బుకర్ బహుమతి

మాన్ బుకర్ బహుమతి (ఆంగ్లం: Man Booker Prize) లేదా బుకర్ బహుమతి (Booker Prize) ఆంగ్ల సాహిత్యంలో పూర్తి నిడివి ఉత్తమ నవలకు ప్రతి సంవత్సరం కామన్వెల్త్ దేశాలు, ఐర్లాండు, జింబాబ్వే దేశాలకు చెందిన రచయితలకు ఇచ్చే పురస్కారం. 

1993 సంవత్సరంలో బుకర్ ఆఫ్ బుకర్ బహుమతి మిడ్‌నైట్స్ చిల్డ్రన్ రచయిత సల్మాన్ రష్దీ కి బహుకరించారు. దీనికే 2008 సంవత్సరంలో అత్యుత్తమ బుకర్ బహుమతిని కూడా ఇచ్చారు.'Best of the Booker' pits Rushdie against 40 pretenders | News | guardian.co.uk Books"Rushdie wins Best of Booker prize", BBC News, 10 July 2008

2008 సంవత్సరానికి గాను భారతీయ రచయిత అరవింద్ అడిగా మొట్టమొదటి రచన ది వైట్ టైగర్ కి లభించింది.http://www.themanbookerprize.com/prize/thisyear

హిందీ నవలా రచయిత గీతాంజలి శ్రీ బుకర్ ప్రైజ్ ను గెలుచుకుంది. ‘టాంబ్ ఆఫ్ శాండ్’ పేరుతో గీతాంజలి శ్రీ రచించిన నవలను 2022 ఏడాదికి గాను బుకర్ ప్రైజ్ వరించింది. అలాగే భారతీయ భాషల నుంచి  ఈ అవార్డు అందుకున్న తొలి పుస్తకంగా నిలిచింది.

 చరిత్ర 
ఈ బహుమతి దానిని స్పాన్సర్ చేసిన సంస్థ అయిన బుకర్-మెక్ కోనెల్ (Booker-McConnell) పేరు మీద బుకర్-మెక్ కోనెల్ బహుమతిగా 1968 సంవత్సరంలో మొదలైంది. అయితే బుకర్ బహుమతిగానే ప్రసిద్ధిచెందింది. దీని నిర్వహణ 2002 సంవత్సరంలో 'బుకర్ బహుమతి ఫౌండేషన్'కు బదిలీ చేయబడింది. దీనిని స్పాన్సర్ చేసిన మాన్ గ్రూపు (Man Group) బుకర్ పేరును ఉంచి ముందు తమ పేరును చేర్చి మాన్ బుకర్ బహుమతి అధికార నామంగా మార్చింది. అంతకు ముందు ఇచ్చే £21,000 పౌండ్ల బహుమతి మొత్తాన్ని £50,000కి పెంచింది. చాలా బాగా ఉన్నది.

 బుకర్ బహుమతి గ్రహీతలు 
 సంవత్సరం రచయిత దేశం పుస్తకం పేరు 1969 P. H. Newby యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Something to Answer For 1970 Bernice Rubens యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ The Elected Member 1971 V. S. Naipaul ట్రినిడాడ్, టొబాగో/యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ In a Free State 1972 John Berger యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ G 1973 James Gordon Farrell యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ The Siege of Krishnapur 1974 నాడైన్ గార్డిమర్Stanley Middleton దక్షిణ ఆఫ్రికాయునైటెడ్ కింగ్ డమ్ The ConservationistHoliday 1975 Ruth Prawer Jhabvala యునైటెడ్ కింగ్ డమ్/జర్మనీ Heat and Dust 1976 David Storey యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Saville 1977 Paul Scott యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Staying On 1978 Iris Murdoch రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్/యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ The Sea, the Sea 1979 Penelope Fitzgerald యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Offshore 1980 William Golding యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Rites of Passage 1981 సల్మాన్ రష్దీ యునైటెడ్ కింగ్ డమ్/భారతదేశం Midnight's Children 1982 Thomas Keneally ఆస్ట్రేలియా Schindler's Ark 1983 J. M. Coetzee దక్షిణ ఆఫ్రికా/ఆస్ట్రేలియా Life & Times of Michael K 1984 Anita Brookner యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Hotel du Lac 1985 Keri Hulme న్యూజీలాండ్ The Bone People 1986 Kingsley Amis యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ The Old Devils 1987 Penelope Lively యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Moon Tiger 1988 Peter Carey ఆస్ట్రేలియా Oscar and Lucinda 1989 Kazuo Ishiguro యునైటెడ్ కింగ్ డమ్/జపాన్ The Remains of the Day 1990 ఎ.ఎస్.బ్యాట్ యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Possession: A Romance 1991 Ben Okri నైజీరియా The Famished Road 1992 Michael OndaatjeBarry Unsworth శ్రీలంక/కెనడాయునైటెడ్ కింగ్ డమ్ The English PatientSacred Hunger 1993 Roddy Doyle రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్ Paddy Clarke Ha Ha Ha 1994 James Kelman యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ How Late It Was, How Late 1995 Pat Barker యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ The Ghost Road 1996 Graham Swift యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Last Orders 1997 అరుంధతి రాయ్ భారతదేశం The God of Small Things 1998 Ian McEwan యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ Amsterdam 1999 J. M. Coetzee దక్షిణ ఆఫ్రికా/ఆస్ట్రేలియా Disgrace 2000 Margaret Atwood కెనడా The Blind Assassin 2001 Peter Carey ఆస్ట్రేలియా True History of the Kelly Gang 2002 యాన్ మార్టెల్ కెనడా లైఫ్ ఆఫ్ పై 2003 డిబిసి పియరీ ఆస్ట్రేలియా/మెక్సికో వెర్నాన్ గాడ్ లిటిల్  2004 అలాన్ హోలింగ్ హర్స్ యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ ది లైన్ ఆఫ్ బ్యూటీ  2005 జాన్ బాన్విల్లే రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్ సముద్రం  2006 కిరణ్ దేశాయ్ భారతదేశం నష్టం యొక్క వారసత్వం  2007 అన్నె ఎన్రైట్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్ ది గాదరింగ్ 2008 అరవింద్ అడిగా భారతదేశం ది వైట్ టైగర్ 2009 హిలరీ మాంటెల్ యునైటెడ్ కింగ్  డమ్ వోల్ఫ్ హాల్  2010 హోవార్డ్ జాకబ్సన్  యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ ఫింక్లర్ పశ్న 2011 జూలియన్ బార్న్స యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ ముగింపు యొక్క భావం 2012 హిల్లరీ  మాంటెల్ యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ శరీరాలను పైకి తీసుకురండి  2013 ఎలియనోర్ కాటన్ న్యూజిలాండ్ ది లూమినరీస్ 2014 రిచర్డ్ ప్లానాగన్ జామ్ డీప్ నార్త్ కు ఇరుకైన మార్గం  2015 మార్లోన్ జేమ్స్ జామ్ ఏడు హత్యల సంక్షిప్త చరిత్ర  2016 పాల్ బిటి అమెరికా ది సేల్ అవుట్  2017 జార్జ్ సాండర్స్ అమెరికా  బార్డోలో లింకన్ 2018 అన్నా బర్న్స్ యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ మిల్క్ మ్యాన్ 2019 మార్గరెట్ అట్వుడ్/ బెర్నార్డిన్ ఎవరిస్టోయునైటెడ్ కింగ్ డమ్ కెన్  నిబంధనలు / అమ్మాయి, స్త్రీ 2020 డగ్లస్ స్టూవర్ట్  అమెరికా   షుగీ బెయిన్ 2021 డామన్ గల్లుట్ జాఫ్ ది ప్రామిస్  2022 షెహన్ కరుణతిలక్ఎల్.కె.ఎ మాలి అల్మెయిడా యొక్క ఏడు చుంద్రులు 2023 పాల్ లించ్  ఐ ఆర్ ఎల్    ప్రవక్త పాట 2024 సమంతా హార్వే  యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ కక్ష్య  2025 బాను ముష్తాక్ భారతదేశం హసీనా అండ్ ది అదర్ స్టోరీస్ 2025దీపా భస్తిభారతదేశం'హార్ట్ లాంప్ అనే చిన్న కథల సంకలనం' 
అనువాదం 

 బుకర్ గణాంకాలు 
Each publisher's imprint may submit two titles. In addition, previous winners of the prize and those who have been shortlisted in the previous ten years are automatically considered. Books may also be called in: publishers can make written representations to the judges to consider titles in addition to those already entered. In the 21st century the average number of books considered by the judges has been approximately 130.

The list of books making the longlist was first released in 2001. In 2003 there were 23 books on the longlist, in 2002 there were 20 and in 2001 there were 24.
For the first 35 years of the Booker, there were only five years when fewer than six books were on the shortlist, and two years (1980 and 1981) when there were seven on the shortlist.
As of (2003):
Over the first 35 years there were a total of 201 novels from 135 authors on the shortlists.
Of the 97 novelists nominated once, there were 13 winners and three joint winners.
Of the 19 novelists nominated twice, there were seven winners and one two-time winner (J. M. Coetzee).
Of the 10 novelists nominated three times, there were four winners, one joint winner and one two-time winner (Peter Carey).
Of the six four-time nominees, all but William Trevor have won once. The other four-time nominees are Kazuo Ishiguro, Ian McEwan, Salman Rushdie, Thomas Keneally and Penelope Fitzgerald.
There have only been two five-time nominees, Margaret Atwood (first nominated in 1986 and won in 2000) and Beryl Bainbridge (nominated twice in the 1970s and three times in the 1990s, but she has never won).
There has been only one six-time nominee, Iris Murdoch, who won on her fourth nomination in 1978 and was nominated twice more in the 1980s.
 The prize is only open to authors from countries within the Commonwealth. The only exception to this is Ireland. Irish authors have always been considered for the prize even though Ireland is not a member of the Commonwealth.
Including authors with dual citizenship, the United Kingdom has the most winners of the prize at 24. Second is Australia with six winners (counting both CoetzeeCoetzee was born and raised in South Africa and won both of his Bookers prior to his emigration to Australia in 2003.  and Carey twice); Ireland and India each have four winners.

 మూలాలు 

 బయటి లింకులు 
The official website of the Man Booker Prize
Awardees of Booker Prize per year 
A primer on the Man Booker Prize and critical review of literature. 
The most honoured Booker shortlisted books
The Booker Prize: Matters of judgment" : Hermione Lee on judging the Booker when Salman Rushdie won, from TLS, October 22, 2008.

వర్గం:సాహిత్య పురస్కారాలు
వర్గం:బుకర్ బహుమతి