జాన్ వాన్ నాయ్‌మన్

జాన్ వాన్ నాయ్‌మన్ (John von Neumann) (డిసెంబరు 28, 1903 – ఫిబ్రవరి 8, 1957) ఒక హంగేరియన్, అమెరికన్ గణిత శాస్త్రవేత్త, భౌతిక శాస్త్రవేత్త, కంప్యూటర్ సైంటిస్ట్, ఇంజనీర్, పాలీమ్యాథ్. ఈయన చాలా రంగాలలో పూర్తి స్థాయి పరిశోధన, వ్యావహారిక శాస్త్రంలో కృషి చేశాడు. వీటిలో గణిత శాస్త్రం, భౌతిక శాస్త్రం, అర్థ శాస్త్రం, గణన, గణాంక శాస్త్రం ఉన్నాయి. క్వాంటం భౌతిక శాస్త్రానికి గణితశాస్త్ర పునాదులు వేశాడు. డిజిటల్ కంప్యూటర్ ఈయన చేసిన ప్రతిపాదనల ఆధారంగానే రూపొందించబడింది.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ఈయన మాన్‌హట్టన్ ప్రాజెక్టు మీద పనిచేశాడు.

 జీవిత విశేషాలు 
వాన్ నాయ్‌మన్ అప్పటి ఆస్ట్రో హంగేరియన్ సామ్రాజ్యంలో భాగమైన హంగేరీ రాజ్యంలో డిసెంబరు 28, 1903 న బుడాపెస్ట్ లో ఒక సంపన్న యూదు కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి నాయ్‌మన్ మిక్సా ఒక బ్యాంకరు. న్యాయవిద్యలో డాక్టరేటు పొందిన వాడు. ఫిబ్రవరి 20, 1913 నాటికి ఆస్ట్రో హంగేరియన్ సామ్రాజ్యానికి ఈయన చేసిన సేవలకు గాను చక్రవర్తి ఫ్రాంజ్ జోసెఫ్ వీరి కుటుంబానికి ప్రత్యేక సౌకర్యాలన్నింటినీ కల్పించాడు.

 మూలాలు