లినోలినిక్ ఆమ్లం

లినోలినిక్ ఆమ్లం  (Linolenic acid) ఒక కొవ్వు ఆమ్లం.ఇదిఒక మోనో కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లం.ఒకటికన్న ఎక్కువగా ద్విబంధమున్న కొవ్వుఆమ్లం.దీనిని బహుద్విబంధయుత అసంతృప్త కొవ్వుఆమ్లం అంటారు (poly unsaturated fatty acid=PUFA).క్లుప్తంగా ఫ్యూఫా (PUFA) అందురు. దీనిని ఆల్ఫా-లినోలినిక్ ఆమ్లం అనికూడా అంటారు.లినోలినిక్ ఆమ్లం మొక్కల నూనెగింజలలోను, జల జీవుల (marine animals) కొవ్వులలో, నూనెలలో లభ్యమగును.లిలోలినిక్ ఆమ్లం ఒక ఆవశ్యక కొవ్వు ఆమ్లం.లినోలినిక్ ఆమ్లాన్నీలినొలినిక్ ఆమ్లమని కూడా ఉచ్చరించెదరు.  
లినోలినిక్ ఆమ్ల చరిత్ర
లినోలినిక్ కొవ్వుఆమ్లం యొక్క ఉనికిని మొదటగా 1942 లో గుర్తించారు. ఇది చీయా (Chia), ఫ్లాక్సు/అవిసె (Flax/linseed), కనోలా (canola, హేంప్ (Hemp) మొక్కల గింజలలో లభ్యమవుతుంది . దీనిని రోల్లెట్ట్ (Rollett) మొదటిగా 1942లో గుర్తించినట్లు తెలుస్తున్నది

లినోలినిక్ ఆమ్లం యొక్క నిర్మాణ ,సౌష్టవ వివరాలు
లినొలినిక్ ఆమ్లం 18 కార్బనులను కలిగి, మూడు ద్విబంధాలను కలిగివున్న అసంతృప్త కొవ్వుఆమ్లం. లినొలినిక్ కొవ్వుఆమ్లం రంగులేని ద్రవరూపంలో వుండును. లినోలినిక్ కొవ్వు ఆమ్లాన్ని α- లినోలినిక్ ఆమ్లమనియు, ఒమేగా-3 కొవ్వుఆమ్లమనియు కూడా పిలుస్తారు.ఈ పేర్లన్నియు సాధారణ పేర్లు.లినొలినిక్ కొవ్వుఆమ్లం యొక్క శాస్త్రీయ పేరు సిస్.సిస్, సిస్, -9,12,15-ఆక్టాడెసిట్రైయినోయిక్ ఆమ్లం ( 9,12,15-octadecatrienoic acid).లినొలినిక్ ఆమ్లం మూడు ద్విబంధాలను వరుసగా 9,12,15 కార్బనులవద్ద (COOHసమూహం వైపునుండి లెక్కించిన) కలిగివుండును.లినొలినిక్ ఆమ్లం యొక్క మిథైల్ (CH3) సమూహం నుండి లెక్కించిన వరుసగా 3,6,9 కార్బనులవద్ద ద్వింధాలున్నట్లు కనిపిస్తుంది.మిథైల్ సమూహంనుండి లెక్కించినప్పుడు మొదటి ద్వింబంధం 3 వకార్బను వద్ద వుండటం వలన దీనిని ఒమేగా-3 కొవ్వుఆమ్లమని పిలుస్తారు.దీని సాధారణ ఎంఫిరికల్ ఫార్ములా: C17H29COOH.ఎక్కువ ద్విబంధాలను కలిగివుండటం వలన సాధారణ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఈ ఆమ్లం ద్రవరూపంలో వుండును. జీవచర్యలో లినోలిక్ ఆమ్లం నుండి ఏర్పడు గామా లినొలినిక్ ఆమ్లం ఆల్ఫా లినొలినిక్ ఆమ్లం యొక్క ఐసోమరు రూపం.

లినోలినిక్ ఆమ్లంయొక్క రసాయనిక, భౌతిక ధర్మాల పట్టిక 
గుణము విలువల మితి రూపంపారదర్శకమైన పసుపు వర్ణంఅణుభారం278.43కరుగు (ద్రవీభవన) ఉష్ణోగ్రత-11°Cభాష్ఫీభవన ఉష్ణోగ్రత230°C/1 మి.మీ/పాదరసం పీడనం వద్దవిశిష్ట గురుత్వం0.91.092వక్రీభవన సూచిక1.479-1.481నీటిలోకరుగుదలలేదు

లినోలిక్ ఆమ్లాన్నికలిగిన కొన్ని నూనెల జాబితా
Common nameAlternate nameLinnaean name% ALA†ref.చీయా సీడ్స్chia sageSalvia hispanica64% కివి ఫ్రూట్ సీడ్స్Chinese gooseberryActinidia chinensis62%shisoPerilla frutescens58%ఫ్లాక్స్linseedLinum usitatissimum55%LingonberrycowberryVaccinium vitis-idaea49%CamelinacamelinaCamelina sativa35-45%PurslaneportulacaPortulaca oleracea35%సీ బకెట్‌హర్న్ seaberry Hippophae rhamnoides L.32%HempcannabisCannabis sativa20% ఆవ నూనెcanolaBrassica napus10% సోయా నూనె సోయాGlycine max8% †average val

లినోలినిక్ ఆమ్లం ఉపయోగాలు

ఇవికూడా చూడండి
కొవ్వు ఆమ్లం
అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
నూనెలు

బయటి లింకులు
http://www.chemicalland21.com/lifescience/foco/alpha-LINOLENIC%20ACID.htm

మూలాలు

వర్గం:కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు