ఏకాగ్రతా లోపం అతి క్రియాశీలత

ఏకాగ్రతా లోపం అతి క్రియాశీలత అనేది ఒక నాడీ మండల అభివృద్ధిలో  (న్యూరో డెవలప్‌మెంటల్ )  లోపం  వలన ఏర్పడిన మానసిక రుగ్మత. దీనిని అటెన్షన్ డెఫిసిట్ హైపర్యాక్టివిటీ డిజార్డర్ అని ఆంగ్లంలో పేర్కొంటారు .  సూక్ష్మంగా ఏ.డి.హెచ్ .డి. ( ADHD ) అంటారు.   దీనివలన ఏదేని  విషయముపై శ్రద్ధ లోపించి ఇబ్బంది పడడం జరుగుతుంది. అధిక క్రియాశీలత (హైపెరాక్టివిటీ) వలన  పర్యవసానాలతో సంబంధం లేకుండా ప్రవర్తించడం జరుగుతుంది, ఇది ఆ  వ్యక్తి వయస్సుకి తగిన ప్రవర్తన కాదు.  అయినా కూడా ఈ  వ్యక్తులు భావోద్వేగాలను నియంత్రించడంలో ఇబ్బంది పడటం లేదా కార్యనిర్వాహకత్వంతో సమస్యలను కూడా కలుగచేస్తారు. 

 లక్షణాలు, రోగనిర్ధారణ, 
ఒక వ్యక్తికి పన్నెండేళ్లు నిండకముందే లక్షణాలు కనిపిస్తే, అవి ఆరు నెలల కంటే ఎక్కువ కాలం ఉండి, కనీసం రెండు చోట్ల అంటే పాఠశాల, ఇల్లు లేదా వినోద కార్యకలాపాలు వంటి వాటిల్లో సమస్యలను కలిగిస్తాయి.   పిల్లలలో, శ్రద్ధ లోపించే సమస్య వలన పాఠశాలలో పనితీరు బలహీనపడవచ్చు.  అదనంగా ఇతర మానసిక రుగ్మతలు ఏర్పడడం వలన పదార్థ దుర్వినియోగం జరగవచ్చు. ఇది బలహీనతకు దారితీసేదయినప్పటికీ, ముఖ్యంగా ఆధునిక సమాజంలో, ADHD ఉన్న చాలా మంది వ్యక్తులు తమకు ఆసక్తికరంగా లేదా ఉపయోగకరంగా భావించే (హైపర్ ఫోకస్ ) పనులపై ఎక్కువ శ్రద్ధ చూపిస్తారు .

ఇది సాధారణంగా పిల్లలలో యుక్తవయస్కులలో గమనించి, నిర్ధారణ చేయబడిన మానసిక రుగ్మత అయినప్పటికీ, చాలా సందర్భాలలో ఖచ్చితమైన కారణం తెలియదు. జన్యుపరమైన కారకాలు దాదాపు 75% ప్రమాదం కలుగ చేస్తున్నాయని  ఓక అంచనా. గర్భధారణ సమయంలో నికోటిన్ కు గురవడము కూడా పర్యావరణ పరంగా ప్రమాదం ఏర్పడవచ్చు. ఇది తల్లిదండ్రుల వ్యవహారశైలికి లేదా క్రమశిక్షణకు సంబంధించినది కాదు. 

 ప్రాబల్యం 
DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) ప్రమాణాల   ప్రకారం ఇది  5-7% మంది పిల్లలను ప్రభావితం చేస్తోంది.  ICD-10 ప్రమాణాలు ఇది  1-2% మందిని ప్రభావితం చేస్తోంది అని తెలియ చేస్తున్నాయి. 2015 నాటికి, ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా 51.1 మిలియన్ల మందిని ప్రభావితం చేస్తుందని అంచనా వేశారు. వివిధ దేశాలలో ఈ వ్యాధి ప్రాబల్యం ఇంచు మించు సమానంగా ఉంటుంది. అయితే దీనిని ఎలా నిర్ధారణ చేస్తారనే దానిపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది.ADHD అనేది బాలికలలో కంటే బాలురలో  దాదాపు రెండు రెట్లు ఎక్కువగా కనపడుతుంది. ఈ రుగ్మత తరచుగా బాలికలలో నిర్లక్ష్యం అవుతుంటుంది. ఎందుకంటే వారి లక్షణాలు అబ్బాయిల నుండి భిన్నంగా ఉంటాయి.    బాల్యంలో నిర్ధారణ అయిన వారిలో దాదాపు 30-50% మంది యుక్తవయస్సులో కూడా లక్షణాలను కలిగి ఉంటారు.  2-5% మంది పెద్దవాళ్లకు ఈ పరిస్థితి కొనసాగుతూ ఉంటుంది.   పెద్దలలో అతి క్రియాశీలత బదులుగా  కంటే అంతర్గతంగా  చంచలత్వం ఏర్పడవచ్చు. వారు తరచుగా వారి బలహీనతలలో కొన్ని లేదా అన్నింటిని సరిదిద్దే 'కోపింగ్' నైపుణ్యాలను (ఒత్తిడితో కూడిన లేదా సంభావ్య హానికరమైన పరిస్థితులను ఎదుర్కోవటానికి ప్రజలు ఉపయోగించే వ్యూహాలు) అభివృద్ధి చేసుకుంటారు. ఈ పరిస్థితిని ఇతర పరిస్థితుల నుండి వేరుగా చెప్పడం కష్టం, అలాగే సాధారణ ప్రవర్తనాస్థాయి  నుంచి ఇప్పటికీ ఉన్న అధిక స్థాయి కార్యకలాపాల నుండి వేరుచేయడం.

 నిర్వహణ, చికిత్స 
ADHD నిర్వహణ గురించిన సిఫార్సులు వివిధ దేశాలలో వేరు వేరుగా   ఉంటాయి,  సాధారణంగా మానసిక వైద్యులతో సంభాషణ (కౌన్సెలింగ్), జీవనశైలి మార్పులు, మందులు ఉంటాయి.  పిల్లలలో తీవ్రమైన లక్షణాలున్నప్పుడే  మొదటగా మందులను సిఫార్సు చేయాలని బ్రిటీష్ మార్గదర్శకాలు  సూచిస్తున్నాయి.  పెద్దవాళ్ళు   కౌన్సెలింగ్‌ను తిరస్కరించడము  లేదా వ్యాధి లక్షణాలను తగ్గించడంలో విఫలమైనప్పుడు మందులను సూచిస్తారు . కెనడా, అమెరికా మార్గదర్శకాలు స్కూలు వయస్సు లోపల ఉన్న పిల్లలలో ప్రవర్తనలో మార్పు, నిర్వహణను మొదటగా సిఫార్సు చేస్తాయి, అయితే మందులు, ప్రవర్తనా చికిత్సను కలిపి ఆ తర్వాత సిఫార్సు చేస్తాయి.    ఉద్దీపనలతో చికిత్స కనీసం 14 నెలలకి ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది; అయితే వాటి దీర్ఘకాలిక ప్రభావం అస్పష్టం, తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలు కూడా ఉండవచ్చు.     

18వ శతాబ్దం నుండి వైద్య సాహిత్యంలో  ADHD వంటి లక్షణాలను కనుగొన్నారు  ADHD, దాని నిర్ధారణ, చికిత్సలను 1970ల నుండి వివాదాస్పదమయ్యాయి. ఈ వివాదాల్లో వైద్యులు, ఉపాధ్యాయులు, విధాన నిర్ణేతలు, తల్లిదండ్రులు, ప్రసార మాధ్యమాల వారు  పాల్గొన్నారు. వివాద అంశాలలో ADHD కి పేర్కొన్న కారణాలు, దాని చికిత్సలో ఉద్దీపన మందుల వాడకం వంటివి ఉన్నాయి. చాలా మంది ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రదాతలు ADHDని పిల్లలు ఇంకా పెద్దలలో నిజమైన రుగ్మతగా అంగీకరిస్తారు అయితే విజ్ఞాన శాస్త్ర సమాజంలో  అది ఎలా నిర్ధారణ చేస్తారు, చికిత్స చేయబడుతుందనే దానిపై చర్చ ప్రధానంగా కేంద్రీకృతమై ఉంది.    ఈ పరిస్థితిని అధికారికంగా 1980 నుండి 1987 వరకు 'అటెన్షన్ డెఫిసిట్ డిజార్డర్ ( ADD )' అని పిలిచేవారు, అయితే దీనికి ముందు దీనిని 'చిన్ననాటి హైపర్‌కైనెటిక్ రియాక్షన్' అని పిలిచేవారు.  

 మందులు 

 మెథాంఫేటమిన్

 సూచనలు 

వర్గం:మానసిక రుగ్మతలు
వర్గం:మానసిక వ్యాధులు