దేశం

| alt = భూగోళం మధ్యలో  భారతదేశం (రంగుతో) 
| భారతదేశం నియంత్రణలోగల ప్రాంతాలు ముదురు ఆకుపచ్చ, హద్దులలో గలవని వాదించినా నియంత్రణలో లేని ప్రాంతాలు లేత ఆకుపచ్చ రంగుతో చూపబడింది
దేశం  (రాజ్యం) అనగా  అంతర్జాతీయ రాజకీయాలలో ఒక భౌగోళిక ప్రాంతపు రాజకీయ భాగం.   దేశం లేదా రాజ్యం అనే పదాలను  సాధారణ ఉపయోగంలో ఒక ప్రభుత్వం  సార్వభౌమాధికారంతో పాలించే భూభాగాన్ని తెలపటానికి వ్యవహరించినా,  వీటిని విభిన్న సందర్భాలలో విభిన్న భావాలను వెలిబుచ్చడానికి ఉపయోగిస్తారు.

ఆంగ్లంలో ఈ పదం రాజకీయ విభజనలతో ముడిపడి ఉండటం వలన ఈ పద ప్రయోగం పెరుగుతోంది , తద్వారా "ఇది ఒక దేశం" అనే నిరవధిక వ్యాసంతో ముడిపడి ఉన్న ఒక భావన గా చెప్పొచ్చు . తరచుగా ఒక రాష్ట్రం లేదా పూర్వ సార్వభౌమ రాజ్యానికి పర్యాయపదంగా దేశం అన్న పదం వర్తించబడుతుంది. కెనడా, శ్రీలంక, యుగోస్లేవియాలను లాంటి దేశాలను ఉదాహరణగా తీసుకుంటే, సాంస్కృతిక మానవ శాస్త్రవేత్త అయిన క్లిఫోర్డ్ గీర్ట్జ్ 1997లో ఇలా వ్రాశాడు, దేశానికీ మరొక దేశానికీ మధ్య సంబంధాలు ఒక ప్రదేశానికి నుండి మరొక ప్రదేశానికి చాలా భిన్నంగా ఉన్నాయని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది, అవి విచ్చలవిడి కలయికలో ఉన్నందున ద్వంద్వ వ్యతిరేకతలోకి అన్ని కలపటం అసాధ్యం." [1]

 ఇవీ చూడండి 
 దేశాల జాబితా
 ప్రదేశం
 కొత్తగా పారిశ్రామికీకరణ చెందుతున్న దేశం

 పద వివరణ 
దేశం అనే పదం పాత ఫ్రెంచ్ పదం  నుండి వచ్చింది, ఇది వల్గర్ లాటిన్ (  నుండి ఉద్భవించింది. )  ("(భూమి) ఎదురుగా ఉంది"; "ముందు వ్యాపించింది"), ఈ పదం  నుండి ఉద్భవించింది. ("వ్యతిరేకంగా, వ్యతిరేకం"). 11వ శతాబ్దంలో ఫ్రాంకో-నార్మన్ దండయాత్ర తర్వాత ఇది ఆంగ్ల భాషలోకి ప్రవేశించి ఉండవచ్చు.  కానీ మన భారతీయ  కోణం నుంచి చూసినప్పుడు దేశం (రాజ్యం) అనగా అంతర్జాతీయ రాజకీయాలలో ఒక భౌగోళిక ప్రాంతపు రాజకీయ భాగం. దేశం లేదా రాజ్యం అనే పదాలను సాధారణ ఉపయోగంలో ఒక ప్రభుత్వం సార్వభౌమాధికారంతో పాలించే భూభాగాన్ని తెలపటానికి వ్యవహరించినా, వీటిని విభిన్న సందర్భాలలో విభిన్న భావాలను వెలిబుచ్చడానికి ఉపయోగిస్తారు. రాజకీయ రాష్ట్రం కంటే చాలా చిన్న ప్రాంతాలను దేశాలుగా సూచించవచ్చు, ఉదాహరణకు ఇంగ్లాండ్‌లోని పశ్చిమ దేశం, "బిగ్ స్కై కంట్రీ" అనే పదం పశ్చిమ అమెరికా ను ప్రస్తావించునప్పుడు వివిధ సందర్భాలలో ఉపయోగించబడుతుంది "బొగ్గు దేశం" అనే పదాన్ని పరిశీలించినప్పుడు అనేక సార్వభౌమ రాష్ట్రాలలో బొగ్గు-గనుల కలిగిన ప్రాంతాలను వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు. [1] "దేశం" అనే పదాన్ని స్థానిక సార్వభౌమ భూభాగం అనే భావనకు కూడా ఉపయోగిస్తారు, ఉదాహరణకు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌ అఫ్ అమెరికా లో భారతీయ దేశం యొక్క విస్తృత ఉపయోగం. [2] ఆంగ్లంలో "దేశం" అనే పదాన్ని గ్రామీణ ప్రాంతాలను వివరించడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంటారు కొన్ని సందర్భాలలో "గ్రామీణ ప్రాంతం" రూపంలో కూడా ఉంటుంది .[ మంచిది మూలం అవసరం ]
 దేశభక్తి 
ఒక వ్యక్తి తనకు చెందిన దేశంతో సానుకూల భావోద్వేగ సంబంధాన్ని దేశభక్తి అంటారు. దేశభక్తి అనేది దేశం పట్ల ప్రేమ, భక్తి ఆ వ్యక్తులకు లేదా జనాభాకి ఉండే  అనుబంధ భావన. ఈ అనుబంధం జాతి, సాంస్కృతిక, రాజకీయ  చారిత్రక అంశాలతో కూడిఉంటుంది .  ఒకరి మాతృభూమికి సంబంధించిన అనేక విభిన్న భావాలు వివిధ ప్రాంతాల  భాషల కలయిక కూడా అవుతుంది . ఇది జాతీయవాదానికి దగ్గరి సంబంధం ఉన్న భావనల మాదిరి ఉంటుంది, ప్రపంచంలో ఉన్న వివిధ దేశాలను పరిశీలిస్తే అవి ఎక్కువగా పౌర జాతీయవాదం ఇంకా  సాంస్కృతిక జాతీయవాదం కలిగి ఉంటాయి .  
 ఆర్ధిక వ్యవస్థ 
దేశాల వర్గీకరణలను ఆర్థిక వ్యవస్థ లను బట్టి , వాటి ఉత్పత్తి  ధోరణులను గుర్తించడానికి అనేక సంస్థలు ప్రయత్నిస్తాయి. ఈ సంస్థలు ఇలాంటి దేశాలను తరచుగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు లేదా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలుగా గుర్తిస్తాయి. 

ఐక్యరాజ్యసమితి ఆర్థిక సామాజిక వ్యవహారాల విభాగం ప్రతి ఏటా ప్రపంచ ఆర్థిక పరిస్థితి   నివేదికను తయారు చేస్తుంది, ఇది రాష్ట్రాలను అభివృద్ధి చేసిన  దేశాలు, అభివృద్ధిలో ఉన్న ఆర్థిక వ్యవస్థ ఉన్న  దేశాలుగా వర్గీకరిస్తుంది. 

ఈ నివేదిక తలసరి స్థూల జాతీయ ఆదాయం (GNI)  ఆధారంగా దేశ అభివృద్ధిని వర్గీకరిస్తుంది.   భౌగోళిక స్థానం ఇంకా  తాత్కాలిక ప్రమాణాల ఆధారంగా విస్తృత వర్గాలలోని ఉప సమూహాలను ఇది  గుర్తిస్తుంది.  ఆలా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలు ఉన్న భౌగోళిక ప్రాంతాలు ఉన్న దేశాలను ఒకసారి పరిశీలిస్తే అవి  ఆఫ్రికా, తూర్పు ఆసియా, దక్షిణ ఆసియా, పశ్చిమ ఆసియా   లాటిన్ అమెరికా,   కరేబియన్ దేశాలు . 

అలాగే పరివర్తన(అభివృద్ధి)లో ఉన్న ఆర్థిక వ్యవస్థలు ఉన్న దేశాలు చుస్తే  పూర్వ సోవియట్ యూనియన్   ఆగ్నేయ ఐరోపాలో ఉన్నాయి. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో ఉన్న ప్రాంతాలు ఉత్తర అమెరికా, యూరప్   ఆసియా   పసిఫిక్‌లో ఉన్నాయి.  

ప్రపంచ దేశాల ఆర్థిక స్థితిని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రపంచ బ్యాంకు అట్లాస్ పద్ధతి అనే ఒక ముఖ్యమైన వర్గీకరణ విధానాన్ని ఉపయోగిస్తుంది. ఈ పద్ధతి ద్వారా దేశాలను వారి తలసరి జాతీయ ఆదాయం (Gross National Income – GNI) ఆధారంగా విభిన్న ఆర్థిక వర్గాలుగా విభజిస్తారు. ఈ వర్గీకరణ వల్ల ప్రతి దేశం యొక్క అభివృద్ధి స్థాయి, జీవన ప్రమాణాలు, అలాగే ఆర్థిక సామర్థ్యం వంటి అంశాలను సరళంగా అంచనా వేయడం సాధ్యమవుతుంది.2020 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన ప్రపంచ బ్యాంకు నిర్వచనం ప్రకారం, తలసరి GNI $1,025 లేదా అంతకంటే తక్కువగా ఉన్న దేశాలను తక్కువ-ఆదాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలు గా గుర్తించారు. ఈ దేశాలలో సాధారణంగా పేదరిక స్థాయి ఎక్కువగా ఉండి, మౌలిక సదుపాయాలు  ఉపాధి అవకాశాలు పరిమితంగా ఉంటాయి.అలాగే, తలసరి GNI $1,026 నుంచి $3,995 మధ్య ఉన్న దేశాలను దిగువ-మధ్య-ఆదాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలు గా వర్గీకరించారు. ఈ వర్గానికి చెందిన దేశాలు అభివృద్ధి దిశగా అడుగులు వేస్తున్నప్పటికీ, ఇంకా అనేక సామాజిక, ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటుంటాయి.తదుపరి దశగా, తలసరి GNI $3,996 నుంచి $12,375 మధ్య ఉన్న దేశాలను ఎగువ-మధ్య-ఆదాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలు గా పేర్కొన్నారు. ఈ దేశాలలో పరిశ్రమలు, సేవారంగం, విద్యా ఆరోగ్య రంగాల్లో గణనీయమైన అభివృద్ధి కనిపిస్తుంది.చివరిగా, తలసరి GNI $12,376 లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా ఉన్న దేశాలను అధిక-ఆదాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలుగా పరిగణిస్తారు. ఈ దేశాలలో జీవన ప్రమాణాలు అధికంగా ఉండి, సాంకేతిక పురోగతి, బలమైన మౌలిక సదుపాయాలు,  విస్తృతమైన సామాజిక భద్రతా వ్యవస్థలు ఉంటాయి.

ఈ విధంగా, ప్రపంచ బ్యాంకు అట్లాస్ పద్ధతి దేశాల ఆర్థిక స్థితిని సమగ్రంగా అర్థం చేసుకోవడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి విధానాల రూపకల్పనకు ఒక ముఖ్యమైన ఆధారంగా నిలుస్తుంది.

ప్రపంచ బ్యాంకు దేశాల ఆర్థిక స్థితి విశ్లేషణకే పరిమితం కాకుండా, ప్రాంతీయ ధోరణులను గుర్తించే విధానాన్ని కూడా అనుసరిస్తుంది. ఈ విధానం ద్వారా ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి నమూనాలు, ఆర్థిక సవాళ్లు, వృద్ధి అవకాశాలు వంటి అంశాలను స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ప్రాంతాల వారీగా విభజన చేయడం వల్ల ప్రాంతీయ అవసరాలకు అనుగుణమైన విధానాలను రూపొందించడానికి అవకాశం లభిస్తుంది.

ఈ క్రమంలో ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రపంచాన్ని పలు ప్రధాన ప్రాంతాలుగా నిర్వచించింది. వాటిలో తూర్పు ఆసియా–పసిఫిక్ ప్రాంతం ఒకటి కాగా, యూరప్–మధ్య ఆసియా మరో ముఖ్యమైన ప్రాంతంగా గుర్తించబడింది. లాటిన్ అమెరికా ప్రాంతాన్ని కరేబియన్ దేశాలతో కలిపి ప్రత్యేకంగా పరిగణిస్తారు. ఉత్తర ఆఫ్రికా ప్రాంతానికి స్వతంత్ర ప్రాధాన్యత ఉండగా, ఉత్తర అమెరికా ప్రత్యేక ప్రాంతంగా గుర్తింపు పొందింది. దక్షిణ ఆసియా ప్రాంతం అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలతో కూడిన ప్రాంతంగా ఉంది. ఆఫ్రికా ఖండంలో సహారా దక్షిణ భాగంలోని కొన్ని దేశాలను ప్రత్యేక వర్గంగా పరిశీలిస్తారు.

ఇవన్నీ కాకుండా, ప్రపంచ బ్యాంకు తన కార్యాచరణ విధానాల ఆధారంగా కూడా దేశాలను వేరు చేస్తుంది. ఈ విధానంలో ప్రధానంగా మూడు వర్గాలు ఉంటాయి. అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి సంఘం (International Development Association – IDA) పరిధిలోకి వచ్చే దేశాలు ఒక వర్గంగా ఉంటాయి. అంతర్జాతీయ పునర్నిర్మాణ అభివృద్ధి బ్యాంకు (International Bank for Reconstruction and Development – IBRD) పరిధిలోని దేశాలు మరో వర్గంగా గుర్తించబడతాయి. కొన్ని దేశాలు ఈ రెండు సంస్థల సహాయాన్ని పొందే స్థితిలో ఉండటం వల్ల అవి కలిసిన వర్గంగా పరిగణించబడతాయి. 

ఈ విధమైన ప్రాంతీయ విభజనతో పాటు కార్యాచరణ ఆధారిత వర్గీకరణ ప్రపంచ బ్యాంకుకు ప్రపంచ అభివృద్ధి పరిస్థితులను సమగ్రంగా అర్థం చేసుకునే అవకాశాన్ని కల్పిస్తుంది. అలాగే, వివిధ దేశాలకు అవసరమైన ఆర్థిక సహాయాన్ని సమర్థవంతంగా అందించడానికి ఇది ఒక బలమైన ఆధారంగా నిలుస్తుంది. 
 మూలాలు 

 బయటి లింకులు 
 BBC Country Profiles

వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
వర్గం:ప్రపంచ దేశాలు
వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-2 లో భాగం
వర్గం:తెలుగు వికీమీడియన్స్ యూజర్ గ్రూప్/2025/-గూగుల్ సహకారం/మొలకల జాబితా-2