ప్రధాన కార్యదర్శి (భారతదేశం)

ప్రధాన కార్యదర్శి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అత్యంత ఉన్నత స్థాయి కార్యనిర్వాహక అధికారి, అత్యంత సీనియర్ పౌరసేవకుడు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ వ్యవహారాల నియమాల ప్రకారం రాష్ట్ర సివిల్ సర్వీసెస్ బోర్డు, రాష్ట్ర సచివాలయం, రాష్ట్ర కేడర్ ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్, అన్ని సివిల్ సర్వీసులకు ప్రధాన కార్యదర్శి ఎక్స్-అఫిషియో హెడ్గా ఉంటారు. రాష్ట్ర పరిపాలనకు సంబంధించిన అన్ని విషయాలపై ప్రధాన కార్యదర్శి ముఖ్యమంత్రికి ప్రధాన సలహాదారుగా వ్యవహరిస్తాడు.

ప్రధాన కార్యదర్శి ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ అధికారి.ప్రధాన కార్యదర్శి రాష్ట్ర పరిపాలనలో అత్యంత సీనియర్ కేడర్ పదవి.ఇది భారతీయ ప్రాధాన్యత క్రమం 23వ స్థానంలో ఉంది.ప్రధాన కార్యదర్శి రాష్ట్ర మంత్రివర్గానికి ఎక్స్-అఫిషియో కార్యదర్శిగా వ్యవహరిస్తాడు.అందువల్ల "క్యాబినెట్ కార్యదర్శి" అని పిలుస్తారు. ఈ పదవి హోదా భారత ప్రభుత్వ కార్యదర్శితో సమానం.

 చరిత్ర 
ఆగ్రా, ఔధ్, పంజాబ్, బర్మా సంయుక్త ప్రావిన్సుల ప్రధాన కార్యదర్శుల జీతం బ్రిటిష్ రాజ్ సమయంలో భారత ప్రభుత్వ సంయుక్త కార్యదర్శి సమానంగా ఉండేది.1905 నాటి వారెంట్ లేదా ప్రాధాన్యత ప్రకారం, భారత ప్రభుత్వ కార్యదర్శి భారత ప్రభుత్వ జాయింట్ సెక్రటరీతో కలిసి జాబితా చేయబడింది. ప్రధాన కార్యదర్శి స్థాయి కంటే పై స్థానంలో ఉంది.

 రాష్ట్రాలు 
ప్రధాన కార్యదర్శులు ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ (ఐఏఎస్) సభ్యులు. వీరు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు పరిపాలనా అధిపతిగా ఉంటారు. ప్రధాన కార్యదర్శి శాఖాపరమైన స్థాయిలో ఇంటర్ శాఖాపరమైన స్థాయిలో సమన్వయ కేంద్ర బిందువుగా వ్యవహరిస్తాడు.ఈ పదవి అపెక్స్ గ్రేడ్ ఉన్నట్లు వర్గీకరించబడింది. ప్రధాన కార్యదర్శిని పరిపాలనలో 'యిరుసు' గా పరిగణిస్తారు.  రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి రాష్ట్ర సివిల్ సర్వీస్ బోర్డు ఎక్స్-అఫిషియో ఛైర్మన్గా కూడా వ్యవహరిస్తాడు. ఇది రాష్ట్రంలో అఖిల భారత సేవలు, రాష్ట్ర సివిల్ సర్వీసుల అధికారుల బదిలీలు/పోస్టింగులను సిఫారసు చేస్తుంది.

సాంప్రదాయకంగా, ఒక రాష్ట్రంలో అత్యంత సీనియర్ ఐఎఎస్ అధికారిని ప్రధాన కార్యదర్శిగా ఎంపిక చేస్తారు. అయితే కొన్ని మినహాయింపులు కూడా ఉన్నాయి.

ప్రధాన కార్యదర్శులకు రాష్ట్రాన్ని బట్టి అదనపు ప్రధాన కార్యదర్శులు''' లేదా ప్రత్యేక ప్రధాన కార్యదర్శులు''',వారు కేటాయించిన విభాగాల పరిపాలనా అధిపతులు అయిన ప్రధాన కార్యదర్శులుకు సహాయసహకారాలు అందచేస్తారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి పదవి అనేది వైస్ చీఫ్ ఆఫ్ ది ఆర్మీ స్టాఫ్/కమాండర్లు, పూర్తి జనరల్ హోదాలో ఉన్న అధికారులు, భారత సాయుధ దళాలలో దానికి సమానమైన వారితో సమానం. వీరు భారతదేశంలో ప్రాధాన్యత క్రమం ప్రకారం ఈ పదవి జాబితా చేయబడింది.

+భారత రాష్ట్రాల్లో ప్రస్తుత ప్రధాన కార్యదర్శుల జాబితావ. సంఖ్య.రాష్ట్రంరాజధానిప్రధాన కార్యదర్శిబ్యాచ్1ఆంధ్రప్రదేశ్అమరావతికె. విజయానంద్, ఐఏఎస్19922అరుణాచల్ ప్రదేశ్ఇటానగర్మనీష్ కుమార్ గుప్తా, ఐఏఎస్19913అసోందిస్పూర్ రవి కోట, ఐఏఎస్ 19934బీహార్పాట్నాఅమృత్ లాల్ మీనా, ఐఏఎస్19895ఛత్తీస్‌గఢ్ రాయ్పూర్అమితాబ్ జైన్, ఐఏఎస్19896గోవాపనాజీవి. కాండవెలౌ, ఐఏఎస్19977గుజరాత్గాంధీనగర్పంకజ్ జోషి, ఐఏఎస్ 19898హర్యానాచండీగఢ్అనురాగ్ రస్తోగి, ఐఏఎస్19909హిమాచల్ ప్రదేశ్సిమ్లాప్రబోధ్ సక్సేనా, ఐఏఎస్199010జార్ఖండ్రాంచీఅల్కా తివారీ, ఐఏఎస్198811కర్ణాటకబెంగళూరుషాలిని రజనీష్, ఐఏఎస్ 198912కేరళతిరువనంతపురంఎ. జయతిలక్, ఐఎఎస్ 199113మధ్య ప్రదేశ్భోపాల్అనురాగ్ జైన్, ఐఏఎస్198914మహారాష్ట్రముంబైసుజాతా సౌనిక్, ఐఏఎస్198715మణిపూర్ఇంఫాల్ప్రశాంత్ కుమార్ సింగ్, ఐఏఎస్199316మేఘాలయషిల్లాంగ్డోనాల్డ్ ఫిలిప్స్ వాహ్లాంగ్, ఐఏఎస్199317మిజోరంఐజ్వాల్ ఖిల్లి రామ్ మీనా, ఐఏఎస్199318నాగాలాండ్కోహిమాజె. ఆలం, ఐఏఎస్199119ఒడిశాభువనేశ్వర్మనోజ్ అహుజా, ఐఏఎస్199020పంజాబ్చండీగఢ్కె. ఎ. ప్రసాద్ సిన్హా, ఐఏఎస్ 199221రాజస్థాన్జైపూర్సుధాన్ష్ పంత్, ఐఏఎస్199122సిక్కింగాంగ్టక్రవీంద్ర తెలంగ్,, ఐఏఎస్199523తమిళనాడుచెన్నైఎన్. మురుగానందం, ఐఏఎస్ 199124తెలంగాణహైదరాబాద్కె.రామకృష్ణారావు, ఐఏఎస్199125త్రిపురఅగర్తలాజితేంద్ర కుమార్ సిన్హా, ఐఏఎస్199626ఉత్తర ప్రదేశ్లక్నోమనోజ్ కుమార్ సింగ్, ఐఏఎస్198827ఉత్తరాఖండ్డెహ్రాడూన్ఆనంద్ బర్ధన్, ఐఏఎస్ 199228పశ్చిమ బెంగాల్కోల్కతామనోజ్ పంత్, ఐఏఎస్ 1991

 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు 
నిర్వాహకులచే పాలించబడే కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో, ప్రధాన కార్యదర్శులు పదవులలో ఉండకపోవచ్చు. ఈ భూభాగాలలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ద్వారా పరిపాలకుడికి సలహాదారు నియమించబడతారు. అయితే పాక్షిక రాష్ట్ర హోదా పొందిన ఢిల్లీ, జమ్మూ కాశ్మీర్, పుదుచ్చేరి కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు ప్రధాన కార్యదర్శులు ఉన్నారు. ఢిల్లీ, జమ్మూ కాశ్మీర్, పుదుచ్చేరి ముఖ్యమంత్రులు ప్రధాన కార్యదర్శిని ఎంపిక చేసుకుంటారు. వీరు లెఫ్టినెంట్ గవర్నరు చేత నియమించబడతారు.

కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ప్రధాన కార్యదర్శులు, నిర్వాహకుల సలహాదారులు, సాధారణంగా రాష్ట్రాల ప్రధాన కార్యదర్శులతో పోలిస్తే జూనియర్ ర్యాంక్ కలిగి ఉంటారు. ఆఫీస్ బేరర్లు సాధారణంగా భారత ప్రభుత్వానికి జాయింట్ సెక్రటరీ, దానికి సమానమైన హోదాలో ఉంటారు.అయితే, ఢిల్లీ, చండీగఢ్, అత్యున్నత పౌర సేవకుడు భారత ప్రభుత్వ కార్యదర్శి హోదాలో ఉంటారు.దానికి సమానమైన లేదా భారత ప్రభుత్వానికి అదనపు కార్యదర్శి హోదాలో, దానికి సమానంగా ఉంటారు. 
+కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ప్రస్తుత ప్రధాన కార్యదర్శులు/నిర్వాహకుల సలహాదారు జాబితావ.సంఖ్యకేంద్రపాలిత ప్రాంతంరాజధానిప్రధాన కార్యదర్శి/నిర్వాహకుడికి సలహాదారుబ్యాచ్1అండమాన్, నికోబార్ దీవులుపోర్ట్ బ్లెయిర్చంద్ర భూషణ్ కుమార్, ఐఏఎస్19952చండీగఢ్చండీగఢ్రాజీవ్ వర్మ, ఐఏఎస్19923దాద్రా, నగర్ హవేలీ, డామన్, డయ్యూడామన్అమిత్ సింగ్లా, ఐఏఎస్20034ఢిల్లీన్యూ ఢిల్లీధర్మేంద్ర, ఐఏఎస్ 19895జమ్మూ కాశ్మీర్శ్రీనగర్ (మే-అక్టోబరు) 
జమ్మూ  (నవంబరు-ఏప్రిల్)  అటల్ దుల్లూ, ఐఏఎస్ 19886లడఖ్లేహ్పవన్ కొత్వాల్, ఐఏఎస్19947లక్షద్వీప్కవరట్టిఎస్. బి. దీపక్ కుమార్, ఐఏఎస్20058పుదుచ్చేరిపాండిచ్చేరిశరత్ చౌహాన్, ఐఏఎస్1994

 ఇవి కూడా చూడండి 

 అసోం ప్రధాన కార్యదర్శుల జాబితా
 ఇండియన్ ఫారెస్ట్ సర్వీస్
 ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్
 ఇండియన్ పోలీస్ సర్వీస్

 గమనికలు 
 వివరణాత్మక గమనికలు 

 మూలాలు 

వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు
వర్గం:తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు