సుగ్రా హుమాయూన్ మీర్జా

బేగం సుఘ్ర అని కూడా పిలువబడే సుఘ్ర హుమాయున్ మీర్జా (1884 - 1958) భారతదేశంలోని హైదరాబాద్‌కు చెందిన ఒక సామాజిక సంస్కర్త, ఉర్దూ రచయిత్రి, యాత్రికురాలు.  ఆమె 14 ప్రధాన నవలలు రాసిన హైదరాబాద్ యొక్క మొదటి మహిళా నవలా రచయిత్రి అని నమ్ముతారు.

 ప్రారంభ జీవితం, విద్య 
మీర్జా 1884 డిసెంబర్లో భారతదేశంలోని పూర్వపు హైదరాబాద్ సంస్థానంలో జన్మించారు. ఆమె హైదరాబాదులో స్థిరపడి రాష్ట్రానికి సేవ చేసిన విద్యావంతులైన, వలస వచ్చిన, షియా ముస్లిం కుటుంబం నుండి వచ్చింది. ఆమె తండ్రి సఫ్దర్ అలీ మీర్జా నిజాం సైన్యంలో శస్త్రవైద్యుడిగా పనిచేశారు. ఆమె తల్లి మరియా బేగం అరబిక్, పర్షియన్ భాషల పండితుడు. ఆమె తాత టర్కీ చెందినవారు, ఆమె తల్లి కుటుంబం ఇరాన్కు చెందినది.

సుఘ్ర ఉర్దూ, పర్షియన్ భాషలను ఇంటి నుంచే నేర్చుకున్నారు . 16 సంవత్సరాల వయసులో, ఆమె పాట్నాకు చెందిన సంపన్న న్యాయవాది హుమాయున్ మీర్జాను వివాహం చేసుకుంది, ఆయన హైదరాబాద్‌కు వెళ్లారు.

 కెరీర్ 

 సాహిత్య రచనలు 
మీర్జా తన కాలంలో ప్రముఖ ఉర్దూ భాషా రచయిత్రి, ప్రయాణ కథలు, నవలలు, చిన్న కథలు, కవిత్వం, వ్యాసాలు రాశారు. ఆమె రచనలు సామాజిక సంస్కరణలపై, ముఖ్యంగా మహిళల హక్కుల కోసం వాదించడంపై ఆమె అభిప్రాయాలను ప్రతిబింబిస్తాయి.

ఆమె హైదరాబాద్ నుండి ఉర్దూలో మొదటి మహిళా నవలా రచయితగా పరిగణించబడుతుంది. ఆమె ప్రధాన 14 నవలలు రచించింది, వీటిలో మోహిని (1929) జోహ్రా (1911) బీబీ తురి కా ఖ్వాబ్ (తురి యొక్క డ్రీమ్ వాజ్-ఎ-గైబ్ (వాయిస్ ఫ్రమ్ ది అన్ నోన్) సర్గుజిష్ట్-ఎ-హజిరా (1926), సఫీనా-ఎ-నజత్ (ది బార్జ్ ఆఫ్ లిబరేషన్) ఉన్నాయి. ఆమె 'హయా' అనే కలం పేరుతో కవిత్వం రాసింది.

ఆమె అనేక మహిళా పత్రికలకు రచనలు అందించింది, అల్-నిసా (ది ఉమెన్),, జైబ్-ఉన్-నిసా (మహిళల అలంకారం) సంపాదకురాలిగా పనిచేసింది. అల్-నిసా 1919, 1927 మధ్య ప్రచురించబడింది, పరిశుభ్రత, ఆరోగ్యం, నర్సింగ్, కాలం చెల్లిన ఆచారాల విమర్శలు వంటి సామాజిక అంశాలపై దృష్టి పెట్టింది. ఇది మహిళా రచయితలకు ఒక వేదికగా మారింది, అలీఘర్, ఢిల్లీ, లాహోర్, లక్నో వంటి నగరాలతో సహా హైదరాబాద్‌కు మించి ప్రేక్షకులను కలిగి ఉంది.

1934లో, ఆమె లాహోర్‌కు వెళ్లిన తర్వాత జైబ్-ఉన్-నిసా అనే మరో పత్రికను ప్రారంభించింది, ఇది 1930లు, 1940లలో నడిచింది.  హైదరాబాద్‌లో కాకుండా, ఆమె "సవరించే అన్ని పనులను స్వయంగా చేయాల్సి వచ్చింది", మీర్జాకు లాహోర్‌లో మెరుగైన ప్రచురణ సౌకర్యాలు, సంపాదకీయ మద్దతు లభించింది. అల్-నిసాతో పోలిస్తే ఈ పత్రికకు ఎక్కువ రాజకీయ కంటెంట్ ఉంది, ఆల్ ఇండియా ఉమెన్స్ కాన్ఫరెన్స్, ఉమెన్స్ ముస్లిం లీగ్ సమావేశాలు వంటి ముఖ్యమైన సంఘటనలను నమోదు చేసింది.

మీర్జా ఐదు ట్రావెల్‌లాగ్‌లను రచించింది, వాటిలో మూడు 1914, 1918లో భారతదేశంలో ఆమె చేసిన ప్రయాణాలను నమోదు చేశాయి, రెండు 1915లో ఇరాక్‌కు, 1924లో యూరప్‌కు చేసిన ప్రయాణాలను నమోదు చేశాయి. ఆమె దేశీయ ఖాతాలు సంస్కరణవాద కార్యకలాపాలు, సామాజిక నిశ్చితార్థంపై ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనిచ్చాయి, అయితే ఆమె అంతర్జాతీయ కథనాలు ఆమె సందర్శించిన దేశాలపై మరిన్ని పరిశీలనలను అందించాయి, సామాజిక సమస్యలను కూడా చర్చించాయి. ఇంగ్లాండ్, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, స్విట్జర్లాండ్‌ గుండా ఆమె చేసిన ప్రయాణం గురించి 'సఫర్నామా-ఐ యురాప్' అనే శీర్షికతో ఆమె చేసిన ట్రావెల్‌లాగ్‌లో, జెనీవా సరస్సు ఒడ్డున బహిష్కరణ సమయంలో చివరి ఒట్టోమన్ ఖలీఫ్ అయిన అబ్దుల్‌మెజిద్ II ను కలిసిన విషయం గురించి ఆమె రాసింది . ఆమె స్వంత ఖాతా ప్రకారం, ఒట్టోమన్ నాయకుడు, అతని భార్యను వారి బహిష్కరణ సమయంలో కలిసిన మొదటి భారతీయ మహిళ ఆమె.

 సంస్కరణలు 
మీర్జా సంస్కరణల పని విద్య ద్వారా మహిళా సాధికారతపై దృష్టి సారించింది, ప్రజా జీవితంలో వారి భాగస్వామ్యాన్ని పరిమితం చేసే సామాజిక నిబంధనలను సవాలు చేసింది. ఆమె మహిళలపై అణచివేత, పర్దా విధించడాన్ని వ్యతిరేకించింది, దుర్వినియోగ వివాహాలలో మహిళల పునరావాసం, విడాకుల హక్కు, వితంతు పునర్వివాహం వంటి చర్యలకు మద్దతు ఇచ్చింది.  భారతదేశంలో, ఆమె చివరి సంవత్సరాల్లో పర్దా ఆచారం యొక్క కఠినతను ఆమె హైలైట్ చేసింది, ముసుగు లేకుండా బహిరంగ సభలలో ప్రసంగించడం ప్రారంభించింది.

1913లో, ఆమె అంజుమాన్-ఎ-ఖావతీన్-ఎ-ఇస్లాం (ముస్లిం మహిళల సంఘం) కార్యదర్శి అయ్యారు, ముస్లిం మహిళల స్థితిని మెరుగుపరచడానికి సంస్థ చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు దోహదపడింది. 1919లో, ఆమె అంజుమాన్-ఎ-ఖావతీన్-ఎ-దక్కన్ (దక్కన్ మహిళల సంఘం)ను స్థాపించారు. ఈ సంస్థలు బాలికల విద్య, వృత్తులు, చేతిపనుల బోధన, విద్యా కార్యక్రమాలకు నిధుల సేకరణ, మహిళలకు క్రీడా కార్యకలాపాలను ఏర్పాటు చేయడానికి వేదికలుగా మారాయి.

1934లో, ఆమె తన తండ్రి పేరు మీద ముస్లిం బాలికల కోసం ఉర్దూ-మీడియం బాలికల పాఠశాల అయిన మదర్సా-ఎ-సఫ్దారియాను స్థాపించింది. ఆమె తన సొంత ఆస్తిలో కొంత భాగాన్ని ఈ సంస్థకు అంకితం చేసింది.  ఇది 'సఫ్దారియా బాలికల ఉన్నత పాఠశాల' పేరుతో కొనసాగుతోంది.

విద్య, సామాజిక సంస్కరణలలో ఆమె చేసిన కృషికి మించి, ఆమె తన రచనల ద్వారా మత సామరస్యాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా, స్వదేశీ వస్తువుల వాడకాన్ని సమర్థించడం ద్వారా జాతీయవాద ప్రయత్నాలకు దోహదపడింది.  ఆమె హిందూ మహిళా సంఘంలో ఏకైక హిందూయేతర సభ్యురాలిగా కూడా పాల్గొంది.

 మరణం 
మీర్జా 1958లో మరణించింది. ఆమె స్థాపించిన సఫ్దరియా బాలికల ఉన్నత పాఠశాల పక్కన ఉన్న సమాధిలో ఆమెతో పాటు ఆమె భర్తను ఖననం చేశారు.

 మూలాలు 

వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ రచయిత్రులు
వర్గం:1958 మరణాలు
వర్గం:1884 జననాలు