుడు టిహెచ్ -231 అని పిలుస్తారు. ఇతరులు మూలకాన్ని ధృవీకరించడంలో విఫలమైనప్పటికీ, రోనా యురేనియం-వైని అంతరాయం కలిగించే మూలకాల నుండి వేరు చేయగలిగింది, ఇది 25 గంటల అర్ధ జీవితకాలం కలిగిన బీటా ఎమిటర్ (β-ఉద్గారం) అని నిరూపించింది.హంగేరియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ఆమె పరిశోధనలను ప్రచురించింది. రోనా మొదట ఈ అధ్యయనం సమయంలో "ఐసోటోప్ లేబుల్స్", "ట్రేసర్లు" అనే పదాలను సృష్టించారు, వ్యాప్తి వేగం న్యూక్లైడ్ల ద్రవ్యరాశిపై ఆధారపడి ఉంటుందని పేర్కొన్నారు. ఒక ఫుట్ నోట్ లో ఉన్నప్పటికీ, తరువాత ఇతర శాస్త్రవేత్తలు నిర్వహించిన మాస్ స్పెక్ట్రోగ్రాఫిక్, హెవీ వాటర్ స్టడీస్ అభివృద్ధికి ఇది ఆధారం. రోనా తన శాస్త్రీయ ప్రావీణ్యంతో పాటు ఆంగ్లం, ఫ్రెంచ్, జర్మన్, హంగేరియన్ మాట్లాడేది. 

1918 లో హెవెసీ బుడాపెస్ట్ను విడిచిపెట్టినప్పుడు, బుడాపెస్ట్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ప్రసిద్ధ జీవరసాయన శాస్త్రవేత్త, శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్త ఫ్రాంజ్ టాంగ్ల్ రోనాకు బోధనా పదవిని ఇచ్చారు. కోర్సు పనిని పూర్తి చేయడానికి తగినంత పరిజ్ఞానం లేదని టాంగ్ల్ భావించిన ఎంపిక చేసిన విద్యార్థులకు ఆమె రసాయన శాస్త్రాన్ని బోధించింది, హంగేరిలో విశ్వవిద్యాలయ స్థాయిలో రసాయన శాస్త్రాన్ని బోధించిన మొదటి మహిళగా గుర్తింపు పొందింది.

1919లో కమ్యూనిస్టులు హంగేరీపై దాడి చేసినప్పుడు రోనా, ఆమె తల్లి నివసిస్తున్న అపార్ట్ మెంట్ ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. రాజకీయ అస్థిరత, వైట్ టెర్రరిజాన్ని ఎదుర్కోవడంలో కమ్యూనిస్టు సానుభూతి ఉన్నవారిని హింసించడం కారణంగా, ఇన్స్టిట్యూట్లో ఎక్కువ పని రోనాకు పడిపోయింది. 1921 లో ఒట్టో హాన్ ద్వారా డాలెమ్, కైజర్ విల్హెల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్కు తిరిగి రావడానికి ఒక పదవిని ఆఫర్ చేసినప్పుడు, రోనా రాజీనామా చేశారు. ఆమె బెర్లిన్ లోని హాన్ సిబ్బందితో కలిసి యురేనియం నుండి అయోనియం (ప్రస్తుతం టిహెచ్ -230 అని పిలుస్తారు) ను వేరు చేసింది. వీమర్ రిపబ్లిక్లో అధిక ద్రవ్యోల్బణం ఆమెను కైజర్ విల్హెల్మ్ టెక్స్టైల్ ఫైబర్ ఇన్స్టిట్యూట్కు బదిలీ చేయవలసి వచ్చింది, ఎందుకంటే ఆ సమయంలో ఆచరణాత్మక పరిశోధన మాత్రమే అనుమతించబడింది. అవసరమైన అనువర్తనం లేని సైద్ధాంతిక పరిశోధనకు ప్రాధాన్యత లేదు. ఆమె శిక్షణ ఆమెను మరింత స్థిరమైన హంగేరీకి తిరిగి రావడానికి, 1923 లో అక్కడి వస్త్ర కర్మాగారంలో ఒక స్థానాన్ని అంగీకరించడానికి అనుమతించింది. ఆమె ఆ పనిని పట్టించుకోలేదు, త్వరలోనే వెళ్లిపోయింది, అభ్యర్థన మేరకు 1924 లో వియన్నాలోని ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ రేడియం రీసెర్చ్ సిబ్బందిలో చేరారు.

 మూలాలు 

వర్గం:1890 జననాలు