చాముండి

చాముండి, చాముండ లేదా చాముండేశ్వరి, హిందూ దేవత పార్వతీ దేవి ఉగ్ర అవతారం. ఈమె సప్తమాతృకలు లో ఒకరు. దుర్గాదేవి సైన్యంలోని 81-మంది తాంత్రిక దేవతలలో ఒక ముఖ్యమైన యోగిని. Wangu p.114 చాముండ పేరు ఆమె సంహరించిన చండ, ముండ అనే ఇద్దరు రాక్షసుల కలయికతో ఏర్పడింది. ఈమెను కాళికాదేవి కి దగ్గరగా పోలుస్తారు.Wangu p.72 ఈమెను కొన్నిసార్లు పార్వతి దేవిగా కొలుస్తారు. కొంతమంది జంతుబలిని ఇచ్చి, మద్యంతో సహా రావి/మర్రి చెట్టు మూలంలో పూజిస్తారు. ఈమె ప్రాథమికంగా ఆదిమవాసుల దేవతగా ప్రాచీనకాలం నుండి భక్తుల పూజలందుకుంటుంది. చాముండి మధ్య భారతదేశంలోని వింధ్య పర్వతాలలో నివసించే ముండ ప్రజల ఆరాధ్య దేవత. 

సప్తమాతృకలు
సప్తమాతృకలు లేదా ఏడుగురు తల్లులు లో ఒకరుగా మహాభారతం (వన పర్వం), దేవీ పురాణం, విష్ణుధర్మోత్తర పురాణం మొదలైన హిందూ గ్రంథాలలో ప్రస్థావించబడింది. సప్తమాతృకల శిల్పాలలో ఈమెను ఎల్లోరా, ఎలిఫెంటా గుహలలో చూడవచ్చును. ఈమెను ఏడుగురికి అధిపతిగా కుడివైపు చివరగా ఉంటుంది.Handelman p.118 మాతృకలలో మిగిలిన వారిని వారివారి భర్తల శక్తి స్వరూపాలుగా కొలువగా ఒక్క చాముండిని మాత్రం ప్రత్యేకంగా కొలుస్తారు.Kinsley p.241 Footnotes దేవీ పురాణంలో మాతృకలు రాక్షస సంహారంలో వినాయకునికి సహాయం చేసినట్లు పేర్కొంది.Pal in Singh p.1840, Chapters 111-116 మాండవ్య మహాముని పంచమాతృకలో ఒకరిగా చాముండిని పూజించాడు. వీరిని బ్రహ్మ హరిశ్చంద్రుడు పడుతున్న కష్టాలను చూచి వాటినుండి అతనిని రక్షించడానికి సృష్టించాడని చెబుతారు.Pal in Singh p.1840, Chapter 116(82-86)

దేవాలయాలు
 మధ్యప్రదేశ్ లోని కాంగ్రా జిల్లా లో పాలంపూర్ నుండి 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇక్కడ దేవి రుద్ర చాముండగా కొలువబడుతుంది.
 కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని మైసూరులో చాముండేశ్వరి కొండ మీద చాముండేశ్వరి దేవాలయం ప్రసిద్ధిచెందింది. ఇది మైసూర్ రాజ్యం వంశీకుల కులదేవతగా పూజలందుకుంది.
 తెలంగాణ రాష్ట్రం, సంగారెడ్డి జిల్లా లో జోగిపేట వైపు నుండి 5 కిలోమీటర్ల దూరంలోను, మెదక్ వైపు నుండి 30 కిలోమీటర్ల దూరంలోను చిటుకుల అనే గ్రామంలో ఉంది. ఇక్కడ చాముండేశ్వరి దేవిగా కొలువబడుతుంది.
 కీచకేశ్వరి ఆలయం ఇది భారతదేశంలోని ఉత్తర ఒడిశా రాష్ట్రం, మయూర్‌భంజ్ జిల్లాలోని ఖిచింగ్ గ్రామంలో ఉంది. ఖిచింగ్ అనేది ఒకప్పుడు భంజ రాజుల పురాతన రాజధాని. ఈ ఆలయం బాలాసోర్ నుంచి సుమారు 205 కిలోమీటర్లు, బారిపాడా నుంచి సుమారు 150 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
 చాముండి దేవాలయం  : బైతాళ దేవుళ లేదా వైతాళ దేవుళ అనేది 8వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక హిందూ దేవాలయం. ఇది కలింగ శైలికి చెందిన ప్రత్యేకమైన ఖఖారా శైలిలో నిర్మించబడింది. ఈ ఆలయం చాముండి దేవికి అంకితం చేయబడింది. ఇది భువనేశ్వర్ నగరంలో, ఒడిశా రాష్ట్ర రాజధానిలో ఉంది.

 గ్యాలరీ 

మూలాలు

బయటి లింకులు

 Organization promoting Chamunda Mantras 
 Chamunda-Devi: An Eastern Teacher to the West by Dr. Chandra Alexandre
 Shri Sachchiyay Mataji (Shri Osiya Mataji) A form (avatar) of Chamunda Devi 
 Chamunda Devi Temple (Chamunda Nandikeshwar Dham), Himachal Pradesh
 http://chamundi.org/

వర్గం:హిందూ దేవతలు