ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎన్నికలు

భారతదేశం లోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం ఎన్నికలు నిర్వహించబడతాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల నిర్వహణకు సంబంధించి ఏకపక్షంగా చట్టాలను రూపొందిస్తుంది, అయితే రాష్ట్ర స్థాయి ఎన్నికల నిర్వహణకు రాష్ట్ర శాసనసభ ద్వారా ఏవైనా మార్పులను భారత పార్లమెంటు ఆమోదించ వలసి ఉంటుంది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 356 ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభను పార్లమెంటు రద్దు చేసి, రాష్ట్రపతి పాలన విధించవచ్చు.

 ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికల వ్యవస్థ 

2014లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో (మొత్తం 294) స్థానాలు ఉండగా ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన అనంతరం ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు (175 శాసనసభ స్థానాలు), తెలంగాణకు (119 శాసనసభ స్థానాలు) కేటాయించబడ్డాయి.

 జాతీయ స్థాయి ప్రాతినిధ్యం 

 లోక్‌సభ ప్రతినిధి బృందం 
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోక్‌సభలో మొత్తం 25 మంది ఎంపీలు లోక్‌సభకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు. మొత్తం 25 సీట్లలో 20 జనరల్ కేటగిరీ అభ్యర్థులకు, మిగతా 5 ఎస్సీ/ఎస్టీ కేటగిరీకి అభ్యర్థులకు రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి. 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో 25 స్థానాల్లో నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ 21 సీట్లు గెలుచుకోగా, యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ 4 సీట్లు గెలుచుకుంది.

 రాజ్యసభ ప్రతినిధి బృందం 
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉభయ సభలు రాజ్యసభ సభ్యులను సభ్యులను రాజ్యసభకు నామినేట్ చేస్తాయి.

 రాష్ట్ర స్థాయి ప్రాతినిధ్యాలు 

 శాసనసభ 

ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభలో 175 శాసనసభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. 2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో, వైయస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ 151 శాసనసభ స్థానాలను గెలుచుకుంది. తెలుగుదేశం పార్టీ 23 శాసనసభ స్థానాలను గెలుచుకుంది. జనసేన ఒక స్థానానికి గెలుచుకుంది. వైయస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ అత్యద్భుతమైన మెజారిటీతో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.

 శాసనమండలి 

ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలిలో 58 మంది సభ్యులు ఉన్నారు.

 ఎన్నికల చరిత్ర 

1955లో ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో 196 శాసనసభ నియోజకవర్గాలకు మొదటి సాధారణ ఎన్నికలు జరిగాయి. 1956లో, ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర శాసనసభలో 23 జిల్లాలలో 294 శాసనసభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. 2014 నుండి ఆంధ్ర శాసనసభలో 175 నియోజకవర్గాలు ఆంధ్ర శాసన మండలిలో 58 స్థానాలు ఉన్నాయి.

 ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు 
యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ (వైయస్సార్సీపి), తెలుగుదేశం పార్టీ (టిడిపి), జనసేన పార్టీ (జేఎస్పి), ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (ఐ ఎన్ సి), భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి), కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సిపిఐ), కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్) (సిపిఎం) ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ప్రధాన రాజకీయన పార్టీలు.

 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు 
లోక్‌సభమొత్తం సీట్లు1వ పార్టీ2వ పక్షం3వ పక్షంఇతర పార్టీలుపార్టీసీట్లుపార్టీసీట్లుపార్టీసీట్లుపార్టీసీట్లుపార్టీసీట్లుపార్టీసీట్లుపార్టీసీట్లుపార్టీసీట్లుపార్టీసీట్లు1వ
()28భారత జాతీయ కాంగ్రెస్6కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా6కిసాన్ మజ్దూర్ ప్రజా పార్టీ2సోషలిస్ట్ పార్టీ2స్వతంత్ర 12122వ
()43373వ
()4334కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా7స్వతంత్ర పార్టీ1స్వతంత్ర 114వ
()4135స్వతంత్ర పార్టీ3స్వతంత్ర 22కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా15th
()4128తెలంగాణ ప్రజా సమితి10కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా1కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా1స్వతంత్ర 116వ
()42భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఆర్)4117వ
()42428వ
()42తెలుగుదేశం పార్టీ31భారత జాతీయ కాంగ్రెస్69వ
()42భారత జాతీయ కాంగ్రెస్39తెలుగుదేశం పార్టీ2ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్110వ
()422513కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా1కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)1భారతీయ జనతా పార్టీ1ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్111వ
()4222162కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు) 1112వ
()422212భారతీయ జనతా పార్టీ4కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా213వ
()42తెలుగుదేశం పార్టీ29భారతీయ జనతా పార్టీ7భారత జాతీయ కాంగ్రెస్5ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్114వ
(42భారత జాతీయ కాంగ్రెస్29తెలుగుదేశం పార్టీ5తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి2కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా1కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)1ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్115వ
()42336తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి2ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్116వ
()25తెలుగుదేశం పార్టీ15యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ8భారతీయ జనతా పార్టీ217వ
()25యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ22తెలుగుదేశం పార్టీ318వ
()25తెలుగుదేశం పార్టీ16యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ4జనసేన పార్టీ3భారతీయ జనతా పార్టీ2

 శాసనసభ ఎన్నికలు 

 ఆంధ్రరాష్ట్రం (1953–1956) 
సంవత్సరంఎన్నికలు ముఖ్యమంత్రిపార్టీపార్టీల వారీగా సీట్ల వివరాలుప్రతిపక్ష నాయకుడు19551వ శాసనసభబెజవాడ గోపాల రెడ్డి (కాంగ్రెసు)మొత్తం: 196. కాంగ్రెస్: 119 సీపీఐ: 15, స్వతంత్రులు: 8పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య

 ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ (1956–2014) 
సంవత్సరంఎన్నికలుముఖ్యమంత్రిపార్టీపార్టీల వారీగా స్థానాలుప్రతిపక్ష నాయకుడు19571వ శాసనసభనీలం సంజీవ రెడ్డి దామోదరం సంజీవయ్య కాంగ్రెస్కాంగ్రెస్ 68; పిడిఎఫ్ 22; ఇండిపెండెంట్ 12; మొత్తం 105పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య19622వ శాసనసభనీలం సంజీవ రెడ్డికాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి కాంగ్రెస్మొత్తం: 300. కాంగ్రెస్: 177 సీపీఐ: 51, స్వతంత్ర పార్టీ: 19, స్వతంత్రులు: 51పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య19673వ శాసనసభకాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి పీవీ నరసింహారావు  కాంగ్రెస్మొత్తం: 287. కాంగ్రెస్: 165స్వతంత్ర పార్టీ: 29, సీపీఎం: 9, సీపీఐ: 11, బీజేఎస్: 3, ఆర్పీ ఐ: 1, ఎస్ ఎస్ పీ: 1, స్వతంత్రులు: 68టి.నాగిరెడ్డి19724వ శాసనసభపివి నరసింహారావు జలగం వెంగళరావు కాంగ్రెస్కాంగ్రెస్: 219/287, స్వతంత్రులు: 57.ఖాళీ19785వ శాసనసభమర్రి చెన్నా రెడ్డి టి. అంజయ్యఅంజయ్య భవనం వెంకటరామిరెడ్డి కోట్ల విజయ భాస్కర రెడ్డికాంగ్రెస్ మొత్తం: 294. (I)+కాంగ్రెస్: 205, జనతా పార్టీ: 60, ఇండిపెండెంట్లు: 15.గౌతు లచ్చన్న19836వ శాసనసభనందమూరి తారక రామారావునాదెండ్ల భాస్కరరావు తెలుగుదేశం (రెబల్ 
టీడీపీ గ్రూప్)మొత్తం: 294. తెలుగు దేశం: 205.కాంగ్రెస్: 60, బీజేపీ: 3, సీపీఐ: 4, సీపీఎం: 5.ఎం.బాగారెడ్డి19857వ శాసనసభనందమూరి తారక రామారావు తెలుగుదేశంమొత్తం: 294. టీడీపీ: 202, కాంగ్రెస్‌: 50 బీజేపీ: 8, జనతా పార్టీ: 3, సీపీఐ: 11, సీపీఎం: 11మొగలిగుండ్ల బాగా రెడ్డి19898వ శాసనసభఎం చెన్నా రెడ్డి నేదురుమల్లి జనార్దన రెడ్డికోట్ల విజయ భాస్కర రెడ్డి కాంగ్రెస్మొత్తం: 294. కాంగ్రెస్: 181, టీడీపీ: 74.ఎన్టీ రామారావు19949వ శాసనసభనందమూరి తారక రామారావు నారా చంద్రబాబు నాయుడుతెలుగుదేశంమొత్తం: 294. టీడీపీ: 216, కాంగ్రెస్: 26, సీపీఐ: 19, సీపీఎం: 15, బీజేపీ: 3పి.జనార్ధన్ రెడ్డి199910వ శాసనసభనారా చంద్రబాబు నాయుడు  తెలుగుదేశంమొత్తం: 294. టీడీపీ+బీజేపీ: 180+10 = 190, కాంగ్రెస్: 91వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి200411వ శాసనసభవైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డికాంగ్రెస్మొత్తం: 294. కాంగ్రెస్: 185, టీడీపీ: 47, టీఆర్‌ఎస్: 26, సీపీఎం: 9, సీపీఐ: 6, ఎంఐఎం: 4, బీజేపీ: 2, బీఎస్పీ: 1నారా చంద్రబాబు నాయుడు200912వ శాసనసభవైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి కొణిజేటి రోశయ్యకిరణ్ కుమార్ రెడ్డికాంగ్రెస్మొత్తం: 294. కాంగ్రెస్: 156. టీడీపీ: 92, ప్రజారాజ్యం పార్టీ: 18, టీఆర్ఎస్: 10.నారా చంద్రబాబు నాయుడు

 ఆంధ్రప్రదేశ్ 
2014లో ఆంధ్రప్రదేశ్ (మొత్తం 294) తెలంగాణ (119), ఆంధ్రప్రదేశ్ (175) రాష్ట్రాలుగా విభజించబడింది.

సంవత్సరంఎన్నికలుముఖ్యమంత్రిపార్టీపార్టీల వారీగా సీట్ల వివరాలుప్రతిపక్ష నాయకుడు201413వ శాసనసభనారా చంద్రబాబునాయుడుటిడిపిమొత్తం: 175. టీడీపీ: 102. బీజేపీ:4; వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్: 67వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి201914వ శాసనసభవై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డివై.ఎస్.ఆర్.సి.పిమొత్తం: 175. వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్: 151, టీడీపీ: 23, జేఎస్పీ: 1.నారా చంద్రబాబు నాయుడు202415వ శాసనసభనారా చంద్రబాబునాయుడుటిడిపిమొత్తం: 175. టీడీపీ: 135,
జనసేన:21, బిజెపి:8, వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్:11.ఎవ్వరూ లేరు

 రాజకీయ పార్టీల పనితీరు 
951భారత జాతీయ కాంగ్రెస్తెలుగు దేశం పార్టీవైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ
+ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ రాజకీయ పార్టీ 1955 1957 1962 1967 1972 1978 1983 1985 1989 1994 1999 2004 2009 2014 20192024 కాంగ్రెస్‌ 119681771652193060501812691185156000 జెపి1300000 బిజెపి38531222408 సి.పి.ఐ150511176611819064000 సిపిఐ (ఎం)918511615291000 టిడిపి20274216180479210223135 టిఆర్ఎస్10ఎఐఎంఐఎం1447 పి.ఆర్.పి ఎల్.ఎస్.పి  వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్67 15111 జె.ఎస్.పి 21 స్వతంత్రులు 22135168571500150503100 ఇతరులు402421343175209120150100 మొత్తం196105300287287294294294294294294294294175175175

+ లెజెండ్ ప్రత్యేకం ప్రాతినిధ్యంఉనికిలో లేదు/గతంలో పోటీ చేయలేదువిలీనం / రద్దు చేయబడిందిస్ప్లిట్తొలిప్రవేశంపోటీ చేయలేదు

 రాజకీయ పార్టీల చరిత్ర 

1983లో తెలుగుదేశం పార్టీ (టీడీపీ)ని నందమూరి రామారావు, రాష్ట్రంలో మొదటి కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసే వరకు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అధికారంలో కొనసాగింది. 1984 నుండి 2004 వరకు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో తెలుగుదేశం పార్టీ కాంగ్రెస్ పార్టీ మధ్య ప్రధాని పోటీ ఉంది. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ తెలుగుదేశం పార్టీని ఓడించి1989 నుండి 1994 వరకు రాష్ట్రాన్ని పాలించింది.

1994 నుంచి 2004 వరకు తెలుగుదేశం పార్టీ అధికారంలో కొనసాగింది. 2004లో కాంగ్రెస్ పార్టీ మళ్లీ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. 2009లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ విజయం సాధించి రెండోసారి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ప్రజారాజ్యం పార్టీ (పిఆర్పిని)ని 2008లో తెలుగు సినిమా నటుడు చిరంజీవి స్థాపించారు; ఆ పార్టీ 2009 రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో ప్రజారాజ్యం పార్టీ మూడు స్థానాలను గెలుచుకుంది. తరువాత కాంగ్రెస్‌లో విలీనం చేయబడింది. ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి మరణానంతరం ఆయన తనయుడు వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి రాజకీయాల్లోకి వచ్చారు. కేంద్రంలో కాంగ్రెస్ నాయకత్వంతో విభేదాల కారణంగా జగన్మోహన్ రెడ్డి కాంగ్రెస్ పార్టీకీ రాజీనామా చేశారు. ఆ సమయంలో రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో టీడీపీ ప్రధాన ప్రతిపక్ష పార్టీగా ఉంది.

2001లో ఏర్పడిన తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి (టిఆర్ఎస్)తో తెలంగాణ ఉద్యమం ప్రారంభించింది. కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు నాయకత్వంలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నుండి తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పడింది. ఆ సమయంలో వచ్చిన బీజేపీ, తెలుగుదేశం పార్టీతో పొత్తు పెట్టుకొంది. వైయస్ జగన్మోహన్ రెడ్డి కాంగ్రెస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి వైఎస్‌ఆర్‌ కాంగ్రెస్‌ పార్టీని స్థాపించారు. 2014లో రాష్ట్ర విభజన సమయంలో ఇచ్చిన హామీల్లో ఒకటైన ఆంధ్రప్రదేశ్‌కి ప్రత్యేక హోదాపై వివాదం నెలకొనడంతో ఈ సమయంలో పవన్ కళ్యాణ్ పార్టీ జనసేన తెలుగుదేశం పార్టీతో తెగతెంపులు చేసుకుంది.

2019 అసెంబ్లీ, లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో వైఎస్‌ఆర్‌ కాంగ్రెస్‌ పార్టీ రెండు ఎన్నికల్లోనూ ఘనవిజయం సాధించింది.

2024 అసెంబ్లీ, లోక్‌సభ ఎన్నికలలో (మొత్తం 175) టీడీపీ రెండు ఎన్నికల్లోనూ ఘనమైన చారిత్రాత్మక విజయంతో (135) గెలిచింది. ప్రస్తుతం రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో అసలు ప్రతిపక్షం లేదు, ఎందుకంటే ప్రతిపక్ష వైఎస్సార్‌సీపీకి తగినన్ని సీట్లు లభించలేదు (18 అవసరంకాగా, 11 మాత్రమే గెలిచింది). అత్యధికంగా రెండో స్థానంలో జనసేన స్థానాలు (21), బిజెపి (8), కాంగ్రెస్ (0).

 ఎన్నికల సంఘం 
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎన్నికలను భారత ఎన్నికల సంఘం నిర్వహిస్తుంది, దీని రాష్ట్ర స్థాయి ఎన్నికల సంఘం కమిషనర్ ఎన్నికలను నిర్వహిస్తాడు. ఎన్నికల ప్రక్రియ ప్రారంభమైన తర్వాత, ఎన్నికల సంఘం ఫలితాలను ప్రకటించే వరకు కోర్టులు జోక్యం చేసుకోకూడదనేది సంప్రదాయం.

 ఎన్నికల ప్రక్రియ 

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎన్నికలు రెండు దశల్లో జరిగాయి. 18 ఏళ్లు పైబడిన భారత పౌరులందరూ ఓటర్ల జాబితాలో ఓటర్లుగా నమోదు చేసుకోవడానికి అర్హులు. ఓటరుగా నమోదు చేయాల్సిన ఎన్నికల అధికారుల ది.

 ముందస్తు ఎన్నికల 

 ఓటింగు రోజు 
అన్ని లోక్‌సభ రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ మెషీన్‌లను ఉపయోగించడం ద్వారా ఎన్నికల ప్రక్రియ కొనసాగుతోంది.

 ఎన్నికల తర్వాత 
ఎన్నికల రోజు తర్వాత ఈవీఎంలను స్ట్రాంగ్ రూంలో భద్రపరుస్తారు. వివిధ దశల ఎన్నికల ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత ఓట్ల లెక్కింపునకు ఒక రోజు సమయం కేటాయిస్తారు. ఓట్లు లెక్కించబడతాయి సాధారణంగా, కొన్ని గంటల్లో ఫలితాలు వెళ్లడవుతాయి. ఎన్నికలలో అత్యధిక ఓట్లు సాధించిన అభ్యర్థిని విజేతగా ప్రకటిస్తారు.

అత్యధిక సీట్లు గెలుచుకున్న పార్టీ లేదా కూటమిని కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసేందుకు గవర్నరు ఆహ్వానిస్తారు.
 ఇవి కూడా చూడండి 

 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ నియోజకవర్గాల జాబితా
 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల జాబితా
2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ ఎన్నికలు

 మూలాలు 

 ఇతర మూలాలు 

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్