ఇండో-టిబెటన్ బార్డర్ పోలీస్

ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ (ఐటిబిపి) అనేది టిబెట్ అటానమస్ రీజియన్‌తో సరిహద్దుల వెంబడి మోహరించిన భారతదేశ సరిహద్దు గస్తీ సంస్థ. 1962 నాటి చైనా-భారత యుద్ధం తర్వాత భారత ప్రభుత్వం 1962 లో స్థాపించిన ఏడు కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాలలో ఇది ఒకటి.

1996 సెప్టెంబరులో, భారతదేశ సరిహద్దుల భద్రత కోసం, దానికి సంబంధించిన విషయాల కోసం గాను ఐటిబిపికి "ఏర్పాటును, నియంత్రణను అందించడానికి" భారత పార్లమెంటు "ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ ఫోర్స్ యాక్ట్, 1992"ని అమలులోకి తెచ్చింది. ఐటిబిపి మొదటి అధిపతి అయిన ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్, గతంలో ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరోకు చెందిన పోలీసు అధికారి బల్బీర్ సింగ్. 4 బెటాలియన్‌లతో ప్రారంభమైన ఐటిబిపి, 1978లో పునర్నిర్మించినప్పటి నుండి, 2018 నాటికి 15 సెక్టార్‌లు, 5 ఫ్రాంటియర్‌లతో 60 బెటాలియన్‌లతో, 89,432 మంది బలంతో కూడిన దళంగా విస్తరించింది.

alt=|thumb|305x305px| శిక్షణా సమయంలో లడఖ్‌లోని నార్త్ వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ఐటిబిపి లేహ్‌కు చెందిన షార్ప్‌షూటర్ బృందం.
ఐటిబిపి సివిల్ మెడికల్ క్యాంప్, డిజాస్టర్ మేనేజ్‌మెంట్, న్యూక్లియర్, బయోలాజికల్, కెమికల్ ఉత్పాతాలలో శిక్షణ పొందింది. ఐటిబిపి సిబ్బందిని బోస్నియా హెర్జెగోవినా, కొసావో, సియెర్రా లియోన్, హైతీ, వెస్ట్రన్ సహారా, సూడాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, తదితర ప్రాంతాలలో ఐరాస శాంతి పరిరక్షక విధుల్లో మోహరించారు. ఐటిబిపికి చెందిన రెండు బెటాలియన్లను నేషనల్ డిజాస్టర్ రెస్పాన్స్ ఫోర్స్‌లో నియమించారు.

 కమాండ్ కంట్రోల్ సూపర్ స్ట్రక్చర్ 
ఐటిబిపి, 1962లో ప్రారంభమైనప్పటి నుండి మొదటి రెండు దశాబ్దాలు, 1983 వరకు, ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్స్ ఆఫ్ పోలీస్ (IGలు) నాయకత్వం వహించారు. వీరందరినీ IPS నుండి తీసుకున్నారు. ఈ కాలంలో (1963–83), IGలకు స్థిరమైన పదవీకాలం ఉండేది. ఉదాహరణకు B ఛటర్జీ, IG, 1964 ఫిబ్రవరి వరకు 31-08-1974 వరకు దళానికి అధిపతిగా ఉన్నాడు. IGగా RN షియోపోరీ 03-09-1974 నుండి 22-12-1980 వరకు నుండి అధిపతిగా ఉన్నాడు. 1983లో ఇందిరా గాంధీ నేతృత్వంలోని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఐటిబిపి అధిపతిని డైరెక్టర్ జనరల్ (DG) గా అప్‌గ్రేడ్ చేసింది. అప్పటి నుండి, ఐటిబిపి అధిపతి పదవీకాలాల్లో అస్థిరతతో పాటు, ఉన్నత ర్యాంక్‌లు విపరీతంగా విస్తరించాయి. 1983లో ఒక IGకి బదులుగా, ఐటిబిపిలో ఇప్పుడు 16 DG/IGలు, 40 మందికి పైగా DIGలు ఉన్నారు. DGల సగటు పదవీకాలం దాదాపు ఒక సంవత్సరం పాటు ఉంటుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో కేవలం కొన్ని వారాలు మాత్రమే ఉంది. DG ల తక్కువ పదవీకాల ధోరణిని బట్టి చూస్తే, ప్రభుత్వం కమాండ్ కంట్రోల్ గురించి లేదా ఐటిబిపిలో కమాండ్ కంటిన్యూటీని కొనసాగించడంలో పెద్దగా పట్టించుకోనట్లు కనిపిస్తుంది. DG పదవిని 2008 లో ప్రభుత్వం మళ్లీ అప్‌గ్రేడ్ చేసింది.

ఐటిబిపి రెండు కమాండ్‌లను స్థాపించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం అనుమతించిన ఒక సంవత్సరం తర్వాత, ఇప్పుడు ఆ కమాండ్‌లు అమలులోకి వచ్చాయి. ఐటిబిపికి చండీగఢ్, గౌహతిలో ADG ర్యాంక్ ఉన్న ఒక క్యాడర్ అధికారి నేతృత్వంలో రెండు కమాండ్‌లు ఉంటాయి.

అంశం DG IGలు డిఐజిలు వ్యాఖ్యలు ప్రధాన కార్యాలయాలు 1 7 13 - ఫ్రాంటియర్ 
ప్రధాన కార్యాలయాలు - 7 - - సెక్టార్ 
ప్రధాన కార్యాలయాలు - - 15 - శిక్షణ - 1 12 - మొత్తం  1 15 40 -

 ఐటిబిపి అధిపతులు 
+ఐటీబీపీ అధిపతుల జాబితాలేదుపేరుర్యాంకునుండివరకుపదవీకాలం1బల్బీర్ సింగ్ఐజీ1963 ఫిబ్రవరి 21964 జూన్ 22బి. ఛటర్జీఐజీ1964 జూన్ 21974 ఆగస్టు 313ఆర్ ఎన్ షియోపరిDG1974 సెప్టెంబరు 31980 డిసెంబరు 224కె. రామమూర్తిDG1980 డిసెంబరు 221983 డిసెంబరు 315శివ్ రాజ్ బహదూర్DG1981 జూన్ 41983 డిసెంబరు 316శివ స్వరూప్DG 1984 జనవరి 011984 మార్చి 197ఎం. సి. మిశ్రాDG1984 మార్చి 191985 మార్చి 288ఓ పి భూటానీDG1985 మార్చి 281987 ఫిబ్రవరి 289జె. ఎం. ఖురేషిDG1987 ఫిబ్రవరి 281988 మార్చి 0210జి ఎస్ మందర్DG1988 మార్చి 021988 జూలై 2811డి. వి. రామకృష్ణDG1988 జూలై 081992 జనవరి 3112ఆర్. కె. వాధ్రాDG1992 ఫిబ్రవరి 011993 జనవరి 3113డి. కె. ఆర్యDG1993 ఫిబ్రవరి 03 1994 జనవరి 3114ఎస్ సి మెహతాDG 1994 జనవరి 311994 ఏప్రిల్ 1615ఆర్. సి. ఝాDG1994 ఏప్రిల్ 161995 మార్చి 3116జోగేందర్ సింగ్DG1995 మార్చి 311996 నవంబరు 417ఆర్కే శర్మDG1996 ఏప్రిల్ 101997 జనవరి 1018బిభూతి భూషణ్ నందిDG1997 జనవరి 101997 ఏప్రిల్ 319నిఖిల్ కుమార్DG1997 ఏప్రిల్ 31997 డిసెంబరు 320గౌతమ్ కౌల్DG1998 జూన్ 012001 మార్చి 3121ఎస్ సి చౌబేDG2001 మార్చి 312002 డిసెంబరు 3122ఆర్. సి. అగర్వాల్DG2002 డిసెంబరు 312004 జూన్ 3023కె. జె. సింగ్DG2004 జూలై 012005 ఏప్రిల్ 3024ఎస్ కె కైన్DG2005 మే 052005 అక్టోబరు 3125ఎన్. సి. జోషిDG2005 నవంబరు 012005 డిసెంబరు 3126వి. కె. జోషిDG2006 జనవరి 012008 మే 0227విక్రమ్ శ్రీవాస్తవDG2008 మే 022010 జనవరి 3128ఆర్. కె. భాటియాDG2010 ఫిబ్రవరి 012011 ఆగస్టు 3129రంజిత్ సిన్హాDG2011 సెప్టెంబరు 012012 డిసెంబరు 0330అజయ్ చద్దాDG2012 డిసెంబరు 192013 ఆగస్టు 3131సుభాష్ గోస్వామిDG2013 సెప్టెంబరు 012014 డిసెంబరు 3132శ్రీ కృష్ణ చౌదరిDG2014 డిసెంబరు 312017 జూన్ 3033ఆర్. కె. పచ్నాండాDG2017 జూన్ 302018 అక్టోబరు 3134సుర్జీత్ సింగ్ దేస్వాల్DG2018 నవంబరు 312021 ఆగస్టు 3135సంజయ్ అరోరాDG2021 ఆగస్టు 312022 ఆగస్టు 3136డాక్టర్ సుజోయ్ లాల్ థావోసెన్DG2022 సెప్టెంబరు 012022 అక్టోబరు 0237అనీష్ దయాల్ సింగ్DG2022 అక్టోబరు 02 - అని.

 విధులు 
ఐటిబిపి అనేది బహుళ-డైమెన్షనల్ ఫోర్స్, దీని విధులు ప్రధానంగా 5. అవి:

 ఉత్తర సరిహద్దులపై నిఘా, సరిహద్దు ఉల్లంఘనలను గుర్తించడం, నిరోధించడం, స్థానిక ప్రజలలో భద్రతా భావాన్ని పెంపొందించడం.
 అక్రమ వలసలను, సరిహద్దు స్మగ్లింగ్‌ను అడ్డుకోవడం.
 కీలకమైన సంస్థలకు, ముప్పు ఉన్న VIPలకూ భద్రతను అందించడం
 ఏదైనా ప్రాంతంలో అల్లర్లు సంభవించినప్పుడు పరిస్థితిని అదుపులోకి తేవడం.
 శాంతిని కాపాడడం.

 ఐటిబిపి గస్తీ నిర్వహించే సరిహద్దు పోస్ట్‌లు అధిక వేగంతో కూడిన తుఫానులు, మంచు మంచు తుఫానులు, హిమపాతాలు ఏర్పడతాయి. కొండచరియలు విరిగిపడతాయి. అధిక ఎత్తులో విపరీతమైన చలి ఉంటుంది. ఉష్ణోగ్రత మైనస్ 40-డిగ్రీ సెల్సియస్‌కు పడిపోతుంది. 
 ఐటిబిపి విపత్తు నిర్వహణ పాత్రను చేపట్టింది. హిమాలయాలలో ప్రకృతి వైపరీత్యాలకు మొదటి ప్రతిస్పందనగా, ఐటిబిపి హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, ఈశాన్య భారతదేశంలో 8 ప్రాంతీయ ప్రతిస్పందన కేంద్రాలను స్థాపించింది. వివిధ విపత్తు పరిస్థితులలో అనేక రెస్క్యూ, రిలీఫ్ కార్యకలాపాలను నిర్వహించింది. ఐటిబిపి ఇప్పటికే రేడియోలాజికల్, కెమికల్, బయోలాజికల్ ఎమర్జెన్సీలలో పనిచేసేందుకు 98 మంది సిబ్బందితో సహా విపత్తు నిర్వహణలో 1032 మంది సిబ్బందికి శిక్షణ ఇచ్చింది.
 ఐటిబిపి హర్యానాలోని భానులో సెర్చ్, రెస్క్యూ & డిజాస్టర్ రెస్పాన్స్‌లో శిక్షణ కోసం నేషనల్ సెంటర్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. ఇది ఐటిబిపి బలగాలకు, ఇతర పారామిలిటరీ/రాష్ట్ర పోలీసు బలగాల సిబ్బందికీ శిక్షణనిస్తోంది. 
 ఐటిబిపి కమాండో యూనిట్లు ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని భారత రాయబార కార్యాలయానికి, కాన్సులేట్‌లకూ భద్రతను ఇస్తాయి. 
 ఒక ఐటిబిపి కంపెనీ 2005 నవంబరు నుండి కాంగోలోని యునైటెడ్ నేషన్ మిషన్‌లో మోహరించింది. 
 1981 నుండి వార్షిక కైలాష్ మానస సరోవర్ యాత్ర సందర్భంగా ఐటిబిపి యాత్రికులకు భద్రతను కూడా అందిస్తోంది. ఐటిబిపి MEA, కుమావోన్ మండలం వికాస్ నిగమ్‌ల సమన్వయంతో గుంజి నుండి లిపులేఖ్ పాస్ వరకు, తిరిగి గుంజి వరకు యాత్రలకు కమ్యూనికేషన్, భద్రత, వైద్య సంరక్షణను అందిస్తోంది.
 COVID-19 మహమ్మారి సమయంలో వుహాన్ నుండి తరలించబడిన అనుమానిత వ్యక్తుల కోసం ఐటిబిపి న్యూఢిల్లీలోని ఛవాలా వద్ద క్వారంటైన్ క్యాంపును నెలకొల్పింది. దేశంలోని ఇతర ప్రదేశాలలో కూడా శిబిరాలను ఏర్పాటు చేసింది.

 సన్మానాలు, పతకాలు 
క్రియాశీల విధుల సమయంలో, దళం అనేక పౌర, సేవా గౌరవాలు, పతకాలను పొందింది.
అవార్డు పేరు సంఖ్య పద్మశ్రీ 6 కీర్తి చక్ర 2 శౌర్య చక్రం 6 సేన పతకం 1 గ్యాలంట్రీకి రాష్ట్రపతి పోలీసు పతకం 19 గ్యాలంట్రీకి పోలీస్ మెడల్ 92 విశిష్ట సేవకు రాష్ట్రపతి పోలీసు పతకం 101 మెరిటోరియస్ సర్వీస్ కోసం పోలీస్ మెడల్ 292 ప్రధానమంత్రి జీవిత సేవింగ్ మెడల్ 86

 ఇవి కూడా చూడండి 

 అస్సాం రైఫిల్స్
 సరిహద్దు అవుట్‌పోస్ట్
 సరిహద్దు భద్రతా దళం
 సెంట్రల్ ఇండస్ట్రియల్ సెక్యూరిటీ ఫోర్స్
 సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్
 ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ (వాటర్ వింగ్)
 హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
 నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్
 సశస్త్ర సీమా బల్

 మూలాలు 

వర్గం:భారత సరిహద్దు రక్షక బలగాలు
వర్గం:భారత కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాలు