కందహరి బేగం

కందహరి బేగం (ఖందహరి బేగం అని కూడా ఉచ్ఛరించారు; 1593 – ?; దీనిని కందహరి మహల్ అని కూడా పిలుస్తారు; పర్షియా, ఉర్దూ: అంటే "లేడీ ఫ్రమ్ కందహరి") మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ మొదటి భార్య, అతని మొదటి సంతానం యువరాణి పర్హేజ్ బాను బేగం తల్లి.

 కుటుంబం, ప్రారంభ జీవితం 
ఇరాన్ (పర్షియా) పాలక రాజవంశం, దాని అత్యంత ముఖ్యమైన పాలక రాజవంశాలలో ఒకటైన ప్రముఖ సఫావిద్ రాజవంశానికి చెందిన యువరాణిగా కందహరి బేగం జన్మించింది. ఆమె కాందహార్ లోని ఉత్తర పర్వతాల నుండి పర్షియన్ గౌరవం తగ్గిన పర్షియా రాజకుటుంబానికి చెందిన సుల్తాన్ ముజఫర్ హుస్సేన్ మీర్జా సఫావి కుమార్తె, అతను సఫావిద్ రాజవంశ స్థాపకుడు మొదటి షా ఇస్మాయిల్ కుమారుడు బహ్రామ్ మీర్జా కుమారుడు సుల్తాన్ హుస్సేన్ మీర్జా కుమారుడు. అతను మొదటి షా అబ్బాస్  పూర్వీకుడు, పర్షియన్ పాలకునికి బంధువు కూడా. 

మీర్జా ముజాఫర్ సఫావిద్ పాలకాధికారులతో కొన్ని సమస్యలు కలిగి ఉండి, కాందహార్ ను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఉజ్బెక్ ఒత్తిడిని గ్రహించి దానిని మొఘలులకు అప్పగించడానికి షరతులతో లొంగిపోవలసి వచ్చింది. అందువల్ల కాందహార్ ను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఏదైనా అవకాశం కోసం ఆసక్తిగా ఎదురుచూసిన అక్బర్ వెంటనే కాందహార్ ను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి బంగాష్ గవర్నర్ షా బేగ్ ఖాన్ అర్ఘున్ ను పంపాడు. తన అన్ని చర్యల మాదిరిగానే ముజఫర్ కూడా చివరి క్షణంలో తడబడ్డాడు. ఈ విధంగా కందహరి బేగం తన తండ్రితో కలిసి భారతదేశాన్ని సందర్శించడానికి తన స్వస్థలాన్ని విడిచిపెట్టవలసి వచ్చింది, 1595 చివరిలో అక్బర్ పాలనలో భారతదేశానికి వచ్చింది, ఆమె తండ్రి, ఆమె నలుగురు సోదరులు బహ్రామ్ మీర్జా, హైదర్ మీర్జా, అల్కాస్ మీర్జా, తహ్మాస్ప్ మీర్జా, 1000 మంది ఖాజిల్బాష్ సైనికులు భారతదేశానికి వచ్చారు.

అక్బర్ చక్రవర్తి సేవలో మీర్జా ముజఫర్ హుస్సేన్ కాందహార్ రాజ్యాన్ని ఉన్నత హోదా, అద్భుతమైన జీతానికి మార్చాడు. అతని తమ్ముడు మీర్జా రుస్తుం కూడా అక్బర్ పాలనలో భారతదేశానికి వలస వచ్చి జహంగీర్ వద్ద ఉన్నత స్థాయికి ఎదిగాడు. మొఘల్ చక్రవర్తులు ఈ అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని పర్షియా రాజకుటుంబంతో పొత్తు పెట్టుకుని చిన్న శాఖ ద్వారా కూడా తమ రక్తాన్ని చిందించారు. ముజఫర్ భారతదేశంలోని ప్రతిదీ చెడుగా భావించాడు, కొన్నిసార్లు పర్షియాకు, కొన్నిసార్లు మక్కాకు వెళ్ళాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. దుఃఖం, నిరుత్సాహం, శారీరక గాయంతో 1603లో మరణించాడు. అతని సమాధి (ఇప్పుడు గుమ్మటం లేని రాతి, ఇటుక నిర్మాణం, దక్షిణం వైపు ఉన్న ద్వారంపై పర్షియన్ నస్తాలీక్ కాలిగ్రాఫ్ తో భూగర్భ శ్మశానవాటిక ఉంది) ఢిల్లీలోని హుమాయూన్ సమాధికి ఉత్తరాన ఉన్న భారత్ స్కౌట్స్ అండ్ గైడ్స్ ఢిల్లీ జంబోరీ  క్యాంప్ సైట్ గా ఉన్న ఒక ఉద్యానవన సముదాయంలో ఇతర శిథిలాల మధ్య ఉంది.

 షాజహాన్‌తో వివాహం 

 నిశ్చితార్థం 
1609 చివరలో జహంగీర్ పర్షియన్ సమస్యను పునఃపరిశీలించినప్పుడు, ఎప్పటిలాగే ఆచరణాత్మకత తెరపైకి వచ్చింది. ఆగ్రా, ఇస్ఫహాన్ ల మధ్య బహిరంగ శత్రుత్వాన్ని ప్రకటించడం వల్ల మూడు దక్కన్ రాజ్యాల్లోని తన షియా మిత్రులకు ఆయుధాలు, మనుషులు, డబ్బు పంపమని మొదటి షా అబ్బాస్ ను ప్రేరేపించవచ్చు. అది అతని రెండవ కుమారుడు సుల్తాన్ పర్వేజ్ మీర్జా నాయకత్వంలోని ప్రచారాన్ని నాశనం చేస్తుంది. అప్పుడు కాందహార్ పై పర్షియా ద్వంద్వ వైఖరిని పక్కన పెట్టి సంబంధాలు సజావుగా సాగాల్సి వచ్చింది. ఎప్పటిలాగే, రాజకీయంగా ప్రయోజనకరమైన వివాహం దీనికి సమాధానం ఇస్తుంది, అతని పెద్ద కుమారుడు ఖుస్రౌ మీర్జా జైలులో ఉన్నాడు, పర్వేజ్ అప్పటికే బుర్హాన్పూర్, దక్షిణ ఫ్రంట్కు వెళ్ళడంతో, అతని మూడవ కుమారుడు సుల్తాన్ ఖుర్రం తార్కిక ఎంపిక. పూర్తిగా వ్యూహాత్మకమైన ఈ కూటమిని ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించడం ఆ యువకుడికి మిశ్రమ వార్తగా మారింది. ఒకవైపు ముంతాజ్ మహల్ గా పేరొందిన అర్జుమండ్ బాను బేగంతో తన చిరకాల నిశ్చితార్థాన్ని నిరాకరించాడు. దానికి విరుద్ధంగా తన తండ్రి దృష్టిని, ప్రస్తుత రాజకీయాలలో తన కేంద్ర స్థానాన్ని పునరుద్ధరించుకున్నాడు.

అందుకే పద్దెనిమిదేళ్ల ఖుర్రం ఒక యువ పర్షియన్ కన్యను తన మొదటి వివాహం చేసుకోవలసి వచ్చింది. అయితే, తరువాతి మొఘల్ ఆస్థాన రికార్డర్లు, జీవితచరిత్రకారులు యువరాణికి ఖందహరి మహల్ అనే వర్ణనాత్మక ముద్రను మాత్రమే ఇచ్చారు, ఇది ఆస్థానంలో ఆమె తక్కువ స్థితికి స్పష్టమైన సూచన. పెళ్లి ఏర్పాట్లు చేసే ప్రక్రియకు కొంత సమయం పట్టినట్లు తెలుస్తోంది. చక్రవర్తి జహంగీర్ తన జ్ఞాపకాలలో దాదాపు ఒక సంవత్సరం తేడాలో సంబంధిత రెండు ఎంట్రీలను నమోదు చేశారు. మొదటిది ఆ రోజు కోర్టు లావాదేవీలు, ప్రాంతీయ పదోన్నతులు, వేతన తనిఖీలు, ఇతర ఇతర ఇంపీరియల్ హౌస్ కీపింగ్ పనుల  సాధారణ ఖాతాలో ఒక వ్యాపార వస్తువుగా కనిపించింది. 1609 డిసెంబరు 12 ఆదివారంనాడు జహంగీర్ యాభై వేల రూపాయలను వివాహ ప్రతిజ్ఞగా కందహరి బేగం ఇంటికి పంపారు. జహంగీర్ తన తుజుక్ లో ఇలా వ్రాశారు, "ఇంతకు ముందు నేను కందహర్ పాలకుడు సుల్తాన్ హుస్సేన్ మీర్జా సఫావి కుమారుడు మీర్జా ముజఫర్ హుస్సేన్ కుమార్తెను కలిగి ఉన్నాను, నా కుమారుడు సుల్తాన్ ఖుర్రంతో నిశ్చితార్థం జరిగింది.

 వివాహం 
కందహరి బేగం 1610 నవంబరు 8 న ఆగ్రాలో యువరాజు ఖుర్రంను వివాహం చేసుకుంది. వారి రెండు కుటుంబాల మధ్య అనేక కుటుంబ సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఖుర్రం  అధికారిక జీవితచరిత్రకారుడు ముహమ్మద్ అమీన్ ఖాజ్విని వివాహం గురించి తన వర్ణనలో మరింత అనర్గళంగా చెప్పాడు. వాస్తవానికి, ఉత్సాహభరితమైన పొగడ్తలు ఆనాటి క్రమం, అతని మతిమరుపు వర్ణనలో అసాధారణమైనవి ఏవీ లేవు. పాలక చక్రవర్తి  వితంతు తల్లికి సాంప్రదాయకంగా కేటాయించిన, రాజభవన స్టేట్ హౌస్ పక్కన ఆగ్రా కోట  దట్టమైన గోడల మధ్య ఉన్న అందంగా నియమించబడిన భవనంలో ఉత్సవ సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. జ్యోతిష్యులు శుభసమయంలో పెళ్లి జరిపించారు. 

1611 ఆగస్టు 21 న, ఆమె ఈ దంపతులకు మొదటి సంతానం, ఒక కుమార్తెకు జన్మనిచ్చింది, దీనికి ఆమె తాత చక్రవర్తి జహంగీర్ చేత "పర్హేజ్ బాను బేగం" అని పేరు పెట్టారు. అయితే, మాసిర్-ఇ-అలంగిరిలో ఆమెను పురునార్ బాను బేగం అని పిలుస్తారు. ఆమె తన తండ్రికి పెద్ద సంతానం, కానీ ఆమె తల్లికి ఏకైక సంతానం. 

 సమాధి స్థలం 
ఆమె (క్రీ.శ. 1628 - 50) చే ఆగ్రాలో ఉన్న విశాలమైన ఉద్యానవనం మధ్యలో ఉన్న ఆగ్రాలో సమాధి చేయబడింది, దీనిని కందహరి బాగ్ అని పిలుస్తారు. ఆమె ఒక మసీదును కూడా నిర్మించింది, ఇది ఆగ్రాలోని కందహారి బాగ్  పశ్చిమ వైపున మూడు వంపు, సింగిల్ డోమ్ మసీదు. ఇది కాంప్లెక్స్ లో ఆధునిక భవనాలను నిర్మించడానికి ఇటుకల క్వారీని అందించింది, ఇప్పుడు ఉనికిలో లేదు. 1707 లో ఔరంగజేబు మరణం తరువాత జరిగిన అరాచక కాలంలో ఆమె సమాధిపై ఉన్న భవనం చాలావరకు నాశనం చేయబడింది. వాల్ట్ లో ఉన్న భవనాన్ని నివాస స్థలంగా మారుస్తారు. ఆమె సమాధి ఇప్పుడు ఉనికిలో లేదు, అది ఉన్న కాంపౌండ్ తో పాటు ప్రవేశ ద్వారాలలో ఒకటి, గోడ  కొంత భాగం, గోడ  రెండు మూల కపోలాలు ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ దీనిని భరత్ పూర్ రాజుకు విక్రయించింది, అతను దానిలో కొన్ని ఆధునిక భవనాలను నిర్మించాడు. ఈ కాంపౌండ్ వలసరాజ్య యుగంలో ఏదో ఒక సమయంలో భరత్ పూర్ పాలకుల ఆస్తిగా మారింది, మధ్య సమాధి స్థానంలో ఒక భవనం నిర్మించబడింది. అప్పటి నుండి ఇది "భరత్ పూర్ హౌస్" గా ప్రసిద్ధి చెందింది. అసలు తోటలోని ఒక గేటు, కొన్ని మూల ఛత్రిలు మనుగడ సాగించాయి.

 జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో 

 సోంజా చంద్రచూడ్ చారిత్రాత్మక నవల ట్రబుల్ ఎట్ ది తాజ్ (2011)లో కందహరి బేగం ప్రధాన పాత్ర.
 రుచిర్ గుప్తా  చారిత్రక నవల మిస్ట్రెస్ ఆఫ్ ది థ్రోన్ (2014) లో కందహరి బేగం ప్రధాన పాత్ర.
 నెగర్ ఖాన్ 2005 బాలీవుడ్ చిత్రం తాజ్ మహల్: యాన్ ఎటర్నల్ లవ్ స్టోరీలో కందహరి బేగం పాత్రను పోషించాడు. 

 ప్రస్తావనలు 

వర్గం:1593 జననాలు