ఎక్స్‌పోశాట్

ఎక్స్‌పోశాట్ (XPoSat) అనేది కాస్మిక్ ఎక్స్-కిరణాల ధ్రువణాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) తయారు చేసిన టెలిస్కోప్‌ ఉపగ్రహం. ఐదేళ్ల జీవిత కాలంతో రూపొందిన ఎక్స్‌పోశాట్ ప్రధాన లక్ష్యం కృష్ణబిలాల అధ్యయంనం, ఇది ఎక్స్‌రే ఫొటాన్లు, వాటి పొలరైజేషన్ ద్వారా కృష్ణబిలాలు, న్యూట్రాన్ స్టార్ల దగ్గర రేడియేషన్‌పై అధ్యయనం చేయనుంది, కాస్మిక్ ఎక్స్ కిరణాల డేటాను సేకరిస్తుంది.. శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి . పీఎస్‌ఎల్‌వీ-సీ58 వాహన నౌక ద్వారా 2024 జనవరి ఒకటవ తేదీన విజయవంతంగా ప్రయోగించారు. ఈ టెలిస్కోప్‌ను రామన్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (RRI) UR రావు శాటిలైట్ సెంటర్ (URSC) తో సన్నిహిత సహకారంతో అభివృద్ధి చేసారు.ప్రకాశవంతమైన ఖగోళ ఎక్స్-రే మూలాల వివిధ డైనమిక్స్‌ను అధ్యయనం చేయడానికి భారతదేశపు మొట్టమొదటి అంకితమైన పోలారిమెట్రీ మిషన్. ఈ అంతరిక్ష నౌక రెండు శ పేలోడ్‌లను తక్కువ భూమి కక్ష్యలోకి తీసుకువెళుతుంది. ప్రాథమిక పేలోడ్ POLIX (X-కిరణాలలో పోలారిమీటర్ పరికరం) ఖగోళ మూలపు 8-30 keV ఫోటాన్‌ల ఇంటర్మీడియట్ X-రే శక్తి పరిధిలో ధ్రువణ పారామితులను (డిగ్రీ, ధ్రువణ కోణం) కొలుస్తుంది. XSPECT (X-ray స్పెక్ట్రోస్కోపీ ఇంకా టైమింగ్) పేలోడ్ 0.8-15 keV శక్తి పరిధిలో స్పెక్ట్రోస్కోపిక్ సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.ఇది ఇస్రో ప్రయోగించిన తొలి పోలారిమెట్రీ మిషన్‌. ఈ మిషన్ నక్షత్ర అవశేషాలు లేదా చనిపోయిన నక్షత్రాల స్థితిని అర్థంచేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.బ్లాక్ హోల్స్‌తో సహా విశ్వంలోని చాలా విషయాల గురించి తెలుసుకోవడం కోసం ఇస్రో ఈ ప్రయోగాన్ని చేపట్టింది. ఈ ప్రయోగంతో బ్లాక్ హోల్స్ గురించి అధ్యయనం చేయడానికి ప్రత్యేక అంతరిక్ష నౌకను పంపిన రెండో దేశంగా భారతదేశం నిలిచింది.

 పేలోడ్‌లు 
ఎక్స్‌రే కిరణాల అధ్యయనానికి ఎక్స్‌పోశాట్‌లో రెండు అత్యాధునిక సాంకేతికత కలిగిన పేలోడ్‌లను అమర్చారు.

 పోలిక్స్ (POLIX) అనేది 8-30 keV శక్తి బ్యాండ్‌లో ఖగోళ పరిశీలనల కోసం ఒక ఎక్స్-రే పోలారిమీటర్. పేలోడ్‌ను UR రావు శాటిలైట్ సెంటర్ (URSC) సహకారంతో రామమ్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (RRI), బెంగళూరు అభివృద్ధి చేసినది, ఇది కొలిమేటర్, స్కాటరర్, స్కాటరర్ చుట్టూ ఉన్న నాలుగు ఎక్స్-రే ప్రొపోర్షనల్ కౌంటర్ డిటెక్టర్‌లతో రూపొందించబడింది ఇది జీవితకాలంలో వివిధ వర్గాలకు చెందిన 40 ప్రకాశవంతమైన ఖగోళ వనరులను పరిశీలించగలదని భావిస్తున్నారు. పోలారిమెట్రీ కొలతల కోసం మీడియం ఎక్స్-రే ఎనర్జీ బ్యాండ్‌లో ఇది మొదటి పేలోడ్.
 ఎక్స్‌స్పెక్ట్ (XSPEC) మృదువైన X-కిరణాలలో వేగవంతమైన సమయాన్ని, మంచి స్పెక్ట్రోస్కోపిక్ రిజల్యూషన్‌ను అందిస్తుంది. X-రే ధ్రువణాన్ని కొలవడానికి పోలిక్స్ ద్వారా అవసరమైన దీర్ఘ-కాల పరిశీలనల ప్రయోజనాన్ని పొందడం ద్వారా, ఎక్స్‌స్పెక్ట్ నిరంతర ఉద్గారాలలో స్పెక్ట్రల్ స్థితి మార్పులు, వాటి లైన్ ఫ్లక్స్, ప్రొఫైల్‌లో మార్పులు, సాఫ్ట్ X దీర్ఘకాలిక తాత్కాలిక పర్యవేక్షణను ఏక కాలంలో అందిస్తుంది.

 మిషన్ లక్ష్యం 
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఖగోళ శాస్త్ర సమాజానికి గణనీయమైన ప్రయోజనాలను తీసుకురావడానికి, ఖగోళ వస్తువుల నుండి ఎక్స్-రే ఉద్గారాల అంతరిక్ష-ఆధారిత ధ్రువణ కొలతలలో పరిశోధనను నిర్వహించడం, 5 నుండి 30 కెవి ఎనర్జీ బ్యాండ్‌లోని 50 సంభావ్య మూలాల ధ్రువణాన్ని (డిగ్రీలు, దిశలో కొలుస్తారు) కొలవడం మిషన్ లక్ష్యం . మిషన్ వ్యవధి 5 ​​సంవత్సరాలు

 మూలాలు 

వర్గం:ఉపగ్రహాలు