WX లిప్యంతరీకరణ

WX లిప్యంతరీకరణ పద్ధతి భారతీయ భాషలను రోమన్ లిపిలో రాయటానకి వాడతారు. ఈ పద్ధతి ఐఐటి కాన్పూర్ లో మొదలైంది.  ఇది  సహజ భాష గణన ప్రక్రియలో వాడతారు.  దీని ప్రధాన లక్షణాలేమంటేప్రతి ఒక్క అచ్చు, హల్లు ఒకే ఒక విధమైన రోమన్ లిపితో జతచేయబడింది. దీనిని ఆదికలుపు కోడ్ (prefix code) కావున గణన ప్రక్రియలో ఉపయోగంగా వుంటుంది. సాధారణంగా హ్రస్వ అచ్చులకు, సాధారణ హల్లులకు  చిన్న రోమన్ అక్షరాలు, దీర్ఘ అచ్చులకు, వత్తి పలికే హల్లులకు  పెద్ద రోమన్ అక్షరాలు వాడతారు. సాధారణ ట వర్గానికి  సంబంధిత రోమన్ అక్షరాలు, త వర్గానికి w W x X వాడతారు కావున WX పద్ధతి అంటారు.  దీనిని కృత్రిమ తెలుగు భాష ఉచ్ఛారణ పరిశోధనలో వాడతారు.  

 అచ్చులు 
अआइईउऊएऐओऔaAiIuUeEoO

సఘోషాలు (Sonorants) 
ऋॠऌqQL

 అనుస్వర, విసర్గ 
अंअःMH
అనునాశిక  'z' తో సూచిస్తారు. ఉదాహరణకు   अँ = az.

 హల్లులు 
क्ख्ग्घ्ङ्కంఠముkKgGfच्छ्ज्झ्ञ्తాలువుcCjJFट्ठ्ड्ढ्ण्మూర్ధముtTdDNत्थ्द्ध्न्దంతముwWxXnप्फ्ब्भ्म् ఓష్ఠముpPbBmय्र्ल्व्లఘువు, అలఘువుyrlvश्ष्स्ह्ఊష్మముSRsh

ఈ పద్ధతి అని భారతీయ భాషలకు పొడిగించబడింది. మూడు ప్రత్యేక గుర్తులు అనగా  Yతో ISCII లోని తరువాత  అక్షరము, V తో క్రిందటి అక్షరం , Zతో నుక్త వాడతారు. ఉదాహరణగా 'l' దేవనాగరి లో ని ल (U0932) కాగా, 'lY' తో మరాఠీ లో ని  ळ (U0933), 'e'  దేవనాగరి లో ని ए (U090F) లేక తెలుగులో   ఏ (U0C0F)  కాగా, eV అంటే దేవనాగరిలో ऎ (U090E), తెలుగులో ఎ (U0C0E). అలాగే ka అనగా  దేవనాగరిలో  क, 'kZa' అనగా దేవనాగరిలో क़.

 మూలాల జాబితా 

 బయటిలింకులు 

 Tools for Analysis of Sanskrit (संसाधनी)
 Sanskrit Heritage site
 Online Sanskrit Utilities

వర్గం:కీ బోర్డు