క్రమం (జీవశాస్త్రం)

క్రమం (ఆర్డర్-Order) జీవుల శాస్త్రీయ వర్గీకరణలో  నాల్గవ స్థానం, ఈ వర్గీకరణలో విభాగం లేదా తరగతి (క్లాస్-Class), కుటుంబం (ఫ్యామిలీ -Family) అను స్థానాల మధ్య క్రమము వస్తుంది. ఒక క్రమములో కొన్ని కుటుంబాలు కలిపి ఉంటాయి.

కార్ల్ లిన్నెయస్ జీవశాస్త్రంలో జీవులకు ర్యాంక్-ఆధారిత నామకరణ వ్యవస్థను 1735లో ప్రవేశపెట్టాడు. అత్యున్నత ర్యాంకుకు "రాజ్యం" (కింగ్డమ్) అనే పేరు పెట్టాడు. దాని తర్వాత 4 ర్యాంకులు వరుసగా - తరగతి (క్లాస్), క్రమం (ఆర్డర్),  జాతి (జీనస్), జాతులు (స్పీసీస్). తరువాత ఏర్పడ్డ మరో రెండు ప్రధాన ర్యాంకులతో వరుసగా కింగ్‌డమ్,  ఫైలం లేదా డివిజన్, తరగతి లేదా విభాగం, క్రమం, కుటుంబం, ప్రజాతి, జాతులు ఏర్పడ్డాయి. 1990లో, (కింగ్డమ్) పైన డొమైన్ ర్యాంక్ ప్రవేశపెట్టారు.

లిన్నెయన్ జీవుల వర్గీకరణలో ఈ విధంగా ఏర్పడ్డ ఎనిమిది ప్రధాన క్రమానుగత స్థానాలలో క్రమం (లాటిన్: ఆర్డో) నాల్గవది.  నామకరణ సంకేతాల ద్వారా గుర్తిస్తారు. క్రమం క్రింద నేరుగా కుటుంబం (ఉపక్రమం) ఉంటుంది. ఒక క్రమాన్ని సంబంధిత కుటుంబాల సమూహం(గ్రూప్)గా కూడా నిర్వచించవచ్చు.

 భాషా విశేషాలు 
ప్రతిజీవిని ఏ క్రమానికి చెందినది,  లేనిది వర్గీకరణ శాస్త్రవేత్త నిర్ణయిస్తారు. వర్గీకరణ శాస్త్రవేత్తలు ప్రతి ఒక్కరూ ఒక క్రమాన్ని వివరించడంలో లేదా గుర్తించడంలో అనుసరించాల్సిన నియమాలు లేవు. కొన్ని టాక్సాలుజీవశాస్త్రంలో, టాక్సన్ అంటే వర్గీకరణ శాస్త్రవేత్తలు ఒక సమూహం  ఏర్పరచడానికి చూసే ఒక జీవి లేదా  ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జీవులు జనాభా. విశ్వవ్యాప్తంగా ఆమోదించబడతాయి. మరికొన్నింటిలో అటువంటి ఆమోదం ఉండదు. 

ఒక క్రమం పేరు సాధారణంగా పెద్ద అక్షరంతో వ్రాస్తారు. కొన్ని జీవుల సమూహాలకు, స్థిరమైన నామకరణ నియమాలు అనుసరించవచ్చు. మొక్కలు, శిలీంధ్రాలు, ఆల్గేల క్రమం -ales (ఉదా. Dictyotales) అనే ప్రత్యయాన్ని ఉపయోగిస్తుంది. పక్షులు, చేపల క్రమానికి  లాటిన్ ప్రత్యయం -iformes ను  (అర్థం 'రూపం ఉంటుంది') ఉపయోగిస్తుంది. (ఉదా.Passeriformes). చాలావరకు కీటకాల క్రమం 'రెక్క' అనే ప్రత్యయం -ptera ను ఉపయోగిస్తుంది, కానీ క్షీరదాలు, సరీసృపాలు, ఉభయచరాలు, అకశేరుకాల క్రమం నామకరణ అంత స్థిరంగా ఉండదు (ఉదా. Artiodactyla, Anura, Crocodylia, Actiniaria, Primates). 

శిలీంద్రాలు,  శైవలాలు రెండు కలిపి ఒకటి ఒకటి సహజీవనంగా ఉంటూ లైకెన్లుగా ఏర్పడతాయి. 

లెగ్యుమినేసి జాతి మొక్కల వేర్లలో రైజోబియం అనే బాక్టీరియా సహజీవనం చేస్తూ నత్రజని స్థాపన చేస్తుంది. ఉదాహరణ:-వేరుశనగ.thumb|Title page of the 1758 edition of Linnaeus's Systema Naturæ

 వర్గీకరణ, ర్యాంకులు  
ఇంటర్నేషనల్ కోడ్ ఆఫ్ జూలాజికల్ నామన్క్లే చర్ (నామకరణం) పరిధిలోకి వచ్చే కొన్ని క్లాడ్‌జీవశాస్త్రంలో, క్లాడ్ జీవుల సహజ సమూహం అంటే సాధారణ పూర్వీకుడు, దాని వారసులందరితో కూడిన సమూహం.ల కోసం, కొన్నిసార్లు అనేక అదనపు (అనధికార) వర్గీకరణలు ఉపయోగిస్తారు.

జంతుశాస్త్ర రంగంలో, లిన్నెయన్ ఆర్డర్‌లను మరింత స్థిరంగా ఉపయోగించాడు. ఈ జంతుశాస్త్ర భాగంలోని ఆర్డర్‌లు సహజ సమూహాలను సూచిస్తాయి.  ఉదా. లెపిడోప్టెరా - చిమ్మెట (మాత్‌)లు,  సీతాకోకచిలుకలు;  డిప్టెరా - ఈగలు, దోమలు; సన్నదోమ, కొతిమెరపురుగు (మిడ్జెస్), మశకాలు (గ్నాట్‌).

1991 నుండి 2017 వరకు, వర్గీకరణ వ్యవస్థలో వైరస్‌లను వర్గీకరించడానికి ఆర్డర్ (క్రమం నుండి జాతుల - species వరకు) అనేది అత్యున్నత ర్యాంక్. అయితే వైరస్ వర్గీకరణను పర్యవేక్షించే అంతర్జాతీయ వైరస్‌ల వర్గీకరణ కమిటీ (ICTV), 2018లో, అత్యున్నత వర్గీకరణ ర్యాంక్ వరకు క్రమం కంటే ఎక్కువ ర్యాంకులను (realm) జోడించింది. వైరస్ ఆర్డర్‌లను -వైరల్స్ అనే ప్రత్యయం ద్వారా సూచిస్తారు.

 కొన్ని ముఖ్యమైన క్రమాలు 
- ales ప్రత్యయంతో ఉన్న క్రమాలు - ఉదాహరణ   
 ఆస్టరేలిస్ (Asterales)
 ఎబనేలిస్ (Ebenales)
 ఎరికేలిస్ (Ericales)
 కుకుర్బిటేలిస్ (Cucurbitales)
 జిరానియేలిస్ (Geraniales)
 జింజిబరేలిస్ (Zingiberales)
 జెన్షియనేలిస్ (Gentianales)
 పైపరేలిస్ (Piperales)
 ఫాబేలిస్ (Fabales)
 బ్రాసికేలిస్ (Brassicales)
 మాల్వేలిస్ (Malvales)
 మిర్టేలిస్ (Mirtales)
 లామియేలిస్ (Lamiales)
 సపిండేలిస్ (Sapindales)
 సొలనేలిస్ (Solanales)

 మూలాలు 

గమనిక 

 ఇవి కూడా చూడండి 
జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు.
వర్గం:జీవ శాస్త్రము
వర్గం:సంస్కృత పదజాలము
వర్గం:జీవులు