వారణాసిలో స్నానఘట్టాలు

వారణాసిలోని స్నానఘట్టాలు (ఘాట్) గంగా నది ఒడ్డున ప్రజలు స్నానాలు చేసేందుకు వీలుగా కట్టించిన నదీతీర మెట్లు. నగరంలో 84 ఘాట్‌లు ఉన్నాయి. చాలా ఘాట్‌లు స్నానాలు, పూజా ఘాట్లు కాగా, మణికర్ణిక, హరిశ్చంద్ర అనే రెండు ఘాట్‌ల వద్ద ప్రత్యేకంగా దహన సంస్కారాలు చేస్తారు.Rob Bowden (2003), The Ganges, , Heinemann

వారణాసిలోని చాలా ఘాట్‌లు 18వ శతాబ్దంలో మరాఠాలు పునర్నిర్మించారు. ప్రస్తుత ఘాట్‌ల పోషకులు మరాఠాలు, షిండేలు (సింధియాలు), హోల్కార్లు, భోంస్లేలు, పేష్వాలు, బెనారస్ మహారాజులు. అనేక ఘాట్‌లకు ఇతిహాసాలు, పురాణాలతో సంబంధం ఉంది. మరొ కొన్నిటికి ప్రైవేట్ చరిత్రలు, వినియోగదారులూ ఉంటారు. ఘాట్‌ల వెంట గంగానదిలో ఉదయం పూట పడవ ప్రయాణం సందర్శకులను ఆకర్షిస్తుంది.
 ఘాట్‌ల జాబితా 
ఈ ఘాట్‌లను, అస్సి ఘాట్ నుండి ఆది కేశవ ఘాట్ వరకు వాటి స్థానం ప్రకారం ఇచ్చిన సంఖ్యల ఆరోహణ క్రమంలో, ఈ జాబితాలో చూడవచ్చు:

మొదటి భాగం: అస్సీ ఘాట్ నుండి దశాశ్వమేధ ఘాట్ వరకు (1–41)

 సంఖ్య. పేరుబొమ్మ 1 అస్సీ ఘాట్ 150px| 2 గంగా మహల్ ఘాట్ 150px| 3 లస్సీ ఘాట్ 150px| 4 తులసీ ఘాట్ 150px| 5 భదైనీ ఘాట్ 150px| 6 జానకీ ఘాట్ 150px| 7 మాతా ఆనందమాయి ఘాట్ 150px| 8 వచ్చరాజా ఘాట్ 150px| 9 జైన్ ఘాట్ 150px| 10 నిషాద్ ఘాట్ 150px| 11 ప్రభు ఘాట్ 150px| 12 పంచ్‌కోట ఘాట్ 150px| 13 చేత్ సింగ్ ఘాట్ 150px| 14 నిరంజని ఘాట్ 150px| 15 మహానిర్వాణి ఘాట్ not available 16 శివాలా ఘాట్ 150px| 17 గులేరియా ఘాట్ 150px| 18 దండీ ఘాట్ 19 హనుమాన్ ఘాట్ not available 20 ప్రాచీన హనుమాన్ ఘాట్ 150px| 21 కర్ణాటక ఘాట్ 150px| 22 హరిశ్చంద్ర ఘాట్ 150px|  23 లాలీ ఘాట్ 150px| 24 విజయనగరం ఘాట్ 150px| 25 కేదార్ ఘాట్ 150px| 26 చౌకీ ఘాట్ 150px| 27 క్షేమేశ్వర/సోమేశ్వర ఘాట్ 150px| 28 మానసరోవర్ ఘాట్ 150px| 29 నారద ఘాట్ 150px| 30 రాజా ఘాట్ 150px| 31 ఖోరీ ఘాట్ not available 32 పాండే ఘాట్ 150px| 33 సర్వేశ్వర ఘాట్ not available 34 దిగ్పతియా ఘాట్ 150px| 35 చౌసత్తి ఘాట్ 150px| 36 రాణామహల్ ఘాట్ 150px| 37 దర్భంగా ఘాట్ 150px| 38 మున్షీ ఘాట్ 150px| 39 అహిల్యాబాయి ఘాట్ 150px| 40 శితలా ఘాట్ 150px| 41 దశాశ్వమేధ ఘాట్ 150px|

రెండవ భాగం: ప్రయాగ నుండి ఆది కేశవ ఘాట్ వరకు (42–84)
. లేదు.పేరు.చిత్రం42ప్రయాగ్ ఘాట్43రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఘాట్..44మాన్ మందిర్ ఘాట్150x150px45త్రిపుర భైరవి ఘాట్150x150px46మీర్ (మీర్ ఘాట్) 150x150px47ఫుటా/నయా ఘాట్యజ్ఞేశ్వర ఘాట్ పాత ప్రదేశం48నేపాలీ ఘాట్49లలితా ఘాట్150x150px50బౌలి/ఉమరోగిరి/అమ్రోహా ఘాట్51జలసేన్ (జలసాయీ ఘాట్) 150x150px52ఖిర్కి గేట్53మణికర్ణిక ఘాట్150x150px54బాజీరావ్ ఘాట్55సింధియా ఘాట్150x150px56సంకటా ఘాట్150x150px57గంగా మహల్ ఘాట్ (II) 150x150px58భోంస్లే ఘాట్150x150px59నయా ఘాట్1822 నాటి ప్రిన్సెప్ మ్యాప్లో దీనికి గులారియా ఘాట్ అని పేరు పెట్టారు.60గణేశ ఘాట్61మెహతా ఘాట్అధికారికంగా ఇది గణేశ ఘాట్లో భాగంగా ఉండేది, కానీ V.S.Mehta ఆసుపత్రి (1962) నిర్మాణం తరువాత దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది62రామ ఘాట్150x150px63జటారా ఘాట్150x150px64రాజా గ్వాలియర్ ఘాట్150x150px65మంగళ గౌరీ ఘాట్ (బాల ఘాట్ అని కూడా పిలుస్తారు) 150x150px66వేణుమాధవ ఘాట్పంచగంగా ఘాట్ లో భాగం. దీనిని బిందు మాధవ ఘాట్ అని కూడా పిలుస్తారు67పంచగంగా ఘాట్150x150px68దుర్గా ఘాట్150x150px69బ్రహ్మ ఘాట్150x150px70బుంది పరకోటా ఘాట్150x150px71 (ఆది శీతలా ఘాట్ఇది మునుపటి ఘాట్లో విస్తరించిన భాగం72లాల్ ఘాట్150x150px73హనుమాన్ గర్ధి ఘాట్150x150px74గయా/గై ఘాట్150x150px75బద్రీ నారాయణ్ ఘాట్200x200px76త్రిలోచన్ ఘాట్150x150px77గోలా ఘాట్12 వ శతాబ్దం చివరి నుండి ఈ ప్రదేశాన్ని పడవల రేవుగా ఉపయోగించేవారు. ఇది ధాన్యాగారాలకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది 78నందేశ్వర/నందు ఘాట్150x150px79సక్కా ఘాట్150x150px80తెలియానాలా ఘాట్150x150px81నయా/ఫుటా ఘాట్18వ శతాబ్దంలో ఘాట్ ప్రాంతం నిర్జనంగా మారింది (ఫుటా) కానీ తరువాత దానిని పునరుద్ధరించారు. ఈ విధంగా ఘాట్ను గతంలో ఫుటా అని, తరువాత నయా అని పిలిచేవారు.82ప్రహ్లాద్ ఘాట్150x150px83రాజా ఘాట్ (భైససూర్ రాజ్ఘాట్/లార్డ్ డఫరిన్ వంతెన/మాలవీయ వంతెన84ఆది కేశవ ఘాట్సంత్ రవిదాస్ ఘాట్నిషాద్ ఘాట్ (ప్రహ్లాద్ నుండి విభజించబడింది) రాణి ఘాట్శ్రీ పంచ అగ్ని అఖాడా ఘాట్తథాగత్ ఘాట్/బుద్ధ ఘాట్

 ప్రసిద్ధ ఘాట్‌లు 
పురాణ మూలాల ప్రకారం, నదీతీరంలో ఐదు ముఖ్యమైన ఘాట్‌లు ఉన్నాయి. అవి పవిత్ర కాశీ నగరానికి గుర్తింపు తెచ్చాయి. అవి: అస్సి ఘాట్, దశాశ్వమేధ ఘాట్, మణికర్ణిక ఘాట్, పంచగంగ ఘాట్, రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఘాట్, ఆది కేశవ ఘాట్.

 అస్సీ ఘాట్ 
వర్తమాన కాలంలో ఎండిపోయిన అసి నది, ఒకప్పుడు గంగానదిలో కలిసే సంగమం వద్ద ఉండే ఘాట్, అస్సీ ఘాట్. నగరానికి ఒకప్పటి దక్షిణ సరిహద్దు ఇది. ఘాట్ వద్ద ఉన్న అసిసంగమేశ్వరాలయం ప్రస్తావన స్కందమహాపురాణంలోని కాశీ ఖండంలో ఉంది. విశాలమైన వీధులు ఉన్న అతి కొద్ది ఘాట్‌లలో ఇది ఒకటి. అందుచేత ఈ ఘాట్ చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది. బనారస్ హిందూ యూనివర్శిటీకి దగ్గరగా ఉన్న ప్రధాన ఘాట్ కూడా ఇది. ఈ ప్రదేశంలో రెండు లింగాలను పూజిస్తారు. కొన్ని పురాణాలలో, దుర్గాదేవి ఇద్దరు అసురులైన శుంభ నిశుంబలను ఓడించిన ప్రదేశం అస్సీ ఘాట్ అని నమ్ముతారు.తులసీదాస్ రామచరితమానస్ పూర్తి చేసిన ప్రదేశం కూడా అస్సీ ఘాటే. ప్రధానమంత్రి నరేంద్రమోడీ, 2015 సెప్టెంబరు 17 న తన పుట్టినరోజు సందర్భంగా ఇక్కడ వాటర్ ATMని ప్రారంభించాడు.

 దశాశ్వమేధ ఘాట్ 

దశాశ్వమేధ ఘాట్ కాశీ విశ్వనాథాలయానికి సమీపంలో ఉంది. ఇది అత్యంత ప్రసిద్ధి గాంచిన ఘాట్.Diana Eck, Banaras - City of Light, , Columbia University Press పురాణాల ప్రకారం, బ్రహ్మ ఇక్కడ పది అశ్వమేధ యాగాలు చేసాడు. ప్రతి సాయంత్రం ఈ ఘాట్ వద్ద శివుడు, గంగ, సూర్యుడు, అగ్నిలకీ, అలాగే విశ్వం మొత్తానికి హారతి ఇస్తారు.

 మణికర్ణికా ఘాట్ 

దహన సంస్కారాలు జరిగే ఘాట్‌లలో మణికర్ణిక ఒకటి. మణికర్ణికా ఘాట్‌కు సంబంధించి రెండు పురాణగాథలు ఉన్నాయి. ఒకదాని ప్రకారం, విష్ణువు తన చక్రాన్ని ఉపయోగించి ఒక గొయ్యి త్రవ్వి, అక్కడ తపస్సు చేస్తూ తన చెమటతో దాన్ని నింపాడు. విష్ణుమూర్తిని చూస్తున్న శివుని చెవిపోగు (మణికర్ణిక) ఒకటి ఆ గోతిలో పడింది. రెండవ పురాణం ప్రకారం, శివుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యటించకుండా ఉండటానికి పార్వతి తన చెవిపోగులను ఈ ప్రదేశంలో దాచి, గంగానది ఒడ్డున తన చెవిపోగులు పోయాయని చెప్పింది. మణికర్ణిక ఘాట్ వద్ద మానవ దేహం దహనమైనపుడు శివుడు ఆ ఆత్మను, నీకు చెవిపోగులు కనబడ్డాయా అని అడుగుతాడు.

 రాజ్ ఘాట్ 
కాశీ రైల్వే స్టేషన్‌కు సమీపంలో ఉన్న ఈ ఘాట్ వారణాసిలోని ప్రసిద్ధ ఘాట్‌లలో ఒకటి. ఇది రాజ్ ఘాట్ వంతెనకు ఆనుకుని ఉంది. ప్రసిద్ధ రవిదాస్ దేవాలయం ఈ ఘాట్ మీద ఉంది. ఇది పిండప్రదానాలకు, అస్థికల నిమజ్జనాలకూ ప్రసిద్ధి చెందింది. ఘాట్‌ను వివిధ రవాణా మార్గాల ద్వారా సులభంగా చేరుకోవచ్చు, పార్కింగ్ సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. కాశీలోని ఇరుకైన మార్గాల్లో నడవలేని వికలాంగులకు ఈ ఘాట్ వీలుగా ఉంటుంది. కార్లు, బైకులపై ఇక్కడికి సులభంగా చేరుకోవచ్చు.

 సింధియా ఘాట్ 
షిండే ఘాట్ అని కూడా పిలువబడే సింధియా ఘాట్ ఉత్తరాన మణికర్ణిక ఘాట్‌ను ఆనుకుని ఉంది. సుమారు 150 సంవత్సరాల క్రితం ఘాట్ నిర్మాణం జరిగినపుడు దాని బరువు ఎక్కువై ఇక్కడి శివాలయం నేలలో దిగబడి పోయి, నదిలో పాక్షికంగా మునిగిపోయింది. ఈ ఘాట్ పైన, అనేక గుడులు ఉన్నాయి. అగ్ని దేవుడు ఇక్కడ జన్మించాడని భావిస్తారు. భక్తులు పుత్రుని కోసం ఇక్కడి వీరేశ్వరుడిని పూజిస్తారు.

 మన-మందిర్ ఘాట్ 
మన-మందిర్ ఘాట్: జంతర్ మంతర్‌ నిర్మించిన జైపూర్ మహారాజా జై సింగ్ II 1770లో ఈ ఘాట్‌ను నిర్మించాడు. ఢిల్లీ, జైపూర్, ఉజ్జయిని, మథురలో ఉన్నట్లుగా ఇక్కడ కూడా అందమైన కిటికీలు ఉన్నాయి. ఘాట్ ఉత్తర భాగంలో చక్కటి రాతి బాల్కనీ ఉంది. భక్తులు ఇక్కడి సోమేశ్వర లింగానికి పూజలు చేస్తారు.

 లలితా ఘాట్ 
లలితా ఘాట్ : నేపాల్ దివంగత రాజు వారణాసి ఉత్తర ప్రాంతంలో ఈ ఘాట్‌ను నిర్మించాడు. ఇది గంగా కేశవ దేవాలయం, విలక్షణమైన ఖాట్మండూ శైలిలో నిర్మించిన చెక్క ఆలయం, ఈ ఆలయంలో శివుని స్వరూపమైన పశుపతేశ్వరుని చిత్రం ఉంది. 

 జైన్ ఘాట్ లేదా బచ్రాజ్ ఘాట్ 
జైన ఘాట్ లేదా బచ్రాజ్ ఘాట్ ఒక జైన ఘాట్. నది ఒడ్డున మూడు జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. జైన మహారాజులు ఈ ఘాట్‌ల యజమానులని భావిస్తారు. బచ్‌రాజ్ ఘాట్‌లో నది ఒడ్డున మూడు జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి చాలా పురాతనమైన తీర్థంకర సుపార్శ్వనాథ్ ఆలయం.

 తథాగత ఘాట్ లేదా బుద్ధ ఘాట్ 
తథాగత ఘాట్ వారణాసిలోని సరాయ్ మోహనలో ఉన్న ప్రసిద్ధ ఘాట్. సరాయ్ మోహన సారనాథ్ సమీపంలో ఉంది. తథాగత బుద్ధుడు తన ఐదుగురు శిష్యులకు మొదటి ఉపదేశం ఇచ్చిన ప్రదేశం, సారనాథ్. ఈ ఘాట్‌కి గౌతమ బుద్ధుని పేరు పెట్టారు. "తథాగత" అనే పదం గౌతమ బుద్ధునికి పర్యాయపదం కాబట్టి దీనిని బుద్ధ ఘాట్ అని కూడా అంటారు. బౌద్ధులు ఈ ఘాట్‌లను ఉపయోగించేవారని నమ్ముతారు. ఘాట్ ఆవరణలో తథాగత బుద్ధ (భగవాన్) విగ్రహం ఒకటి ఉంది.

 ఇతరత్రా 

 మాన్-సరోవర్ ఘాట్‌ను అంబర్‌కు చెందిన మాన్ సింగ్ నిర్మించాడు.
 దర్భంగా ఘాట్‌ను దర్భంగా మహారాజు నిర్మించాడు
 తులసీదాస్ తులసీ ఘాట్ వద్ద రామచరితమానస్ రచించాడు.
 చైత్ సింగ్ ఘాట్‌లో ఒక అద్భుతమైన కోట లాంటి రాజభవనం ఉంది. దీనికి చైత్ సింగ్ పేరు పెట్టారు. ఈ ఘాట్ అసలు పేరు శివలా ఘాట్ అయినప్పటికీ బ్రిటిషు వారిపై అతని తిరుగుబాటు జ్ఞాపకార్థం దీనిని చైత్ సింగ్ ఘాట్ అని పిలుస్తారు.
 కొంకణి మాట్లాడే గౌడ సరస్వత బ్రాహ్మణుల ఆధ్యాత్మిక పాఠశాలైన శ్రీ కాశీ మఠం సంస్థాన్ ప్రధాన కార్యాలయం బ్రహ్మ ఘాట్‌లో ఉంది.
 బరోడా రాజు నిర్మించిన సంకట ఘాట్ వద్ద సంకట దేవి మందిర్ ఉన్నది

 ఘాట్‌లపై దహన సంస్కారాలు 
కుడి|thumb| వారణాసిలోని మణికర్ణికా ఘాట్ వద్ద దహన సంస్కారాలు జరుగుతున్నాయి.
హిందూ సంప్రదాయంలో, దహన సంస్కారాలు అంతిమ మార్గానికి సంబంధించిన ఆచారాలలో ఒకటి. వారణాసి ఘాట్‌లు ఈ ఆచారానికి అనుకూలమైన ప్రదేశాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడతాయి.Diana Eck, Banaras - City of Light, , Columbia University Press దహన సంస్కారాలు లేదా "చివరి కర్మలు" సమయంలో, పూజారులు పూజ చేస్తారు. పవిత్ర శ్లోకాలు మంత్రాలు పఠిస్తారు. మణికర్ణిక, హరిశ్చంద్ర ఘాట్‌లలో దహన సంస్కారాలు జరుగుతాయి. ఏటా, 25,000 నుండి 30,000 మంది (రోజుకు సగటున 80) మృతదేహాలను వివిధ వారణాసి ఘాట్‌లపై దహనం చేస్తారు.

 ఘాట్‌ల కాలుష్యం 
వారణాసిలో దహన సంస్కారాలు నిర్వహించడం వల్ల గంగా నదికి పర్యావరణ కాలుష్యం కలగడం వివాదాస్పదంగా మారింది.S. Agarwal, Water pollution, , APH Publishing 1980వ దశకంలో, వారణాసి ఘాట్‌ల వెంబడి దహన సంస్కారాల వలన కలిగే నీటి కాలుష్యాన్ని, ఇతర సమస్యలనూ పరిష్కరించడానికి భారత ప్రభుత్వం క్లీన్ గంగా కార్యక్రమానికి నిధులు సమకూర్చింది. చాలా సందర్భాలలో, దహన సంస్కారాలు వేరే చోట చేసి, బూడిదను ఈ ఘాట్‌ల సమీపంలో నదిలో వెదజల్లుతారు.Flood, Gavin: Rites of Passage, in Bowen, Paul (1998). Themes and issues in Hinduism. Cassell, London. . pp. 270. నగర మునిసిపల్ వ్యర్థాలు, శుద్ధి చేయని మురుగునీరు వారణాసి ఘాట్‌లకు సమీపంలో ఉన్న గంగానది కాలుష్యానికి అతిపెద్ద మూలం.O. Singh, Frontiers in Environmental Geography, , pp 246-256

 మూలాలు