రిషభప్రియ రాగం

రిషభప్రియ రాగము కర్ణాటక సంగీతంలో 62వ మేళకర్త రాగము.Ragas in Carnatic music, డా॥ఎస్.భాగ్యలక్ష్మి రచన, ప్ర.సం.1990, సీబీహెచ్ పబ్లిషర్స్Sri Muthuswami Dikshitar Keertanaigal by Vidwan A Sundaram Iyer, Pub. 1989, Music Book Publishers, Mylapore, Chennai ఇది 26వ మేళకర్త అయిన చారుకేశి ప్రతి మధ్యమానికి సమానమైనది. దీనిని ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీతం విధానంలో 'రతిప్రియ' అని పేర్కొన్నారు.Raganidhi by P. Subba Rao, Pub. 1964, The Music Academy of Madras

రాగ లక్షణాలు
+ఆరోహణ అవరోహణ కర్ణాటక స రి గ మ ప ద ని సస ని ద ప మ గ రిహిందుస్తానీ స రి గ మ ప ద ని సస ని ద ప మ గ రిపాశ్చాత్త్యC D E F# G Ab BbC Bb Ab G F# E D C

 జన్యరాగాలు 
ఈ రాగానికి అనుబంధంగా ఏర్పడిన జన్యరాగాలు, వాటి ఆరోహణ,  అవరోహణ వివరాలు ఈ పట్టికలో పొందుపర్చడమైనది.ఇవీ చూడండి: జన్య రాగాల జాబితా
62 - రిషభప్రియS R2 G3 M2 P D1 N2 SS N2 D1 P M2 G3 R2 Sరతి ప్రియS R2 G3 M2 P D1 N2 SS N2 D1 P M2 G3 R2 Sగోప్రియ S R2 G3 M2 D1 N2 SS N3 D1 M2 G3 R2 Sపూర్ణసావేరి S R2 M2 P D1 SS N2 D1 P M2 G3 R2 Sరత్నభాను S R2 M2 P N2 D1 N2 SS N2 D1 P M2 G3 R2 Sశుద్ధ సారంగS G M2 P N2 SS D1 P M2 G3 S

 ఈ రాగంలో రచనలు 
 మార రతిప్రియం - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
 నందీశం వందే - మంగళంపల్లి బాలమురళికృష్ణ
 మహిమ దక్కించు - త్యాగయ్య
 ఘనా నయ దేశిక - కోటీశ్వర అయ్యర్ 
 ఇంట సోదనములకు - వీణే శేషన్న గారి 
 పన్నీరు కయ్యనే - డి.పట్టమ్మాళ్ 
 మహాత్ములే తెలియలేరు - మైసూర్ వాసుదేవాచార్యులు  

 శాస్త్రీయ అంశాలు 
పంచమం ('పా') నుండి గ్రహభేదం ఉపయోగించి రిషభప్రియ స్వరాలను (notes) మార్చినప్పుడు, మరొక మేళకర్త రాగం వస్తుంది, అది కోకిలప్రియ. గ్రహభేదం అంటే  సాపేక్ష స్వర పౌనఃపున్యాలను (ఫ్రీక్వెన్సీలో) ఒకే విధంగా ఉంచే ప్రక్రియ, అదే సమయంలో షడ్జమాన్ని రాగంలో తదుపరి స్వరానికి మారుస్తుంది. "రిషభప్రియ"  "కోకిలప్రియ" కూడా పూర్తి స్వర స్కేల్‌ను కలిగి ఉన్న మేళకర్త రాగాలు.  

రిషభప్రియ ఆరోహణంలో పంచమాన్ని (ప) తొలగించడం ద్వారా ఏర్పడిన జన్య రాగం 'గోప్రియ'. ఆరోహణం, అవరోహణం (S R2 G3 M2 D1 N2 S---S N2 D1 M2 G3 R2 S) ప్రత్యేకమైనవి, దానిపై గ్రహభేదం చేయడం వలన అదే రాగం పదే పదే ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఎందుకంటే స్వరాలు పౌన:పున్యంలో సమానంగా వేరు చేయబడతాయి.  పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీత పరిభాషలో, దీనిని హోల్ టోన్ స్కేల్ అంటారు. 

మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు