షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు

షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు భారతదేశంలో అత్యంత వెనుకబడిన సామాజిక-ఆర్థిక సమూహాలుగా ప్రభుత్వం అధికారికంగా గుర్తించిన సామాజిక సమూహాలు. ఈ పేర్లను భారత రాజ్యాంగంలో రాసారు.  బ్రిటిషు పాలనలో చాలా కాలం పాటు, వారిని అణగారిన తరగతులుగా పిలిచేవారు. 

ఆధునిక సాహిత్యంలో, షెడ్యూల్డ్ కులాల వర్గంలోని అనేక కులాలను కొన్నిసార్లు దళితులుగా సూచిస్తారు. స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో దళిత నాయకుడు బిఆర్ అంబేద్కర్ ఈ పదాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు. గాంధీ ప్రవేశపెట్టిన హరిజన్ కంటే దళిత్ అనే పదానికి అంబేద్కర్ ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు. హరిజన్ అంటే "హరి ప్రజలు" అని అర్థం. అదేవిధంగా, షెడ్యూల్డ్ తెగలను తరచుగా ఆదివాసీ, వనవాసి, వన్యజాతి అనీ పిలుస్తారు. అయితే, భారత ప్రభుత్వం, భారత రాజ్యాంగంలో నిర్వచించిన విధంగా షెడ్యూల్డ్ కులాలకు అనుసూచిత్ జాతి అని, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు అనుసూచిత్ జనజాతి అనే పదాలను ఉపయోగిస్తుంది. 2018 సెప్టెంబరులో ప్రభుత్వం "దళిత్' అనే అవమానకరమైన నామకరణాన్ని ఉపయోగించవద్దని అన్ని ప్రైవేట్ శాటిలైట్ ఛానెల్‌లకు ఒక సలహాను జారీ చేసింది. అయితే, బాగా వాడుకలో ఉన్న 'దళిత' పదాన్ని వాడవద్దనడానికి వ్యతిరేకంగా హక్కుల సంఘాలు, మేధావులు ఎలుగెత్తారు".Union minister: Stick to SC, avoid the term 'Dalit'  "Union social justice minister Thawarchand Gehlot said media should stick to the constitutional term "Scheduled Castes" while referring to Dalits as there are objections to the term to the term "Dalit" – backing the government order which has significant sections of scheduled caste civil society up in arms." Times of India 5 September 2018.

భారతదేశ జనాభాలో ( 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం) షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 16.6%, 8.6%గా ఉన్నాయి. రాజ్యాంగం (షెడ్యూల్డ్ కులాలు) ఆర్డర్, 1950 దాని మొదటి షెడ్యూల్‌లో 28 రాష్ట్రాలలో 1,108 కులాలను జాబితా చేసింది, రాజ్యాంగం (షెడ్యూల్డ్ తెగలు) ఆర్డర్, 1950 దాని మొదటి షెడ్యూల్‌లో 22 రాష్ట్రాల్లోని 744 తెగలను జాబితా చేసింది.

భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు రిజర్వేషన్ హోదా, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, పదోన్నతిలో ప్రాధాన్యత, విశ్వవిద్యాలయాలలో కోటా, ఉచిత, స్టైపెండ్ విద్య, స్కాలర్‌షిప్‌లు, బ్యాంకింగ్ సేవలు, వివిధ ప్రభుత్వ పథకాలు అందించారు. ఎస్సీ, ఎస్టీల పట్ల సానుకూల వివక్ష చూపే సాధారణ సూత్రాలను రాజ్యాంగం నిర్దేశించింది.

 నిర్వచనం 
 షెడ్యూల్డ్ కులాలు

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 366 (24) ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ కులాలు ఇలా నిర్వచించబడ్డాయి:

 షెడ్యూల్డ్ తెగలు

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 366 (25)లో షెడ్యూల్డ్ తెగలను ఇలా నిర్వచించారు:

 జనాభా వివరాలు 

 జనాభా 
+రాష్ట్రాల వారీగా షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా, 2011 జనాభా లెక్కలు రాష్ట్ర, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలురాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల మొత్తం జనాభాషెడ్యూల్డ్ కులాలుషెడ్యూల్డ్ తెగలునోటిఫైడ్ కమ్యూనిటీల సంఖ్య మొత్తం జనాభామొత్తం షెడ్యూల్డ్ కులాల శాతంరాష్ట్ర, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల జనాభా శాతంనోటిఫైడ్ కమ్యూనిటీల సంఖ్య (2017 డిసెంబరు నాటికి) మొత్తం జనాభామొత్తం షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య శాతంరాష్ట్ర కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల జనాభా శాతంఆంధ్రప్రదేశ్ (తెలంగాణ సహా) 84,580,777AP: 61TN: 5913,878,0786.8916.41ఎపిః 34 టిఎన్ః 325,918,0735.667అరుణాచల్ ప్రదేశ్1,383,7270      16951,8210.9168.79అస్సాం31,205,576162,231,3211.117.15293,884,3713.7212.45బీహార్104,099,4522316,567,3258.2315.91321,336,5731.281.28ఛత్తీస్గఢ్25,545,198443,274,2691.6312.82427,822,9027.4830.62గోవా1,458,545525,4490.011.748149,2750.1410.23గుజరాత్60,439,692364,074,4472.026.74328,917,1748.5314.75హర్యానా25,351,462375,113,6152.5420.170     హిమాచల్ ప్రదేశ్6,864,602571,729,2520.8625.1910392,1260.385.71జార్ఖండ్32,988,134223,985,6441.9812.08328,645,0428.2726.21కర్ణాటక61,095,29710110,474,9925.217.15504,248,9874.066.95కేరళ33,406,061693,039,5731.519.143484,8390.461.45మధ్యప్రదేశ్72,626,8094811,342,3205.6315.624615,316,78414.6521.09మహారాష్ట్ర112,374,3335913,275,8986.5911.814710,510,21310.059.35మణిపూర్2,855,794797,3280.053.41341,167,4221.1240.88మేఘాలయ2,966,8891617,3550.010.58172,555,8612.4486.15మిజోరం1,097,206161,21800.11151,036,1150.9994.43నాగాలాండ్1,978,5020      51,710,9731.6486.48ఒడిశా41,974,218957,188,4633.5717.13629,590,7569.1722.85పంజాబ్27,743,338398,860,1794.431.940     రాజస్థాన్68,548,4375912,221,5936.0717.83129,238,5348.8413.48సిక్కిం610,577428,2750.014.634206,3600.233.8తమిళనాడు72,147,0307614,438,4457.1720.0136794,6970.761.1త్రిపుర3,673,91734654,9180.3317.83191,166,8131.1231.76ఉత్తర ప్రదేశ్199,812,3416641,357,60820.5420.7151,134,2731.080.57ఉత్తరాఖండ్10,086,292651,892,5160.9418.765291,9030.282.89పశ్చిమ బెంగాల్91,276,1156021,463,27010.6623.51405,296,9535.075.8అండమాన్, నికోబార్ దీవులు380,5810      628,5300.037.5చండీగఢ్1,055,45036199,0860.118.860     దాద్రా, నగర్ హవేలీ343,70946,18601.87178,5640.1751.95డామన్, డయ్యూ243,24756,12402.52515,3630.016.32జమ్మూ కాశ్మీర్12,541,30213924,9910.467.38121,493,2991.4311.91లక్షద్వీప్64,4730       61,1200.0694.8ఢిల్లీ16,787,941362,812,3091.416.750     పుదుచ్చేరి1,247,95316196,3250.115.730     భారత్1,210,854,9771,284*201,378,37210016.63747*104,545,7161008.63

 మతం 
+షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల రాష్ట్ర వారీ మతం, 2011 జనాభా లెక్కలు రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలుషెడ్యూల్డ్ కులంషెడ్యూల్డ్ తెగహిందూసిక్కుబౌద్ధమతంహిందూముస్లింక్రిస్టియన్సిక్కుబౌద్ధమతంజైన్ మతం పేర్కొనబడలేదుఆంధ్రప్రదేశ్ (తెలంగాణ సహా) 13,848,4732,05327,5525,808,12628,58657,28089060864481021,129అరుణాచల్ ప్రదేశ్      97,6293,567389,50724596,391441358,6635,378అస్సాం2,229,4451,3355413,349,77213,188495,3793877,66742412,0395,515బీహార్16,563,1451,5952,5851,277,87011,26532,52315025212310,8653,525ఛత్తీస్గఢ్3,208,7261,57763,9666,933,3338,508385,0416201,078312488,0975,913గోవా25,265717799,78953148,7832062181260గుజరాత్4,062,0611,03811,3488,747,34934,619120,7771,2621,0001,2663,4127,489హర్యానా4,906,560204,8052,250               హిమాచల్ ప్రదేశ్1,709,63415,9393,679307,91437,20827529445,9985423360జార్ఖండ్3,983,6296691,3463,245,85618,1071,338,1759842,9463814,012,62225,971కర్ణాటక10,418,9892,10053,9034,171,26544,59912,8118024721,15266517,221కేరళ3,039,057291225431,15518,32032,8444244183762,040మధ్యప్రదేశ్11,140,0072,887199,42614,589,85533,30588,5481,4431,796852584,33816,647మహారాష్ట్ర8,060,13011,4845,204,28410,218,315112,75320,3352,14520,7981,93693,64640,285మణిపూర్97,23839518,7844,2961,137,3182092,32628811,1743,027మేఘాలయ16,718528109122,14110,0122,157,8873016,886254251,6126,768మిజోరం1,10291075,9204,209933,3026291,054343751474నాగాలాండ్      15,0355,4621,680,4241754,9015003,0961,380ఒడిశా7,186,6988259408,271,05415,335816,9811,0191,959448470,26713,693పంజాబ్3,442,3055,390,48427,390               రాజస్థాన్11,999,984214,8376,7729,190,78913,34025,3756634456221,3765,924సిక్కిం28,0161524440,34036916,899721,36,04112512,306208తమిళనాడు14,435,6791,6811,085783,9422,2847,222845045551,015త్రిపుర654,74569104888,7902,223153,0612501,19,8943187681,509ఉత్తర ప్రదేశ్41,192,56627,775137,2671,099,92421,7351,0112643534102,4048,172ఉత్తరాఖండ్1,883,6117,989916287,8091,8474373641,14279288పశ్చిమ బెంగాల్21,454,3583,7055,2073,914,47330,407343,8931,003220,963876774,45010,888అండమాన్, నికోబార్ దీవులు      1561,02626,5120850344407చండీగఢ్176,28322,659144               దాద్రా, నగర్ హవేలీ6,0470139175,3052422,6581512454274డామన్, డయ్యూ608214115,20712516011013జమ్మూ కాశ్మీర్913,50711,30118367,3841,320,4081,775665100,8031371,170957లక్షద్వీప్      4461,03734210416ఢిల్లీ2,780,81125,9345,564               పుదుచ్చేరి196,2613331               భారత్189,667,1325,953,6645,757,57684,165,3251,858,91310,327,05214,434866,02912,0097,095,408206,546
రాజ్యాంగం లోను, ఇతర చట్టాలలోనూ నిర్మితమైన రక్షణలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడానికి, 338, 338A అధికరణాల కింద రాజ్యాంగంలో రెండు రాజ్యాంగ కమిషన్లకు స్థానం కల్పించింది: షెడ్యూల్డ్ కులాల జాతీయ కమిషన్, షెడ్యూల్డ్ తెగల జాతీయ కమిషన్. ఈ రెండు కమిషన్ల అధ్యక్షులు జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్‌లో ఎక్స్ అఫిషియో సభ్యులుగా ఉంటారు.

 షెడ్యూల్డ్ కులాల సబ్ ప్లాన్ 
1979 నాటి షెడ్యూల్డ్ కులాల ఉప-ప్రణాళిక (SCSP) షెడ్యూల్డ్ కులాల సామాజిక, ఆర్థిక, విద్యా అభివృద్ధికీ, వారి పని, జీవన పరిస్థితులలో మెరుగుదల కోసమూ ఒక ప్రణాళిక ప్రక్రియను తప్పనిసరి చేసింది. ఇది ఒక గొడుగు వ్యూహం, సాధారణ అభివృద్ధి రంగం నుండి షెడ్యూల్డ్ కులాలకు ఆర్థిక భౌతిక ప్రయోజనాలు లభించేలా చూస్తుంది. రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల (UTలు) వార్షిక ప్రణాళిక నుండి జాతీయ SC జనాభాకు ఒక కనీస నిష్పత్తిలో నిధులు, సంబంధిత ప్రయోజనాలను కలగజేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. గణనీయమైన SC జనాభా ఉన్న ఇరవై ఏడు రాష్ట్రాలు, కేం.పా.ప్రాలు ఈ ప్రణాళికను అమలు చేస్తున్నాయి. 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 16.66 కోట్లు (మొత్తం జనాభాలో 16.23%) ఉన్నప్పటికీ, SCSP ద్వారా చేసిన కేటాయింపులు దామాషా జనాభా కంటే తక్కువగా ఉన్నాయి. భూసంస్కరణలు, వలసలు (కేరళ గల్ఫ్ డయాస్పోరా), విద్య, ప్రజాస్వామ్యీకరణ కారణంగా కేరళలో షెడ్యూల్డ్ కులాల సంతానోత్పత్తి చాలా తక్కువగా ఉన్న ఒక విచిత్రమైన అంశం బయటపడింది.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్ తెగల జాబితా
 భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్ కులాల జాబితా
 ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు

 మూలాలు 

వర్గం:భారతీయులు