భారత రాజ్యాంగ పరిషత్

గోపాల కృష్ణ గోఖలే 1914లో మొదటగా భారతదేశానికి ఒక రాజ్యాంగం అవసరం అని అభిప్రాయపడ్డాడు. ఆ తర్వాత 1934లో కమ్యూనిస్ట్ నాయకుడైన ఎం. ఎన్. రాయ్ రాజ్యాంగ పరిషత్ ఆవశ్యకత తెలిపారు. 1935లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ కూడా దీన్ని డిమాండ్ చేసింది. 1940లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఒక రాజ్యాంగ పరిషత్తును స్థాపించటానికి అంగీకరించింది. 1946లో క్యాబినెట్ మిషన్ ప్లాన్ ద్వారా మొట్టమొదటి సారిగా రాజ్యాంగ పరిషత్ ఎన్నికలు జరిగాయి. రాజ్యాంగ పరిషత్ సభ్యులను రాష్ట్రాలు ఎన్నుకుంటాయి. మొత్తం 389 మంది సభ్యులలో 292 మంది రాష్ట్రాల నుండి, 93 మంది సంస్థానాల నలుగురు చీఫ్ కమీషనర్ ప్రావిన్సేస్ అఫ్ ఢిల్లీ, అజ్మీర్, కూర్గ్, బ్రిటిష్ బలోచిస్తాన్ నుండి ఎన్నికయ్యారు. ఆగస్టులో ఎన్నికలు పూర్తి అయ్యి కాంగ్రెస్ 208 స్థానాలను, ముస్లిం లీగ్ 73 స్థానాలు గెలుచుకున్నాయి. తర్వాత కాంగ్రెస్ తో విభేదించి ముస్లిం లీగ్ తప్పుకుని పాకిస్తాన్ కు వేరే పరిషత్ ని మౌంట్ బాటన్ ప్లాన్ ప్రకారం జూన్ 3న స్థాపించారు. అలా విడిపోయిన తర్వాత భారత రాజ్యాంగ పరిషత్ లో 299 స్థానాలు ఉన్నాయి.M. Lakshmikanth, Indian Polity for Civil Services Examinations, 3rd ed., (New Delhi: Tata McGraw Hill Education Private Limited, 2011), p. 2.3

కమిటీలు చైర్మన్లు
నియమ నిబంధనల కమిటీ - డా. బాబు రాజేంద్ర ప్రసాద్
 రాజ్యాంగ సారథ్య సంఘం	- డా. బాబు రాజేంద్రప్రసాద్
 స్టాఫ్, ఫైనాన్స్ కమిటీ	- డా. బాబు రాజేంద్రప్రసాద్
 జాతీయ జెండా అడ్‌హక్ కమిటీ	- డా. బాబు రాజేంద్రప్రసాద్
 ముసాయిదా కమిటీ - బి.ఆర్.అంబేద్కర్ 
 రాజ్యాంగ సలహా సంఘం	- సర్దార్ వల్లభభాయి పటేల్
 ప్రాథమిక హక్కుల కమిటీ	- సర్దార్ వల్లభ బాయ్ పటేల్
 అల్ప సంఖ్యాక వర్గాల కమిటీ	- సర్దార్ వల్లభ బాయ్ పటేల్
 రాష్ట్ర రాజ్యాంగాలపై కమిటీ	- సర్దార్ వల్లభ బాయ్ పటేల్
 ప్రాథమిక హక్కుల సబ్ కమిటీ	- జేబీ కృపలాని
 అల్ప సంఖ్యాక వర్గాల ఉపకమిటీ - హెచ్‌సీ ముఖర్జీ
 యూనియన్ పవర్స్ కమిటీ - జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
 కేంద్ర రాజ్యాంగ కమిటీ - జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
 కేంద్ర అధికారాల కమిటీ - జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
 సుప్రీంకోర్టు సన్నాహక కమిటీ - వరదాచారి
 ఆర్డర్ ఆఫ్ బిజినెస్ కమిటీ - కేఎం మున్షీ
 ఈశాన్య రాష్ర్టాల హక్కుల కమిటీ - గోపీనాథ్ బోర్డో లాయిడ్
 హౌస్ కమిటీ - భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య
 పార్లమెంటరీ నియమనిబంధనల కమిటీ - జి.వి.మావలాంకర్
 రాజ్యాంగ సలహా సభ్యుడు - బెనగల్ నర్సింగ్ రావు
సభ్యులు (రాష్ట్రాలు/ప్రావిన్సుల వారీ)
 ప్రావిన్సు  సభ్యులు మద్రాసు ఓ.వి.అలగేశన్, అమ్ము స్వామినాథన్, ఎం.ఎ.అయ్యంగార్, మోటూరి సత్యనారాయణ, దక్షాయణి వేలాయుధన్, దుర్గాబాయి దేశ్‌ముఖ్, కళా వెంకటరావు, ఎన్.గోపాలస్వామి అయ్యంగార్, డి. గోవింద దాస్, జెరోమ్ డిసౌజా, పి. కక్కన్, టి. యం. కాళియన్నన్, కె.కామరాజ్, వి. సి. కేశవరావు, టి.టి.కృష్ణమాచారి, అల్లాడి కృష్ణస్వామి అయ్యర్, ఎల్. కృష్ణస్వామి భారతి, పి. కున్హిరామన్, మొసలికంటి తిరుమలరావు, వి.ఐ. మునుస్వామి పిళ్ళై, ఎం.ఎ. ముత్తయ్య చెట్టియార్, వి. నాడిముత్తు పిళ్ళై, ఎస్.నాగప్ప, పి.ఎల్. నరసింహరాజు, భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య, సి. పెరుమాళ్ స్వామి రెడ్డి, టంగుటూరి ప్రకాశం, స్టాన్లీ హెన్రీ ప్రేటర్, రాజా శ్వేతాచలపతి, ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి, టి.ఎ. రామలింగం చెట్టియార్, రామనాథ్ గోయెంకా, ఓ.పి. రామస్వామి రెడ్డియార్, ఎన్.జి.రంగా, నీలం సంజీవరెడ్డి, షేక్ గాలిబ్ సాహిబ్, కె. సంతానం, శివరావు బెనెగల్, కల్లూరు సుబ్బారావు, యు.శ్రీనివాస్ మాల్య, పి. సుబ్బరాయన్, సి.సుబ్రమణ్యం, విన్నకోట జగన్నాథ గుప్త, వి.సుబ్రమణియన్, ఎం. సి. వీరబాహు పిళ్ళై , పి.ఎం.వేలాయుదప్పన్, ఎ.కె.మేనన్, టి.జె.ఎం.విల్సన్, ఎం.ముహమ్మద్ ఇస్మాయిల్, కె.టి.ఎం. అహ్మద్ ఇబ్రహీమ్, మహబూబ్ అలీ బేగ్, బి. పోకర్ సాహిబ్, వి. రామయ్య, రాజా శ్వేతా చలపతి రామకృష్ణ రంగారావు, వి. కోదండరామ రెడ్డి,Publication Who's Who 1950. Parliament of India May 15, 1950  List Of Members Parliament Of India పిడతల రంగారెడ్డి, దామోదరం సంజీవయ్యబొంబాయిబాలచంద్ర మహేశ్వర్ గుప్తే, హంస జీవరాజ్ మెహతా, హరి వినాయక్ పటాస్కర్, జోసెఫ్ అల్బన్ డిసౌజా, కన్నయ్యలాల్ నానాభాయ్ దేశాయ్, కేశవరావ్  జెఢే, ఖండూభాయి దేశాయి, బాలాసాహెబ్ గంగాధర్ ఖేర్, మినూ మసాని, కె. ఎం. మున్షీ, నరహర్ విష్ణు గాడ్గిల్, ఎస్. నిజలింగప్ప, ఎస్.కె.పాటిల్, రామచంద్ర మనోహర్ నలవాదె, ఆర్. ఆర్. దివాకర్, శంకర్‌రావ్ దేవ్, జి.వి.మావలాంకర్, సర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్, అబ్దుల్ ఖాదర్ మహమ్మద్ షేక్, అబ్దుల్ ఖాదిర్ అబ్దుల్ అజీజ్ ఖాన్ బెంగాల్  మనోమోహన్ దాస్, బి.ఆర్. అంబేద్కర్(విభజనానంతరం ఈ స్థానం తూర్పు పాకిస్థాన్‌కు కేటాయించడంతో బి.ఆర్. అంబేద్కర్ బొంబాయి నుండి ఎన్నుకోబడ్డాడు.),అరుణ్ చంద్ర గుహ, లక్ష్మీకాంత మైత్ర, మిహిర్ లాల్ ఛటోపాధ్యాయ, సతీష్ చంద్ర సమంత, సురేష్ చంద్ర మజుందార్, ఉపేంద్రనాథ్ బర్మన్, ప్రభు దయాల్ హిమత్సింగ్క, బసంత కుమార్ దాస్, రేణుకా రాయ్, హరేంద్ర కుమార్ ముఖర్జీ, సురేంద్ర మోహన్ ఘోష్, శ్యాంప్రసాద్ ముఖర్జీ, అరి  బహద్దూర్ గురుంగ్, ఆర్. ఇ. ప్లాటెల్, క్షితిజ్ చంద్ర నియోగి, రాఘిబ్ అహ్సాన్, సోమనాథ్ లాహిరి, జసిముద్దీన్ అహ్మద్, నజీరుద్దీన్ అహ్మద్, అబ్దుల్ హమీద్, అబ్దుల్ హలీమ్ ఘజ్నవి యునైటెడ్ ప్రావిన్సెస్ Maulana Hifzur Rahman Seoharwi, అజిత్ ప్రసాద్ జైన్, Rai Bahadur Raghubir Narain Singh, Algu Rai Shastri, బాలకృష్ణ శర్మ, Banshi Dhar Misra, Bhagwan Din, Damodar Swarup Seth, Dayal Das Bhagat, Dharam Prakash, A. Dharam Dass, R. V. Dhulekar, ఫిరోజ్ గాంధీ, Gopal Narain, Krishna Chandra Sharma, గోవింద్ వల్లభ్ పంత్, Govind Malviya, Har Govind Pant, Harihar Nath Shastri, హెచ్. ఎన్. కుంజ్రు, Jaspat Roy Kapoor, Jagannath Baksh Singh, జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ, Jogendra Singh, Jugal Kishore, Jwala Prasad Srivastava, B. V. Keskar, కమలా చౌదరి, Kamalapati Tripathi, జె.బి.కృపలానీ, Mahavir Tyagi, Khurshed Lal, Masuriya Din, Mohanlal Saksena, Padampat Singhania, Phool Singh, Paragi Lal, Purnima Banerjee, పురుషోత్తమ దాస్ టాండన్, Hira Vallabha Tripathi, Ram Chandra Gupta, Shibban Lal Saxena, Satish Chandra, జాన్ మథాయ్, సుచేతా కృపలానీ, Sunder Lall, Venkatesh Narayan Tiwari, Mohanlal Gautam, Vishwambhar Dayal Tripathi, Vishnu Sharan Dublish, బేగం ఐజాజ్ రసూల్, Hyder Hussain, మౌలానా హస్రత్ మోహాని, మౌలానా అబుల్ కలామ్ ఆజాద్, Nawab Mohammad Ismail Khan, రఫీ అహ్మద్ కిద్వాయ్, Z H Lari, Chaudhry Khaliquzzaman  పంజాబ్ (ప్రస్తుతం తూర్పు పంజాబ్)Bakshi Tek Chand, Jairamdas Daulatram, Thakur Das Bhargava, Bikramlal Sondhi, Yashwant Rai, రణబీర్ సింగ్ హుడా, Lala Achint Ram, Nand Lal, బలదేవ్ సింగ్, జియాని గుర్ముఖ్ సింగ్ ముసాఫిర్, హుకమ్ సింగ్, Sardar Bhopinder Singh Mann, Sardar Rattan Singh Lohgarh, Sardar Partap Singh Kairon, Chaudhry Suraj Mal, బేగం ఐజాజ్ రసూల్ బీహార్ Amiyo Kumar Ghosh, అనుగ్రహ నారాయణ్ సిన్హా, Banarsi Prasad Jhunjhunwala, Bhagwat Prasad, Boniface Lakra, Brajeshwar Prasad, Chandrika Ram, K. T. Shah, Devendra Nath Samanta, Dip Narain Sinha, Guptanath Singh, Jadubans Sahay, Jagat Narain Lal, జగ్జీవన్ రాం, Jaipal Singh Munda, Kameshwar Singh of Darbhanga, Kamaleshwari Prasad Yadav, Mahesh Prasad Sinha, Krishna Ballabh Sahay, Raghunandan Prasad, బాబూ రాజేంద్ర ప్రసాద్, Rameshwar Prasad Sinha, Ramnarayan Singh, సచ్చిదానంద సిన్హా, Sarangdhar Sinha, Satyanarayan Sinha, Binodanand Jha, P. K. Sen, Sri Krishna Sinha, Sri Narayan Mahtha, శ్యామ్ నందన్ ప్రసాద్ మిశ్రా, Hussain Imam, Syed Jaffer Imam, S. M. Latifur Rahman, Mohd Tahir Hussain, Tajamul Hussain, Choudhry Abid Hussain, Hargovind Mishra.సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్ అండ్ బెరార్ Ambica Charan Shukla, Raghu Vira, అమృత్ కౌర్, భగవంతరావు మాండ్లోయి, బ్రిజ్‌లాల్ బియానీ, Thakur Cheedilal, సేథ్ గోవింద్ దాస్, Hari Singh Gour, Hari Vishnu Kamath, Hemchandra Jagobaji Khandekar, Ghanshyam Singh Gupta, Laxman Shrawan Bhatkar, Panjabrao Deshmukh, Ravi Shankar Shukla, R. K. Sidhva, దాదా ధర్మాధికారి, Frank Anthony, Kazi Syed Karimuddin, Ganpatrao Dani అస్సామ్ Nibaran Chandra Laskar, Dharanidhar Basu-Matari, గోపీనాథ్ బొర్దొలాయి, J. J. M. Nichols-Roy, Kuladhar Chaliha, Rohini Kumar Chaudhury, Muhammad Saadulla, Abdur Rouf ఒరిస్సా Bishwanath Das, Krishna Chandra Gajapati Narayana Dev, Harekrushna Mahatab, Laxminarayan Sahu, Lokanath Mishra, Nandkishore Das, Rajkrishna Bose, Santanu Kumar Dasఢిల్లీ  Deshbandhu Guptaఅజ్మీర్-మేర్వారా Mukut Bihari Lal Bhargava కూర్గ్ C. M. Poonachaమైసూర్ K. Chengalaraya Reddy, T. Siddalingayya, H. R. Guruv Reddy, S. V. Krishnamoorthy Rao, Kengal Hanumanthaiah, H. Siddhaveerappa, T. Channiahజమ్మూ కాశ్మీర్ Sheikh Muhammad Abdullah, Motiram Baigra, Mirza Afzal Beg, Maulana Mohammad Sayeed Masoodiట్రావెన్‌కోర్ - కొచ్చిన్ Pattom A. Thanu Pillai, R. Sankar, P. T. Chacko, Panampilly Govinda Menon, Annie Mascarene, P. S. Nataraja Pillai, K.A. Mohamed, P.K.Lekshmanan మధ్య భారత్ Vinayak Sitaram Sarwate, Brijraj Narain, Gopikrishna Vijayavargiya, Ram Sahai, Kusum Kant Jain, Radhavallabh Vijayvargiya, Sitaram Jajooసౌరాష్ట్ర  Balwantrai Mehta, Jaisukhlal Hathi, Amritlal Vithaldas Thakkar, Chimanlal Chakubhai Shah, Samaldas Gandhi రాజపుఠానా V. T. Krishnamachari, Hiralal Shastri, Sardar Singhjhi of Khetri, Jaswant Singhji, Raj Bhadur, Manikya Lal Varma, Gokul Lal Asava, Ramchandra Upadhyaya, Balwant Singh Mehta, Dalel Singh, Jainarain Vyas పాటియాలా, తూర్పు పంజాబ్ రాష్ట్రాల సమాఖ్యRanjit Singh, Sochet Singh Aujla, Bhagwant Royబొంబాయి రాష్ట్రాలుVinayakrao Balshankar Vaidya, B.N. Munavalli, Gokulbhai Bhatt, Jivraj Narayan Mehta, Gopaldas Ambaidas Desai, Paranlal Thakurlal Munshi, Balasaheb Hanumantrao Khardekar, Ratnappa Kumbharఒరిస్సా రాష్ట్రాలుLal Mohan Pati, N. Madhava Rau, Raj Kunwar, Sarangadhar Das, Yudhishthir Misraసెంట్రల్ ప్రావిన్సస్ స్టేట్స్Ratanlal Kishorilal Malviya, Kishori Mohan Tripathi, Thakur Ramprasad Potaiయునైటెడ్డ్ ప్రావిన్సెస్ స్టేట్స్Bashir Hussain Zaidi, Krishna Singhమద్రాసు రాష్ట్రాలుV. Ramaiahవింధ్య ప్రదేశ్ Awadhesh Pratap Singh, Shambu Nath Shukla, Ram Sahai Tiwary, Manoolal Dwivedi కూచ్ బెహార్ Himmat Singh K. Maheshwari త్రిపుర & మణిపూర్ Girija Shankar Guha భోపాల్ Lal Singh కచ్ Bhavanji Arjan Khimji హిమాచల్ ప్రదేశ్ Yashwant Singh Parmar

విభజన తరువాత తొలగించబడిన సభ్యులు
 ప్రావిన్సు  సభ్యులు బెంగాల్ (ప్రస్తుతం తూర్పు బెంగాల్) Abdullah al Mahmood, Maulana Mohammad Abdullah el Baqui, Abdul Hamid, Abdul Kasem Khan, Mohammad Akram Khan, Azizuddin Ahmad, Muhammad Habibullah Bahar, Prem Hari Barma, Raj Kumar Chakraverty, Sris Chandra Chattopadhyaya, Abdul Matin Chaudhary, Murtaza Raza Choudhry, Hamidul Haq Chowdhury, Akhay Kumar Das, Dhirendra Nath Datta, Bhupendra Kumar Datta, Ebrahim Khan, Fazlul Huq, Fazlur Rahman, Ghayasuddin Pathan, Begum Shaista Suhrawardy Ikramullah, Liaquat Ali Khan, Mafizuddin Ahmad, Mahmud Hussain, Jnanendra Chandra Majumdar, A. M. Malik, Birat Chandra Mandal, Jogendra Nath Mandal, Mohammed Ali, Khwaja Nazimuddin, Nur Ahmed, Nurul Amin, Ishtiaq Hussain Qureshi, Sri Dhananjoy, B.L. Roy, Maudi Bhakesh Chanda, B.L. Serajul Islam, Maulana Shabbir Ahmad Osmani, Shahabudin Khwaja, H.S. Suhrawardy, Harendra Kumar Sur, Tamizuddin Khan, Kawivi Kerwar Datta, Ghulam Mohammed పంజాబ్ (ప్రస్తుతం పశ్చిమ పంజాబ్) Mumtaz Daultana, Ganga Saran, Zafarullah Khan, Iftikhar Hussain Khan, Mian Muhammad Iftikharuddin, Muhammad Ali Jinnah, Sheikh Karamat Ali, Nazir Ahmad Khan, Sardar Abdur Rab Nistar, Feroz Khan Noon, Omar Hayat Malik, Shah Nawaz Begum Jahan Ara, Sardar Shaukat Hyat Khan, వాయువ్య సరిహద్దు ప్రావిన్స్ ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్, సర్దార్ బహదూర్ ఖాన్, సర్దార్ అసదుల్లా జాన్ ఖాన్ సింధ్ అబ్దుస్ సత్తార్ అబ్దుర్ రహ్మాన్, అల్హాజీ ముహమ్మద్ హషీం గజ్దర్, ఎం.ఎ. ఖుహ్రో బలూచిస్థాన్ ఎస్.బి. నవాబ్ మొహమ్మద్ జోగెజాయ్

మూలాలు

వర్గం:భారత రాజ్యాంగ వ్యవస్థ