కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా

కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా అనేది భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 148 ప్రకారం స్థాపించబడిన భారతదేశ అత్యున్నత ఆడిట్ సంస్థ. స్వయంప్రతిపత్త సంస్థలు, ప్రభుత్వం గణనీయంగా నిధులు సమకూర్చే కార్పొరేషన్‌లతో సహా భారత ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల అన్ని రసీదులు, వ్యయాలను ఆడిట్ చేయడానికి వారికి అధికారం ఉంది. కాగ్ ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని కార్పొరేషన్ల చట్టబద్ధమైన ఆడిటర్ కూడా, ప్రభుత్వం కనీసం 51 శాతం ఈక్విటీ వాటా లేదా ఇప్పటికే ఉన్న ప్రభుత్వ కంపెనీల అనుబంధ కంపెనీలను కలిగి ఉన్న ప్రభుత్వ కంపెనీల అనుబంధ ఆడిట్‌ను నిర్వహిస్తుంది. కాగ్ లోక్‌పాల్ చట్టబద్ధమైన  ఆడిట్‌ సంస్ధ. 

కాగ్ నివేదికలు పార్లమెంటు/లెజిస్లేచర్ల ముందు ప్రవేశపెడతారు. భారత పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభలలో ప్రత్యేక కమిటీలు అయిన పబ్లిక్ అకౌంట్స్ కమిటీలు (PACలు), పబ్లిక్ అండర్‌టేకింగ్‌లపై కమిటీలు (COPUలు) చర్చకు తీసుకోబడతాయి. కాగ్ భారతీయ ఆడిట్, అకౌంట్స్ విభాగానికి అధిపతిగా ఉంది, దీని వ్యవహారాలను ఇండియన్ ఆడిట్, అకౌంట్స్ సర్వీస్ అధికారులు నిర్వహిస్తారు. దేశవ్యాప్తంగా 43,576 మంది ఉద్యోగులు ఉన్నారు (01.03.2020 నాటికి).

1971లో, కేంద్ర ప్రభుత్వం కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (డ్యూటీస్, పవర్స్ అండ్ కండిషన్స్ ఆఫ్ సర్వీస్) యాక్ట్, 1971ని రూపొందించింది.1976లో, కాగ్ అకౌంటింగ్ విధుల నుండి విముక్తి పొందింది.  భారత రాజ్యాంగం 148 – 151 అధికరణలు భారత కాగ్ సంస్థకు సంబంధించినవి.

ప్రాధాన్యత క్రమంలో  కాగ్ 9వ స్థానంలో ఉంది. భారత సుప్రీంకోర్టు సిట్టింగ్ న్యాయమూర్తితో సమానమైన హోదాను కలిగి ఉంది. కె. సంజయ్ మూర్తి భారతదేశ ప్రస్తుత కాగ్ అతను 2024 నవంబరు 21న పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు. అతను భారతదేశానికి చెందిన 15వ కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

 కాగ్  కార్యాలయం 

 అపాయింట్‌మెంటు 
భారతదేశం కంప్ట్రోలర్, ఆడిటర్-జనరల్ భారత రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు.

 పరిహారం 
కాగ్ జీతం, ఇతర సేవా షరతులు "ది కంప్ట్రోలర్, ఆడిటర్-జనరల్ (డ్యూటీస్, పవర్స్ అండ్ కండిషన్స్ ఆఫ్ సర్వీస్) యాక్ట్, 1971" ద్వారా భారత పార్లమెంటుచే నిర్ణయించబడతాయి. అతని జీతం భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తితో సమానంగా ఉంటుంది. అతని నియామకం తర్వాత అతని జీతం లేదా సెలవు, పెన్షన్ లేదా పదవీ విరమణ వయస్సుకు సంబంధించిన హక్కులు అతనికి ప్రతికూలంగా మారవు. కాగ్ తన పదవిని కొనసాగించడం మానేసిన తర్వాత భారత ప్రభుత్వం క్రింద లేదా ఏదైనా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం క్రింద తదుపరి పదవికి అర్హత పొందదు. కాగ్ స్వతంత్రతను నిర్ధారించడానికి ఈ నిబంధనలు ఉన్నాయి. 
+కాగ్ జీతంతేదీజీతం 2016 జనవరి 1₹ 250,000 (US$3,100)

 బ్రిటిష్ ఇండియా ఆడిటర్ జనరల్ (1860–1950) 
భారత ఆడిటర్ జనరల్ (1860–1950)సంఖ్య.భారత ఆడిటర్ జనరల్పదవీకాలం ప్రారంభంపదవీకాలం ముగిసిన సంవత్సరం1ఎడ్మండ్ డ్రమ్మండ్186018622ఆర్. పి. హారిసన్186218673ఇ. ఎఫ్. హారిసన్186718794డబ్ల్యూ. వాటర్‌ఫీల్డ్187918815జేమ్స్ వెస్ట్‌ల్యాండ్188118896ఇ. గే188918917ఎస్. జాకబ్189118988ఆర్థర్ ఫ్రెడరిక్ కాక్స్189819069ఓ. జె. బారో1906191010రాబర్ట్ వుడ్‌బర్న్ గిల్లాన్1910191211సర్ ఫ్రెడెరిక్ గాంట్లెట్1912191412సర్ ఆర్. ఎ. గాంబుల్1914191813సర్ ఫ్రెడెరిక్ గాంట్లెట్1918192914సర్ ఎర్నెస్ట్ బర్డన్1929194015సర్ అలెగ్జాండర్ కామెరాన్ బాండెడోచ్1940194516సర్ బెర్టీ మన్రో స్టాయిగ్1945194817వి. నరహరి రావు19481950

 భారత గణతంత్ర ఆడిటర్ జనరల్ (1950 నుండి–ప్రస్తుతం) 
భారత కంప్ట్రోలర్, ఆడిటర్ జనరల్ (1950–ప్రస్తుతం)సంఖ్య.భారత కంప్ట్రోలర్, ఆడిటర్ జనరల్పదవీకాలం ప్రారంభంపదవీకాలం ముగిసిన సంవత్సరం1వి.నరహరి రావు195019542అనిల్ కుమార్ చందా195419603ఎ. కె. రాయ్196019664ఎస్. రంగనాథన్196619725ఎ. బక్సీ197219786జ్ఞాన్ ప్రకాష్197819847తిర్లోక్ నాథ్ చతుర్వేది198419908సి. జి. సోమియా199019969వి. కె. షుంగ్లు1996200210విజయేంద్ర నాథ్ కౌల్2002200811వినోద్ రాయ్2008201312శశి కాంత్ శర్మ2013201713రాజీవ్ మెహ్రిషి2017202014గిరీష్ చంద్ర ముర్ము2020202415కె. సంజయ్ మూర్తి20242029

 మూలాలు 

వర్గం:భారతదేశ కంప్ట్రోలర్లు
వర్గం:భారత ఆడిటర్లు
వర్గం:ప్రభుత్వ ఆడిట్ సంస్థలు