భారత హోం వ్యవహారాలశాఖ మంత్రిత్వ శాఖ

భారత హోం వ్యవహారాల మంత్రి (లేదా హోమ్ మినిస్టర్) భారత ప్రభుత్వ హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు అధిపతి. కేంద్ర మంత్రివర్గంలోని అత్యంత సీనియర్ అధికారులలో ఒకడు. భారతదేశ అంతర్గత భద్రత నిర్వహణ హోం మంత్రి ప్రధాన బాధ్యతగా ఉంటుంది.దేశానికి చెందిన పెద్ద పోలీసు దళం దాని అధికార పరిధిలోకి వస్తుంది.హోమ్ మినిస్టరుకు అప్పుడప్పుడు, హోం వ్యవహారాల రాష్ట్ర మంత్రి, దిగువ స్థాయి హోం వ్యవహారాల సహాయ మంత్రి సహకారాలు అందిస్తారు.

స్వతంత్ర భారతదేశం మొదటి హోం మంత్రి, సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ కాలం నుండి, కేంద్ర మంత్రివర్గంలో ప్రధానమంత్రికి మాత్రమే ఈ కార్యాలయం సీనియారిటీలో రెండవ స్థానంలో ఉంది. పటేల్‌లాగే పలువురు హోంమంత్రులు ఉప ప్రధానమంత్రిగా అదనపు మంత్రిత్వశాఖలను కలిగి ఉన్నారు.2020 ఫిబ్రవరి నాటికి, ముగ్గురు హోం మంత్రులు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి, చరణ్ సింగ్, పివి నరసింహారావు ప్రధానమంత్రులు అయ్యారు. 1998 మార్చి 19 నుండి 2004 మే 22 వరకు సేవలందిస్తున్న ఎల్‌.కె.అద్వానీ, 2020 ఫిబ్రవరి నాటికి అత్యధిక కాలం పాటు హోం మంత్రిగా పనిచేసాడు.

2014 మే 26 నుండి, 2019 మే 30 వరకు, భారత హోం మంత్రిగా భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన రాజ్‌నాథ్ సింగ్, సుశీల్ కుమార్ షిండే నుండి పదవీబాధ్యతలు చేపట్టారు. 2019 మే 31న, రెండవ మోడీ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రమాణ స్వీకారం తర్వాత అమిత్ షా దాని 31వ అధికారిగా పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

అంతర్గత భద్రత, సరిహద్దు నిర్వహణ, కేంద్రం-రాష్ట్ర సంబంధాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పరిపాలన, కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాల నిర్వహణ, విపత్తు నిర్వహణ మొదలైన అనేక రకాల బాధ్యతలను హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (ఎం.హచ్.ఎ) నిర్వర్తిస్తుంది, హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ అంతర్గత భద్రతా పరిస్థితిని నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుంది, తగిన సలహాలను జారీ చేస్తుంది, ఇంటెలిజెన్స్ ఇన్‌పుట్‌లను పంచుకుంటుంది, భద్రత, శాంతి, సామరస్యానికి భంగం కలగకుండా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు మానవశక్తి, ఆర్థిక మద్దతు, మార్గదర్శకత్వం, నైపుణ్యాన్ని అందిస్తుంది.

 హోం మంత్రుల జాబితా 
హోం మంత్రుల జాబితా
 వ.సంఖ్యచిత్రం పేరుపదవీకాలంపదవీకాలం (సంవత్సరాలు, రోజుల్లో)రాజకీయ పార్టీ (కూటమి)ప్రధాన
మంత్రి1 75px సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్  1947 ఆగస్టు 15 1950 డిసెంబరు 12 జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ2 75px జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ 1950 డిసెంబరు 12 1950 డిసెంబరు 263 75px సి.రాజగోపాలాచారి 1950 డిసెంబరు 26 1951 నవంబరు 54 center|75px కైలాష్ నాథ్ కట్జూ 1951 నవంబరు 5 1955 జనవరి 10575px గోవింద్ వల్లభ్ పంత్ 1955 జనవరి 10 1961 ఫిబ్రవరి 256 75px లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి 1961 ఫిబ్రవరి 25 1963 సెప్టెంబరు 17 75px గుల్జారీలాల్ నందా 1963 సెప్టెంబరు 1 1966 నవంబరు 9 జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ,
లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి,

ఇందిరా గాంధీ875px ఇందిరా గాంధీ 1966 నవంబరు 9 1966 నవంబరు 13 ఇందిరా గాంధీ9 75px యశ్వంత్ రావ్ చవాన్ 1966 నవంబరు 13 1970 జూన్ 27 (8) 75px ఇందిరా గాంధీ 1970 జూన్ 27 1973 ఫిబ్రవరి 510 ఉమా శంకర్ దీక్షిత్ 5 ఫిబ్రవరి1 973 1974 అక్టోబరు 1011 75px కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి 1974 అక్టోబరు 10 1977 మార్చి 241275px చరణ్ సింగ్ 1977 మార్చి 24 1978 జూలై 1 జనతా పార్టీ మొరార్జీ దేశాయి13 75px మొరార్జీ దేశాయి 1978 జూలై 1 1979 జనవరి 2414 హీరుభాయ్ ఎం.పటేల్ 1979 జనవరి 24 1979 జూలై 28 (9) 75px యశ్వంత్ రావు చవాన్ 1979 జూలై 28 1980 జనవరి 14 భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (Urs) చరణ్ సింగ్15 75px జ్ఞాని జైల్ సింగ్ 1980 జనవరి 14 1982 జూన్ 22 భారత జాతీయ కాంగ్రెస్16 75px రామస్వామి వెంకటరామన్ 1982 జూన్ 22 1982 సెప్టెంబరు 217 ప్రకాష్ చంద్ర సేథీ 1982 సెప్టెంబరు 2 1984 జూలై 1918 83x83px పి.వి.నరసింహారావు 19 July 1984 1984 డిసెంబరు 31 ఇందిరా గాంధీ,రాజీవ్ గాంధీ19 75px శంకర్రావు చవాన్ 1984 డిసెంబరు 31 1986 మార్చి 12 రాజీవ్ గాంధీ (18) 83x83px పి.వి.నరసింహారావు 1986 మార్చి 12 12 May 198620 75px బూటా సింగ్ 1986 మే 12 1989 డిసెంబరు 221 75px ముఫ్తీ మహ్మద్ సయ్యద్  1989 డిసెంబరు 2 1990 నవంబరు 10 జనతాదళ్ (నేషనల్ ఫ్రంట్) వి.పి.సింగ్2275px చంద్రశేఖర్ 1990 నవంబరు 10 1991 జూన్ 21 సమాజ్‌వాదీ జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ) చంద్రశేఖర్ (19) 75px శంకర్రావ్ చవాన్ 1991 జూన్ 21 1996 మే 16 భారత జాతీయ కాంగ్రెస్  పి.వి.నరసింహారావు23 75px మురళీ మనోహర్ జోషి 1996 మే 16 1996 జూన్ 1 భారతీయ జనతా పార్టీ అటల్ బిహారీ వాజపేయి24 75px హెచ్.డి.దేవెగౌడ 1996 జూన్ 1 1996 జూన్ 29 జనతాదళ్ (యునైటెడ్ ఫ్రంట్) హెచ్.డి.దేవెగౌడ25 ఇంద్రజిత్ గుప్తా 1996 జూన్ 29 1998 మార్చి 19 కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (యునైటెడ్ ఫ్రంట్) హెచ్.డి.దేవెగౌడ,ఐ.కె. గుజ్రాల్26 80px ఎల్.కె.అద్వానీ 1998 మార్చి 19 2004 మే 22 భారతీయ జనతా పార్టీ (జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి) అటల్ బిహారీ వాజపేయి27 75px శివరాజ్ పాటిల్ 2004 మే 22 2008 నవంబరు 30 భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్) మన్మోహన్ సింగ్28 75px పి.చిదంబరం 2008 నవంబరు 30 2012 జూలై 3129 75px సుశీల్ కుమార్ షిండే 2012 జూలై 31 2014 మే 2630 75px రాజ్‌నాథ్ సింగ్ 2014 మే 26 2019 మే 30 భారతీయ జనతా పార్టీ (జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి) నరేంద్ర మోదీ31 75px అమిత్ షా 2019 మే 30 అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి

 రాష్ట్ర మంత్రుల జాబితా 
+హోం వ్యవహారాల రాష్ట్ర మంత్రులు రాష్ట్ర మంత్రి చిత్రం రాజకీయ పార్టి పదవీకాలం  సంవత్సరాలు, రోజుల్లోసుబోధ్ కాంత్ సహాయ్100pxజనతాదళ్ 1990 ఏప్రిల్ 23 1991 జూన్ 21శ్రీప్రకాష్ జైస్వాల్100pxభారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 2004 మే 23 2009 మే 22ముళ్లపల్లి రామచంద్రన్100px 2009 మే 28 2014 మే 26రతన్‌జిత్ ప్రతాప్ నారాయణ్ సింగ్ 2012 అక్టోబరు 28 2014 మే 26కిరణ్ రిజిజు100pxభారతీయ జనతా పార్టీ 2014 మే 26 2019 మే 30హరిభాయ్ పార్థిభాయ్ చౌధరి100px 2014 నవంబరు 9 2016 జూలై 5హన్సరాజ్ గంగారామ్ అహిర్100px 2016 జూలై 5 2019 జూలై 25జి.కిషన్ రెడ్డి100px 2019 మే 30 2021 జూలై 7నిత్యానంద్ రాయ్100px 2019 మే 30అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తిఅజయ్ కుమార్ మిశ్రా 2021 జూలై 7అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తినిసిత్ ప్రమాణిక్ 100px 2021 జూలై 7అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి
 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు