నరేంద్ర కుమార్

నరేంద్ర కుమార్ (1940 ఫిబ్రవరి 1 - 2017 ఆగస్టు 28) భారతీయ సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రవేత్త, రామన్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో హోమీ బాబా విశిష్ట ప్రొఫెసర్. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ సెంటర్ ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ సైంటిఫిక్ రీసెర్చ్‌లో గౌరవ ఆచార్యుడు కూడా.

డిసార్డర్డ్ సిస్టమ్స్ పైన, సూపర్ కండక్టివిటీ పైనా చేసిన పరిశోధనలకు గాను పేరుగాంచిన కుమార్, ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ, నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియా - ఈ మూడు ప్రధాన భారతీయ సైన్స్ అకాడెమీలకూ ఎన్నికైన సభ్యుడు. అలాగే అమెరికన్ ఫిజికల్ సొసైటీ, ది వరల్డ్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ లలో కూడా సభ్యుడే. శాస్త్రీయ పరిశోధన కోసం భారత ప్రభుత్వ అత్యున్నత సంస్థ అయిన కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్, 1985 లో భౌతిక శాస్త్రాలకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత అత్యున్నత సైన్స్ అవార్డులలో ఒకటైన సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీకి శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతిని అందజేసింది  2006 లో అతను సైన్స్ అండ్ ఇంజనీరింగ్ విభాగంలో భారత ప్రభుత్వపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీని అందుకున్నాడు.

 జీవిత చరిత్ర 
నరేంద్ర కుమార్, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలోని బిలాస్‌పూర్‌లో లాభా మల్ జుల్కా-తారవట్టి దంపతులకు 1940 ఫిబ్రవరి 1 న జన్మించాడు. 1962లో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఖరగ్‌పూర్ నుండి ఎలక్ట్రానిక్స్, ఎలక్ట్రికల్ కమ్యూనికేషన్ ఇంజనీరింగ్‌లో ఆనర్స్ డిగ్రీని పొందాడు. రెండవ ర్యాంక్‌తో ఉత్తీర్ణత సాధించాడు. అతను తన మాస్టర్స్ స్టడీస్ కోసం IIT ఖరగ్‌పూర్‌లో కొనసాగాడు, 1963 లో మొదటి ర్యాంక్‌తో MTech పూర్తి చేయడానికి ముందు, అతను 1962 లో ఆల్ ఇండియా ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇంజినీరింగ్ పరీక్షలో భారతదేశంలో మొదటి స్థానంలో నిలిచాడు. మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందిన తరువాత, కుమార్ 1963లో డిఫెన్స్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ టెక్నాలజీలో సీనియర్ సైంటిఫిక్ ఆఫీసర్‌గా తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు (అప్పుడు దీనిని ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆర్మమెంట్ స్టడీస్ అని పిలుస్తారు). 1965 లో బి గ్రేడ్ సైంటిస్ట్‌గా నేషనల్ కెమికల్ లాబొరేటరీకి వెళ్లే వరకు అక్కడ పనిచేశాడు.

కుమార్ 1968 లో బాంబేలోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో డాక్టరల్ అధ్యయనాల కోసం నమోదు చేసుకుని తన అధ్యయనాలను పునఃప్రారంభించాడు. 1971లో కృత్యుంజయ్ ప్రసాద్ సిన్హా, రామ్ ప్రకాష్ సింగ్ ల మార్గదర్శకత్వంలో PhD పొందాడు. బ్రిటిష్ కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన మారిస్ ప్రైస్ యొక్క లాబొరేటరీలో పోస్ట్-డాక్టోరల్ వర్క్ చేసిన తర్వాత, అతను ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్‌లో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా చేరాడు. దాదాపు పావు శతాబ్దం పాటు ఆ సంస్థలో పనిచేశాడు. 1975 నుండి 1994 వరకు అక్కడ ప్రొఫెసరుగా పనిచేసాడు. కుమార్ 1994లో రామన్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (RRI) డైరెక్టర్‌గా నియమితుడై, 2005 లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు పనిచేశాడు. పదవీ విరమణ తర్వాత, అతను హోమీ భాభా విశిష్ట శాస్త్రవేత్త, DAE చైర్ ప్రొఫెసర్‌గా RRI తో తన అనుబంధాన్ని కొనసాగించాడు. తన కెరీర్‌లో, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ లీజ్ (1975–76), యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వార్విక్ (1978–79), డ్రెక్సెల్ యూనివర్శిటీ (1984), నేషనల్ అటానమస్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మెక్సికో (1985), మెక్‌గిల్ యూనివర్శిటీ (1987, 1988) ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ థియరిటికల్ ఫిజిక్స్ (1988–89) వంటి విదేశాల్లోని వివిధ సంస్థలను సందర్శించాడు. కుమార్‌కు జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ సెంటర్ ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ సైంటిఫిక్ రీసెర్చ్, మల్టీడిసిప్లినరీ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌తో కూడా అనుబంధం ఉంది. అక్కడ అతను గౌరవ ప్రొఫెసర్ హోదాలో,  టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్‌లో 2008 నుండి అనుబంధ ప్రొఫెసర్‌గా ఉన్నాడు.

కుమార్ బెంగళూరులోని RMV ఎక్స్‌టెన్షన్‌లో నివసించారు. అతను 2017 ఆగస్టు 28 న మరణించాడు.

 వారసత్వం 
IIT బొంబాయిలో అతని డాక్టరల్ చదువులు కుమార్‌కి ప్రముఖ భౌతిక శాస్త్రవేత్తలైన కృత్యుంజయ్ ప్రసాద్ సిన్హా, రామ్ ప్రకాష్ సింగ్ వంటి వారితో కలిసి పని చేసే అవకాశాన్ని కల్పించాయి. బ్రిటీష్ కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో అతని రోజులలో అతను మారిస్ ప్రైస్‌తో కలిసి ఘనీభవించిన భౌతిక శాస్త్రాన్ని అభ్యసించాడు.  అతను ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్‌లో సూపర్ కండక్టివిటీ  అండ్ డిజార్డర్డ్ సిస్టమ్స్  పై తన పనిని కొనసాగించాడు. పెడ్రో పెరేరా తదితరులతో కలిసి డోరోఖోవ్-మెల్లో-పెరేరా-కుమార్ (DMPK) సమీకరణాన్ని అందించాడు, ఇది బహుళ-ఛానల్ వాహకతపై సిద్ధాంతం. గ్లాసెస్‌లో వ్యాప్తిపై తన పనితో పాటు, కుమార్ యాదృచ్ఛిక డైనమిక్ సిస్టమ్‌లపై, ముఖ్యంగా ఎలక్ట్రాన్ రవాణా స్వభావంపై విస్తృతమైన అధ్యయనాలు చేశారు.  అతని అధ్యయనాలపై అనేక వ్యాసాలు రాసాడు. ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ వారి ఆర్టికల్ రిపోజిటరీలో అతని వ్యాసాలు 167 దాకా ఉన్నాయి. కుమార్ తన గురువు కృత్యుంజయ్ ప్రసాద్ సిన్హాతో కలిసి సంకర్షణ-అయస్కాంత-ఆర్డర్డ్-సాలిడ్స్ అనే నాలుగు పుస్తకాలను ప్రచురించారు,  సమకాలీన భౌతిక శాస్త్రానికి ఆహ్వానం,  నిర్ణయాత్మక గందరగోళం: సాధారణ రవాణాలో సంక్లిష్ట అవకాశం మెసోస్కోపిక్ సిస్టమ్స్: కాంప్లెక్సిటీ అండ్ స్టాటిస్టికల్ ఫ్లక్చుయేషన్స్ రాసాడు. అతను 12 మంది డాక్టరల్ విద్యార్థులకు వారి డాక్టరల్ అధ్యయనాలలో మార్గనిర్దేశం చేశాడు. 

 పురస్కారాలు, సత్కారాలు 
కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ 1985లో అత్యున్నత భారతీయ సైన్స్ అవార్డులలో ఒకటైన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ ప్రైజ్‌ను కుమార్‌కి అందించింది  అతను 1992  లో TWAS బహుమతిని అందుకున్నాడు. 1996 లో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, బొంబాయి, విశిష్ట పూర్వ విద్యార్ధి పురస్కారానికి అతనిని ఎంపిక చేసింది. 1997 లో మహేంద్ర లాల్ సిర్కార్ ప్రైజ్ అందుకున్నాడు. ఒక సంవత్సరం తర్వాత, 1998 లో కురుక్షేత్ర విశ్వవిద్యాలయం యొక్క గోయల్ అవార్డుకు ఎంపికయ్యాడు. ఆ తర్వాత 1999 లో ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఛాంబర్స్ ఆఫ్ కామర్స్ &amp; ఇండస్ట్రీ వారి FICCI అవార్డుకు ఎంపికయ్యాడు. 2000 లో ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ వారి మేఘనాద్ సాహా పతకాన్ని కుమార్ అందుకున్నాడు. అదే సంవత్సరం, ఇండియన్ సైన్స్ కాంగ్రెస్ అసోసియేషన్ అతనికి CV రామన్ బర్త్ సెంటెనరీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.  2006 సంవత్సరం అతనికి మూడు ప్రధాన అవార్డులను తెచ్చిపెట్టింది: పద్మశ్రీ, నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం,  ఇండియన్ ఫిజిక్స్ అసోసియేషన్ వారి RD బిర్లా అవార్డు, మెటీరియల్స్ రీసెర్చ్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా వారి విశిష్ట మెటీరియల్స్ సైంటిస్ట్ అవార్డు.

ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ 1985  లో కుమార్‌ను తమ ఫెలోగా ఎన్నుకుంది. 1987లో కుమార్, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీచే ఫెలోగా ఎన్నికయ్యాడు. అతను 1994లో నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియా, అమెరికన్ ఫిజికల్ సొసైటీ అనే రెండు సైన్స్ సంస్థల నుండి ఫెలోషిప్‌లను అందుకున్నాడు. కుమార్ మరుసటి సంవత్సరం వరల్డ్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్‌లో ఫెలో అయ్యాడు. అతను చేసిన ప్రసంగాలలో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ బర్త్ సెంటెనరీ లెక్చర్ (1996), ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ వారి జగదీస్ చంద్రబోస్ ఉపన్యాసం (2008) ఉన్నాయి.

 ఇది కూడా చూడండి 


 గమనికలు 

 మూలాలు 

వర్గం:2017 మరణాలు
వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:భారతీయ భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు