లూనార్ పోలార్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ మిషన్

లూనార్ పోలార్ ఎక్స్ప్లోరేషన్ మిషన్ (LUPEX) లేదా చంద్రయాన్-4 అనేది భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో), జపాన్ ఏరోస్పేస్ ఎక్స్ప్లోరేషన్ ఏజెన్సీ (JAXA) లు సంయుక్తంగా చేపడుతున్న ప్రణాళికాబద్ధమైన చంద్ర యాత్ర.  2026 లో గాని, ఆ తరువాత గానీ ప్రయోగించే ఈ యాత్రలో చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతాన్ని అన్వేషించడానికి మానవరహిత చంద్ర ల్యాండరు, రోవరులను పంపుతారు. జాక్సా, తాను అభివృద్ధి చేస్తున్న హెచ్3 ప్రయోగ వాహనాన్ని, రోవరునూ అందించే అవకాశం ఉంది. ఇస్రో ల్యాండరు తయారు చేస్తుంది.

 చరిత్ర 
2017 డిసెంబరులో ఇస్రో ప్రీ-ఫేజ్ A, ఫేజ్ A అధ్యయనం కోసం ఒక ఇంప్లిమెంటేషన్ అరేంజ్‌మెంట్ (IA) పై సంతకం చేసింది. నీటి కోసం చంద్రుని ధ్రువ ప్రాంతాలను అన్వేషించడానికి జపాన్ ఏరోస్పేస్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ ఏజెన్సీ (జాక్సా)  తో కలిసి 2018 మార్చిలో సాధ్యాసాధ్యాల నివేదికను పూర్తి చేసింది. 2025 తరువాత ప్రయోగించే ఉమ్మడి చంద్ర ధ్రువ అన్వేషణ మిషన్ (లుపెక్స్)తో దీన్ని చేపడతారు.

ఇస్రో, జాక్సా లు 2018 డిసెంబరులో జాయింట్ మిషన్ డెఫినిషన్ రివ్యూ (JMDR) నిర్వహించాయి. 2019 చివరి నాటికి, జాక్సా దాని అంతర్గత ప్రాజెక్టు సంసిద్ధత సమీక్షను ముగించింది.

2019 సెప్టెంబరులో ల్యాండింగ్ ప్రయత్నంలో చంద్రయాన్-2 లోని ల్యాండరు చంద్రునిపై కూలిపోయినందున, భారతదేశం లుపెక్స్ కోసం అవసరమైన ల్యాండింగ్ సామర్థ్యాలను ప్రదర్శించడానికి మరో ప్రయత్నంగా చంద్రయాన్-3 అనే కొత్త చంద్రయాత్ర జరపడంపై అధ్యయనం చేయడం ప్రారంభించింది.

2019 సెప్టెంబరు 24 న జాక్సా, NASA సంయుక్త ప్రకటనలో NASA భాగస్వామ్య అవకాశాల గురించి కూడా చర్చించాయి.

జాక్సా తన దేశీయ సిస్టమ్ రిక్వైర్‌మెంట్ రివ్యూ (SRR) ని 2021 ప్రారంభంలో పూర్తి చేసింది. 2023 ఏప్రిల్‌లో ల్యాండింగ్ స్థల విశ్లేషణ, చంద్రునిపై ల్యాండర్, రోవర్ల స్థానాన్ని అంచనా వేసే పద్ధతులు, కమాండ్, టెలిమెట్రీల కోసం భూస్థిత యాంటెన్నాలపై సమాచారాన్ని పంచుకోవడానికి లుపెక్స్ వర్కింగ్ గ్రూప్ 1, భారతదేశానికి వచ్చింది.

 అవలోకనం 
చంద్రుని ధ్రువ ప్రాంతాలలో వాహన రవాణా, అక్కడ సుస్థిరమైన అన్వేషణ కోసం, రాత్రిపూట మనుగడకు అవసరమైన కొత్త అన్వేషణ సాంకేతికతలను ఈ లూనార్ పోలార్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ మిషన్ ప్రదర్శిస్తుంది. ఖచ్చితమైన ల్యాండింగ్ కోసం ఇది జాక్సా వారి స్మార్ట్ ల్యాండర్ ఫర్ ఇన్వెస్టిగేటింగ్ మూన్ (SLIM) మిషన్ నుండి తీసుకున్న ఫీచర్ మ్యాచింగ్ అల్గారిథమ్‌ను, నావిగేషనల్ పరికరాలనూ ఉపయోగించుకుంటుంది. ల్యాండర్ పేలోడ్ సామర్థ్యం కనీస స్థాయిలో  ఉంటుంది. రోవరులో ఉపరితలం నుండి 1.5 మీటర్ల లోతులో నమూనాలను సేకరించడానికి అవసరమైన డ్రిల్‌తో సహా జాక్సా, ఇస్రో లు అందించే బహుళ పరికరాలను తీసుకువెళుతుంది. నీటి కోసం పరిశోధన, విశ్లేషణ ఈ మిషన్ లక్ష్యాలుగా ఉండవచ్చు.

యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ వారి  PROSPECT మిషన్ లోని ఎక్సోస్పిరిక్ మాస్ స్పెక్ట్రోమీటర్ L-బ్యాండ్ (EMS-L) వాస్తవానికి రష్యా వారి లూనా 27 లో పేలోడ్‌గా పంపించాలని ప్రణాళిక చేసారు. అయితే ఆ EMS-L ఇప్పుడు లుపెక్స్ మీద వెళ్తుంది. 2022 లో ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా చేసిన దాడి వలన, రష్యాపై విధించిన ఆంక్షల కారణంగా అంతర్జాతీయ సహకారం కొనసాగుతుందో లేదో అనే సందేహం కలిగింది.  ఇతర స్పేస్ ఏజెన్సీల నుండి పేలోడ్ ప్రతిపాదనలు కోరవచ్చు.

 పేలోడ్లు 
ఇస్రో, ESA ల సాధనాలతో పాటు కొన్ని ఎంపిక చేసిన జపనీస్ సాధనాలు, జాక్సా ద్వారా ఆహ్వానించబడిన అంతర్జాతీయ సహకారుల సాధనాలు ఇవి.  

 గ్రౌండ్ పెనెట్రేటింగ్ రాడార్ (GPR): రోవర్ ప్రయాణంలో 1.5 మీటర్ల వరకు భూగర్భ రాడార్ పరిశీలన. (ఇస్రో)
 న్యూట్రాన్ స్పెక్ట్రోమీటర్ (NS): రోవర్ ట్రావర్స్ సమయంలో ఒక మీటర్ వరకు భూగర్భ న్యూట్రాన్ (హైడ్రోజన్) పరిశీలన. (నాసా)
 అడ్వాన్స్‌డ్ లూనార్ ఇమేజింగ్ స్పెక్ట్రోమీటర్ (ALIS): </br>  /OH ఉపరితలం, డ్రిల్లింగ్ రెగోలిత్ పరిశీలన.
 లుపెక్స్ (EMS-L) కోసం ఎక్సోస్పిరిక్ మాస్ స్పెక్ట్రోమీటర్: ఉపరితల వాయుపీడనం, రసాయన జాతుల కొలత. (ESA)
 రిసోర్స్ ఇన్వెస్టిగేషన్ వాటర్ ఎనలైజర్ (REIWA): ఇది నాలుగు పరికరాలుండే ప్యాకేజీ.
 లూనార్ థర్మోగ్రావిమెట్రిక్ ఎనలైజర్ (LTGA): డ్రిల్లింగు చేసి  తీసిన నమూనాలలో నీటి జాడ తెలుసుకునేందుకు చేసే థర్మోగ్రావిమెట్రిక్ విశ్లేషణలు.
 ట్రిపుల్-రిఫ్లెక్షన్ రిఫ్లెక్ట్రాన్ (ట్రిటాన్): మాస్ స్పెక్ట్రోమెట్రీ ఆధారంగా డ్రిల్లింగు చేసి తీసిన నమూనాలలో రసాయన జాతుల గుర్తింపు.
 ఆప్టికల్ రెసొనెన్స్ (ADORE) ఉపయోగించి ఆక్వాటిక్ డిటెక్టర్: క్యావిటీ రింగ్-డౌన్ స్పెక్ట్రోమెట్రీ ఆధారంగా డ్రిల్ చేసిన నమూనాలలో నీటి కంటెంట్ కొలత.
 ఇస్రో నమూనా విశ్లేషణ ప్యాకేజీ: డ్రిల్ చేసి తీసిన నమూనాల్లో ఖనిజాల, మూలకాల కొలత. (ఇస్రో)
 పర్మిటివిటీ అండ్ థర్మో-ఫిజికల్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ఫర్ మూన్స్ ఆక్వాటిక్ స్కౌట్ (ప్రతిమ):  లూనార్ రెగోలిత్‌తో కలిపిన నీటి-మంచును ఇన్-సిటు డిటెక్షన్, క్వాంటిఫికేషన్ కోసం
 ఆల్ఫా పార్టికల్ స్పెక్ట్రోమీటర్ (APS) 
 తక్కువ శక్తి గామా రే స్పెక్ట్రోమీటర్ (LEGRS):  కాడ్మియం జింక్ టెల్యురైడ్ (CZT) డిటెక్టర్‌లతో చంద్రునిపై అస్థిర రవాణాను అధ్యయనం చేయడానికి తక్కువ శక్తి (46.5 కెవి) గామా కిరణ రేఖను కొలవడానికి.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 చంద్రయాన్-1
 చంద్రయాన్-2

 మూలాలు