ఎడితనూర్ గ్రామ చరిత్ర

ఎడితనూర్ తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని మెదక్ జిల్లాలో సంగారెడ్డి మండలానికి చెందిన ఒక చారిత్రక గ్రామం. ఈ గ్రామం పాతరాతి యుగం నుండి మధ్యయుగాల వరకు విస్తరించిన నాగరికత ఆనవాళ్లను కలిగి ఉన్న ప్రాంతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. నక్కవాగు ఒడ్డున ఈ గ్రామం స్థితి చెంది ఉంది.

 భౌగోళిక పరిస్థితి 
ఎడితనూర్ గ్రామానికి ఉత్తరాన కొండల వరుస ఉంది. ఈ కొండల మధ్య గుహలు, రాతి చిత్రాలు మరియు శిలా శిల్పాలు కనిపిస్తాయి. గ్రామ పరిసర ప్రాంతాల్లో లోయలు, జలాశయాలు మరియు సహజ నీటి వనరులు ఉన్నాయి.

 ప్రాచీన అవశేషాలు 
 రాతి చిత్రాలు (Mesolithic Period) 
గ్రామానికి ఉత్తరాన ఉన్న గుట్టలో తూర్పు వైపున ఉన్న పడిగెరాయిలో మధ్య శిలాయుగానికి చెందిన రాతి చిత్రాలు కనిపిస్తాయి. వీటిలో:
 వేట దృశ్యాలు
 వలలు, బరిసెలు
 మూపురాలున్న ఎద్దులు, ఆవులు
 ఎడ్లబండి చిత్రాలు
 తాబేలు రూపాలు

ఈ చిత్రాలు ఆదిమానవుల వేట, వ్యవసాయం మరియు జంతు సంరక్షణ జీవన విధానాన్ని సూచిస్తాయి.

 పెట్రోగ్లిఫ్స్ (Rock Carvings) 
గుహలలో గీతాకార చిత్రాలు (పెట్రోగ్లిఫ్స్) మూడు దిక్కులా కనిపిస్తాయి. వీటిలో:
 చేతి ముద్రలు
 మనుషుల ఆకృతులు
 గణితాకార చిహ్నాలు

ఇలాంటి చిత్రాలు భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో కూడా కనిపిస్తాయి:
 లడఖ్
 ఉస్గరిమల్ (గోవా)
 పెరుముక్కల్ (తమిళనాడు)
 ఎడక్కల్ (కేరళ)

 గద్ద గుండు మరియు టోటెం సంస్కృతి 
గద్ద గుండు అనే రాతి నిర్మాణంపై ఎనుపోతు (మహిషం) ఆకారం చెక్కబడి ఉంది. ఇది మహిష గణానికి చెందిన టోటెం చిహ్నంగా భావించబడుతుంది. అమెరికన్ మానవశాస్త్రవేత్త Lewis Henry Morgan తన Ancient Society గ్రంథంలో టోటెమిక్ సంస్కృతి గురించి వివరించారు.

 చౌడమ్మ గుట్ట 
కొండగుహలలో చౌడమ్మ తల్లి ఆలయం ఉంది. ఇది గిరిజన దేవత ఆరాధనకు ప్రతీక. తర్వాత కాలంలో దుర్గ విగ్రహ ప్రతిష్ట జరిగినట్లు భావించబడుతుంది. ఇక్కడ ఏటా జాతర నిర్వహించబడుతుంది.

 భైరవ విగ్రహం 
చౌడమ్మ ఆలయ సమీపంలో భైరవుడు (బయ్యన్న) విగ్రహం ఉంది. ఈ శిల్పం సుమారు 5–6 శతాబ్దాల నాటిదిగా భావించబడుతుంది.

 రాష్ట్రకూటుల కాలపు ఆనవాళ్లు 
రాతి గూడులో రాష్ట్రకూటుల కాలానికి చెందిన శివలింగం మరియు నంది శిల్పం ఉన్నాయి. ఆలయ ద్వారబంధంపై వేణువూదుతున్న కృష్ణుడు, గోపికలు, గోవుల శిల్పాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. ఇలాంటి చిహ్నాలు వర్గల్ ప్రాంతంలోని ఆలయాల్లో కూడా కనిపిస్తాయి.

 వీరగల్లులు 
గ్రామానికి వాయవ్యాన ఉన్న చెరువు సమీపంలో జంగిడి గుళ్ళుగా పిలువబడే ప్రాంతంలో వీరగల్లులు ఉన్నాయి. వీటిలో:
 గిరిజన వీరుల శిల్పాలు
 విల్లు, గొడ్డలి ఆయుధాలు
 సంప్రదాయ తలకట్టు, ఆభరణాలు

ఇవి సుమారు 6–7 శతాబ్దాల నాటివిగా భావించబడుతున్నాయి.

 సంగీత రాయి (Ringing Rock) 
ఏనుగుల లొద్దిగా పిలువబడే లోయలో ఒకప్పుడు సంగీత రాయి (Ringing Rock) ఉండేది. దానిని కదిలిస్తే శబ్దం ఉత్పత్తి అయ్యేదని స్థానికులు చెబుతారు. ప్రస్తుతం క్వారీ పనుల వల్ల అది నాశనమైంది.

 పరిశోధనలు 
ఎడితనూర్ ప్రాంతాన్ని పరిశోధకులు పరిశీలించారు. సంగనభట్ల నరహరి మరియు ఇతర చారిత్రక పరిశోధకులు ఈ ప్రాంత ప్రాధాన్యతను గుర్తించారు. ఈ ప్రాంతంలో శాసనాలు లభించనప్పటికీ శిల్పాలు మరియు రాతి చిత్రాలు దీని ప్రాచీనతను సూచిస్తున్నాయి.

 ప్రాముఖ్యత 
ఎడితనూర్ పాతరాతి యుగం నుండి మధ్యయుగాల వరకు విస్తరించిన చారిత్రక కాలాన్ని ప్రతిబింబించే ప్రాముఖ్యమైన ప్రదేశంగా భావించబడుతుంది.

 సూచనలు 

Category:మెదక్ జిల్లా గ్రామాలు
Category:తెలంగాణ చారిత్రక ప్రదేశాలు
Category:భారతదేశ పురావస్తు ప్రదేశాలు