అల్పనా

అల్పానా లేదా అల్పోనా (బెంగాలీ: అల్పోనా) అనేది దక్షిణాసియా జానపద కళా శైలి, దీనిని సాంప్రదాయకంగా మహిళలు ఆచరిస్తారు, మతపరమైన సందర్భాల్లో బియ్యం పిండితో చేసిన పెయింట్లతో నేలలు , గోడలపై చిత్రించబడిన రంగుల ఆకృతులు, నమూనాలు , చిహ్నాలను కలిగి ఉంటుంది. ఇది భారతదేశంలోని బెంగాల్ ప్రాంతానికి , బంగ్లాదేశ్ లో సాధారణం. హిందూ కుటుంబాలలో, అల్పానాలు మతపరమైన తపస్సు, పండుగలు , నిర్దిష్ట దేవతలకు సంబంధించిన సింబాలిక్ డిజైన్లతో కూడిన మతపరమైన ఆకృతులను కలిగి ఉండవచ్చు. శాంతాల్ గిరిజన సమాజాలలో, అల్పానాలు తరచుగా ప్రకృతి నుండి తీసిన రేఖాగణిత లేదా ప్రతీకాత్మక నమూనాలను కలిగి ఉంటాయి. సాంప్రదాయకంగా గ్రామీణ మహిళల డొమైన్ అయినప్పటికీ, అల్పానా ఆకృతులు ఆధునిక భారతీయ కళలో చాలా ప్రభావవంతంగా ఉన్నాయి , జమిని రాయ్, అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్, దేవీ ప్రసాద్ వంటి కళాకారుల రచనలలో , చలనచిత్ర నిర్మాత సత్యజిత్ రే యొక్క ప్రారంభ చిత్రాలలో చేర్చబడ్డాయి. సమకాలీన బెంగాల్లో, దుర్గా పూజ వంటి మతపరమైన పండుగలలో భాగంగా, ప్రభుత్వ , ప్రైవేట్ ప్రదేశాలలో అల్పానాలు సృష్టించబడతాయి.

 అభివృద్ధి, ఆకృతులు 
కుడి|thumb| భాషా ఉద్యమ దినోత్సవం సందర్భంగా అల్పనా బంగ్లాదేశ్‌లో పని చేస్తుంది
కుడి|thumb| మరొక అల్పనా
అల్పానాలు సాంప్రదాయకంగా బెంగాల్ ప్రాంతంలోని (ప్రస్తుతం భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ , బంగ్లాదేశ్ లోని పశ్చిమ బెంగాల్) మహిళలచే సృష్టించబడ్డాయి , ఇది ఒక ఆచార కళ యొక్క ఒక రూపం, ఇది దక్షిణాసియాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో రంగోలి, కోలామ్ , చౌక్ పూరానా మాదిరిగానే ఉంటుంది, కానీ విభిన్న ఆకృతులు , నమూనాలను కలిగి ఉంటుంది.  ఇది వ్యవసాయ సమాజాలలో ఉద్భవించి ఉండవచ్చు

అల్పానాలో ఉపయోగించే సింబాలిక్ నమూనాలు బ్రాటాస్ లేదా మహిళలు నిర్వహించే మతపరమైన ఉపవాసాలతో ముడిపడి ఉండవచ్చు. ఈ ఉపవాసాలు నిర్దిష్ట దేవతలను గౌరవించడానికి, ఆశీర్వాదాలకు బదులుగా , మత పవిత్రత యొక్క ఆలోచనలతో ముడిపడి ఉండవచ్చు.అల్పానాల వాడకం మతపరమైన వేడుకలతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంటుంది: ఉదాహరణకు, అవి సాంప్రదాయ వివాహాలు, నామకరణ వేడుకలు , పండుగల సమయంలో అలంకరణగా , వేడుకలో భాగంగా ఉపయోగించబడి ఉండవచ్చు. ఉదాహరణకు, పశ్చిమ బెంగాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో, ఉపవాస కాలం ముగింపుకు గుర్తుగా అల్పానాలు సృష్టించబడతాయి , ప్రత్యేక ఆరాధనా వేడుకతో పాటుగా ఉంటాయి.లక్ష్మీదేవి గౌరవార్థం చేసినప్పుడు, అల్పనాలో ఆమెకు సంబంధించిన చిహ్నాలు , ఆకృతులు ఉంటాయి, అవి ఆమె వాహకం, గుడ్లగూబ, అలాగే ధాన్యాగారం, శంఖం , తామర పువ్వులు.[సాధారణంగా ఇంటి లోపల నేలపై రూపొందించబడిన రేఖీయ డిజైన్లు, శ్రేయస్సు యొక్క దేవత అయిన లక్ష్మి ఇంట్లోకి ప్రవేశించిందని సూచించడానికి ఉద్దేశించబడింది, ఇది ఒక ఆశీర్వాదాన్ని సూచిస్తుంది. ఆకృతులు ఎల్లప్పుడూ నిర్మాణాత్మక లేఅవుట్లో నిర్వహించబడవు , తరచుగా స్వేచ్ఛా-రూపంలో ఉంటాయి, పూల డిజైన్లు , రేఖాగణిత నమూనాలతో ఉంటాయి. వృత్తాకార అల్పానాలు విగ్రహాలకు అలంకరణ పీఠాలుగా సృష్టించబడ్డాయి, అల్పానాల గోడ ప్యానెల్లు దేవతలను , మత సంప్రదాయం నుండి దృశ్యాలను చిత్రీకరించగలవు. సాంప్రదాయ అల్పానా డిజైన్లను నిర్దిష్ట ఋతువులు లేదా పండుగలకు సంబంధించిన బ్రాటాలతో కూడా అనుసంధానించవచ్చు. ఉదాహరణకు, వర్షాకాలంలో, వరి నాట్లు వేయడానికి చిహ్నంగా అల్పానాలో ఒక భాగంగా వరి యొక్క స్టైలైజ్డ్ షెఫ్ ఏర్పడుతుంది. కొన్ని అల్పానాలు నిర్దిష్ట చిహ్నాలను ఉపయోగించడం ద్వారా వ్యాధిని నివారించడం వంటి నిర్దిష్ట సాంస్కృతిక సమస్యలతో ముడిపడి ఉండవచ్చు.  సంతాల్ గిరిజన సమాజాలలో, అల్పానాలు ప్రకృతి నుండి తీసిన రేఖాగణిత , ప్రతీకాత్మక నమూనాలను కలిగి ఉండవచ్చు. 

బెంగాల్లో దుర్గాపూజ వేడుకల్లో అల్పానాలు ముఖ్యమైనవి.  అల్పానా అనే పదం అలింపన అనే సంస్కృత పదం నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం 'ప్లాస్టింగ్' లేదా 'పూత'.

 టెక్నిక్స్, మెటీరియల్స్ 
అల్పానా సాధారణంగా ఫ్లోరింగ్పై సృష్టించబడుతుంది, సాధారణంగా నేలపై నేరుగా ఉంటుంది, ఇది మృదువైన ఉపరితలాన్ని అందించడానికి ఎండిన ఆవు పేడతో పూత పూయబడుతుంది. దీని మీద, బియ్యం పిండి , నీటితో చేసిన తడి తెల్లని వర్ణద్రవ్యం (లేదా కొన్ని చోట్ల, చాక్ పౌడర్ , నీరు) అల్పానాను వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు, పెయింట్ కళాకారుడి వేలి చిట్కాలు, చిన్న కొమ్మ లేదా రంగు లేదా వస్త్రంలో నానబెట్టిన పత్తి దారం ముక్క ద్వారా వర్తించబడుతుంది. సాంప్రదాయకంగా తెలుపు రంగుతో కలిపిన సహజ-ఉత్పన్న పదార్థాలను ఉపయోగించి కొన్నిసార్లు రంగులను కలుపుతారు.ఎండబెట్టినప్పుడు, వర్ణద్రవ్యం ఆవు పేడ నేల యొక్క ముదురు నేపధ్యంలో తెల్లగా కనిపిస్తుంది. 

అల్పానాస్ లోని ఆకృతులు , డిజైన్లు సాధారణంగా స్టెన్సిల్స్ లేదా నమూనాలను ఉపయోగించకుండా ఫ్రీ-హ్యాండ్ శైలిలో సృష్టించబడతాయి. బెంగాల్ ప్రాంతంలో, పుష్ప ఆకృతులను, అలాగే నిర్దిష్ట దేవతలను సూచించే అలంకార చిహ్నాలను ఉపయోగించడం సాధారణం. ఆధునిక అల్పానాలు మరింత మన్నికైన డిజైన్ల కోసం జిగురు, కుంకుమ , రంగులతో సహా పదార్థాలను ఉపయోగించవచ్చు.

 పరిరక్షణ, ఆధునిక కళ, ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతి 
సమకాలీన అల్పానాలు అంత సాధారణమైనవి కావు, కళా రూపాన్ని పునరుద్ధరించే ప్రయత్నంలో, ఇండియన్ నేషనల్ ట్రస్ట్ ఫర్ ఆర్ట్ అండ్ కల్చరల్ హెరిటేజ్ (లాభాపేక్ష లేని కళా సంరక్షణ సంస్థ) , దరిచా ఫౌండేషన్ వంటి అనేక లాభాపేక్ష లేని సంస్థలు ఉపన్యాసాలు , ప్రదర్శనల ద్వారా కళాకారులకు శిక్షణ ఇచ్చే ప్రయత్నాలను ప్రారంభించాయి. కళారూపాన్ని పునరుద్ధరించడానికి ఆధునిక ప్రయత్నాలలో అనేక వీధుల్లో విస్తరించి ఉన్న అల్పానాలను వాలంటీర్లు సృష్టించే బహిరంగ కార్యక్రమాలు, అలాగే మతపరమైన పండుగ అయిన దుర్గా పూజల సమయంలో తరచుగా నిర్వహించే అల్పానా పోటీలు ఉన్నాయి.  1980 లలో, అల్పనార్ బోయిస్, లేదా అల్పానా డిజైన్ల యొక్క సన్నని బుక్లెట్లను కొనుగోలు చేసి, సాంప్రదాయ ఆకృతులను బోధించడానికి , ప్రతిబింబించడానికి ఉపయోగించవచ్చు. పశ్చిమ బెంగాల్ లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా రాజకీయ పార్టీల చిహ్నాలతో కూడిన అల్పానాలను ఉపయోగించడం కూడా జరిగింది.విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయం యొక్క లలిత కళల విభాగమైన కళా భావనలో అల్పానాల సృష్టిని సుకుమారి దేవి, కిరణబాలా దేవి , జమునా సేన్ వంటి ప్రముఖ కళాకారులు బోధించారు. 2016 లో, ఇది కళాభవన్ లో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ల కోసం ఫౌండేషన్ కోర్సులో భాగంగా చేయబడింది, విద్యార్థులు ఇప్పుడు కొన్ని సాధారణ సాంప్రదాయ ఆకృతులు , డిజైన్లలో శిక్షణ పొందుతున్నారు. 

భారతీయ ఆధునిక కళాకారుడు నందలాల్ బోస్ తరచుగా తన కళలో అల్పానాలు , వాటి సాంప్రదాయ ఆకృతుల నుండి, ముఖ్యంగా శరదృతువు పువ్వు వంటి పూల ఆకృతుల నుండి గీశాడు. చిత్రకారుడు, రచయిత అయిన అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ తన పుస్తకం బంగ్లార్ బ్రోటోలో అల్పానాల గురించి ఒక అధ్యయనం వ్రాసి, వాటి ఆకృతులను చిత్రలేఖనాలతో పోల్చాడు. అడ్వర్టైజింగ్ , గ్రాఫిక్ డిజైన్లో తన వృత్తిని ప్రారంభించిన చిత్రనిర్మాత సత్యజిత్ రే, ప్రకటనలు, వివరణలు , పుస్తక జాకెట్లలో అల్పానాల నుండి ఆకృతులను ఉపయోగించాడు. కళాకారుడు రబీ బిశ్వాస్ మహిళా కుటుంబ సభ్యులు తనకు నేర్పిన సాంప్రదాయ అల్పానాలను సంరక్షించడానికి , రికార్డ్ చేయడానికి కృషి చేశాడు, ఇప్పుడు పశ్చిమ బెంగాల్లో అల్పానా కళను బోధిస్తున్నాడు. ఆధునిక కళాకారిణి జమిని రాయ్ కూడా తన రచనలో అల్పానాస్ నుండి ఎక్కువగా గీశాడు. చిత్రకారుడు, కుమ్మరి , ఛాయాగ్రాహకుడు దేవీ ప్రసాద్ కూడా అల్పానా ఆకృతులను తన కుండలలో అలంకరణ అంశాలుగా చేర్చాడు. 

బంగ్లాదేశ్ లో భాషా దినోత్సవం (భాషా దిబాష్) వంటి జాతీయ పండుగలను జరుపుకోవడానికి అల్పానాలను గీస్తారు. 

 ఇవి కూడా చూడండి 
 రంగోలి
 కోలం
 చౌక్ పూరానా

 మూలాలు