బ్రిటిషు భారతదేశంలో సంస్థానాల జాబితా (ప్రాంతం వారీగా)

1947లో దేశ విభజన తర్వాత పరిస్థితులు వేగంగా మారాయి. 1949 చివరి నాటికి, సంస్థానాలన్నీ కొత్తగా స్వతంత్రం పొందిన భారతదేశం, పాకిస్తాన్‌లలో ఏదో ఒకదానిలో చేరాలని నిర్ణయించుకున్నాయి. అలా నిర్ణయించుకోని వాటిని రెండు దేశాలు బలవంతాన విలీనం చేసుకున్నాయి.

 అవలోకనం 
సూత్రప్రాయంగా, సంస్థానాలకు అంతర్గత స్వయంప్రతిపత్తి ఉంది. అయితే ఒప్పందం ద్వారా బ్రిటిష్ రాజ్యానికి వాటిపై ఆధిపత్యం ఉంది. సంస్థానాల విదేశీ వ్యవహారాలు బ్రిటిషు సామ్రాజ్యం అధీనంలో ఉంటాయి. మహారాజా, రాజా, నిజాం, రాజే, రాయ్, దేశ్‌ముఖ్, నవాబ్, మీర్జా, బేగ్, ఛత్రపతి, ఖాన్, ఠాకూర్ సాహబ్, దర్బార్ సాహెబ్ లేదా ప్రత్యేకంగా జామ్ (జడేజా/సమ్మ) వంటి వివిధ బిరుదులతో సంస్థానాధీశులు వీటిని పాలిస్తున్నప్పటికీ, వాటిపై బ్రిటిష్ వారికి గణనీయమైన ప్రభావం ఉండేది.

1947లో బ్రిటిషు వారు నిష్క్రమించే సమయానికి, అతిపెద్ద సంస్థానాలలో నాలుగింటిలో మాత్రమే ప్రత్యేకించిన బ్రిటిష్ రెసిడెంటు ఉండేవాడు. రెసిడెంటు అనేది సంస్థానాల రాజధానులలో ఉన్న బ్రిటిషు సలహాదారుకు ఉన్న దౌత్యపరమైన బిరుదు. మిగిలిన సంస్థానాలలో చాలా వరకు, సెంట్రల్ ఇండియా ఏజెన్సీ, డెక్కన్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ, రాజ్‌పుతానా ఏజెన్సీ వంటి ఏజెన్సీలలో భాగంగా ఉండేవి.

1920 నుండి, సంస్థానాలకు ఛాంబరు ఆఫ్ ప్రిన్సెస్‌లో ప్రాతినిధ్యం ఉండేది. ఇది న్యూఢిల్లీలో సమావేశాలను నిర్వహించేది.

అత్యంత ముఖ్యమైన సంస్థానాలను సెల్యూట్ స్టేట్‌లు అనేవారు. ఆయా సంస్థానాల స్థాయిని బట్టి అక్కడి పాలకులకు ఒక నిర్ణీత సంఖ్యలో గన్‌ల సెల్యూట్‌కు అర్హత ఉండేది.

భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం 1947 ద్వారా, బ్రిటిషు వారు సంస్థానాలపై తమ ఆధిపత్యాన్ని వదులుకున్నారు. భారతదేశం, పాకిస్తాన్‌లలో ఏదో ఒకదానిలో చేరాలా లేదా వాటి వెలుపల ఉండాలా అనేదానిని ఎంచుకునే స్వేచ్ఛను సంస్థానాధీశులకే విడిచిపెట్టారు. కొద్దికాలం పాటు, ఈ రెండింటి నుండి విడిగా ఉంటూ సంస్థానాల సమాఖ్యను ఏర్పరచే అవకాశాలను కొంతమంది పాలకులు అన్వేషించారు, కానీ అది ఫలించలేదు. 1947-1948 లో జూనాగఢ్, 1948 అక్టోబరు 12 న బిలాస్‌పూర్, 1949 మే 1 న భోపాల్ వంటి చాలా సంస్థానాలు భారతదేశం లోనో, పాకిస్తాన్‌ లోనో చేరాలని నిర్ణయించుకున్నాయి. ట్రావెన్‌కోర్ స్వతంత్ర దేశంగా ఉండాలని ఎంచుకుంది.

స్వతంత్రంగా ఉండాలని ఎంచుకున్న వాటిలో హైదరాబాద్ రాజ్యం అతిపెద్దది. 1948 సెప్టెంబరులో ఆపరేషన్ పోలోలో, భారతదేశం దాన్ని విలీనం చేసుకుంది.

హిందూ పాలకుడి పాలనలో ముస్లిం మెజారిటీ ఉన్న జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో, అక్కడి మహారాజా స్వతంత్రంగా ఉండాలని ఆశించాడు. అయితే పాకిస్తాన్ జమ్మూ, కాశ్మీర్‌పై దాడి చేయడంతో, 1947 అక్టోబరు 27 న అతను జమ్మూ కాశ్మీరును భారతదేశంలో విలీనం చేసాడు. అది 1947 నాటి భారత-పాకిస్తాన్ యుద్ధానికి దారితీసింది.

కాలత్ సంస్థానం, 1948 మార్చి 31 న పాకిస్తాన్‌లో విలీనమైంది. అక్కడి ఖాన్ సోదరుడు ఈ నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసినప్పటికీ అది ఫలించలేదు. 

 1947 ఆగస్టు 15  న విభజన సమయంలో సంస్థానాలు 

మ్యాప్ రాజ్యం పేరు బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది చివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడుborder|180x180pxఎడమ|frameless|25x25px హైదరాబాద్ ప్రత్యేక రెసిడెన్సీతెలంగాణ, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్border|180x180px25x25pxజమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రత్యేక రెసిడెన్సీజమ్మూ, కాశ్మీర్, లడఖ్
పాక్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్ లోని గిల్గిత్-బల్టిస్తాన్;

అక్సాయ్ చిన్, ట్రాన్స్-కారకోరం ట్రాక్ట్ హరి సింగ్border|180x180pxborder|25x25pxమైసూర్ ప్రత్యేక రెసిడెన్సీకర్ణాటక శ్రీ జయచామరాజేంద్ర వడియార్border|180x180pxట్రావెన్‌కోర్ ప్రత్యేక రెసిడెన్సీ (మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కింద ప్రత్యేక రెసిడెన్సీ హోదా) కేరళ, తమిళనాడులో 5 తాలూకాలు (కన్యాకుమారి జిల్లా ). శ్రీ చితిర తిరునాళ్ బలరామ వర్మ

 బలూచిస్తాన్ ఏజెన్సీ 
బలూచిస్తాన్ ఏజెన్సీ లోని సంస్థానాలు.

మ్యాప్ రాజ్యం పేరు బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది చివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడుborder|180x180px25x25px కాలత్ సంస్థానంబలూచిస్తాన్, పాకిస్తాన్ బెగ్లర్ బేగీ మీర్ అఘా సులేమాన్ జాన్, కాలాత్ ఖాన్border|180x180px ఖరన్ సంస్థానం హబీబుల్లా ఖాన్border|180x180pxborder|25x25pxలాస్ బేలా సంస్థానం మీర్ ముహమ్మద్ యూసుఫ్ ఖాన్, ది అమీర్, జామ్ ఆఫ్ లాస్ బేలాborder|180x180px మక్రాన్ సంస్థానం బాయి ఖాన్ బలోచ్ గిక్చి

 డెక్కన్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ, కొల్హాపూర్ రెసిడెన్సీ (మరాఠా) 
డెక్కన్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ, కొల్హాపూర్ రెసిడెన్సీ ( మరాఠా ) యొక్క సంస్థానంస్.

రాష్ట్ర పేరుబ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉందిచివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడు25x25px అకల్కోట్సంస్థానంమహారాష్ట్రశ్రీమంత్ మాలోజీరాజే భోంస్లే25x25px ఔంధ్సంస్థానంమహారాష్ట్రమెహెర్బన్ శ్రీమంత భవనరావు శ్రీనివాసరావు పంత్ ప్రతినిధిborder|25x25px భోర్సంస్థానంమహారాష్ట్రరాజా శ్రీమంత్ సర్ రఘునాథరావు శంకర్రావ్ పండిట్ పంత్ సచీవ్, భోర్ రాజుborder|25x25px జమ్ఖండిసంస్థానంకర్ణాటకరాజా సాహెబ్ శ్రీమంత రాజా ప్రణయ్ రావు పరశురామ్ రావు పట్వర్ధన్25x25px జంజీరాసంస్థానంమహారాష్ట్రనవాబ్ సిది ముహమ్మద్ ఖాన్ II సిది అహ్మద్ ఖాన్, జంజీరా నవాబ్border|25x25px జత్సంస్థానంమహారాష్ట్రలెఫ్టినెంట్ శ్రీమంత్ రాజా విజయసింహరావ్ రామ్రావ్ బాబాసాహెబ్ డాఫ్లేborder|25x25px కొల్హాపూర్సంస్థానంమహారాష్ట్రరాజాధిరాజ్ ఛత్రపతి రెండవ షాహు భోంస్లేborder|25x25px ఇచల్కరంజిసంస్థానంమహారాష్ట్రశ్రీమంత గోవిందరావు (అబాసాహెబ్ ఘోర్పాడే) 25x25px కురుంద్వాడ్ సీనియర్సంస్థానంమహారాష్ట్రరాజా శ్రీమంత భాల్చంద్రావు చింతామనరావు పట్వర్ధన్, కురుంద్వాడ్ రాజు సీనియర్.25x25px కురుంద్వాడ్ జూనియర్సంస్థానంమహారాష్ట్రరాజా శ్రీమంత హరిహరరావు రఘునాథరావు [బాపుసాహెబ్] పట్వర్ధన్, కురుంద్వాడ్ రాజు జూనియర్.border|25x25px మిరాజ్ జూనియర్సంస్థానంమహారాష్ట్రరాజా మెహెర్బన్ శ్రీమంత్ సర్ మాధవరావు హరిహర్రావ్ పట్వర్ధన్border|25x25px మిరాజ్ సీనియర్సంస్థానంమహారాష్ట్రనారాయణ్ రావు జత్యా సాహిబ్ పట్వర్ధన్border|25x25px ముధోల్సంస్థానంకర్ణాటకశ్రీమంత రాజా భైరవసింహరావు మాలోజీరావు ఘోర్పడే II25x25px ఫల్టాన్సంస్థానంమహారాష్ట్రశ్రీమంత్ రామరాజే ప్రతాసిన్హా నాయక్-నింబాళ్కర్,border|20x20px సాంగ్లీసంస్థానంమహారాష్ట్రకెప్టెన్ శ్రీమంత రాజా సాహెబ్ సర్ చింతామనరావు II ధుండిరాజ్రావ్ అప్పాసాహెబ్ పట్వర్ధన్సవణూరుసంస్థానంకర్ణాటకసావనూర్ నవాబు, రెండవ అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్సావంత్వాడిసంస్థానంమహారాష్ట్రరాజా ఖేమ్ సావంత్-భోంస్లే బహదూర్

 గ్వాలియర్ రెసిడెన్సీ (మరాఠా) 
గ్వాలియర్ రెసిడెన్సీ లోని సంస్థానాలు

రాజ్యం పేరు బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది చివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడు25x25pxగ్వాలియర్ సంస్థానం మధ్యప్రదేశ్ శ్రీమంత్ జ్యోతిర్దిత్య సింధియాగర్హ సంస్థానం మధ్యప్రదేశ్ఖనియాధన సంస్థానం మధ్యప్రదేశ్రాంగడి సంస్థానం ఉత్తర ప్రదేశ్ దివాన్ మహాదేవ్ మిశ్రా రాజ్‌గఢ్ సంస్థానం సంస్థానం మధ్యప్రదేశ్ మహారాణి శుశీలా సింహా రుద్రాణి25x25pxరాంపూర్ సంస్థానం ఉత్తర ప్రదేశ్ రాంపూర్‌కు చెందిన రజా అలీఖాన్

 మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ 
మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ లోని సంస్థానాలు.

రాజ్యం పేరు బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది చివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడు25x25pxబనగానపల్లె సంస్థానం ఆంధ్రప్రదేశ్ నవాబ్ సయ్యద్ ఫజల్-ఇ-'అలీ ఖాన్ IV బహదూర్, బనగానపల్లె నవాబ్border|25x25pxకొచ్చిన్ సంస్థానం కేరళ రామవర్మ పరీక్షిత్ థంపురాన్, కొచ్చిన్ మహారాజుborder|25x25pxపుదుక్కోట్టై సంస్థానం తమిళనాడు రాజగోపాల తొండైమాన్, పుదుక్కోట్టై మహారాజు25x25pxసండూర్ సంస్థానం కర్ణాటక యశ్వంతరావు ఘోర్పడే

 నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ 
నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ లోని సంస్థానాలు (అన్నీ ప్రస్తుత పాకిస్తాన్‌లో ఉన్నాయి). ఏజెన్సీలలో దిర్ స్వాత్, చిత్రల్ ఏజెన్సీ, హజారా డిప్యూటీ కమీషనర్ అంబ్, ఫుల్రాకు రాజకీయ ఏజెంట్‌గా వ్యవహరించేవాడు.
మ్యాప్ రాజ్యం పేరు బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది చివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడుborder|180x180px25x25pxఅంబ్ సంస్థానంఖైబరు పఖ్తుంక్వా, పాకిస్తాన్ నవాబ్ ముహమ్మద్ సయీద్ ఖాన్ తనోలిborder|180x180px25x25pxచిత్రాల్ సంస్థానం మెహతార్ సైఫ్-ఉల్-ముల్క్ నాసిర్border|180x180pxడైరెక్టర్ సంస్థానం ముహమ్మద్ షా ఖోస్రూ ఖాన్border|180x180pxఫుల్రా సంస్థానం ఖాన్ అటా మహమ్మద్ ఖాన్border|180x180pxస్వాత్ సంస్థానం మియాంగుల్ అబ్దుల్-హక్ జహంజిబ్

 గిల్గిట్ ఏజెన్సీ 
హుంజా, నగర్ సంస్థానాలు, గిల్గిట్ ఏజెన్సీలోని అనేక భూస్వామ్య జాగీర్లు ( పునియాల్, షిగర్, మొదలైనవి) జమ్మూ & కాశ్మీర్ మహారాజుకు ఉపనదులు.
రాజ్యం పేరు బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది చివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడుహుంజా గిల్గిట్ ఏజెన్సీగిల్గిత్-బాల్టిస్తాన్, పాకిస్తాన్ మహ్మద్ జమాల్ ఖాన్నగర్ గిల్గిట్ ఏజెన్సీ షోకత్ అలీ ఖాన్

 సింధ్ ప్రావిన్స్ 
రాజ్యం పేరు బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది చివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడు25x25pxఖైర్పూర్ సంస్థానంసింధ్, పాకిస్తాన్ జార్జ్ అలీ మురాద్ ఖాన్

 పంజాబ్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ 
పంజాబ్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ సంస్థానాలు ( పంజాబ్)
రాష్ట్ర పేరుబ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉందిచివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడుబహవల్పూర్సంస్థానంపంజాబ్, పాకిస్తాన్నవాబ్ సాదిక్ మొహమ్మద్ ఖాన్ Vborder|20x20px బిలాస్పూర్సంస్థానంహిమాచల్ ప్రదేశ్బిలాస్పూర్ రాజు కీర్తి చంద్25x25px ఫరీద్కోట్సంస్థానంపంజాబ్, భారతదేశంకల్నల్ ఫరజంద్-ఇ-సాదత్-ఇ-నిషాన్-ఇ-హజ్రత్-ఇ, కైజర్-ఇ-హింద్ మహారాజా సర్ హరీందర్ సింగ్ బ్రార్ బాన్స్ సాహిబ్ బహదూర్, ఫరీద్కోట్ మహారాజుజింద్సంస్థానంపంజాబ్, హర్యానామహారాజా సత్బీర్ సింగ్ ["ప్రిన్స్ సన్నీ"], జింద్ మహారాజుకల్సియాసంస్థానంహర్యానారాజా హిమ్మత్ షేర్ సింగ్ సాహిబ్ బహదూర్కాంగ్రాసంస్థానంహిమాచల్ ప్రదేశ్రాజా ఆదిత్య దేవ్ చంద్ కటోచ్ (1846లో లాహోర్ ఒప్పందం ద్వారా బ్రిటిష్ ఇండియాకు విలీనం చేయబడ్డాడు) border|25x25px కపుర్తలాసంస్థానంపంజాబ్, భారతదేశంబ్రిగేడియర్ మహారాజా శ్రీ సుఖ్జిత్ సింగ్ సాహిబ్ బహదూర్, కపుర్తలా మహారాజు30x30px
కుమ్హర్సైన్సంస్థానంహిమాచల్ ప్రదేశ్రాణా సురేంద్ర సింగ్లోహారు సంస్థానంసంస్థానంహర్యానారెండవ నవాబ్ మీర్జా అల్లావుద్దీన్ అహ్మద్ ఖాన్ (పరవేజ్ మీర్జా) లోహారు నవాబుమలేర్కోట్లాసంస్థానంపంజాబ్, భారతదేశంనవాబ్ ముహమ్మద్ ఇఫ్తికార్ అలీ ఖాన్ బహదూర్25x25px మండిసంస్థానంహిమాచల్ ప్రదేశ్మేజర్ రాజా సర్ జోగిండర్ సేన్ బహదూర్25x25px నభాసంస్థానంపంజాబ్, భారతదేశంసర్ ప్రతాప్ సింగ్ సర్ హీరా సింగ్25x25px పాటియాలాసంస్థానంపంజాబ్, భారతదేశంమహారాజాధిరాజ్ సర్ యాదవింద్ర సింగ్ మహేంద్ర బహదూర్రాజ్గఢ్సంస్థానంహిమాచల్ ప్రదేశ్మహారాణి సుశీల సిన్హాసిర్మూర్సంస్థానంహిమాచల్ ప్రదేశ్లెఫ్టినెంట్ మహారాజా రాజేంద్ర ప్రకాష్ బహదూర్25x25px సుకేత్/సుందర్నగర్సంస్థానంహిమాచల్ ప్రదేశ్సుకేత్కు చెందిన రాజా హరి సేన్ బహదూర్సిబాసంస్థానంహిమాచల్ ప్రదేశ్రాజా డాక్టర్ అశోక్ కె. ఠాకూర్, సిబా & తాంత్పలన్ రాజుథరోచ్సంస్థానంహిమాచల్ ప్రదేశ్రాణా రాకేష్ సింగ్border|25x25px తెహ్రీ గర్వాల్సంస్థానం (జమీందారీ) ఉత్తరాఖండ్మహారాజా మానబేంద్ర షా సాహిబ్ బహదూర్

 రాజ్‌పుతానా ఏజెన్సీ 
రాజపుతానా ఏజెన్సీ సంస్థానాలు.
రాష్ట్ర పేరుబ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉందిచివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడుborder|25x25px అల్వర్సంస్థానంరాజస్థాన్రాజ్ రిషి శ్రీ సవాయి మహారాజా జితేంద్ర ప్రతాప్ సింగ్జీ వీరేంద్ర శిరోమణి దేవ్ భారత్ ప్రభాకర్ బహదూర్ జితేంద్ర సింగ్, అల్వార్ మహారాజు.border|25x25px బన్శ్వారాసంస్థానంరాయ్ రాయన్ మహిమేంద్ర మహారాజాధిరాజ్ మహారావల్జీ సాహిబ్ శ్రీ జగ్మల్జీ సాహిబు బహదూర్, నరేష్ రాజ్య, బన్స్వారాకు చెందిన మహారావల్.భరత్పూర్సంస్థానంశ్రీ మహారాజా శ్రీ బ్రజేంద్ర సవాయి విశ్వేంద్ర సింగ్ బహదూర్ జంగ్25x25px బికనీర్సంస్థానంశ్రీ రాజ్ రాజేశ్వర మహారాజాధిరాజ్ నరేంద్ర సవాయి మహారాజా శిరోమణి రవి రాజ్ సింగ్జీ బహదూర్, బికనీర్ మహారాజు, బికనీర్ రాజ గృహ అధిపతి.border|25x25px బుందిసంస్థానంకల్నల్ మహారావ్ రాజా శ్రీ బహదూర్ సింగ్జీ బహదూర్25x25px ధోల్పూర్సంస్థానంమహారాజాధిరాజ
ధోల్పూర్కు చెందిన శ్రీ సవాయ్ మహారాజ్ రాణా శ్రీ హేమంత్ సింగ్, లోకేంద్ర బహదూర్, దిలెర్ జంగ్ జై దేవ్, మహారాజ్ రాణాదుంగార్పూర్సంస్థానంరాయ్-ఇ-రాయన్, మహిమేంద్ర, మహారాజాధిరాజ్ మహారావల్ శ్రీ మహిపాల్ సింగ్జీ II సాహిబ్ బహదూర్, దుంగార్పూర్ మహారావల్.border|25x25px జైపూర్సంస్థానంహెచ్. హెచ్. సరమద్-ఇ-రాజహాయ్ హిందూస్తాన్ రాజ్ రాజేంద్ర శ్రీ మహారాజాధిరాజ్ సర్ సవాయ్ మహారాజా సవాయ్ మాన్ సింగ్ IIరెండవ సవాయి మాన్ సింగ్25x25px జైసల్మేర్సంస్థానంమహారాజాధిరాజ్ మహారావల్ సర్ జవాహిర్ సింగ్ బహదూర్25x25px ఝాలావర్సంస్థానంమహారాజాధిరాజ మహారాజ్ రాణా శ్రీ చంద్రజిత్ సింగ్ దేవ్ బహదూర్, ఝాలావర్ మహారాజ్ రాణా.25x25px జోధ్పూర్సంస్థానంరాజ్ రాజేశ్వర సరమద్-ఇ-రాజా-ఇ-హిందుస్తాన్ మహారాజాధిరాజ మహారాజా శ్రీ గజ్ సింగ్జీ II సాహిబ్ బహదూర్, జోధ్పూర్ మహారాజు.25x25px కరౌలీసంస్థానంమహారాజా శ్రీ గణేష్ పాల్ దేవ్ బహదూర్ యాదకుల్ చంద్ర భాల్border|25x25px కిషన్గఢ్సంస్థానంఉమ్డే రాజే బులంద్ మకాన్ మహారాజాధిరాజ మహారాజా సుమేర్ సింగ్జీ బహదూర్border|22x22px కోటాహ్సంస్థానంమహారావ్ శ్రీ భీమ్ సింగ్ II బహదూర్కుశాల్గఢ్సంస్థానంరావు హరేంద్ర సింగ్సర్దార్గఢ్ (గతంలో ఉదయపూర్లోని లావాహైకానా) సంస్థానం25x25px మేవార్సంస్థానంమహారాణా సర్ భూపాల్ సింగ్పటాన్, రాజస్థాన్సంస్థానంరావు బీర్ బిక్రమ్ సింగ్border|25x25px ప్రతాప్గఢ్సంస్థానంరాజా అజిత్ ప్రతాప్ సింగ్border|25x25px
శేఖావతిసంస్థానంశ్రీ మహారావ్ షియోరాజ్ సింగ్border|25x25px షాహ్పురాసంస్థానంరాజాధిరాజ్ సుదర్శన్ సింగ్border|25x25px సిరోహిసంస్థానంమహారావ్ రఘుబీర్ సింగ్border|25x25px టోంక్సంస్థానంనవాబ్ ముహమ్మద్ ఫరూక్ అలీ ఖాన్

 గుజరాత్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ, బరోడా రెసిడెన్సీ 
కుడి|thumb| బరోడా సంస్థానం లోని లక్ష్మీ విలాస్ ప్యాలెస్. మరాఠా మహారాజా సాయాజీరావ్ గైక్వాడ్ III నిర్మించాడు

 కతియావార్ ఏజెన్సీ 
+సౌరాష్ట్ర కతియవార్ సంస్థానాలురాష్ట్ర పేరుబ్రిటిష్ రెసిడెంట్ లేదా ఏజెంట్ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉందిచివరి లేదా ప్రస్తుత పాలకుడుborder|30x30px ధోల్ సంస్థానంసంస్థానంతరువాత కతియవార్,
ఇప్పుడు గుజరాత్ఠాకూర్ సాహెబ్ శ్రీ శ్రీ చంద్రసింహ్జీ జడేజాborder|25x25px నవానగర్ సంస్థానంసంస్థానంజామ్ సాహెబ్ శ్రీ శత్రుశయిల్సిన్హ్జీ దిగ్విజయ్సిన్హ్జీ జడేజాborder|25x25px మకాజీ మేఘ్పర్జాగీర్హార్డ్హ్రోల్ భయాట్స్border|25x25px రాజ్కోట్ సంస్థానంసంస్థానంఠాకూర్ సాహెబ్ శ్రీ ప్రద్యుమన్సిన్హ్జీ జడేజాalt=Gondal state|32x32px|గోండాల్ రాష్ట్రం గోండాల్ సంస్థానంసంస్థానంఠాకూర్ సాహెబ్ శ్రీ భగవత్సిన్హ్జీ జడేజాalt=Morvi state|25x25px|మోర్వీ రాష్ట్రం మోర్వి సంస్థానంసంస్థానంఠాకూర్ సాహెబ్ శ్రీ లఖ్ధిర్సిన్హ్జీ జడేజాborder|25x25px పోర్బందర్ సంస్థానంసంస్థానంమహారాణా శ్రీ నట్వర్సింగ్జీ జేత్వాborder|25x25px భావ్నగర్ సంస్థానంసంస్థానంమహారాజా రావల్ శ్రీ కృష్ణకుమారసింహ్జీ గోహిల్25x25px వాధ్వాన్ సంస్థానంసంస్థానంమహారాజా శ్రీ సురేద్రసింహ్జీ ఝాలా25x25px జునాగఢ్ సంస్థానంసంస్థానంనవాబ్ సాహిబ్ మహాబత్ఖాన్జీ 3వ.ఆర్డీ.25x25px జాఫరాబాద్ సంస్థానంసంస్థానంమహ్మద్ ఖాన్ 2వ.ఎన్.
ఎడమ|thumb|450x450px| కతియావార్ 1855 దాని నాలుగు ప్రాంట్ జిల్లాలు: హలార్, జలవాద్, సోరత్, గోహెల్వాడ్ .
కుడి|thumb|299x299px| యునైటెడ్ సౌరాష్ట్ర (కతియావార్) సంస్థానం 1947-56

 సెంట్రల్ ఇండియా ఏజెన్సీ సంస్థానాలు 

 అజైగర్ సంస్థానం
 అలిపురా సంస్థానం
 అలిరాజ్‌పూర్ సంస్థానం
 బరౌంధ సంస్థానం
 బర్వానీ సంస్థానం
 బసోడా సంస్థానం
 భైసుండా
 భోపాల్ సంస్థానం
 బిజావర్ సంస్థానం
 చర్ఖారి సంస్థానం
 ఛతర్పూర్ సంస్థానం
 చిర్గావ్
 దాటియా స్టేట్
 దేవాస్ జూనియర్
 దేవాస్ సీనియర్
 ధార్ సంస్థానం
 ధుర్వాయి
 గౌరిహార్ సంస్థానం
 గ్వాలియర్ సంస్థానం
 ఇండోర్ సంస్థానం
 జామ్నియా సంస్థానం
 జయోరా సంస్థానం
 జాసో స్టేట్
 జాబాట్ సంస్థానం
 కమత-రాజుల
 ఖనియాధన సంస్థానం
 ఖిల్చిపూర్ సంస్థానం
 కోఠి సంస్థానం
 కుర్వాయి సంస్థానం
 మైహార్ సంస్థానం
 మక్రై సంస్థానం
 ముహమ్మద్‌గర్ సంస్థానం|మహమ్మద్‌గర్
 నాగోడ్ సంస్థానం
 నర్సింగ్‌ఘర్ సంస్థానం
 ఓర్చా సంస్థానం
 పహ్రా
 పాల్డియో
 పన్నా సంస్థానం
 పఠారి సంస్థానం
 పిప్లోడా స్టేట్
 రాజ్‌గఢ్ సంస్థానం
 రత్లాం సంస్థానం
 రేవా సంస్థానం
 సైలానా సంస్థానం
 సీతామౌ సంస్థానం
 సోహవాల్ సంస్థానం
 తారాన్
 టోరీ ఫతేపూర్

 తూర్పు సంస్థానాల ఏజెన్సీ 
కుడి|thumb| కూచ్ బెహార్‌లోని ప్యాలెస్
కుడి|thumb| బహవల్పూర్ నూర్ మహల్
కుడి|thumb| సారంగర్‌ లోని గిరివిలాస్ ప్యాలెస్

 అత్ఘర్ సంస్థానం
 అత్మల్లిక్ సంస్థానం
 బమ్రా సంస్థానం
 బరంబా సంస్థానం
 బౌద్ సంస్థానం
 బోనై సంస్థానం
 దస్పల్లా సంస్థానం
 ధెంకనల్ సంస్థానం
 గంగ్పూర్ సంస్థానం
 హిందోల్ సంస్థానం
 కలహండి సంస్థానం (కరోండ్)
 కియోంఝర్ సంస్థానం
 ఖండ్‌పారా సంస్థానం
 ఖర్సవాన్ సంస్థానం
 మయూర్‌భంజ్ సంస్థానం
 నర్సింగ్‌పూర్ సంస్థానం
 నయాగర్ సంస్థానం
 నీలగిరి సంస్థానం
 పాల్ లహారా సంస్థానం
 పాట్నా సంస్థానం (బలంగీర్)
 రైరాఖోల్ సంస్థానం
 రాన్‌పూర్ సంస్థానం
 సరైకేలా సంస్థానం
 సోనేపూర్ సంస్థానం
 తాల్చర్ సంస్థానం
 టిగిరియా సంస్థానం

 ఛత్తీస్‌గఢ్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ 

 బస్తర్ సంస్థానం
 చంగ్‌భాకర్ సంస్థానం
 ఛూయిఖాడాన్ సంస్థానం
 జాష్పూర్ సంస్థానం
 కంకర్ సంస్థానం
 కవర్ధ సంస్థానం
 ఖైరాఘర్ సంస్థానం
 కోరియా సంస్థానం
 నందగావ్ సంస్థానం
 రాయ్‌ఘర్ సంస్థానం
 శక్తి సంస్థానం
 సారన్‌ఘర్ సంస్థానం
 సుర్గూజా సంస్థానం
 ఉదయ్‌పూర్ సంస్థానం (ఛత్తీస్‌గఢ్) (ధరమ్‌జైగర్)

 బెంగాల్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ 

 కూచ్ బెహర్
 త్రిపుర

 మహి కాంత ఏజెన్సీ 

 ఇదార్ సంస్థానం
 డాంటా స్టేట్
 విజయనగర్ సంస్థానం (పోల్)
 మల్పూర్ సంస్థానం
 మాన్సా సంస్థానం
 మోహన్‌పూర్ సంస్థానం‌
 ఇలోల్ సంస్థానం
 కటోసన్ సంస్థానం
 అంబలియారా సంస్థానం
 పెతాపూర్ సంస్థానం
 పునాద్ర సంస్థానం
 రానాసన్ సంస్థానం
 దభా సంస్థానం
 దధాలియా సంస్థానం
 రూపాల్ సంస్థానం
 వర్సోడా సంస్థానం
 వస్నా సంస్థానం
 దేధ్రోట

 బ్రిటిష్ సామ్రాజ్య పాలనా కాలంలో విలీనమైన పూర్వపు సంస్థానాలు 

 బల్లభగఢ్ (1858)
 బాన్పూర్, 1857లో స్వాధీనం చేసుకున్నారు
 భద్దయ్యన్ రాజ్ (1858)
 విజయరాఘవ్‌గఢ్
 చిర్గావ్ (స్వాధీనం చేయబడిన హష్త్ భయ్యా జాగీర్లలో ఒకటి)
 ఖడ్డీ
 కుల్పహార్ (1858)
 మక్రై రాష్ట్రం|మక్రై (1890–1893)
 పూర్వా (స్వాధీనం చేసుకున్న చౌబే జాగీర్‌లలో ఒకటి)
 షాగఢ్, 1857లో స్వాధీనం చేసుకున్నారు
 తిరోహా
 తులసిపూర్ సంస్థానం (1859)
 ఉదయ్‌పూర్ సంస్థానం (ఛత్తీస్‌గఢ్) (1854–1860)
 వల్లభిపుర సంస్థానం (1860)
 మణిపూర్ సంస్థానం (1891), కొద్ది కాలానికి విలీనమైన చివరి సంస్థానం.

 బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ కాలంలో విలీనమైన పూర్వ రాజ్యాలు 

 25px|border కర్నాటిక్ (1801)
 శివగంగై (1803)
 గులర్ (1813)
 జైత్‌పూర్ (1849)
 25px జలౌన్ (1840)
 జస్వాన్ (1849)
 20px ఝాన్సీ (1854)
 25px|border కంగ్రా (1846)
 25px|border కుమాన్ (1816)
 25px|border లఖాహి (1818)
 25px|border కుట్లేహర్ (1825)
 25px పంజాబ్, ముల్తాన్ (1849)
 20px నాగ్‌పూర్ (1854)
 నూర్పూర్ (1849)
 25px Oudh (1856)
 20px|border రామ్‌ఘర్ (1858)
 సతారా రాష్ట్రం (1849)
 సంబల్పూర్ (1849)
 సిబా (1849)
 తంజావూరు (1855)

 ఇవి కూడా చూడండి 

 బ్రిటిషు భారతదేశంలో సంస్థానాల జాబితా (అక్షర క్రమంలో)

 మూలాలు 
వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు
వర్గం:బ్రిటిషు భారతదేశం లోని సంస్థానాలు