వినాయకుడి దేవాలయాల జాబితా

వినాయకుడు, లేదా గణేశుడు, వినాయక, విఘ్నేశ్వరుడు హిందూ దేవతల్లో బాగా ప్రసిద్ధి చెందిన, ఎక్కువగా ఆరాధించబడే దేవుడు.Rao, p. 1. ఏనుగు రూపంలో కనిపించే ఈ దేవతా స్వరూపం భారతదేశంలోనే కాక, నేపాల్, శ్రీలంక, థాయ్ లాండ్, బాలి, బంగ్లాదేశ్ దేశాల్లోనూ, భారతీయులు ఎక్కువగా నివసించే ఫిజి, మారిషస్, ట్రినిడాడ్- టుబాగో లాంటి దేశాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.* Brown, p. 1. " is often said to be the most worshipped god in India."
 Getty, p. 1. ", Lord of the , although among the latest deities to be admitted to the Brahmanic pantheon, was, and still is, the most universally adored of all the Hindu gods and his image is found in practically every part of India." హిందువుల్లో ప్రధానంగా ఐదురకాలైన పంచాయతన సాంప్రదాయం ఉన్నా, వాటితో సంబంధం లేకుండా అందరూ వినాయకని ఆరాధించడం కద్దు.* Rao, p. 1.
 Martin-Dubost, pp. 2–4.
 Brown, p. 1. గణేశుడి పట్ల భక్తి జైన, బౌద్ధమతాల్లోకి కూడా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.* Chapter XVII, "The Travels Abroad", in: Nagar (1992), pp. 175–187. For a review of Ganesha's geographic spread and popularity outside of India.
 Getty, pp. 37–88, For discussion of the spread of Ganesha worship to Nepal, Chinese Turkestan, Tibet, Burma, Siam, Indo-China, Java, Bali, Borneo, China, and Japan
 Martin-Dubost, pp. 311–320.
 Thapan, p. 13.
 Pal, p. x. గణేశుని అనేక విశేషణాలతో వర్ణించినప్పటికీ ఏనుగు ముఖం వల్ల ఆయనను సులభంగా గుర్తించవచ్చు.Martin-Dubost, p. 2. గణేశుడిని ఆటంకాలను తొలగించేవాడిగా (విఘ్నేశ్వరుడు),విఘ్నాలను తొలగించడంలో గణేశుని పాత్ర ఏమిటో తెలుసుకోవడానికి గణపతి ఉపనిషత్తుపై వ్యాఖ్యానం చూడండి. 12 వ శ్లోకం  కళలకు, శాస్త్రాలకు అధిపతిగా, బుద్ధికి, జ్ఞానానికి ఆరాధ్యుడిగా భావించి పూజలు చేస్తుంటారు. పనులు ప్రారంభించేటపుడు కృతువుల్లో, పూజల్లో ప్రథమ పూజ వినాయకకి చేస్తుంటారు. మానవ జీవితంలో విద్య ప్రారంభ సమయంలో చేసే అక్షరాభ్యాసంలో కూడా వినాయకని పూజిస్తారు.These ideas are so common that Courtright uses them in the title of his book, Ganesha: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings. ఆయన పుట్టుక, లీలల గురించి అనేక పౌరాణిక గ్రంథాలు వివరిస్తూ ఉన్నాయి.

ఋగ్వేదంలోని 2.23.1 శ్లోకంలో బ్రాహ్మణస్పతిని వేద కాలపు వినాయకగా పరిగణిస్తారు. సా. శ 1వ శతాబ్దం నాటికే గణేశుడు ఒక ప్రత్యేకమైన దైవంగా అవతరించాడు. కానీ సా.శ 4 నుంచి 5 వ శతాబ్దంలో గుప్తుల కాలం నాటికి వేదకాలంలోని, అంతకు ముందు కాలపు పూర్వగాముల లక్షణాలను సంతరించుకున్నాడు.Narain, A.K. ": The Idea and the Icon" in  శైవ సాంప్రదాయం ప్రకారం వినాయక పునర్జీవితుడైన శివు పార్వతుల పుత్రుడే కానీ, వినాయక అన్ని హిందూ సంప్రదాయాల్లోనూ కనిపిస్తాడు. గాణాపత్యంలో వినాయకుడు సర్వోత్కృష్టమైన దేవుడు.For history of the development of the  and their relationship to the wide geographic dispersion of Ganesha worship, see: Chapter 6, "The " in: Thapan (1997), pp. 176–213.

గణేశుడి గురించి వివరించే ముఖ్యమైన గ్రంథాలు గణేశ పురాణం, ముద్గల పురాణం, వినాయక అధర్వశీర్షం, బ్రహ్మ పురాణము, బ్రహ్మాండ పురాణం, ఇంకా మరో రెండు పౌరాణిక విజ్ఞాన శాస్త్రాలు ముఖ్యమైనవి.

 భారతదేశం 

 అష్టవినాయకుడు 
 పేరు నగరం/పట్టణం రాష్ట్రం బల్లాలేశ్వర్ పాలి పాలి, కర్జత్, రాయిగఢ్ జిల్లా మహారాష్ట్ర చింతామణి దేవాలయం తేర్, పూణె జిల్లా మహారాష్ట్ర లేన్యాద్రి లేన్యాద్రి, పూణె జిల్లా మహారాష్ట్ర మోర్గావ్ వినాయక దేవాలయం మోర్గావ్, పూణె జిల్లా మహారాష్ట్ర రంజన్‌గావ్ వినాయక రంజన్‌గావ్ మహారాష్ట్ర సిద్ధివినాయక దేవాలయం (సిద్ధాటెక్‌) సిద్ధటెక్, అహ్మద్‌నగర్ జిల్లా మహారాష్ట్ర వరద్వినాయక దేవాలయం మహద్, రాయిగఢ్ జిల్లా మహారాష్ట్ర విఘ్నేశ్వర దేవాలయం, ఓజర్ ఓజర్, పూణె జిల్లా మహారాష్ట్ర

 గుర్తించదగినవి 
 పేరు నగరం/పట్టణం రాష్ట్రంలార్డ్ వినాయక దేవాలయం బోహా పహార్మయోంగ్అస్సాంగణపత్యార్ దేవాలయంశ్రీనగర్జమ్మూ కాశ్మీర్ (కేంద్రపాలిత  ప్రాంతం)శ్రీ వినాయక దేవాలయంరఫియాబాద్, బారాముల్లా జిల్లాజమ్మూ కాశ్మీర్ (కేంద్రపాలిత  ప్రాంతం)త్రినేత్ర గణేశ  దేవాలయంరణతంబోర్ కోటరాజస్థాన్బొహ్రా వినాయక దేవాలయంఉదయపూర్రాజస్థాన్శ్రీ వినాయక  దేవాలయంఆనెగుడ్డెకర్ణాటకబుధ వినాయక దేవాలయంజాజ్పూర్ఒడిషాచింతామన్ వినాయక దేవాలయం, ఉజ్జయినిఉజ్జయినిమధ్యప్రదేశ్దగదుషేత్ హల్వాయి వినాయక దేవాలయంపూణేమహారాష్ట్రదశభుజ వినాయక దేవాలయంపూణేమహారాష్ట్రద్విభుజ గణపతి స్వామి ఆలయంఇడగుంజికర్ణాటకవినాయకపూలేవినాయకపూలే, రత్నగిరి జిల్లామహారాష్ట్రకలమస్సేరి మహావినాయక దేవాలయంకలమస్సేరికేరళకాణిపాకం వినాయక దేవాలయంకాణిపాకంఆంధ్రప్రదేశ్కర్పాక వినాయక దేవాలయంపిల్లయార్‌పట్టితమిళనాడుకస్బా  వినాయక దేవాలయంపూణేమహారాష్ట్రఖజ్రానా గణేష్ దేవాలయంఇండోర్మధ్యప్రదేశ్పొటాలి వాలె వినాయక దేవాలయంఇండోర్మధ్యప్రదేశ్కొట్టారక్కర శ్రీ మహావినాయక క్షేత్రంకొట్టారక్కరకేరళపౌర్ణమికవు దేవాలయంత్రివేండ్రంకేరళకుమార స్వామి దేవస్థానం, బెంగళూరుబెంగళూరుకర్ణాటకమధుర్  దేవాలయంకాసరగోడ్ జిల్లాకేరళమహా వినాయక మహమ్మయ్య దేవాలయంషిరాలీ, ఉత్తర కన్నడ జిల్లాకర్ణాటకమహావినాయక దేవాలయంజాజ్‌పూర్ జిల్లాఒడిషానంద్రుదయన్ వినాయక దేవాలయంతిరుచిరాపల్లితమిళనాడుపద్మాలయపద్మాలయ,  జలగావ్ జిల్లామహారాష్ట్రపజవంగడి వినాయక దేవాలయంతిరువనంతపురంకేరళరంజన్‌గావ్ వినాయకరంజన్‌గావ్మహారాష్ట్రసిద్ధివినాయక మహావినాయక దేవాలయంటిట్వాలామహారాష్ట్రసిద్ధివినాయక దేవాలయంముంబైమహారాష్ట్రశ్రీ ఇండిలయప్పన్ దేవాలయంకరికోమ్,  కొల్లాం జిల్లాకేరళగుడ్డట్టు వినాయక దేవాలయంకుందపురా, ఉడిపికర్ణాటకశ్వేత వినాయక దేవాలయంతిరువలంచుజితమిళనాడుటార్సోడ్-వినాయక దేవాలయంతర్సోడ్,  జల్గావ్ జిల్లామహారాష్ట్రతూండుగై వినాయక దేవాలయంతిరుచెందూర్తమిళనాడుఉచ్చి పిళ్లయార్ దేవాలయం, రాక్‌ఫోర్ట్తిరుచిరాపల్లితమిళనాడుఉత్రపతిశ్వరస్వామి దేవాలయంతిరుచెంకట్టుకుడి, తిరువారూర్ జిల్లాతమిళనాడువరసిద్ధి వినాయక దేవాలయంచెన్నైతమిళనాడుస్వయంభూ శ్రీ అభీష్ట  జ్ఞాన వినాయక దేవాలయంకర్నూలుఆంధ్రప్రదేశ్జై వినాయక దేవాలయంకచారే గ్రామం, రత్నగిరి జిల్లా.మహారాష్ట్రశ్రీ నవ్య వినాయక  దేవాలయంనాసిక్, గోదావరి నది ఒడ్డునమహారాష్ట్రరేజింతల్ సిద్ధి వినాయక దేవాలయంరేజింతల్, సంగారెడ్డి జిల్లాతెలంగాణకాజీపేట శ్వేతార్కమూల గణపతి దేవాలయంకాజీపేట, హన్మకొండ జిల్లాతెలంగాణగఢ్ గణేశ్ మందిరం, జైపూర్జైపూర్రాజస్థాన్

 విదేశాలలో 
పేరు నగరం / పట్టణం దేశం సూర్యవినాయక దేవాలయం ఖాట్మండు నేపాల్ అరుల్మిగు నవశక్తి వినాయక దేవాలయం విక్టోరియా సేషెల్స్ హిందూ టెంపుల్ సొసైటీ ఆఫ్ నార్త్ అమెరికా ఫ్లషింగ్, క్వీన్స్ అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు శ్రీ వినాయక దేవాలయం నాష్విల్లే సంయుక్త రాష్ట్రాలు సిద్ధి వినాయకుని దేవాలయం రహీమ్ యార్ ఖాన్, పంజాబ్ పాకిస్తాన్ గణేశ దేవాలయం రావల్పిండి పాకిస్తాన్ ఉటాలోని శ్రీ గణేశ హిందూ దేవాలయం  దక్షిణ జోర్డాన్, ఉటా, 84095 సంయుక్త రాష్ట్రాలు శ్రీ వినాయక దేవాలయం  బెర్లిన్ జర్మనీ శ్రీ సిద్ధి వినాయక దేవాలయం మెదన్ ఇండోనేషియా శ్రీ సిద్ధి వినాయక దేవాలయం పెటాలింగ్ జయ మలేషియా శ్రీ వరతరాజ సెల్వవినాయక దేవాలయం డెన్ హెల్డర్ నెదర్లాండ్స్ దేవస్థాన్ లోపల వినాయక దేవాలయం రత్తనాకోసిన్ ద్వీపం, బ్యాంకాక్ థాయిలాండ్ వినాయక దేవాలయం, హువాయ్ ఖ్వాంగ్ దిన్ డేంగ్, బ్యాంకాక్ థాయిలాండ్ వినాయక దేవాలయం, బ్యాంగ్ యాయ్ బ్యాంగ్ యాయ్, నోంతబురి థాయిలాండ్ పికనేసుఅందేవలై ముయాంగ్ చియాంగ్ మాయి, చియాంగ్ మాయి థాయిలాండ్

 మూలాలు 

 బయటి లింకులు 

వర్గం:గణేశుని దేవాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:జాబితాలు