జగన్నాథ స్వామి

జగన్నాధుడు అంటే జగత్తు (ప్రపంచం)కు నాధుడు అని అర్ధం.  హిందూ దైవమైన ఈ స్వామిని హిందువులు, బౌద్ధులు ఎక్కువగా  పూజిస్తారు.  భారత దేశం లోని ఒడిశా, [ఆంధ్ర ప్రదేశ్], చత్తీస్ గఢ్, బెంగాల్, ఝార్ఖండ్,  బీహార్,  గుజరాత్,  అస్సాం,  మణిపూర్,  త్రిపుర  రాష్ట్రాల్లోనూTripathy, B; Singh P.K. (June 2012). , బంగ్లాదేశ్ లోని హిందువులు ఎక్కువగా కొలుస్తారు. జగన్నాధస్వామిని విష్ణుమూర్తిగానూ, విష్ణు అవతారమైన కృష్ణుని గానూ భావిస్తారు భక్తులు.  ప్రతీ సంవత్సరం పూరీ క్షేత్రంలోని రత్నవేది (రత్నాల వీధి)లో ఆయన అన్నగారు బలభద్రుడు, చెల్లెలు సుభద్ర లతో కలసి రథయాత్రలో భక్తులకు దర్శనమిస్తారు.

జగన్నాధ స్వామి విగ్రహాన్ని దారువుతో తయారుచేస్తారు. శరీరం, చేతులు మాత్రమే ఉండే ఈ విగ్రహానికి కాళ్ళు ఉండవు. పెద్ద కళ్ళు మాత్రం ఉంటాయి. జగన్నాధుని పూజా కార్యక్రమాలు సాధారణంగా  హిందూ సంప్రదాయ ఆగమాల ప్రకారం కాకుండా భిన్నంగా ఉంటాయి. ఇతర విగ్రహాలను మట్టితోనో, రాతితోనో, ఏదైనా లోహంతోనో చేస్తే ఈ విగ్రహాన్ని మాత్రం చెక్కతో తయారు చేయడం విశేషం. ఈ జగన్నాధస్వామి పూజ, విగ్రహ తయారీ ప్రారంభానికి ఎన్నో కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.

నిజానికి వేదాలలో ఈ జగన్నాధస్వామి ప్రస్తావన తక్కువే అని చెప్పాలి. ఈ అవతారం దశావతారల్లో ఒకటి కాదు. కానీ కొన్ని ఒరియా రచనలు 9వ అవతారమైన బుద్ధావతరం బదులు ఈ జగన్నాధ అవతారాన్ని వర్ణించాయి. దాంతో ఆ ప్రాంతంలోనూ, దాని చుట్టుపక్కల ప్రదేశాల్లోనూ ఈ స్వామి ఆరాధన ఎక్కువగా ఉంది.Mukherjee, Prabhat The history of medieval Vaishnavism in Orissa.

జగన్నాధస్వామి విష్ణుమూర్తికి అవతారంగా పేర్కొంటుంటారు.Pradhan, Atul Chandra (June 2004).  వైష్ణవం, శైవం, శాక్తేయం, స్మార్తం, బౌద్ధం, జైనమతాలకు సమానంగా ఒక ప్రత్యేకమైన శాఖగా నిలిచింది ఈ జగన్నాధ ఆరాధన.

పూరీలో ఉన్నది జగన్నాధ దేవాలయాలలో అత్యంత ప్రాచీనమైనది. భారతదేశంలోని హిందువులు తప్పక దర్శించాల్సిన నాలుగు పుణ్యక్షేత్రాల్లో ఒకటిగా పూరీని భావిస్తారు. దానినే చార్ ధామ్ (బద్రీనాధ్, పూరీ, కాశీ, రామేశ్వరం) యాత్ర అంటారు.See: Chakravarti 1994, p 140 

జగన్నాధ రథయాత్ర అనేది జగన్నాధస్వామికి చేసే ప్రసిద్ధమైన ఉత్సవం. ఈ యాత్రలో జగన్నాధస్వామితో పాటు ఆయన అన్న బలభద్రుని, చెల్లెలు సుభద్రాదేవిని కూడా పూజించి, ఊరేగిస్తారు.ఈ ఉత్సవం ప్రతి సంవత్సరం ఆషాడ శుధ్ధ విధియ రోజున ప్రారంభమై 3 కిలోమీటర్ల దూరంలోని గుండిచా ఆలయం వరకు సాగుతుంది. ఈ ఊరేగింపు కోసం విగ్రహాలను గర్భగుడిలో నుంచి బయటకు తీసుకొచ్చి పూరీకి 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న గుండిచా గుడి వరకు రథయాత్రగా తీసుకెళ్తారు.  ఆ తరువాత సుభద్ర , బలబద్ర సమేత జగన్నాథుని ఉత్సవ మూర్తులు బహుదా యాత్ర పేరిట తిరిగి పూరీ ఆలయానికి చేరటంతో ముగుస్తుంది. ఇది 12 రోజులు పాటు జరిగే ఉత్సవం .ఈ యాత్రకి రెండు నెలలముందు నించే దీనికి సంబంధించిన ఏర్పాట్లు మొదలవుతాయి. పూరీలో జగన్నాథుని ఉత్సవ ప్రజా ఊరేగింపు సందర్భంగా, లక్షలాది మంది భక్తులు రథంలో జగన్నాథుడిని చూడటానికి పూరీని సందర్శిస్తారు.ఈ ఉత్సవం మాదిరిగానే ప్రపంచంలోని చాలా జగన్నాధ ఆలయాల్లో కూడా రథయాత్ర చేస్తుంటారు.

 జగన్నాధ శబ్ద ప్రాశస్త్యం 
జగన్నాధ అంటే లోకానికి నాధుడు అని అర్ధం. ఈ పదం సంస్కృత భాష నుంచి ఉత్పన్నమైంది.

ఈ పదానికి ఒడియాలో "తిరిగుతున్న భూమికి ఆశ్రయం వంటి వాడు" అని అర్ధం కూడా ఉంది.

 దేవాలయాలు 

 జగన్నాథ దేవాలయం, గుణుపూర్
 జగదీష్ ఆలయం, ఉదయపూర్
 జగన్నాథ దేవాలయం, హైదరాబాదు
 జగన్నాథ దేవాలయం, బరిపడ
 చెన్నూర్ జగన్నాథ దేవాలయం
 పూరీ జగన్నాథ దేవాలయం
 జగన్నాథ పెరుమాళ్ ఆలయం
 జగన్నాథ ఆలయం, అహ్మదాబాద్
 బృందావన్ చంద్ర మఠం
 జగన్నాథ ఆలయం, దిఘా

మూలాలు

ఇతర లింకులు

 Shri Jaganath, Official website 
 Shri Jaganath Temple at Puri
 Sri Jagannath Dham, Puri
 Detailed description of Ratha Yatra festival of Jagannath
 Ratha Yatra
 136th Jagannath Temple Ratha Yatra in Ahmedabad, Gujarat

వర్గం:విష్ణుమూర్తి అవతారాలు
వర్గం:హిందూ దేవతలు
వర్గం:కృష్ణుని అవతారాలు