క్యాబినెట్ కార్యదర్శి (భారతదేశం)

క్యాబినెట్ సెక్రటరీ, ఇది ఒక పదవి. ఈ పదవిలో పనిచేసే వ్యక్తి భారత ప్రభుత్వంలో అత్యున్నత కార్యనిర్వాహక అధికారి. ఇతను సీనియర్-అత్యంత పౌర సేవకుడు అయి ఉంటాడు. క్యాబినెట్ సెక్రటరీ అనేది సివిల్ సర్వీసెస్ బోర్డ్, క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్, ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ (ఐఎఎస్), అన్ని సివిల్ సర్వీసెస్ ఆఫ్ ఇండియా ఎక్స్-అఫిషియో హెడ్, ప్రభుత్వ వ్యాపార నిబంధనల ప్రకారం ఇతను పని చేస్తాడు.

క్యాబినెట్ సెక్రటరీ అనేది ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీసుకు చెందిన అత్యంత ఉన్నతస్థాయి పోస్టు, భారతీయ ప్రాధాన్యత క్రమంలో ఈ పదవి పదకొండవ స్థానంలో ఉంది. క్యాబినెట్ సెక్రటరీ ప్రధానమంత్రి ప్రత్యక్ష బాధ్యతలో ఉంటాడు. 2010 నుండి, క్యాబినెట్ సెక్రటరీ పదవీ కాలం గరిష్ఠంగా నాలుగు సంవత్సరాలకు పొడిగించబడింది.

 చరిత్ర 

 మూలం 
మంత్రివర్గానికి ఇతను పూర్వగామి, వైస్రాయ్ కార్యనిర్వాహక మండలి, ఒక సెక్రటేరియట్‌ను కలిగి ఉండేది. దీనికి వైస్రాయ్ ప్రైవేట్ సెక్రటరీ నేతృత్వం వహిస్తాడు. మొదట ఈ సెక్రటేరియట్ పాత్ర కేవలం ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిల్‌కు సంబంధించిన పత్రాలను చూసుకోవడం మాత్రమే పరిమితమై ఉండేది. అయితే కౌన్సిల్ పరిధిలోని వ్యక్తిగత విభాగాల పని పెరిగినప్పుడు, సెక్రటేరియట్ పని సంక్లిష్టంగా మారింది. ప్రైవేట్ సెక్రటరీకి సెక్రటేరియట్ సెక్రటరీ అనే పేరు వచ్చింది.శాఖల పనిని సమన్వయం చేయడంలో సచివాలయం ప్రధానపాత్ర కావడంతో కాలక్రమేణా ఈ పదవి మరింత శక్తివంతంగా మారింది.1946లో సచివాలయం క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్‌గా మారింది.దాని కార్యదర్శి క్యాబినెట్ కార్యదర్శిగా మారింది.

 విధులు, శక్తి 
క్యాబినెట్ సెక్రటరీ విధులు క్రిందివివరించబడ్డాయి:

 క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్‌కు అధిపతి.
 కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన సమన్వయకర్తగా వ్యవహరిస్తారు.
 సివిల్ సర్వీసెస్ బోర్డు ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు. ఇది ఇతర విషయాలతోపాటు, సెక్రటరీ, అదనపు సెక్రటరీ, జాయింట్ సెక్రటరీ ర్యాంక్‌ల కోసం అధికారులను (విదేశాంగ మంత్రిత్వశాఖ పరిధిలోని అధికారులు మినహా) ఎంప్యానెల్‌మెంట్‌ను సిఫార్సు చేస్తుంది.
 అడ్మినిస్ట్రేషన్‌పై సెక్రటరీల కమిటీ ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు.
 రాష్ట్రాల ప్రధాన కార్యదర్శుల సదస్సుకు చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు.
 క్యాబినెట్ అపాయింట్‌మెంట్స్ కమిటీకి సెక్రటరీ, అదనపు సెక్రటరీ స్థాయి అధికారుల (విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని అధికారులు మినహా) పోస్టింగ్‌లను సిఫార్సు చేస్తుంది.
 సీనియర్ సెలక్షన్ బోర్డ్ చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు, ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వంలో జాయింట్ సెక్రటరీ స్థాయి అధికారుల పోస్టింగ్‌లను క్యాబినెట్ నియామకాల కమిటీకి సిఫార్సు చేస్తుంది.
 ప్రధానమంత్రికి సీనియర్ సలహాదారుగా వ్యవహరిస్తారు.
 మంత్రి మండలికి సహాయం అందించండి.
 క్యాబినెట్ ఎజెండాను సిద్ధం చేస్తుంది. దాని సమావేశాల నిముషిస్తుంది.
 సంక్షోభాల సమయంలో పరిపాలనకు కొనసాగింపు, స్థిరత్వం మూలకాన్ని అందిస్తుంది.

 క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్‌ పాత్ర 
భారత ప్రభుత్వ వ్యాపార నిబంధనల కేటాయింపు, 1961లో క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్ నిబంధనలకు మొదటి షెడ్యూల్‌లో చోటు సంపాదించింది.ఈ సెక్రటేరియట్‌కు కేటాయించిన సబ్జెక్టులు నిర్వహిస్తుంది.అందులో మొదటిది, క్యాబినెట్, క్యాబినెట్ కమిటీలకు సెక్రటేరియల్ సహాయం. రెండవది, వ్యాపార నియమాల నిర్వహణ.

క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్ ట్రాన్సాక్షన్ ఆఫ్ బిజినెస్ రూల్స్, 1961 అలోకేషన్ ఆఫ్ బిజినెస్ రూల్సు, 1961 ఆఫ్ ఇండియా గవర్నమెంటు,ఈ నియమాలకు కట్టుబడి ఉండేలా చూసుకోవడం ద్వారా ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు/విభాగాలలో వ్యాపారాన్ని సులభతరం చేయడానికి బాధ్యత వహిస్తుంది. సచివాలయం అంతర్ -మంత్రిత్వ సమన్వయాన్ని నిర్ధారించడం,మంత్రిత్వ శాఖలు/విభాగాల మధ్య విభేదాలను తొలగించడం, కార్యదర్శుల స్టాండింగ్ / అడ్ హాక్ కమిటీల సాధనద్వారా ఏకాభిప్రాయాన్ని పెంపొందించడం ద్వారా ప్రభుత్వంలో నిర్ణయం తీసుకోవడంలో సహకరిస్తుంది.ఈ విధానం ద్వారా, కొత్త విధాన కార్యక్రమాలు ప్రచారం చేయబడతాయి.

క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్ భారత రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, మంత్రులకు వారి కార్యకలాపాల నెలవారీ సారాంశం ద్వారా అన్ని శాఖల ప్రధాన కార్యకలాపాల గురించి నిర్థారిస్తూ తెలియజేస్తుంది. దేశంలోని ప్రధాన సంక్షోభ పరిస్థితుల నిర్వహణ, అటువంటి పరిస్థితిలో వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల కార్యకలాపాలను సమన్వయం చేయడం క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్ విధుల్లో ఒకటి.

క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్ మూడు విభాగాలను కలిగి ఉంటుంది.అవి సివిల్, మిలిటరీ, ఇంటెలిజెన్స్. వాటిలో సివిల్ వింగ్ ప్రధాన విభాగంగా పరిగణించబడుతుంది. కేంద్ర మంత్రివర్గానికి సహాయం, సలహాలు, సహాయాన్ని అందిస్తుంది. మిలిటరీ విభాగాన్ని కలిగి ఉండటం ఉద్దేశం ఇంటెలిజెన్స్‌లో మెరుగైన సమన్వయాన్ని కలిగి ఉండటం, క్యాబినెట్, డిఫెన్స్ కమిటీ, నేషనల్ డిఫెన్స్ కౌన్సిల్‌కు కార్యదర్శి సహాయాన్ని అందించడం. మిలిటరీ విభాగానికి మేజర్ జనరల్ ర్యాంక్ ఉన్న అధికారి లేదా భారత సాయుధ దళాలలో సమానమైన అధికారులు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు, అతను క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్‌లో జాయింట్ సెక్రటరీగా నియమించబడ్డాడు. కేంద్ర మంత్రివర్గంలోని జాయింట్ ఇంటెలిజెన్స్ కమిటీకి సంబంధించిన విషయాలను ఇంటెలిజెన్స్ విభాగం వ్యవహరిస్తుంది. రీసెర్చ్ అండ్ అనాలిసిస్ వింగ్ (రా) చీఫ్ కూడా మొదట అధికారికంగా క్యాబినెట్ సెక్రటరీకి నివేదిస్తారు. క్యాబినెట్ సెక్రటేరియట్‌లో సెక్రటరీ (రా)గా నియమించబడ్డారు.

మొదటి అడ్మినిస్ట్రేటివ్ రిఫార్మ్స్ కమిషన్ (1966–70) క్యాబినెట్ సెక్రటరీ సగటు పదవీకాలం రెండు సంవత్సరాల ఎనిమిది నెలలు కాలం ఉండేది. ఇది సరిపోదని భావించింది, మూడు నుంచి నాలుగేళ్ల పదవీకాలానికి సిఫారసు చేసింది. క్యాబినెట్ సెక్రటరీ ప్రధాన మంత్రి, మంత్రివర్గం, ముఖ్యమైన విషయాల కోసం క్యాబినెట్ కమిటీలకు ప్రధాన సిబ్బంది అధికారిగా వ్యవహరించాలని కోరింది.

 ఆల్ ఇండియా సివిల్ సర్వీసెస్ హెడ్ 
సివిల్ సర్వీసెస్ అధిపతిగా, సివిల్ సర్వీసెస్ ఎదుర్కొనే రోజువారీ సవాళ్లను ఎదుర్కోవటానికి నైపుణ్యాలు, సామర్ధ్యంతో అమర్చబడిందని, పౌర సేవకులు న్యాయమైన, మర్యాదపూర్వక వాతావరణంలో పనిచేస్తారని నిర్ధారించడానికి ప్రస్తుత పదవి హోల్డర్ బాధ్యత వహిస్తాడు. క్యాబినెట్ సెక్రటరీ నిస్సందేహంగా భారతదేశ అత్యంత శక్తివంతమైన బ్యూరోక్రాట్, భారత ప్రధానమంత్రికి కుడి చేయిలాంటిది.

 పారితోషికం, వసతి, సౌకర్యాలు 
భారత ప్రభుత్వ క్యాబినెట్ కార్యదర్శి దౌత్య పాస్‌పోర్ట్‌కు అర్హులు. క్యాబినెట్ సెక్రటరీ అధికారక నివాసం 32, పృథ్వీరాజ్ రోడ్, న్యూఢిల్లీ, టైప్-VIII బంగ్లా.

ఈ ర్యాంక్‌లోని జీతం, పారితోషికం 18వ స్థాయి ఆర్మీ స్టాఫ్‌కి సమానం. అయితే ముందుగా క్యాబినెట్ కార్యదర్శి సాయుధ దళాలతో సహా ఇతర ప్రభుత్వ అధికారులందరి కంటే ఎక్కువగా జాబితా చేయబడతారు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ప్రాధాన్యత వారెంట్ ఫంక్షనల్ లేదా ఇంటర్-సీ సీనియారిటీకి సూచన కాదు. ప్రభుత్వ రోజువారీ వ్యాపారానికి ఎటువంటి సంబంధం లేకుండా అధికారిక కార్యక్రమాలలో కూర్చోవడానికి మాత్రమే సూచించబడుతుంది. 
+క్యాబినెట్ సెక్రటరీ నెలవారీ వేతనం 7వ పే కమిషన్ ప్రకారం మూల వేతనం (నెలకు) మ్యాట్రిక్స్ స్థాయిని చెల్లింపు మూలాలు   స్థాయి 18 చెల్లింపు  

 భారత క్యాబినెట్ సెక్రటరీల జాబితా 
1950లో ఎన్.ఆర్. పిళ్లై, ఐసిఎస్ మొదటి క్యాబినెట్ కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యారు.
+1950 నుండి భారత క్యాబినెట్ కార్యదర్శులువ.సం.పేరుకార్యాలయంలో చేరిందికార్యాలయం నుండి నిష్క్రమించిందిపదవీకాలంక్యాడర్ లేదా బ్యాచ్గమనికలు1ఎన్. ఆర్. పిళ్లై 1950 ఫిబ్రవరి 6 1953 మే 132 సంవత్సరాలు, 7 నెలలు, 8 రోజులుICSప్రారంభ హోల్డర్2వై. ఎన్. సుక్తంకర్ 1953 మే 14 1957 జూలై 314 సంవత్సరాలు, 2 నెలలు, 17 రోజులు3ఎం. కె. వెల్లోడి 1957 ఆగస్టు 1 1958 జూన్ 410 నెలలు, 3 రోజులుఇంతకుముందు హైదరాబాద్ రాష్ట్రం ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశారు.4విష్ణు సహాయ్ 1958 జూలై 1 1960 నవంబరు 102 సంవత్సరాలు, 4 నెలలు, 9 రోజులు5బి. ఎన్. ఝా 1960 నవంబరు 10 1961 మార్చి 83 నెలలు, 26 రోజులుఅత్యల్పంగా పనిచేస్తున్న క్యాబినెట్ సెక్రటరీ6విష్ణు సహాయ్ 1961 మార్చి 9 1962 ఏప్రిల్ 151 సంవత్సరం, 1 నెల, 6 రోజులు7ఎస్. ఎస్. ఖేరా 1962 ఏప్రిల్ 15 1964 నవంబరు 182 సంవత్సరాలు, 7 నెలలు, 3 రోజులుక్యాబినెట్ సెక్రటరీగా మొదటి సిక్కు.8ధర్మ వీర 1964 నవంబరు 18 1966 జూన్ 271 సంవత్సరం, 7 నెలలు, 9 రోజులు9డి. ఎస్. జోషి 1966 జూన్ 27 1968 డిసెంబరు 312 సంవత్సరాలు, 6 నెలలు, 4 రోజులు10బి. శివరామన్ 1969 జనవరి 1 1970 నవంబరు 301 సంవత్సరం, 10 నెలలు, 29 రోజులు11టి. స్వామినాథన్ 1970 డిసెంబరు 1 1972 నవంబరు 21 సంవత్సరం, 11 నెలలు, 1 రోజు12బి. డి. పాండే 1972 నవంబరు 2 1977 మార్చి 314 సంవత్సరాలు, 4 నెలలు, 29 రోజులు13ఎన్. కె. ముఖర్జీ 1977 మార్చి 31 1980 మార్చి 313 సంవత్సరాలు14ఎస్. S. గ్రేవాల్ 1980 ఏప్రిల్ 2 1981 ఏప్రిల్ 301 సంవత్సరం, 28 రోజులుPB:194715సి. ఆర్. కృష్ణస్వామి రావు 1981 ఏప్రిల్ 30 1985 ఫిబ్రవరి 83 సంవత్సరాలు, 9 నెలలు, 9 రోజులుAP:194916పి. కె. కౌల్ 1985 ఫిబ్రవరి 8 1986 ఆగస్టు 221 సంవత్సరం, 6 నెలలు, 14 రోజులుUP:195117బి. జి. దేశ్‌ముఖ్ 1986 ఆగస్టు 23 1989 మార్చి 272 సంవత్సరాలు, 7 నెలలు, 4 రోజులుMH:195118టి. ఎన్. శేషన్ 1989 మార్చి 27 1989 డిసెంబరు 238 నెలలు, 26 రోజులుTN:195519వి. సి. పాండే 1989 డిసెంబరు 23 1990 డిసెంబరు 1111 నెలలు, 18 రోజులుRJ:195520నరేష్ చంద్ర 1990 డిసెంబరు 11 1992 జూలై 311 సంవత్సరం, 7 నెలలు, 20 రోజులుRJ:195621ఎస్. రాజగోపాల్ 1992 ఆగస్టు 1 1993 జూలై 3111 నెలలు, 30 రోజులుMH:195722జాఫర్ సైఫుల్లా 1993 జూలై 31 1994 జూలై 311 సంవత్సరంKA:195823సురేంద్ర సింగ్ 1994 ఆగస్టు 1 1996 జూలై 311 సంవత్సరం, 11 నెలలు, 30 రోజులుUP:195924టి. ఎస్. ఆర్. సుబ్రమణియన్ 1996 ఆగస్టు 1 1998 మార్చి 311 సంవత్సరం, 7 నెలలు, 30 రోజులుUP:196125ప్రభాత్ కుమార్ 1998 ఏప్రిల్ 1 2000 అక్టోబరు 312 సంవత్సరాలు, 6 నెలలు, 30 రోజులుUP:196326టి. ఆర్. ప్రసాద్ 2000 నవంబరు 1 2002 అక్టోబరు 311 సంవత్సరం, 11 నెలలు, 30 రోజులుAP:196327కమల్ పాండే 2002 నవంబరు 1 2004 జూన్ 141 సంవత్సరం, 7 నెలలు, 13 రోజులుUK:196528బి. కె. చతుర్వేది 2004 జూన్ 14 2007 జూన్ 132 సంవత్సరాలు, 11 నెలలు, 30 రోజులుUP:196629కె. ఎం. చంద్రశేఖర్ 2007 జూన్ 14 2011 జూన్ 133 సంవత్సరాల 11 నెలల 30 రోజులుKL:197030అజిత్ సేథ్ 2011 జూన్ 14 2015 జూన్ 133 సంవత్సరాల 11 నెలల 30 రోజులుUP:197431పి. కె. సిన్హా 2015 జూన్ 14 2019 ఆగస్టు 304 సంవత్సరాల 2 నెలల 16 రోజులుUP:197732రాజీవ్ గౌబా 2019 ఆగస్టు 30అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తిJH:1982 ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన క్యాబినెట్ సెక్రటరీ
 ఇవి కూడా చూడండి 

 రక్షణ కార్యదర్శి (భారతదేశం)
 విదేశాంగ కార్యదర్శి (భారతదేశం)
 హోం సెక్రటరీ (భారతదేశం)
 ప్రధాన కార్యదర్శి (భారతదేశం)
 భారత ప్రధానమంత్రికి ప్రధాన కార్యదర్శి
 జాతీయ భద్రతా సలహాదారు (భారతదేశం)
 ఆర్థిక కార్యదర్శి (భారతదేశం)

 గమనికలు 

 మూలాలు