శ్రవణ కుమారుడు

శ్రవణ కుమారుడు హిందూ పురాణమైన రామాయణంలో ఒక ఉదాత్తమైన పాత్ర. తల్లిదండ్రుల పట్ల ఎంత అంకిత భావాన్ని కలిగి ఉండాలో చెప్పే ఒక మహోన్నత వ్యక్తిత్వం గలవాడు.తల్లిదండ్రుల పట్ల అతని అపార భక్తి (పితృభక్తి) కారణంగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. అతను రాజు దశరథుడు చేత అనుకోకుండా హతుడయ్యాడు.

 జీవితం 
శ్రావణ కుమారుడి తల్లిదండ్రులు, శంతనుడు, జ్ఞానవంతి (మలయ), సన్యాసులు. వారిద్దరూ అంధులు. శ్రవణుడు వయసు మీరిన ఒక అంధ దంపతులకు జన్మించాడు. వారిరువురినీ పోషించిడం కోసం బాలుడైన శ్రవణ కుమారుడు సంపాదించవలసి వచ్చేది. ఈ ప్రయత్నంలోనే అతడు ఒక ప్రాంతం నుండి మరొక ప్రాంతానికి ప్రయాణం చేస్తుండేవాడు. తన తల్లిదండ్రులు వృద్ధులు, అంధులు కావడం చేత వారు తనతో పాటు నడవలేరని ఒక కావడి లో కూర్చుండ బెట్టుకొని ఆ కావడిని తన భుజంపై మోస్తూ ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తుండేవాడు. ఒకసారి వారు ఒక అడవిలో ప్రయాణిస్తుండగా శ్రవణుని తల్లిదండ్రులకు దాహం వేసింది. వారి దాహార్తిని తీర్చడానికి శ్రవణుడు ఒక పాత్రతో నీళ్ళు తేవడానికి వెళ్ళాడు .
ఎడమ|thumb|251x251px|దశరథుడు శ్రవణుడు, అతని వృద్ధ తల్లిదండ్రులకు అంత్యక్రియలు నిర్వహిస్తున్న దృశ్యం (చాంబా లహారు చిత్రకళ)
రామాయణం ప్రకారం, అయోధ్య అరణ్యంలో వేటకు వెళ్లిన రాజు దశరథుడు ఒక సరస్సు సమీపంలో శబ్దం విని, అది జంతువు అనుకుని బాణం విడిచాడు. తరువాత సరస్సును దాటి తన వేటను సేకరించడానికి వెళ్లగా, తన బాణం రక్తస్రావమవుతున్న ఒక బాలుడిని తాకినట్లు గమనించాడు. ఆ గాయపడిన బాలుడు శ్రవణుడు. అతడు తన రోగగ్రస్తమైన వృద్ధ తల్లిదండ్రుల కోసం, వారు ఇద్దరూ అంధులు కావడంతో, నీరు తెచ్చేందుకు సరస్సుకు వచ్చినట్లు దశరథునికి తెలిపాడు. అతను వారిని ఒక కావడిలో మోసుకుంటూ వచ్చాడు. మరణశయ్యపై ఉన్న శ్రవణుడు, తన తల్లిదండ్రులకు నీరు అందించి జరిగిన విషయాన్ని వారికి తెలియజేయమని దశరథునిని అభ్యర్థించాడు.

అనంతరం శ్రవణుడు తన గాయాలవల్ల మరణించాడు. దశరథుడు నీటిని తీసుకుని అతని తల్లిదండ్రుల వద్దకు వెళ్లి తన దురదృష్టకరమైన తప్పును వివరించాడు. ఆ విషాద వార్తను వారు తట్టుకోలేకపోయారు. ఇది అనుకోకుండా జరిగినప్పటికీ, దశరథుడికి తాను కూడా 'పుత్రశోకం' అనుభవిస్తావని శాపమిచ్చారు . ఈ విధంగా, శ్రవణుడి రోగగ్రస్తమైన దాహంతో ఉన్న తల్లిదండ్రులు నీరు తాగకుండానే మరణించారు.An unfinished ancient tale. IndiaToday.in. 2008-05-23. Retrieved 2012-09-14.
కుడి|thumb|180x180px|అనుకోకుండా దశరథుడు హతమార్చిన తమ కుమారుని కోసం అంధ తపస్వి, అతని భార్య శోకిస్తున్న దృశ్యం.
ఈ శాపం నిజమైంది. రాజు దశరథుడు తన పెద్ద కుమారుడు, అత్యంత ప్రియమైన కుమారుడైన రాముడును చూడకుండానే మరణించాడు. కైకేయి అనే రాణి (అతని సవతి తల్లి) కోరిక మేరకు, దశరథుడే రాముడిని వనవాసానికి పంపవలసి వచ్చింది.

 వారసత్వం 
స్థానిక సంప్రదాయం ప్రకారం, శ్రవణుడు మరణించిన ప్రదేశాన్ని భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఉన్నావ్ జిల్లాలో సర్వన్ అని పిలిచారు. దశరథుడు బాణం విడిచిన స్థలం సర్వారాగా, శ్రవణుడి తల్లిదండ్రులు మరణించిన ప్రదేశం సమాధాగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. సరస్సు తీరంలో ఉన్న శ్రవణుడికి సంబంధించిన పాత, జీర్ణావస్థలో ఉన్న ఒక స్మారక సమాధి ప్రస్తుతం శిథిలావస్థలో ఉంది.

స్థానిక సంప్రదాయం ప్రకారం శ్రవణుడు మరణించిన ప్రదేశం ఉన్నావ్ జిల్లాలోని సర్వన్ అని చెబుతుండగా, మరో ముఖ్యమైన సంప్రదాయం ఈ సంఘటనను అయోధ్యకు సుమారు 80 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న అంబేద్కర్ నగర్ జిల్లాలోని దర్వన్ సరస్సు పరిసర ప్రాంతంతో అనుసంధానిస్తుంది. సమీప గ్రామాలు అయిన సెర్వా, సవానా ఈ కథతో సంబంధం ఉన్న ప్రదేశాలుగా భావించబడుతున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో శ్రవణ ధామ్ అనే ప్రాముఖ్యమైన స్థలం కూడా ఉంది, దీనిని ఈ పురాణ గాథను స్మరించుకునేందుకు అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. ఉన్నావ్ ప్రాంతంలో ప్రాముఖ్యమైన జలాశయం లేకపోవడం గమనించదగినది; అయితే దర్వన్ సరస్సు ఉనికి, శ్రవణుడు తన అంధ తల్లిదండ్రుల కోసం నీరు తెచ్చేందుకు వెళ్లినట్లు చెప్పబడే ప్రాచీన కథనంతో సరిపోతుంది.

 సమాధి 
ముఖేడ్ (నాందేడ్ జిల్లా, మహారాష్ట్ర)లో శ్రవణుడికి అంకితమైన ఒక సమాధి ఉంది.

 మూలాలు 

వర్గం:రామాయణం
వర్గం:పురాణ పాత్రలు