లావెండ్యులా

లావెండ్యులా (ఆంగ్లం Lavendula) పుష్పించే మొక్కలలో లామియేసి కుటుంబానికి చెందిన ప్రజాతి. లావెండ్యులా మొక్కను లవెండర్ (Lavender) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇదిలామియేసి కుటుంబానికి చెందిన పూల మొక్క.ఓ మొక్క దాదాపు 30రకాల జాతులను కలిగి వున్నది.

వీటి పుష్పాలు, పత్రాల నుండి లావెండర్ నూనెను తీస్తారు. దీనిని సబ్బులు, తలనూనెలు, పౌడరుల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
మొక్క భౌతిక పరమైన వివరణ
లావెండర్లు బూడిద-ఆకుపచ్చ హోరీ లీనియర్ ఆకులతో చిన్న సతత హరిత పొదలు.ఊదారంగు పువ్వులు పొడవాటి బేర్ కాండాల కొనల వద్ద ముడులవద్ద చాలా తక్కువగా అమర్చబడి చిన్న గింజల పండ్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.పువ్వులు, ఆకులు, కాండాలను కప్పి ఉంచే చిన్న నక్షత్రాల ఆకారపు ట్రైకోమ్‌ల (మొక్కల వెంట్రుకలు) మధ్య పొదిగిన మెరుస్తున్న నూనె గ్రంథుల వల్ల మొక్కకి సువాసన ఏర్పడుతుంది.సాగులో ఉన్న మొక్కలు సాధారణంగా విత్తనాన్ని ఉత్పత్తి చేయవు. కోత ద్వారా లేదా వేరు ప్రాపకం  విభజించడం ద్వారా మొక్క  వృద్ది జరుగుతుంది.

చరిత్ర
లావెండర్ మొదట మధ్యధరా, మధ్యప్రాచ్యం, భారతదేశం లలోసుమారు 2500 సంవత్సరాల క్రితం ఉద్భవించిందని విస్తృతంగా నమ్ముతారు.ఈజిప్షియన్లు లావెండర్‌తో పెర్ఫ్యూమ్‌లను తయారు చేశారని తెలుస్తున్నది. టుటన్‌ఖామున్ సమాధిని తెరిచినప్పుడు, లావెండర్ జాడలు కనుగొనబడ్డాయి కనుక దానిని సువాసన ఆప్పటికీ కనుగొనబడుతుందని తెలుసు.లావెండర్ అనేక వేల సంవత్సరాల క్రితం రోమన్లచే యునైటెడ్ కింగ్డమ్(UK)కి పరిచయం చేయబడిందని భావిస్తున్నారు.సహజమైన క్రిమినాశక మందు కావడంతో, ఇది యుద్ధ గాయాలలో కట్తుకట్టూటకు ,అలాగే ఇతర విషయాలలో ఉపయోగించబడింది.

లావెండర్‌ను పురాతన ఈజిప్టులో ఎంబామింగ్, సౌందర్య సాధనాల కోసం ఉపయోగించారు.టుటన్‌ఖామెన్ సమాధిని తెరిచినప్పుడు, లావెండర్‌ను పోలి ఉండే ఏదో ఒక లేపనంవున్న గుడ్డతో నిండిన పాత్రలు కనిపించాయి.ఈ లేపనములను రాజ కుటుంబాలు, ప్రధాన పూజారులు సౌందర్య సాధనాలు, మసాజ్ నూనెలు, మందులలో మాత్రమే ఉపయోగించారు. పూరతన గ్రీకులు కూడా లావెండరు ను ఉపయోగించారు,ఈజిప్తులు తల వస్త్రాలకు లవెండరును పూతగా పూయగా, గ్రీకులు పాదలకు వాడారు అని తెలుస్తున్నది.అలాగే రోమను,అరబ్బులు కూడా లవెండరు నునెను వాడినట్లు తెలుస్తున్నది.
ఔషధంగా వినియోగము
లావెండర్ దానినొప్పుల, బాధల సడలింపు లక్షణాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. హైపర్యాక్టివిటీ, నిద్రలేమి, తలనొప్పి, పంటి నొప్పులు, కీళ్ల నొప్పులుమరియుజీర్ణవ్యవస్థలను నయం చేయడానికి ఉపయోగించబడింది.
ఇవికూడా చదవండి
లావెండరు నూనె

వర్గీకరణ
I. Subgenus Lavandula Upson & S. Andrews subgen. nov.
i. Section Lavandula (3 species)
 Lavandula angustifolia Mill. – Common or true lavender
 subsppp. angustifolia, pyrenaica
 Lavandula latifolia [Medik] – Portuguese or Spike lavender
 Lavandula lanata [Boiss.]
Hybrids
 Lavandula × chaytorae Upson & S. Andrews nothosp. nov. (L. angustifolia subsp. angustifolia x L. lanata )
 Lavandula × intermedia Emeric ex Loisel. (L. angustifolia subsp. angustifolia x L. latifolia ) – Dutch lavender
ii. Section Dentatae Suarez-Cerv. & Seoane-Camba (1 species)
 Lavandula dentata [L.] – French lavender
 var. dentata (rosea, albiflora), candicans (persicina) [Batt.]
iii. Section Stoechas Ging. (3 species)
 Lavandula stoechas [L.] – Spanish lavender
 Lavandula pedunculata Mill.(Cav.)
 Lavandula viridis L'Her.
Intersectional hybrids (Dentatae and Lavendula)
 Lavandula × heterophylla Viv. (L. dentata x L. latifolia )
 Lavandula × allardii 
 Lavandula × ginginsii Upson & S. Andrews nothosp. nov. (L. dentata x L. lanata )

II. Subgenus Fabricia (Adams.) Upson & S. Andrews, comb.nov.
iv. Section Pterostoechas Ging. (16 species)
 Lavandula multifida L. – Fernleaf lavender, Egyptian lavender
 Lavandula canariensis Mill.
 Lavandula minutolii Bolle
 Lavandula bramwellii Upson & S. Andrews
 Lavandula pinnata L. – Fernleaf lavender
 Lavandula buchii Webb & Berthel.
 Lavandula rotundifolia Benth.
 Lavandula maroccana Murb.
 Lavandula tenuisecta Coss. ex Ball
 Lavandula rejdalii Upson & Jury
 Lavandula mairei Humbert
 Lavandula coronopifoliaPoir.
 Lavandula saharica Upson & Jury
 Lavandula antineae Maire
 Lavandula pubescens Decne.
 Lavandula citriodora A.G. Mill.
Hybrids
 Lavandula × christiana Gattef. & Maire (L. pinnata x L. canariensis)
v. Section Subnudae Chaytor (10 species)
 Lavandula subnuda Benth.
 Lavandula macra Baker
 Lavandula dhofarensis A.G. Mill.
 Lavandula samhanensis Upson & S. Andrews sp. nov.
 Lavandula setifera T. Anderson 
 Lavandula qishnensis Upson & S. Andrews sp. nov.
 Lavandula nimmoi Benth.
 Lavandula galgalloensis A.G. Mill.
 Lavandula aristibracteata A.G. Mill.
 Lavandula somaliensis Chaytor
vi. Section Chaetostachys Benth. (2 species)
 Lavandula bipinnata (Roth) Kuntze
 Lavandula gibsonii J. Graham
vii. Section Hasikenses Upson & S. Andrews, sect. nov. (2 species)
 Lavandula hasikensis A.G. Mill.
 Lavandula sublepidota Rech. f.

III. Subgenus Sabaudia (Buscal. & Muschl.) Upson & S. Andrews, comb. et stat. nov.
viii. Section Sabaudia (Buscal. & Muschl.) Upson & S. Andrews, comb. et stat. nov. (2 species)
 Lavandula atriplicifolia Benth.
 Lavandula erythraeae (Chiov.) Cufod.
మూలాలు 

వర్గం:లామియేసి