భారత గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ

గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ( MOTA) అనేది భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్ తెగల వర్గాలకు, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన గిరిజన కుటుంబాలకు విద్య, స్కాలర్‌షిప్‌లు, గిరిజన వర్గాలలో మరిన్ని ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాలను కల్పించడం, గిరిజన సంస్కృతి & భాషల పరిరక్షణ & ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీని అందించడం ద్వారా వారి సమగ్ర అభివృద్ధికి బాధ్యత వహించే భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖ.

చరిత్ర
సామాజిక న్యాయం & సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ (భారతదేశం) విభజన తర్వాత 1999లో భారతీయ సమాజంలో అత్యంత వెనుకబడిన షెడ్యూల్డ్ తెగల (STలు) సమగ్ర సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధిపై మరింత దృష్టి కేంద్రీకరించిన విధానంతో మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు చేయబడింది. మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటుకు ముందు గిరిజన వ్యవహారాలు వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలచే నిర్వహించబడుతున్నాయి:ORGANISTIONAL CHART, MINISTRY OF TRIBAL AFFAIRS

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత 1985 సెప్టెంబరు వరకు ట్రైబల్ డివిజన్ అని పిలువబడే హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క విభాగంగా.
సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ: 1985 సెప్టెంబరు నుండి 1998 మే వరకు.
1998 మే నుండి 1999 సెప్టెంబరు వరకు సామాజిక న్యాయం & సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ.
మంత్రిత్వ శాఖ విధులు
గిరిజన సంక్షేమం-ప్రణాళిక, విధాన రూపకల్పన, పరిశోధన మరియు శిక్షణ.
ఎస్టీలకు స్కాలర్‌షిప్‌లతో సహా గిరిజన అభివృద్ధి.
ఎస్టీల అభివృద్ధిలో స్వచ్ఛంద ప్రయత్నాలను ప్రోత్సహించడం.
షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు సంబంధించిన విషయాలకు సంబంధించి పరిపాలనా మంత్రిత్వ శాఖ.
గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ మొత్తం విధానం, ప్రణాళిక & షెడ్యూల్డ్ తెగల అభివృద్ధి కార్యక్రమాల సమన్వయం కోసం నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.

సంస్థలు
మంత్రిత్వ శాఖ దాని పరిపాలనా నియంత్రణలో ఒక కమిషన్, ఒక ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ మరియు ఒక సహకార సంఘం కలిగి ఉంది, అవి:

షెడ్యూల్డ్ తెగల జాతీయ కమిషన్ (NCST)
నేషనల్ షెడ్యూల్డ్ ట్రైబ్స్ ఫైనాన్స్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (NSTFDC)
ట్రైబల్ కో-ఆపరేటివ్ మార్కెటింగ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (TRIFED)

 కేబినెట్ మంత్రులు 
గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రి గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు అధిపతి మరియు భారత ప్రభుత్వ క్యాబినెట్ మంత్రులలో ఒకరు . 
నం.ఫోటోమంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గంపదవీకాలంపార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండివరకుకాలం1link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jual_Oram_PIB_(cropped).jpg|85x85pxజువల్ ఓరం
(జననం 1961) సుందర్‌ఘర్
ఎంపీ 1999 అక్టోబరు 13 2004 మే 224 సంవత్సరాలు, 222 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి IIIఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి2link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P._R._Kyndiah_(cropped).jpg|97x97pxపాటీ రిప్పల్ కిండియా
(1928–2015) షిల్లాంగ్
ఎంపీ 2004 మే 23 2009 మే 224 సంవత్సరాలు, 364 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్మన్మోహన్ ఐమన్మోహన్ సింగ్3link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kantilal_Bhuria_cropped.jpg|97x97pxకాంతిలాల్ భూరియా
(జననం 1950) రత్లాం
ఎంపీ 2009 మే 29 2011 జూలై 122 సంవత్సరాలు, 44 రోజులుమన్మోహన్ II4link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Minister_of_Tribal_Affairs_and_Panchayati_Raj_V._Kishore_Chandra_Deo_(cropped).jpg|85x85px*******
(జననం 1947) అరకు
ఎంపీ 2011 జూలై 12 2014 మే 262 సంవత్సరాలు, 318 రోజులు (1)link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jual_Oram_PIB_(cropped).jpg|85x85pxజువల్ ఓరం+
(జననం 1961) సుందర్‌ఘర్
ఎంపీ 2014 మే 27 2019 మే 305 సంవత్సరాలు, 3 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీమోదీ ఐనరేంద్ర మోదీ5link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arjun_Munda_-_Ranchi_2011-11-29_9195.JPG|105x105pxఅర్జున్ ముండా
(జననం 1968) ఖుంతీ
ఎంపీ 2019 మే 31 2024 జూన్ 95 సంవత్సరాలు, 9 రోజులుమోడీ II (1)link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jual_Oram_PIB_(cropped).jpg|85x85pxజువల్ ఓరం
(జననం 1961) సుందర్‌ఘర్
ఎంపీ 2024 జూన్ 10మోడీ III

 సహాయ మంత్రులు 
నం.ఫోటోమంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గంపదవీకాలంపార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండివరకుకాలం1link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Faggan_Singh_Kulaste_addressing_function_at_7th_Indian_Organ_Donation_Day_(cropped).jpg|88x88pxఫగ్గన్ సింగ్ కులస్తే
(జననం 1959) మండల
ఎంపీ 1999 నవంబరు 22 2004 మే 224 సంవత్సరాలు, 182 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి IIIఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి2link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rameshwar_Oraon_delivering_speech_at_NSCT_(cropped).jpg|84x84pxరామేశ్వర్ ఓరాన్
(జననం 1947) లోహర్దగా
ఎంపీ 2008 ఏప్రిల్ 6 2009 మే 221 సంవత్సరం, 46 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్మన్మోహన్ ఐమన్మోహన్ సింగ్3link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tusharbhai_Chaudhary_taking_office_in_2009_(cropped).jpg|87x87pxతుషార్ అమర్‌సిన్హ్ చౌదరి
(జననం 1965) బార్దోలీ
ఎంపీ 2009 మే 28 2011 జనవరి 191 సంవత్సరం, 236 రోజులుమన్మోహన్ II4link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ranee_Narah_addressing_media_in_Guwahati.jpg|81x81pxరాణీ నారా
(జననం 1965) లఖింపూర్
ఎంపీ 2012 అక్టోబరు 28 2014 మే 261 సంవత్సరం, 210 రోజులు5link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mansukhbhai_Vasava_delivering_speech_in_2014_(cropped).jpg|93x93pxమన్సుఖ్ భాయ్ వాసవ
(జననం 1957) భరూచ్
ఎంపీ 2014 మే 26 2016 జూలై 52 సంవత్సరాలు, 40 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీమోదీ ఐనరేంద్ర మోదీ6link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jasvantsinh_Bhabhor_cropped.jpg|94x94pxజస్వంత్‌సిన్హ్ సుమన్‌భాయ్ భాభోర్
(జననం 1966) దహోద్‌కు
ఎంపీ 2016 జూలై 5 2019 మే 302 సంవత్సరాలు, 329 రోజులు7link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sudarshan_Bhagat_giving_awards_(cropped).jpg|96x96pxసుదర్శన్ భగత్
(జననం 1969) లోహర్దగా
ఎంపీ 2017 సెప్టెంబరు 3 2019 మే 301 సంవత్సరం, 269 రోజులు8link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Renuka_Singh_Saruta_PIB_(cropped).jpg|94x94pxరేణుకా సింగ్ సరుత
(జననం 1964) సర్గుజా
ఎంపీ 2019 మే 31 2023 డిసెంబరు 74 సంవత్సరాలు, 190 రోజులుమోడీ II9link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shri_Bishweswar_Tudu.png|84x84pxబిశ్వేశ్వర్ తుడు
(జననం 1965) మయూర్‌భంజ్
ఎంపీ 2021 జూలై 7 2024 జూన్ 92 సంవత్సరాలు, 338 రోజులు10link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bharati_Pawar_with_PM_Modi_(cropped).jpg|88x88pxభారతి పవార్
(జననం 1978) దిండోరి
ఎంపీ 2023 డిసెంబరు 7 2024 జూన్ 9185 రోజులు11దుర్గా దాస్ ఉకే
(జననం 1963) బెతుల్
ఎంపీ 2024 జూన్ 10మోడీ III

 మూలాలు 

వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు