మనోహర్ జోషి

మనోహర్ గజానన్ జోషి (జ:1937 డిసెంబరు 2 - 2024 ఫిబ్రవరి 23) మహారాష్ట్ర మాజీ ముఖ్యమంత్రి, మహారాష్ట్ర రాష్ట్రానికి చెందిన ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడు. అతను 1995 నుండి 1999 వరకు మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసారు. 2002 నుంచి 2004 వరకు లోక్‌సభ స్పీకర్‌గా పనిచేసారు. అతను శివసేనకు చెందిన ప్రముఖ నాయకులలో ఒకడు. నాలుగు చట్టసభలకు ఎన్నికైన రెండవ భారతీయుడు.

 కుటుంబం నేపథ్యం 
భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని రాయ్‌గడ్ జిల్లాకు చెందిన మరాఠీ మాట్లాడే బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జోషి జన్మించాడు. ఆతని పూర్వీకులు బీడ్ జిల్లా నుండి రాయగడ్ జిల్లా నందివి గ్రామానికి వలస వచ్చారు. ఆయన ముంబయిలోని ప్రముఖ విద్యా సంస్థ వీర్‌మాతా జిజియాబాయ్ టెక్నలాజికల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (విజెఐటి) నుంచి సివిల్ ఇంజినీరింగ్‌లో డిగ్రీ పూర్తి చేశాడు. అతను 1964 మే 14న అనఘా జోషిని వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ఒక కుమారుడు ఉన్మేష్, ఇద్దరు కుమార్తెలు అస్మిత, నమ్రత. గిరీష్ వ్యాస్ అతని అల్లుడు. సుండ్యూ బహుళ అంతస్తుల భవన వివాదం దావా జోషి రాజీనామాకు దారితీసింది. పిర్యాదిదారు విజయ్ కుంభార్‌కు భారత సుప్రీంకోర్టు అనుకూలమైన తీర్పును ఇచ్చింది. ప్రస్తుతం ఆభవనం పాఠశాల కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు.

 కోహినూర్ ఏర్పాటు 
న్యాయశాస్త్రంలో ఎం.ఎ., తర్వాత అతను బృహన్‌ ముంబై నగరపాలక సంస్థలో అధికారిగా చేరాడు, కానీ తరువాత యువకుల కోసం ఎలక్ట్రీషియన్, ప్లంబర్, టి.వి./రేడియో,స్కూటర్ రిపేర్ మాన్, ఫోటోగ్రఫీ వంటి వృత్తులకు సెమీ-స్కిల్డ్ శిక్షణ అందించాలనే ఆలోచనతో కోహినూర్ సాంకేతిక-వృత్తి శిక్షణా సంస్థను ప్రారంభించాడు. చివరికి,అతను ముంబై, పూణే, నాగ్‌పూర్, నాసిక్ మొదలైన వాటిలో కోహినూర్ సంస్థ బహుళ శాఖలను ప్రారంభించాడు. తరువాత అతను నిర్మాణం, ఇతర ఆధారిత వ్యాపారంలో ప్రవేశించాడు.

మనోహర్ జోషి మహారాష్ట్రలోని ఖండాలాలో కోహినూర్ బిజినెస్ స్కూల్ & కోహినూర్-IMI స్కూల్ ఆఫ్ హాస్పిటాలిటీ మేనేజ్‌మెంట్‌ను కూడా స్థాపించి ఆ తరువాత జ్ఞానేశ్వర్ విద్యాపీఠ్ ఛాన్సలర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టాడు.

 రాజకీయ జీవితం 

 ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో 
ఆయన రాజకీయ ప్రస్థానం ఆర్ఎస్ఎస్‌తో మొదలుపెట్టి ఆ తర్వాత శివసేనలో చేరాడు. శివసేన నుంచి మహారాష్ట్ర శాసన మండలికి ఎన్నికై తన రాజకీయ జీవితం ప్రారంభించాడు. అతను 1972 నుండి 1989 వరకు మూడు సార్లు ఎన్నికై పనిచేశాడు.1976 నుండి 1977 వరకు ముంబై మేయర్‌గా పనిచేశాడు. అతను 1990లో శివసేన టిక్కెట్ నుండి శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.
 ముఖ్యమంత్రి 
1995లో శివసేన-భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి) సంకీర్ణం అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు అతను మహారాష్ట్రలో మొదటి కాంగ్రెసేతర ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. సాంకేతికంగా శరద్ పవార్ 1978లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (సోషలిస్ట్) సభ్యునిగా మహారాష్ట్రలో మొదటి కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వానికి సాంకేతికంగా నాయకత్వం వహించారు.

 వివాదం, రాజీనామా 
1992-1993 అల్లర్ల సమయంలో ముస్లింలపై హింస కోసం శివసైనికులను ప్రేరేపించినందుకు జోషి, బాల్ థాకరేలను భారత ప్రభుత్వం ఆదేశించిన విచారణలో శ్రీకృష్ణ కమిషన్ నివేదికలో స్పష్టంగా పేర్కొనబడింది. అయితే, అప్పటి బిజెపి-శివసేన ప్రభుత్వంలో ఒక భాగమైన జోషిపై నివేదికను "హిందూ వ్యతిరేకం, ముస్లిం అనుకూల, పక్షపాతం" అని పేరుపెట్టి, కమిషన్ సిఫార్సులను ఆమోదించడానికి నిరాకరించారు.

అతను ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో పూణేలో అతని అల్లుడు గిరీష్ వ్యాస్ అభివృద్ధి చేస్తున్న ఒక భూమి మార్పుకు సంబంధించిన మినహాయింపుల కుంభకోణంలో చిక్కుకున్నాడు. ముంబై ఉన్నత న్యాయస్థానం, జోషి అల్లుడు గిరీష్ వ్యాస్ నిర్మించే గృహసముదాయం చట్టవిరుద్ధమని, గిరీష్ వ్యాస్‌కు చెందిన సుండ్యూ సంస్థగా పేర్కొంటూ వ్యతిరేకంగా తీర్పును వెలువరించడానికి కొన్ని నెలల ముందు పూణేకి చెందిన సమాచార హక్కు చట్టం కార్యకర్త విజయ్ కుంభార్ తీవ్ర ఒత్తిడితో, జోషి రాజీనామా చేశాడు.

తరువాత, భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం, ఉన్నత న్యాయస్థానం నిర్ణయాన్ని సమర్థించింది  అయితే మాజీ ముఖ్యమంత్రిపై నేర విచారణ జరపాలనే ఆదేశాన్ని పక్కన పెట్టింది.

 లోక్‌సభ స్పీకరుగా 
1999 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో సెంట్రల్ ముంబై నుంచి గెలుపొందినప్పుడు అతను లోక్‌సభలో ఉన్నత పదవిని పొందాడు. నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ (ఎన్.డి.ఎ) పరిపాలనలో 2002 నుండి 2004 వరకు లోక్‌సభ స్పీకర్‌గా ఉన్నాడు.

జోషి 2006 కు ముందు జరిగిన మునుపటి లోక్‌సభ ఎన్నికలలో సెంట్రల్ ముంబై నియోజకవర్గం నుండి ఓడిపోయిన తర్వాత, 2006 మార్చి 20న ఆరు సంవత్సరాల పాటు కొనసాగిన రాజ్యసభకు ఎన్నికయ్యాడు.

 ముఖ్యమంత్రిగా 
మనోహర్‌ జోషి 1995 నుండి 1999 వరకు మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించాడు. ఆయన శివసేన పార్టీ నుంచి మహారాష్ట్రకు ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించిన తొలి వ్యక్తి.

పద్మభూషణ్ అవార్డు
లోక్ సభ మాజీ స్పీకర్ ,మనోహర్ జోషీ కి మరణాంతరం  పద్మ భూషణ్ పురస్కారం వరించింది.76వ గణతంత్ర దినోత్సవ సందర్భంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం 19 మంది పద్మ భూషణ్ పురస్కారాలు ప్రకటించింది.
దక్కాయి.

మరణం
మనోహర్ జోషి 86 ఏళ్ల వయసులో ముంబాయిలోని పిడి హిందూజా ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 2024 ఫిబ్రవరి 23న మరణించాడు.

 ఇది కూడ చూడు 

 మనోహర్ జోషి మంత్రివర్గం
 మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రుల జాబితా

 మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు 

వర్గం:13వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1937 జననాలు