భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా

భద్రాద్రి జిల్లా, తెలంగాణలోని 33 జిల్లాలలో ఒకటి.
280px|thumb|కొత్తగా ఏర్పడిన భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలోగడ కొత్తగూడెం పట్టణం ఖమ్మం జిల్లాలో రెవెన్యూ డివిజనుగా ఉంది.2014 లో తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తరువాత మొదటిసారిగా 2016 లో ప్రభుత్వం నూతన జిల్లాలు, రెవెన్యూ డివిజన్లు, మండలాల ఏర్పాటులో భాగంగా శ్రీసీతారాముల దివ్యక్షేత్రం భద్రాద్రి పట్టణం (భద్రాచలం) గుర్తుగా జిల్లా పరిపాలన కేంద్రం కొత్తగూడెంగా ఉండేలాగ "భధ్రాద్రి"  జిల్లాగా ప్రకటించి ది.11.10.2016 నుండి అమలులోకి తెస్తూ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వు జారీచేసింది.తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు సంఖ్య GO Ms No 237 Revenue (DA-CMRF) Department, Dated: 11-10-2016. 

2016 అక్టోబరు 11న కొత్తగా అవతరించిన ఈ జిల్లాలో 2 రెవెన్యూ డివిజన్లు, 23 మండలాలు, 377 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. ఈ జిల్లాలోని అన్ని మండలాలు పూర్వపు ఖమ్మం జిల్లాకు చెందినవి.

 జిల్లా సరిహద్దులు.. 
భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాకు పశ్చిమాన జయశంకర్ జిల్లా, మహబూబాబాదు జిల్లా, ఖమ్మం జిల్లాలు ఉండగా, ఉత్తరాన ఛత్తీసగఢ్ రాష్ట్రం, తూర్పున మరియు దక్షిణాన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.

ఈ జిల్లా వైశాల్యం 8,951 చదరపు కిలోమీటర్లు (3,456 చ. మై.)

 రవాణా మార్గాలు 
భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా 17.33.17, 80.37.11 అక్షాంశ, రేఖాంశాలపై ఉంది. జిల్లాకు చేరుకోవడానికి రైలు, రోడ్డు మార్గాలున్నాయి. జిల్లా కేంద్రమైన కొత్తగూడేనికి హైదరాబాద్ శంషాబాద్ లోని రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం( 208కి.మీ), లేదా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని విజయవాడ విమానాశ్రయం(142 కి.మీ) దూరంలో వాయు మార్గంలో రవాణా సౌకర్యం ఉంది. కొత్తగూడెం పట్టణం దేశంలోని ముఖ్య పట్టణాలతో మంచి రైలు రోడ్డు మార్గ అనుసంధానం ఉంది. తెలంగాణ ఆర్టీసీ బస్సులతో పాటు, ప్రైవేటు వాహనాలు నిత్యం ప్రయాణిస్తుంటాయి.

 భూ స్వరూపం 
భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా సముద్ర మట్టానికి సరాసరిన 500 నుంచి 600 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్నతెలంగాణ పీఠభూమిపై ఉన్నది. ఈ ప్రాంతం చిన్న కొండలు, గుట్టలు, ఎత్తుపల్లాల స్థలాకృతిని కలిగి తూర్పు దిశకు వాలి ఉ న్నది. గోదావరి పరీవాహక ప్రాంతంలో విస్తరించిన అటవీ ప్రాంతం ఉంది. వర్షాకాలంలో ఈ ప్రాంతపు ఏటవాలు భాగం కోతకు గురై నేల క్రమక్షయమవుతుంది. కార్పొనిఫెరస్ రాళ్లు, ఆర్కియననీస్ శిలలు, విశాలమైన పాపికొండలు ఉన్నాయి. భౌగోళికంగా ఈ జిల్లా వైశాల్యం 8,951 చదరపు కిలోమీటర్లు.

 శీతోష్ణస్థితి 
భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలో దక్షిణ తెలంగాణ ప్రాంతంలో ఉండే ఉష్ణమండల అర్థశుష్క శీతోష్ణస్థితి ఉంటుంది. సముద్ర ప్రభావంలేని పీఠభూమి ప్రాంతం కావడంతో వేసవిలో అధిక ఉష్ణం, శీతాకాలంలో అధిక చలి ఉంటుంది. జిల్లాలో శీతాకాలం, వేసవికాలం, నైరుతి రుతుపవన కాలం, ఈశాన్య లేదా తిరోగమన నైరుతి రుతుపవన కాలంగా విభజించారు. శీతాకాలం సాధారణంగా డిసెంబరు నుంచి జనవరి వరకు ఉంటుంది. వేసవి కాలం డిసెంబర్ చివరి వారం నుంచి జూన్ చివరి వారం వరకు ఉంటుంది. అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు మే నెలలో నమోదవుతాయి. రాష్ట్రంలోనే అధిక ఉ ష్ణోగ్రతలు ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. ఉపరితల బొగ్గు గనుల నుంచి వెలువడే కార్బన్స్డ్ ఆక్సైడ్ వల్ల వేడి అధికంగా ఉంటుంది. మే చివరి వారం నుంచి నైరుతి రుతుపవనాలు(జూన్ నుంచి సెప్టెంబరు), ఈశాన్య రుతుపవనాలు( అక్టోబరు నుంచి నవంబరు) రావడంతో వర్షాలు కురుస్తాయి.

 చరిత్ర - మార్పులు 
భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా పరిధి పూర్వం భిన్న ప్రాంతాలలో ఉండేవి. తెలంగాణ ప్రాంతంలోనూ 14 సంస్థానాలు ఉన్నాయి. స్వాతంత్ర్యం రాక ముందు భారతదేశంలో 562 సంస్థానాలు కాకతీయులు, కుతుబ్ షాహిలు, అసఫ్జాహిలు కాలంలో ఇవి ఆవిర్భవించాయి. వీటిలో ఆత్మకూరు, బోరవెల్లి, సీర్నవెల్లి, దుబ్బాక, దొంతి, దోమకొండ, గద్వాల, జటప్రోలు, పాల్వంచ, పాపన్నపేట, నారాయణపురం సంస్థానాలు ముఖ్యమైనవి, సైనిక చర్య అనంతరం నిజాం రాష్ట్రంతో పాటు ఇవీ భారతదేశంలో విలీనమయ్యాయి.

పూర్వం శంకరగిరి సంస్థానంగా పేరుగాంచిన పాల్వంచ సంస్థానం పరిధి ఉమ్మడి ఖమ్మం జిల్లా పరిధిలో ఉంది. పాల్వంచ, భద్రాచలం. అశ్వారావుపేటలు భిన్న కాలాలలో రాజధానులుగా ఉండేవి. ఈ సంస్థానం మొత్తం విస్తీర్ణం 800 చదరపుమైళ్లు. పద్మనాయక వంశీయులు పాల్వంచ సంస్థానాధీశుల పూర్వీకులు కాకతీయ ప్రతాపరుద్రుని సేనానులుగాను, అశ్వసైన్యాధీశులుగాను వ్యవహరించారు. 13246  అప్పన్న అనే వ్యక్తి శంకరగిరి, హసనాబాద్ ప్రాంత పాలకుడిగా ఉన్నాడు. 1698 వరకు ఇతని వంశీయులు బహమని, ముసునూరు, పద్మనాయక గోల్కొండ సుల్తాన్లకు సామంతులుగా వ్యవహరించారు. 1769 లో పాల్వంచ పాలకుడు నరసింహ అశ్వారావు పదవిని చేపట్టాడు. 1796 వెంకటరామ నరసింహ అప్పారావు పాల్వంచ సంస్థానాధీశుడయ్యాడు. 1932 వరకు దీన్ని రాజా పార్థసారథి అప్పారావు సవాయి అశ్వారావు బహదూర్ పాలించారు. ఆయన శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయంను స్థాపించారు. పాల్వంచ సంస్థానాన్ని పరిపాలించిన చివరి పాలకుడు విజయ అప్పారావు. ఇతడి కాలంలో పాల్వంచ సంస్థానం ఇండియన్ యూనియన్ లో విలీనమైంది.

ప్రస్తుత భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా ప్రాంతం పూర్వం వరంగల్ జిల్లాలో ఉండేది. మొదట ఖమ్మం జిల్లా వరంగల్ జిల్లాలో భాగంగా ఉండేది. 1953 అక్టోబరు 1నలో ఖమ్మం, మధిర, ఇల్లెందు, బూర్గంపహాడ్, పాల్వంచ రెవెన్యూ డివిజన్లను విడదీసి ఖమ్మం ప్రత్యేక జిల్లాగా ఏర్పాటు చేశారు. 19566 ^ 6 హైదరాబాద్ రాష్ట్రం ఆంధ్రప్రదేశ్లో కలిసిన తర్వాత తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని నూగూరు, భద్రాచలం తాలూకాలు ఖమ్మం జిల్లాలో కలుపబడ్డాయి. 2014 జూన్ 2న ఖమ్మం జిల్లాలో నుంచి ఏడు మండలాలు(రెండు పాక్షిక) ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కలిపారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్ట సవరణ బిల్లును లోక్ సభ 2014  ఆమోదించింది. దీంతో అప్పటి వరకు భద్రాద్రి కొత్తగూడెం పరిధిలో (పాత ఖమ్మం జిల్లా) ఉన్న ఏడు మండలాలను చట్టబద్ధంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పరిధిలోకి వెళ్లాయి. పోలవరం ప్రాజెక్టు కట్టడం పూర్తయిన తర్వాత ఉ మ్మడి జిల్లా పరిధిలోని ఏడు మండలాలు ముంపు బారిన పడతాయని, వారికి పునరావాసం కల్పించాలంటే ఏపీ పరిధిలోనే ఉంచడం సబబని భావించారు. ఈ మేరకు చింతూరు. కూనవరం, వరరామచంద్రాపురం, కుక్కునూరు, వేలేరుపాడు, బూర్గంపాడు మండలంలోని ఆరు గ్రామాలు, చింతూరు, భద్రాచలం పట్టణం మినహా మిగతా గ్రామాలు ఆంధ్రప్రదేశలో విలీనం అయ్యాయి. 

ఆంధ్రప్రదేశలో విలీనమైన మండలాలు..

పాల్వంచ రెవెన్యూ డివిజన్: కుక్కునూరు, వేలేరుపాడు, బూర్గంపాడు

(పినకాక, మోరంపల్లి బంజర, నాగినిప్రోలు, కృష్ణసాగర్, టేకుల, ఇరవెండి, ఉప్పుసాక, నకిరిపేట, సోపంల్లి రెవిన్యూ గ్రామాలు)

భద్రాచలం రెవెన్యూ డివిజన్: చింతూరు, కూనవరం, వీఆర్పురం,

భద్రాచలం ( భద్రాచలం రెవెన్యూ గ్రామాలు మినహా)మండలాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్లో కలుపగా భద్రాచలం పట్టణం, రామాలయం భద్రాద్రి జిల్లాలోనే ఉన్నాయి.

 జిల్లాలోని విద్యా సంస్థలు 
జిల్లాలోని అశ్వారావు పేట మండల కేంద్రంలో వ్యవసాయ విద్యా కళాశాల ఉంది. కొత్తగూడెంలో కాకతీయ యూనివర్సిటీకి చెందిన ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఉంది.

జిల్లాలోని మండలాలు

కొత్తగూడెం మండలం
 పాల్వంచ మండలం
టేకులపల్లి మండలం
ఇల్లెందు మండలం
చండ్రుగొండ మండలం
అశ్వారావుపేట మండలం
ములకలపల్లి మండలం 
దమ్మపేట మండలం 
గుండాల మండలం
జూలురుపాడు మండలం
సుజాతనగర్ మండలం
చుంచుపల్లి మండలం
లక్ష్మిదేవిపల్లి మండలం
ఆళ్లపల్లి మండలం
అన్నపురెడ్డిపల్లి మండలం
భద్రాచలం మండలం
 దుమ్ముగూడెం మండలం
 చర్ల మండలం
బూర్గంపాడు మండలం
అశ్వాపురం మండలం
 మణుగూరు మండలం
పినపాక మండలం
కరకగూడెం మండలం
గమనిక:* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో  కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (6)

 ఇవి కూడా చూడండి 
 జిల్లా గ్రామాల జాబితా

 మూలాలు 

 బయటి లింకులు 

వర్గం:తెలంగాణ జిల్లాలు
వర్గం:భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా