కవి చౌడప్ప శతకము

కవి చౌడప్ప శతకంం
తంజావూరి రఘునాధ నాయకుని రసజ్ఞతను గురించి కవి చౌడప్ప చెప్పిన పద్యం వల్ల ఈయన రఘునాధ నాయకుని సమకాలికుడనీ, ఆయన ఆస్థానం సందర్శించాడనీ స్పష్ట మవుతూంది.

<poem>
కం.నేరుతు నని మాటాడగ   -  నారిజ భవు నంతవాని వశమా ? తంజా
వూరి రఘునాధ నాయని -  గా రెరుగగ కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

కం. బూతులు నీతులు చెప్పితి  - నీతులు విని మెచ్చ బుధులు, నీతి విదూరుల్
బూతుల మెచ్చందగు నని -  కౌతుక మతి కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

కం .   నీతుల కేమి ఒకించుక   -  బూతాడక దొరకు నవ్వు పుట్టదు ధరలో
నీతులు బూతులు లోక  -  ఖ్యాతులురా కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

కం. పది నీతులు పది బూతులు - ఓదు శ్రుంగారములు కల్గు పద్యముల సభన్
చదివిన వాదే అధికుడు     - కద రప్పా ! కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

తన కాలంలోని పరిస్తితుల పట్ల తన అసంతృప్తిని అతి పరుషమైన భాష లో నిర్భయంగా ప్రకటించిన సాహసి కవి చౌడప్ప.

కం. విద్దెల మే లెరుగని నరు  -డెద్దే సరి ; గది తినెది దెద్దా ? పనులం
దెద్దుకు కొంత వివెకము  - కద్దప్పా కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

ఇలాంటి తిట్టుపద్యాలలో 'గాడిద' పద్యం సుప్రసిద్ధమైంది.

కం. ఆడిన మాటలు తప్పిన  -  గాడిద కొడుకంచు తిట్టగా విని, మదిలో
వీడా కొడు కనఏడ్చును - గాడిదయును కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

దాతల్ని పొగడడం, లోభుల్ని తెగడడం కనిపిస్తుంది కొన్ని పద్యాల లో;


కం.
దేవుడు దేవుం డనగా 
దేవుం డా దివి నుండి దిగి వచ్చేనా ?
ఈవి గల దొరయె దేవుడు
కావంగను కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

కం. 
ఇయ్యగ ఇప్పింపం గల  -  అయ్యలకే కాని మీస మందరి కేలా ?
రొయ్యకు లేదా బారెడు  -  కయ్యమునకు కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

యువతీ యువకులు చాటుగా చదువుకుని గుటకలు వేసే అశ్లీల శ్రుంగార పద్యాలు - చౌడప్ప చాటువుల్లో అనేకం కనిపిస్తున్నాయి. మరీ పచ్చిగా లేనివి రెండు మచ్చుకి ;

కం. 
పడతుకయును వంకాయయు  -  అడరు సమూలంబు మధుర, మందుల లోగా
తొడ మొదలుతొడిమమొదలును  - కడుమధురముకుందవరపు కవి చౌడప్పా !

ఆకారే త్రిభుజాకారే మధ్య స్థలం మహాబిలం
ప్రాకారే కీకారణ్యే దిన దినం కదలీఫలం సమర్పయామి

పండగ పండగ ఎప్పుడనిన పడతుల పక్కన
పండిన అప్పుడే పండగనిన కాకోదుర కుందవరపు కవి చౌడప్పా

శా.ఒడ్డారంబు ఘటించె బ్రహ్మ వినరా ! ఓరోరి చన్ ముక్కులన్
బిడ్డం డంటిన పాలు కారు, అవియే ప్రేమన్ మగం డంటినన్
జిడ్డం చె మ్మగు కాళ్ళ సందిది మహాసాధ్యంబె అ బ్రహ్మకున్
దొడ్డా కుందవరంపురాయ సుకవీ ! ధూర్త ప్రకారాగ్రణీ !

ఏది చెప్పినా బలంగా సూటిగా గుండెకు తగిలేట్టు చెప్పగల చౌడప్ప ఉమ్మడి కుటుంబ సౌభాగ్య చిత్రం అందంగా చిత్రిస్తాడు:

కం.
తన సతి ఇడగా మనుమలు  -  తనయులు తలిదండ్రు లన్న దమ్ములు బంధుల్
దిన దినమును భుజియించుట  -  ఘన విభవము కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

కాకర కాయ కూరంటే కవి చౌడప్పకి ప్రాణం !

కం.  వేయారు వగల కూరలు  -  కాయ లనేకములు ధాత్రి కల వందులలో
నాయకములు రా కాకర  -  కాయలు మరి కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

పూర్వ కవులలో కవి చౌడప్పకు ఇష్టమైన కవులు -

కం. 
విను భారవి భట్టును నా -  చన సోముని మాఘ కవిని చతురత శ్రీ నా
ధు నుతింతును కవితకు తి - క్కన తలతున్ కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

పెద్దన పట్ల తన ప్రశంసను చాటే చౌడప్ప పద్యం సుప్రసిద్ధం -

కం. పెద్దన వలె క్రుతి చెప్పిన  - పె ద్దనవలె, అల్ప కవిని పె ద్దనవలెనా ?
ఎ ద్దనవలె, మొ ద్దనవలె - గ్ర ద్దనవలె కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

కందపద్యం నడపడంలో తిక్కన తరువాత తనంత మొనగాడు లేడని గర్వంగా చెప్పుకుంటాడు చౌడప్ప;

కం:
ముందుగ చను దినములలో  -  కందమునకు సోమయాజి ఘను డందురు; నే
డందరు నను ఘనుడందురు -  కందమునకు కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

చౌడప్ప 'పస' పద్యాల్ని చవి చూడకపోతే ఆయన చాటుకవితా పరిచయం  అసమగ్రమే అవుతుంది.

కం.  
పప్పే పస బాపలకును,  -  ఉప్పే పస రుచుల కెల్ల, ఉవిదల కెల్లన్
కొప్పే పస, దంతములకు  -  కప్పే పస కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

కం. 
మీసము పస మొగ మూతికి,  -  వాసము పస ఇండ్ల కెల్ల, వనితల కెల్లన్
వేసము పస, బంట్రౌతుకు       -  గ్రాసము పస కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

కం.
వెన్నెల పస అగు రాత్రుల  -  కెన్నులు పస సస్యములకు, ఇంతుల కెల్లన్
చన్నులు పస, అటు మీదట- కన్నులు పస కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

కం.
మాటలు పస నియ్యోగికి   -  కోటలు పస దొరల కెల్ల, ఘోటకములకున్
దాటులు పస, బెబ్బులులకు-  కాటులు పస, కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

పస పద్యాలలాగే దేనికి ఏది 'పదిల'మో చెప్పే ఒక చక్కని చాటువు ఉంది;

కం.
ఇంటికి పదిలము బీగము   -  వింటికి పదిలము నారి, వివరింపంగా
చంటికి పదిలము రవికెయు -  కంటికి పదిలము రెప్ప కవి చౌడప్పా !

తిక్కనగారి నాటినుంచి కందపద్యానికి మధుర మధుర మైన నడకలు అలవరచిన కవులు ఎందరో ఉన్నారు గాని, ఆటవెలదికి వేమన కవి ఇచ్చినంత తేటయిన రూపం కంద పద్యానికి సమకూర్చిన వారు సుమతి శతకకర్త, కవి చౌడప్ప. 
ప్రజల నాలుకల మీద విరివిగా మసలడమే చాటుకవిత్వ లక్షణమైతే, వేమన సరసన పీట వేయదగిన  చాటుకవి చౌడప్ప. తన నీతి పద్యాలు నోటికి రానివాళ్ళూ, వానలో తడవని వాళ్ళూ తెలుగుదేశంలో లేరని చౌడప్ప చెప్పుకున్న మాట అతిశయోక్తి కాదు; చౌడప్పకు పద్యాలు అలవోకగా దొర్లుతాయి.

చౌడప్ప ఎన్నెన్ని కావ్యాలు వ్రాశాడో గానీ , బాగా ప్రసిద్ధికెక్కింది ఈ శతకమే.

కకుత్స్థ విజయము రాసిన మట్ల అనంతభూపాలుడు ఈయనను ఆదరించాడు. 

చౌడప్ప దైవభక్తి విశ్వాసాలు మెండుగా ఉన్నవాడు.

తులసీదళముల హరిపద

జలజంబుల పూజసేయు సరసుల యమదూ

తలు చూచి యేమి సేయం

గలరప్పా? ( కుందవరపు కవి చౌడప్పా!) అంటాడు.

హరిని సిరివరుని విశ్వం

భరుని యదూద్వహుని గృష్ణు ఫణిపతిశయనున్

నరుడు కొనియాడగలడా?

కరివరదుని కుందవరపు కవిచౌడప్పా! —అని తన కృష్ణభక్తిని ప్రకటిస్తాడు.

రామనామం కంటే ఇంకేమి కావాలి? అంటూ

తన మదిలోపల దశరథ

తనయులలో పెద్దవానిఁ దలచిన జన్మం

బనయంబు పావనమ్మని

ఘనులందురు —అంటాడు.

శ్రీరంగం తరచు దర్శించి నట్లుంది! ఆ ఆలయవైభవం చూచి పులకించిపోయి.

రంగేశుని సమదైవము

గంగకు సరియైన నదియు, కానము జగతిన్

బంగారువంటి లోహము

సంగీతమువంటి విద్య చౌడా కలదా?— అన్నాడు.

కడప జిల్లా ఖాజీపేట మండలంలోని పుల్లూరు ఈ కవి జన్మస్థలం. అక్కడి వేణుగోపాలస్వామి ఇష్టదైవం.

శ్రీపతి పుల్లురి పట్టణ

గోపాలుడు సదయుడగుచు కుంతీసుతులన్

కాపాడునటుల మమ్మును

కాపాడును కుందవరపు కవిచౌడప్పా! —అని తొలిప్రార్థన.

మందరగిరిధర! దశరథ

నందన ! ప్రహ్లాద వరద! నారదనుత! గో

వింద! యనువారు ముక్తిం గందురు గద! ..అఅని ప్రశంసించాడు.

పది నీతులు, పది శృంగారం, పది బూతులు చెప్పగలవాడే కవి అంటాడు. ఎంత భక్తుడైనా ప్రజలలో తిరిగేవాడు లోకరంజకంగా నాలుగు రకాలు చెప్పక కుురదు. 

"అన్నీ చెప్పాను. మీ అభిరుచిని బట్టి కావలసినవి ఏరుకోండి" అంటాడు— భర్తృహరి గూడా లోకంలోని నీతి శృంగార వైరాగ్యాలన్నీ శతకత్రయంగా కూర్చాడు.

బూతులు కొన్నిట, గొన్నిట

నీతులు చెప్పితిని. బుధులు నీతులు, ధూర్తుల్

బూతుల మెచ్చందగు నతి కౌతుకమతి (కుందవరపు..)

అంటూ ఈ మానసిక దౌర్బల్యం ఉన్నవాళ్లను మందలించాడు. అతికౌతుకంతో అలాంటి అల్పవిషయాలకు వెతుకులాడుతారు అంటాడు.

చిత్తము శ్రీహరిపై కిం

చిత్తును నిలుపంగలేని చెడుగులు పోతే

యెత్తి యమభటులు మోతురు| కత్తులపై … అంటాడు.

కవి నిజమైన మనస్తత్వం ఇది.

ఈయనను కేవలం ఒక బూతుకవిగా లెక్కగట్టారు. 

పెద్దనవలె కృతి చెప్పిన పెద్దనవలె — అనే పద్యం పెద్దనామాత్యుడికి చౌడప్ప ఇచ్చిన ఒక పెద్ద సర్టిఫికెట్. 

వంగూరి సుబ్బరావుగారు* శతక కవుల చరిత్ర *లో ఈయన 1525 ప్రాంతం వాడు అని చెప్పారు.

ఈ శతకం మట్ల అనంతభూపాలుడికి అంకితమైనట్లు ఈ శతకంలోని రెండు మూడు పద్యాలవల్ల తెలిసింది. 

వానను తడియని వానిని -  కానను రా కుందవరపు కవి చౌడప్పా ! అన్నట్లు ఇతని ఒక పద్యమయిన నోటికిరానివారు అరుదు. 
ఆకరాలు: కవి చౌడప్ప శతకం, పెద్ది కృషనయ్, ప్రచురణకర్త, ప్రభాసీ ముద్రాక్షరశాల, హనుమాకొండ,రాజముండ్రి, 1034. 

వర్గం:శతకాలు