భారత పౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ

భారతదేశంలో పౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ ( హిందీ : नागर विमानन मंत्रालय, naagar vimaanan mantraalay ) పౌర విమానయాన అభివృద్ధి, నియంత్రణ కోసం జాతీయ విధానాలు, కార్యక్రమాల రూపకల్పనకు నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ బాధ్యత వహిస్తుంది. ఇది దేశంలో పౌర విమాన రవాణా క్రమమైన వృద్ధి, విస్తరణ కోసం పథకాలను రూపొందించి అమలు చేస్తుంది. దీని విధులు విమానాశ్రయ సౌకర్యాలను పర్యవేక్షించడం, ఎయిర్ ట్రాఫిక్ సేవలు, ప్రయాణీకులు వస్తువులను విమానంలో రవాణా చేయడం వంటివి కూడా విస్తరించాయి. మంత్రిత్వ శాఖ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ యాక్ట్, 1934 ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ రూల్స్, 1937 అమలును కూడా నిర్వహిస్తుంది, రైల్వే సేఫ్టీ కమిషన్‌కు పరిపాలనాపరంగా బాధ్యత వహిస్తుంది.

 సంస్థ 
మంత్రిత్వ శాఖ దాని యాజమాన్యంలో క్రింది కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థలను కలిగి ఉంది:

 డైరెక్టరేట్లు 

 డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ (DGCA) "Ministry of Civil Aviation." Government of India. Retrieved on 20 February 2012.

 రెగ్యులేటరీ బాడీలు 

 ఎయిర్‌పోర్ట్స్ ఎకనామిక్ రెగ్యులేటరీ అథారిటీ (AERA)

 అటాచ్డ్ ఆఫీసులు 

 బ్యూరో ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ సెక్యూరిటీ (BCAS) 
 కమిషన్ ఆఫ్ రైల్వే సేఫ్టీ  - 1989 రైల్వేస్ యాక్ట్ నిర్దేశించిన ప్రకారం, భారతదేశంలో రైలు భద్రతా అధికారం కమిషన్. ఏజెన్సీ రైలు ప్రమాదాలను పరిశోధిస్తుంది. 
 ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ యాక్సిడెంట్ ఇన్వెస్టిగేషన్ బ్యూరో (AAIB)

 శిక్షణా సంస్థలు 

 ఇందిరా గాంధీ రాష్ట్రీయ ఉరాన్ అకాడమీ (IGRUA)

 చట్టబద్ధమైన సంస్థలు 

 ఎయిర్‌పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా

 కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు 

 పవన్ హన్స్

 విమాన ప్రాజెక్టులు 

 పౌర విమానయాన శాఖ RG-1 రోహిణి
 పౌర విమానయాన శాఖ MG-1
 పౌర విమానయాన శాఖ మృగషీర్
 పౌర విమానయాన శాఖ రేవతి
 హిందుస్థాన్ ఆరధ్రా

 క్యాబినెట్ మంత్రులు 
నం.ఫోటో మంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గంపదవీకాలంరాజకీయ పార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండికుకాలంపౌర విమానయాన శాఖ, కమ్యూనికేషన్ల మంత్రిత్వ శాఖ మంత్రి1హరి వినాయక్ పటాస్కర్
(1892–1970) జల్గావ్
ఎంపీ
(MoS) 1956 డిసెంబరు 7 1957 ఏప్రిల్ 16130 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్నెహ్రూ IIజవహర్‌లాల్ నెహ్రూఈ వ్యవధిలో మంత్రిత్వ శాఖ రద్దు చేయబడింది పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి2సత్య నారాయణ్ సిన్హా
(1900–1983) సమస్తిపూర్
ఎంపీ 1964 జూన్ 9 1964 జూన్ 134 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్శాస్త్రిలాల్ బహదూర్ శాస్త్రి3నిత్యానంద్ కనుంగో
(1900–1988) కటక్
ఎంపీ
(MoS) 1964 జూన్ 13 1965 జూలై 311 సంవత్సరం, 48 రోజులు4రాజ్ బహదూర్
(1912–1990) భరత్‌పూర్
ఎంపీ 1965 జూలై 31 1966 జనవరి 11164 రోజులు 1966 జనవరి 11 1966 జనవరి 24నందా IIగుల్జారీలాల్ నందాఈ విరామంలో మంత్రిత్వ శాఖ రద్దు చేయబడింది పర్యాటక మరియు పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి5కరణ్ సింగ్
(జననం 1931) ఉధంపూర్
ఎంపీ 1967 మార్చి 16 1971 మార్చి 184 సంవత్సరాలు, 2 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ఇందిరా IIఇందిరా గాంధీ 1971 మార్చి 18 1973 నవంబరు 9భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఆర్)ఇందిర III (4)రాజ్ బహదూర్
(1912–1990) భరత్‌పూర్
ఎంపీ 1973 నవంబరు 9 1976 డిసెంబరు 223 సంవత్సరాలు, 43 రోజులు6కోతా రఘురామయ్య
(1912–1979) గుంటూరు
ఎంపీ 1976 డిసెంబరు 23 1977 మార్చి 2491 రోజులు7పురుషోత్తం కౌశిక్
(1930–2017) రాయ్‌పూర్
ఎంపీ 1977 మార్చి 26 1979 జూలై 152 సంవత్సరాలు, 111 రోజులుజనతా పార్టీదేశాయ్మొరార్జీ దేశాయ్–మొరార్జీ దేశాయ్
(1896–1995) సూరత్
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1979 జూలై 16 1979 జూలై 2812 రోజులు8మహ్మద్ షఫీ ఖురేషి
(1928–2016) అనంతనాగ్
ఎంపీ 1979 జూలై 30 1980 జనవరి 14168 రోజులుజనతా పార్టీ (సెక్యులర్)చరణ్చరణ్ సింగ్9జానకీ బల్లభ్ పట్నాయక్
(1927–2015) కటక్
ఎంపీ 1980 జనవరి 14 1980 జూన్ 7145 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)ఇందిర IVఇందిరా గాంధీ10అనంత్ శర్మ
(1919–1988) బీహార్
రాజ్యసభ ఎంపీ 1980 జూన్ 8 1982 సెప్టెంబరు 22 సంవత్సరాలు, 86 రోజులుపౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి11భగవత్ ఝా ఆజాద్
(1922–2011) భాగల్పూర్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 1982 సెప్టెంబరు 2 1983 ఫిబ్రవరి 14165 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)ఇందిర IVఇందిరా గాంధీపర్యాటక మరియు పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి12ఖుర్షీద్ ఆలం ఖాన్
(1919–2013) ఫరూఖాబాద్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 1983 ఫిబ్రవరి 14 1984 అక్టోబరు 311 సంవత్సరం, 316 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)ఇందిర IVఇందిరా గాంధీ 1984 నవంబరు 4 1984 డిసెంబరు 31రాజీవ్ ఐరాజీవ్ గాంధీ–రాజీవ్ గాంధీ
(1944–1991) అమేథీ
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1984 డిసెంబరు 31 1985 సెప్టెంబరు 25268 రోజులురాజీవ్ IIఈ విరామంలో మంత్రిత్వ శాఖ రద్దు చేయబడింది పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి13జగదీష్ టైట్లర్
(జననం 1944) ఢిల్లీ సదర్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 1986 అక్టోబరు 22 1988 ఫిబ్రవరి 141 సంవత్సరం, 115 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రాజీవ్ IIరాజీవ్ గాంధీ14మోతీలాల్ వోరా
(1928–2020) మధ్యప్రదేశ్‌కు
రాజ్యసభ ఎంపీ 1988 ఫిబ్రవరి 14 1988 జూన్ 25132 రోజులుపౌర విమానయాన మరియు పర్యాటక శాఖ మంత్రి15శివరాజ్ పాటిల్
(జననం 1935) లాతూర్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 1988 జూన్ 25 1989 డిసెంబరు 21 సంవత్సరం, 160 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రాజీవ్ IIరాజీవ్ గాంధీపౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి–విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్
(1931–2008) ఫతేపూర్
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1989 డిసెంబరు 2 1989 డిసెంబరు 53 రోజులుజనతాదళ్విశ్వనాథ్విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్16ఆరిఫ్ మొహమ్మద్ ఖాన్
(జననం 1951) బహ్రైచ్
ఎంపీ 1989 డిసెంబరు 6 1990 నవంబరు 10339 రోజులు17హర్మోహన్ ధావన్
(1940–2024) చండీగఢ్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 1990 నవంబరు 21 1991 జూన్ 21212 రోజులుసమాజ్‌వాదీ జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ)చంద్ర శేఖర్చంద్ర శేఖర్పౌర విమానయాన మరియు పర్యాటక శాఖ మంత్రి18మాధవరావు సింధియా
(1945–2001) గ్వాలియర్
ఎంపీ 1991 జూన్ 21 1993 జనవరి 91 సంవత్సరం, 202 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రావుపివి నరసింహారావు19గులాం నబీ ఆజాద్
(జననం 1949) మహారాష్ట్రకు
రాజ్యసభ ఎంపీ 1993 జనవరి 9 1996 మే 163 సంవత్సరాలు, 128 రోజులు20వి.ధనంజయ్ కుమార్
(1951–2019) మంగళూరు
ఎంపీ 1996 మే 16 1996 జూన్ 116 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి ఐఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి21CM ఇబ్రహీం
(జననం 1948) కర్ణాటకకు
రాజ్యసభ ఎంపీ 1996 జూన్ 1 1996 జూన్ 2928 రోజులుజనతాదళ్దేవెగౌడహెచ్‌డి దేవెగౌడపౌర విమానయాన శాఖలో మంత్రి 1996 జూన్ 29 1997 ఏప్రిల్ 21296 రోజులు21ACM ఇబ్రహీం
(జననం 1948) కర్ణాటకకు
రాజ్యసభ ఎంపీపర్యాటక శాఖ మంత్రి21Bశ్రీకాంత్ కుమార్ జెనా
(జననం 1950) కేంద్రపారా
ఎంపీపౌర విమానయాన శాఖలో మంత్రి 1997 ఏప్రిల్ 21 1998 మార్చి 19332 రోజులుగుజ్రాల్ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ (21A)CM ఇబ్రహీం
(జననం 1948) కర్ణాటకకు
రాజ్యసభ ఎంపీపర్యాటక శాఖ మంత్రి (21B)శ్రీకాంత్ కుమార్ జెనా
(జననం 1950) కేంద్రపారా
ఎంపీపౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి22అనంత్ కుమార్
(1959–2018) బెంగళూరు సౌత్
ఎంపీ 1998 మార్చి 19 1999 అక్టోబరు 131 సంవత్సరం, 208 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి IIఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి23శరద్ యాదవ్
(1947–2023) మాధేపుర
ఎంపీ 1999 అక్టోబరు 13 2001 సెప్టెంబరు 11 సంవత్సరం, 323 రోజులుసమతా పార్టీవాజ్‌పేయి III24సయ్యద్ షానవాజ్ హుస్సేన్
(జననం 1968) కిషన్‌గంజ్
ఎంపీ 2001 సెప్టెంబరు 1 2003 మే 241 సంవత్సరం, 265 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీ25రాజీవ్ ప్రతాప్ రూడీ
(జననం 1962) చాప్రా
ఎంపీ
(MoS, I/C) 2003 మే 24 2004 మే 22364 రోజులు26ప్రఫుల్ పటేల్
(జననం 1957) మహారాష్ట్రకు
రాజ్యసభ ఎంపీ
(MoS, I/C) 2004 మే 23 2009 మే 226 సంవత్సరాలు, 235 రోజులునేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీమన్మోహన్ ఐమన్మోహన్ సింగ్ 2009 మే 28 2011 జనవరి 19మన్మోహన్ II27వాయలార్ రవి
(జననం 1937) కేరళకు
రాజ్యసభ ఎంపీ 2011 జనవరి 19 2011 డిసెంబరు 18333 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్28అజిత్ సింగ్
(1939–2021) బాగ్‌పత్
ఎంపీ 2011 డిసెంబరు 18 2014 మే 262 సంవత్సరాలు, 159 రోజులురాష్ట్రీయ లోక్ దళ్29అశోక్ గజపతి రాజు పూసపాటి
(జననం 1951) విజయనగరం
ఎంపీ 2014 మే 27 2018 మార్చి 93 సంవత్సరాలు, 286 రోజులుతెలుగుదేశం పార్టీమోదీ ఐనరేంద్ర మోదీ–నరేంద్ర మోదీ
(జననం 1950) వారణాసి
ఎంపీ
(ప్రధాని) 2018 మార్చి 9 2018 మార్చి 101 రోజుభారతీయ జనతా పార్టీ30సురేష్ ప్రభు
(జననం 1953) ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు
రాజ్యసభ ఎంపీ 2018 మార్చి 10 2019 మే 301 సంవత్సరం, 81 రోజులు31హర్దీప్ సింగ్ పూరి
(జననం 1952) ఉత్తరప్రదేశ్‌కు
రాజ్యసభ ఎంపీ
(MoS, I/C) 2019 మే 31 2021 జూలై 72 సంవత్సరాలు, 37 రోజులుమోడీ II32జ్యోతిరాదిత్య సింధియా
(జననం 1971) మధ్యప్రదేశ్‌కు
రాజ్యసభ ఎంపీ 2021 జూలై 7 2024 జూన్ 92 సంవత్సరాలు, 338 రోజులు33కింజరాపు రామ్ మోహన్ నాయుడు
(జననం 1987) శ్రీకాకుళం
ఎంపీ 2024 జూన్ 10అధికారంలో ఉంది23 రోజులుతెలుగుదేశం పార్టీమోడీ III

 సహాయ మంత్రులు 
నం.ఫోటో మంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గంపదవీకాలంరాజకీయ పార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండికుకాలంపర్యాటక మరియు పౌర విమానయాన శాఖ సహాయ మంత్రి1సరోజినీ మహిషి
(1927–2015) ధార్వాడ్ నార్త్
ఎంపీ 1971 మే 2 1974 అక్టోబరు 103 సంవత్సరాలు, 161 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఆర్)ఇందిర IIIఇందిరా గాంధీ2సురేంద్ర పాల్ సింగ్
(1917–2009) బులంద్‌షహర్
ఎంపీ 1974 అక్టోబరు 10 1976 డిసెంబరు 232 సంవత్సరాలు, 74 రోజులు3పి.అంకినీడు ప్రసాదరావు
(1929–1997) బాపట్ల
ఎంపీ 1979 ఆగస్టు 4 1979 నవంబరు 27115 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (యు)చరణ్చరణ్ సింగ్4కార్తిక్ ఓరాన్
(1924–1981) లోహర్దగా
ఎంపీ 1980 జనవరి 14 1980 జూన్ 8146 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)ఇందిర IVఇందిరా గాంధీ5చందూలాల్ చంద్రకర్
(1920–1995) దుర్గ్
ఎంపీ 1980 జూన్ 8 1982 జనవరి 151 సంవత్సరం, 221 రోజులు6ఖుర్షీద్ ఆలం ఖాన్
(1919–2013) ఫరూఖాబాద్
ఎంపీ 1982 జనవరి 15 1982 సెప్టెంబరు 2230 రోజులుపర్యాటక మరియు పౌర విమానయాన శాఖ సహాయ మంత్రి7అశోక్ గెహ్లాట్
(జననం 1951) జోధ్‌పూర్
ఎంపీ 1984 డిసెంబరు 31 1985 ఆగస్టు 24236 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రాజీవ్ IIరాజీవ్ గాంధీపౌర విమానయాన మరియు పర్యాటక శాఖ సహాయ మంత్రి8MOH ఫరూక్
(1937–2012) పాండిచ్చేరి
ఎంపీ 1991 జూన్ 21 1992 జూలై 21 సంవత్సరం, 11 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రావుపివి నరసింహారావుపౌర విమానయాన శాఖలో రాష్ట్ర మంత్రి (8)MOH ఫరూక్
(1937–2012) పాండిచ్చేరి
ఎంపీ 1992 జూలై 2 1996 జనవరి 173 సంవత్సరాలు, 199 రోజులు9BGY కృష్ణన్
(1929–2001) కర్ణాటక
రాజ్యసభ ఎంపీ 1995 సెప్టెంబరు 15 1996 మే 16244 రోజులుపర్యాటక శాఖలో రాష్ట్ర మంత్రి9Aసుఖ్‌బాన్స్ కౌర్ భిందర్
(1943–2006) గురుదాస్‌పూర్
ఎంపీ 1992 జూలై 2 1996 మే 163 సంవత్సరాలు, 319 రోజులుపౌర విమానయాన శాఖ సహాయ మంత్రి10జయంతి నటరాజన్
(జననం 1954) తమిళనాడుకు
రాజ్యసభ ఎంపీ 1997 జూన్ 9 1998 మార్చి 19283 రోజులుతమిళ మానిలా కాంగ్రెస్ (మూపనార్)గుజ్రాల్ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్11చమన్ లాల్ గుప్తా
(1934–2021) ఉధంపూర్
ఎంపీ 1999 అక్టోబరు 13 2001 సెప్టెంబరు 11 సంవత్సరం, 323 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి IIIఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి12శ్రీపాద్ నాయక్
(జననం 1952) పనాజీ
ఎంపీ 2002 జూలై 1 2003 మే 24327 రోజులు13కెసి వేణుగోపాల్
(జననం 1963) అలప్పుజ
ఎంపీ 2012 అక్టోబరు 28 2014 మే 261 సంవత్సరం, 210 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్మన్మోహన్ IIమన్మోహన్ సింగ్14GM సిద్దేశ్వర
(జననం 1952) దావణగెరె
ఎంపీ 2014 మే 26 2014 నవంబరు 9167 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీమోదీ ఐనరేంద్ర మోదీ15మహేష్ శర్మ
(జననం 1959) గౌతమ్ బుద్ధ్ నగర్
ఎంపీ 2014 నవంబరు 9 2016 జూలై 51 సంవత్సరం, 239 రోజులు16జయంత్ సిన్హా
(జననం 1963) హజారీబాగ్
ఎంపీ 2016 జూలై 5 2019 మే 302 సంవత్సరాలు, 329 రోజులు17జనరల్
V. K. సింగ్ (రిటైర్డ్.)
PVSM AVSM YSM ADC
(జననం 1950) ఘజియాబాద్
ఎంపీ 2021 జూలై 7 2024 జూన్ 102 సంవత్సరాలు, 362 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీమోడీ II18మురళీధర్ మోహోల్
(జననం 1974) పూణే
ఎంపీ 2024 జూన్ 10అధికారంలో ఉంది24 రోజులుమోడీ III

 మూలాలు 

వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు