అన్‌డెకెన్

అన్‌డెకెన్ (undecane) లేదా హెన్‌డెకెన్(Hendecane)అనేది 11 కార్బన్ పరమాణువులతో కూడిన సరళ హైడ్రోకార్బన్ గొలుసు/శృంఖలం వున్న ఆల్కేన్.అన్‌డెకెన్ రంగులేని ద్రవం నీటిలో కరగదు. నీటి కంటే తక్కువ సాంద్రత ద్రవం. ఇతర రసాయనాలను తయారు చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు.అన్‌డెకెన్  అనేది కామెల్లియా సినెన్సిస్, అరిస్టోలోచియా ట్రయాంగ్యులారిస్ లో ఉన్న ఇతర జీవులలో కనుగొనబడిన సహజ ఉత్పత్తి.
లభ్యత
ముడి పెత్రోలియం నూనెను పాక్షిక స్వేదనం/లేదా అంశిక స్వెదనం (fractional distillation)చెసినపుడు అన్‌డెకెన్ లభిస్తుంది.నిమ్మ, ఏలకులు, ఒరేగానో మరియు మసాలా మొక్కలు, మెంతులు మరియు నల్ల వాల్‌నట్, క్యారెట్ ఆకు మరియు కొత్తిమీర ఆకు లలనూనెలో అన్‌డెకెన్ కనుగొనబడింది.

భౌతిక గుణాలు
అన్‌డెకెన్  159 ఐసోమర్లు కలిగివున్నది.అన్‌డెకెన్ చాలా హైడ్రోఫోబిక్ అణువు, ఆచరణాత్మకంగా నీటిలో కరగదు. మరియు సాపేక్షంగా తటస్థంగా ఉంటుంది.

లక్షణం/గుణంమితి/విలువ అణు సూత్రంఅణు భారం156.3083సాంద్రత0.739 - 0.743,20°వద్ద ద్రవీభవన ఉష్ణోగ్రత-26.00 °C. మరుగు స్థానం195.00 నుండి 198.00 °C. వక్రీభవన గుణకం 1.4398, 20 °C/Dవద్ద.Haynes, W.M. (ed.). CRC Handbook of Chemistry and Physics. 95th Edition. CRC Press LLC, Boca Raton: FL 2014-2015, p. 3-544స్నిగ్థత1.098 mPa.s.25°Cవద్ద.Haynes, W.M. (ed.). CRC Handbook of Chemistry and Physics. 95th Edition. CRC Press LLC, Boca Raton: FL 2014-2015, p. 15-22బాష్ప పీడనం0.412మి.మీ/పాదరసం,25°Cవద్ద.Daubert TE, Danner RP; Physical and Thermodynamic Properties of Pure Chemicals Data Compilation. Washington, DC: Taylor and Francis (1999)

అనువర్తనాలు
ఇది వివిధ రకాల చిమ్మటలు మరియు బొద్దింకలకు తేలికపాటి లైంగిక ఆకర్షణగా మరియు వివిధ రకాల చీమలకు హెచ్చరిక సిగ్నల్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది.
ఇతర రసాయనాలను తయారు చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు.
సేంద్రీయ సంశ్లేషణలో మరియు సిరాలకు ద్రావకంవలె మరియు డీగ్రీజర్‌గా(కందెనలను తొలగించు ద్రావణం) ఉపయోగించబడుతుంది.
క్లోరినేటెడ్ పారాఫిన్స్ (C10-C30 n-పారాఫిన్స్), లీనియర్ ఆల్కైల్‌బెంజెన్‌లు (C10-C14 n-పారాఫిన్స్), ప్రైమరీ డిటర్జెంట్ ఆల్కహాల్స్-C11-C14 పారాఫిన్‌ల కోసం రసాయన ఇంటర్మీడియట్ పదార్థంగా పనిచెయును.

దుష్పలితాలు
అరోగ్య సమస్యలు
అన్‌డెకెన్ ఆవిర్లు పీల్చినపుడు శ్వాసకోస ఇబ్బందులు ఏర్పడవచ్చును.కళ్ళలో పడిన మండును. ముక్కులోకి ఆవిర్లు వెళ్ళిన చికాకు పుట్టును.గొంరులోక మంటగా వుండును.ఉపిరి తిత్తుల్లోకి వెళ్ళిన దగ్గు వచ్చును,గురకంవంటి శబ్దం శ్వాసించె సమయంలొ రావొచ్చు.

అగ్ని ప్రమాదం
వేడి, నిప్పురవ్వలు/మెరుసులు లేదా మంటల ద్వారా సులభంగా మండించబడుతుంది. ఆవిరి గాలితో పేలుడు మిశ్రమాలను ఏర్పరుస్తుంది.ఆవిరిలు జ్వలన స్థానం వరకు పయనించి మండేఅవకాశం వున్నది.చాలా ఆవిరిలు గాలి కంటే బరువుగా ఉంటాయి. అవి నేల పొడవునా వ్యాపించి తక్కువ లేదా పరిమిత ప్రాంతాలలో జమ అవుతాయి.
అగ్ని ప్రమాద నివారణ చర్యలు
నీటి స్ప్రే, ఆల్కహాల్-నిరోధక ఫోమ్, పొడి రసాయనం లేదా కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉపయోగించాలి.Sigma-Aldrich; Safety Data Sheet for Undecane. Product Number: U407, Version 4.8 (Revision Date 06/19/2015). Available from, as of November 10, 2015:
ఇవి కూడా చదవండి
ఆల్కేన్

మూలాలు

వర్గం:ఆల్కేన్లు
వర్గం:హైడ్రోకార్బన్లు