వీర చక్ర

వీర చక్ర, యుద్ధసమయంలో భూమిపై గానీ గాలిలో గానీ సముద్రంలో గానీ ప్రదర్శించే శౌర్య పరాక్రమాలకు అందించే యుద్ధకాలపు భారతీయ సైనిక శౌర్య పురస్కారం.

యుద్ధకాలంలో ప్రదర్శించిన శౌర్యసాహసాలకు ఇచ్చే పురస్కారాలలో ఇది మూడవది. పరమ వీర చక్ర, మహావీర చక్రల తర్వాతి స్థానంలో ఇది ఉంటుంది.

 మూలం 
దీనిని 1950 జనవరి 26 న స్థాపించారు (1947 ఆగస్టు 15 నుండి అమలులోకి వచ్చేలా). కొత్త పురస్కారాలను నెలకొల్పినందున ఆయా పతకాలను ధరించే క్రమాన్ని సరిచేయడానికి 1952 జనవరి 12 న సంబంధిత శాసనాలను సవరించారు.

ఇది బ్రిటిషువారి డిస్టింగ్విష్డ్ సర్వీస్ క్రాస్ (DSC), మిలిటరీ క్రాస్ (MC), డిస్టింగ్విష్డ్ ఫ్లయింగ్ క్రాస్ (DFC)ల స్థానంలో వచ్చింది. పతక గ్రహీతలు తమ పేరు చివర Vr.C. అని చేర్చుకోవచ్చు. విక్టోరియా క్రాస్ (VC) నుండి దీన్ని వేరు చేయడానికి ఈ నిబంధన పెట్టారు. 

 స్వరూపం 
వీర చక్ర,  అంగుళాల వృత్తాకార వెండి పతకం. "Statutes and rules relating to the awards of the Param Vir Chakra, Maha Vir Chakra and Air Chakra".  మధ్యలో చక్రంతో కూడిన ఐదు కోణాల నక్షత్రం, దానిపై, బంగారు పూతపూసిన జాతీయ చిహ్నం ఉంటాయి. అంచుపై పేరు ముద్రించి ఉంటుంది. నిటారు పట్టీకి వేలాడుతూ, గుండ్రంగా తిరిగేలా వేలాడుతూ ఉంటుంది. పతకానికి అంచున పేరు, తేదీ ఉంటాయి. ఒక చదునైన కేంద్రం చుట్టూ, రెండు దండలు తామర పువ్వులచే వేరు చేయబడి ఉంటాయి; పైన హిందీలో, దిగువ ఆంగ్లంలో వీర చక్ర అని ముద్రించి ఉంటుంది. రిబ్బన్ 32 మి.మీ. వెడల్పుతో, సగం ముదురు నీలం రంగు, సగం నారింజ-కుంకుమపువ్వు రంగుతో ఉంటుంది.

ఈ పురస్కారంతో పాటు నగదు భత్యం గానీ, కొన్ని సందర్భాల్లో ఏకమొత్తం నగదు గానీ ఉంటుంది. ఈ నగదు అంశం ఈ పతకానికి సంబంధించి వివాదాస్పదంగా ఉంటోంది. 199 ఫిబ్రవరి 1 నుండి, కేంద్ర ప్రభుత్వం అవార్డు గ్రహీతలకు నెలనెలా రూ. 850 భత్యం చెల్లిస్తూ వస్తోంది. అదనంగా, వివిధ రాష్ట్రాలు పతక గ్రహీతలకు వ్యక్తిగత పెన్షన్లను ఏర్పాటు చేశాయి.

 వీర చక్ర గ్రహీతల జాబితా 
మొత్తం 1327 మంది సిబ్బంది వీర చక్ర అందుకున్నారు. వీర చక్ర అవార్డు గ్రహీతలలో కొందరు ప్రముఖులు: 
+కీ † మరణానంతర గౌరవాన్ని సూచిస్తుంది
ర్యాంక్గ్రహీతసేవDateలెఫ్టినెంట్TGN పైభారత  సైన్యం19501947 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంజెమాదార్కనికసామిభారత  సైన్యం19471947 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంబ్రిగేడియర్హర్బక్ష్  సింగ్భారత  సైన్యం1948 మే 011948 Operation Poloసుబేదార్ మేజర్, గౌరవ కెప్టెన్భీమ్ చంద్భారత  సైన్యం1948 ఆగస్టు 23,  1948 డిసెంబరు 27 (2)1947 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంఎయిర్ వైస్ మార్షల్రంజన్  దత్ఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1950 జనవరి 261947 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంమేజర్తీరత్ సింగ్ ఒబెరాయ్భారత  సైన్యం1950 జనవరి 261947 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంమేజర్ జనరల్అశ్వనీ కుమార్ దివాన్భారత  సైన్యం1962 నవంబరు 181962 భారత చైనా యుద్ధంవింగ్ కమాండర్క్రిషన్ కాంత్ సైనీఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1962 నవంబరు 181962 భారత చైనా యుద్ధంలెఫ్టినెంట్ జనరల్జోరావర్ చంద్ బక్షిభారత  సైన్యం1965 ఆగస్టు 051965 Operation Ablazeవింగ్ కమాండర్ట్రెవర్  కీలర్ఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1965 సెప్టెంబరు 031965 Operation Riddleఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్వీరేంద్ర సింగ్ పఠానియాఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1965 సెప్టెంబరు 041965 Operation Riddleఎయిర్ కమోడోర్ఆల్ఫ్రెడ్ టైరోన్ కుక్ఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1965 సెప్టెంబరు 071965 Operation Riddleనాయబ్ సుబేదార్గణేష్ దత్భారత  సైన్యం1965 సెప్టెంబరు 071965 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంవింగ్ కమాండర్అమర్ జిత్ సింగ్ సంధుఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1965 సెప్టెంబరు 171965 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంఎయిర్ మార్షల్డెంజిల్  కీలర్ఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1965 సెప్టెంబరు 191965 Operation Riddleలెఫ్టినెంట్ జనరల్మహ్మద్ అహ్మద్ జాకీభారత  సైన్యం1965 సెప్టెంబరు 201965 Operation Riddleఅడ్మిరల్లక్ష్మీనారాయణ రాందాస్ఇండియన్  నేవీ1971 డిసెంబరు 011971 Operation Cactus Lilyబ్రిగేడియర్JK తోమర్భారత  సైన్యం1971 డిసెంబరు 031971 Operation Cactus Lilyలెఫ్టినెంట్ కల్నల్సతీష్  నంబియార్భారత  సైన్యం1971 డిసెంబరు 111971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంబ్రిగేడియర్పివి సహదేవన్భారత  సైన్యం1971 డిసెంబరు 161971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంలెఫ్టినెంట్ కల్నల్విక్రమ్ దేవస్కర్భారత  సైన్యం1971 డిసెంబరు 161971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంకెప్టెన్సతీష్ చందర్ సెహగల్ఇండియన్ ఆర్మీ, 75  మీడియం రెజిమెంట్1971 డిసెంబరు 161971 Battle of Basantarఎయిర్ కమోడోర్జస్జిత్ సింగ్ఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1971 డిసెంబరు 171971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంహవల్దార్గురుదేవ్ సింగ్ హన్స్భారత  సైన్యం1971 డిసెంబరు 171971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంస్క్వాడ్రన్ లీడర్రమేష్ చందర్ కోహ్లీఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1971 డిసెంబరు 171971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంఅడ్మిరల్అరుణ్  ప్రకాష్ఇండియన్  నేవీ1971 డిసెంబరు 211971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంవింగ్ కమాండర్సుఖ్‌దేవ్ సింగ్  ధిల్లాన్ఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1971 డిసెంబరు 171971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంస్క్వాడ్రన్ లీడర్ఎంఏ  గణపతిఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1905 మే 251971 Battle of Boyraగ్రూప్ కెప్టెన్డోనాల్డ్ 'డాన్' లాజరస్ఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1905 మే 251971 Battle of Boyraఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్లారెన్స్  ఫ్రెడరిక్ పెరీరాఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1972 జనవరి 261971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంపైకినాయబ్ సింగ్ గిల్ఇండియన్  ఆర్మీ, 6 సిక్కు రెజిమెంట్1972 జనవరి 261971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంలెఫ్టినెంట్ జనరల్ఫ్రాన్సిస్  టిబర్టియస్ డయాస్భారత  సైన్యం1972 ఆగస్టు 151971  భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంమేజర్న్గాంగోమ్ జాయ్ దత్తా  సింగ్భారత  సైన్యం1988 జనవరి 261987 Operation Pawan మేజర్-జనరల్దల్వీర్  సింగ్భారత  సైన్యం1988 జనవరి 261987 Jaffna University Helidropలెఫ్టినెంట్ కమాండర్దీపక్ అగర్వాల్ఇండియన్  నేవీ1988 జనవరి 261987 Operation Pawanసిపాయికమ్‌ఖోలం కుకిఇండియన్  ఆర్మీ, అస్సాం రెజిమెంట్1989 డిసెంబరు 171987 Operation Pawanఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్అబ్దుల్ నసీర్ హన్ఫీ[40]ఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్, 128 హెలికాప్టర్ యూనిట్1989 జనవరి 261984 Operation Meghdootకెప్టెన్జింటు  గొగోయ్ఇండియన్ ఆర్మీ, 18  గర్వాల్ రైఫిల్స్1999 ఆగస్టు 151999 Operation Vijayస్క్వాడ్రన్ లీడర్అజయ్ అహుజాఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్1999 జనవరి 011999 Operation Safed Sagarకల్నల్మాగోడు బసప్ప రవీంద్రనాథ్ఇండియన్ ఆర్మీ, 2  రాజ్‌పుతానా రైఫిల్స్1999 జూన్ 281999 Battle of Tololingలెఫ్టినెంట్ కల్నల్రామకృష్ణన్ విశ్వనాథన్ఇండియన్ ఆర్మీ, 18  గ్రెనేడియర్స్1999 జూన్ 011999 Battle of Tololingఎల్/హవిల్దార్రామ్ కుమార్ఇండియన్ ఆర్మీ, 18  గ్రెనేడియర్స్1999 జూన్ 011999 Battle of Tololingమేజర్మరియప్పన్ శరవణన్ఇండియన్ ఆర్మీ, 1వ  బీహార్ రెజిమెంట్1999 ఆగస్టు 151999 Operation Vijayకల్నల్లలిత్ రాయ్ఇండియన్  ఆర్మీ, 1/11 GR1999 ఆగస్టు 151999 Operation Vijayలెఫ్టినెంట్ కల్నల్యోగేష్ కుమార్ జోషిఇండియన్  ఆర్మీ, 13 JAK RIF1999 ఆగస్టు 151999 Operation Vijayకెప్టెన్సంజీవ్ సింగ్ జమ్వాల్ఇండియన్  ఆర్మీ, 13 JAK RIF1999 ఆగస్టు 151999 Operation Vijayగన్నర్సంజీవ్ గోపాల పిళ్లైఇండియన్  ఆర్మీ, 4 మీడియం రెజిమెంట్1999 ఆగస్టు 151999 Operation Vijayకెప్టెన్విజయంత్ థాపర్ఇండియన్ ఆర్మీ, 2  రాజ్‌పుతానా రైఫిల్స్1999 డిసెంబరు 161999 Operation Vijayఎల్/హవిల్దార్చుని లాల్ఇండియన్  ఆర్మీ, 8 JAK LI2000 ఆగస్టు 301999 Operation Vijayవింగ్ కమాండర్అభినందన్ వర్థమాన్ఇండియన్  ఎయిర్ ఫోర్స్2019 ఆగస్టు 152019  India-Pakistan Standoffనాయబ్ సుబేదార్నుదురం సోరెన్ఇండియన్ ఆర్మీ, 16వ  బీహార్ రెజిమెంట్2021 జనవరి 262020 Operation Snow Leopardపైకిదీపక్ సింగ్ఇండియన్ ఆర్మీ, 16వ  బీహార్ రెజిమెంట్2021 జనవరి 262020 Operation Snow Leopardసిపాయిగుర్తేజ్ సింగ్ఇండియన్ ఆర్మీ, 3వ  పంజాబ్ రెజిమెంట్2021 జనవరి 262020 Operation Snow Leopard

 మూలాలు 

వర్గం:భారతీయ సైనిక పురస్కారాలు