రాజ్యసభలో సభా నాయకుడు

రాజ్యసభలో సభా నాయకుడు,  రాజ్యసభలో మెజారిటీ పార్టీకి నాయకుడుగా ఉన్న వ్యక్తిని రాజ్యసభ సభా నాయుకుడుగా పరిగణిస్తారు.ఇతను సాధారణంగా పార్లమెంటరీ చైర్‌పర్సన్, క్యాబినెట్ మంత్రి లేదా మరొక నామినేటెడ్ మంత్రి హోదాలో ఉంటారు.సభలో ప్రభుత్వ సమావేశాలు, వ్యవహారాలను నిర్వహించడం సభా నాయకుడి బాధ్యతలలో భాగంగాఉంటాయి.ఈ కార్యాలయం రాజ్యాంగంలో పొందుపరచబడలేదు.కానీ రాజ్యసభ నిబంధనల ప్రకారం నిర్వహించబడుతుంది.

 రాజ్యసభ సభానాయకుల జాబితా 
రాజ్యసభలో సభానాయకులుగా ఈ క్రింది వ్యక్తులు వ్యవహరించారు:

Key
  హత్యకు గురికావటం లేదా పదవిలో ఉండగా మరణించటం

వ.సంఖ్య చిత్రంపేరు (జననంమరణం)నియోజకవర్గంపదవీకాలం నిర్వహించిన మంత్రి పదవులు రాజకీయ పార్టీ ప్రభుత్వం ప్రధానమంత్రిచైర్మన్165pxఎన్.గోపాలస్వామి అయ్యంగార్19521953 రక్షణ మంత్రి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్నెహ్రూ II జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్265pxచారు చంద్ర బిశ్వాస్1953 1954  చట్టం, న్యాయశాఖ మంత్రి365pxలాల్ బహదూర్ శాస్త్రి1954 1955 రైల్వే మంత్రి 4 65px గోవింద్ బల్లభ్ పంత్1955 1961 హోం వ్యవహారాల మంత్రినెహ్రూ III 5 70px హఫీజ్ మొహమ్మద్ ఇబ్రహీం19611963  నీటిపారుదల, విద్యుత్ శాఖ మంత్రిNehru IV జాకీర్ హుస్సేన్665pxయశ్వంతరావు చవాన్19631963 రక్షణ మంత్రి765pxజైసుఖ్‌లాల్ హాథి19641964 హోం వ్యవహారాల సహాయ మంత్రి
 కార్మిక సహాయ మంత్రి 8 65px ఎం. సి. చాగ్లా1964 1967  విద్యా మంత్రి

 విదేశాంగ మంత్రినంద Iగుల్జారిలాల్ నందాశాస్త్రిలాల్ బహదూర్ శాస్త్రినంద IIగుల్జారీలాల్ నందాఇందిరా I ఇందిరా గాంధీ వి. వి. గిరి (7) 65pxజైసుఖ్‌లాల్ హాథి 1967 నవంబరు  1969 కార్మిక, ఉపాధి, పునరావాస మంత్రి గోపాల్ స్వరూప్ పాఠక్ 9 65px కోదర్‌దాస్ కాళిదాస్ షా 1969 నవంబరు  1971 ఆరోగ్య, కుటుంబ నియంత్రణ, పట్టణాభివృద్ధి మంత్రిఇందిరా II 10 65pxఉమా శంకర్ దీక్షిత్ 1971 మే 1975 ఆరోగ్య, కుటుంబ నియంత్రణ, పట్టణాభివృద్ధి మంత్రి

 హోం వ్యవహారాల మంత్రి

 షిప్పింగ్, రవాణా మంత్రి
} బి. డి. జట్టి1165pxకమలపతి త్రిపాఠి1975 డిసెంబరు1977 రైల్వే మంత్రి 12 65px లాల్ కృష్ణ అద్వానీ 1977 మార్చి 1979 సమాచార, ప్రసార మంత్రి జనతా పార్టీ దేశాయ్మొరార్జీ దేశాయ్చరణ్ చరణ్ సింగ్1365pxకృష్ణ చంద్ర పంత్1979 ఆగస్టు1980 ఇంధన మంత్రిఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (యు) మొహమ్మద్ హిదయతుల్లా 14 65px ప్రణబ్ ముఖర్జీ1980 జనవరి 1981  వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రి

 ఆర్థిక మంత్రి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ఇందిరా III ఇందిరా గాంధీ 1981 ఆగస్టు 14 1984  రామస్వామి వెంకటరామన్1565pxవిశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్1984 డిసెంబరుఏప్రిల్ ఆర్థిక మంత్రి

 రక్షణ మంత్రిరాజీవ్ రాజీవ్ గాంధీ 16 65px నారాయణ్ దత్ తివారీ 1987 ఏప్రిల్  1988  ఆర్థిక మంత్రి శంకర్ దయాళ్ శర్మ1765pxపి. శివశంకర్1988 జూన్1989  మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రి1865pxఎం. ఎస్. గురుపాదస్వామి1989 డిసెంబరు నవంబరు పెట్రోలియం, రసాయనాల మంత్రి జనతాదళ్ వి. పి. సింగ్వి. పి. సింగ్1965pxయశ్వంత్ సిన్హా1990 నవంబరు జూన్ ఆర్థిక మంత్రిసమాజ్‌వాది జనతా పార్టీ (రాష్ట్రీయ) చంద్ర శేఖర్చంద్ర శేఖర్ 20 65px శంకర్రావు చవాన్ 1991 జూలై  1996  హోం వ్యవహారాల మంత్రి ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్నరసింహారావు  పి. వి. నరసింహారావు కె. ఆర్. నారాయణన్2165pxసికందర్ బఖ్త్1996 మే1996  భారత హోం వ్యవహారాలశాఖ మంత్రిత్వ శాఖ
 పట్టణ వ్యవహారాల, ఉపాధి మంత్రిభారతీయ జనతా పార్టీవాజ్‌పేయిఅటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి2265pxఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్1996 జూన్ నవంబరు విదేశాంగ మంత్రి జనతాదళ్ దేవేగౌడహెచ్. డి. దేవేగౌడ2365pxహెచ్. డి. దేవెగౌడ1996 నవంబరు ఏప్రిల్ ప్రధాన మంత్రి
 పట్టణాభివృద్ధి మంత్రిస్వయం (22) 65px ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ 1997 ఏప్రిల్  1998  ప్రధాన మంత్రి
 విదేశాంగ మంత్రి గుజ్రాల్ ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ కృష్ణకాంత్ (21)65pxసికందర్ బఖ్త్1998 మార్చి 19అక్టోబరు 13 పరిశ్రమ మంత్రి భారతీయ జనతా పార్టీ వాజ్‌పేయి II అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి 24 65px జస్వంత్ సింగ్ 1999 అక్టోబరు 13 2004  విదేశాంగ మంత్రి

 ఆర్థిక మంత్రి వాజ్‌పేయి III భైరోన్ సింగ్ షెకావత్ 25 65px మన్మోహన్ సింగ్ (ప్రధానమంత్రి) 2004 మే 22 2014  ప్రధాన మంత్రి
 సిబ్బంది, ప్రజా ఫిర్యాదులు, పెన్షన్ల మంత్రి
 విదేశాంగ మంత్రి
 ఆర్థిక మంత్రి  భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ మన్మోహన్ I స్వయం మన్మోహన్ II ముహమ్మద్ హమీద్ అన్సారి 26 65px అరుణ్ జైట్లీ2014 మే 262018  భారతదేశ ఆర్థిక మంత్రి, కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రి
 రక్షణ మంత్రి

 సమాచార, ప్రసార మంత్రి భారతీయ జనతా పార్టీ మోడీ I నరేంద్ర మోడీ2018 ఏప్రిల్ 3జూన్ 11 ఎం. వెంకయ్య నాయుడు2765pxథావర్ చంద్ గెహ్లాట్ ఎంపీ2019 జూన్ 11 జూలై 6 సామాజిక న్యాయం, సాధికారత మంత్రి మోడీ II 28 65px పియూష్ గోయల్ 
2021 2024   వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రి
 వినియోగదారుల వ్యవహారాలు, ఆహారం, ప్రజా పంపిణీ మంత్రి
 వస్త్ర మంత్రిత్వ శాఖజగదీప్ ధన్కర్2965pxజె. పి. నడ్డా ఎంపీ2024 జూన్ 24 పదవిలో ఉన్నారు ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రి
రసాయనాలు, ఎరువుల మంత్రి మోదీ III

రాజ్యసభలో ఉప సభా నాయకుల జాబితా
రాజ్యసభలో డిప్యూటీ లీడర్ ఆఫ్ ది హౌస్ (IAST: ) రాజ్యసభలోని మెజారిటీ పార్టీకి డిప్యూటీ లీడర్, పార్లమెంటరీ చైర్‌పర్సన్, సాధారణంగా రెండవ సీనియర్ క్యాబినెట్ మంత్రి.

ఈ కింది వ్యక్తులు రాజ్యసభలో సభా నాయకుని పదవి నిర్వహించారు:http://rajyasabha.nic.in/rsnew/whoswho/former_leader_of_house.asp

పేరు (పదవిలో మరణించారు)నియోజకవర్గంపదవీకాలంనిర్వహించిన మంత్రిపదవులురాజకీయ పార్టీrowspan="3" 75px శివరాజ్ పాటిల్పార్లమెంటు సభ్యుడు, రాజ్యసభ మే 23నవంబరు 30హోం వ్యవహారాల మంత్రిrowspan="3" 50px Indian National Congress75px అరక్కపరంబిల్ కురియన్ ఆంటోనీపార్లమెంటు సభ్యుడు, రాజ్యసభ నవంబరు 302009 మే 22రక్షణ మంత్రి 75px గులాం నబీ ఆజాద్పార్లమెంటు సభ్యుడు, రాజ్యసభ మే 2826 మేఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ
జల వనరుల మంత్రిrowspan="6" 75px మనోహర్ పారికర్పార్లమెంటు సభ్యుడు, రాజ్యసభ2014 2017 రక్షణ మంత్రి rowspan="6"  భారతీయ జనతా పార్టీ75px రవిశంకర్ ప్రసాద్పార్లమెంటు సభ్యుడు, రాజ్యసభ2017 2019 న్యాయ శాఖ, మంత్రి
ఎలక్ట్రానిక్స్, సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ
కమ్యూనికేషన్ల మంత్రి75px పీయూష్ గోయెల్పార్లమెంటు సభ్యుడు, రాజ్యసభ 2021 వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రి
వినియోగదారుల వ్యవహారాలు, ఆహారం, ప్రజా పంపిణీ మంత్రి
రైల్వే మంత్రి75px ముఖ్తార్ అబ్బాస్ నఖ్వీపార్లమెంటు సభ్యుడు, రాజ్యసభ జూలై 19 2022 మైనారిటీ వ్యవహారాల మంత్రి

 ఇవి కూడ చూడు 
భారత ఉపరాష్ట్రపతి (రాజ్యసభ అధ్యక్షుడు (రా)ల)
రాజ్యసభ డిప్యూటీ చైర్‌పర్సన్
లోక్‌సభలో సభా నాయకుడు
రాజ్యసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడు
లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడు
రాజ్యసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడు
రాజ్యసభ ప్రధాన కార్యదర్శి

 మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు 

 సభా నాయకులు

వర్గం:రాజ్యసభ నాయకులు
వర్గం:రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతులు
వర్గం:రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:రాజ్యసభ