సి.ఎస్.ఎన్. పట్నాయక్

చౌదరి సత్యనారాయణ పట్నాయక్ (డిసెంబరు 6, 1925 - ఆగష్టు 11, 2022) ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన భారతీయ శిల్పి, చిత్రకారుడు. అతను ఫ్రెస్కో, మ్యూరల్ పెయింటింగ్, కాంస్య శిల్పకళలో ప్రత్యేకత సాధించాడు. అతని చిత్రాలలో గ్రామీణ జీవితం, దాని సంప్రదాయం, సంస్కృతి వర్ణనలు ఉన్నాయి. తెలంగాణ శాసనసభలో ఏర్పాటు చేసిన మహాత్మాగాంధీ విగ్రహాన్ని ఆయన చెక్కారు. 2006లో కళారత్న అవార్డు అందుకున్నాడు.

 ప్రారంభ జీవితం 
పట్నాయక్ 1925 డిసెంబరు 6 న ప్రస్తుత శ్రీకాకుళం జిల్లాలో (అప్పటి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో) బాదం గ్రామంలో జన్మించాడు.

 కెరీర్ 
పట్నాయక్ మద్రాసులోని గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ క్రాఫ్ట్స్ నుండి శిల్పం, చిత్రలేఖనంలో శిక్షణ పొందాడు. కరణంగా, గ్రామ పరిపాలనాధికారిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. ఆ తర్వాత 1955లో విద్యాశాఖలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగిగా పనిచేశాడు. 1962లో గుంటూరుకు మకాం మార్చి గుంటూరులోని ప్రభుత్వ మహిళా కళాశాలలో శిల్పకళలో లెక్చరర్ గా చేరాడు.

ఫ్రెస్కో, మ్యూరల్ పెయింటింగ్, కాంస్య శిల్పకళలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. శ్రీకాకుళం జిల్లా గ్రామీణ జీవితాన్ని, అక్కడి సంప్రదాయం, సంస్కృతిని తన చిత్రాల్లో చిత్రించడంలో ప్రసిద్ధి చెందారు. ట్యాంక్ బండ్ రోడ్డులో ఏర్పాటు చేసిన శిల్పాలు, హైదరాబాద్ లోని తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఆవరణలో ఉన్న మహాత్మాగాంధీ విగ్రహం ఆయనకు గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టాయి. మెటలర్జికల్ శిల్పాలు, వాటిపై టెర్రకోట ప్రభావాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి 1975లో యూనివర్శిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ ఆయనకు రీసెర్చ్ ఫెలోషిప్ ఇచ్చింది. పరిశోధనలో భాగంగా ఉత్తర భారతదేశంలో శిల్పకళపై అధ్యయనం చేశారు.

అతను బాక్స్ మౌల్డింగ్, కాస్టింగ్ లో నిపుణుడు. అతని రచనలు దేశవ్యాప్తంగా, ఆస్ట్రేలియా, బల్గేరియా, హంగేరి, జపాన్, పోలాండ్, రొమేనియా, యు.ఎస్ లలో ప్రదర్శించబడ్డాయి. 400కు పైగా పెయింటింగ్స్, 100 కాంస్య శిల్పాలపై పనిచేశానని చెప్పాడు.

 ఇతర పనులు 
పట్నాయక్ 1969 నుండి 1979 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ లలిత కళా అకాడమీలో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయానికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. 1972 నుంచి 1977 వరకు విజయవాడలోని ఆంధ్ర అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ కు ఉపాధ్యక్షుడిగా, 1976లో న్యూఢిల్లీలో స్కల్ప్టర్స్ ఫోరం ఆఫ్ ఇండియా సంయుక్త కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. 1977 నుండి 1982 వరకు హైదరాబాదులోని లలిత కళా అకాడమీకి ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. 1975 వ సంవత్సరం యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ వారి ఆధ్వర్యంలో లోహశిల్పాలు-టెర్రకోట ప్రభావం అనే అంశంపై పరిశోధన నిమిత్తం ఆయన చేసిన ఉత్తర భారతదేశ యాత్రలో భాగంగా శిల్ప కళారీతి పరిశీలించి పరిశోధనాత్మక పత్రాన్ని యూనివర్సిటీకి సమర్పించాడు.

 అవార్డులు 
పట్నాయక్ అందుకున్న గౌరవాల్లో ముఖ్యమైనది 2006లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రదానం చేసిన కళారత్న అవార్డు. 2011లో కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి వయోశ్రేష్ఠ సమ్మాన్‌ను కూడా అందుకున్నాడు.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
పట్నాయక్ కు నలుగురు సంతానం. చిన్న కుమారుడు రవిశంకర్ పట్నాయక్ (ఆగష్టు 1961 - 29 ఏప్రిల్ 2021), అతని భార్య సంధ్య చౌదరి పట్నాయక్ ఇద్దరూ కూడా కళాకారులే, ఇతర కళాకారుల కళాఖండాలను ప్రదర్శించడానికి స్థలాన్ని అందించడానికి 2009 లో విశాఖపట్నంలోని ఎంవిపి కాలనీలో "సిఎస్ఎన్ పట్నాయక్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ" ను స్థాపించారు. రవిశంకర్ అధ్యాపకుడిగా, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఫైన్ ఆర్ట్స్ విభాగాధిపతిగా పనిచేశారు. దేశంలోని ప్రముఖ శిల్పుల్లో ఆయన ఒకరు.

 మరణం 
పట్నాయక్ 2022 ఆగస్టు 11న విశాఖపట్నంలో మరణించారు.

 మూలాలు 
వర్గం:1925 జననాలు
వర్గం:2022 మరణాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చిత్రకారులు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లాకు చెందిన వ్యక్తులు
వర్గం:గుంటూరుకు చెందిన వ్యక్తులు
వర్గం:విశాఖపట్నం ప్రజలు
వర్గం:కళారత్న గ్రహీతలు