ఆగా ఖాన్

ఆగా ఖాన్ (పర్షియన్  آقا خان ) అనేది షియా మతం యొక్క ఇస్మాయిలీ అనుచరుల () అతిపెద్ద శాఖ ఇమామ్ యొక్క వంశపారంపర్య బిరుదు. ఇమామ్ జాఫర్ అల్ సాదిక్ యొక్క పెద్ద కుమారుడు ఇస్మాయిల్ ఇబ్న్ జఫర్ యొక్క వారసుల ఇమామత్ ను వారు ధ్రువపరుస్తారు, అదే సమయంలో షియా తెగ యొక్క ప్రధాన పన్నెండవ శాఖ ఇస్మాయిల్ యొక్క తమ్ముడు మూసా అల్-కాజిమ్, ఆయన వారసులను అనుసరిస్తుంది.

చరిత్ర

నిజారీ ఇమాములు ఇరాన్లో నివసించియున్న 19వ శతాబ్దం ప్రథమార్థంలో ఆగా ఖాన్ అనే గౌరవ బిరుదు పర్షియా యొక్క షా అయినటువంటి ఫత′హ్-అలీ షా కజర్ చే ఇస్మాయిలీల 46వ ఇమామ్ ఆగా హసన్ అలీ షాకు సమర్పించబడింది. శబ్దలక్షణపరంగా ఈ బిరుదు "ఉత్కృష్ట" లేదా "అధిపతి" అని అర్థం వచ్చే టర్కీయుల సైనిక బిరుదు ఆఘాను, అల్టైక్ భాషలో ప్రాంతీయ పరిపాలకుడుకు వాడే బిరుదు ఖాన్ ను కలిగి ఉంది, అందువలన ఈ సమ్మేళనం స్థూలంగా "అధికారం చెలాయించే అధిపతి" అనే అర్థాన్ని ఇస్తుంది. పర్షియా యొక్క కజర్ న్యాయస్థాన నియమావళిలో, ఖాన్ (, అమీర్) సాధారణంగా భద్రతా దళాల దళపతులు, దేశీయ తెగల నాయకులలో భాగం, రాజవంశస్థులు కానివారికిచ్చే ఎనిమిది బిరుదుల తరగతులలో ఇది నాలుగవ స్థానంలో ఉంటుంది.

1887వ సంవత్సరంలో, భారతదేశం యొక్క వలస పాలకులు బ్రిటీష్ రాజ్ సర్కార్, ఆగా ఖాన్ కు హోదాను, ఘనతను ఇచ్చారు. ఆఫ్ఘన్ యుద్ధం (1841, 1842) యొక్క చివరి దశలలో ఆగా ఖాన్ I, ఆయన అశ్వికదళ అధికారులు జనరల్ నాట్ కు ఏదో సేవ చేయటానికై కాందహార్ లో ఉన్నారు, జనరల్ ఇంగ్లాండ్ సింద్ నుండి నాట్ కు చేరేందుకు కుడా సేవలందించారు. ఈ సేవలు,, 1843-44 లో సర్ చార్లెస్ నేపియర్ సింద్ ను జయించుటలో ఆగా ఖాన్ I అందించిన ఇతర సేవలకై, ఆగా ఖాన్ బ్రిటిష్ గవర్నమెంట్ ఆఫ్ ఇండియా నుండి పింఛను అందుకున్నారు. 'బ్రిటీష్ రాజ్, భారతదేశంలో దాని ప్రతినిధులచే రాజవంశీయ హోదా' ఆయనకు ఇవ్వబడింది, దీనితో ఆయన బ్రిటీష్ ఇండియాలో తుపాకీచే గౌరవ వందనం అందుకున్నఏకైక మతపరమైన లేదా సమాజ నేత అయ్యారు; మిగిలిన వందనపు వంశాలు అన్నీ రాజవంశంచే పరిపాలించబడిన రాష్ట్రాలు లేదా రాజ్ చే వదలివేయబడిన రాష్ట్రాలలో వంశపారంపర్య రాజవంశీయ బిరుదులను కలిగి ఉన్న రాజకీయ పింఛనుదారుల వంశాలు.

మొదటి ఆగా ఖాన్ అయిన హసన్ అలీ షా ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి సింద్ వచ్చినప్పుడు, ఆయన, ఆయన సేనలకు సింద్ కు చెందిన మీర్ నాసిర్ ఖాన్ ఆశ్రయం ఇచ్చారు.

వారసుడు
 1957 జూలై 11వ సంవత్సరంలో 20 సంవత్సరాల వయసులో ఇస్మాయిలీల యొక్క ఇమామత్ ను స్వీకరించడంతో యువరాజు కరీం అల్-హుస్సైనీ ఆయన తాత సర్ సుల్తాన్ ముహమ్మద్ షా ఆగా ఖాన్ (ఆగా ఖాన్ III) యొక్క వారసునిగా, ప్రస్తుత అగా ఖాన్ IV అయ్యారు. తన వీలునామాలో, ఆయన తాత తన మనవడిని ఇస్మాయిలీ ఇమామత్ కు వారసునిగా ఎంపిక చేయటానికి దారి తీసిన పరిస్థితులను గూర్చి వెల్లడించారు: 

49వ ఇస్మాయిలీ ఇమామ్ యువరాజు కరీం అగా ఖాన్ IV, మొహమ్మద్ యొక్క దాయాది, అల్లుడు అలీ,, ఆయని భార్య అయిన మొహమ్మద్ యొక్క కుమార్తె ఫాతిమాల ద్వారా తమ వంశం యొక్క జాడలను చూపిస్తారు.ఫర్హద్ దఫ్తరీ. ది ఇస్మాయిలీస్: దెయర్ హిస్టరీ అండ్ డాక్ట్రిన్స్. హిస్ హైనెస్ అనే బిరుదు యునైటెడ్ కింగ్డం యొక్క రాణి ఎలిజబెత్ II చే 1957వ సంవత్సరంలో ఇవ్వబడింది,పాట్రిక్ మోంటగ్యూ-స్మిత్ (1970) డెబ్రెట్’స్ కరెక్ట్ ఫార్మ్ . డెబ్రెట్’స్ పీరేజ్ లిమిటెడ్. ISBN 0-905649-00-1. పేజీ 106. 1959లో ఇరాన్ యొక్క షా చే హిస్ రాయల్ హైనెస్ అనే బిరుదు ఇవ్వబడింది. 2007వ సంవత్సరం జూలై 11న, అగా ఖాన్ IV ఇస్మాయిలీ సమాజం యొక్క ఇమామ్ గా 50 సంవత్సరాలు పూర్తిచేసుకున్నారు.

కుటుంబ ఆస్తి, సమాజ హోదాకు వారసుడు అయిన ఆగా ఖాన్, ప్రపంచంలోని అతి పెద్ద ప్రభుత్వేతర అభివృద్ధి వ్యవస్థలలో ఒకటైన ఆగా ఖాన్ డెవలప్మెంట్ నెట్వర్క్ యొక్క వ్యవస్థాపకుడు, అధ్యక్షుడు. జీవన స్థితిగతులను మెరుగుపరిచేందుకు, విద్యను ప్రోత్సహించేందుకు AKDN అనేక ఆఫ్రికన్, ఆసియన్ దేశాలతో కలిసి పనిచేయడాన్ని కొనసాగిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లో AKDN అభివృద్ధి పథకాలకై $750 మిలియన్ లను తరలించింది. 1979వ సంవత్సరంలో, ఇస్లామిక్ కళ, నిర్మాణ శాస్త్రం, పట్టణీకరణ, భూదృశ్య రూపకల్పన,, పరిరక్షణ -, ఆ జ్ఞానాన్ని సమకాలీన రూపకల్పన పథకాలకై అన్వయపరుచుట వంటి వాటిని ప్రోత్సహించేందుకు ఆగా ఖాన్ హార్వర్డ్ యునివర్సిటీ, మాస్సాచుసెట్ట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ టెక్నాలజీలలో అగా ఖాన్ ప్రోగ్రాం అఫ్ ఇస్లామిక్ ఆర్కిటెక్చర్ ను ప్రారంభించారు. రెండు సంస్థలలోనూ ఈ పథకం పరిశోధనలో నిమగ్నమై ఉంటుంది, విద్యార్థులు MIT యొక్క డిపార్ట్మెంట్ అఫ్ ఆర్కిటెక్చర్ నుండి ఆగా ఖాన్ ప్రోగ్రాంలో ప్రత్యేకతను సాధిస్తూ మాస్టర్ అఫ్ సైన్స్ అఫ్ ఆర్కిటెక్చరల్ స్టడీస్ లో పట్టభద్రులు కావచ్చు.

ఈ బిరుదును కలిగిన వారి యొక్క పట్టిక 
 ఆగా ఖాన్ I = హసన్ అలీ షా మెహలతీ ఆగా ఖాన్ I (1800–1881), 46వ ఇమామ్ (1817–1881)
 ఆగా ఖాన్ II = అలీ షా ఆగా ఖాన్ II (1830–1885 గూర్చి), 47వ ఇమామ్ (12 ఏప్రిల్ 1881–1885)
 ఆగా ఖాన్ III = సర్ సుల్తాన్ మొహమ్మద్ షా (1877-1957), 48వ ఇమామ్ (17 ఆగస్టు 1885–1957)
 ఆగా ఖాన్ IV = యువరాజు కరీం అల్ హుస్సైనీ (బి. 1936), ఇస్మాయిలీల 49వ ఇమామ్ (1957వ సంవత్సరం 11 జూలై నుండి 05 ఫిబ్రవరి 2025 వరకు).
 ఆగా ఖాన్ V = కరీం అల్ హుసేనీ  ప్రిన్స్ ఆగా ఖాన్ తన వీలునామా పత్రంలో పేర్కొన్న విధంగా ఆయన పెద్ద కుమారుడు రహీమ్ అల్ హుసేనీని ఆధ్యాత్మిక వారసునిగా ప్రకటించాడు. 2025 వ సంవత్సరం 06 ఫిబ్రవరి నుండి)

 సేవా కార్యక్రమాలు 
నాలుగో ఆగాఖాన్ గా ప్రసిద్ధి చెందిన 
ప్రిన్స్ కరీం అల్ హుసేనీ తన తాత అయిన మూడో ఆగాఖాన్ మరణానంతరం 20 ఏళ్ళ వయసులో ఇస్మాయిలీల ఇమామ్ బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిరు పేదల అభ్యున్నతికి పలు దాతృత్వ సంస్థల ద్వారా విస్తృత సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహించాడు.
ఆగాఖాన్ ఇస్లామ్ కు దయ, సహనం, మానవ గౌరవాలే ప్రాతిపదిక అని చాటాడు. ఆయన స్థాపించిన ఆగాఖాన్ దేవలపమెంట్ నెట్వర్క్ (ఏకేడీఎన్) ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక వర్ధమాన దేశాల్లో వందల సంఖ్యలో వైద్యశాల, విద్యాలయాలు నిర్మించి, నిర్వహిస్తోంది. అనేక సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలు కూడా చేపడుతోంది. ఈ నెట్ వర్క్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో సహాయ పనుల్లో విస్తృతంగా పాలు పంచుకోవడం ద్వారా అత్యున్నత ఖ్యాతిని గడించింది. ఏటా లక్షల డాలర్ల వ్యయంతో పెద ప్రజలకు వివిధ సేవలు అందిస్తోంది.అయన చేసిన విశిష్ట సేవలకు గుర్తింపుగా అనేక పురస్కారాలు వరించాయి.

పద్మవిభూషణ్ పురస్కారం
49 వ అనువంశిక ఇమామ్ (ఆధ్యాత్మిక గురువు) 
ప్రిన్స్ ఆగాఖాన్  కరీం అల్ హుసేనీ 
మన దేశంలో సామాజికాభివృద్ధికి ఏకేడీఎన్ అందించిన విశిష్ట సేవలకు గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వం 2015లో అప్పటి రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ చేతులమీదుగా భారత రెండో అత్యున్నత పౌరపుకస్కారం పద్మ విభూషణ్
కు ప్రధానం చేసింది.

మరణం

కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న షియా  ఇస్మాయిలి ముస్లింల 
49 వ అనువంశిక ఇమామ్ ప్రిన్స్ కరీం అల్ హసన్ పోర్చుగల్  2025, ఫిబ్రవరి 05 మంగళవారం రోజున కుటుంబ సభ్యుల మధ్య తుదిశ్వాస విడిచాడు.

వీటిని కూడా చూడండి
 ఇస్మాయిలీ
 షియా ఇస్లాం
 షియా ముస్లింలు
 నిజారీ
 ఆగా ఖాన్ డెవెలప్మెంట్ నెట్వర్క్
 ఆగా ఖాన్ యునివర్సిటీ
 ఆగా ఖాన్ ఫౌండేషన్

సూచనలు

బాహ్య లింకులు
ది ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ ఇస్మాయిలీ స్టడీస్
ది ఇస్మాయిలీ
ది ఆగా ఖాన్ డెవలప్మెంట్ నెట్వర్క్
ఆగా ఖాన్ అండ్ ది ఇస్మాయిలీస్ - ఫిలిం
వరల్డ్ స్టేట్స్మెన్- రిలిజియస్ ఆర్గనైశేషన్స్
రాయల్ఆర్క్- ఇండియా & కజర్ పర్షియా
ఆగా ఖాన్ ఆర్టికల్ అట్ SIPA (కొలంబియా యునివర్సిటీ) 
బ్రౌన్ యునివర్సిటీ ప్రెసిడెంట్ వర్తన్ గ్రెగోరియన్'స్ ఇంట్రడక్షన్ అఫ్ ది అగా ఖాన్ (1996 బాకలారియాట్ అడ్రస్)
ఇంటర్వ్యూ ఆన్ NPR, 25 సెప్టెంబర్ 2006: "ఆగా ఖాన్ స్పీక్స్ అవుట్ ఆన్ అండర్స్టాండింగ్ అఫ్ ముస్లిమ్స్"
స్పీచ్ అట్ యునివర్సిటీ అఫ్ అల్బెర్ట ఆన్ 9త్ అఫ్ జూన్, 2009 - హానరరీ డిగ్రీ రెసిపిఎంట్ అండ్ స్పీచ్ టు 2009 గ్రాడ్యుయండ్స్ 

వర్గం:ఉత్కృష్ట బిరుదులు
వర్గం:దాతృత్వం
వర్గం:అగా ఖాన్ డెవలప్మెంట్ నెట్వర్క్
వర్గం:మతపరమైన వృత్తులు
వర్గం:ఇస్లామిక్ మత నాయకులు
వర్గం:షియా ఇస్లాం