పూణే విశ్వవిద్యాలయం

సావిత్రిబాయి ఫూలే పూణే విశ్వవిద్యాలయం, గతంలో పూణే విశ్వవిద్యాలయం, భారతదేశంలోని పూణే నగరంలో ఉన్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం. ఇది 1949లో స్థాపించబడింది. దీనికి గణేష్‌ఖిండ్ పరిసరాల్లో 411 ఎకరాల విస్తీర్ణమైన క్యాంపస్ ఉంది. ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో 46 విద్యా విభాగాలు ఉన్నాయి. ఇది దాదాపు 307 గుర్తింపు పొందిన పరిశోధనా సంస్థలు, 612 అనుబంధ కళాశాలలు గ్రాడ్యుయేట్, అండర్-గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తోంది. సావిత్రీబాయి ఫూలే పూణే విశ్వవిద్యాలయం 2022లో 12వ జాతీయ సంస్థాగత ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (NIRF) ర్యాంకింగ్‌లో నిలిచింది  

 చరిత్ర 
1948లో బొంబాయి శాసనసభ ఆమోదించిన పూణే విశ్వవిద్యాలయ చట్టం ప్రకారం పూణే విశ్వవిద్యాలయం 1949 ఫిబ్రవరి 10న స్థాపించబడింది. ఎం.ఆర్ జయకర్ దాని మొదటి వైస్ ఛాన్సలర్ అయ్యాడు. లా కాలేజీ రోడ్‌లోని భండార్కర్ ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో భాగమైన నిజాం గెస్ట్ హౌస్ నుండి దీని మొదటి కార్యాలయం ప్రారంభమైంది. విశ్వవిద్యాలయం 1949 జూన్ 1 వరకు నిజాం అతిథి గృహంలో నిర్వహించబడింది. దీని ప్రస్తుత భవనాన్ని మొదట గవర్నర్ హౌస్ అని పిలిచేవారు. దాని పేరు సూచించినట్లుగా, ఇది బొంబాయి గవర్నర్ కాలానుగుణ తిరోగమనం.  బాలాసాహెబ్ గంగాధర్ ఖేర్, బాంబే ప్రభుత్వ ముఖ్యమంత్రి, విద్యా మంత్రి, విశ్వవిద్యాలయం తమ క్యాంపస్ కోసం పెద్ద మొత్తంలో భూమిని సమకూర్చేలా చేసారు. దీంతో విశ్వవిద్యాలయానికి 411 ఎకరాలు కేటాయించబడింది.

19వ శతాబ్దపు భారతీయ సంఘ సంస్కర్త సావిత్రిబాయి ఫూలే గౌరవార్థం పూణే విశ్వవిద్యాలయం నుండి సావిత్రీబాయి ఫూలే పూణే విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చబడింది. ఆమె బ్రిటీష్ కాలంలో మహారాష్ట్రలోని మహిళలు, దళితుల జీవితాలను మెరుగుపరచడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది. వలస పాలనపై ఆమె, ఆమె భర్త జ్యోతీరావ్ ఫులే 1848లో బాలికల కోసం భారతదేశంలోని మొట్టమొదటి స్థానిక పాఠశాలను స్థాపించారు 
 పరిపాలన 

 వసతి 
విశ్వవిద్యాలయంలోని కళాశాలలు విద్యార్థులకు నివాసాలను అందిస్తాయి. అంతర్జాతీయ కేంద్రం సందర్శించే విద్యార్థులతో సహా అంతర్జాతీయ విద్యార్థులకు నివాసాలను అందిస్తుంది.

 అధికార పరిధి 
ప్రారంభంలో విశ్వవిద్యాలయం పశ్చిమ మహారాష్ట్రలోని 12 జిల్లాలకు విస్తరించి ఉన్న అధికార పరిధిని కలిగి ఉంది. 1962లో కొల్హాపూర్‌లో శివాజీ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపనతో, అధికార పరిధి ఐదు జిల్లాలు పూణే, అహ్మద్‌నగర్, నాసిక్, ధులే, జల్గావ్ లకు పరిమితం చేయబడింది. వీటిలో, రెండు జిల్లాలు ధులే, జల్గావ్- ఆగస్టు 1990లో స్థాపించబడిన జల్గావ్‌లోని ఉత్తర మహారాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా ఉన్నాయి 

 వైస్ ఛాన్సలర్లు 
విశ్వవిద్యాలయం గత, ప్రస్తుత వైస్-ఛాన్సలర్లు: 
క్రమ సంఖ్యసంవత్సరంవైస్ ఛాన్సలర్11948–56ముకుంద్ రాంరావ్ జయకర్21956–1959ఆర్. పి. పరంజ్‌పే31959–1961దత్తాత్రేయ గోపాల్ కర్వే41961–1964దత్తో వామన్ పోత్దార్51964–1966నరహర్ విష్ణు గాడ్గిల్61966–1967ధనంజయ్ రామచంద్ర గాడ్గిల్71967–1970హరి వినాయక్ పటాస్కర్81970–1972బి. పి. ఆప్టే91972–1975G. S. మహాజన్101975–1978దేవదత్తా దభోల్కర్111978–1984రామ్ జి. తక్వాలే121984–1988వి. జి. భిడే131988–1995ఎస్. సి. గుప్తా141995–1998వసంత్ గోవారికర్151998–2000అరుణ్ నిగవేకర్162000–2001ఎన్. జె. సోనావానే172001–2006అశోక్ ఎస్. కోలాస్కర్182006–2006రత్నాకర్ గైక్వాడ్192006–2009నరేంద్ర జాదవ్202009–2010డా. అరుణ్ అడ్సూల్212010–2011సంజయ్ చాహండే222012–2017వాసుదేయో గదే212017-2022నితిన్ ఆర్. కర్మల్కర్222022–2023కర్భారి వి. కాలే232023- ప్రస్తుతంప్రొ.(డా.) సురేష్ గోసావి

 విభాగాలు 
విశ్వవిద్యాలయం వివిధ విభాగాలు, కేంద్రాలను కలిగి ఉంది, సైన్స్, సోషల్ సైన్స్, మేనేజ్‌మెంట్, లా మొదలైన వాటిలో కోర్సులను అందిస్తోంది 

 ఇంజనీరింగ్ విభాగం కంప్యూటర్ సైన్స్ ఇంజనీరింగ్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ అండ్ డేటా సైన్స్, సివిల్ ఇంజనీరింగ్, మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్, ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్, రోబోటిక్స్ అండ్ ఆటోమేషన్, ఎలక్ట్రానిక్స్ & టెలికమ్యూనికేషన్స్ ఇంజనీరింగ్, మరెన్నో వివిధ రంగాలలో కోర్సులను అందిస్తుంది.
 యునిపునే పర్యావరణ శాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ కోర్సును ప్రవేశపెట్టింది. ఈ కోర్సు 2018-2019 విద్యా సంవత్సరం నుండి ప్రారంభమైంది.
 1949లో రానాడే ఇన్స్టిట్యూట్ భవనంలో విదేశీ భాషల విభాగం ప్రారంభించబడింది. ఇది ప్రాథమిక స్థాయి నుండి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ కోర్సుల వరకు జర్మన్, ఫ్రెంచ్, రష్యన్, జపనీస్, స్పానిష్ భాషలకు కోర్సులను అందిస్తుంది. బ్యాచ్లు ఉదయం, సాయంత్రం నిర్వహించబడతాయి. ప్రతి సంవత్సరం 1500 మందికి పైగా విద్యార్థులు నమోదు చేసుకుంటున్నారు.
 కాంపిటీషన్ ఎగ్జామినేషన్ సెంటర్ (CEC): వివిధ ప్రభుత్వ పోటీ పరీక్షలకు కోచింగ్ కార్యక్రమాల కోసం.
 క్రాంతిజ్యోతి సావిత్రిబాయి ఫూలే ఉమెన్స్ స్టడీస్ సెంటర్. 

 ర్యాంకింగ్స్ 
విత్రిబాయి ఫూలే పూణే విశ్వవిద్యాలయం 2023 టైమ్స్ హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్ వరల్డ్ యూనివర్శిటీ ర్యాంకింగ్స్ ద్వారా ప్రపంచంలోని 601-800 బ్యాండ్ లో, అలాగే 2022లో ఆసియాలోని ఎమర్జింగ్ ఎకానమీస్ యూనివర్శిటీ రాంకింగ్స్ 201-250 బ్యాండ్లలో నిలిచింది. 

నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ ర్యాంకింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్  ద్వారా ఇది భారతదేశంలో 35వ  స్థానంలో ఉంది, అలాగే, 2023లో అన్నీ విశ్వవిద్యాలయాలలో 19వ స్థానంలో ఉంది thumb|ఆడిటోరియం.|260x260px
 మూలాలు 

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:Articles containing Sanskrit-language text