సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యము

సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యముఁ బాపముచేత బొంకుచేఁ బారముఁ బొందలేక చెడఁ బాఱినదైన యవస్థ దక్షు లె వ్వార లుపేక్ష సేసి రది వారల చేటగుఁగాని ధర్మని స్తారక మయ్యు సత్యశుభ దాయక మయ్యును దైవ ముండెడున్

 పద్యం 
ఉ. సారపు ధర్మమున్ విమలసత్యముఁ బాపముచేత బొంకుచేఁ
బారముఁ బొందలేక చెడఁబాఱినదైన యవస్థదక్షు లె
వ్వార లుపేక్షచేసి రది వారలచేటగుఁ గాని ధర్మ ని
స్తారకమయ్యు సత్య శుభదాయక మయ్యును దైవ ముండెడున్
 తాత్పర్యం:- సీతారామ జయం! నిక్కమైన చేవ గల ధర్మం పాపము వల్లను, నిర్మలమైన సత్యం అవాస్తవాలను పలుకుట చేత బండ మాదిరి అచేతనావస్ధ పొందిన వాటిని సరి చేయు దక్షత సమర్ధత గలవారు ఉపేక్షించిన అది వారికే కీడుయగును కారణము ఏమిటంటే ధర్మాన్ని సారవంతమగునట్లు సత్యం సార్వజనీనమగునట్లు చేయు దైవమొకటి ఉండును... 
సారమైన ధర్మం పాపం చేతా, ఏ మాలిన్యమూలేని సత్యం బొంకు చేతా గట్టెక్కలేక చెడిపోయే దశను సమర్థులైనవారు ఉపేక్ష చేస్తే అది వారికి చేటు తెస్తుంది. కాని ధర్మాన్ని గట్టెక్కించేది సత్య శుభస్థితిని యోగ్యులకు సమకూర్చేదీ అయిన దైవము ఎల్లవేళలా ఉంటుంది.

 సందర్భం 
మహాభారతంలో శ్రీకృష్ణ రాయబార ఘట్టంలో భీష్మునితో శ్రీకృష్ణుని సంభాషణలో భాగమైనదీ పద్యం. సమర్థత కలిగివుండీ సత్యము, ధర్మము పాడయ్యేప్పుడు భీష్ముడి వంటి దక్షుడు కాపాడకపోతే ఆయనే పాడవుతాడని, కానీ ఆ సత్య ధర్మాలను కాపాడేందుకు భగవంతుడు ఉండనే ఉన్నాడని ఈ పద్యంతో చెప్తాడు. అయితే ఆ భగవంతుడు తానే కావడం విశేషం, భావి భారత యుద్ధంలో ధర్మం జయిస్తుందని, ఏ కారణంతోనైనా అధర్మపక్షం వహించడం భీష్మునికి చేటు అని చెప్తాడు.

 విశేషాలు 
 అలంకారాలు 
సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యము పద్యంలో క్రమాలంకారం ఉంది. సారపు ధర్మము, విమల సత్యము పాపము చేత, బొంకుచే అనడంలో ధర్మాన్ని పాపము, సత్యాన్ని బొంకుకు అన్వయించుకోవాల్సి వుంటుంది.
 ప్రాచుర్యం 
ఈ పద్యం మహాభారతంలోని చాలా ప్రసిద్ధమైన పద్యాల్లో ఒకటి. ప్రతి పండితుడు, పౌరాణికుడు, ప్రవాచకుడు ఏదోక సందర్భంలో ఉదహరించేది.

 మూలాలు 

వర్గం:తెలుగు పద్యాలు
వర్గం:మహాభారతం