జాతీయ రహదారి 3

జాతీయ రహదారి 3, లేదా ఎన్‌హెచ్ 3, భారతదేశంలోని జాతీయ రహదారి.  ఇది భారతదేశం-పాకిస్తాన్ సరిహద్దు ప్రక్కనే, అమృత్‌సర్ సమీపంలోని అటారీ నుండి మొదలై హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని మనాలి మీదుగా లడఖ్‌లోని లేహ్‌లో ముగుస్తుంది.

 చరిత్ర 
2010లో నేషనల్ హైవే అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా అన్ని జాతీయ రహదారులను పునర్వ్యవస్థీకరించిన తర్వాత, మునుపటి ఎన్‌హెచ్ 1, ఎన్‌హెచ్ 70లోని కొన్ని భాగాలను, పాత ఎన్‌హెచ్ 21లోని కొన్ని భాగాలతో కలిపి కొత్త ఎన్‌హెచ్ 3ని రూపొందించారు.

 పాత ఎన్‌హెచ్ 1 లోని అత్తారి - జలంధర్ విభాగం.
 పాత ఎన్‌హెచ్ 70 లోని జలంధర్ - మండి విభాగం.
 పాత ఎన్‌హెచ్ 21 లోని మండి - మనాలి విభాగం.

 పర్వత కనుమలు 
జాతీయ రహదారి 3లో కొంత భాగం హిమాచల్ ప్రదేశ్, లడఖ్ ఎగువ ప్రాంతాల గుండా వెళుతుంది, కొన్ని ఎత్తైన పర్వత మార్గాలను దాటుతుంది. మనాలి తర్వాత మొదటి ప్రధాన కనుమ వస్తుంది, ఇది 3,978 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న రోహ్తాంగ్ కనుమ. రోహ్‌తంగ్ కనుమ కులు లోయ, హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని లాహౌల్, స్పితి లోయల మధ్య రవాణా సౌకర్యం కలిగిస్తోంది. ఎన్‌హెచ్3 పై తదుపరి ప్రధాన కనుమ జంస్కార్ పరిధిలో 4,890 మీటర్ల ఎత్తులో బరాలాచ లా వద్ద ఉంది. లేహ్ జిల్లాలో ఎన్‌హెచ్ 3, సముద్ర మట్టం నుండి 4,739 మీటర్ల ఎత్తున ఉన్న నకీ లా మీదుగా, 5,064 మీటర్ల ఎత్తున ఉన్న లాచులుంగ్ లా, తగాంగ్ లా ల గుండా వెళుతుంది.

జాతీయ రహదారి 3 మూడు రాష్ట్రాల గుండా వెళుతుంది.

 పంజాబ్

అత్తారి, అమృత్‌సర్, జలంధర్, హోషియార్‌పూర్ - హిమాచల్ ప్రదేశ్ సరిహద్దు (178.44 కి.మీ.). 

 హిమాచల్ ప్రదేశ్

పంజాబ్ సరిహద్దు - గాగ్రెట్, అంబ్, నదౌన్, హమీర్ పూర్, తౌని దేవి, ఆవా దేవి, సర్కాఘాట్, కోట్లి, మండి, కులు, మనాలి, గ్రామ్‌ఫూ, కైలాంగ్ - జమ్మూ కాశ్మీర్ సరిహద్దు (208) కి.మీ.).  

 లడఖ్

హిమాచల్ ప్రదేశ్ సరిహద్దు - లేహ్ (170 కి.మీ.). 

 నిర్మాణం, నవీకరణ 
కనెక్టివిటీని మెరుగుపరచడానికి ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ వారు జలంధర్ నుండి హోషియార్‌పూర్ వరకు ఉన్న ముక్కను నాలుగు వరుసలకు ఉన్నతీకరించడం ప్రారంభించారు. 58 కి.మీ.ల ఈ ముక్కలో అదంపూర్, రామ మండి వద్ద ట్రాఫిక్ రద్దీ ఏర్పడింది. ఇందులో 39.4 కి.మీ. పంజాబ్ పబ్లిక్ వర్క్స్ విభాగానికి కేటాయించారు.

 జంక్షన్ల జాబితా 

 వాఘా భారతదేశం/పాకిస్తాన్ సరిహద్దు వద్ద ముగింపు
  - అమృత్‌సర్ దగ్గర
  - అమృత్‌సర్ దగ్గర
  - అమృత్‌సర్ దగ్గర
  - జలంధర్ సమీపంలో
  - జలంధర్ సమీపంలో
  - జలంధర్ సమీపంలో
  - హోషియార్‌పూర్ సమీపంలో
  - హోషియార్‌పూర్ సమీపంలో
  - ముబారక్‌పూర్ సమీపంలో
  - నాదౌన్ సమీపంలో
  - హమీర్పూర్ సమీపంలో
  -  Aut సమీపంలో.
  - గ్రామ్‌పూ సమీపంలో
  - లేహ్ సమీపంలోని  ముగింపు

 ఇవి కూడా చూడండి 

 లేహ్-మనాలి హైవే
 హైవే నంబరు ద్వారా భారతదేశంలోని జాతీయ రహదారుల జాబితా
 జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్ట్

 మూలాలు 

వర్గం:జాతీయ రహదారులు
వర్గం:పంజాబ్ లోని జాతీయ రహదారులు
వర్గం:హిమాచల్ ప్రదేశ్ లోని జాతీయ రహదారులు
వర్గం:లడఖ్ లోని జాతీయ రహదారులు