భారత ఎర్త్ సైన్సెస్ మంత్రిత్వ శాఖ

భారత వాతావరణ విభాగం (IMD),  నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ మీడియం రేంజ్ వెదర్ ఫోర్‌కాస్టింగ్ (NCMRWF),  ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెటియోరాలజీ, పూణే ( 3 IITM), , ఎర్త్ రిస్క్ ఎవాల్యుయేషన్ సెంటర్ (EREC) & మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఓషన్ డెవలప్‌మెంట్.Earth Sciences Ministry is the new name  The Hindu, May 11, 2006.

చరిత్ర
1981లో; భారత ప్రభుత్వం కేబినెట్ సెక్రటేరియట్‌లో భాగంగా ఓషన్ డెవలప్‌మెంట్ డిపార్ట్‌మెంట్ (DoD) ని రూపొందించింది, దీనిని నేరుగా భారత ప్రధానమంత్రి ఆధ్వర్యంలో ఉంచారు . 1982లో ఇది ప్రత్యేక శాఖగా మారింది. సముద్ర అభివృద్ధి రంగంలో తన కార్యకలాపాలను నిర్వహించడం ప్రారంభించింది.దీనిని 2006లో మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఓషన్ డెవలప్‌మెంట్ అనే ప్రత్యేక మంత్రిత్వ శాఖగా మార్చారు. 2006 జూలైలోనే మంత్రిత్వ శాఖ మళ్లీ పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది, కొత్త మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఎర్త్ సైన్సెస్ దాని పరిధిలోని వివిధ సంస్థలతో ఉనికిలోకి వచ్చింది. 2006లో ప్రభుత్వం ఒక తీర్మానం ద్వారా ఇండియన్ మెట్రాలాజికల్ డిపార్ట్‌మెంట్, ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెటియోరాలజీ, నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ మీడియం రేంజ్ వాతావరణ అంచనా & పరిశోధన (NCMRWF) ని తన పరిపాలనా నియంత్రణలోకి తెచ్చింది. ఈ తీర్మానం అటామిక్ ఎనర్జీ కమిషన్ & స్పేస్ కమిషన్ లాగానే ఎర్త్ కమిషన్‌ను కూడా ఏర్పాటు చేసింది.

 విధులు 
అట్మాస్ఫియరిక్ సైన్సెస్, ఓషన్ సైన్స్ & టెక్నాలజీ మరియు సిస్మోలజీని సమగ్ర పద్ధతిలో చూసుకోవడం మంత్రిత్వ శాఖ ఆదేశం.

 కేబినెట్ మంత్రులు 

 గమనిక: MoS, I/C – రాష్ట్ర మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత)

నం.చిత్తరువుమంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గంపదవీకాలంరాజకీయ పార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండికుకాలంఓషన్ డెవలప్‌మెంట్ శాఖలో మంత్రి1రాజీవ్ గాంధీ
(1944–1991) అమేథీ
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1984 డిసెంబరు 31 1989 డిసెంబరు 24 సంవత్సరాలు, 336 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రాజీవ్ IIనేనే2విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్
(1931–2008) ఫతేపూర్
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1989 డిసెంబరు 2 1990 నవంబరు 10343 రోజులుజనతాదళ్విశ్వనాథ్నేనే3చంద్ర శేఖర్
(1927–2007) బల్లియా
ఎంపీ
(ప్రధాన మంత్రి) 1990 నవంబరు 10 1991 జూన్ 21223 రోజులుసమాజ్‌వాదీ జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ)చంద్ర శేఖర్నేనే4పి.వి.నరసింహారావు
(1921–2004) నంద్యాల
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1991 జూన్ 21 1996 మే 164 సంవత్సరాలు, 330 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రావునేనే5అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి
(1924–2018) లక్నో
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1996 మే 16 1996 జూన్ 116 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి ఐనేనే6HD దేవెగౌడ
(జననం 1933) కర్ణాటక
రాజ్యసభ ఎంపీ
(ప్రధాన మంత్రి) 1996 జూన్ 1 1997 ఏప్రిల్ 21324 రోజులుజనతాదళ్దేవెగౌడనేనే7ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్
(1919–2012) బీహార్
రాజ్యసభ ఎంపీ
(ప్రధాన మంత్రి) 1997 ఏప్రిల్ 21 1998 మార్చి 18331 రోజులుగుజ్రాల్నేనే (5)అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి
(1924–2018) లక్నో
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1998 మార్చి 19 1999 ఫిబ్రవరి 3321 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి IIఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి8మురళీ మనోహర్ జోషి
(జననం 1934) అలహాబాద్
ఎంపీ 1999 ఫిబ్రవరి 3 1999 అక్టోబరు 13252 రోజులు (5)అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి
(1924–2018) లక్నో
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1999 అక్టోబరు 13 1999 నవంబరు 2240 రోజులువాజ్‌పేయి III (8)మురళీ మనోహర్ జోషి
(జననం 1934) అలహాబాద్
ఎంపీ 1999 నవంబరు 22 2004 మే 224 సంవత్సరాలు, 182 రోజులు9కపిల్ సిబల్
(జననం 1948) చాందినీ చౌక్
(MoS, I/C) ఎంపీ 2004 మే 23 2006 జనవరి 291 సంవత్సరం, 251 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్మన్మోహన్ ఐమన్మోహన్ సింగ్సముద్ర అభివృద్ధి మంత్రి (9)కపిల్ సిబల్
(జననం 1948) చాందినీ చౌక్
ఎంపీ 2006 జనవరి 29 2006 జూలై 12164 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్మన్మోహన్ ఐమన్మోహన్ సింగ్ఎర్త్ సైన్సెస్ మంత్రి (9)కపిల్ సిబల్
(జననం 1948) చాందినీ చౌక్
ఎంపీ 2006 జూలై 12 2009 మే 222 సంవత్సరాలు, 314 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్మన్మోహన్ ఐమన్మోహన్ సింగ్10పృథ్వీరాజ్ చవాన్
(జననం 1946) మహారాష్ట్రకు
రాజ్యసభ ఎంపీ
(MoS, I/C) 2009 మే 28 2010 నవంబరు 101 సంవత్సరం, 166 రోజులుమన్మోహన్ II (9)కపిల్ సిబల్
(జననం 1948) చాందినీ చౌక్
ఎంపీ 2010 నవంబరు 10 2011 జనవరి 1970 రోజులు11పవన్ కుమార్ బన్సాల్
(జననం 1948) చండీగఢ్
ఎంపీ 2011 జనవరి 19 2011 జూలై 12174 రోజులు12విలాస్‌రావ్ దేశ్‌ముఖ్
(1945–2012) మహారాష్ట్రకు
రాజ్యసభ ఎంపీ 2011 జూలై 12 2012 ఆగస్టు 101 సంవత్సరం, 29 రోజులు13వాయలార్ రవి
(జననం 1937) కేరళకు
రాజ్యసభ ఎంపీ 2012 ఆగస్టు 10 2012 అక్టోబరు 2879 రోజులు14ఎస్.జైపాల్ రెడ్డి
(1942–2019) చేవెళ్ల
ఎంపీ 2012 అక్టోబరు 28 2014 మే 261 సంవత్సరం, 210 రోజులు15జితేంద్ర సింగ్
(జననం 1956) ఉధంపూర్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 2014 మే 27 2014 నవంబరు 9166 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీమోదీ ఐనరేంద్ర మోదీ16హర్షవర్ధన్
(జననం 1954) చాందినీ చౌక్
ఎంపీ 2014 నవంబరు 9 2019 మే 306 సంవత్సరాలు, 240 రోజులు 2019 మే 31 2021 జూలై 7మోడీ II (15)జితేంద్ర సింగ్
(జననం 1956) ఉధంపూర్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 2021 జూలై 7 2023 మే 181 సంవత్సరం, 315 రోజులు17కిరెన్ రిజిజు
(జననం 1971) అరుణాచల్ వెస్ట్
ఎంపీ 2023 మే 18 2024 జూన్ 91 సంవత్సరం, 22 రోజులు (15)జితేంద్ర సింగ్
(జననం 1956) ఉధంపూర్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 2024 జూన్ 10అధికారంలో ఉంది70 రోజులుమోడీ III

 రాష్ట్ర మంత్రులు 
నం.చిత్తరువుమంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గంపదవీకాలంరాజకీయ పార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండికుకాలం1సీపీఎన్ సింగ్ పదరౌనా
ఎంపీ 1982 ఫిబ్రవరి 15 1983 ఫిబ్రవరి 2352 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)ఇందిర IVఇందిరా గాంధీ2శివరాజ్ పాటిల్
(జననం 1935) లాతూర్
ఎంపీ 1983 జనవరి 29 1984 అక్టోబరు 313 సంవత్సరాలు, 262 రోజులు 1984 నవంబరు 4 1984 డిసెంబరు 31రాజీవ్ ఐరాజీవ్ గాంధీ 1984 డిసెంబరు 31 1986 అక్టోబరు 22రాజీవ్ II3కెఆర్ నారాయణన్
(1921–2005) ఒట్టపాలెం
ఎంపీ 1986 అక్టోబరు 22 1989 డిసెంబరు 23 సంవత్సరాలు, 41 రోజులు4MGK మీనన్
(1928–2016) రాజస్థాన్
రాజ్యసభ ఎంపీ 1989 డిసెంబరు 25 1990 నవంబరు 10320 రోజులుజనతాదళ్విశ్వనాథ్విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్5రంగరాజన్ కుమారమంగళం
(1952–2000) సేలం
ఎంపీ 1992 జూలై 2 1993 డిసెంబరు 21 సంవత్సరం, 153 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రావుపివి నరసింహారావు6ఎడ్వర్డో ఫలేరో
(జననం 1940) మోర్ముగావ్
ఎంపీ 1993 డిసెంబరు 18 1996 మే 162 సంవత్సరాలు, 150 రోజులుఎర్త్ సైన్సెస్ రాష్ట్ర మంత్రి7అశ్వనీ కుమార్
(జననం 1952) పంజాబ్
రాజ్యసభ ఎంపీ 2011 జనవరి 19 2012 అక్టోబరు 281 సంవత్సరం, 283 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్మన్మోహన్ IIమన్మోహన్ సింగ్8సుజనా చౌదరి
(జననం 1961) ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు
రాజ్యసభ ఎంపీ 2014 నవంబరు 9 2018 మార్చి 93 సంవత్సరాలు, 120 రోజులుతెలుగుదేశం పార్టీమోదీ ఐనరేంద్ర మోదీ

 ఎర్త్ సిస్టమ్ సైన్స్ ఆర్గనైజేషన్ కింద ఉన్న సంస్థలు 

 నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ కోస్టల్ రీసెర్చ్
 ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెటీరోలజీ
 భారత వాతావరణ శాఖ
 నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ సిస్మోలజీ
 ఇండియన్ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఓషన్ ఇన్ఫర్మేషన్ సర్వీసెస్
 నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ మీడియం రేంజ్ వెదర్ ఫోర్కాస్టింగ్
 నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ పోలార్ అండ్ ఓషన్ రీసెర్చ్
 నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషన్ టెక్నాలజీ
 భూకంప ప్రమాద మూల్యాంకన కేంద్రం (వాతావరణ శాస్త్రాలు మరియు భూకంప శాస్త్ర విభాగం కింద)
 భారత సునామీ ముందస్తు హెచ్చరిక కేంద్రం
 సెంటర్ ఫర్ మెరైన్ లివింగ్ రిసోర్సెస్ & ఎకాలజీ (ఓషన్ సైన్స్ & టెక్నాలజీ సెక్టార్ కింద)
 నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఎర్త్ సిస్టమ్ సైన్సెస్

 నెట్వర్కింగ్ 
ESSO కింద ఉన్న అన్ని సంస్థలు నేషనల్ నాలెడ్జ్ నెట్‌వర్క్ మరియు దాని కామన్ యూజర్ గ్రూప్ (CUG) ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి .

 గణన సౌకర్యం 
ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెటియోరాలజీలో ఉన్న ఆదిత్య HPC భారతదేశంలోని అతిపెద్ద గణన సౌకర్యాలలో ఒకటి.

 మూలాలు 

వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు