ఆర్ట్ మ్యూజియం

కళా ప్రదర్శనశాల (Art museum) అనేది కళా ప్రదర్శనకు, సాధారణంగా దృశ్య కళా ప్రదర్శనకు ఉన్న ఒక భవనం లేదా స్థలం. మ్యూజియాలు సేకరణ యాజమాన్యాన్ని బట్టి పబ్లిక్ లేదా ప్రైవేట్ అని వేరుగా ఉంటాయి. చిత్రీకరించిన చిత్రాలు సర్వసాధారణంగా ప్రదర్శించబడే కళాకృతులుగా ఉన్నాయి. అయితే రాతి శిల్పాలు, దారు శిల్పాలు, అలంకరణ కళా వస్తువులు, ఫర్నిచర్, వస్త్రాలు, దుస్తులు, లోహ/గాజు పాత్రలు, ప్రాచీన ఆయుధాలు, పని ముట్లు, నీటి రంగుల చిత్రాలు, తైలవర్ణ చిత్రాలు, కోల్లెజ్, ప్రింట్లు, పుస్తకాలు, ఫోటోలు, సంస్థాపనా కళ కూడా క్రమం తప్పకుండా కళా వస్తువులుగా చూపబడుతున్నాయి.

పద ప్రయోగం

న్యూయార్క్ నగరంలోని మాన్‌హాటన్ అప్‌పర్ ఈస్ట్ సైడ్‌లోని కేంద్రస్థానం కారణంగా ఆ పేరును పొందిన మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, 2022 సంవత్సరంలో అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో అత్యధికంగా సందర్శించిన కళా మ్యూజియం గాను, ప్రపంచంలో ఎనిమిదవ అత్యధికంగా సందర్శించిన కళా మ్యూజియం గాను నిలిచింది.

కళా ప్రదర్శనకు అంకితమైన సంస్థను కళా మ్యూజియం లేదా కళా ప్రదర్శనశాల అని పిలవచ్చు; ఈ రెండు పదాలను తరచుగా పరస్పర మార్పిడి చేసుకోవచ్చు. ఇది ప్రపంచంలోని అనేక సంస్థల పేర్లలో కూడా ప్రతిబింబితమవుతుంది. ఉదాహరణకు లండన్‌లోని నేషనల్ గ్యాలరీ, బెర్లిన్‌లోని నోయే నేషనల్‌గ్యాలరీ వంటి కొన్నింటిని ‘గ్యాలరీలు’గా పరిగణిస్తారు. అలాగే మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, మ్యూజియం ఆఫ్ మోడర్న్ ఆర్ట్ (న్యూయార్క్), టోక్యోలోని నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ వెస్ట్రన్ ఆర్ట్ వంటి సంస్థలను ‘మ్యూజియంలు’గా పరిగణిస్తారు.

“ఆర్ట్ గ్యాలరీ” అనే పదాన్ని కొన్నిసార్లు అమ్మకానికి ఉంచిన కళాఖండాలను ప్రదర్శించే వ్యాపారాలను సూచించటానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు, కానీ అవి కళా మ్యూజియాలు కావు. 

చరిత్ర
వ్యక్తిగత సేకరణలు

ఫ్రాన్స్‌లోని వెర్సైల్లో ఉన్న రాజభవనంలోని కళా సేకరణను కొన్నిసార్లు ప్రజలు వీక్షించేందుకు అనుమతించేవారు.
చరిత్రలో భారీ, ఖరీదైన కళాకృతులు సాధారణంగా మత సంస్థలు లేదా రాజకీయ నాయకులచే ఆదేశించబడేవి, దేవాలయాలు, చర్చిలు, రాజప్రాసాదాలలో ప్రదర్శించబడేవి. ఈ కళా సేకరణలు సాధారణ ప్రజలకు అందుబాటులో లేకపోయినా, కొంతమంది ప్రజలకు మాత్రం వీక్షించడానికి అవకాశం ఉండేది. పురాతన కాలంలోనే, మత సంస్థలు కళా గ్యాలరీల ప్రారంభ రూపంగా వ్యవహరించడం మొదలుపెట్టాయి. జూలియస్ సీజర్ వంటి ధనిక రోమన్ సేకరణకారులు తమ చెక్కిన రత్నాలు, ఇతర విలువైన వస్తువులను దేవాలయాలకు విరాళంగా ఇచ్చేవారు. ఈ వస్తువులను ప్రజలు చూడటం ఎంత సులభమో స్పష్టంగా తెలియదు.  

యూరప్‌లో, మధ్యయుగాల చివరి నుండి, రాజభవనాలు, కోటలు, పెద్ద గ్రామీణ భవనాల కొంత భాగాన్ని నిర్దిష్ట వర్గాల ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచుతూ, అక్కడ ఉన్న కళా సేకరణలను వీక్షించే అవకాశం కల్పించేవారు. వెర్సైల్లోని రాజభవనంలో ప్రవేశం కొన్ని సామాజిక వర్గాలకే పరిమితమై ఉండేది, అలాగే ప్రవేశానికి అవసరమైన దుస్తులు-అనగా ప్రత్యేక ఆభరణాలు, వెండి చెప్పు బకిల్లు, కత్తి-వాటిని బయట దుకాణాల నుండి అద్దెకు తీసుకోవాల్సి వచ్చేది. దేవాలయాలు, పెద్ద చర్చిల ధనభాండాగారాలలోని కొంత భాగం తరచుగా ప్రజల దర్శనార్థం ప్రదర్శించబడేది. ఇంగ్లాండ్‌లోని అనేక పెద్ద గ్రామీణ భవనాలను, కుటుంబ సభ్యులు అక్కడ లేని దీర్ఘకాలంలో, ఇంటి బాధ్యురాలికి చిన్న బహుమానం ఇవ్వడం ద్వారా గౌరవనీయులు సందర్శించేవారు.

ఫ్రాన్స్‌లోని పాలే రోయల్‌లో ఉన్న ఓర్లీన్స్ సేకరణలోని చిత్రాలు వంటి అనేక రాజ కుటుంబ లేదా వ్యక్తిగత సేకరణలను గ్యాలరీల రూపంలో ప్రజలకు వీక్షించేందుకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేసేవారు; ఇవి 18వ శతాబ్దం ఎక్కువ సమయంలో ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండేవి.

ఇటలీలో, 18వ శతాబ్దం నుండి గ్రాండ్ టూర్ కళా పర్యటన ఒక ప్రధాన పరిశ్రమగా మారింది. నగరాలు తమ ముఖ్య కళాకృతులను అందుబాటులో ఉంచేందుకు ప్రయత్నించాయి. కాపిటోలైన్ మ్యూజియంలు 1471లో పాపసభ రోమ్ నగరానికి క్లాసికల్ శిల్పాలను విరాళంగా ఇవ్వడంతో ప్రారంభమయ్యాయి. వేటికన్ మ్యూజియంలు-ఇప్పటికీ పోప్ స్వంతంగా కలిగి ఉన్నవి-1506లో కనుగొనబడిన “లావోకూన్ అండ్ హిస్ సన్స్” శిల్పాన్ని ప్రజా ప్రదర్శనకు ఉంచడంతో ప్రారంభమయ్యాయి. తరువాతి శతాబ్దాల్లో వివిధ విషయాలకు సంబంధించిన మ్యూజియంలు ప్రారంభించబడ్డాయి, అలాగే వేటికన్‌లోని అనేక భవనాలు ప్రత్యేకంగా గ్యాలరీల కోసం నిర్మించబడ్డాయి.
సార్వజనీకంగా తెరిచిన తొలి రాజభాండాగారాలలో ఒకటి 1720లలో సాక్సనీ రాజ్యం యొక్క గ్రీన్ వాల్ట్.

 ప్రభుత్వ మ్యూజియాలు 

కున్‌స్ట్మ్యూజియం బాసెల్, ప్రపంచంలో మొదటి ప్రజా కళా మ్యూజియం.
హాన్స్ హోల్బైన్ ది యంగర్ కళాకృతులు కూడా ఉన్న అమెర్‌బాచ్ క్యాబినెట్ వరకు దాని వారసత్వం వెనక్కి చేరుతుంది. ఈ సేకరణను 1661లో  బాసెల్ నగరం కొనుగోలు చేసింది. దీనివల్ల కున్‌స్ట్మ్యూజియం బాసెల్ ప్రపంచంలో ప్రజలకు తెరిచి ఉంచిన మొదటి కళా ప్రదర్శనశాలగా పరిగణించబడుతుంది.

18వ శతాబ్దం రెండో భాగంలో, అనేక వ్యక్తిగత కళా సేకరణలను ప్రజలకు తెరిచారు. ఫ్రెంచ్ విప్లవం, నెపోలియన్ యుద్ధాల సమయంలో, తరువాత, స్పెయిన్, బవరియా వంటి రాజ్యాలు కొనసాగిన దేశాల్లో కూడా అనేక రాజ కుటుంబ సేకరణలు జాతీయీకరించబడ్డాయి.

1753లో బ్రిటిష్ మ్యూజియం స్థాపించబడింది. ప్రజలు వీక్షించేందుకు పాత రాయల్ లైబ్రరీలోని పత్రాల (మాన్యుస్క్రిప్ట్‌) సేకరణను దానికే అంకితం చేశారు.
1777లో, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి పార్లమెంట్ సభ్యుడు జాన్ విల్క్స్ ఒక ప్రతిపాదన చేశాడు. యూరప్‌లోనే అత్యుత్తమ కళా సేకరణలలో ఒకటిని కూడబెట్టిన సర్ రాబర్ట్ వాల్పోల్ మరణానంతరం ఆయన ఆ కళా సేకరణను కొనుగోలు చేసి, ప్రజల వీక్షణానికి ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన బ్రిటిష్ మ్యూజియం విడి విభాగంలో ఉంచాలని అది సూచించింది.

బహుళ చర్చల తర్వాత ఆ ఆలోచన భారీ వ్యయభారాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని వదిలివేసారు. ఇరవై సంవత్సరాల తరువాత, ఆ సేకరణను రష్యా చక్రవర్తిని కేథరిన్ ది గ్రేట్ కొనుగోలు చేసి సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లోని స్టేట్ హర్మిటేజ్ మ్యూజియంలో ఉంచారు. 

విశ్వవిద్యాలయ మ్యూజియాలు, గ్యాలరీలు

ఎస్టోనియాలోని పురాతన మ్యూజియంగా గుర్తింపు పొందిన టార్టూ విశ్వవిద్యాలయం కళా మ్యూజియం.
విశ్వవిద్యాలయ కళా ప్రదర్శనశాలలు, గ్యాలరీలు అనేవి వివిధ రకాల పాఠశాలలు, కమ్యూనిటీ కాలేజీలు, కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు అభివృద్ధి చేసి, స్వంతంగా నిర్వహించే కళా సేకరణలు. ఈ విధానం పాశ్చాత్య దేశాల్లోనే కాదు, తూర్పు దేశాల్లో కూడా ఉంది-అంటే ఇది ప్రపంచవ్యాప్త పద్ధతి.

గమనించకుండా పోయే విషయం అయినా, అమెరికాలోనే ఇలాంటి 700 కుపైగా విశ్వవిద్యాలయ కళా ప్రదర్శనశాలలు ఉన్నాయి. ఈ సంఖ్యను ఇతర రకాల కళా ప్రదర్శనశాలతో పోలిస్తే, విశ్వవిద్యాలయ కళా ప్రదర్శనశాలలు దేశంలో అత్యంత పెద్ద వర్గంగా నిలుస్తాయి.

ఈ సేకరణల ఆది రూపాన్ని పాశ్చాత్య యూరప్ కళా అకాడమీల్లో ఏర్పడిన అధ్యయన సేకరణల వరకు అన్వేషించవచ్చు. కానీ ఇప్పుడు ఇవి అన్ని రకాల ఉన్నత విద్యాసంస్థలతో అనుబంధంగా, వాటిలోనే స్థాపించబడి ఉన్నాయి.

 మూలాలు 

వర్గం:సంగ్రహాలయాలు