సుధీర్ చక్రబోర్తి

సుధీర్ చక్రవర్తి (సెప్టెంబరు 19, 1934 - డిసెంబరు 15, 2020) బెంగాలీ విద్యావేత్త, వ్యాసకర్త. బెంగాల్ జానపద సంస్కృతి అభివృద్ధి, పరిశోధనలో ఆయన విశేష కృషి చేశాడు.

 ప్రారంభ జీవితం, వృత్తి 
సుధీర్ చక్రవర్తి లేదా సుధీర్ ప్రసాద్ చక్రవర్తి 1934 సెప్టెంబర్ 19న షిబ్పూర్లో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి పేరు రామప్రసాద్ చక్రవర్తి, తల్లి బీనాపాణి చక్రవర్తి. రామప్రసాద్ తొమ్మిది మంది కుమారులలో ఆయన చిన్నవాడు. కోల్కతాలో జపాన్ బాంబు దాడుల భయంతో, చక్రవర్తి తండ్రి నాదియా దిగ్నగర్కు (అక్కడ వారు తన బాల్యంలో హౌరా లోని షిబ్పూర్ నుండి జమీందార్లుగా పూర్వీకుల భూములను కలిగి ఉన్నారు) మారారు. ఆ తరువాత అతని కుటుంబం నాడియాలోని కృష్ణానగర్కు వచ్చింది. చక్రవర్తి కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంలో తన చదువును పూర్తి చేశారు. చక్రవర్తి జానపద మతం, లాలన్ ఫకీర్,  బెంగాల్ సాంస్కృతిక మానవ శాస్త్రంపై తన పరిశోధనా రచనలకు ప్రసిద్ధి చెందారు. పశ్చిమ బెంగాల్ అంతటా వివిధ గ్రామాలకు ప్రయాణించడం ద్వారా జానపద సంస్కృతిని పరిశోధించడానికి ఆయన 30 సంవత్సరాలు గడిపారు. ఆయన 1958 నుండి 1994 వరకు బెంగాలీ సాహిత్యం ప్రొఫెసర్గా పనిచేశారు, కానీ పదవీ విరమణ తర్వాత కూడా 2011 వరకు బోధించడం కొనసాగించారు. చక్రవర్తి కృష్ణనగర్ ప్రభుత్వ కళాశాల పనిచేశారు, జాదవ్పూర్ విశ్వవిద్యాలయం అతిథి లెక్చరర్ గా పనిచేశారు,  కోల్కతాలోని ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డెవలప్మెంట్ స్టడీస్తో కూడా అనుబంధం కలిగి ఉన్నారు. సంగీతం, కళ, జానపద మతం, సాంస్కృతిక మానవ శాస్త్రం వంటి వివిధ విషయాలపై 85 కి పైగా పుస్తకాలను రచించి, సవరించారు. ఆయన బెంగాలీ సాహిత్య పత్రిక ధృబపద సంపాదకుడిగా ఉన్నారు. ఆయన 2020 డిసెంబర్ 15న కోల్కతా మరణించారు.

 సాహిత్య వృత్తి 
రవీంద్రనాథ్ నుండి లాలన్ ఫకీర్ వరకు, బౌల్ సంస్కృతి నుండి మట్టి నమూనాలు, మోడలింగ్,  చిత్రకారులు,  గ్రామీణ బెంగాల్ చిత్రలేఖనం వరకు ప్రతిదీ అతని ఆసక్తి,  పరిశోధనకు అంశంగా మారింది. పరిశోధన, రచనతో పాటు 'ధృవపాద' పత్రికకు సంపాదకత్వం వహించారు.

బెంగాలీ జానపద సంస్కృతి అధ్యయనానికి ఆయన చేసిన కృషి అపారమైనది. ఆయన రచనలో కర్తభాజా, బాలహరి, సాహెబ్ధాని, వారి విశ్వాస సమాజం,  వారి పాటల ఉప మతాలు,  ఆరాధనలపై అపారమైన వివరణాత్మక రచనలు ఉన్నాయి, వీటిని మేధావులు ఎన్నడూ పెద్దగా పట్టించుకోలేదు. 18వ శతాబ్దంలో విలియం హంటర్, అక్షయ్ కుమార్ దత్తా తరువాత, ఈ శాఖలపై పనిచేయడానికి చాలా తక్కువ మంది మాత్రమే శ్రద్ధ చూపారని గమనించాలి. ఆయన పుస్తకం 'బ్రత్య లోకాయత్ లాలోన్' లాలన్ ఫకీర్ ఆచరణలో ఒక మైలురాయిగా పరిగణించబడుతుంది.

 రచనలు 

 సాహెబ్ ధాని సంప్రదాయ్ ఓ తదర్ గన్  1985
 గనేర్ లిలార్ సీ కినారే (1985) 
 కృష్ణనేగర్ మృత్శిల్పో ఓ మృత్శిల్పి సమాజ్ 1985
 బలహరి సంప్రదాయం ఓ తదర్ గన్  1986
 గబీర్ నిర్జన్ పథే (1989) 
 ద్విజేంద్రలాల్ స్మారణ్ బిస్మారన్ (1989) 
 బంగ్లా గనేర్ సంధానే (1990) 
 సదర్-మాఫస్వాల్ (1990) 
 అగ్రద్విపర్ గోపినాథ్ (1992) 
 నిర్జన్ ఏకేకర్ గాన్ రవీంద్రసంగీతం (1992) 
 బంగ్లా గనేర్ చార్ దిగంత (బంగ్లా గణేర్ చార్ దిగంత్) 1992
 బ్రత్య లోకాయత్ లాలన్ (1992) 
 చల్చిత్రర్ చిత్రలేఖ (1993) 
 బంగ్లా ఫిల్మ్ 'గాన్ ఓ సత్యజిత్ రే' (1994) 
 నిర్బాస్ (1995)

పంచగ్రామర్ కరాచ (1995)

 పశ్చిమంగర్ మేళా ఓ మహోత్సవ్ 1996
 దేబబ్రతా బిశ్వాసర్ గాన్ (1997) 
 లాలన్ (1998) 
 మాటి-పృథ్వీబీర్ టానే 1999
 బౌల్ ఫకీర్ కథా (2001) 
 బంగ్లా గనేర్ అలోక్పోర్బో (2001) 
 గనే గనే గవోయా (2003) 
 బాంగ్లర్ గౌనాధర్మః సాహెబ్ ధాని ఓ బోలహరి 2003 
 రూపే బర్నే చందే (2003) 
 లెఖా పోరా కోరే జే (2003) 
 ఉత్సేబే, మెలే ఇతిహాస్ (2004) 
 ఘనారణ్ బహిరానా 2006
 కబితార్ విచిత్ర పథే 2006
 గాన్ హోటే గానే (2008) 
 లోకాయేటర్ అంతరమోహల్  2008
 షాముక్ ఝినుక్ (2009) 
 అఖ్యానేర్ ఖోజే (2009) 
 లోకసోమజ్ ఓ లోకచిత్ర  2009
 రవీంద్రనాథ్ అనేకాంత (2010) 
 నిర్జన్ సన్జనే ( 2011) 
 (అల్లల్డోస్ సేబకామలిని లాల్న్) 2011
 మణిని రూపమతి కుబీర్ గోసాయి (మణి రూపమతి కుబేరుడు) 2012
 కబితార్ ఖోంజే (2012) 
 దేఖా నా దేఖే మేషా (2012) 
 సుధీర్ చక్రవర్తి రచనావళి-1 (సుధీర్ చక్రవర్తి రచనాబలి-మొదటి చిత్రం) 2012
 సుధీర్ చక్రవర్తి రచనావళి-2 (సుధీర్ చక్రవర్తి రచనాబలి-ద్వివేది) 2013
 చోరానో ఈ జిబాన్ (2013) 
 భద్రజనేర్ దృష్టితే లాలన్ ఫకీర్ (2013) 
 సాహితీర్ లోకాయత్ మార్గం (2013) 
 అనేక్ దినర్ అనేక్ కథా (2013) 
 అబాతలేర్ రూపాబాలి అబాతలేన్ పదాబలి (అబాతలేర్స్ రూపాబలి, అబాతలేఴ్స్ పబ్లి) 2013

 అవార్డులు 

 2002లో తన పుస్తకం బౌల్ ఫకీర్ కథా కోసం ఆనంద పురష్కర్
 2004లో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు 
 2006లో కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుండి ప్రముఖ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం,
 ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి నరసింహ దాస్ అవార్డు పతకం
 ఠాగూర్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ద్వారా రవీంద్రతత్వాచార్య అవార్డు
 ఆసియాటిక్ సొసైటీ నుండి డాక్టర్ సుకుమార్ సేన్ బంగారు పతకం.

 మూలాలు 

వర్గం:కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:2020 మరణాలు
వర్గం:1934 జననాలు
వర్గం:రచయితలు