భారత ఆహార, ప్రజా పంపిణీ, వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ

వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ, ఆహారం & ప్రజా పంపిణీ భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖ. మంత్రిత్వ శాఖకు క్యాబినెట్ ర్యాంక్ మంత్రి నాయకత్వం వహిస్తారు.

 విభాగాలు 
మంత్రిత్వ శాఖ ఆహార ప్రజా పంపిణీ శాఖ, వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ అనే రెండు విభాగాలుగా విభజించబడింది.

 ఆహారం ప్రజా పంపిణీ శాఖ 
విభాగం యొక్క లక్ష్యాలు నిర్ధారించడం:

 రైతులకు లాభసాటి రేట్లు.
 ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ ద్వారా సరసమైన ధరలకు ఆహార ధాన్యాల సరఫరా.

 ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ 
ఇండియన్ పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్ (PDS) అనేది భారతదేశంలోని పేదలకు సబ్సిడీ ఆహారాన్ని పంపిణీ చేసే జాతీయ ఆహార భద్రతా వ్యవస్థ . ప్రధాన వస్తువులలో గోధుమలు, బియ్యం, పంచదార, కిరోసిన్ ఉన్నాయి . పెరిగిన పంట దిగుబడి ( హరిత విప్లవం, మంచి రుతుపవనాల ఫలితంగా ) ఆహార మిగులు ఆహార సంస్థ చట్టం 1964 ద్వారా స్థాపించబడిన ఫుడ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియాచే నిర్వహించబడుతుంది. ఈ వ్యవస్థ వ్యవసాయ ధర మద్దతు, కార్యకలాపాలు, సేకరణ కోసం జాతీయ విధానాన్ని అమలు చేస్తుంది., నిల్వ, సంరక్షణ, అంతర్-రాష్ట్ర ఉద్యమం, పంపిణీ. PDS దాదాపు 478,000 సరసమైన ధరల దుకాణాల (FPS) నెట్‌వర్క్‌ను కలిగి ఉంది, ఇది బహుశా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పంపిణీ నెట్‌వర్క్, ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలచే నిర్వహించబడుతుంది.

 వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ 
బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ (BIS) తూనికలు, కొలతలు వంటి చట్టబద్ధమైన సంస్థల నియంత్రణ, వినియోగదారుల తరలింపు, వినియోగదారుల సహకారానికి సంబంధించిన విధానాలను విభాగం నిర్వహిస్తుంది.

డిపార్ట్‌మెంట్ దీనికి బాధ్యత వహిస్తుంది:

 నేషనల్ టెస్ట్ హౌస్
 బరువులు, కొలతల ప్రమాణాలు
 బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్
 వినియోగదారుల సహకార సంఘాలు
 ఫార్వర్డ్ మార్కెట్స్ కమిషన్, ముంబై
 నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు, లభ్యతపై పర్యవేక్షణ
 వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం, 2019
 వినియోగదారుల సంక్షేమ నిధి
 అంతర్గత వాణిజ్యం
 ఇంటర్-స్టేట్ ట్రేడ్: ది స్పిరిట్యుయస్ ప్రిపరేషన్స్ (ఇంటర్-స్టేట్ ట్రేడ్ అండ్ కామర్స్) కంట్రోల్ యాక్ట్, 1955 (39 ఆఫ్ 1955).
 ఫ్యూచర్స్ ట్రేడింగ్ నియంత్రణ: ఫార్వర్డ్ కాంట్రాక్ట్స్ (నిబంధనలు) చట్టం, 1952 (74 ఆఫ్ 1952).

డిపార్ట్‌మెంట్ లభ్యతను నియంత్రిస్తుంది, బలహీనమైన ప్రజల ఆహార భద్రత కోసం వ్యవస్థ పనిచేసేలా చూసేందుకు చర్యలను నిర్దేశిస్తుంది. ఈ ఉద్దేశం గౌరవం, జవాబుదారీతనం, దృశ్యమానత, సానుకూల ధోరణ మారిన మైండ్ సెట్‌ను పెంచడం.

 మంత్రులు 

 ఆహారం & వ్యవసాయం (1947–71)  
#ఫోటోపేరుపదవీకాలంప్రధాన మంత్రిపార్టీ1link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rajendra_Prasad_1947.jpg|94x94pxరాజేంద్ర ప్రసాద్ 1947 ఆగస్టు 15 1948 జనవరి 14152 రోజులుజవహర్‌లాల్ నెహ్రూభారత జాతీయ కాంగ్రెస్2link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jairamdas_Daulatram_1985_stamp_of_India.jpg|109x109pxజైరామదాస్ దౌలత్రం 1948 జనవరి 19 1950 మే 132 సంవత్సరాలు, 114 రోజులు3link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:K_M_Munshi.jpg|96x96pxKM మున్షీ 1950 మే 13 1952 మే 132 సంవత్సరాలు, 0 రోజులు4link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rafi_Ahmed_Kidwai_1969_stamp_of_India.jpg|75x75pxరఫీ అహ్మద్ కిద్వాయ్ 1952 మే 13 1954 అక్టోబరు 242 సంవత్సరాలు, 164 రోజులు5అజిత్ ప్రసాద్ జైన్ 1954 నవంబరు 25 1959 ఆగస్టు 244 సంవత్సరాలు, 303 రోజులు6link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Miss_India_Indrani_Rehman,_S.K._Patil,_and_two_of_the_sponsors_of_the_contest_(cropped).jpg|75x75pxSK పాటిల్ 1959 ఆగస్టు 24 1963 సెప్టెంబరు 14 సంవత్సరాలు, 8 రోజులు7 స్వరణ్ సింగ్ 1963 సెప్టెంబరు 1 1964 జూన్ 9282 రోజులు8link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chidambaram_Subramaniam.jpg|77x77pxచిదంబరం సుబ్రమణ్యం 1964 జూన్ 9 1967 మార్చి 122 సంవత్సరాలు, 276 రోజులులాల్ బహదూర్ శాస్త్రి
ఇందిరా గాంధీ9link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jagjivan_Ram_1991_stamp_of_India.jpg|99x99pxజగ్జీవన్ రామ్ 1967 మార్చి 13 1970 జూన్ 273 సంవత్సరాలు, 106 రోజులుఇందిరా గాంధీ10link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fakhruddin_Ali_Ahmed_1977_stamp_of_India.jpg|100x100pxఫకృద్దీన్ అలీ అహ్మద్ 1970 జూన్ 27 1971 మే 2309 రోజులుఆహార మంత్రిత్వ శాఖ ఆహార శాఖతో సహా నాలుగు విభాగాలతో వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖగా పేరు మార్చబడింది 

 ఆహారం & పౌర సరఫరాలు (1983–91) 
#ఫోటోపేరుపదవీకాలంప్రధాన మంత్రిపార్టీ11link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bhagwat_Jha_Azad.jpg|108x108pxభగవత్ ఝా ఆజాద్ 1983 ఫిబ్రవరి 14 1984 డిసెంబరు 311 సంవత్సరం, 321 రోజులుఇందిరా గాంధీ
రాజీవ్ గాంధీభారత జాతీయ కాంగ్రెస్12link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Birender_Singh_b1921_2023_stamp_of_India.jpg|75x75pxరావ్ బీరేంద్ర సింగ్ 1984 డిసెంబరు 31 1985 సెప్టెంబరు 25268 రోజులురాజీవ్ గాంధీ13కామాఖ్య ప్రసాద్ సింగ్ డియో 1985 సెప్టెంబరు 25 1986 జనవరి 27124 రోజులు14పి. శివ శంకర్ 1986 జనవరి 27 1986 మే 12105 రోజులు15HKL భగత్ 1986 మే 12 1988 ఫిబ్రవరి 141 సంవత్సరం, 278 రోజులు16సుఖ్ రామ్ 1988 ఫిబ్రవరి 14 1989 డిసెంబరు 21 సంవత్సరం, 291 రోజులు17నాథూరామ్ మిర్ధా 1989 డిసెంబరు 8 1990 నవంబరు 10337 రోజులువీపీ సింగ్జనతాదళ్ (12)link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Birender_Singh_b1921_2023_stamp_of_India.jpg|75x75pxరావ్ బీరేంద్ర సింగ్ 1990 నవంబరు 21 1991 జూన్ 21212 రోజులుచంద్ర శేఖర్సమాజ్‌వాదీ జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ)

 ఆహారం (1991–96)  
#ఫోటోపేరుపదవీకాలంప్రధాన మంత్రిపార్టీ1కల్పనాథ్ రాయ్ 1993 జనవరి 18 1994 డిసెంబరు 211 సంవత్సరం, 337 రోజులుపివి నరసింహారావుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్2link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Visit_of_Narasimha_Rao,_Indian_Minister_for_Foreign_Affairs,_to_the_CEC_(cropped).jpg|75x75pxపివి నరసింహారావు 1994 డిసెంబరు 21 1995 ఫిబ్రవరి 1051 రోజులు3link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ajit_Singh_at_press_conference.jpg|99x99pxఅజిత్ సింగ్ 1995 ఫిబ్రవరి 10 1996 మే 161 సంవత్సరం, 96 రోజులు

 పౌర సరఫరాలు, వినియోగదారుల వ్యవహారాలు & ప్రజా పంపిణీ (1991–96) 
#ఫోటోపేరుపదవీకాలంప్రధాన మంత్రిపార్టీ1link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Visit_of_Narasimha_Rao,_Indian_Minister_for_Foreign_Affairs,_to_the_CEC_(cropped).jpg|75x75pxపివి నరసింహారావు 1991 జూన్ 21 1993 జనవరి 181 సంవత్సరం, 211 రోజులుపివి నరసింహారావుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్2link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:AK_Antony_at_Ponnani.jpg|97x97pxఎకె ఆంటోని 1993 జనవరి 18 1995 ఫిబ్రవరి 82 సంవత్సరాలు, 21 రోజులు3link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Buta_Singh_(headshot).jpg|90x90pxబూటా సింగ్ 1995 ఫిబ్రవరి 10 1996 మే 161 సంవత్సరం, 96 రోజులు

 వినియోగదారుల వ్యవహారాలు, ఆహారం & ప్రజా పంపిణీ (1996–ప్రస్తుతం) 
#ఫోటోపేరుపదవీకాలంప్రధాన మంత్రిపార్టీ1link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Atal_Bihari_Vajpayee_tribute_image_(cropped).jpg|91x91pxఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి 1996 మే 16 1996 జూన్ 116 రోజులుఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయిభారతీయ జనతా పార్టీ2దేవేంద్ర ప్రసాద్ యాదవ్ 1996 జూన్ 1 1997 ఏప్రిల్ 21324 రోజులుదేవెగౌడజనతాదళ్3link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inder_Kumar_Gujral_017.jpg|104x104pxఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ 1997 ఏప్రిల్ 21 1997 ఏప్రిల్ 243 రోజులుIK గుజ్రాల్4చతురనన్ మిశ్రా 1997 ఏప్రిల్ 24 1998 జనవరి 10261 రోజులుకమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా5link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Balwant_Singh_Ramoowalia.jpg|124x124pxబల్వంత్ సింగ్ రామూవాలియా 1998 జనవరి 10 1998 మార్చి 1968 రోజులుస్వతంత్ర6link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Vice_President,_Shri_Mohd._Hamid_Ansari_with_the_Governor_of_Tamil_Nadu,_Shri_Surjit_Singh_Barnala_and_the_Chief_Minister_of_Tamil_Nadu,_Dr._Kalaignar_M._Karunanidhi_(cropped)_(Surjit_Singh_Barnala).png|99x99pxసుర్జిత్ సింగ్ బర్నాలా 1998 మార్చి 19 1999 అక్టోబరు 131 సంవత్సరం, 208 రోజులుఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయిశిరోమణి అకాలీదళ్7link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shanta_Kumar.jpg|94x94pxశాంత కుమార్ 1999 అక్టోబరు 13 2002 జూలై 12 సంవత్సరాలు, 261 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీ8link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sharadyadavjdu.jpg|82x82pxశరద్ యాదవ్ 2002 జూలై 1 2004 మే 221 సంవత్సరం, 326 రోజులుజనతాదళ్ (యునైటెడ్)9link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sharad_Pawar.jpg|87x87pxశరద్ పవార్ 2004 మే 22 2011 జనవరి 196 సంవత్సరాలు, 242 రోజులుమన్మోహన్ సింగ్నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ10link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:KV_Thomas.jpg|112x112pxకె.వి. థామస్ 2011 జనవరి 19 2014 మే 263 సంవత్సరాలు, 127 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్11link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ram_Vilas_Paswan_11_(cropped).jpg|90x90pxరామ్ విలాస్ పాశ్వాన్ 2014 మే 26 2020 అక్టోబరు 86 సంవత్సరాలు, 135 రోజులునరేంద్ర మోదీలోక్ జనశక్తి పార్టీ12link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Piyush_Goyal.jpg|100x100pxపీయూష్ గోయల్ 2020 అక్టోబరు 8 2024 జూన్ 103 సంవత్సరాలు, 246 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీ13link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Prahlad_Joshi_(cropped).jpg|131x131pxప్రహ్లాద్ జోషి 2024 జూన్ 10అధికారంలో ఉంది24 రోజులు

 మూలాలు 

వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు