ఖాందేవ్ జాతర

ఖాందేవ్ జాతర తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఆదిలాబాద్ జిల్లా నార్నూర్ మండలంలో ఖాందేవ్ జాతర జరుగుతుంది.  గోండు తెగలోని తొడసం గోత్రం వంశీయులు పూజారులుగా ఉంటారు. పుష్యమాసంలో జాతర ముగింపుతో ఆదివాసీలు కేస్లాపూర్ నాగోబా జాతర కు బయలుదేరడం ఆనవాయితీ.

చరిత్ర
ఖాందేవ్ దేవాలయంలో ఆరాధ్యదైవం పులి, 18 ప్రతిమల సముదాయాన్ని ఖాందేవుడిగా, ఏనుగులను కుల దైవాలుగా ఆరాధిస్తుంటారు. పూర్వం 2023 నాటికి సుమారు 500 ఏళ్ల క్రితం కాకతీయుల కాలంలో తొడసం వంశీయులు యుద్ధంలో విజయం సాధించి నార్నూర్ కు వచ్చి జాతర జరుపుకున్నారు. అప్పటి నుండి ఈ జాతర  పూర్వీకుల నుంచి తరతరాలుగా ఆదివాసీలకు సంప్రదాయంగా వస్తుంది.

 తొడసం విజయంగా ఏనుగు విగ్రహం 
ధృవరాజులు వారి పాలనలో ఎనుగులను యుద్ధం సమయంలో ఉపయోగించేవారు. రాజ్యంలో ఏనుగులు ప్రజల పంటలను ధ్వంసం చేయడంతో పాటు ఇబ్బందులకు గురిచేయడంతో వాటిని పట్టు కోవడానికి బహుమతి ప్రకటన చేశారు. తొడసం వంశస్తులు ప్రస్తుతం గాదిగూడ మండలంలోని రోమనాకాసా (అప్పటి గోండ్వానా రాజ్యంలో ఉన్న ఎనికాసా) గ్రామం వద్ద ఏనుగులు నిద్రపోతున్న సమయంలో పట్టుకుని ఖందేవ్ పుణ్య క్షేత్రం సమీపంలో చింతచెట్టు వద్ద కట్టేశారు. దీంతో ఆత్రం వంశానికి చెందిన రాజు "సవ్వ చాలీస్" రాజ్యాన్ని తొడసం వంశానికి అప్పగించాడు. అప్పటి నుంచి ఏనుగును తొడసం వంశానికి విజయంగా భావిస్తూ ప్రత్యేక పూజలు చేస్తున్నారు.

సంప్రదాయాలు
తొడసం వంశ ఆడపడుచు 2 కిలోల నువ్వుల నూనె తాగే మొక్కు మొక్కుతుంటారు. మూడేళ్లకోసారి ఒకరు మొక్కు చెల్లించడం ఆనవాయితీగా వస్తుంది. పుష్య మాసంలో నెలవంక కనిపించిన తరువాత తాము పండించిన నువ్వులను గానుగతో నూనె సేకరించి, ఖాందేవ్ మొక్కు కోసం ఒక్కొక్కరి ఇంటి నుంచి నువ్వుల నూనె తీసుకు వస్తారు. అలా తీసుకొచ్చిన  నువ్వుల నూనెను ముందుగా ఖాందేవ్, పులి, ఏనుగు, దేవుళ్ళులకు చూపించి, కటోడ పూజారి సమక్షంలో నైవైద్యం పెట్టి, నూనె మొక్కును ప్రారంభిస్తారు. తొడసం వంశంలో పుట్టిన ఆడపడుచు పెళ్లైన తరువాత ఇంటి పేరు మారినా ఆమె పుట్టిన వంశ ఆడపడుచుగానే మొక్కును చెల్లిస్తుంది. కొత్తగా వివాహమైన తొడసం వధువులకు ఖాందేవ్ వద్ద భేటింగ్ కార్యక్రమం ఉంటుంది.

మూలాలు

వర్గం:ఆదిలాబాదు జిల్లా దేవాలయాలు
వర్గం:జాతరలు
వర్గం:తెలంగాణ జాతరలు