మూల కణం

మూల కణం (ఆంగ్లం: Stem cell) అనేది బహుకణ జీవుల్లో అనంతంగా పెరుగుతూ ఉండే కణాలు. ఒక మూల కణం నుంచి కణ విచ్ఛిత్తి (Cell division) ప్రక్రియ ద్వారా మరిన్ని మూలకణాలు ఉత్పత్తి అవుతూ ఉంటాయి. శరీరంలో అనేక రకాల కణాలుగా అభివృద్ధి చెందగల సామర్థ్యం ఉన్న మూల కణాలు  శరీరానికి మరమ్మతు వ్యవస్థగా పనిచేస్తాయి. 

 రకాలు 
స్టెమ్ సెల్స్‌లో రెండు ప్రధాన రకాలు ఉన్నాయి: అవి 1) పిండ మూల కణాలు; 2)  వయోజన మూల కణాలు. 

మూల కణాలు శరీరంలోని ఇతర కణాల కంటే సామర్థ్యంలో  విభిన్నంగా ఉంటాయి: 1) మూల కణాలు చాలా కాలం పాటు తమను తాము విభజించుకుని పునరుద్ధరించుకోగలవు; 2)  ప్రత్యేకత లేని కణాలు శరీరంలో నిర్దిష్ట విధులను నిర్వహించలేవు; 3)  మూల కణాలు కండరాల కణాలు, రక్త కణాలు,  మెదడు కణాలు వంటి ప్రత్యేక కణాలుగా మారే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

చికిత్సలో ఎవరి మూలకణాలు ఎవరికైనా ఉపయోగపడుతాయి. కణజాలాలు ,  రక్తం గ్రూపు కలవవనక్కర  లేదు.  జన్యు వైవిధ్యం పట్టింపు లేదు.  

 ప్రయోగాలు 
వైద్యులు,  శాస్త్రవేత్తలకి  మూల కణాల గురించి ఆరోగ్యం,  వైద్య పరిశోధనలు,  విభిన్న రంగాలలో సహాయపడతాయి. మూల కణాలను అధ్యయనం చేయడం వల్ల పుట్టుకతో వచ్చే లోపాలు,  క్యాన్సర్ వంటి తీవ్రమైన పరిస్థితులు గురించిన అధ్యయనాలు నిర్వహిస్తున్నారు. 

1960వ దశకంలో కెనడా లోని టొరంటో విశ్వవిద్యాలయం, ఒంటారియో క్యాన్సర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ చెందిన పరిశోధకులు జీవకణాల మీద చేసిన ప్రయోగాలతో మూలకణాల మీద పరిశోధనలు ప్రారంభం అయ్యాయి. 2016 నాటికి బాగా గుర్తింపు పొందిన మూలకణ చికిత్స హెమటోపాయిటిక్ స్టెమ్ సెల్ ట్రాన్స్‌ప్లాంటేషన్ మాత్రమే. దీన్ని మొదటిసారిగా 1958లో ఫ్రెంచి అంకాలజిస్టు అయిన జార్జెస్ మాథే చేశాడు.

ప్రసవ సమయంలో బొడ్డుతాడు, మాయ ను శుద్ధి చేసి మూల కణాలను సేకరించి స్టెమ్ సెల్ బ్యాంకు లో - 196 డిగ్రీల దగ్గర లిక్విడ్ నైట్రోజన్ లో  మూల కణాలను  భద్రపరచడం ద్వారా ప్రయోజనాలు గురించి పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. వీటిని ఉపయోగించి క్రీము ,  ఇంజెక్షన్లు తయారు చేస్తున్నారు.  శరీరంలో క్షీణత ఉన్నదగ్గర మూలకణాలు ఉపయోగపడతాయి.   

 మూలాలు 

వర్గం:జీవ శాస్త్రము