భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్

భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనరు, అనే పదవి స్వేచ్ఛాయుతమైన, న్యాయమైన ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి రాజ్యాంగబద్ధంగా అధికారం కలిగిన భారత ఎన్నికల కమిషన్ (సిఇసి)కి నాయకత్వం వహించే ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనరు (సిఇసి). భారత ప్రధాన మంత్రి నేతృత్వంలోని ముగ్గురు సభ్యుల ఎంపిక కమిటీ సిఫారసు మేరకు భారత రాష్ట్రపతి ఒక ఎన్నికల కమిషనర్‌ను నియమిస్తారు. అత్యంత సీనియర్ ఎన్నికల కమిషనర్‌ను ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా నియమిస్తారు. సిఇసి పదవీకాలం గరిష్ఠంగా ఆరు సంవత్సరాలు లేదా అతను/ఆమె అరవై ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే వరకు ఉండవచ్చు. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సాధారణంగా ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్‌కు లేదా ఎక్కువగా ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్‌కు చెందినవారి నుండి ఎంపికవుతారు.

 పాత్ర, అధికారాలు 
భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (సిఇసి.) భారత ఎన్నికల కమిషన్‌కు నాయకత్వం వహిస్తారు. ఇది జాతీయ, రాష్ట్ర శాసనసభలు, రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికలకు స్వేచ్ఛగా, న్యాయబద్దంగా ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి రాజ్యాంగపరంగా స్వయం ప్రతిపత్తి కలిగిన సంస్థ. భారత ఎన్నికల సంఘం పొందిన ఈ అధికారం భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 324 నుండి సంక్రమించింది. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సాధారణంగా ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్‌కు, లేదా ఎక్కువగా ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్‌కు చెందినవారు ఉంటారు. భారత ఎన్నికల సంఘంలో ఒక ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు ఉంటారు. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌కు ప్రత్వేక అధికారాలు అంటూ ఏమీ లేవు. ఏ నిర్ణయం అయినా ముగ్గురిలో మెజారిటీ అభిప్రాయం ద్వారా అమలుజరుగుతుంది.

 నియామకం, పదవీకాలం 
ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల (నియామకం, సేవా పరిస్థితులు, పదవీకాలం చట్టం, 2023) లో సూచించిన ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ నియామకం, పదవీకాలం, చట్టం సెక్షన్ 7 ప్రకారం, భారత ప్రధాన మంత్రి నేతృత్వంలోని ఎంపిక కమిటీ సిఫారసు మేరకు భారత రాష్ట్రపతి ఎన్నికల కమిషనర్‌ను నియమిస్తారు. ఇందులో లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడు, ప్రధానమంత్రి నామినేట్ చేసే కేంద్ర మంత్రిమండలి సభ్యుడు ఉంటారు. ఎన్నికల సంఘంలో అత్యంత సీనియర్ సభ్యుడిని రాష్ట్రపతి ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా నియమిస్తారు. సిఇసి పదవీకాలం అతను/ఆమె పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన తేదీ నుండి గరిష్ఠంగా ఆరు సంవత్సరాలు ఉంటుంది. అయితే, పదవీకాలం ముగియడానికి ముందు అతను/ఆమె అరవై ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు చేరుకున్నట్లయితే సిఇసి పదవీ విరమణ చేస్తారు. లోక్‌సభ, రాజ్యసభ మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీతో హాజరు కావాల్సిన అభిశంసన ప్రక్రియ ద్వారా సిఇసిని పదవి నుండి తొలగించవచ్చు.

 పరిహారం 
ఎన్నికల కమిషన్ (ఎన్నికల కమిషన్ సేవ, వ్యాపార లావాదేవీల షరతు చట్టం, 1991 ప్రకారం, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జీతం భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జీతంతో దాదాపు సమానంగా ఉంటుంది. సిఇసి నెలవారీ జీతం ₹350,000 (యుఎస్ $4,400) తోపాటు ఇతర భత్యాలు చెల్లింపు, సదుపాయాలు ఉంటాయి.

 ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ల జాబితా 
ఈ క్రింది వారు భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్లుగా పదవిని నిర్వహించారు.
. లేదు.పేరు.చిత్తరువుపదవీకాలం1సుకుమార్ సేన్ఎడమ|frameless|106x106px 1950 మార్చి 21 1958 డిసెంబరు 198 సంవత్సరాల 273 రోజులు2కళ్యాణ్ సుందరంఎడమ|frameless|75x75px 1958 డిసెంబరు 20 1967 సెప్టెంబరు 308 సంవత్సరాల 284 రోజులు3ఎస్. పి. సేన్ వర్మఎడమ|frameless|75x75px 1967 అక్టోబరు 1 1972 సెప్టెంబరు 304 సంవత్సరాల 365 రోజులు4నాగేంద్ర సింగ్ఎడమ|frameless|75x75px 1972 అక్టోబరు 1 1973 ఫిబ్రవరి 6128 రోజులు5టి. స్వామినాథన్ఎడమ|frameless|75x75px 1973 ఫిబ్రవరి 7 1977 జూన్ 174 సంవత్సరాల 10 రోజులు6ఎస్. ఎల్. షక్ధర్ఎడమ|frameless|75x75px 1977 జూన్ 18 1982 జూన్ 174 సంవత్సరాల 364 రోజులు7ఆర్. కె. త్రివేదిఎడమ|frameless|75x75px 1982 జూన్ 18 1985 డిసెంబరు 313 సంవత్సరాల 196 రోజులు8ఆర్. వి. ఎస్. పెరి శాస్త్రిఎడమ|frameless|75x75px 1986 జనవరి 1 1990 నవంబరు 254 సంవత్సరాల 328 రోజులు9వి. ఎస్. రమాదేవి110x110px 1990 నవంబరు 26 1990 డిసెంబరు 1116 రోజులు.10టి. ఎన్. శేషన్75x75px 1990 డిసెంబరు 12 1996 డిసెంబరు 116 సంవత్సరాలు11ఎం. ఎస్. గిల్100x100px 1996 డిసెంబరు 12 2001 జూన్ 134 సంవత్సరాలు 69 రోజులు12జె. ఎమ్. లింగ్డోహ్ఎడమ|frameless|75x75px 2001 జూన్ 14 2004 ఫిబ్రవరి 72 సంవత్సరాలు 269 రోజులు13టి. ఎస్. కృష్ణమూర్తి77x77px 2004 ఫిబ్రవరి 8 2005 మే 151 సంవత్సరం 69 రోజులు14బి. బి. టాండన్88x88px 2005 మే 16 2006 జూన్ 29269 రోజులు15ఎన్. గోపాలస్వామి75x75px 2006 జూన్ 30 2009 ఏప్రిల్ 202 సంవత్సరాల 294 రోజులు16నవీన్ చావ్లా79x79px 2009 ఏప్రిల్ 21 2010 జూలై 291 సంవత్సరం 89 రోజులు17ఎస్. వై. ఖురేషి75x75px 2010 జూలై 30 2012 జూన్ 101 సంవత్సరం 316 రోజులు18వి. ఎస్. సంపత్75x75px 2012 జూన్ 11 2015 జనవరి 152 సంవత్సరాలు 218 రోజులు19హరిశంకర్ బ్రహ్మ75x75px 2015 జనవరి 16 2015 ఏప్రిల్ 1892 రోజులు20నసీమ్ జైదీ109x109px 2015 ఏప్రిల్ 19  2017 జూలై 52 సంవత్సరాలు 77 రోజులు21అచల్ కుమార్ జ్యోతి78x78px 2017 జూలై 6 2018 జనవరి 22200 రోజులు22ఓం ప్రకాష్ రావత్75x75px 2018 జనవరి 23  2018 డిసెంబరు 1312 రోజులు23సునీల్ అరోరా75x75px 2018 డిసెంబరు 2  2021 ఏప్రిల్ 122 సంవత్సరాల 131 రోజులు24సుశీల్ చంద్ర84x84px 2021 ఏప్రిల్ 13  2022 మే 141 సంవత్సరం 31 రోజులు25రాజీవ్ కుమార్75x75px 2022 మే 152025 ఫిబ్రవరి 18 2 సంవత్సరాల 279 రోజులు26 జ్ఞానేష్ కుమార్ఎడమ|frameless|75x75px2025 ఫిబ్రవరి 19పదవిలో ఉన్నారు

 సంస్కరణలు 
1989 వరకు భారత ఎన్నికల సంఘం ఒకే సభ్య సంస్థగా ఉండేది.ఆ తరువాత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌కు సహాయం చేయడానికి ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు నియమించబడ్డారు. భారత రాజకీయ ప్రక్రియలో ఈ కార్యాలయం ఎల్లప్పుడూ ముఖ్యమైనది అయినప్పటికీ, 1990 నుండి 1996 వరకు టి. ఎన్. శేషన్ పదవీకాలంలో ఇది గణనీయమైన ప్రజా దృష్టిని ఆకర్షించి,మన్ననలు అందుకుంది. ఎన్నికల కమిషన్ అధికారాలను బలంగా అమలు చేసి, భారతఎన్నికలలో అవినీతి,తారుమారు చేయడాన్ని అంతం చేయడానికి ఉత్సాహపూరితమైన ప్రయత్నాన్ని చేపట్టిన ఘనత శేషన్‌కు విస్తృతంగా ఉంది.

2012 జూన్‌లో, భారత మాజీ ఉప ప్రధాని, భారత పార్లమెంటు మాజీ ప్రతిపక్ష నాయకుడు లాల్ కృష్ణ అద్వానీ, సిఇసి (అలాగే కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (సిఎజి) ను ప్రధాన మంత్రి, ప్రధాన న్యాయమూర్తి,న్యాయ మంత్రి,లోక్‌సభ, రాజ్యసభలోని ప్రతిపక్ష నాయకులతో కూడిన ద్వైపాక్షిక కొలీజియం ద్వారా నియమించాలని సూచించారు. అద్వానీ అభిప్రాయం ప్రకారం, పక్షపాతం లేదా పారదర్శకత, సరసత లేకపోవడం అనే అభిప్రాయాన్ని తొలగించాలని డిమాండ్ చేశారు, ఎందుకంటే ప్రస్తుత వ్యవస్థ తారుమారు, పక్షపాతానికి తెరవబడింది తదనంతరం, తమిళనాడు మాజీముఖ్యమంత్రి ఎం కరుణానిధి కూడా ఈ సూచనకు మద్దతు ఇచ్చారు. బిబి టాండన్, ఎన్ గోపాలస్వామి, ఎస్ వై ఖురేషి వంటి మాజీ సిఇసిలు కూడా ఈ సిఫార్సులుకు మద్దతు పలికారు.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 భారత ఎన్నికల కమిషనర్లు
 భారత ఎన్నికల కమిషను

 మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు 

వర్గం:భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్లు
వర్గం:భారత రాజ్యాంగ పదవులు