లిట్మస్

లిట్మస్ అనేది నీటిలో-కరిగే వివిధ నాచు మొక్కల నుండి, ప్రత్యేకించి రోసెల్లా టింక్టోరియా నుండి సేకరించిన మిశ్రమం.ఆమ్లత్వం కోసం పదార్థాలను పరీక్షించడానికి ఉపయోగించే pH సూచిక] యొక్క పురాతన రూపాల్లో ఒకదానిని ఉత్పత్తి చేయడానికి ఇది తరచుగా ఫిల్టర్ పేపర్లో శోషించబడుతుంది. బ్లూ లిట్మస్ పేపర్ ఆమ్లా పరిస్థితులలో ఎరుపుగా మారుతుంది మరియు క్షారం (కెమిస్ట్రీ) |ప్రాథమిక (అంటే ఆల్కలీన్) పరిస్థితులలో ఎరుపు లిట్మస్ కాగితం నీలంగా మారుతుంది, రంగు మార్పుతో పాటు 25 °C వద్ద pH పరిధి 4.5-8.3. తటస్థ లిట్మస్ కాగితం ఊదా రంగులో ఉంటుంది.Manfred Neupert: Lackmus in Römpp Lexikon Chemie (German), January 31, 2013. లిట్మస్‌ను అదే విధంగా పనిచేసే సజలద్రవంగా కూడా తయారు చేయవచ్చు. ఆమ్ల పరిస్థితులలో ద్రావణం ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది, క్షార పరిస్థితులలో ద్రావణం నీలం రంగులో ఉంటుంది.

లిట్మస్ మిశ్రమం CAS సంఖ్య1393-92-6ని కలిగి ఉంటుంది, 10 నుండి 15 రకాల రంగులను కలిగి ఉంటుంది. లిట్మస్‌లోని చాలా రసాయన భాగాలు orcein అని పిలువబడే సంబంధిత మిశ్రమంతో సమానంగా ఉంటాయి, కానీ వేర్వేరు నిష్పత్తిలో ఉంటాయి.
Liṭmas’lōni cālā r orcein కి విరుద్ధంగా, లిట్మస్ యొక్క ప్రధాన భాగం సగటు పరమాణు బరువు 3300. లిట్మస్‌పై యాసిడ్-బేస్ సూచికలు వాటి లక్షణాలకు 7-హైడ్రాక్సీఫెనాక్సాజోన్ క్రోమోఫోర్ పై ఆధారపడి ఉంటాయి. లిట్మస్ యొక్క కొన్ని భిన్నాలకు, ఎరిథ్రోలిట్మిన్]] (లేదా ఎరిథ్రోలిన్), అజోలిట్మిన్, స్పానియోలిట్మిన్, ల్యూకోర్సీన్, ల్యూకాజోలిట్మిన్ వంటి నిర్దిష్ట పేర్లు ఇవ్వబడ్డాయి. అజోలిట్మిన్, లిట్మస్ స్ వలె దాదాపు అదే ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.E.T. Wolf: Vollständige Übersicht der Elementar-analytischen Untersuchungen organischer Substanzen, S.450-453, veröffentlicht 1846, Verlag E. Anton (Germany)

 చరిత్ర 
లిట్మస్‌ను మొదటిసారిగా 1300 ADలో స్పానిష్ రసవాది అర్నాల్డస్ డి విల్లా నోవా ఉపయోగించాడు. 16వ శతాబ్దం నుండి, నీలిరంగు కొన్నిపాచి (lichens) మొక్కల నుండి, ముఖ్యంగా నెదర్లాండ్స్‌లో సంగ్రహించబడింది.

 సహజ వనరులు 
లిట్మస్ వివిధ జాతుల నాచు/పాచి మొక్కలలోలో చూడవచ్చు. రంగులు రోసెల్లా టింక్టోరియా (దక్షిణ అమెరికా), రోసెల్లా ఫ్యూసిఫార్మిస్ అంగోలా, మడగాస్కర్, రోసెల్లా పిగ్మేయా''' వంటి జాతుల నుండి సంగ్రహించబడతాయి. (అల్జీరియా), రోసెల్లా ఫైకోప్సిస్, లెకనోరా టార్టారియా (నార్వే, స్వీడన్), వేరియోలారియా డీల్‌బాటా, ఓక్రోలెచియా పరెల్లా , పర్మోట్రేమా టింక్టోరం, పర్మేలియా (పాచి ) |పర్మేలియా. ప్రస్తుతం, ప్రధాన వనరులు [[రోసెల్లా మోంటాగ్నీ (మొజాంబిక్), డెండ్రోగ్రాఫా ల్యూకోఫోయా'' (కాలిఫోర్నియా) లు .

 ఉపయోగాలు

లిట్మస్ యొక్క ప్రధాన ఉపయోగం ఒక ద్రవం ఆమ్లమా లేదా ప్రాథమికమా అని పరీక్షించడం నీటిలో కరిగే వాయువులను పరీక్షించడానికి తడి లిట్మస్ పేపర్‌ను కూడా ఉపయోగించవచ్చు; వాయువు నీటిలో కరిగిపోతుంది, ఫలితంగా వచ్చే ద్రావణం లిట్మస్ పేపర్‌కు రంగులు కల్గిస్తుంది . ఉదాహరణకు, అమోనియా వాయువు, ఇది ఆల్కలీన్, ఎరుపు లిట్మస్ కాగితాన్ని నీలం రంగులో ఉంచుతుంది.

యాసిడ్-బేస్ రియాక్షన్ కాకుండా ఇతర రసాయన ప్రతిచర్యలు కూడా లిట్మస్ పేపర్‌కి రంగు-మార్పును కలిగిస్తాయి. ఉదాహరణకు, క్లోరిన్ వాయువు నీలిరంగు లిట్మస్ పేపర్‌ను తెల్లగా మార్చుతుంది – లిట్మస్ డై వర్ణ విహీనం అవుతుంది, UCC - Chlorine హైపోక్లోరైట్ అయాన్ల ఉనికి కారణంగా. ఈ ప్రతిచర్య ప్రకోపకం, అందువల్ల లిట్మస్ ఈ పరిస్థితిలో సూచికగా పనిచేయదు.లిట్మస్ పేపర్ ప్రత్యామ్నాయంగా ఒక తెల్ల కాగితం పై మందార పువ్వును రుద్ది ఆరా పెడితే లిట్మస్ పేపర్ కు ప్రత్యామ్నాయం తయారైనట్లే.

 ఇవి కూడా చూడండి
Nitrazine strips - Measures pH about 4.5 to 7.5 with more precision
pH సూచిక
ఫినాప్తలీన్
బ్రోమోథిమోల్ బ్లూ
మిథైల్ ఆరెంజ్
సార్వత్రిక సూచిక - Modern paper measures pH 1 to 14 with distinct colors for each. The color chart is usually included with the strips.

మూలాలు

వర్గం:PH సూచికలు
వర్గం:కాగితం ఉత్పత్తులు