మూడవ సోమేశ్వరుడు

మూడవ సోమేశ్వరుడు (సా.శ 1126 – 1138) పశ్చిమ చాళుక్య వంశానికి చెందిన రాజు. ఆరవ విక్రమాదిత్య కుమారుడు, రాజ్య వారసుడు. ఈయన సా.శ 1126 CE, లేదా 1127 లో పశ్చిమ చాళుక్య రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.
ఈ రాజవంశంలో శివుని నామాల్లో ఒకటైన సోమేశ్వర అని పేరు పెట్టుకున్న మూడవ రాజు ఈయన.  శైవమతం, దాని సన్యాస పాండిత్యం కోసం అనేక భూములు మంజూరు చేశాడు. భారతీయ ద్వీపకల్పంలోని ఈ మఠాలు వేదాలు, న్యాయ పాఠశాల వంటి హిందూ తత్వాల అధ్యయనానికి కేంద్రాలుగా మారాయి. ఈయన సా.శ. 1138లో మరణించాడు. తర్వాత అతని కుమారుడు జగదేకమల్ల అధికారంలోకి వచ్చాడు.

సోమేశ్వరుడు ప్రముఖ చరిత్రకారుడు, పండితుడు, కవి.A Textbook of Historiography, 500 B.C. to A.D. 2000  by E. Sreedharan, p.328-329, Orient Blackswan, (2004)  రాజనీతి, పాలన, ఖగోళ శాస్త్రం, జ్యోతిష్యం, వాక్చాతుర్యం, వైద్యం, ఆహారం, వాస్తుశిల్పం, చిత్రకణ, కవిత్వం, నృత్యం, సంగీతం వంటి అంశాలను స్పృశిస్తూ ఆయన సంస్కృతంలో మానసోల్లాస అనే కళా విజ్ఞాన సర్వస్వాన్ని రచించాడు. ఈ రచన 11వ మరియు 12వ శతాబ్దపు భారతదేశంలోని సామాజిక-సాంస్కృతిక విషయాలపై చారిత్రకంగా విలువైన ఆధునిక వనరు. అతను సంస్కృతంలో తన తండ్రి ఆరవ విక్రమాదిత్య అసంపూర్ణ జీవిత చరిత్రను విక్రమాంకాభ్యుదయ అని పేరుతో పూర్తి చేశాడు. అతని పాండిత్య కార్యకలాపాలే అతను సర్వజ్ఞ-భూప, భూలోకమాల వంటి బిరుదులను కలిగి ఉన్నాడు.

 మూలాలు 

వర్గం:చాళుక్యులు
వర్గం:1138 మరణాలు