కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్

కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్ ఒక రసాయన సమ్మేళన పదార్థం. ఇది ఒక కర్బన సంయోగ పదార్థం. కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్ యొక్క IUPAC నామం టెట్రాఅయోడోమిథేన్ (Tetraiodomethane). కార్బన్ టెట్రా అయొడైడ్‌ సా పేక్షముగా మిగతా మిథేన్ ఉత్పాదకాలకన్న ప్రకాశమైన ఎరుపురంగు రంగు కలిగిన అరుదైన సంయోగ పదార్థం. కార్బన్ అయొడైడ్‌లో కార్బన్ యొక్క శాతం 2%మాత్రమే.ఈ సంయోగ పదార్థం యొక్క రసాయన సాంకేత పదం CI4.
భౌతిక ధర్మాలు
ఘన కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్‌ ముదురు వైలెట్ రంగు స్పటికంగా ఉండును. కార్బన్ టెట్రా అయొడైడ్‌స్పటికం త్రికోణాకారంలో ఉండును. కార్బన్ టెట్రా అయొడైడ్ అణుసౌష్టవం చతుర్భుజంగా (నాలుగు ఫలకాలు) ఉండును Finbak, Chr.; Hassel, O.  "Kristallstruktur und Molekülbau von CI4 und CBr4"  Zeitschrift für Physikalische Chemie  (1937), volume B36, page 301-8.కార్బన్-అయోడిన్ పరమాణుల మధ్య బంధదూరం 2.12 ± 0.02 Å.కార్బన్ టెట్రా అయొడైడ్అణువు లోని అయోడిన్-అయోడిన్ బంధం 3.459 ± 0.03 Åతో ఉండును. బహుశా ఈ కారణం వలననే ఈ సమ్మేళనం ఉష్ణతాత్మకముగాను, కాంతిరసాయనకంగాను (photochemically) అస్థిరమైనది.

కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్ యొక్క చతుర్భుజ అణువుసౌష్టవం వలన, అణువు శూన్య ద్విధ్రువచలనం కలిగి ఉంది. కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్ యొక్క అణుభారం 513.63 గ్రాములు/మోల్. ఈ సంయోగ పదార్థం యొక్క సాంద్రత (25°Cవద్ద) 4.32 గ్రాములు/సెం.మీ 3.కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్‌ మిగతా అధ్రువ (non polar ) సేంద్రియ ద్రావణులలో కరుగుతుంది.

రసాయన చర్యలు-సంశ్లేషణ-ఉపయోగాలు
కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్ స్వల్పంగా నీటితో చర్య జరుపును.చర్యవలన అయోడో ఫార్మ్, అయోడిన్ (I2) ఏర్పడును.ఈ సమ్మేళనం ఉష్ణతాత్మకముగాను, కాంతిరసాయనకంగా వియోగం/విచ్చెదన చెందటంవలన టెట్రా అయోడో ఇథైలిన్ (I2C=CI2) ఏర్పడుతుంది.

కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్‌ను తరచుగా క్షారకాలతో చర్య సమయంలో అయోడినేసన్ కారకంగా ఉపయోగిస్తారు (iodination reagent) P. R. Schreiner, A. A. Fokin, “Carbon Tetraiodide” in Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis (Ed: L. Paquette) 2005; John Wiley & Sons, Ltd.కీటోనులను PPh3, కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్‌లతో చర్య జరిపించడంవలన 1,1-డై అయోడో ఇథెన్ లుగా పరివర్తన చెందును.

రక్షణ
కార్బన్ టెట్రాఅయొడైడ్ ఉత్పత్తిదారుల సూచనమేరకు ఈసంయోగ పదార్థాన్ని °C (3 °F) వద్ద భద్రపరచ వలెను.అయోడిన్‌ను తయారికి వనరుగా పనిచేయు ఈ సంయోగ పదార్థం ఇరిటేసన్ కల్గించు లక్షణాన్నికలిగి ఉంది.
ఇవికూడా చూడండి

మూలాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు