ప్రభాబతి దాస్‌గుప్తా

వలస బెంగాల్‌లో ట్రేడ్ యూనియన్ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న అతి కొద్ది మంది మహిళలలో ప్రభాబతి దాస్‌గుప్తా ఒకరు.

 ప్రారంభ జీవితం 
దాస్‌గుప్తా సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆమె తారక్‌చంద్ర దాస్‌గుప్తా,  మోహినీ దేవి దంపతుల కుమార్తె ; ప్రముఖ భారతీయ వ్యవస్థాపకుడు కె.సి. దాస్ ఆమె తోబుట్టువులలో ఒకరు. 1920లో, దాస్‌గుప్తా కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుండి మనస్తత్వశాస్త్రంలో ఎం.ఎ. పట్టా పొందారు ;  అదే సంవత్సరం, ఆమె మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయంలో బార్బర్ స్కాలర్‌గా అంగీకరించబడింది. 1927లో, ఆమె హైడెల్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పిహెచ్‌డి పట్టా పొందింది.

 క్రియాశీలత 
జర్మనీలో ఉన్నప్పుడు, దాస్గుప్తా ఎం. ఎన్. రాయ్ కలిశారు-అప్పుడు కమ్యూనిస్ట్ ఇంటర్నేషనల్ యొక్క ప్రముఖ సభ్యుడు-,  కలకత్తాకు తిరిగి వచ్చి కార్మిక క్రియాశీలతను చేపట్టడానికి ప్రేరణ పొందారు.

 స్కావెంజర్స్ సమ్మె (1928) 
జనవరి 1928 చివరలో, ఎబిఎస్యు కార్మికులను నియమించిన కలకత్తా మునిసిపల్ కార్పొరేషన్‌కు డిమాండ్ల జాబితాను  పంపింది ; డిమాండ్లు నెరవేరకపోవడంతో, 4 మార్చి 1928 నుండి సమ్మె ప్రారంభించబడింది.  కార్పొరేషన్ ప్రతిస్పందిస్తూ అనేక అణచివేత చర్యలను అమలు చేసింది - పికెటర్లపై శారీరకంగా దాడి చేయబడింది,  మరుగుదొడ్లతో సహా ప్రజా సేవలను యాక్సెస్ చేయకుండా బ్లాక్‌లిస్ట్ చేయబడింది -,  తొలగించని వ్యర్థాలు అంటువ్యాధిని రేకెత్తించే వరకు యూనియన్‌కు చట్టబద్ధత ఇవ్వడానికి నిరాకరించింది; దాస్‌గుప్తా వారిని "అణచివేతలు"గా అభివర్ణించారు.  కార్పొరేషన్ కార్మికులతో చర్చలు జరిపి అయిష్టంగానే 1 రూపాయి జీతం పెంపును మంజూరు చేయడంతో మార్చి 9న సమ్మె ముగిసింది; అదనంగా, పికెటర్లపై ప్రతీకారం తీర్చుకోనని మేయర్ హామీ ఇచ్చారు.

 బెంగాల్ జనపనార కార్మికుల సంఘం 
బెంగాల్ జ్యూట్ వర్కర్స్ యూనియన్ (బిజెడబ్ల్యుయు) 1928 చివరలో ప్రస్తుత ఉత్తర 24 పరగణాలలో ఏర్పడిన బెంగాల్ జ్యూట్ వర్కర్స్ అసోసియేషన్,  హౌరా,  బడ్జ్ బడ్జ్‌లలో స్థిరపడిన చెంగైల్,  బౌరియా జ్యూట్ వర్కర్స్ యూనియన్‌ల విలీనం ద్వారా ఏర్పడింది .  మితవాద వైఖరులు,  కమ్యూనిజం పట్ల తీవ్రమైన వ్యతిరేకతకు ప్రసిద్ధి చెందిన కంకినారా లేబర్ యూనియన్ (కెఎల్‌యు) కాకుండా, బెంగాల్‌లోని జ్యూట్ మిల్లు రంగంలో ఇది ఏకైక ముఖ్యమైన ట్రేడ్ యూనియన్.

మే 1929లో, దాస్‌గుప్తా - అప్పటికి కలకత్తాలోని కార్యకర్తల వర్గాలలో ప్రముఖ వ్యక్తి - బిజెడబ్ల్యుయు అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు; వలస ప్రభుత్వం ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టడానికి కమ్యూనిస్ట్ కుట్రలో పాల్గొన్నారనే ఆరోపణతో యూనియన్ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు కాళిదాస్ భట్టాచార్యను అరెస్టు చేయాలని నిర్ణయించడంతో ఈ ఎన్నిక తప్పనిసరి అయింది .  అదే ఎన్నికల్లో, కాళి కుమార్ సేన్ ఛైర్మన్‌గా ఎన్నికయ్యారు; ప్రముఖ కమ్యూనిస్ట్,  డబ్ల్యుపిపి సభ్యుడు, అతను దాస్‌గుప్తా కంటే మరింత రాడికల్ రాజకీయాలను విడిచిపెట్టి వర్గ వైరానికి దారితీశాడు.

 జనపనార మిల్లు సమ్మె (1929) 
జూలై 1929లో, ఇండియన్ జ్యూట్ మిల్స్ అసోసియేషన్ (ఐజెఎంఎ) తప్పనిసరి పని గంటలను పెంచడం,  బోనస్‌లను తగ్గించడంతో, కార్మికులు పాత అవసరాలకు మించి పని చేయడానికి నిరాకరించడం ద్వారా,  తరువాత మొత్తం సమ్మెలలో పాల్గొనడం ద్వారా యాజమాన్యాన్ని ధిక్కరించడం ప్రారంభించారు.  పని సమయం పెంపుదల గురించి నెలల తరబడి పుకార్లు వ్యాపించాయి,  రెండు యూనియన్లు మే నెలలోనే సమావేశమయ్యాయి, దాస్‌గుప్తా,  ఇతరులు - సేన్ మాదిరిగా కాకుండా - చర్చా ఆధారిత విధానానికి అనుకూలంగా సమ్మెను తిరస్కరించారు.  జూలై మధ్యలో కూడా, దాస్‌గుప్తా సమ్మెకు అంగీకరించడానికి నిరాకరించారు,  కార్మికులు పనిలో చేరినప్పటికీ తక్కువ బట్టలు ఉత్పత్తి చేసే రాజీకి అంగీకరించే ముందు కార్మికులను తిరిగి పనిలో చేరమని కూడా కోరారు; అయితే, ఈ ప్రణాళిక ఉద్దేశించిన విధంగా పని చేయలేదు ఎందుకంటే మిల్లు యజమానులు సామూహిక తొలగింపులను ఆశ్రయించారు.

జూలై చివరి నాటికి ఉద్రిక్తతలు పెరగడంతో, దాస్‌గుప్తా బలవంతంగా లేదా కాకపోయినా పూర్తి స్థాయి సమ్మెకు మద్దతు ప్రకటించారు  తరువాతి కొద్ది రోజుల్లో, సేన్, బంకిమ్ ముఖర్జీ,  బిజెడబ్ల్యుయు నుండి వచ్చిన ఇతర సహచరులు  అంతటా పిలుపును వ్యాప్తి చేయడానికి,  స్థానిక సమ్మెలను దాని పరిధిలోకి తీసుకురావడానికి కమ్యూనిస్ట్ కార్మిక కార్యకర్తల ప్రస్తుత నెట్‌వర్క్‌లను ఉపయోగించుకున్నారు.  అయితే, దాస్‌గుప్తా తన ప్రత్యర్థి సేన్ కంటే రాజకీయంగా మెత్తటి వైఖరిని కొనసాగించారు - వలసరాజ్యాల బెంగాల్‌కు చెందిన కార్మిక చరిత్రకారిణి అన్నే సైలర్, తరువాతి బహిరంగ ప్రసంగాలు వర్గ సంఘర్షణ పదజాలాన్ని ప్రేరేపించినప్పటికీ , ఆమె గౌరవం, బాధ్యత,  సంఘీభావంపై ఆధారపడి ఉన్నాయని పేర్కొంది; మద్దతుదారులు దాస్‌గుప్తాను కార్మికుల శ్రద్ధగల తల్లిగా నిత్యం పరిచయం చేశారు,  ఆమెను లక్ష్మిగా కూడా పూజించారు.

చివరగా, ఆగస్టు 3న, దాస్‌గుప్తా జగత్‌దల్,  టిటాగఢ్‌లలో రెండు రోజుల తర్వాత సార్వత్రిక సమ్మెకు పిలుపునిచ్చారు.  ఆగస్టు 6 నాటికి, కోల్‌కతా,  దాని సమీప శివారు ప్రాంతాలలోని అనేక మిల్లులు  కార్మిక వర్గం,  పారిశ్రామికవేత్తల మధ్య అపూర్వమైన ఘర్షణలో చేరాయి; సమ్మె బిజెడబ్ల్యుయుకి సంస్థాగతంగా పట్టు లేని ప్రాంతాలకు కూడా వ్యాపించింది.  ఆగస్టు మధ్య నాటికి, ఉలుబేరియా, బడ్జ్ బడ్జ్, బౌరియా మొదలైన తీవ్రవాద ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన మిల్లులు కూడా దాస్‌గుప్తా నిర్దేశించిన సమ్మె అధికారిక ఎజెండాలో చోటు పొందని ప్రత్యేకమైన -,  వ్యతిరేక - డిమాండ్లతో తరచుగా చేరాయి; "తీవ్రమైన పికెటింగ్‌లు, ఎర్ర జెండాలను మోసుకెళ్ళే కార్మికుల బృందాల ఊరేగింపులు,  ఎరుపు రంగులో ముద్రించిన తీవ్రమైన పదాలతో కూడిన కరపత్రాలు,  పోస్టర్‌లను విస్తృతంగా పంపిణీ చేయడం" నిత్యకృత్యంగా మారింది, ఎందుకంటే సుమారు 3 మిలియన్ల మంది కార్మికులు తమ డిమాండ్లు నెరవేరే వరకు పనిలో చేరడానికి నిరాకరించారు.

 పదవీ విరమణ 
1933 లో దాస్గుప్తా శాశ్వతంగా రాజకీయాల నుండి వైదొలిగారు.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
దాస్‌గుప్తా, బెంగాల్ జ్యూట్ వర్కర్స్ అసోసియేషన్‌కు అప్పటి ప్రధాన కార్యదర్శి,  ట్రేడ్-యూనియన్ వాది అయిన బకర్ అలీ మీర్జాను వివాహం చేసుకున్నాడు.  వారి వివాహ జీవితం గురించి చాలా తక్కువగా తెలుసు; వారికి పిల్లలు లేరు.  భారతదేశంలోని హిందూ హక్కులో ప్రముఖ మేధావి అయిన స్వపన్ దాస్‌గుప్తా ఆమె మేనల్లుడు.

 వారసత్వం 
సర్కార్ దాస్‌గుప్తా యుద్ధానంతర కలకత్తాలో - విశేష నేపథ్యాల నుండి వచ్చిన - అవాంట్-గార్డ్ మహిళల తరానికి చెందినవారని పేర్కొన్నారు, వారు ఆ కాలపు సామాజిక నిబంధనలను  ధిక్కరించారు , తిరుగుబాటు చేయాలనే వ్యక్తిగత కోరికతో పాటు, వామపక్ష రాజకీయ భావజాలానికి నిబద్ధతతో కూడా, ఖచ్చితమైన రాజకీయ అనుబంధాన్ని కలిగి ఉండకపోయినా.  వలసరాజ్యాల బెంగాల్‌లో ట్రేడ్ యూనియన్ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న అతి కొద్ది మంది మహిళలలో ఒకరిగా సమితా సేన్ పేర్కొన్నారు.

1968లో తన జీవితాన్ని గుర్తుచేసుకున్న దాస్గుప్తా, తాను ఏ "కార్మిక సంఘ ఉద్యమంలో" పాల్గొనడాన్ని తిరస్కరించారు, కేవలం మానవతావాద స్వభావం నుండి వ్యవహరించినట్లు పేర్కొన్నారు, మిల్లులు,  దాని ప్రాంతాలు ఆమె జమీందారీ (సామ్రాజ్యం) లాగా ఉండేవి, కమ్యూనిస్టులు కూడా ఈ ప్రాంతాల్లోకి ప్రవేశించడాన్ని ఆమె నిషేధించినట్లు భావిస్తున్నారు.

 మూలాలు 

వర్గం:కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు