గుజరాత్ రాజకీయాలు

భారతదేశంలోని గుజరాత్ రాష్ట్రం పూర్వపు బొంబాయి రాష్ట్రంలోని 17 ఉత్తర జిల్లాల నుండి ఏర్పాటుచేయబడింది. ప్రత్యేక రాష్ట్రమైన గుజరాత్ ఏర్పాటులో మహాగుజరాత్ ఉద్యమం కీలకపాత్ర పోషించింది. గుజరాత్‌లో రాజకీయాలు ఎక్కువగా భారతీయ జనతా పార్టీచే ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి, 1990ల నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ప్రధాన ప్రతిపక్షంగా ఉంది. రాష్ట్రాన్ని 1998 నుండి బిజెపి పరిపాలిస్తోంది. ఆ పార్టీకి బలమైన కోటగా పరిగణించబడుతోంది. 2022 గుజరాత్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ మూడవ పార్టీగా అవతరించింది.

 నేపథ్యం 
గుజరాత్ 182 మంది సభ్యులతో కూడిన శాసనసభచే పాలించబడుతుంది. శాసనసభ సభ్యులు 182 నియోజకవర్గాలలో ఒకదాని నుండి వయోజన ఓటు హక్కు ఆధారంగా ఎన్నుకోబడతారు. అందులో 13 షెడ్యూల్డ్ కులాలకు, 26 షెడ్యూల్డ్ తెగలకు రిజర్వు చేయబడ్డాయి. శాసన సభ సభ్యుని పదవీ కాలం ఐదేళ్లు. శాసనసభ సమావేశాలకు అధ్యక్షత వహించే స్పీకర్‌ను శాసనసభ ఎన్నుకుంటుంది. అసెంబ్లీ, ప్రతి సాధారణ ఎన్నికల తర్వాత, ప్రతి సంవత్సరం శాసనసభ మొదటి సెషన్ ప్రారంభమైన తర్వాత సభను ఉద్దేశించి ప్రసంగించడానికి ఒక గవర్నర్‌ను భారత రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. శాసనసభలో మెజారిటీ పార్టీ లేదా సంకీర్ణ నాయకుడు (ముఖ్యమంత్రి) లేదా అతని లేదా ఆమె రూపకర్త శాసనసభ నాయకుడిగా వ్యవహరిస్తారు. రాష్ట్ర పరిపాలన ముఖ్యమంత్రి నేతృత్వంలో సాగుతుంది.

 చరిత్ర 
1947లో స్వాతంత్య్రానంతరం, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ బొంబాయి రాష్ట్రాన్ని (ప్రస్తుత గుజరాత్, మహారాష్ట్రలను కలిగి ఉంది) పాలించింది. 1960 లో రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత గుజరాత్‌లో కాంగ్రెస్ పాలన కొనసాగింది. 1967 లో ప్రతిపక్ష కాంగ్రెస్ (ఓ) ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడంతో ప్రభుత్వాన్ని కోల్పోయింది. అయితే 1972 లో జరిగిన ఎన్నికలలో బలమైన మెజారిటీతో గెలుపొందింది. 1975లో జరిగిన రాష్ట్ర ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ ఓటమితో నవనిర్మాణ ఆందోళనలో భాగంగా కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని 1974లో ఇందిరా గాంధీ రద్దు చేశారు. 1980, 1985లలో కాంగ్రెస్ సంపూర్ణ మెజారిటీతో మళ్లీ అధికారంలోకి వచ్చింది. అయితే 1990 ఎన్నికలలో బిజెపి, జనతాదళ్ కేవలం 33 సీట్లు గెలుచుకోవడం ద్వారా కాంగ్రెస్‌ను ఓడించింది, 1989 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో ఓటమితో కాంగ్రెస్‌పై దేశవ్యాప్తంగా కోపం వచ్చింది. బిజెపి బయటి మద్దతుతో చిమన్‌భాయ్ పటేల్ నేతృత్వంలో జనతాదళ్ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. అయినప్పటికీ, ప్రభుత్వ పతనానికి దారితీసిన వారి మద్దతును బిజెపి ముగించింది. పటేల్, అతని విధేయులైన కొంతమంది ఎమ్మెల్యేలతో కలిసి కాంగ్రెస్‌కు ఫిరాయించారు, దానితో కలిసి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు, అతని మరణం వరకు, ఛబిల్దాస్ మెహతాతో అధికారం చేపట్టారు. 1995 ఎన్నికల ఫలితంగా జనతాదళ్ వాష్ అవుట్, కాంగ్రెస్ 45తో పోలిస్తే 121 సీట్లు గెలుచుకున్న బీజేపీకి బలమైన మెజారిటీ వచ్చింది. అయితే, బిజెపిలో అంతర్గత తిరుగుబాటు కారణంగా ప్రభుత్వం పడిపోయింది. రాష్ట్రీయ జనతా పార్టీ, కాంగ్రెస్ మధ్య సంకీర్ణ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. గుజరాత్‌లో కాంగ్రెస్ లేదా దాని మిత్రపక్షాలు ప్రభుత్వంలో ఉండటం ఇదే చివరిసారి. ఆ తర్వాత జరిగిన అన్ని ఎన్నికలలో బీజేపీ తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చింది, ప్రతిసారీ కాంగ్రెస్ చేతిలో కొన్ని సీట్లు ఓడిపోయింది. నరేంద్ర మోదీ 2001లో రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. 2017 ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ పెద్దగా ప్రభావం చూపలేకపోయింది, 2017 ఎన్నికలలో అది, దాని మిత్రపక్షాలు 80 సీట్లు గెలుచుకున్నాయి, అందులో కాంగ్రెస్ 77 గెలుచుకుంది, ఫలితంగా 16 సీట్లు కోల్పోయింది.

2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో, భారతీయ జనతా పార్టీ నరేంద్ర మోడీని ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థిగా ప్రతిపాదించింది. కేంద్రంలో తొలిసారిగా బీజేపీ స్పష్టమైన మెజారిటీ సాధించి నరేంద్ర మోదీ ప్రధాని అయ్యారు. అందుకే ఆయన రాజీనామా చేసి ఆనందీబెన్ పటేల్‌కు అధికారాన్ని అప్పగించారు. ఆమె గుజరాత్ తొలి మహిళా ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. విజయ్ రూపానీ 2016 ఆగస్టులో ఆమె స్థానంలో నిలిచారు.

2021 సెప్టెంబరు 11న, విజయ్ రూపానీ గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు. 2021 సెప్టెంబరు 12న గాంధీనగర్‌లో జరిగిన పార్టీ శాసనసభాపక్ష సమావేశంలో భూపేంద్ర పటేల్ బిజెపి శాసనసభా పక్ష నేతగా, గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఎన్నికైన వ్యక్తిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు. అతను 2021 సెప్టెంబరు 13న గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా గవర్నర్ ఆచార్య దేవవ్రత్ చేత ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు. అతని మంత్రివర్గంలోని మిగిలిన వారు 2021 సెప్టెంబరు 16న ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. కేబినెట్‌లో 10 మంది క్యాబినెట్ మంత్రులు, 14 మంది రాష్ట్ర మంత్రులు, స్వతంత్ర బాధ్యత కలిగిన ఐదుగురు రాష్ట్ర మంత్రులు ఉన్నారు.

2022 గుజరాత్ శాసనసభ ఎన్నికలలో, భారతీయ జనతా పార్టీ 156 సీట్ల సూపర్ మెజారిటీని గెలుచుకుంది, గుజరాత్ చరిత్రలో ఏ పార్టీ కూడా గెలుపొందలేదు. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 3 దశాబ్దాలుగా రాష్ట్రంలో కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోయింది. ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ ఐదు స్థానాలను గెలుచుకుంది.

 ఇతర పార్టీలు 

 న్యూ సోషలిస్ట్ ఉద్యమం

 మూలాలు 

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయాలు
వర్గం:గుజరాత్