భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ప్రత్యేక జ్యూరీ పురస్కారం

నేషనల్ ఫిల్మ్ అవార్డ్ - స్పెషల్ జ్యూరీ అవార్డ్ (ఫీచర్ ఫిల్మ్) అనేది భారతదేశంలోని సమాచార ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు చేసిన డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్స్ వారు ప్రతి సంవత్సరం అందించే జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులలో ఒకటి. చలన చిత్రాలకు అందించే అనేక పురస్కారాల్లో ఇది ఒకటి. స్పెషల్ జ్యూరీ పురస్కార గ్రహీతలకు రజత కమలం,  నగదు బహుమతి, మెరిట్ సర్టిఫికేట్ ఇస్తారు.

ఈ పురస్కారాన్ని 1978లో 26వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డుల సందర్భంగా స్థాపించారు. ప్రతి సంవత్సరం, ఆ సంవత్సరంలో దేశంలోని అన్ని భారతీయ భాషలలో నిర్మించిన చిత్రాలకు ప్రదానం చేస్తారు. ఈ పురస్కారం కోసం ఓ ప్రత్యేక రంగం కంటే సినిమా నిర్మాణం లోని అన్ని అంశాలనూ పరిగణలోకి తీసుకుంటారు.

 విజేతలు 
పురస్కార గ్రహీతల జాబితాసంవత్సరంగ్రహీతలుఈ రంగానికిసినిమాలుభాషలుమూలం1978 (26 వ)పురస్కారం ఇవ్వలేదు1979 (27 వ)దర్శకుడుఆచార్య కృపలానీఇంగ్లీషు1980 (28 వ)పురస్కారం ఇవ్వలేదు1981 (29 వ)సత్యజిత్ రాయ్దర్శకుడుసద్గతిహిందీఓ గ్రామం లోని పూజారికీ, ఓ చర్మకారుడికీ మధ్య ఉన్న సంక్లిష్టమైన సంబంధాన్ని చూపించే క్రమంలో వర్ణ వ్యవస్థపై అత్యంతసరళమైన భాషలో అత్యంత తీవ్రమైన వ్యాఖ్యానం చేసినందుకు1982 (30 వ)పురస్కారం ఇవ్వలేదు1983 (31st)మంకడ రవివర్మదర్శకుడునొక్కుకుత్తిమలయాళంనాట్యం, కవిత్వం ద్వారా ఓ జానపద గాథకు కొత్త వ్యాకరణాన్ని అద్దినందుకు1984 (32nd)టి. ఎస్. రంగాదర్శకుడుగిద్ధ్హిందీ1985 (33rd)సుధా చంద్రన్నటిమయూరితెలుగుతన మొదటి సినిమా లోనే, ధైర్యంంగా దృఢ సంకల్పంతో తన స్వంత జీవిత కథను ఆమోదనీయంగా ప్రదర్శించినందుకు1986 (34 వ)జాన్ అబ్రహాందర్శకుడుఅమ్మ అరియన్మలయాళంఅతని దర్శకత్వ నైపుణ్యానికి, ట్రీట్‌మెంటులో వాస్తవికతకు1987 (35 వ)ఎం.బి.శ్రీనివాసన్ (మరణానంతరం)సంగీత దర్శకుడుచలనచిత్ర సంగీతం శైలిలో అతని కాంట్రిబ్యూషను కోసం. చలనచిత్ర పరిశ్రమలోని అన్ని విభాగాల సాంకేతిక నిపుణుల సంక్షేమం కోసం కృషి చేసినందుకు, జాతీయ స్థాయిలో బృంద గాన సంగీతానికి మార్గదర్శకత్వం వహించినందుకు1988 (36 వ)అశోక్ ఆహుజాదర్శకుడువసుంధహిందీపర్యావరణ వ్యవస్థపై ప్రేమకు, మానవజాతి ప్రకృతికి కలిగిస్తున్న వినాశనం నుండి రక్షించడంలో మానవ పాత్రను నిర్వచించినందుకు 1989 (37 వ)అమితాభ్ చక్రవర్తిదర్శకుడుకాల్ అభిరాతిబెంగాలీఫిల్మ్ మేకింగ్ రంగంలో కొత్త క్షితిజాలను అన్వేషించే ప్రయత్నం చేసిన ప్రయోగాత్మక చిత్రాన్ని రూపొందించడంలో అతని నమ్మకానికి, ధైర్యానికి1990 (38 వ)పంకజ్ కపూర్నటుడుఏక్ డైరెక్టర్ కీ మౌత్హిందీమార్గాన్వేషణ స్ఫూర్తికి అవకాశం ఇవ్వక, నిరుత్సాహపరచే వ్యవస్థలో ఔత్సాహిక, సృజనాత్మక మేధస్సు అనుభవించే వేదనను సమర్థవంతంగా ప్రదర్శించినందుకుసన్నీ డియోల్నటుడుఘాయల్హిందీప్రస్తుత పోలీసు వ్యవస్థలో అంతర్లీనంగా ఉన్న దుష్టత్వానికి బలి అయిన యువకుడి ప్రభావవంతమైన చిత్రణకుజయభారతినటిమరుపక్కంతమిళంతెలియకుండానే, మానసికంగా నిర్లక్ష్యం చేయబడిన స్త్రీ వేదనను హత్తుకునేలా చిత్రీకరించినందుకు 1991 (39 వ)సౌమిత్ర చటర్జీనటుడుఅంతర్థాన్బెంగాలీముఖ్యంగా సత్యజిత్ రే చిత్రాలలో అతని అత్యుత్తమ స్క్రీన్ పెర్ఫార్మెన్స్ కోసం.1992 (40 వ)శివాజీ గణేశన్నటుడుతేవర్ మగన్తమిళం–కేతన్ మెహతాదర్శకుడుమాయా మేమ్‌సాబ్హిందీ–1993 (41st)శశి కపూర్నటుడుముహాఫిజ్ఉర్దూవస్తువాద విలువల ఒత్తిడితో ఊహల జీవితాన్ని అణగదొక్కే క్రమంలో మరణిస్తున్న మానవీయ సంస్కృతికి ప్రతినిధి అయిన కవి భావాలను సున్నితంగా చిత్రీకరించినందుకుపల్లవి జోషినటివో చోక్రీహిందీబాల్యం నుండి యుక్తవయస్సు వరకు మహిళ జీవితాన్ని చిత్రీకరించడంలో చూపిన భావోద్వేగాల మొత్తం స్వరసప్తకం.1994 (42nd)రాధు కర్మార్కర్ (మరణానంతరం)Cinematographerపరమ వీర చక్రహిందీభారతీయ చలనచిత్ర చరిత్రలో కొన్ని మరపురాని క్షణాలను రూపొందించడంలో జీవితకాల విజయాన్ని అభినందిస్తూ.షాజీ కరున్దర్శకుడుస్వాహంమలయాళంభారతీయ సినిమా యొక్క అత్యంత అత్యుత్తమ దర్శకులలో ఒకరిగా, ఒక కుటుంబం లోని మూలస్తంభం మరణించగా ఏర్పడిన శూన్యాన్ని సున్నితంగా పరిశీలించినందుకు1995 (43rd)శ్యాం బెనెగల్దర్శకుడుది మేకింగ్ ఆఫ్ ది మహాత్మాఇంగ్లీషుదక్షిణాఫ్రికాలో అతని ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో గాంధీ తొలి జీవితాన్ని సమర్థవంతంగా పునర్నిర్మించడం ద్వారా భవిష్యత్తు "మహాత్మ" గురించి అంతర్దృష్టిని అందించినందుకు 1996 (44 వ)అమోల్ పాలేకర్దర్శకుడుదాయ్‌రాహిందీసమాజంలో నిర్లక్ష్యానికి గురైన, అట్టడుగు వర్గాల వేదనను బహిర్గతం చేసే సవాలుతో కూడిన థీమ్‌ను సున్నితంగా నిర్వహించినందుకుకిరణ్ ఖేర్నటిసర్దారీ బేగంఉర్దూసమాజపు సంకెళ్లను తెంచుకుని, తాను ఎంచుకున్న వృత్తిలో శ్రేష్ఠతను సాధించే డైనమిక్ వ్యక్తిని అద్భుతంగా చిత్రించినందుకు1997 (45 వ)జయమాలనటితాయ్ సాహెబాకన్నడంనిశ్శబ్దంగా, సంయమనంతో జీవన ప్రయాణంలో సాగిపోయే స్త్రీ చిత్రణకు గాను1998 (46 వ) దృశ్యకావ్యఅశోక్ విశ్వనాథన్నిర్మాతదర్శకుడుకిచ్చు సన్‌లాప్ కిచ్చు ప్రలాప్బెంగాలీఈ చిత్రం దాని ప్రయోగాత్మక ప్రయత్నంలో అసాధారణమైనది. నకిలీ మేధావుల ఆధిపత్యంలో ఉన్న విలువల వ్యవస్థపై వ్యంగ్య బాణం1999 (47 వ)కళాభవన్ మణినటుడువసంతియుం లక్ష్మియుం పిన్నె నిజానుంమలయాళంఒక అంధుడు తన జీవితాన్ని అర్థవంతం చేసుకోవడంలో ఇబ్బందులను ఎదుర్కోవడాన్ని పూర్తి సున్నితంగా వాస్తవికంగా చిత్రీకరించినందుకు2000 (48 వ)సౌమిత్ర చటర్జీ నటుడుదేఖాబెంగాలీకంటిచూపు కోల్పోయి కుమిలిపోతున్న కులీనుల వారసుడిని వాస్తవికంగా చిత్రీకరించినందుకు. సౌమిత్ర మనలను తన జీవితంలోని గతాన్ని, వర్తమానాల్లోని అనేక ఉద్వేగభరిత క్షణాల్లోకి గొప్ప సున్నితత్వంతో తీసుకువెళతాడు.2001 (49 వ)జానకీ విశ్వనాథన్దర్శకుడుకుట్టితమిళంతమిళనాడు గ్రామీణ ప్రాంతం నుండి చెన్నైకి జీవనోపాధిని వెతుక్కుంటూ వచ్చిన ఆడపిల్ల మారిన విధానాన్ని వాస్తవికంగా చిత్రీకరించినందుకు. మధ్యతరగతి కుటుంబాలలో సాధారణంగా ప్రబలంగా ఉన్న బాల గృహ కార్మికుల దోపిడీ పట్ల వీక్షకులలో స్పందన కలిగిస్తుంది.2002 (50 వ)ప్రకాష్ రాజ్నటుడుదయతమిళంఅతను బహుళ భాషలలో చిత్రాలలో ప్రదర్శించిన బహుముఖ ప్రజ్ఞ కోసం.2003 (51st)మనోజ్ బాజ్‌పాయ్నటుడుపింజర్హిందీతన కమ్యూనిటీ ఆదేశాలకు, భార్యపై ఉన్న ప్రేమకూ మధ్య చిక్కుకున్న వ్యక్తి యొక్క గందరగోళాన్ని చిత్రీకరించినందుకు.రూప్‌కథగౌతం హాల్దార్నిర్మాతదర్శకుడుభాలో తేకోబెంగాలీకొత్త సినిమా ఇడియమ్స్‌లో నిశ్శబ్దంగా కానీ అద్భుతంగా ప్రవేశించినందుకు.2004 (52nd)జె. ఫిలిప్నటుడుడ్యాన్సర్తమిళంశారీరకంగా ద్సౌర్బల్యం ఉన్నప్పటికీ అతని అద్భుతమైన నటనకు నృత్య ప్రదర్శనకూ.2005 (53rd)అనుపం ఖేర్నటుడుమైనే గాంధీ కో నహీ మారాహిందీవాస్తవ ప్రపంచానికి దూరమైన అల్జీమర్స్ రోగి దుస్థితిని సజీవంగా తీసుకువచ్చే అత్యుత్తమ ప్రదర్శనకు గాను.2006 (54 వ)విశాల్ భరద్వాజ్దర్శకుడుఓంకారహిందీగాఢమైన, పాతుకుపోయిన సెన్సిబిలిటీతో అంతర్జాతీయ ట్రీట్‌మెంట్‌ని సమన్వయం చేసే అత్యుత్తమ చిత్రానికి గాను2007 (55 వ)అనిల్ కపూర్ఫిరోజ్ అబ్బాస్ ఖాన్నిర్మాతదర్శకుడుగాంధీ మై ఫాదర్హిందీఇంగ్లీషుజాతిపిత గురించి అంతగా తెలియని అంశాలను, కుమారుడితో అతని సంబంధాన్ని అరుదైన పద్ధతిలో వెలుగులోకి తెచ్చినందుకు.2008 (56 వ)NFDCకె.ఎం. మధుసూదనన్నిర్మాతదర్శకుడుబయోస్కోప్మలయాళంచరిత్ర లోని అధ్యాయాన్ని తిరిగి చూసేందుకు హృదయపూర్వకంగా, తనదైన శైలిలో చేసిన ప్రయత్నానికి2009 (57 వ)అక్కినేని శ్రీకర్ ప్రసాద్ఎడీటర్కమీనేకేరళవర్మ పళస్సిరాజాకుట్టి శ్రాంక్ హిందీమలయాళంమలయాళంఅనేక రకాల థీమ్‌లు, స్టైల్‌లను కవర్ చేస్తూ, ఎడిటింగ్ అనే కళలో సాంకేతికతలో అత్యుత్తమత్వాన్ని కొనసాగిస్తున్నందుకు.2010 (58 వ)బిందియా ఖానోల్కర్సచిన్ ఖానోల్కర్అనంత్ మహదేవన్నిర్మాతనిర్మాతదర్శకుడుమీ సింధుతాయ్ సప్‌కాల్మరాఠీసజీవ పాత్ర యొక్క ఐతిహాసిక ప్రయాణాన్ని శక్తివంతంగా ప్రదర్శించినందుకు. బాధితురాలిగా మారడానికి నిరాకరించిన ఒక మహిళ, ఆ ప్రక్రియలో తన స్వంత జీవితాన్ని మాత్రమే కాకుండా అనేక మంది జీవితాలను కూడా మార్చింది.2011 (59 వ)అంజాన్ దత్నటుడుదర్శకుడుగాయకుడురచయితరంజనా అమీ అర్ అష్‌బోనాబెంగాలీఅతని బహుముఖ ప్రజ్ఞ కోసం. అతను నటుడు, గాయకుడు, రచయిత, దర్శకుడు. నటుడిగా, మద్యపానానికి బానిసైన, వృద్ధాప్య పాప్ గాయకుడి పాత్రను పోషించాడు. ప్రారంభంలో రంగస్థల ప్రదర్శన అతని బహుళ డైమెన్షనల్ సామర్ధ్యాలను ఏర్పరుస్తుంది. చివరగా దర్శకుడిగా, దత్ కలలు, డ్రగ్స్, బాధ్యతారాహిత్యంతో కూడిన ప్రపంచపు అధివాస్తవిక రూపంతో చిత్రాన్ని నింపాడు. 2012 (60 వ)ఋతుపర్ణ ఘోష్నటుడుదర్శకుడురచయితచిత్రాంగదబెంగాలీసినిమా మాధ్యమంపై అతని అద్భుతమైన పట్టుకు, బహుముఖ బహుముఖ ప్రజ్ఞకూNawazuddin Siddiquiనటుడుదేఖ్ ఇండీయన్ సర్కస్గ్యాంగ్స్ ఆఫ్ వాసేపూర్కహానీతలాష్హిందీవైవిధ్యమైన చిత్రాలలో తనకంటూ ఒక సముచిత స్థానాన్ని సృష్టించుకుని, హిస్ట్రియానిక్స్ యొక్క ఆశించదగిన రేంజ్ ఉన్న నటుడు.2013 (61st)Viva in EnMahesh Limayeనిర్మాతదర్శకుడుయెల్లోమరాఠీఅంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు తెచ్చుకోవడానికి అన్ని అవాంతరాలను అధిగమించి ప్రత్యేకంగా ప్రతిభావంతురాలైన అమ్మాయి గురించి నమ్మశక్యం కాని స్ఫూర్తిదాయకమైన చిత్రం.Future East Film Pvt LtdAshim Ahluwaliaనిర్మాతదర్శకుడుమిస్ లవ్‌లీహిందీముంబయిలోని సి-గ్రేడ్ ఫిల్మ్ ఇండస్ట్రీలోని నేరపూరితమైన లోతుల్లో, నీచమైన శృంగారంతో కూడుకున్న కథలో తీవ్రమైన పరస్పర విధ్వంసక సంబంధాలను అన్వేషిస్తుంది. పొరలు పొరలుగా ఉండే కథనం, పాత కాలపు కాస్ట్యూమ్‌లు, ప్రొడక్షన్ డిజైన్ పల్ప్ స్టైల్‌ను తెలియజేస్తాయి.2014 (62nd)భావ్‌రావ్ కర్హడేదర్శకుడుఖ్వాడామరాఠీస్థిరత్వం కోసం వెతుకుతున్న సంచార గొర్రెల కాపరి సంఘం యొక్క కఠినమైన వాస్తవాలను కఠినమైన కానీ సంయమనంతో కూడిన కథన సంవిధానానికి గాను2015 (63rd)కల్కి కొచ్లిన్నటిమార్గరీటా విత్ ఎ స్ట్రాహిందీసెరిబ్రల్ పాల్సీతో బాధపడుతున్న యువతిగా వాస్తవిక నటనకు2016 (64 వ)మోహన్‌లాల్నటుడుజనతా గ్యారేజ్మంత్రివళ్ళికల్ తలిర్కుంబోల్పులిమురుగన్తెలుగుమలయాళంమలయాళంఅసమానమైన నటనా వైభవంతో రకరకాల షేడ్స్ ఉన్న పాత్రలను డీల్ చేయడంలో ప్రావీణ్యం చూపినందుకు.2017 (65 వ)సాని ఘోష్ రేకౌశిక్ గంగూలీ నిర్మాతదర్శకుడునగర్‌కీర్తన్బెంగాలీ–2018 (66 వ)శ్రద్ధ దంగర్శాచి జోషిడెనీషా ఘుమ్రానీలం పాంచల్తర్జని భద్లాబృంద నాయక్తేజల్ పంచసార్ కౌశాంబి భట్ ఏక్తా బచ్వానీకామినీ పంచాల్జాగృతి ఠాకూర్రిద్ధి యాదవ్ప్రాప్తి మెహతానటిలుహెల్లరోగుజరాతీఅగ్రామీణ మహిళా సమూహం సామాజిక పరివర్తన తీసుకురావడంలో ప్రేక్షకుల ఉద్వేగాలను బహిర్గతపరచేలా చేసినందుకు ఇంద్రదీప్ దాస్‌గుప్తాదర్శకుడుకేదారబెంగాలీపరిమిత స్థలంలో ఒకే ప్రధాన పాత్రను చూపిస్తూ అనేక రకాల సినిమాటిక్ టెక్నిక్కులను, మెథడాలజీని ఉపయోగించినందుకు2019 (67 వ)ఆర్ పార్తిబన్నటుడుదర్శకుడు నిర్మాతరచయితఒత్త సెరుప్పు సైజ్ 7తమిళంఓ పేదవాడి నేరాంగీకారం గురించి వినూత్నంగా కథ చెప్పినందుకు. ఇది అతని శాసనం తెరపై మనకు కనిపించని ధ్వనులు, స్వరాల ద్వారా చక్కగా విశదీకరించబడింది.2020  (68 వ)ఓజశ్వీ శర్మదర్శకుడు• హిందీ
• ఇంగ్లీషు

 మూలాలు