భారత ప్రధానమంత్రుల జాబితా

భారత ప్రధాన మంత్రి, భారత ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యనిర్వాహకుడుగా, కేంద్రమంత్రుల మండలికి అధ్యక్షుడిగా ఉంటారు. భారత రాష్ట్రపతి రాజ్యాంగ, నామమాత్ర, ఉత్సవ సంబంధమైన దేశాధినేత అయినప్పటికీ, ఆచరణలో సాధారణంగా, కార్యనిర్వాహక అధికారం ప్రధానమంత్రి, వారు ఎన్నుకున్న మంత్రుల మండలికే ఉంటుంది.

రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియాలో ప్రధాన శాసనమండలి అయిన లోక్‌సభ, భారత పార్లమెంటు దిగువసభలో మెజారిటీతో పార్టీచే ఎన్నుకోబడిన నాయకుడు ప్రధానమంత్రిగా వ్యవహరిస్తాడు. ప్రధానమంత్రి, వారి మంత్రివర్గం అన్ని సమయాల్లో లోక్‌సభకు బాధ్యత వహిస్తారు. ప్రధానమంత్రి లోక్‌సభ లేదా పార్లమెంటు ఎగువసభ అయిన రాజ్యసభ సభ్యుడు కావచ్చు. ప్రాధాన్యత క్రమంలో ప్రధాని మూడో స్థానంలో ఉన్నారు.

ప్రధానమంత్రిని భారత రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. ఏదేమైనప్పటికీ, ప్రధానమంత్రి రాజీనామా చేస్తే తప్ప, ప్రతి ఐదేళ్లకు ప్రత్యక్షంగా ఎన్నికయ్యే అత్యధిక లోక్‌సభ సభ్యుల విశ్వాసాన్ని ప్రధాని పొందవలసి ఉంటుంది. ప్రధానమంత్రి కేంద్రప్రభుత్వ మంత్రుల మండలిలో అధ్యక్షత వహించే సభ్యుడు. ప్రధాన మంత్రి ఏకపక్షంగా కౌన్సిల్ సభ్యుల ఎంపిక, తొలగింపును నియంత్రిస్తారు.

ప్రభుత్వంలోని సభ్యులకు పదవుల కేటాయింపు, ఆర్టికల్ 75 (3) ప్రకారం లోక్‌సభకు సమష్టిగా బాధ్యత వహించే ఈ మండలి, అధ్యక్షుడి అధికారాల క్రింద కార్యకలాపాలకు సంబంధించి రాష్ట్రపతికి సహాయం చేస్తుంది.ఏది ఏమైనప్పటికీ, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 74 ప్రకారం, కౌన్సిల్ ద్వారా ఇవ్వబడిన 'సహాయం, సలహా' కట్టుబడి ఉంటుంది. భారతదేశానికి 1947 నుండి (2024) ఇప్పటివరకు 14 మంది ప్రధానులుగా పనిచేసారు. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ భారతదేశపు మొదటి ప్రధానమంత్రి, 1947 ఆగస్టు 15 నుండి 1950 జనవరి 26 వరకు భారతదేశ ప్రధానమంత్రిగా పనిచేశారు.

అంతకుముందు, నెహ్రూ బ్రిటిష్ రాజ్ కాలంలో 1946 సెప్టెంబరు 2 నుండి 1947 ఆగస్టు 14 వరకు భారతదేశ తాత్కాలిక ప్రభుత్వానికి ప్రధానమంత్రిగా పనిచేశారు. అతని పార్టీ, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ 1946 భారత ప్రావిన్షియల్ ఎన్నికలలో విజయం సాధించి, భారతదేశ మొదటి ప్రధానమంత్రిగా అధికార బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. నెహ్రూ తర్వాత లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి, అతను 1 సంవత్సరం 7 నెలలు పనిచేసాడు. యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్.లో అతను భారతదేశం, పాకిస్తాన్ మధ్య తాష్కెంట్ డిక్లరేషన్‌పై సంతకం చేసిన తరువాత తాష్కెంట్‌లో అతని మరణంతో అధికార పదవీకాలం ముగిసింది.

నెహ్రూ కుమార్తె ఇందిరా గాంధీ, శాస్త్రి తర్వాత 1966లో దేశానికి మొదటి మహిళా ప్రధానమంత్రి అయ్యారు. పదకొండు సంవత్సరాల తరువాత, ఆమె పార్టీ ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ 1977 భారత సాధారణ ఎన్నికలలో జనతా పార్టీ చేతిలో ఓడిపోయింది. దీని నాయకుడు మొరార్జీ దేశాయ్ మొదటి కాంగ్రెసేతర ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. 1979లో దేశాయ్ రాజీనామా చేసిన తర్వాత, అతని మాజీ సహచరుడు చరణ్ సింగ్ 1980 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ గెలిచి, ఇందిరా గాంధీ తిరిగి ప్రధానమంత్రి అయ్యే వరకు కొంతకాలం పదవిలో ఉన్నారు.

ప్రధానమంత్రిగా ఆమె రెండవ పదవీకాలం అయిదేళ్ల తర్వాత 1984 అక్టోబరు 31న ఆమె అంగరక్షకులచే హత్య చేయబడింది. ఆమె కుమారుడు రాజీవ్ గాంధీ భారతదేశపు అత్యంత పిన్న వయస్కుడైన ప్రధానిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. నెహ్రూ-గాంధీ కుటుంబ సభ్యులు సుమారు 38 సంవత్సరాలు ప్రధానమంత్రిగా అధికారంలో ఉన్నారు.

సాధారణ ఎన్నికల ఓటమి తర్వాత, రాజీవ్ గాంధీ ఐదేళ్ల పదవీకాలం ముగిసింది; అతని మాజీ మంత్రివర్గ సహచరుడు, జనతాదళ్‌కు చెందిన విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్, 1989లో ఏడాదిపాటు నేషనల్ ఫ్రంట్ సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ప్రధాన మంత్రి చంద్ర శేఖర్ ఆధ్వర్యంలో ఏడు నెలల విరామం తరువాత, కాంగ్రెస్ పార్టీ తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చింది, 1991 జూన్ లో పి.వి. నరసింహారావు ఆధ్వర్యంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఆ సంవత్సరం ప్రారంభంలో రాజీవ్ గాంధీ హత్యకు గురయ్యారు.

పి.వి. నరసింహారావు ఐదు సంవత్సరాల పదవీకాలం తర్వాత నాలుగు స్వల్పకాలిక ప్రభుత్వాలు, ఆటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి) నుండి 1996లో 13 రోజుల పాటు, యునైటెడ్ ఫ్రంట్ ప్రధానులు హెచ్. డి. దేవెగౌడ, ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ హయాంలో 1998-1999లో 13 నెలలు వాజ్‌పేయి మళ్లీ అధికారంలోకి వచ్చారు. 1999లో, వాజ్‌పేయి నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ సార్వత్రిక ఎన్నికలలో విజయం సాధించింది, అలా చేసిన మొదటి కాంగ్రెసేతర కూటమి, అతను ప్రధానమంత్రిగా పూర్తి అయిదేళ్లపాటు పనిచేశాడు.

2004, 2009లో జరిగిన సాధారణ ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్, దాని యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ విజయం సాధించాయి, 2004, 2014 మధ్య మన్మోహన్ సింగ్ ప్రధానమంత్రిగా పనిచేశారు. 2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో బిజెపి గెలిచింది. దాని పార్లమెంటరీ నాయకుడు నరేంద్ర మోడీ మొదటి కాంగ్రెసేతర ఏకైక మెజారిటీ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

బిజెపి 2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో గతసారి కంటే ఎక్కువ ఆధిక్యతతో గెలుపొందింది. ప్రస్తుత మోడీ ప్రభుత్వానికి రెండవసారి అధికారాన్ని మంజూరు చేసింది. 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో, అధికారంలో ఉన్న బిజెపి మెజారిటీని కోల్పోయింది, కానీ దేశంలో అతిపెద్ద పార్టీగా మిగిలింది. బిజెపి దాని నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాయి. మొదటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ తర్వాత మోడీ వరుసగా మూడవసారి ప్రధానమంత్రి అయ్యారు.

 ప్రధానమంత్రుల జాబితా 
 Key
 సంఖ్య.: ప్రస్తుత సంఖ్య
  కార్యాలయంలో హత్య లేదా మరణించటం
  గతంలో వరుసగా కానీ లేదా పదవీకాలం తర్వాత తిరిగి కార్యాలయానికి వచ్చినవారు
  రాజీనామా
  అవిశ్వాస తీర్మానంతో రాజీనామా చేసినవారు
రంగుకీ (రాజకీయ సంకీర్ణాలు/పార్టీల కోసం):







 చిత్తరువుపేరు (జననంమరణంనియోజకవర్గం పదవి స్వీకరించే నాటికి వయస్సుపదవీకాలం, ఎన్నికలు
సంవత్సరాలు, రోజుల్లో వ్యవధి ఏకకాలిక మంత్రి పదవులుపార్టీ ప్రభుత్వంరాష్ట్రాధినేత 80px జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఎంపి 57 సంనత్సరాల 274 రోజులు 1947ఆగస్టు 15   16 సంవత్సరాల 286 రేజులు  నెహ్రూ I కింగ్ జార్జ్ VI రాజేంద్ర ప్రసాద్ 1951–52 నెహ్రూ II 1957నెహ్రూ III 1962 నెహ్రూ IV సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ 80px గుల్జారీలాల్ నందా 1964  1964    నందా I 80px లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి 1964  1966   శాస్త్రి I 80px గుల్జారీలాల్ నందా 1966  1966  నందా II 80px ఇందిరా గాంధీ 1966  1977    ఇందిర 1వ 1967ఇందిర 2వజాకీర్ హుస్సేన్వి.వి.గిరిమొహమ్మద్ హిదాయతుల్లా వి.వి.గిరి1971 ఇందిరా IIIఫకృద్దీన్ అలీ అహ్మద్ బి. డి. జెట్టి'' 80pxమొరార్జీ దేశాయ్ 1977  1979   1977 దేశాయ్ నీలం సంజీవ రెడ్డి 80px చరణ్ సింగ్ 1979  1980    ఏదీ లేదు  చరణ్ 80px ఇందిరా గాంధీ 1980  1984   1980  ఇందిర IV జైల్ సింగ్ 80px రాజీవ్ గాంధీ 1984  1989  రాజీవ్ I 1984 రాజీవ్ II రామస్వామి వెంకట్రామన్ 80px విశ్వనాధ్ ప్రతాప్ సింగ్ 1989  1990   1989  వి.పి.సింగ్ 105x105px చంద్రశేఖర్ 1990  1991   చంద్ర శేఖర్ 80px పి.వి. నరసింహారావు  1991  1996   1991  రావు శంకర్ దయాళ్ శర్మ 80px అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి 1996  1996   1996  వాజ్‌పేయి I 80px హెచ్.డి.దేవెగౌడ 1996  1997     దేవెగౌడ 80px ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ 1997  1998   గుజ్రాల్ కె.ఆర్. నారాయణన్ 80pxఅటల్ బిహారీ వాజపేయి 1998  2004   1998  వాజ్‌పేయి II 1999 వాజ్‌పేయి III ఎ.పి.జె.అబ్దుల్ కలాం 80px మన్మోహన్ సింగ్ 2004  2014   2004 మన్మోహన్ I ప్రతిభా పాటిల్ 2009మన్మోహన్ II ప్రణబ్ ముఖర్జీ 80px నరేంద్ర మోదీ 2014  అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తి  2014  మోదీ I రామ్ నాథ్ కోవింద్ 2019మోడీ II ద్రౌపది ముర్ము 2024 మోడీ III

 కాల వ్యవధి ప్రకారం ప్రధాన మంత్రుల జాబితా 
 వ.సంఖ్య పేరు పార్టీ పదవీకాలం సమయం సుదీర్ఘ నిరంతర పదవీకాలం ప్రీమియర్‌షిప్ మొత్తం కాలం 1 నెహ్రూ INC 16 సంవత్సరాలు, 286 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 286 రోజులు 2 ఇందిరా గాంధీ INC/INC (I)/INC (R) 11 సంవత్సరాలు, 59 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 350 రోజులు 3 నరేంద్రమోడీ బిజెపి * * 4 మన్మోహన్ సింగ్ INC 10 సంవత్సరాలు, 4 రోజులు 10 సంవత్సరాలు, 4 రోజులు 5 వాజపేయి బిజెపి 6 సంవత్సరాలు, 64 రోజులు 6 సంవత్సరాలు, 80 రోజులు 6 రాజీవ్ గాంధీ INC (I) 5 సంవత్సరాలు, 32 రోజులు 5 సంవత్సరాలు, 32 రోజులు 7 పి. వి. నరసింహరావు INC (I) 4 సంవత్సరాలు, 330 రోజులు 4 సంవత్సరాలు, 330 రోజులు 8 మొరార్జీ దేశాయ్ JP 2 సంవత్సరాలు, 126 రోజులు 2 సంవత్సరాలు, 126 రోజులు 9 లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి INC 1 సంవత్సరం, 216 రోజులు 1 సంవత్సరం, 216 రోజులు 10 వి.పి. సింగ్ JD 343 రోజులు 343 రోజులు 11 గుజ్రాల్ JD 332 రోజులు 332 రోజులు 12 దేవెగౌడ JD 324 రోజులు 324 రోజులు 13 చంద్రశేఖర్ SJP (R) 223 రోజులు 223 రోజులు 14 చరణ్ సింగ్ JP (S) 170 రోజులు 170 రోజులు 15 గుల్జారీలాల్ నంద INC 13 రోజులు 26 రోజులు

 పార్టీల వారీగా జాబితా 

+రాజకీయ పార్టీలు PMOని కలిగి ఉన్న వారి సభ్యుల మొత్తం కాలవ్యవధి ప్రకారం (ఆనాటికి)  రాజకీయ పార్టీప్రధాన మంత్రుల సంఖ్య పిఎంఒని కలిగి ఉన్న మొత్తం సంవత్సరాలు 1 INC/INC (I)/INC (R) 7 54 సంవత్సరాల, 123 రోజులు 2 BJP 2  3 JD 3 2 సంవత్సరాల, 269 రోజులు 4 JP 1 2 సంవత్సరాల, 126 రోజులు 5SJP (R) 1 223 రోజులు 6 JP (S) 1 170 రోజులు

 ఇవి కూడా చూడండి 
 భారతదేశ ప్రధానమంత్రి
 భారత రాష్ట్రపతి
 భారత ఉపరాష్ట్రపతి
 భారతదేశ అధ్యక్షుల జాబితా
 భారత ఉప రాష్ట్రపతుల జాబితా
 భారత ఉప ప్రధానమంత్రి
 భారత కేంద్ర మంత్రిమండళ్లు జాబితా

 మూలాలు 

 ఇతర మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు 

వర్గం:భారత ప్రధానమంత్రులు
వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
వర్గం:జాబితాలు
భారతదేశం
భారత ప్రధానమంత్రులు కార్యాలయంలో ఉన్న సమయాన్ని బట్టి
ప్రధానులు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయాలకు సంబంధించిన జాబితాలు