సవర్ణదీర్ఘ సంధి

సంధి అనగా రెండు పదాల కలయిక.మొదటి పదాన్ని పూర్వ పదమని రెండవ పదాన్ని పరపదమని అంటారు. 

సవర్ణదీర్ఘ సంధి అంటే, ఒక పదం చివరి అచ్చు (అ, ఇ, ఉ, ఋ) తర్వాత, అదే అచ్చు (అ, ఇ, ఉ, ఋ) పరం అయినప్పుడు, రెండు అచ్చులు కలిసి ఒకే దీర్ఘాక్షరంగా ఏర్పడే సంధి. దీన్నే సవర్ణదీర్ఘ సంధి అంటారు. 

సవర్ణ దీర్ఘ సంధి అచ్చమైన సంస్కృత సంధి సూత్రం. సవర్ణదీర్ఘ సంధిని అచ్ సంధులని అంటారు.ఈ అచ్ సంధులను స్వర సంధులని కూడా అంటారు. సంస్కృత తత్సమాలకోసం దాన్ని తెలుగు వ్యాకరణంలోనికి తెచ్చుకొన్నారు. తెలుగు పదాల విషయంలో ఆ సంధిని వాడకూడదు. అత్వ సంధిని మాత్రమే వాడాలి.

ఉదాహరణకు:

1. సింహ + అవలోకనం = సింహావలోకనం,   రెండు పదాలూ సంస్కృతమే. కనుక సవర్ణ దీర్ఘ సంధి వచ్చింది.

2. పెద్ద + అమ్మ = పెద్దమ్మ ,  రెండూ తెలుగు పదాలు కనుక అత్వ సంధి వచ్చింది.

సూత్రం
సంస్కృత సూత్రం - అకః సవర్ణే దీర్ఘః

అ - ఇ - ఉ - ఋ అనే వర్ణాలకు(సవర్ణాలు) కలిసినప్పుడు దీర్ఘం తప్పనిసరిగా రావడాన్ని "సవర్ణదీర్ఘ సంధి" అంటారు. 

అ,ఇ,ఉ,ఋ లకు సవర్ణాచ్చు పరమైనపుడు ఆ రెండింటికీ దాని దీర్ఘం ఏకదేశముగా మారుతుంది.

సవర్ణాచ్చు అనగా-

                                                     'అ' వర్ణానికి           'అ - ఆ' లు సవర్ణాలు

                                                     'ఇ ' వర్ణానికి           'ఇ - ఈ' లు సవర్ణాలు

                                                     'ఉ' వర్ణానికి              'ఉ - ఊ' లు సవర్ణాలు

                                                    'ఋ' వర్ణానికి            'ఋ - ౠ' లు సవర్ణాలు

 ఋతో అంతమయ్యే మాటలు,మొదలయ్యే మాటలు తక్కువ.
 తో అంతమయ్యే మాటలు,మొదలయ్యే మాటలు సంస్కతృంలోనే అరుదు.తెలుగులో దీని అవసరం ఉండదు.

 ఉదాహరణలు 
 అకారము: ఏక+అక్షము = ఏకాక్షము (అ+అ) ; రామ + అనుజుడు= రామానుజుడు
 ఇకారము: ఋషి + ఈశ్వరుడు = ఋషీశ్వరుడు (ఇ+ఈ)
 ఉకారము: భాను+ఉదయము=భానూదయము (ఉ+ఉ)
 ఋకారము: పితృ+ఋణము= పితౄణము (ఋ+ఋ)
మరిన్నీ ఉదాహరణలు

 మహాత్మ = మహా + ఆత్మ
 ఏకార్ణము = ఏక + ఆర్ణము
 శక్రాజ్ఞ = శక్ర + ఆజ్ఞ
 చారూహ = చారు + ఊహ
 గౌరీశ = గౌరీ + ఈశ
 హోతృకార = హోతృ + ఋకార
 సూక్తి = సు + ఉక్తి

 మూలాలు 
2.సంధులు - 1 : సంధులు : వ్యాకరణము : పోతన తెలుగు భాగవతము
వర్గం:తెలుగు వ్యాకరణం
వర్గం:సంధులు