సరయు దోషి

సరయూ వినోద్ దోషి భారతీయ కళా పండితురాలు, కళా చరిత్రకారిణి, విద్యావేత్త, క్యూరేటర్, భారతీయ సూక్ష్మ చిత్రాలు, జైన కళలలో పాండిత్యానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ముంబైలోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్ వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్, న్యూఢిల్లీ లలిత కళా అకాడమీ మాజీ ప్రొటెం చైర్మన్. ఆమె మాస్టర్ పీస్ ఆఫ్ జైన్ పెయింటింగ్, ఎంపిక చేసిన జైన కళాఖండాలపై మోనోగ్రాఫ్ తో సహా అనేక పుస్తకాల రచయిత్రి. భారత ప్రభుత్వం 1999లో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.

 జీవిత చరిత్ర 
పశ్చిమ భారత రాష్ట్రమైన మహారాష్ట్రలోని ముంబైలో జన్మించిన సరయూ దోషి ముంబైలోని క్వీన్ మేరీ స్కూల్లో పాఠశాల విద్యను అభ్యసించారు. తరువాత, ఆమె ఎల్ఫిన్ స్టోన్ కళాశాల నుండి పట్టభద్రురాలైంది, వాల్ చంద్ ఇండస్ట్రియల్ గ్రూప్ కు చెందిన పారిశ్రామికవేత్త,  హిందూస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ ను స్థాపించిన లాల్ చంద్ హీరాచంద్ కుమారుడు వినోద్ దోషిని వివాహం చేసుకోవడానికి ముందు సర్ జంషెడ్ జీజేభోయ్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి ఆర్ట్స్ లో డిప్లొమా పొందింది. వివాహానంతరం ఆమె సతారాలో ఉన్నప్పటికీ, ముంబైలోని ఆర్ట్ సర్కిల్ తో టచ్ లో ఉండటానికి ఆమె క్రమం తప్పకుండా ముంబైని సందర్శించింది. 1972 లో, ఆమె రాక్ఫెల్లర్ ఫౌండేషన్ నుండి ఫెలోషిప్ పొందింది, భారతీయ సూక్ష్మ కళ, జైన కళపై పరిశోధన చేసింది, దీని కోసం ఆమె డాక్టరేట్ డిగ్రీ (పిహెచ్డి) పొందింది. ఆమె 1976 జనవరి నుండి ఏప్రిల్ వరకు మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్ట్ హిస్టరీ అండ్ కల్చర్ విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి 1978 మొదటి ఆరు నెలలు పూణే విశ్వవిద్యాలయంలో పనిచేసింది. 1979లో బర్కిలీలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయంలో మార్చి నుంచి జూన్ వరకు విజిటింగ్ ఫ్యాకల్టీగా పనిచేశారు. ఆమె పరిశోధనలు పదిహేనవ శతాబ్దానికి చెందిన అనేక జైన వ్రాతప్రతులను కనుగొనడంలో సహాయపడ్డాయి.

1996లో ముంబైలోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్ ను స్థాపించి ఆ సంస్థకు వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్ గా పనిచేసిన కళాభిమానుల్లో దోషి ఒకరు. 1996లో లలిత కళా అకాడమీ ప్రొటెం చైర్మన్ గా బాధ్యతలు స్వీకరించిన ఆమె 2002 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. ఆమె భారతదేశంలో అనేక కళా ప్రదర్శనలను నిర్వహించింది, ఆమె అనేక పుస్తకాలను ప్రచురించిన లాభాపేక్షలేని పబ్లిషింగ్ హౌస్ ఆఫ్ మార్గ్ యొక్క మాజీ సంపాదకురాలు. జైన్ పెయింటింగ్ యొక్క కళాఖండాలతో పాటు, ఆమె మరో మూడు మోనోగ్రాఫ్ లను కూడా ప్రచురించింది, అవి, మణిపూర్ నృత్యం: ది క్లాసికల్ ట్రెడిషన్, మణిపురి నృత్యం, ధర్నా విహార, రణక్ పూర్, రాజస్థాన్ లోని పురాతన జైన దేవాలయాల గురించి, పురాతన జైన పుణ్యక్షేత్రమైన శ్రావణ బెల్గోలా గురించి. గోవా సాంస్కృతిక నమూనాలు, శివాజీ, మరాఠా సంస్కృతి యొక్క కోణాలు, ఒక కలెక్టర్ కల : బసంత్ కుమార్, సరళాదేవి బిర్లా, బిర్లా అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ కల్చర్ సేకరణలలో భారతీయ కళ, భారతీయ మహిళ, కర్ణాటకకు నివాళి, భారతీయ కళ యొక్క చిహ్నాలు, వ్యక్తీకరణలు, కొనసాగింపు, మార్పు: గ్రేట్ బ్రిటన్ లో భారతదేశ పండుగ, ఒక వైభవం యొక్క యుగం:  భారతదేశం, భారతదేశం, గ్రీసులో ఇస్లామిక్ కళ, సంబంధాలు, సమాంతరాలు, భారతదేశం, ఈజిప్టు: ప్రభావాలు, పరస్పర చర్యలు, గిరిజన భారతదేశం: పూర్వీకులు, దేవుళ్ళు, ఆత్మలు, భారతదేశం: వారానికి వారం (కేరళ), చిత్రాలు, సంప్రదాయం - గ్రేట్ బ్రిటన్ లో భారతదేశం యొక్క ఉత్సవం (వాల్యూమ్ XXXVI), ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియా ఇన్ గ్రేట్ బ్రిటన్ ఆమె ఇతర ప్రచురణలు. ఆసియా సొసైటీ ఇండియా చాప్టర్ అడ్వైజరీ కౌన్సిల్ సభ్యురాలిగా ఉన్న ఆమె ఐరోపా, అమెరికా, ఆఫ్రికా, ఆసియా దేశాల్లో జరిగిన పలు సెమినార్లలో కీలకోపన్యాసం చేశారు. బీబీసీ, ఆలిండియా రేడియోలో కూడా ప్రసంగాలు చేశారు.

1999లో భారత ప్రభుత్వం ఆమెకు పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది. 2001లో బాంబే వెస్ట్ లేడీస్ సర్కిల్ నుంచి ఉమెన్ అచీవర్ అవార్డు, 2006లో ఆర్ట్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా ఆమెను లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ అవార్డుతో సత్కరించాయి. ఆమె భర్త వినోద్ దోషి 2008 అక్టోబరు 6 న మరణించాడు, వారి కుమారుడు మైత్రేయను ఆమెతో విడిచిపెట్టాడు. ఆమె దక్షిణ ముంబైలోని కార్మైకేల్ రోడ్ (తరువాత ఎం.ఎల్. దహనుకర్ మార్గ్గా పేరు మార్చబడింది) వెంబడి నివసిస్తుంది.

వినోద్, సరయు దోషి ఫౌండేషన్ యొక్క ధర్మకర్తగా, దోషి వార్షిక వినోద్ దోషి థియేటర్ ఫెస్టివల్‌ను పర్యవేక్షిస్తారు, ఇది భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని పూణే నగరంలో యువ, స్వతంత్ర థియేటర్ కళాకారుల నుండి ప్రయోగాత్మక థియేటర్ నిర్మాణాలను ప్రదర్శిస్తుంది.

 గ్రంథ పట్టిక 

  సరయు దోషి, ed. (1981) శ్రవణ బెల్గొలకు నివాళులర్పించారు . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. p. 176.ISBN_ _ 978-0391025189. సరయు దోషి (1982). కర్ణాటకకు నివాళులర్పించారు . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. ASIN B001JATAQ0 . సరయు దోషి (1982). శివాజీ, మరాఠా సంస్కృతి యొక్క కోణాలు . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. ASIN B0022TPFMK .
 సరయు దోషి (1983). గోవా సాంస్కృతిక నమూనాలు . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. p. 152. ASIN B000BTNLNI .
 సరయు దోషి (1983). కొనసాగింపు, మార్పు: గ్రేట్ బ్రిటన్‌లో భారతదేశ పండుగ . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. p. 113. ASIN B0000CQD33 .
 సరయు దోషి; కార్ల్ ఖండాలావాలా, eds. (1983). వైభవం యొక్క యుగం: భారతదేశంలో ఇస్లామిక్ కళ . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. p. 149. ASIN B0000CQD3O .
 సరయు దోషి, ed. (1984) చిత్రాలు, సంప్రదాయం - గ్రేట్ బ్రిటన్‌లో భారతదేశ పండుగ . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. p. 100. ASIN B000KKLFCM .
 సరయు దోషి, ed. (1984) భారతీయ కళల పోటీ: గ్రేట్ బ్రిటన్‌లో ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియా . స్మిత్సోనియన్ ఇన్స్టిట్యూషన్ ప్రెస్. ISBN 978-9994253449.
 సరయు దోషి (1984). భారతీయ కళ యొక్క చిహ్నాలు, వ్యక్తీకరణలు . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. ASIN B0017PR4XI . సరయు దోషి (1985). భారతదేశం, గ్రీస్, కనెక్షన్లు, సమాంతరాలు . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. ASIN B001RBZI2Q .
 ఖండ్లవలా, కార్ల్; దోషి, సరయు, eds. (1987) కలెక్టర్ కల: బసంత్ కుమార్, సరళాదేవి బిర్లా, బిర్లా అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ కల్చర్ సేకరణలలో భారతీయ కళ . మార్గ్ పబ్లికేషన్స్. ASIN B0022TIJIM .
 సరయు దోషి (1987). భారతీయ మహిళ . మహిళా, శిశు అభివృద్ధి శాఖ. ASIN B0007C6MNK .
 సరయు దోషి; మౌరీన్ లైబ్ల్ (1988). భారతదేశం: వారం వారం (కేరళ) . మీడియా ట్రాన్సాసియా. ASIN B00123QN6Y .
 సరయు దోషి (1989). మణిపూర్ నృత్యాలు: సాంప్రదాయ సంప్రదాయం . గౌడియా వేదాంత ప్రచురణలు. p. 128.ISBN_ _ 978-8185026091.
 సరయు దోషి, ed. (1992) గిరిజన భారతదేశం: పూర్వీకులు, దేవతలు, ఆత్మలు . సౌత్ ఏషియా బుక్స్. p. 136. ISBN 978-8185026183.
 సరయు దోషి (1993). భారతదేశం, ఈజిప్ట్: ప్రభావాలు, పరస్పర చర్యలు . సౌత్ ఏషియా బుక్స్. p. 35. ISBN 978-8185026237.
 సరయు దోషి (1996). ధర్నా విహార, రణక్‌పూర్ ఆక్సెల్ మెంగెస్. p. 63.ISBN_ _ 978-3930698172.

 మూలాలు 

వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ రచయిత్రులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు