భారత ఉప ప్రధానమంత్రి

ఉప ప్రధానమంత్రి పదవి, భారతదేశంలో రాజ్యాంగబద్ధంగా ఆదేశించబడిన స్థానం కానప్పటికీ, ప్రధానమంత్రికి సహాయం చేయడంలో, కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యనిర్వాహక శాఖలో రెండవ అత్యున్నత స్థాయి మంత్రిగా పని చేయడంలో కీలకమైంది.

ఇది సధారణంగా కేంద్ర మంత్రి మండలిలో సీనియర్ సభ్యుడుకు ఈ పదవి దక్కింది. కార్యాలయ నిర్వహకుడుగా ప్రధానమంత్రి లేనప్పుడు ఉప ప్రధానమంత్రి ప్రధాన మంత్రి బాధ్యతలను నిర్వహిస్తాడు.

1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి, అనేక మంది ప్రముఖ నాయకులు ఈ గౌరవనీయమైన ఈ స్థానంలో పనిచేసారు, దేశ పరిపాలన, అభివృద్ధికి గణనీయంగా దోహదపడ్డారు.

కార్యాలయం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి 75 (1947 నుండి) సంవత్సరాలలో 10 సంవత్సరాలకు పైగా ఈ పదవి ఆక్రమించబడింది. ఆ తర్వాత అడపాదడపా మాత్రమే ఆక్రమించబడింది.

భారతదేశం 1947 నుండి 7 మంది ఉప ప్రధానమంత్రులను కలిగి ఉంది. వారిలో ఎవరికీ కనీసం ఒక పూర్తి పదవీకాలం లేదు. మొదటిది భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన వల్లభాయ్ పటేల్, 1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశం బ్రిటిష్ రాజ్ నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందినప్పుడు ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.

1950 డిసెంబరులో మరణించే వరకు పనిచేసిన పటేల్ భారతదేశ అత్యధిక కాలం ఉప ప్రధానమంత్రిగా కొనసాగారు. 1967లో మొరార్జీ దేశాయ్ రెండవ ఉప ప్రధానమంత్రి అయ్యే వరకు ఆ పదవి ఖాళీగా ఉండి, రెండవ అత్యధిక పదవీకాలం కొనసాగింది. మొరార్జీ దేశాయ్, చరణ్ సింగ్ ఉప ప్రధానులుగా పనిచేసారు. వారు తరువాత ప్రధానమంత్రులు అయ్యారు.

జగ్జీవన్ రామ్, యశ్వంతరావు చవాన్ వేర్వేరు మంత్రిత్వ శాఖలలో విరామం లేకుండా వరుసగా ఉప ప్రధానులు అయ్యారు. ఒకే పదవిలో రెండు పార్టీలకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఏకైక ఉప ప్రధాని దేవీలాల్.లాల్ కృష్ణ అద్వానీ ఆ పదవి ఖాళీ అయ్యే వరకు భారతదేశ ఉప ప్రధానమంత్రిగా పనిచేసిన ఏడవ, చివరి వ్యక్తి.

ప్రస్తుత ప్రభుత్వానికి ఉప ప్రధానమంత్రి లేరు. ఆ పదవి 2004 మే 23 నుండి ఖాళీగా ఉంది.

 ఉప ప్రధానమంత్రుల జాబితా 
Key
 Resigned
 Died in office

 (1) (2) (1)  (1) (2) (1)వ.సంఖ్య చిత్తరువుపేరు(జననంమరణం)నియోజకవర్గంపదవీ కాలంనిర్వహించిన ఇతర మంత్రిత్వ కార్యాలయాలు రాజకీయ పార్టీ ప్రభుత్వం ప్రధానమంత్రి1108x108pxసర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్  భారత హోం వ్యవహారాల మంత్రి
 సమాచార, ప్రసార మంత్రి (1947–1949)భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నెహ్రూ మొదటి మంత్రివర్గంజవాహర్ లాల్ నెహ్రూ ఖాళీ (1950 డిసెంబరు 15 నుండి – 1967 12 మార్చి 12వరకు)2107x107pxమొరార్జీ దేశాయి{small|(1896–1995)సూరత్ ఎంపీ}}  భారత ఆర్థిక మంత్రిభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ఇందిరాగాంధీ మొదటి మంత్రివర్గంఇందిరా గాంధీ ఖాళీ (1969 జూలై 20 నుండి –1979 జనవరి 23 వరకు)3117x117pxచరణ్ సింగ్ భారత ఆర్థిక మంత్రిజనతా పార్టీ దేశాయ్ మంత్రివర్గంమొరార్జీ దేశాయి4106x106pxజగ్జీవన్ రాం  భారత రక్షణశాఖ5106x106pxయశ్వంత్ రావ్ చవాన్ భారత హోం వ్యవహారాల మంత్రిభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (యు)చరణ్ సింగ్ మంత్రివర్గంచరణ్ సింగ్ ఖాళీ (1980 జనవరి 14 నుండి –1989 డిసెంబరు 01 వరకు) 6108x108pxదేవీలాల్  వ్యవసాయం, రైతు సంక్షేమ శాఖ మంత్రిజనతాదళ్ వి. పి. సింగ్ మంత్రివర్గంవి. పి సింగ్''' ఖాళీ (1990 ఆగస్టు 01 నుండి –1990 నవంబరు 09 వరకు) (6)108x108pxదేవీలాల్  వ్యవసాయం, రైతు సంక్షేమ శాఖ మంత్రి
 పర్యాటక శాఖ మంత్రిసమాజ్‌వాది జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ)చంద్రశేఖర్ మంత్రివర్గంచంద్రశేఖర్ ఖాళీ (1991 జూన్ 22 నుండి –2002 జూన్ 28 వరకు)7107x107pxలాల్ కృష్ణ అద్వానీ భారత హోం వ్యవహారాల మంత్రి
 బొగ్గు, గనుల మంత్రి (2002)
 సిబ్బంది, ప్రజా ఫిర్యాదులు, పెన్షన్ల మంత్రి (2003–2004)భారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయి మూడో మంత్రివర్గంఅటల్ బిహారీ వాజపేయి ఖాళీ (2004 మే 22 నుండి – ప్రస్తుతం) 

 గణాంకాలు 

 పదవీకాలం ప్రకారం ఉప ప్రధాన మంత్రుల జాబితా

నం. పేరు పార్టీ పదవీ కాలం నిడివి సుదీర్ఘ నిరంతర పదం పదవిలో కొనసాగిన మొత్తం కాలం వ్యవధి 1 వల్లభాయ్ పటేల్ INC 3 సంవత్సరాలు, 122 రోజులు 3 సంవత్సరాలు, 122 రోజులు 2 మొరార్జీ దేశాయ్ INC 2 సంవత్సరాలు, 128 రోజులు 2 సంవత్సరాలు, 128 రోజులు 3 లాల్ కృష్ణ అద్వానీ బిజెపి 1 సంవత్సరం, 328 రోజులు 1 సంవత్సరం, 328 రోజులు 4 దేవి లాల్ JD/SJP (R) 242 రోజులు 1 సంవత్సరం, 100 రోజులు 5 జగ్జీవన్ రామ్ JP 185 రోజులు 185 రోజులు 6 చరణ్ సింగ్ JP 173 రోజులు 173 రోజులు 7 యశ్వంతరావు చవాన్INC (U) 170 రోజులు 170 రోజులు

 కాలక్రమం

 పార్టీల వారీగా జాబితా చేయండి

+రాజకీయ పార్టీలు ఉప ప్రధానమంత్రి కార్యాలయాన్ని కలిగి ఉన్న వారి సభ్యుల మొత్తం కాల వ్యవధి ప్రకారం (2024 ఆగస్టు 14) నం. రాజకీయ పార్టీ ఉప ప్రధాన మంత్రుల సంఖ్య డిపిఎంఒ మొత్తం రోజులు 1 భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 2 2077 రోజులు 2 భారతీయ జనతా పార్టీ 1 693 రోజులు 3 జనతా పార్టీ 2 358 రోజులు 4 జనతాదళ్ 1 242 రోజులు 5 సమాజ్‌వాది జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ) 1 223 రోజులు 6 భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (యు) 1 170 రోజులు

 ఉప ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయాన్ని కలిగి ఉన్న మొత్తం వ్యవధి (రోజుల్లో) ప్రకారం పార్టీలు

 ఇది కూడా చూడండి 

 భారత రాష్ట్రపతి
 భారతదేశ అధ్యక్షుల జాబితా
 భారత ఉప రాష్ట్రపతి
 భారతదేశ ఉపాధ్యక్షుల జాబితా
 భారత ప్రధాని
 భారతదేశ ప్రధాన మంత్రుల జాబితా

 మూలాలు 

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:భారత ఉప ప్రధానమంత్రులు