సారంగధర

సారంగధర ఒక చరిత్రాత్మక కథ. ఇది రాజరాజ నరేంద్రుడు పరిపాలించే కాలంలో జరిగిందని నమ్మకం. దీనిని గురజాడ అప్పారావు ఆంగ్లంలో పద్య కావ్యంగా రచించారు. తరువాత ఇది సుప్రసిద్ధ నాటకంగా ఆంధ్రదేశమంతా ప్రదర్శించబడింది. ఇది తెలుగులో రెండు సినిమాలు నిర్మించబడ్డాయి.

కథ
రాజ రాజ నరేంద్రుడు రాజమండ్రిని రాజధానిగా చేసుకొని వేంగి సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలన చేస్తుండేవాడు. రాజరాజనరేంద్రుడినికి సారంగధరుడు అనే కుమారుడు, చిత్రాంగి అనే రెండవ భార్య ఉండేది. రాజరాజ నరేంద్రుడి సవతి తల్లి కుమారుడు విజయాదిత్యుడు రాజ రాజ నరేంద్రుడికి పక్కలో బల్లం వలే ఉండేవాడు.

ఒకరోజు చిత్రాంగి సారంగధరుడిని విందుకు ఆహ్వానిస్తుంది. వేటపై ఆసక్తి ఉన్న సారంగధరుడు విందుకు రాకుండా వేటకు వెళ్తాడు. ఆ విషయాన్ని చారుల ద్వారా తెలుసుకొన్న విజయాదిత్యుడు చిత్రాంగి - సారంగధరుడికి అక్రమ సంభంధం ఉన్నదని రాజారాజ నరేంద్రుడికి చెబుతాడు. విషయా విషయాలు పరిశీలించకుండా రాజరాజ నరేంద్రుడు సారంగధరుడి రెండు చేతులు, రెండు కాళ్ళు ఖండించాలని శిక్ష వేస్తాడు. సేవకులు రాజాజ్ఞను అనుసరించి సారంగధరుడిని నగరానికి ఉత్తర దిశలో అడవులతో నిండిన ఒక ఎత్తైన పర్వతం మీద రెండు చేతులు రెండు కాళ్ళు ఖండించి పడవేస్తారు. సారంగధరుడు రెండు చేతులు కాళ్ళ నుండి నెత్తురు పారుతూ ఉండగా ఆక్రందనగా అరుస్తాడు. అప్పుడు సారంగధరుడికి ఆకాశవాణి ద్వారా పూర్వ జన్మలో చేసిన పాపం వల్ల ఈ శిక్షని అనుభవించవలసి వచ్చిందని, ఈ జన్మలో పాపం ఏమి చెయ్యలేదని చెబుతుంది. అతని ఆర్తనాదం విన్న మీననాధుడు అనే శివ భక్తుడు అక్కడకు వచ్చి సారంగధరుడికి సపర్యలు చేసి, శివుడిని ప్రార్థించమని సలహా చెబుతాడు. సారంగధరుడు మీననాధుడి సూచన ప్రకారం శివుడి ఆరాధిస్తే శివుడు ఆ ప్రార్థనతో సంతృప్తి చెంది అతనికి తన పూర్వపు చేతులు, కాళ్ళు, మంచి అందమయిన శరీరాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

సారంగధరేశ్వర దేవాలయం
సారంగధరుడికి దర్శనం ప్రసాదించిన కొండమీద వెలసిన శివుడు సారంగధరేశ్వరుడిగా కొలవబడుతున్నాడు. ఇది రాజమండ్రి పట్టణంలో కోరుకొండ మార్గంలో ఉంది.

సినిమాలు
 సారంగధర (1930 సినిమా), 1930లో వై.వి.రావు దర్శకత్వంలో నిర్మించిన మూకీ సినిమా.
సారంగధర (1937 సినిమా), 1937లో పి.పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో విడుదలైన సినిమా. బందా కనకలింగేశ్వరరావు సారంగధరుడిగా నటించారు.
సారంగధర (1957 సినిమా), 1957లో ఎన్.టి.రామారావు, భానుమతి నటించిన సినిమా.

బయటి లింకులు
 1937 Telugu movie Sarangadhara at IMDb.
 1957 Telugu movie Sarangadhara at IMDb.

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర