పెట్రోలియం

పెట్రోలియం పెట్రోలుకు ముడి పదార్ధం. దీనిలో ఆర్గానిక్ సమ్మేళనాలు, హైడ్రో కార్బనుల మిశ్రమము, ఇతర కార్బనుల మిశ్రమాలు ఉంటాయి. దీనినే ముడిచమురు అని, ఇంగ్లీషులో క్రూడాయిల్ అనీ అంటారు. దీని వెలికితీత వలన, అనేక పరిశ్రమలలోనూ, వాహనాలల్లో వాడటం వలనా పర్యావరణం కలుషితం కావడమే కాకుండా, మానవాళి మీద, అనేక జీవాల మీద దుష్ప్రభావం చూపుతోంది.

 పెట్రోలియం గురించి 
పెట్రోలియంను ముడి చమురు లేదా కేవలం చమురు అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది సహజంగా సంభవించే, పసుపు-నలుపు ద్రవ రసాయన మిశ్రమం. ఇది భూమి అడుగు భాగంలో ఎన్నో లక్షల సంవత్సరాలకు పూర్వం శిధిలమయి కృశించిన ఆల్గే లాంటి సూక్ష్మ జీవులు  చిన్న చిన్న జెల్లీ ఫిష్ ల అవశేషాలు రసాయన ప్రక్రియల ద్వారా పెట్రోలియంగా రూపొందాయి. ఇందులో ప్రధానంగా హైడ్రోకార్బన్లు ఉంటాయి. పెట్రోలియం అనే పదం సహజంగా సంభవించే శుద్ధి చేయని ముడి చమురునూ అలాగే శుద్ధి చేసిన ముడి చమురు కలిగి ఉన్న పెట్రోలియం ఉత్పత్తులనూ సూచిస్తుంది.

ఒకసారి వెలికితీసిన తర్వాత చమురును శుద్ధి చేసి స్వేదనం ద్వారా చాలా సులభంగా ప్రత్యక్షంగానూ, పరోక్షం గానూ వాడే అనేక ఉత్పత్తులుగా వేరు చేస్తారు. పెట్రోలియం ఉత్పత్తులలో గ్యాసోలిన్ (పెట్రోల్), డీజిల్, కిరోసిన్, జెట్ ఇంధనం వంటి ఇంధనాలు ముఖ్యమయినవి. ఇవి కాక బిటుమెన్, పారఫిన్ మైనపు కందెనలు, ప్లాస్టిక్‌లను తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే కారకాలు, ద్రావకాలు, వస్త్రాలు, రిఫ్రిజిరేటర్లు, పెయింట్, సింథటిక్ రబ్బరు, ఎరువులు, పురుగుమందులు, ఔషధాలు కాకుండా వేలాది ఇతర పెట్రోకెమికల్స్‌ను తయారు చేస్తారు. ఆధునిక జీవితానికి అవసరమైన అనేక రకాల పదార్థాల తయారీలో పెట్రోలియం ఉపయోగపడుతుంది. ప్రపంచం ప్రతిరోజూ సుమారు 100 మిలియన్ బారెల్స్ (16 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లు) వినియోగిస్తుందని అంచనా. ముఖ్యంగా రెండవ పారిశ్రామిక విప్లవం తర్వాత పెట్రోలియం ఉత్పత్తి, పారిశ్రామికీకరణ, కొన్ని దేశాల ఆర్థిక అభివృద్ధిలలో కీలక పాత్ర పోషించింది. పెట్రోస్టేట్లు అని పిలువబడే కొన్ని పెట్రోలియం సంపన్న దేశాలు, చమురు ఉత్పత్తి, వాణిజ్యంపై వారు విధించిన నియంత్రణల కారణంగా 20వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో గణనీయమైన ఆర్థిక, అంతర్జాతీయ ప్రభావాన్ని పొందాయి.

పెట్రోలియం అనేది భూమిలో ప్రకృతి సిద్ధంగా లభిస్తుంది. ఇది పునరుత్పాదకమయ్యే వనరు కాదు. దీనిని వెలికితీయడం వలన పర్యావరణం, వాతావరణ వ్యవస్థ, మానవ ఆరోగ్యాలకు హాని కలుగుతోంది. పెట్రోలియం ఇంధనాల వెలికితీత, శుద్ధి, తదుపరి అధిక వినియోగం వలన పెద్ద మొత్తంలో గ్రీన్ హౌస్ వాయువులు భూవాతావరణం లోకి విడుదలౌతాయి. కాబట్టి మానవజనిత వాతావరణ మార్పుకు ప్రధాన కారణాలలో పెట్రోలియం ఒకటి. ఇతర ప్రతికూల పర్యావరణ ప్రభావాలలో చమురు చిందటం వంటి ఘటనల్లో నేరుగా పర్యావరణం లోకి విడుదలవడం, గాలి, నీటి కాలుష్యాలూ ఉన్నాయి. చమురు లభ్యత, ధరల నిర్ణయం వంటివి దేశీయ, భౌగోళిక రాజకీయ సంఘర్షణలకు కారణాలుగా కూడా ఉన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల నుండి ఉపశమనంలో భాగంగా, మరింత పునరుత్పాదక శక్తి, విద్యుదీకరణ వైపు పయనిస్తున్న సమయంలో, అన్ని ప్రపంచ దేశాలు పెట్రోలియంపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకుంటే 2035 కి ముందు పెట్రోలియం ఉత్పత్తి గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంటుందని అంచనా. ఆ తర్వాత ప్రత్యామ్నాయ పునరుత్పాదక ఇంధనాల ద్వారా పెట్రోలియం మీద ఆధార పడటం క్రమేపీ తగ్గుతుంది.

పద వివరణ
పెట్రోలియం అనే పదం లాటిన్ పెట్రా అంటే శిల (గ్రీకు పెట్రా ), ఓలియం అంటే చమురు ' (గ్రీకు  ) నుండి వచ్చింది."petroleum" , in the American Heritage DictionaryPetroleum, Medieval Latin: literally, rock oil = Latin petr(a) rock (< Greek pétra) + oleum oil, The Free Dictionary.com.   రాయి నుండి వచ్చిన నూనె అని దీని అర్థం.

ఈ పదం యొక్క మూలం దక్షిణ ఇటలీలోని మఠాల నుండి వచ్చింది. ఇక్కడ పూర్వం వాడుకలో ఉన్న పాత పదం "నాఫ్తా" కు బదులుగా ఉపయోగించబడింది.van Dijk, J.P. (2022); Unravelling the Maze of Scientific Writing Through the Ages: On the Origins of the Terms Hydrocarbon, Petroleum, Natural Gas, and Methane. Amazon Publishers, 166 pp. PaperBack Edition B0BKRZRKHW.   ఆ తరువాత కాలంలో ఈ శబ్దాన్ని తరచూ గా పుస్తకాలల్లోనూ, చేతి వ్రాతపతుల్లోనూ విరివిగా వాడారు. 19వ శతాబ్దం రెండవ భాగంలో చమురు పరిశ్రమ వచ్చిన తరువాత, ఈ పదాన్ని సాధారణంగా ద్రవరూప హైడ్రోకార్బన్లకు వాడుతున్నారు.

  ఆవిర్భావం 
పెట్రోలియం అనేది ఆల్గే నుండి, ద్రవాలలో తేలియాడే మృత జంతువుల వంటి శిలాజ సేంద్రీయ పదార్థాల నుండీ లభించే శిలాజ ఇంధనం. వీటిలో పెద్ద మొత్తంలో అవశేషాలు, సముద్రం లేదా సరస్సు అడుక్కి చేరుకుంటాయి. అక్కడ ఆక్సిజన్ లేని నిలవనీటిలోనో, బురదలోనో పేరుకుంటాయి. ఇవి భూమికి ఒక కిలోమీటరు కింద, ఎక్కడయితే ఉష్ణోగ్రతలు 50° సెల్సియస్ ఉంటుందో అక్కడ ఉంటాయి. ఈ సేంద్రియ పదార్థం మొదట కెరోజెన్ అని పిలువబడే మైనపు పదార్థంగా మారుతుంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ చమురు బావులలో కనిపిస్తుంది. కేటాజెనేసిస్ అనే ప్రక్రియ ద్వారా ఇది, ఘన,ద్రవ రూపమయిన హైడ్రోకార్బన్లుగా మారుతుంది. హైడ్రోకార్బన్ పైరోలిసిస్ నుండి పెట్రోలియం ఏర్పడటం అనేది అధిక ఉష్ణోగ్రతలు లేదా ఒత్తిళ్ల వలన కానీ లేదా రెండింటి వలన కానీ ప్రధానంగా ఎండోథర్మిక్ చర్యలలో జరుగుతుంది. 
 పర్యావరణంపై ప్రభావాలు 

 వాతావరణం 
2018 అంచనాల ప్రకారం గ్రీన్ హౌస్ ఉద్గారాలలో నాలుగో వంతు పెట్రోలియం ఉత్పత్తులను మండించడం వలన వెలువడే కార్బన్ డయాక్సైడే అని తేలింది. ఇందులో పరిసరాల నుండి వచ్చే మీథేన్ గ్యాస్ కూడా ఉంది. బొగ్గును కాల్చడంతో పాటు, పెట్రోలియం దహనం వలన వాతావరణంలో CO2 పెరుగుతోంది. గడచిన 150 సంవత్సరాలల్లో CO2 స్థాయి 415 ppmv కి చేరింది. 800 నుండి 1000 సంవత్సరాల ముందు ఇది కేవలం 180-300 ppmv మాత్రమే ఉండేది.Historical trends in carbon dioxide concentrations and temperature, on a geological and recent time scale . (June 2007). In UNEP/GRID-Arendal Maps and Graphics Library. Retrieved 19:14, February 19, 2011. ఆర్కిటిక్‌లో ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వల్ల అక్కడి మంచు పలక విస్తీర్ణం , కి తగ్గింది. ఇది 1979 లో ఉపగ్రహాలు విస్తీర్ణం కొలవడం ప్రారంభించినప్పడు ఉన్న దాంట్లో సగం మాత్రమే.

వాతావరణం నుండి కార్బన్ డయాక్సైడ్ () తీసుకోవడం వల్ల సముద్రాల ఆమ్లత (Acidity) పెరుగుతోంది. క్యాల్శియం కార్బొనేట్ సంతృప్త స్థితి (Saturation), వాతావరణం నుండి  తీసుకోవడం వలన తగ్గుతోంది. ఆమ్లతలో ఈ పెరుగుదల అన్ని సముద్ర జీవులను వృద్ధి కాకుండా నిరోధిస్తోంది. ఇది చిన్న జీవులతో పాటు, పయిన పెంకు ఉండే జీవులపై కూడా ఎక్కువ ప్రభావాన్ని చూపుతుంది (చూడండి స్కాలోప్స్).

 వెలికితీత 
చమురు వెలికితీత అంటే రిజర్వాయరు (చమురు నిక్షేపాలు) నుండి చమురును బయటకి తీయడమే. జలాశయాల నుండి చమురును వెలికితీయడానికి అనేక పద్ధతులు ఉన్నాయి. యంత్రాల సాయంతో కుదిపించుట, చమురు రసాయనం నుడి నీరు తీయుట, నీటి నుండి చమురుని వేరు చేసే ప్రత్యేక రసాయనాలు లాంటివి. వీటిని డీమల్సిఫయర్ అంటారు. చమురును బయటకు తీయడం చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్నదే కాక పర్యావరణానికి ఎంతో హాని కలిగిస్తుంది. సముద్ర గర్భం నుండి వెలికి తీసినప్పుడు, అక్కడ సముద్ర పర్యావరణానికి హాని కలుగుతుంది.

 చమురు ఒలకడం 

ప్రమాదాల సమయంలో చిందిన చమురు పరిమాణం లక్షల టన్నుల్లో ఉండవచ్చు. డీప్ వాటర్ ఆయిల్ స్పిల్, ఎస్ఎస్ అట్లాంటిక్ ఎంప్రెస్, లాంటి ఘటనలు వాటికి ఉదాహరణలు. పర్యావరణ వ్యవస్థలపై చిన్నపాటి ఆయిల్ చిందటాలు ఇప్పటికే గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. 

సముద్రంలో చమురు చిందటం సాధారణంగా భూమిపై చిందడం కంటే చాలా ఎక్కువ నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. సముద్ర ఉపరితలంపై అది సన్నటి పొరగా ఏర్పడి వేల కిలోమీటర్లు వ్యాపిస్తుంది. దానివలన సముద్ర పక్షులు, క్షీరదాలు, షెల్ ఫిష్ లాంటి జీవులు మరణిస్తాయి. భూమి మీద చమురు చిందితే, వెంటనే దానికి అడ్డుగా ఒక ఆనకట్ట లాగా త్వరితంగా ఏర్పరిస్తే దాని వ్యాప్తి ఆగి భూ జీవాలు వాటి బారి నుండి రక్షింపబడతాయి. 

చమురు ఒలకడాన్ని నియంత్రించడం కష్టం. దీనికి తాత్కాలిక పద్ధతులు, పెద్ద మొత్తంలో మానవ వనరులు అవసరం. ఎస్ఎస్ టోరీ కేనియన్ అనే చమురు నౌక శిధిలాలపై విమానం నుండి బాంబులు, దహించే పరికరాలను పడేసినపుడు సత్ఫలితాల నివ్వలేదు. ప్రెస్టీజ్ ఆయిల్ స్పిల్ లేదా ఎరికా ఆయిల్ స్పిల్ వంటి శిధిలాల నుండి చమురును పంపింగ్ చేయడం వంటి ఆధునిక పద్ధతులు కూడా ఉన్నాయి.

ముడి చమురు ప్రధానంగా వివిధ హైడ్రోకార్బన్లతో కూడుకుని ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని నత్రజని సమ్మేళనాలు కూడా ముడి చమురులతో సంబంధం ఉన్న కలుషాలే. వీటిని చమురుని శుద్ధి చేసే ప్రదేశాలల్లోనూ, కలపను శుద్ధి చేసే ప్రదేశాలలోనూ కనుగొన్నారు. వీటికి నీటిలో కరిగే స్వభావం ఉన్నందున, సహజంగా ఉండే అనేక రకాలయిన బాక్టీరియాలు తగ్గిపోతున్నాయి. 

పెట్రోలియం ప్రకృతిలో సహజంగా సంభవించే పదార్థం కాబట్టి, పర్యావరణంలో అది చేరడానికి కేవలం మానవ కల్పితాలే కారణం కాదు. భూకంప ప్రదేశాలు కనుగొనడం, చమురు వెలికి తీయడం, భూమిని లోతుకు తవ్వడం లాంటివి కలాపాలు కారణం కాదు. మానవ ప్రమేయం లేకుండా, పెట్రోలియం పర్యావరణాన్ని ప్రభావితం చేయడానికి ఉదాహరణలు -చమురు ఊటలు, తారు గుంటలు లాంటివి.

 తారు ఉండలు 
తారు ఉండలు అనేది ముడి చమురు యొక్క ఒక ముద్ద. తారు ఉండలు పెట్రోలియం నీటి మీద తేలుతూ ఉండగా వాతావరణ ప్రభావం వల్ల మార్పు చెందినవి. అవి సహజంగా ఏర్పడినప్పటికి, నీటిని కలుషితం చేస్తాయి. కాలిఫోర్నియాలోని శాంతా బార్బరా జల సంధి, గల్ఫ్ ఆఫ్ మెక్సికో లాంటివి వీటి ఉదాహరణలు. తారు ఉండల గాఢతను బట్టి, చమురు చిందే పరిధిని అంచనా వేయడానికి పయిన చెప్పిన ప్రదేశాలు ఉపయోగ పడతాయి. తారు ఉండలు లోతైన సముద్ర ప్రవాహాల ద్వారా చాలా దూరం ప్రయాణిస్తాయి. అనేక రకాలైన బ్యాక్టీరియా ద్వారా అవి నెమ్మదిగా కుళ్ళిపోతాయి.

 తిమింగలాలు 
తిమింగలం నూనెకు చవకైన ప్రత్యామ్నాయంగా, పెట్రోలియం నుండి శుద్ధి చేసిన కిరోసిన్ వచ్చింది. ఈ కారణంగా కొన్ని జాతుల తిమింగలాలు అంతరించిపోకుండా బయటపడ్డాయని జేమ్స్ ఎస్. రాబిన్స్ వాదించారు. ఆర్థిక లబ్ది కోసం బోట్లతో తిమింగలాల వేట దీని వలన తగ్గిందన్నారు. కానీ శిలాజ ఇంధనాల రాకతో తిమింగలాల వేటలు పెరిగాయని, 20వ శతాబ్దంలో చాలా తిమింగలాలు చంపబడ్డాయనీ కొంత మంది అంటారు.

ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:ఇంధనాలు
వర్గం:శక్తి వనరులు
వర్గం:శిలాజ ఇంధనాలు
భారతదేశంలో శక్తి
ఇంధనం
పెట్రోలు 

 గమనికలు 

 మూలాలు