ట్రైడెకేన్

ట్రైడెకేన్ (tridecane)(నార్మల్ ట్రైడెకేన్) అనేది 13 కార్బన్ పరమాణువులను కలిగి ఉండే ఒక సరళ/నేరు శృంఖలఆల్కేన్.ఇది అబెల్మోస్కస్ ఎస్కులెంటస్.(Abelmoschus esculentus) వంటి మొక్కల నుండి వేరుచేయబడిన ఆవశ్యక నూనెలలో వున్నది.ఇది మొక్కల(జీవక్రీయ) మెటాబోలైట్మ దొహద కారిగా అలాగే  అస్థిర నూనె((volatile oil) లక్షణాలను కలిగి ఉంది.ట్రైడెకేన్ అనేది కామెల్లియా సినెన్సిస్, ఏథస్ ఇండికస్ మరియు ఇతర జీవులలో లభించే సహజమైన ఉత్పత్తి.ట్రైడెకేన్, హైడ్రోకార్బన్ వాసనతో జిడ్డుగల గడ్డి పసుపు రంగుతో స్పష్టమైన ద్రవంగా కనిపిస్తుంది.పదేపదే లేదా సుదీర్ఘమైన చర్మ సంపర్కం చర్మశోథకు పురోగమిస్తుంది లేదా చర్మం ఎర్రబడవచ్చు.వేడి,నిప్పు రవ్వలు లేదా మంటల ద్వారా సులభంగా మండించబడుతుంది.
లభ్యత వనరులు
ట్రైడెకేన్ సగటున, బ్లాక్ వాల్‌నట్‌లు (జుగ్లాన్స్ నిగ్రా), లైమ్స్ (సిట్రస్ ఆరంటీఫోలియా) మరియు కుసుమ పువ్వులు (కార్తామస్ టింక్టోరియస్) వంటి కొన్ని విభిన్న ఆహారాలలో అత్యధిక సాంద్రతలో కనుగొనబడింది.తీపి బేస్ (లారస్ నోబిలిస్), సిట్రస్, కాలీఫ్లవర్స్ (బ్రాసికా ఒలేరేసియా వర్. బోట్రిటిస్), మసాలా దినుసులు (పిమెంటా డియోకా) మరియు ఏలకులు (ఎలెట్టేరియా ఏలకులు) వంటి అనేక విభిన్న ఆహారాలలో ట్రైడెకేన్ కూడా కనుగొనబడింది, కానీ పరిమాణ శాతం లెక్కించబడలేదు.తమ వైరి జీవుల దాడికి(తమను చంపే జీవులకు) వ్యతిరేకంగా రక్షణగా కొన్ని కీటకాలు స్రవించే ప్రధాన రసాయనాలలో ట్రైడెకేన్ కూడా ఒకటి.ట్రైడెకేన్ అనేది పైపర్ అడుంకమ్ యొక్క ఆవశ్యక నూనె నుండి వేరుచేయబడిన ఒక అస్థిర నూనె భాగం(volatile oil).

సౌష్టవం
ట్రైడెకేన్, ట్రైడెకాన్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది  అనే రసాయన సూత్రం కల్గిన ఆల్కేన్ హైడ్రోకార్బన్.ఇవి సాధారణ ఫార్ములా ని కలిగి ఉండే వలయాకార (acyclic) శాఖ యుత లేదా శాఖ రహిత హైడ్రోకార్బన్‌లు మరియు పూర్తిగా హైడ్రోజన్ అణువులు మరియు సంతృప్త కార్బన్ అణువులను కలిగి ఉంటాయి.ట్రైడెకేన్‌లో 802 నిర్మాణాత్మక ఐసోమర్‌లు ఉన్నాయి.
భౌతిక ధర్మాలు
ఇది రంగు లేని పారదర్సక ద్రవం.

లక్షణం/గుణంమితి/విలువ రసాయన సూత్రంఅణు భారం184.37గ్రా/మోల్సాంద్రత0.756 గ్రా/మి.లీవక్రీభవన గుణకం1.425ద్రవీభవన ఉష్ణోగ్రత-5--4°Cమరుగు స్థానం235°C ఫ్లాష్ పాయింట్94°Cవాయు సాంద్రత6.4 (గాలి=1)స్వయం జ్వలన ఉష్ణోగ్రత200°C(392°F)National Fire Protection Association; Fire Protection Guide to Hazardous Materials. 14TH Edition, Quincy, MA 2010, p. 325-105స్నిగ్థత2.13 mPa,సెకండ్,25°CHaynes, W.M. (ed.). CRC Handbook of Chemistry and Physics. 95th Edition. CRC Press LLC, Boca Raton: FL 2014-2015, p. 15-21భాష్ఫీ కరణ ఉష్ణశక్తి71.3కి.జౌల్స్/మోల్, 25°C వద్దHaynes, W.M. (ed.). CRC Handbook of Chemistry and Physics. 95th Edition. CRC Press LLC, Boca Raton: FL 2014-2015, p. 6-144
రసాయన చర్యలు
 ట్రైడెకేన్ ఆక్సిజన్ తో జరుపు రసాయన చర్యను దాహన చర్య అంతారు.రసాయన చర్య పలితంగా కార్బన్ డయాక్సైడ్  మరియు నీరు ఏర్పడును.అంతేకాక ఉష్ణశక్తి కూడా విదుదల అగును.
C 13H28 + 20O2 ⟶ 13CO2 + 14H2O + ఉష్ణం

ఉపయోగాలు
ఇది పారాఫిన్ ఉత్పత్తుల తయారీలో, పేపర్ ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమలో, జెట్ ఇంధన పరిశోధనలో మరియు రబ్బరు పరిశ్రమలో ఉపయోగించబడుతుంది;
ట్రైడెకేన్ ఒక ద్రావకం మరియు స్వేదనం ఛేజర్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది.
రసాయన ఇంటర్మీడియట్ మరియు ద్రావకం వలె ఉపయోగించబడుతుందిఇంక్‌లు మరియు(కందెనల తొలగింపు) డీగ్రేసింగ్)లో వాడెదరు.
టెట్రాడెకేన్, తరచుగా ఇతర స్ట్రెయిట్-చైన్ ఆల్కనేస్‌తో మిశ్రమంగా, డిటర్జెంట్లు మరియు పశుగ్రాసానికి బిల్డింగ్ బ్లాక్‌గా మరియు ద్రావకం మరియు డెస్టిలేషన్ ఛేజర్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది.Bingham, E.; Cohrssen, B.; Powell, C.H.; Patty's Toxicology Volumes 1-9 5th ed. John Wiley & Sons. New York, N.Y. (2001)., p. V4 66

దుష్పలితాలు
పదేపదేట్రైడెకేన్ ఆవిర్లకు లేదా ద్రవం ప్రభవానికి బహిర్గతం అవడం వల్ల చర్మం పొడిబారడం లేదా పగుళ్లు ఏర్పడవచ్చు.
ఆవిర్లను పీల్చితే విషపూరిత ప్రభావం చుపును.అటువంటి వ్యక్తిని బాగా గాలి అందే బయలు ప్రదేశంలో వుంచాలి.
ఇవి కూడా చదవండి
ఆల్కేన్
బయటి వీడియో లంకె
ట్రైడెకేన్

మూలాలు

వర్గం:ఆల్కేన్లు
వర్గం:హైడ్రోకార్బన్లు