భారత సహకార మంత్రిత్వ శాఖ

సహకార మంత్రిత్వ శాఖ అనేది 2021 లో ఏర్పడిన భారత ప్రభుత్వ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ. దేశంలో సహకార ఉద్యమాన్ని బలోపేతం చేయడానికి మంత్రిత్వ శాఖ ప్రత్యేక పరిపాలనా, చట్టపరమైన & విధాన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను అందిస్తుంది . మంత్రిత్వ శాఖ సృష్టి 2021 జూలై 6న ప్రకటించబడింది.https://cabsec.gov.in/writereaddata/allocationbusinessrule/amendment/english/1_Upload_3012.pdf సహకార్ సే సమృద్ధి ( అనువాదం.  సహకారం ద్వారా శ్రేయస్సు ) దాని విజన్ ప్రకటనతో పాటు. ఈ మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటుకు ముందు, ఈ మంత్రిత్వ శాఖ లక్ష్యాలను వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ చూసేది.

మంత్రిత్వ శాఖ అట్టడుగు స్థాయిలో సహకార సంఘాలను బలోపేతం చేయడంలో పనిచేస్తుంది,  సహకార సంస్థలకు 'ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్' కోసం ప్రక్రియలను క్రమబద్ధీకరించడానికి & మల్టీ-స్టేట్ కో-ఆపరేటివ్స్ (MSCS) అభివృద్ధికి వీలు కల్పిస్తుంది. 2021 కేంద్ర బడ్జెట్‌ను సమర్పిస్తున్నప్పుడు ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ దీనిని మొదట ప్రకటించారు.

 లక్ష్యాలు 
మంత్రిత్వ శాఖ లక్ష్యాలతో సృష్టించబడింది:

 "సహకార్ సే సమృద్ధి" (సహకారం ద్వారా శ్రేయస్సు) దృష్టిని గ్రహించడం .
 సహకార సంస్థల కోసం ''ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్'' కోసం ప్రక్రియలను క్రమబద్ధీకరించడం & మల్టీ-స్టేట్ కో-ఆపరేటివ్స్ (MSCS) అభివృద్ధిని ప్రారంభించడం
 దేశంలో సహకార ఉద్యమాలను బలోపేతం చేయడానికి ప్రత్యేక పరిపాలనా, చట్టపరమైన & విధాన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను అందించడం.
 అట్టడుగు స్థాయి వరకు చేరే నిజమైన ప్రజల ఆధారిత ఉద్యమంగా సహకారాన్ని మరింతగా పెంచడం.

 జాతీయ స్థాయిలో సహకార సంఘాలు 
జాతీయ స్థాయిలో కోర్ కోఆపరేటివ్ సొసైటీ

 నేషనల్ కోఆపరేటివ్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్

జాతీయ స్థాయిలో సహకార బ్యాంకులు

 నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ స్టేట్ కోఆపరేటివ్ బ్యాంక్స్ లిమిటెడ్
 నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ అర్బన్ కోఆపరేటివ్ బ్యాంక్స్ అండ్ క్రెడిట్ సొసైటీస్ లిమిటెడ్

జాతీయ స్థాయిలో అభివృద్ధి సహకార బ్యాంకులు

 నేషనల్ కోఆపరేటివ్ ల్యాండ్ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్స్ ఫెడరేషన్ లిమిటెడ్
 ఆల్ ఇండియా ఇండస్ట్రియల్ కోఆపరేటివ్ బ్యాంక్స్ ఫెడరేషన్ లిమిటెడ్

జాతీయ స్థాయిలో వినియోగదారుల సహకార సంఘాలు

 నేషనల్ కోఆపరేటివ్ కన్స్యూమర్స్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్

జాతీయ స్థాయిలో వర్కర్ కోఆపరేటివ్ సొసైటీలు

 నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ లేబర్ కోఆపరేటివ్ లిమిటెడ్

జాతీయ స్థాయిలో హౌసింగ్ కోఆపరేటివ్ సొసైటీలు

 నేషనల్ కోఆపరేటివ్ హౌసింగ్ ఫెడరేషన్ లిమిటెడ్

జాతీయ స్థాయిలో ఉత్పత్తిదారు/మార్కెటింగ్ సహకార సంఘాలు

 నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రియల్ కోఆపరేటివ్ లిమిటెడ్
 ఇండియన్ ఫార్మర్స్ ఫెర్టిలైజర్ కోఆపరేటివ్ లిమిటెడ్
 కృషక్ భారతి కోఆపరేటివ్ లిమిటెడ్
 ఆల్ ఇండియా ఫెడరేషన్ ఆఫ్ కోఆపరేటివ్ స్పిన్నింగ్ మిల్స్ లిమిటెడ్
 నేషనల్ కోఆపరేటివ్ డెయిరీ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్
 నేషనల్ హెవీ ఇంజనీరింగ్ కోఆపరేటివ్ లిమిటెడ్
 ఆల్ ఇండియా హ్యాండ్లూమ్ ఫ్యాబ్రిక్స్ మార్కెటింగ్ కోఆపరేటివ్ సొసైటీ లిమిటెడ్
 నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఫిషర్మెన్స్ కోఆపరేటివ్ లిమిటెడ్
 నేషనల్ కోఆపరేటివ్ టుబాకో గ్రోవర్స్ ఫెడరేషన్ లిమిటెడ్
 ట్రైబల్ కోఆపరేటివ్ మార్కెటింగ్ డెవలప్‌మెంట్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్
 నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ కోఆపరేటివ్ షుగర్ ఫ్యాక్టరీస్ లిమిటెడ్
 నేషనల్ అగ్రికల్చరల్ కోఆపరేటివ్ మార్కెటింగ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా
 పెట్రోఫిల్స్ కోఆపరేటివ్ లిమిటెడ్ (డీ-లిక్విడేటెడ్)

 క్యాబినెట్ మంత్రులు  
నం.ఫోటోమంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గంపదవీకాలంరాజకీయ పార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండికుకాలం1link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Home_Minister_Sh_Amit_Anichandra_Shah.jpg|93x93pxఅమిత్ షా
(జననం 1964) గాంధీనగర్
ఎంపీ 2021 జూలై 7ప్రస్తుతం2 సంవత్సరాలు, 357 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీమోడీ IIనరేంద్ర మోదీమోడీ III

 రాష్ట్ర మంత్రులు 
నం.ఫోటోమంత్రి
(జనన-మరణ) నియోజకవర్గంపదవీకాలంరాజకీయ పార్టీమంత్రిత్వ శాఖప్రధాన మంత్రినుండికుకాలం1link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:B._L._Verma_with_PM_Modi_2021_(cropped).jpg|90x90pxబీ.ఎల్‌. వర్మ
(జననం 1961) ఉత్తరప్రదేశ్‌కు
రాజ్యసభ ఎంపీ 2021 జూలై 7 2024 జూన్ 92 సంవత్సరాలు, 338 రోజులుభారతీయ జనతా పార్టీమోడీ IIనరేంద్ర మోదీ2link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Krishan_Pal_Gurjar_assuming_office_in_2014_(cropped).jpg|94x94pxకృష్ణన్ పాల్ గుర్జార్
(జననం 1957) ఫరీదాబాద్
ఎంపీ 2024 జూన్ 10ప్రస్తుతంమోడీ III3link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Murlidhar_Mohol.png|91x91pxమురళీధర్ మోహోల్
(జననం 1974) పూణే
ఎంపీ

 సహకార శాఖ రాష్ట్ర కమిటీలు 
డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ కో-ఆపరేషన్ స్టేట్ కమిటీలు లక్ష్యాలతో రూపొందించబడ్డాయి:

 దేశాన్ని బలోపేతం చేయడానికి చట్టపరమైన ఫ్రేమ్‌వర్క్ పరిరక్షణ.
 దేశంలోని వర్గాల పట్ల వివక్షను అరికట్టడానికి.
 దేశంలోని ప్రతి రాష్ట్రం యొక్క చారిత్రక పరిరక్షణ.

 మూలాలు 

వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు
వర్గం:2021 స్థాపితాలు