గంట (పరికరం)

గంట లేదా ఘంట (ఆంగ్లం Bell) ఒకరకమైన గృహోపకరణము. ఇవి ఎక్కువగా కంచుతో తయారుచేస్తారు. ఇది  అనేది నేరుగా కొట్టే ఒక తాళ వాయిద్యం. చాలా గంటలు బోలుగా ఉన్న కప్పు ఆకారంలో ఉంటాయి, వీటిని కొట్టినప్పుడు, వాటి పక్క భాగాలు సమర్థవంతమైన ప్రతిధ్వనిని సృష్టించేలా, ఒకే బలమైన ధ్వనితో కంపించి శబ్దాన్నిస్తాయి. ఈ శబ్దాన్ని గంట లోపల ఉండే "క్లాపర్" లేదా "ఉవులా"తో, బయటి సుత్తితో, లేదా చిన్న గంటల విషయంలో, గంట లోపల మూసి ఉంచిన ఒక చిన్న గుండ్రని గోళంతో (జింగిల్ బెల్) కొట్టడం ద్వారా సృష్టించవచ్చు.

గంటలను సాధారణంగా వాటి ప్రతిధ్వని లక్షణాల కోసం గంటల లోహంతో (ఒక రకమైన కంచు) పోత పోస్తారు, కానీ వాటిని ఇతర గట్టి పదార్థాలతో కూడా తయారు చేయవచ్చు. ఇది వాటి ఉపయోగంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కొన్ని చిన్న గంటలు (అలంకార గంటలు లేదా ఆవుల మెడలో కట్టే గంటల వంటివి) పోత పోసిన లేదా నొక్కిన లోహం, గాజు లేదా సిరామిక్‌తో తయారు చేయబడతాయి, కానీ పెద్ద గంటలు (చర్చి, గడియారం, గోపుర గంటల వంటివి) సాధారణంగా గంటల లోహంతో పోత పోయబడతాయి.

విశాలమైన ప్రాంతంలో వినిపించేలా ఉద్దేశించిన గంటలు, ఒక బురుజులో లేదా గంటల గోపురంలో వేలాడదీసిన ఒకే గంట నుండి, ఇంగ్లీష్ 'రింగ్ ఆఫ్ బెల్స్', 'కారిలియన్' లేదా రష్యన్ 'జ్వాన్' వంటి సంగీత బృందాల వరకు ఉంటాయి. వీటిని ఒకే స్కేల్‌కు శృతి చేసి గంటల గోపురంలో ఏర్పాటు చేస్తారు. అనేక ప్రభుత్వ లేదా సంస్థాగత భవనాలలో గంటలు ఉంటాయి, చాలా సాధారణంగా గంటలు, పావు గంటలను సూచించడానికి గడియారపు గంటలుగా వీటిని ఉపయోగిస్తారు.

చారిత్రాత్మకంగా, గంటలు మతపరమైన ఆచారాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి,, మతపరమైన సేవల కోసం ప్రజలను ఒకచోట చేర్చడానికి ఇప్పటికీ వీటిని ఉపయోగిస్తున్నారు. తరువాత, ముఖ్యమైన సంఘటనలు లేదా వ్యక్తుల జ్ఞాపకార్థం గంటలను తయారు చేశారు, అవి శాంతి, స్వేచ్ఛ అనే భావనలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. గంటల అధ్యయనాన్ని క్యాంపనాలజీ అని పిలుస్తారు.

 వ్యుత్పత్తి 
బెల్ (Bell)  అనే పదం లో జర్మన్ ఉపభాషలలో సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. ఇది మిడిల్ లో జర్మన్ , డచ్  పదాలతో సంబంధం కలిగి ఉంది. అయితే ఇతర జర్మానిక్ భాషలలో ఇది కనిపించదు. మినహాయింపుగా ఐస్లాండిక్  అనే పదం ఉంది, అది పురాతన ఆంగ్లం నుండి తీసుకున్న పదమని భావించబడుతుంది.

ప్రజల్లో ప్రసిద్ధమైన అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇది పూర్వపు to bell ( – 'గర్జించు', 'బలమైన శబ్దం చేయు') అనే పదంతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చని భావిస్తారు. ఈ పదం నుంచే బెల్లో (bellow – గర్జన) అనే పదం ఉద్భవించింది.

 చరిత్ర 
ఎడమ|thumb|చైనీస్ కంచు గంట, క్రీ.పూ. 18వ–16వ శతాబ్దం
కుడి|thumb|జెంగ్ యొక్క మార్క్విస్ యి యొక్క బియాన్‌జోంగ్, క్రీ.పూ. 433
గంటలకు సంబంధించిన పురావస్తు ఆధారాలు క్రీ.పూ. 3వ సహస్రాబ్దానికి చెందినవి. ఇవి నియోలిథిక్ చైనా లోని యాంగ్‌షావో సంస్కృతికు చెందినవిగా గుర్తించబడ్డాయి. మట్టితో తయారైన క్లాపర్ గంటలు అనేక పురావస్తు ప్రదేశాల్లో కనుగొనబడ్డాయి. తరువాత మట్టిగంటలు లోహగంటలుగా అభివృద్ధి చెందాయి. పశ్చిమ ఆసియాలో మొదటి గంటలు క్రీ.పూ. 1000 ప్రాంతంలో కనిపించాయి. టావోసీ ప్రాంతంలో ఒకటి, ఎర్లిటౌ ప్రాంతంలో నాలుగు లోహగంటలు కనుగొనబడ్డాయి. ఇవి సుమారు క్రీ.పూ. 2000 కాలానికి చెందినవిగా భావించబడుతున్నాయి. షాంగ్ రాజవంశం () కాలంలో వివిధ రకాల గంటలు ఉద్భవించాయి. తరువాత జౌ రాజవంశం కాలంలో ఇవి గుర్రపు రథాల అలంకరణలో, అలాగే కుక్కల మెడలో కట్టే గంటలుగా ఉపయోగించబడ్డాయి.

క్రీ.పూ. 13వ శతాబ్దానికి చైనాలో 150 కిలోల కంటే ఎక్కువ బరువున్న భారీ గంటలను పోతపోశారు. క్రీ.శ. 1000 తరువాత, కంచు స్థానంలో ఇనుము ప్రధాన లోహంగా మారింది. 1079 సంవత్సరానికి చెందిన పురాతన ఇనుపగంట ఒకటి హుబెయ్ ప్రావిన్స్లో కనుగొనబడింది.

చైనా వెలుపల భారీ గంటలు 2వ సహస్రాబ్దం క్రీ.శ. వరకు కనిపించలేదు. క్రీ.పూ. 7వ శతాబ్దానికి చెందిన అస్సిరియన్ గంటలు సుమారు 4 అంగుళాల ఎత్తు కలిగి ఉండేవి. క్రీ.శ. 1–2వ శతాబ్దాల రోమన్ గంటలు సుమారు 8 అంగుళాల ఎత్తు కలిగి ఉండేవి.  బైబిల్లోని నిర్గమకాండములో, యెరూషలేములోని ఇశ్రాయేలు మహాయాజకుడు ధరించే వస్త్రాల అంచులపై చిన్న బంగారు గంటలు అలంకారంగా ధరించబడినట్లు పేర్కొనబడింది.

ప్రాచీన గ్రీకులు శిబిరాల్లో, రక్షణ దళాల్లో చేతిగంటలను ఉపయోగించేవారు. రాత్రిపూట కాపలాదారులను పరిశీలించడానికి వీటిని ఉపయోగించేవారు. రోమన్లు స్నాన సమయాన్ని ప్రకటించడానికి గంటలను ఉపయోగించేవారు. అలాగే ఇళ్లలో అలంకారంగా, గుర్తుగా ఉపయోగించేవారు. పశువుల మెడలకు గంటలు కట్టి అవి తప్పిపోయినప్పుడు కనుగొనడానికి వీటిని ఉపయోగించేవారు. క్రీ.శ. 10వ శతాబ్దం వరకు యూరప్‌లో తయారైన గంటలు సాధారణంగా 2 అడుగుల ఎత్తుకంటే ఎక్కువగా ఉండేవి కావు.

 మోగించే విధానాలు 
పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో సాధారణంగా కనిపించే గంట రకం చర్చి గంట లేదా పట్టణ గంట. ఇవి సాధారణంగా గోపురం లేదా గంటల కూటంలో (bell cote) వేలాడదీసి ఉంచబడతాయి. ఇలాంటి గంటలు రెండు విధాలుగా అమర్చబడతాయి:

 స్థిరంగా (“hung dead”) వేలాడదీసినవి
 ఒక అడ్డకర్ర (headstock)పై అమర్చినవి, ముందుకు-వెనుకకు ఊగే విధంగా

స్థిరంగా వేలాడదీసిన గంటలు సాధారణంగా శబ్ద వలయాన్ని (sound bow) సుత్తితో కొట్టడం ద్వారా లేదా లోపల ఉన్న క్లాపర్‌ను లాగడం ద్వారా మోగించబడతాయి.

 ఊగే విధానం 
ఒక గంటను తాడు, లీవర్ సహాయంతో చిన్న వృత్తంలో ఊగించవచ్చు. పెద్ద గంటలను తాడు, చక్రం ద్వారా లేదా విద్యుత్ మోటార్ల సహాయంతో ఊగించవచ్చు. గంట ఎక్కువ ఎత్తుకు ఊగినప్పుడు శబ్దం కిందకు కాకుండా బయటకు వ్యాపిస్తుంది. కొన్ని ప్రదేశాల్లో, ఉదాహరణకు సాల్జ్‌బర్గ్ కేథడ్రల్లో, గంట ఊగే సమయంలో క్లాపర్‌ను విద్యుత్ క్లాస్ప్‌తో పట్టుకుని ఉంచుతారు. తరువాత అది విడుదల చేయబడుతుంది, తద్వారా స్పష్టమైన ధ్వని ప్రారంభమవుతుంది.

 ఫుల్ సర్కిల్ మోగింపు 
ఫుల్ సర్కిల్ మోగింపు కోసం అమర్చిన గంటలు పూర్తి వృత్తానికి కొద్దిగా మించి ఊగుతాయి. “స్టే” (గంటలు కింద ఉన్నప్పుడు కనిపించే చెక్క కర్ర) అనే భాగం ద్వారా గంట సమతుల్య స్థితిలో నిలబడుతుంది. తాడు చక్రం ఒక వైపుకు అమర్చబడుతుంది. గంట ఊగినప్పుడు తాడు చుట్టబడుతూ, విప్పబడుతూ ఉంటుంది. ప్రతి గంటకు ఒక వ్యక్తి (ringer) నియంత్రణ చేస్తాడు. వారు గంటను పూర్తి వృత్తంలో తిప్పి, మళ్ళీ తిరిగి తీసుకొస్తారు. గంట నోరు పైవైపుకు ఉన్నప్పుడు తక్కువ శ్రమతో దాని వేగాన్ని నియంత్రించవచ్చు. ఊగే గంటలు లోపల ఉన్న క్లాపర్‌తో మోగుతాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో క్లాపర్ ఊగే కాలం గంట కంటే ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. అప్పుడు గంట క్లాపర్‌ను వెనుక వైపుకు తీసుకెళ్తుంది. మరో విధానంలో క్లాపర్ ఊగే కాలం తక్కువగా ఉండి, గంట ముందు వైపుకు చేరి, దాని వెంట పైకి వెళ్లి, కింద వైపున విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది. ఈ రెండవ విధానం ఇంగ్లీష్ శైలిలో ఫుల్ సర్కిల్ మోగింపులో ఉపయోగించబడుతుంది.

కొన్ని సందర్భాల్లో క్లాపర్లకు తోలు పట్టీలు (మఫిల్స్ – muffles) కట్టబడతాయి. ఇవి సాధన సమయంలో గంటల శబ్దాన్ని తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు, తద్వారా పరిసర ప్రాంత ప్రజలకు అసౌకర్యం కలగకుండా ఉంటుంది.

అంత్యక్రియల సందర్భాల్లో సాధారణంగా హాఫ్-మఫిల్స్ ఉపయోగిస్తారు. ఇందులో ఒక సారి పూర్తి శబ్దంతో, తదుపరి సారి మృదువైన మఫిల్ శబ్దంతో గంట మోగుతుంది. ఈ విధానం ప్రత్యేకమైన, విషాదభరితమైన ధ్వనిని అందిస్తుంది. ఈ విధానం 1997లో జరిగిన డయానా, ప్రిన్సెస్ ఆఫ్ వేల్స్ అంత్యక్రియలులో ఉపయోగించబడింది.

 కారిలియన్ 
ఒక కారిలియన్ (Carillon) అనేది కనీసం 23 కంచు కప్పు ఆకారపు గంటలతో కూడిన సంగీత వాద్యపరికరం. ఈ గంటలు శ్రుతి కలిగేలా సర్దుబాటు చేయబడతాయి, తద్వారా వాటిని వరుసగా మోగించి రాగాన్ని సృష్టించవచ్చు లేదా ఒకేసారి మోగించి సంగీత స్వరాన్ని (చోర్డ్) ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.

సాంప్రదాయ కారిలియన్‌ను చేతులతో బటన్ కీబోర్డ్‌ను కొట్టడం ద్వారా,, కాళ్లతో పెడల్ కీబోర్డ్‌ను నొక్కడం ద్వారా వాయిస్తారు. ఈ కీలు యాంత్రికంగా లివర్లు, తీగల ద్వారా లోపల ఉన్న లోహ క్లాపర్లకు అనుసంధానమై ఉంటాయి. ఇవి గంట లోపలి భాగాన్ని కొడతాయి. కీపై ఎంత బలంగా ఒత్తితే, అంత బలమైన ధ్వని ఉత్పత్తి అవుతుంది, అందువల్ల వాయిద్యకారుడు స్వర తీవ్రతను నియంత్రించగలుగుతాడు.

 ప్రముఖ గంటలు 
కుడి|thumb|ట్సార్ బెల్ – పరిమాణాన్ని చూపడానికి మనుషులతో
కుడి|thumb|పెటర్స్‌గ్లోకె – కొలోన్ కేథడ్రల్, జర్మనీ

 గ్రేట్ బెల్ ఆఫ్ ధమ్మజేది (1484) – ఇది ఎప్పుడైనా తయారైన అతి పెద్ద గంట కావచ్చని భావిస్తారు. 1608లో పోర్చుగీసువారు దేవాలయం నుండి తొలగించిన తరువాత ఇది బర్మాలోని ఒక నదిలో కనుమరుగైంది. దీని బరువు సుమారు  అని చెబుతారు.
 ట్సార్ బెల్ – మోటోరిన్ బెల్ ఫౌండర్లచే తయారు చేయబడినది. ఇది ఇప్పటికీ ఉన్న అతి పెద్ద గంట. బరువు . అయితే ఇది ఎప్పుడూ మోగించబడలేదు; 1737లో పగిలిపోయింది. ఇది ప్రస్తుతం మాస్కోలోని క్రెమ్లిన్లో ప్రదర్శనలో ఉంది.
 మింగున్ బెల్ – ప్రస్తుతం మోగించబడుతున్న అతి పెద్ద గంట. ఇది మింగున్, బర్మాలో ఉంది. బరువు .
 గోటెన్‌బా గంట – మోగించబడే అతి పెద్ద ఊగే గంట. బరువు . ఇది గోటెన్‌బా, షిజువోకా, జపాన్‌లో ఉంది. 2006లో ఐజ్‌బౌట్స్ చే పోతపోసారు.
 వరల్డ్ పీస్ బెల్ (న్యూపోర్ట్, కెంటుకీ) – 2006 వరకు అతి పెద్ద ఊగే గంటగా గుర్తింపు పొందింది. ఇది న్యూపోర్ట్, కెంటుకీ, అమెరికాలో ఉంది. బరువు ; క్లాపర్, మద్దతులతో కలిపి మొత్తం బరువు .
 పీపుల్స్ సాల్వేషన్ కేథడ్రల్లోని ప్రధాన గంట – ప్రపంచంలో అతి పెద్ద స్వేచ్ఛగా ఊగే చర్చి గంట. బరువు 25 టన్నులకుపైగా. 2016 నవంబర్ 11న గ్రాస్‌మయర్ బెల్ ఫౌండ్రీచే తయారైంది.
 కింగ్ సియోంగ్‌డెఒక్ గంట – కొరియాలో ఇప్పటికీ ఉన్న అతి పెద్ద గంట. క్రీ.శ. 771లో తయారు చేయబడింది. బరువు సుమారు 25 టన్నులు. ప్రస్తుతం గ్యోంగ్జు నేషనల్ మ్యూజియంలో ఉంది.
 పుమ్మెరిన్ – వియన్నాలోని స్టెఫాన్స్‌డోమ్లో ఉన్న ప్రసిద్ధ గంట. ఇది ఆస్ట్రియాలో అత్యంత ప్రసిద్ధి పొందింది.
 సెంట్ పీటర్స్‌గ్లోకె (స్థానిక భాషలో డే డిక్కే పిట్టర్) – జర్మనీలోని కొలోన్ కేథడ్రల్లో ఉంది. బరువు 24 టన్నులు. 1922లో పోతపోసారు. ఇది పైభాగం నుండి స్వేచ్ఛగా ఊగే అతి పెద్ద గంటగా పరిగణించబడుతుంది.
 మారియా డోలెన్స్ – రోవెరెటో, ఇటలీలో ఉన్న వీరమరణ ఘంట. బరువు 22.6 టన్నులు.
 గ్రేట్ పాల్ – లండన్లోని సెంట్ పాల్స్ కేథడ్రల్లో ఉన్న గంట. బరువు 16.5 టన్నులు. ప్రతి రోజు మధ్యాహ్నం 1 గంటకు మోగించబడుతుంది.
 ఒలింపిక్ బెల్ – 2012 లండన్ ఒలింపిక్స్ కోసం తయారు చేసిన అతి పెద్ద శ్రుతి-సమతుల్య గంట.
 బిగ్ బెన్ – వెస్ట్‌మినిస్టర్ ప్యాలెస్లోని ఎలిజబెత్ టవర్లో ఉన్న గంట. ఇది బ్రిటిష్ దీవుల్లో నాల్గవ అతిపెద్ద గంట.
 సాల్వేటర్ – ఉట్రెఖ్ట్ లోని డోమ్ టవర్లో ఉంది. బరువు 8.2 టన్నులు. 1505లో తయారు చేయబడింది.
 గ్రేట్ టామ్ – ఆక్స్‌ఫోర్డ్ లోని క్రైస్ట్ చర్చ్ లోని టామ్ టవర్‌లో వేలాడుతోంది. 1680లో పోతపోసారు. ప్రతిరోజూ రాత్రి 9:05కు 101 సార్లు మోగించబడుతుంది.
 లిబర్టీ బెల్ – అమెరికా చరిత్రలో ప్రముఖమైన గంట. బరువు . ప్రస్తుతం ఫిలడెల్ఫియా, పెన్సిల్వేనియాలో ఉంది.
 సిగిస్ముండ్ గంట – వావెల్ కేథడ్రల్, క్రాకోవ్లో ఉంది. 1520లో తయారైంది. బరువు 12 టన్నులు.
 మారియా గ్లోరియోసా – ఎర్ఫర్ట్ కేథడ్రల్, జర్మనీలో ఉంది. 1497లో తయారు చేయబడింది. బరువు సుమారు 13 టన్నులు.
 ల్యూటిన్ బెల్ – నౌక HMS Lutine యొక్క గంట. ప్రస్తుతం లాయిడ్స్ ఆఫ్ లండన్లో ఉంది. ఇది ఓడ నష్టాన్ని తెలియజేయడానికి ఒకసారి, సురక్షితంగా చేరినప్పుడు రెండుసార్లు మోగించబడేది.
 లివర్‌పూల్ కేథడ్రల్లోని టెనర్ గంట – చేంజ్ రింగింగ్ కోసం వేలాడదీసిన అతి భారమైన గంట.

 గ్యాలరీ 

రకరకాల గంటలు
గుడిగంటలు
జడగంటలు
జేగంటలు
మువ్వలు
ధర్మగంట
గంటస్తంభం

 మూలాలు 

వర్గం:గృహోపకరణాలు