వినేశ్ ఫోగట్

వినేశ్ ఫోగట్ / వినేష్ ఫోగట్ (జననం 1994 ఆగస్టు 25) భారతీయ కుస్తీ క్రీడాకారిణి. ఆమె కజిన్లు గీతా ఫోగట్, బబితా కుమారిలు కూడా అంతర్జాతీయ స్థాయి కుస్తీ  క్రీడాకారిణులు. ఆమె 2014, 2018, 2022 క్రీడలలో బంగారు పతకాలు గెలుచుకున్న బహుళ కామన్వెల్త్ గేమ్స్ బంగారు పతక విజేత. 2018 ఆసియా క్రీడలలో బంగారు పతకం సాధించిన తరువాత కామన్వెల్త్, ఆసియా క్రీడల లో బంగారు పతకం గెలుచుకున్న మొదటి భారతీయ మహిళా రెజ్లర్ గా ఆమె నిలిచింది. ప్రపంచ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్షిప్లో కూడా ఆమె రెండు కాంస్య పతకాలు గెలుచుకుంది.

ఆమె మూడుసార్లు ఒలింపియన్, 2016లో 48 కిలోలు, 2020లో 53 కిలోలు, 2024లో 50 కిలోలు అనే మూడు వేర్వేరు బరువు తరగతులలో పోటీ చేసింది. 2024 వేసవి ఒలింపిక్స్ లో ఒలింపిక్ ఫైనల్ కు చేరుకున్న మొదటి భారతీయ మహిళా రెజ్లర్ గా అవతరించే మార్గంలో అప్పటి ఒలింపిక్ ఛాంపియన్ యుయి సుసాకి ఓడించిన మొదటి అంతర్జాతీయ రెజ్లర్ గా ఆమె నిలిచింది. అయితే, ఫైనల్స్ ఉదయం వెయిట్-ఇన్ సమయంలో నిర్ణీత బరువు కంటే 100 గ్రాములు ఎక్కువగా ఉన్నందుకు ఆమె అనర్హతకు గురైంది, అందువల్ల పతకాలకు అనర్హురాలైంది. దీంతో ‘కోర్ట్ ఆఫ్ ఆర్బిట్రేషన్ ఫర్ స్పోర్ట్స్’లో ఫిర్యాదు చేసిన ఆమె, తీర్పు రాకముందే 2024 ఆగస్టు 8న రిటైర్మెంట్ ప్రకటించింది.

2019లో లారెస్ వరల్డ్ స్పోర్ట్స్ అవార్డులకు నామినేట్ అయిన ఆమె, ఈ అవార్డుకు నామినేట్ అయిన మొదటి భారతీయురాలు. 2023లో, అప్పటి ఇండియన్ రెజ్లింగ్ ఫెడరేషన్ అధ్యక్షుడు, పలువురు మహిళా రెజ్లర్లచే లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్న బిజెపి ఎంపి బ్రిజ్ భూషణ్ శరణ్ సింగ్ వ్యతిరేకంగా 2023 భారత రెజ్లర్ల నిరసనలో ఆమె భాగంగా ఉంది.

ఆమె 2024లో జరిగిన హర్యానా శాసనసభ ఎన్నికలలో జులానా నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికైంది.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
వినేశ్ ఫోగట్ 1994 ఆగస్టు 25న హర్యానా చర్ఖీ దాద్రిలో జన్మించింది. ఆమె మల్లయోధుడు రాజ్‌పాల్ ఫోగట్ కుమార్తె. ఆమె సోదరి ప్రియాంక ఫోగట్, దాయాదులు గీతా ఫోగట్, రీతూ ఫోగట్, బబితా కుమారి వీరందరూ మల్లయోధులు. ఆమె పెదనాన్న మహావీర్ సింగ్ ఫోగట్ దగ్గర ఆమె శిక్షణ పొందింది. 

అయితే, మొదట ఆమెతో పాటు తండ్రి, పెదనాన్న, దాయాదులు తమ సమాజంలోని నైతికత, విలువలకు విరుద్ధంగా వ్యవహరిస్తున్నారని వారు గ్రామంలో వ్యతిరేకతను ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. ప్రస్తుతం హర్యానాలోని గ్రామాల్లో ఉన్న వారందరికీ ఆదర్శంగా వారందరూ నిలిస్తున్నారు. గ్రామీన స్త్రీల అభిప్రాయం మారడంలో వీరి విజయాలు చాలా పెద్ద పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

2018 డిసెంబరు 13న, ఆమె జింద్ జిల్లాకు చెందిన తోటి మల్లయోధుడు సోమవీర్ రాఠీని వివాహం చేసుకుంది. వారిద్దరూ భారతీయ రైల్వేలో కలిసి పనిచేశారు.

 పురస్కారాలు 
2016లో వినేశ్ ఫోగట్ అర్జున అవార్డును అందుకుంది. 2018లో, ఆమె స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా ద్వారా పద్మశ్రీ నామినేట్ చేయబడింది. ఆమె 2019లో లారెస్ వరల్డ్ స్పోర్ట్స్ అవార్డులకు నామినేట్ చేయబడింది. ఈ అవార్డుకు నామినేట్ అయిన మొదటి భారతీయురాలు ఆమె. 2020లో, ఆమెకు భారతదేశపు అత్యున్నత క్రీడా గౌరవం అయిన మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న లభించింది. ఆమె 2022 సంవత్సరానికి బిబిసి ఇండియన్ స్పోర్ట్స్ వుమన్ ఆఫ్ ది ఇయర్ అవార్డుకు కూడా ఎంపికైంది.

 మూలాలు 

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:హర్యానా మహిళా క్రీడాకారులు