కలకత్తా బ్లాక్ హోల్

కలకత్తా బ్లాక్ హోల్ అనేది కలకత్తాలో ఫోర్ట్ విలియం లోని ఒక చిన్న చెరసాల గది. దీని కొలతలు . బెంగాల్ నవాబైన సిరాజ్-ఉద్-దౌలా సైనికులు, 1756 జూన్ 20 రాత్రి అనేక మంది బ్రిటిషు యుద్ధ ఖైదీలను ఈ చిన్న గదిలో కుక్కారు. తెల్లవారేసరికి అ ఖైదీలలో చాలా మంది మరణించారు. ఆ బ్రిటిషు ఖైదీలలో ఒకడు, ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఉద్యోగి అయిన జాన్ జెఫానియా హోల్వెల్.. ఆ గదిలో ఊపిరి ఆడకపోవటం, వేడి, అలసట కారణంగా అక్కడ ఖైదు చేయబడిన 146 మంది యుద్ధ ఖైదీలలో 123 మంది మరణించారని హాల్వెల్ చెప్పాడు.

కొంతమంది ఆధునిక చరిత్రకారులు 64 మంది ఖైదీలను ఆ గదిలో బంధించారని, వారిలో 43 మంది మరణించారని భావిస్తున్నారు. మరి కొంతమంది చరిత్రకారులు ఈ సంఖ్యను ఇంకా తక్కువ ఉంటుందన్నారు. దాదాపు 18 మంది మరణించి ఉంటారని చెబుతూ, హోల్వెల్ కథనం లోని నిజాలను సందేహించారు.

 నేపథ్యం 
class=notpageimage|323x323px|Fort William is located in Kolkatalink=|class=notpageimage|8x8px|Fort William ఫోర్ట్ విలియం class=notpageimage|

బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీలో ప్రధాన నగరమైన కలకత్తాలో ఈస్టిండియా కంపెనీ వ్యాపారాన్ని రక్షించడానికి ఫోర్ట్ విలియంను స్థాపించారు. 1756లో భారతదేశంలో, ఫ్రెంచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ దళాలతో యుద్ధం జరిగే అవకాశం ఉంది కాబట్టి బ్రిటిషు వారు కోటను బలోపేతం చేశారు. కోట నిర్మాణాలను ఆపమని సిరాజ్ ఉద్-దౌలా, ఫ్రెంచి, బ్రిటిషు వాళ్ళను ఆదేశించాడు. ఫ్రెంచ్ వారు దానికి కట్టుబడగా, బ్రిటిషు వారు లెక్కజేయలేదు.

తన ఆదేశాలను పట్టించుకోనందున సిరాజ్ ఉద్-దౌలా తన సైన్యంతో ఫోర్ట్ విలియంను ముట్టడించాడు. యుద్ధం నుండి బయటపడే ప్రయత్నంలో బ్రిటిషు కమాండర్, ప్రాణాలతో బయటపడిన సైనికులను కోట నుండి తప్పించుకోవాలని ఆదేశించాడు. అయితే,  ఒకప్పుడు మిలిటరీ సర్జన్‌గా ఉన్న ఈస్టిండియా కంపెనీ సీనియర్ బ్యూరోక్రాట్ జాన్ జెఫానియా హోల్వెల్ పౌర కమాండు కింద 146 మంది సైనికులను కోట లోనే విడిచిపెట్టాడు.

భారతీయ సిపాయిలు పారిపోయిన కారణంగా ఫోర్ట్ విలియంలో బ్రిటిషు రక్షణ ఏర్పాట్లు సరిపడినంతగా లేవు. 1756 జూన్ 20 న బెంగాలీ దళాల ముట్టడిలో అది లొంగిపోయింది. యుద్ధ ఖైదీలుగా చిక్కిన సైనికుల సంఖ్య 64 - 69 మధ్య ఉంది. వీరితో పాటుగా తెలియని సంఖ్యలో ఆంగ్లో-ఇండియన్ సైనికులు, పౌరులు ఫోర్ట్ విలియమ్‌లో ఆశ్రయం పొందారు. బ్రిటిషు అధికారులు, వ్యాపారులను సిరాజ్ ఉద్-దౌలా దళాలు చుట్టుముట్టి, వారిని "బ్లాక్ హోల్" అని పిలువబడే చెరసాలలోకి బలవంతంగా నెట్టారు.

 హోల్వెల్ కథనం 
కుడి|thumb| కలకత్తాలో చుట్టూ కంచెతో, బ్లాక్ హోల్ (1908)
ఫోర్ట్ విలియం పతనం తర్వాత జరిగిన సంఘటనల గురించి హోల్వెల్ రాశాడు. అతను సిరాజ్-ఉద్-దౌలాతో కుడి|thumb| బ్లాక్ హోల్ మెమోరియల్, సెయింట్ జాన్స్ చర్చి, కలకత్తా, భారతదేశం .
సమావేశమయ్యాడు. సిరాజ్ అతనికి ఇలా హామీ ఇచ్చాడు: "సైనికుడి మాట; మీకు ఎటువంటి హాని జరగదు". ఖైదీలను (హోల్‌వెల్‌తో సహా) నిర్బంధించడానికి కోటలో తగిన స్థలం ఎక్కడుందో అడిగి తెలుసుకున్న తర్వాత, రాత్రి 8:00 గంటలకు, జైలర్లు ఖైదీల బట్టలు విప్పి, జైలుగదిలో బంధించారు. సైనికుల భాషలో అదొక "బ్లాక్ హోల్"-ఒక చిన్న గది. అది  కొలతలున్న గది. మరుసటి రోజు ఉదయం 6 గంటలకు బ్లాక్ హోల్ తెరిచినప్పుడు, కేవలం 23 మంది ఖైదీలు మాత్రమే బతికి ఉన్నారు.

యుద్ధఖైదీలు, గాయపడ్డవారి సంఖ్య విషయంలో చరిత్రకారులు వివిధ రకాలుగా చెప్పారు. స్టాన్లీ వోల్పెర్ట్ అంచనా ప్రకారం, 64 మందిని ఖైదు చేయగా, 21 మంది ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు. DL ప్రియర్, ఊపిరాడక, షాక్ వలన చనిపోయినవారు కాకుండా, ఇతర కారణాల వల్ల 43 మంది తప్పిపోయినట్లు లేదా చనిపోయినట్లు అంచనా వేసాడు.D. L. Prior, Holwell's biographer in the Oxford Dictionary of National Biography, estimated figures of 64 prisoners and 21 survivors. కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు దానిలో అనేక మంది సైనికులు కానివారు కూడా ఉన్నందున, మరణించిన వ్యక్తుల ఖచ్చితమైన సంఖ్య చెప్పడం అసాధ్యమని బస్టీడ్ అన్నాడు. కలకత్తా బ్లాక్ హోల్‌లో జరిగిన దుశ్చర్య, మరణాలకు బాధ్యత గురించి హోల్వెల్ ఇలా అన్నాడు: "కోట ముట్టడి సమయంలో మరణించిన తమ సహచర  సైనికుల పట్ల, అక్కడి జెమాదార్ల (సార్జెంట్లు) గుండెల్లో రగులుతున్న పగ ప్రతీకారాల ఫలితమే ఈ బ్లాక్ హోల్ మరణాలు." 

హోల్‌వెల్‌తో ఏకీభవిస్తూ వోల్పెర్ట్, సిరాజ్-ఉద్-దౌలా జైలు శిక్షను ఆదేశించలేదని, అతనికి దాని గురించి తెలియజేయలేదనీ చెప్పాడు. కలకత్తా బ్లాక్ హోల్ భౌతిక ఆకారం, హోల్వెల్ చెప్పినదానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది:

ఆ తర్వాత, ఫోర్ట్ విలియం జైలు గదిలో చనిపోయిన వ్యక్తుల శవాలను ఒక గుంటలో పడేశారు. హోల్వెల్‌ను, మరో ముగ్గురు వ్యక్తులను యుద్ధ ఖైదీలుగా ముర్షిదాబాద్‌కు బదిలీ చేసారు.

 బ్రిటిషు ప్రతిచర్య 
కలకత్తా బ్లాక్ హోల్‌లో మిగిలి ఉన్నవారు మరుసటి రోజు ఉదయం నవాబ్ ఆదేశాల మేరకు విముక్తి కలిగించారు. వారి బాధల గురించి అతనికి వారు ఆ ఉదయం మాత్రమే  తెలిసింది. [2] : 71 1756 ఆగస్టులో కలకత్తా స్వాధీనం వార్తను మద్రాసులో బ్రిటిషు వారు అందుకున్న తర్వాత, నవాబుపై ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ రాబర్ట్ క్లైవ్‌ను పంపారు. తన దళాలు, స్థానిక భారతీయ మిత్రులతో కలిసి క్లైవ్, 1757 జనవరిలో కలకత్తాను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ప్లాసీ యుద్ధంలో సిరాజ్ ఉద్-దౌలాను ఓడించి, అతన్ని బెంగాల్ నవాబుగా తొలగించి, ఉరితీసారు.

 బాధితుల స్మారక చిహ్నం 
చనిపోయినవారి జ్ఞాపకార్థం, బ్రిటిషు వారు 15-మీటర్ల (50') ఎత్తైన స్థూపాన్ని నిర్మించారు; అది ఇప్పుడు కలకత్తాలోని (ఆంగ్లికన్) సెయింట్ జాన్స్ చర్చి స్మశాన వాటికలో ఉంది. బాధితుల స్మారకార్థం 'బ్లాక్ హోల్' ఉన్న ప్రదేశంలో హోల్‌వెల్ ఒక టాబ్లెట్‌ను ఏర్పాటు చేశాడు. కానీ, ఏదో ఒక సమయంలో (ఖచ్చితమైన తేదీ అనిశ్చితంగా ఉంది), అది అదృశ్యమైంది. లార్డ్ కర్జన్, 1899లో వైస్రాయ్ అయ్యాక, ఆ ప్రదేశాన్ని గుర్తించడానికి ఏమీ లేదని గమనించి, హోల్వెల్ పూర్వ ఉనికిని ప్రస్తావిస్తూ కొత్త స్మారక చిహ్నాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు; ఇది 1901లో డల్హౌసీ స్క్వేర్ (ప్రస్తుతం BBD బాగ్ ) మూలలో నిర్మించబడింది. ఇదే 'బ్లాక్ హోల్' ఉన్న స్థానంగా చెప్పారు.: 52–6 భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం ఉచ్ఛస్థితిలో ఉండగా, కలకత్తాలో ఈ స్మారక చిహ్నం ఉనికిని జాతీయవాదానికి వ్యతిరేకంగా భావించారు. సుభాష్ చంద్రబోస్‌తో సహా జాతీయవాద నాయకులు దాని తొలగింపు కోసం శక్తివంతంగా లాబీయింగ్ చేసారు. స్మారక నిర్మాణ వ్యతిరేక ఉద్యమంలో కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్ లు కలిసిపోయాయి. ఫలితంగా, ఆనాటి విద్యార్థి నాయకుడు నవాబ్‌గంజ్ థానాకు చెందిన అబ్దుల్ వాసెక్ మియా 1940 జూలైలో డల్హౌసీ స్క్వేర్ నుండి స్మారక చిహ్నాన్ని తొలగించడానికి నాయకత్వం వహించాడు. కలకత్తాలోని సెయింట్ జాన్స్ చర్చి స్మశాన వాటికలో ఆ స్మారక చిహ్నాన్ని తిరిగి నిర్మించారు.

'బ్లాక్ హోల్' అనేది పాత ఫోర్ట్ విలియమ్‌లో కేవలం గార్డ్‌రూమ్‌గా ఉండేది. ఈ సంఘటన జరిగిన కొద్దికాలానికే ఆ కోటను పడవేసి దాని స్థానంలో కొత్త కోటను నిర్మించారు. కొత్త ఫోర్ట్ విలియం బిబిడి బాగ్‌కు దక్షిణంగా ఉన్న మైదాన్‌లో ఇప్పటికీ ఉంది. ఆ గార్డ్‌రూమ్ ఖచ్చితమైన స్థానం BBD బాగ్‌కు వాయవ్య మూలలో, ఉత్తరాన జనరల్ పోస్ట్ ఆఫీస్, ప్రక్కనే ఉన్న భవనం మధ్య ఉన్న సందులో ఉంది. GPO పక్కన ఉన్న ఆ భవనం గోడపై ఒకప్పుడు ఉన్న మెమోరియల్ టాబ్లెట్ ఇప్పుడు సమీపంలోని పోస్టల్ మ్యూజియంలో ఉంది. దానిపై ఇలా ఉంది:

"బ్లాక్ హోల్ జైలులో డచ్చి, బ్రిటిషు సార్జెంట్లు, కార్పోరల్‌లు, సైనికులు, టోపాజ్‌లు, మిలీషియా, శ్వేతజాతీయులు, పోర్చుగీసు వారితో కూడిన అరవై-తొమ్మిది మందితో (వారి పేర్లు నాకు తెలియదు) పాటు మొత్తం నూట ఇరవై మూడు మంది బ్లాక్ హోల్ జైలులో ఉక్కిరిబిక్కిరయ్యారు "

 ఇవి కూడా చూడండి 

 జలియన్ వాలా బాగ్ దురంతం
 మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన

 మూలాలు 

వర్గం:భారతదేశంలో నరమేధాలు
వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ చరిత్ర
వర్గం:భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన