జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు

జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు (ఎన్‌హెచ్‌డిపి) అనేది ఇప్పటికే ఉన్న జాతీయ రహదారులను నాలుగు వరుసలుగా మార్చడం, ఎంపిక చేసిన ప్రధాన జాతీయ రహదారులను ఆరు వరుసలుగా మార్చడం లక్ష్యంగా ఏర్పాటు చేసిన కార్యక్రమం. ఈ ప్రాజెక్టు 1998 లో ప్రధానమంత్రి అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి నేతృత్వంలో ప్రారంభమైంది. అప్పటికి, జాతీయ రహదారులు మొత్తం రోడ్ల పొడవులో కేవలం 2% మాత్రమే ఉన్నాయి. అయితే దేశంలోని మొత్తం ట్రాఫిక్‌లో 40% ఈ రోడ్ల గుండానే పోతుంది. ఈ ప్రాజెక్టును రోడ్డు, రవాణా, రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (NHAI) నిర్వహిస్తుంది. ఎన్‌హెచ్‌డిపి కింద 49,260 కి.మీ. రోడ్లు, రహదారుల పనులు చేపట్టారు. 2018 ప్రారంభంలో ఎన్‌హెచ్‌డిపి కార్యక్రమం కింద కొనసాగుతున్న ప్రాజెక్టులను భారత్‌మాల ప్రాజెక్టులో కలిపేసారు.

 ప్రాజెక్టు దశలు 
ప్రాజెక్టులో క్రింది దశలున్నాయి:

 మొదటి దశః ఢిల్లీ, ముంబై, చెన్నై, కోల్కతా అనే నాలుగు ప్రధాన నగరాలను కలుపుతూ స్వర్ణ చతుర్భుజి (GQ) 5,846 కి.మీ.. నాలుగు మెట్రో నగరాలను కలుపుతూ  కి.మీ. (3,633 మైళ్ళు) విస్తీర్ణంలో ఈ ప్రాజెక్టు ఉంది. ఈ ప్రాజెక్టు మొత్తం వ్యయం రూ 30,000 కోట్లు. 2012 జనవరిలో, నాలుగు-లేన్ల స్వర్ణ చతుర్భుజి పూర్తయినట్లు భారత ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
 రెండవ దశ: దేశంలోని నాలుగు కొసల్లో ఉన్న ప్రాంతాలను జాతీయ రహదారులతో కలిపే ఉత్తర-దక్షిణ, తూర్పు-పశ్చిమ కారిడార్లు. ఉత్తరాన శ్రీనగర్ నుండి దక్షిణాన కన్యాకుమారి వరకు ఉన్న ఉత్తర-దక్షిణ, తూర్పున సిల్చార్ నుండి పశ్చిమాన పోర్బందర్ వరకు ఉన్న తూర్పు-పశ్చిమ కారిడార్ రెండింటి మొత్తం పొడవు 7,142 కి. మీ. 2016 అక్టోబరు 31 నాటికి ఈ ప్రాజెక్టు 90.99% పూర్తయింది. ఇందులో పోర్ట్ కనెక్టివిటీ, ఇతర ప్రాజెక్టులు కూడా ఉన్నాయి-. రూ 35 వేల కోట్ల వ్యయంతో ఇది 2009 ఫిబ్రవరి 28 న పూర్తైంది.
 మూడవ దశ: మొదటి రెండు దశలో నిర్మించిన రోడ్లకు రాష్ట్ర రాజధానులను కలపడం, అధిక సాంద్రత కలిగిన ట్రాఫిక్ లను దృష్టిలో ఉంచుకుని బిల్డ్, ఆపరేట్ అండ్ ట్రాన్స్ఫర్ (BOT) ప్రాతిపదికన  జాతీయ రహదారులను అప్గ్రేడ్ చేసే కార్యక్రమం ఇది. 2007 ఏప్రిల్ 12 న ప్రభుత్వం దీన్ని ఆమోదించింది.
 నాలుగవ దశ:మొదటి మూడు దశల్లో భాగం కాని  రహదారులను విస్తరించడానికి ప్రభుత్వం 2008 జూన్ 18న ఆమోదం తెలిపింది. నాలుగో దశ ప్రస్తుతమున్న సింగిల్-లేన్ రహదారులను చదును చేయబడిన భుజాలతో రెండు వరసల దారులుగా మారుస్తుంది.
 ఐదవ దశ: కాలక్రమంలో రహదారి ట్రాఫిక్ పెరిగేకొద్దీ, అనేక నాలుగు-లేన్ల రహదారులను ఆరు లేన్లకు అప్గ్రేడ్/విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉంది. 2006 అక్టోబరు 5న ప్రభుత్వం సుమారు  నాలుగు-లేన్ల రహదారులను మెరుగుపరచడానికి ఆమోదం తెలిపింది.
 ఆరవ దశ: ప్రధాన వాణిజ్య, పారిశ్రామిక పట్టణాలను అనుసంధానించే  ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలను నిర్మించడానికి ప్రభుత్వం కృషి చేస్తోంది. ఇది ఇప్పటికే వడోదర-ముంబై విభాగంలో ను గుర్తించింది. ఇది ప్రస్తుతం ఉన్న వడోదర-అహ్మదాబాద్ విభాగాన్ని కలుపుతుంది. ఈ ప్రాజెక్టుకు బీఓటీ ప్రాతిపదికన నిధులు సమకూర్చారు. చెన్నై-బెంగళూరు మధ్య  ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే, కోల్కతా-ధన్బాద్ మధ్య  ఎక్స్ ప్రెస్ వే లను గుర్తించారు.
 ఏడవ దశ: ఈ దశలో ముఖ్యమైన నగరాలకు జాతీయ రహదారులతో సులభంగా అనుసంధానించడానికి రింగ్ రోడ్లను నిర్మించి, నగర రహదారి నెట్వర్క్లను మెరుగుపరుస్తారు. అదనంగా, రహదారుల వెంబడి జనాభా, గృహాల పెరుగుదల, పెరుగుతున్న ట్రాఫిక్ కారణంగా అదనపు ఫ్లైఓవర్లు, బైపాస్‌లను నిర్మించి జాతీయ రహదారులను మెరుగుపరుస్తారు. ఈ దశ కోసం 16,680 కోట్ల రూపాయలు పెట్టుబడి పెట్టాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. ఈ దశలో భాగంగా  కిలోమీటర్ల (12 మైళ్ల) పొడవైన చెన్నై నౌకాశ్రయం-మధురవోయల్ ఎలివేటెడ్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేను నిర్మిస్తున్నారు.

+జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు - ఒక చూపులో ఎన్‌హెచ్‌డిపి దశ విశేషాలు పొడవు ఖర్చు ₹ (కోట్లు) ఎన్‌హెచ్‌డిపి-I & II GQ, EW-NS కారిడార్లలో మిగిలిన పని  42,000 ఎన్‌హెచ్‌డిపి-III 4-వరుసలకు పెంచడం  55,000 ఎన్‌హెచ్‌డిపి-IV 2-వరుసలకు పెంచడం  25,000 ఎన్‌హెచ్‌డిపి-V ఎంచుకున్న స్ట్రెచ్‌ల 6-వరుసలకు పెంచడం  17,500 ఎన్‌హెచ్‌డిపి-VI ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేల అభివృద్ధి  15,000 ఎన్‌హెచ్‌డిపి-VII రింగ్ రోడ్లు, బైపాస్‌లు, గ్రేడ్ సెపరేటర్లు, సర్వీస్ రోడ్లు మొదలైనవి.  15,000 మొత్తం  16,90,500 (22,00,000కి సవరించబడింది)
+జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు కాలక్రమంప్రాధాన్యతఎన్హెచ్డిపి దశపొడవు (km) స్థితిఆమోదంలక్ష్యం పూర్తయ్యే తేదీ 1దశ Iపూర్తైంది2000 డిసెంబరు2006 డిసెంబరు2దశ IIపురోగతిలో అవార్డు2003 డిసెంబరు2009 డిసెంబరు3దశ III Aఇప్పటికే గుర్తించినవి2005 మార్చి2009 డిసెంబరు4దశ V5700 కిలోమీటర్ల జిక్యూ + 800 కిలోమీటర్ల ఇంకా గుర్తించాల్సి ఉంది  2005 నవంబరు2012 డిసెంబరు5దశ III Bఇప్పటికే గుర్తించినవి2006 మార్చి2012 డిసెంబరు6దశ VII Aరింగ్ రోడ్లను గుర్తించాల్సి ఉంది 2006 డిసెంబరు2012 డిసెంబరు7దశ IV Aఇంకా గుర్తించాల్సి ఉంది2006 డిసెంబరు2012 డిసెంబరు8దశ VII Bరింగ్ రోడ్లను గుర్తించాల్సి ఉంది 2007 డిసెంబరు2013 డిసెంబరు9దశ IV Bఇంకా గుర్తించాల్సి ఉంది2007 డిసెంబరు2013 డిసెంబరు10దశ VI Aఇప్పటికే గుర్తించినవి2007 డిసెంబరు2014 డిసెంబరు11దశ VII సిరింగ్ రోడ్లను గుర్తించాల్సి ఉంది 2008 డిసెంబరు2014 డిసెంబరు12దశ IV సిఇంకా గుర్తించాల్సి ఉంది2008 డిసెంబరు2014 డిసెంబరు13దశ VI Bఇంకా గుర్తించాల్సి ఉంది2008 డిసెంబరు2015 డిసెంబరు14దశ IV Dఇంకా గుర్తించాల్సి ఉంది2009 డిసెంబరు2015 డిసెంబరు

 NHAI వెబ్‌సైట్ ప్రకారం ప్రాజెక్టు స్థితి 
జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టును అన్ని దశల్లో అమలు చేస్తున్నారు. ప్రస్తుత దశల్లో 49,260 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ రోడ్లు మెరుగుపడుతున్నాయి. ఎన్‌హెచ్‌డిపి ప్రాజెక్టు వారీగా అన్ని దశల వివరాలు 2021 మే 18 నాటికి కింది విధంగా ఉన్నాయి:
జాతీయ రహదారి అభివృద్ధి ప్రాజెక్ట్ (ఎన్హెచ్డిపి) ప్రాజెక్టులుమొత్తం పొడవు (కి. మీ.) ఇప్పటికే 4/6 ల్యాండ్ (కి.మీ..అమలులో ఉంది (కి. మీ.) అమలులో ఉన్న ఒప్పందాలు (సంఖ్య.అవార్డు కోసం సంతులనం పొడవు (కి. మీ.) ఎన్హెచ్డిపిGQ5,8465,846
 (100.00%) 00- అని.NS-EW

Ph. I & II7,1426,56830028274నౌకాశ్రయం

అనుసంధానత435383527- అని.ఎన్హెచ్డిపి దశ III11,8097,6212,161712,027ఎన్‌హెచ్‌డిపి దశ IV13,2034,0586,0501053,095ఎన్‌హెచ్‌డిపి దశ V6,5002,5641,428332,508ఎన్‌హెచ్‌డిపి దశ VI1,000- అని.1849816ఎన్‌హెచ్‌డిపి దశ VII70022944584ఎన్‌హెచ్‌డిపి మొత్తం46,63527,06210,2692579,304ఇతరులు (′ఐడి2], <ఐడి1] & వివిధ రకాలు2,0481,74330518- అని.ఎస్. ఏ. ఆర్. డి. పి-ఎన్. ఈ.11011001- అని.ఎన్హెచ్ఏఐ మొత్తం48,58928,915*10,5742769,304ఎన్హెచ్డిపి దశ IV కింద మొత్తం 20,000 కిలోమీటర్ల మేర అనుమతి మంజూరు కాగా, ఇందులో 13,203 కిలోమీటర్ల మేర ఎన్హెచ్ఏఐకి కేటాయించారు, మిగిలిన కిలోమీటర్లను ఎంఓఆర్టీహెచ్ కు కేటాయించారు.   

 భారతమాల ప్రాజెక్టులో కలిపివేత 
నేషనల్ హైవే డెవలప్‌మెంట్ ప్రాజెక్టు 2018 మొదటి సగం నాటికి భారత్‌మాల ప్రాజెక్టు ప్రారంభంతో మూసివేయబడుతుంది. 10,000 ఎన్‌హెచ్‌డిపి కింద మిగిలిపోయిన హైవే నిర్మాణం యొక్క km భారతదేశం యొక్క మొదటి దశతో విలీనం చేయబడుతుంది. Sagarmalaసాగర్మాల, సేతు భారతం కూడా పూరించగలవని భావిస్తున్నారు.

 భారతమాల
 భారత చైనా సరిహద్దు రోడ్లు - భారతమాలలో కలిపేసారు
 భారతదేశపు ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు
 సేతు భారతం, నదులపై వంతెనల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు

 మూలాలు 

*
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు