శిరోమణి అకాలీదళ్ (అమృతసర్)

శిరోమణి అకాలీ దళ్ (అమృత్‌సర్) సిమ్రంజిత్ సింగ్ మాన్ నేతృత్వంలోని సిక్కు జాతీయవాద రాజకీయ పార్టీ. ఇది శిరోమణి అకాలీ దళ్ చీలిక సమూహం. వారు తమ అధికారిక ఎన్నికల చిహ్నంగా బకెట్‌కు పంజాబీ పదమైన 'బాల్టీ'ని ఉపయోగిస్తారు. శిరోమణి అకాలీ దళ్ (అమృత్‌సర్) 1994 మే 1న స్థాపించబడింది. సిమ్‌రంజిత్ సింగ్ మాన్ కారణానికి సానుభూతిపరులుగా, మద్దతుదారులైన దీప్ సిద్ధూ & సిద్ధూ మూస్ వాలాల మరణాల తర్వాత పార్టీ మద్దతు పుంజుకుంది. రెండు దశాబ్దాల తర్వాత వారి 2022 లోక్‌సభ విజయం సిక్కుమతంలో పునరుజ్జీవనం, పంజాబ్‌లోని ఇతర సాంప్రదాయ రాజకీయ పార్టీల పతనం కారణంగా రాజకీయ శూన్యతగా పరిగణించబడింది. 1989 లోక్‌సభ ఎన్నికలలో శిరోమణి అకాలీదళ్ (అమృత్‌సర్)కి చివరి ప్రధాన విజయం, పంజాబ్ నుండి 13 సీట్లలో 10 స్థానాలను పార్టీ వారి మిత్రపక్షాలు గెలుచుకున్నాయి. 

చరిత్ర & భావజాలం 
వలసరాజ్యాల అనంతర భారతదేశంలోని అకాలీ రాజకీయాలు సిక్కు రాజకీయ సాంస్కృతిక ప్రయోజనాలను పంజాబీ భాషను అభివృద్ధి చేయడం, రక్షించడం చుట్టూ నిర్వహించబడ్డాయి. 1973 నాటికి, అకాలీలు ఆనంద్‌పూర్ సాహిబ్ రిజల్యూషన్‌ను ఆమోదించారు, ఇది భారతదేశం కేంద్రీకృత పాలనా వ్యవస్థలో ప్రాంతీయ స్వయంప్రతిపత్తిని పెంచాలనే కోరికను అలాగే వివిధ సామాజిక రాజకీయ చర్చలను ముందుకు తెచ్చింది.

1975 నుండి 1977 వరకు అప్పటి భారత ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ ఎన్నికలు, పౌర హక్కులను నిలిపివేస్తూ అత్యవసర పరిస్థితిని ఏర్పాటు చేశారు. ఎమర్జెన్సీ ప్రారంభ దశల్లో అకాలీ సిక్కు పార్టీలు అమృత్‌సర్‌లో "కాంగ్రెస్ ఫాసిస్ట్ ధోరణిని" ప్రతిఘటించేందుకు సమావేశమయ్యాయి. అకాలీ దళ్ "ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడే ప్రచారాన్ని" ప్రారంభించింది. అయితే ఈ కాలంలో అసమ్మతివాదులు, ప్రతిపక్షాలను సామూహికంగా నిర్బంధించడంతో సహా విస్తృతంగా మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు జరిగాయి; బలవంతంగా స్టెరిలైజేషన్లు; రాజ్యాంగ సవరణలు; గృహాలను కూల్చివేయడం ప్రజలను స్థానభ్రంశం చేయడం, ప్రెస్‌ను నిలిపివేయడం.

1977 నుండి 1984 వరకు ఎమర్జెన్సీ ముగిసిన తరువాత అకాలీదళ్ పంజాబ్‌లో తిరిగి ఎన్నికై ఇందిరా గాంధీ నేతృత్వంలోని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వానికి ప్రధాన ప్రతిపక్షంగా ఏర్పడింది. ఈ కాలంలో పంజాబీ జాతీయవాదం పెరుగుతుంది. ఆనంద్‌పూర్ సాహిబ్ రిజల్యూషన్‌ను ఆమోదించడం చుట్టూ పార్టీ నిర్వహించడం కొనసాగుతుంది.కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆనంద్‌పూర్ సాహిబ్ తీర్మానాన్ని వేర్పాటువాద పత్రంగా పరిగణిస్తుంది, చివరికి 1984 జూన్ 1న హర్మిందార్ సాహిబ్‌పై దాడి చేసిన ఆపరేషన్ బ్లూ స్టార్‌లో ముగుస్తుంది. ఈ ఆపరేషన్ ఫలితంగా భారీ పౌరుల మరణాలు పంజాబ్‌లో తిరుగుబాటుకు దారి తీస్తుంది. ఖలిస్తాన్ ఏర్పాటు ​ఖలిస్తాన్ ఉద్యమం మధ్య భారత రాష్ట్రంచే క్రూరంగా అణచివేయబడుతుంది, ఇది చట్టవిరుద్ధమైన మరణశిక్షలు, హింసలు & సామూహిక నిర్బంధంతో సహా సామూహిక మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలకు దారి తీస్తుంది.

1994 మే 1న శిరోమణి అకాలీ దళ్ (అమృతసర్) సాంప్రదాయ శిరోమణి అకాలీ దళ్ నుండి విడిపోయింది. రెండు పార్టీల మధ్య భావజాలంలో అతివ్యాప్తి ఉన్నప్పటికీ శిరోమణి అకాలీ దళ్ (అమృత్‌సర్) దాని పూర్వీకుల కంటే మరింత రాడికల్‌గా ఉంది. పంజాబ్ రాష్ట్రానికి స్వయంప్రతిపత్తిని పెంచాలని పార్టీ వాదిస్తూనే ఉంది. అంతేకాకుండా పంజాబ్ రాష్ట్రం కోసం అనేక మత, ఆర్థిక & రాజకీయ లక్ష్యాలను ప్రతిపాదించిన ఆనంద్‌పూర్ సాహిబ్ తీర్మానం కోసం పార్టీ వాదిస్తూనే ఉంది. పార్టీ సట్లెజ్ యమునా లింక్ కాలువను వ్యతిరేకించింది ఈ కాలువ రాష్ట్ర నదీ తీర నీటి హక్కులను ఉల్లంఘిస్తుందని, కొనసాగుతున్న ఎడారీకరణను వేగవంతం చేస్తుందని పేర్కొంది. 1980-90లలో ప్రభుత్వ అధికారులచే చట్టవిరుద్ధమైన హత్యలు, చిత్రహింసలు & సిక్కుల మారణహోమం గురించి కూడా పార్టీ విమర్శించింది. 2022లో సీటు గెలిచిన తర్వాత సిమ్రంజిత్ సింగ్ మాన్ జర్నైల్ సింగ్ భింద్రన్‌వాలేకు క్రెడిట్ ఇచ్చారు.

ఆనందపూర్ సాహిబ్ రిజల్యూషన్ 
ఆనంద్‌పూర్ సాహిబ్ తీర్మానం లక్ష్యం: హిందూమతం నుండి సిక్కు సంప్రదాయం ప్రత్యేకతను పునరుద్ఘాటించడం; రాష్ట్రాలకు మరింత స్వయంప్రతిపత్తి కల్పించేందుకు, కేంద్ర ప్రభుత్వం నుంచి రాష్ట్రాలకు అధికార వికేంద్రీకరణను పెంచడం; పెరిగిన ఉత్పత్తి మరింత సమానమైన సంపద పంపిణీ ద్వారా పేదరికం & ఆకలిని నిర్మూలించడం, ఎలాంటి దోపిడీ లేకుండా న్యాయమైన సామాజిక వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం; కులం, మతం లేదా మరేదైనా ప్రాతిపదికన వివక్షను తొలగించండి; మత్తుపదార్థాల వినియోగాన్ని తగ్గించడం శారీరక శ్రేయస్సును పెంపొందించడానికి పూర్తి సౌకర్యాలను కల్పించడం ద్వారా వ్యాధి & అనారోగ్యాన్ని ఎదుర్కోవడం.

 ఎన్నికల పనితీరు 

 పంజాబ్  
సంవత్సరంశాసన సభసీట్లు గెలుచుకున్నారుసీట్లలో మార్పుఓట్ల శాతంఓటుమూ19971 / 1173.10%319,11120170 / 1170.3%49,26020220 / 1172.48%386,176

 లోక్ సభ 
సంవత్సరంశాసన సభసీట్లు గెలుచుకున్నారుసీట్లలో మార్పుఓట్ల శాతంఓటుమూ19896 / 543కొత్తది0.77%2,318,8721991పంజాబ్‌లో బహిష్కరణ0 / 5430.03%88,08419960 / 5430.10%339,52019980 / 5430.07%248,52919991 / 5430.08%298,84620040 / 5430.10%387,68220090 / 5430.01%43,13720140 / 5430.01%35,51620190 / 5430.01%52,1852024టిబిఎటిబిఎటిబిఎటిబిఎ

 మూలాలు 

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు