పీఠభూమి

సముద్రమట్టానికి కొంత ఎత్తున ఉండి ఇంచుమించు సమతలంగా ఉన్న ప్రాంతాన్ని పీఠభూమి అని వ్యవహరిస్తారు. దీనిని ఎత్తైన మైదానం లేదా టేబుల్‌ల్యాండ్ అని కూడా అంటారు. పీఠభూమి యొక్క ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైపులా నిటారుగా ఉన్న వాలులు లేదా కొండలు ఉండవచ్చు. పీఠభూమిలు వివిధ మార్గాల్లో ఏర్పడతాయి, అగ్నిపర్వతాల నుండి శిలాద్రవం పెరగడం, లావా ప్రవహించడం లేదా నదులు,  హిమానీనదాల వల్ల కలిగే కోత ద్వారా. వాటి స్థానం ఆధారంగా, పీఠభూమిలను ఇంటర్‌మోంటేన్, పీడ్‌మాంట్ లేదా కాంటినెంటల్‌గా వర్గీకరిస్తారు. కొన్ని పీఠభూమిలు చిన్న చదునైన పైభాగాన్ని కలిగి ఉంటాయి, మరికొన్ని చాలా విశాలమైన చదునైన ఉపరితలాన్ని కలిగి ఉంటాయి. 

 నిర్మాణం 
అగ్నిపర్వత శిలాద్రవం పైకి లేవడం, లావా వెలికితీత, ప్లేట్ టెక్టోనిక్స్ కదలికలు,  నీరు మరియు హిమానీనదాల ద్వారా కోత వంటి అనేక ప్రక్రియల ద్వారా పీఠభూమి ఏర్పడుతుంది.

అగ్నిపర్వతం పేలినప్పుడు కూడా వాటి నుంచి వచ్చే లావాతో పీఠభూములు ఏర్పడతాయి.

 అగ్నిపర్వత పీఠభూములు 
అగ్నిపర్వత పీఠభూములు అగ్నిపర్వతాల వల్ల ఏర్పడతాయి. భూమి లోపలి నుండి వేడి శిలాద్రవం పైకి లేచి భూమిని పైకి నెట్టినప్పుడు అవి ఏర్పడతాయి, దీని వలన పెద్ద, చదునైన ఎత్తైన ప్రాంతం ఏర్పడుతుంది. భూమిలోని పగుళ్ల ద్వారా లావా బయటకు ప్రవహించి విస్తృత ప్రాంతంలో వ్యాపించినప్పుడు కూడా పీఠభూములు ఏర్పడతాయి. లావా చల్లబడిన తర్వాత, అది ఘన శిలగా మారి పీఠభూములుగా ఏర్పడుతుంది. లావా పీఠభూములకు ఉదాహరణలు ఉత్తర ఐర్లాండ్‌లోని ఆంట్రిమ్ పీఠభూమి, భారతదేశంలో దక్కన్ పీఠభూమి, కెనడాలోని బిగ్ రావెన్ పీఠభూము మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని కొలంబియా పీఠభూములు.

 టెక్టోనిక్ 
టెక్టోనిక్ పీఠభూములు టెక్టోనిక్ ప్లేట్ కదలికల ద్వారా ఏర్పడతాయి, ఇవి ఉద్ధరణకు కారణమవుతాయి మరియు సాధారణంగా గణనీయమైన పరిమాణంలో,  చాలా ఏకరీతి ఎత్తులో ఉంటాయి. ఉదాహరణలు భారతదేశంలోని దక్కన్ పీఠభూమి,  ఐబీరియన్ ద్వీపకల్పంలోని మెసెటా సెంట్రల్.

 క్రమక్షయం 
పర్వత శ్రేణులపై హిమానీనదాల క్రమక్షయ  ప్రక్రియల ద్వారా కూడా పీఠభూములు ఏర్పడతాయి, అవి పర్వత శ్రేణుల మధ్య అమరి ఉంటాయి. నీరు పర్వతాలను,  ఇతర భూస్వరూపాలను కూడా పీఠభూములుగా క్షీణింపజేస్తుంది. విచ్ఛిన్నమైన పీఠభూములు నదుల ద్వారా క్షయం కాబడిన, లోతైన ఇరుకైన లోయల ద్వారా విరిగిపోయిన అత్యంత కోతకు గురైన పీఠభూములు. స్కాటిష్ హైలాండ్స్ ఒక ఉదాహరణ.

 వర్గీకరణ 
పీఠభూములు వాటి చుట్టూ ఉన్న భూభాగాల ఆధారంగా వర్గీకరించబడ్డాయి.

 పర్వతాంతర పీఠభూములు 
ఇవి ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన మరియు అతిపెద్ద పీఠభూములు. అవి పూర్తిగా పర్వతాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాయి. ఉదాహరణలు:

 – హిమాలయాలు మరియు కున్లున్ పర్వతాల మధ్య ఉన్న టిబెటన్ పీఠభూము
 – ఆండీస్‌లోని రెండు పర్వత శ్రేణుల మధ్య ఉన్న ఆల్టిప్లానో పీఠభూము

 పీడ్‌మాంట్ పీఠభూములు 
ఈ పీఠభూములు పర్వతాల పాదాల వద్ద కనిపిస్తాయి. వాటికి ఒక వైపు పర్వతాలు మరియు మరోవైపు మైదానాలు లేదా సముద్రం ఉన్నాయి. ఉదాహరణ:

 – అప్పలాచియన్ పర్వతాలు మరియు అట్లాంటిక్ మైదానం మధ్య తూర్పు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని పీడ్‌మాంట్ పీఠభూము

 ఖండాంతర పీఠభూములు 
ఈ పీఠభూములు అన్ని వైపులా మైదానాలు లేదా మహాసముద్రాలతో చుట్టుముట్టబడి పర్వతాలకు దూరంగా ఉన్నాయి. ఉదాహరణ:

 – తూర్పు అంటార్కిటికాలోని అంటార్కిటిక్ పీఠభూము

 ఖండాల వారీగా పీఠభూములు 

 ఆఫ్రికా 

 ఇథియోపియన్ హైలాండ్స్ ఆఫ్రికాలో ఎత్తైన పీఠభూమి, ఎక్కువగా 1,500 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ, 4,556 మీటర్ల వరకు శిఖరాలు ఉంటాయి. దీనిని ఆఫ్రికా పైకప్పు అని పిలుస్తారు.
 దక్షిణాఫ్రికాలో హైవెల్డ్ అనేది ప్రధాన నగరాలను కలిగి ఉన్న ఎత్తైన లోతట్టు పీఠభూమి (1,500–2,100 మీ).
 ఈజిప్టులో, గిజా పీఠభూమి మరియు గలాలా పర్వత పీఠభూమి సముద్ర మట్టానికి దాదాపు 3,300 అడుగుల ఎత్తులో ఉంటాయి.

 అంటార్కిటికా 

 అంటార్కిటిక్ పీఠభూమి (ధ్రువ పీఠభూమి) దాదాపు 3,000 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న భారీ మంచుతో నిండిన పీఠభూమి.
 ఇది దక్షిణ ధ్రువం మరియు అముండ్సెన్-స్కాట్ స్టేషన్‌ను కలిగి ఉంటుంది.
 మంచు చాలా మందంగా ఉంటుంది, దాని కింద కొంత భూమి సముద్ర మట్టానికి దిగువన ఉంటుంది.

 ఆసియా 

 టిబెటన్ పీఠభూమి ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మరియు ఎత్తైన పీఠభూమి, దాదాపు 5,000 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంటుంది మరియు ప్లేట్ కదలికల కారణంగా ఇప్పటికీ పెరుగుతోంది.
 పాకిస్తాన్‌లోని డియోసాయ్ మైదానాలు రెండవ ఎత్తైన పీఠభూమి (4,114 మీ).
 ఇతర ప్రధాన ఆసియా పీఠభూమిలలో నజ్ద్, అర్మేనియన్ హైలాండ్స్, ఇరానియన్ పీఠభూమి, అనటోలియన్ పీఠభూమి, మంగోలియన్ పీఠభూమి మరియు దక్కన్ పీఠభూమి ఉన్నాయి.

 ఉత్తర అమెరికా 

 కొలరాడో పీఠభూమి (కొలరాడో, అరిజోనా, న్యూ మెక్సికో మరియు ఉతాలో) 337,000 కిమీ² విస్తీర్ణంలో ఉంది.
 నది కోత కారణంగా గ్రాండ్ కేనియన్ ఈ పీఠభూమి గుండా వెళుతుంది.
 మెక్సికన్ పీఠభూమి మరొక పెద్ద ఎత్తైన పీఠభూమి, అనేక నగరాలు మరియు 70 మిలియన్లకు పైగా ప్రజలు అక్కడ నివసిస్తున్నారు.

 ఓషియానియా 

 ఆస్ట్రేలియా యొక్క పశ్చిమ పీఠభూమి 305–460 మీటర్ల ఎత్తుతో ఉన్న పాత, పెద్ద పీఠభూమి.
 న్యూజిలాండ్ యొక్క ఉత్తర ద్వీపం అగ్నిపర్వత పీఠభూమిలో అగ్నిపర్వతాలు, లావా క్షేత్రాలు మరియు లేక్ టౌపో ఉన్నాయి.
 ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఉత్తర టేబుల్‌ల్యాండ్స్ 1,000 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ శిఖరాలను కలిగి ఉన్నాయి మరియు అంటార్కిటికా వెలుపల దక్షిణ అర్ధగోళంలో అతిపెద్ద ఎత్తైన ప్రాంతాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.

 దక్షిణ అమెరికా 

 ఆల్టిప్లానో (బొలీవియా, పెరూ మరియు చిలీలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో) టిబెట్ తర్వాత ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద ఎత్తైన పీఠభూమి.
 ఇందులో లా పాజ్, ఎల్ ఆల్టో మరియు పునో వంటి నగరాలు ఉన్నాయి మరియు టిటికాకా సరస్సు మరియు పెద్ద ఉప్పు మైదానాలు ఉన్నాయి.
 మరొక పీఠభూమి, ఆల్టిప్లానో కుండిబోయాసెన్స్, కొలంబియాలో ఉంది, ఇక్కడ బొగోటా సముద్ర మట్టానికి దాదాపు 2,600 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది.

 మూలాలు 

 బాహ్య లంకెలు 

 "Plateau" at scienceclarified.com
 nationalgeographic.com
 travel-university.org
 britannica.com

వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
వర్గం:పీఠభూములు