భారత పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మంత్రిత్వ శాఖ

పర్యావరణం, అటవీ & వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ ( MoEFCC ) అనేది భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖ. దేశంలో పర్యావరణ & అటవీ కార్యక్రమాల అమలుకు ప్రణాళిక, ప్రచారం, సమన్వయం & పర్యవేక్షణ బాధ్యత మంత్రిత్వ శాఖపై ఉంది. భారతదేశం వృక్షజాలం & జంతుజాలం, అడవులు & ఇతర నిర్జన ప్రాంతాల పరిరక్షణ & సర్వే మంత్రిత్వ శాఖ చేపట్టే ప్రధాన కార్యకలాపాలు.Sanjeev Khagram (2004) "Dams and Development", New York, Cornell University Press, 

 సంస్థ 

 ఇండియన్ ఫారెస్ట్ సర్వీస్ (ఐఎఫ్ఎస్‌) 
 అధికారులు
 సెంట్రల్ జూ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా, న్యూఢిల్లీ
 నేషనల్ బయోడైవర్సిటీ అథారిటీ, చెన్నై
 నేషనల్ టైగర్ కన్జర్వేషన్ అథారిటీ, న్యూఢిల్లీ
 సబార్డినేట్ కార్యాలయాలు
 అండమాన్ & నికోబార్ దీవులు ఫారెస్ట్ అండ్ ప్లాంటేషన్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (పబ్లిక్ సెక్టార్ అండర్‌టేకింగ్)
 యానిమల్ వెల్ఫేర్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా, చెన్నై
 బొటానికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (BSI), కోల్‌కతా
 కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి
 పర్యావరణ సమాచార వ్యవస్థ (ENVIS) 
 ఒడిశా రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి
 ఢిల్లీ కాలుష్య నియంత్రణ కమిటీ
 డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ ఎడ్యుకేషన్
 ఫారెస్ట్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా
 ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ ఫారెస్ట్ అకాడమీ
 జాతీయ అటవీ నిర్మూలన & పర్యావరణ-అభివృద్ధి బోర్డు
 నేషనల్ బోర్డ్ ఆఫ్ వన్యప్రాణి
 నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ యానిమల్ వెల్ఫేర్
 నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ నేచురల్ హిస్టరీ (NMNH), న్యూఢిల్లీ
 నేషనల్ జూలాజికల్ పార్క్ (NZP), న్యూఢిల్లీ
 జూలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ZSI), కోల్‌కతా
 ఎక్సలెన్స్ కేంద్రాలు
 సెంటర్ ఫర్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ ఎడ్యుకేషన్, అహ్మదాబాద్
 CPR ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఎడ్యుకేషన్ సెంటర్, చెన్నై
 జంతువులు, పర్యావరణ కేంద్రం, బెంగళూరు
 సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ఇన్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఎకనామిక్స్, చెన్నై
 స్థానిక ఆరోగ్య సంప్రదాయాల పునరుజ్జీవనానికి పునాది, బెంగళూరు
 సెంటర్ ఫర్ ఎకోలాజికల్ సైన్సెస్, బెంగళూరు
 సెంటర్ ఫర్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ మేనేజ్‌మెంట్ ఆఫ్ డిగ్రేడెడ్ ఎకోసిస్టమ్, న్యూ ఢిల్లీ
 సెంటర్ ఫర్ మైనింగ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్, ధన్‌బాద్
 సలీం అలీ సెంటర్ ఫర్ ఆర్నిథాలజీ అండ్ నేచురల్ హిస్టరీ (SACON), కోయంబత్తూరు
 ట్రాపికల్ బొటానిక్ గార్డెన్ అండ్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్,  తిరువనంతపురం
 స్వయంప్రతిపత్త సంస్థలు
 GBPant నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హిమాలయన్ ఎన్విరాన్మెంట్, అల్మోరా
 ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్, భోపాల్
 నేను ప్లైవుడ్ ఇండస్ట్రీస్ రీసెర్చ్ అండ్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్, బెంగళూరు
 ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్రీ రీసెర్చ్ అండ్ ఎడ్యుకేషన్ (ICFRE), డెహ్రాడూన్
 వన్యప్రాణి ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా (WII), డెహ్రాడూన్

 కేబినెట్ మంత్రులు 

 గమనిక: MoS, I/C – రాష్ట్ర మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత)

నం.ఫోటోమంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గంపదవీకాలంరాజకీయ పార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండికుకాలంపర్యావరణ, అటవీ శాఖ మంత్రి1link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rajiv_Gandhi,_the_6th_PM_of_India.jpg|88x88pxరాజీవ్ గాంధీ
(1944–1991) అమేథీ
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1984 డిసెంబరు 31 1986 అక్టోబరు 221 సంవత్సరం, 295 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రాజీవ్ IIరాజీవ్ గాంధీ2 భజన్ లాల్
(1930–2011) హర్యానా
రాజ్యసభ ఎంపీ 1986 అక్టోబరు 22 1988 ఫిబ్రవరి 141 సంవత్సరం, 115 రోజులు3link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ziaur_Rahman_Ansari_Lok_Sabha_photo.jpg|97x97pxజియావుర్ రెహమాన్ అన్సారీ
(1925–1992) ఉన్నావ్
ఎంపీ
(MoS, I/C 1988 జూన్ 25 వరకు) 1988 ఫిబ్రవరి 14 1989 డిసెంబరు 21 సంవత్సరం, 291 రోజులు–link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:V._P._Singh_(cropped).jpg|93x93pxవిశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్
(1931–2008) ఫతేపూర్
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1989 డిసెంబరు 2 1990 ఏప్రిల్ 23142 రోజులుజనతాదళ్విశ్వనాథ్విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్4link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:NilamaniRautray.jpg|89x89pxనీలమణి రౌత్రే
(1920–2004) పూరీకి
ఎంపీ 1990 ఏప్రిల్ 23 1990 నవంబరు 10201 రోజులు5link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ManekaGandhi2.jpg|88x88pxమేనకా గాంధీ
(జననం 1956) పిలిభిత్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 1990 నవంబరు 10 1991 జూన్ 21223 రోజులుసమాజ్‌వాదీ జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ)చంద్ర శేఖర్చంద్ర శేఖర్6link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:KamalNath.jpg|93x93pxకమల్ నాథ్
(జననం 1946) చింద్వారా
ఎంపీ
(MoS, I/C) 1991 జూన్ 21 1995 సెప్టెంబరు 154 సంవత్సరాలు, 86 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రావుపివి నరసింహారావు7link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rajesh_Pilot_2008_stamp_of_India.jpg|86x86pxరాజేష్ పైలట్
(1945–2000) దౌసా
ఎంపీ
(MoS, I/C) 1995 సెప్టెంబరు 15 1996 మే 16244 రోజులు–link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Atal_Bihari_Vajpayee_tribute_image_(cropped).jpg|85x85pxఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి
(1924–2018) లక్నో
ఎంపీ
(ప్రధాని) 1996 మే 16 1996 జూన్ 116 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి ఐఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి–link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:H._D._Deve_Gowda_BNC.jpg|88x88pxహెచ్‌డి దేవెగౌడ
(జననం 1933)
ఎన్నిక కాలేదు
(ప్రధాని) 1996 జూన్ 1 1996 జూన్ 2928 రోజులుజనతాదళ్దేవెగౌడహెచ్‌డి దేవెగౌడ8link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cap_(Retd.)_Jai_Narain_Nishad_with_Dr_Harikumar_Pallathadka_(cropped).JPG|70x70pxజై నారాయణ్ ప్రసాద్ నిషాద్
(1930–2018) ముజఫర్‌పూర్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 1996 జూన్ 29 1997 ఫిబ్రవరి 21237 రోజులు9link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saifuddin_Soz_in_September_2007_(cropped).jpg|89x89pxసైఫుద్దీన్ సోజ్
(జననం 1937) జమ్మూ కాశ్మీర్‌కు
రాజ్యసభ ఎంపీ 1997 ఫిబ్రవరి 21 1997 ఏప్రిల్ 211 సంవత్సరం, 26 రోజులుజమ్మూ కాశ్మీర్ నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ 1997 ఏప్రిల్ 21 1998 మార్చి 19గుజ్రాల్ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్10link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Suresh_Prabhu_(cropped).jpg|92x92pxసురేష్ ప్రభు
(జననం 1953) రాజాపూర్
ఎంపీ 1998 మార్చి 19 1999 అక్టోబరు 131 సంవత్సరం, 208 రోజులుశివసేనవాజ్‌పేయి IIఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి11link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:T_R_Baalu_in_a_Party_Meeting_Dias.jpg|91x91pxటిఆర్ బాలు
(జననం 1941) చెన్నై సౌత్
ఎంపీ 1999 అక్టోబరు 13 2003 డిసెంబరు 214 సంవత్సరాలు, 69 రోజులుద్రవిడ మున్నేట్ర కజగంవాజ్‌పేయి III–link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Atal_Bihari_Vajpayee_tribute_image_(cropped).jpg|85x85pxఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి
(1924–2018) లక్నో
ఎంపీ
(ప్రధాని) 2003 డిసెంబరు 21 2004 జనవరి 919 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీ12link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Governor_of_Tripura,_Shri_Ramesh_Bais_calling_on_the_Union_Home_Minister,_Shri_Amit_Shah,_in_New_Delhi_on_August_09,_2019_(cropped).jpg|97x97pxరమేష్ బైస్
(జననం 1947) రాయ్‌పూర్
ఎంపీ
(MoS, I/C) 2004 జనవరి 9 2004 మే 22134 రోజులు13link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:A_still_of_the_Union_Minister_for_Environment_&_Forests,_Shri_A._Raja_during_a_meeting_of_Chief_Wildlife_Wardens_and_Field_Directors_of_Project_Tiger_Reserves,_in_New_Delhi_on_May_26,_2005.jpg|105x105pxఎ. రాజా
(జననం 1963) పెరంబలూరు
ఎంపీ 2004 మే 23 2007 మే 152 సంవత్సరాలు, 357 రోజులుద్రవిడ మున్నేట్ర కజగంమన్మోహన్ ఐమన్మోహన్ సింగ్–link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manmohan_Singh_in_2009.jpg|94x94pxమన్మోహన్ సింగ్
(జననం 1932) అస్సాంకు
రాజ్యసభ ఎంపీ
(ప్రధాని) 2007 మే 15 2009 మే 222 సంవత్సరాలు, 7 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్14link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jairam_ramesh.jpg|87x87pxజైరాం రమేష్
(జననం 1954) ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు
రాజ్యసభ ఎంపీ
(MoS, I/C) 2009 మే 22 2011 జూలై 122 సంవత్సరాలు, 51 రోజులుమన్మోహన్ II15link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jayanthi_Natarajan_in_2012_(cropped).png|83x83pxజయంతి నటరాజన్
(జననం 1954) తమిళనాడుకు
రాజ్యసభ ఎంపీ
(MoS, I/C) 2011 జూలై 12 2013 డిసెంబరు 212 సంవత్సరాలు, 162 రోజులు16link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M._Veerappa_Moily_addressing_a_Press_Conference_on_Electoral_Reforms_(cropped).jpg|91x91pxవీరప్ప మొయిలీ
(జననం 1940) చిక్కబల్లాపూర్
ఎంపీ 2013 డిసెంబరు 21 2014 మే 26156 రోజులుపర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రి17link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Prakash_Javadekar.jpg|93x93pxప్రకాష్ జవదేకర్
(జననం 1951) మధ్యప్రదేశ్‌కు
రాజ్యసభ ఎంపీ
(MoS, I/C) 2014 మే 26 2016 జూలై 52 సంవత్సరాలు, 40 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీమోదీ ఐనరేంద్ర మోదీ18link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Anil_Dave.jpg|102x102pxఅనిల్ మాధవ్ దవే
(1956–2017) మధ్యప్రదేశ్
రాజ్యసభ ఎంపీ
(MoS, I/C) 2016 జూలై 5 2017 మే 18
(కార్యాలయంలో మరణించారు)317 రోజులు19link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Harsh_Vardhan_in_2017.jpg|83x83pxహర్షవర్ధన్
(జననం 1954) చాందినీ చౌక్
ఎంపీ 2017 మే 18 2019 మే 302 సంవత్సరాలు, 12 రోజులు (17)link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Prakash_Javadekar.jpg|93x93pxప్రకాష్ జవదేకర్
(జననం 1951) మహారాష్ట్రకు
రాజ్యసభ ఎంపీ 2019 మే 31 2021 జూలై 72 సంవత్సరాలు, 37 రోజులుమోడీ II20link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Union_Minister_Bhupender_Yadav.jpg|87x87pxభూపేందర్ యాదవ్
(జననం 1969) రాజస్థాన్ నుండి అల్వార్ ఎంపీగా
రాజ్యసభ ఎంపీ 2021 జూలై 7 2024 జూన్ 93 సంవత్సరాలు, 43 రోజులు 2024 జూన్ 10అధికారంలో ఉందిమోడీ III

 సహాయ మంత్రులు 
నం.ఫోటోమంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గంపదవీకాలంరాజకీయ పార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండికుకాలంపర్యావరణ, అటవీ శాఖ సహాయ మంత్రి1ఖుర్జాకు వీర్ సేన్
ఎంపీ 1984 డిసెంబరు 31 1985 సెప్టెంబరు 25268 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)రాజీవ్ IIరాజీవ్ గాంధీ2link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ziaur_Rahman_Ansari_Lok_Sabha_photo.jpg|97x97pxజియావుర్ రెహమాన్ అన్సారీ
(1925–1992) ఉన్నావ్
ఎంపీ 1985 సెప్టెంబరు 25 1988 ఫిబ్రవరి 142 సంవత్సరాలు, 142 రోజులు3link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sumati_Oraon_Lok_Sabha_photo.jpg|93x93pxసుమతీ ఒరాన్
(జననం 1935) లోహర్‌దగా
ఎంపీ 1989 జూలై 4 1989 డిసెంబరు 2151 రోజులు4link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ManekaGandhi2.jpg|88x88pxమేనకా గాంధీ
(జననం 1956) పిలిభిత్
ఎంపీ 1989 డిసెంబరు 6 1990 నవంబరు 6335 రోజులుజనతాదళ్విశ్వనాథ్విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్5link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cap_(Retd.)_Jai_Narain_Nishad_with_Dr_Harikumar_Pallathadka_(cropped).JPG|70x70pxజై నారాయణ్ ప్రసాద్ నిషాద్
(1930–2018) ముజఫర్‌పూర్
ఎంపీ 1996 జూన్ 1 1996 జూన్ 2928 రోజులుజనతాదళ్దేవెగౌడహెచ్‌డి దేవెగౌడ6 బాబూలాల్ మరాండీ
(జననం 1958) దుమ్కా
ఎంపీ 1998 మార్చి 19 1999 అక్టోబరు 132 సంవత్సరాలు, 233 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి IIఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి 1999 అక్టోబరు 13 2000 నవంబరు 7వాజ్‌పేయి III7దిలీప్ సింగ్ జూడియో
(1949–2013) ఛత్తీస్‌గఢ్ (రాజ్యసభ)
ఎంపీ 2003 జనవరి 29 2003 నవంబరు 17292 రోజులు8link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Namo_Narain_Meena_(cropped).jpg|75x75pxనమో నారాయణ్ మీనా
(జననం 1943) సవాయ్ మాధోపూర్
ఎంపీ 2004 మే 23 2009 మే 224 సంవత్సరాలు, 364 రోజులుభారత జాతీయ కాంగ్రెస్మన్మోహన్ ఐమన్మోహన్ సింగ్9link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:S._Regupathy_in_2004_(cropped).jpg|93x93pxఎస్. రేగుపతి
(జననం 1950) పుదుక్కోట్టై
ఎంపీ 2007 మే 15 2009 మే 222 సంవత్సరాలు, 7 రోజులుద్రవిడ మున్నేట్ర కజగంపర్యావరణం, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల శాఖ సహాయ మంత్రి10link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mahesh_Sharma_January_2015.jpg|96x96pxమహేష్ శర్మ
(జననం 1959) గౌతమ్ బుద్ధ్ నగర్
ఎంపీ 2017 సెప్టెంబరు 3 2019 మే 301 సంవత్సరం, 269 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీమోదీ ఐనరేంద్ర మోదీ11link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Babul_Supriyo_2018.jpg|92x92pxబాబుల్ సుప్రియో
(జననం 1970) అసన్సోల్
ఎంపీ 2019 మే 31 2021 జూలై 72 సంవత్సరాలు, 37 రోజులుమోడీ II12link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Minister_of_State_for_Health_&_Family_Welfare,_Shri_Ashwini_Kumar_Choubey_on_July_25,_2018.jpg|80x80pxఅశ్విని కుమార్ చౌబే
(జననం 1953) బక్సర్
ఎంపీ 2021 జూలై 7 2024 జూన్ 102 సంవత్సరాలు, 339 రోజులు13link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kirtivardhan_Singh_assuming_charge_as_the_Minister_of_State_of_Environment,_Forest_and_Climate_Change.jpg|88x88pxకీర్తి వర్ధన్ సింగ్
(జననం 1966) గోండా
ఎంపీ 2024 జూన్ 10మోడీ III

 మూలాలు 

వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు