షీత్

సేత్ (క్రీ.పూ. 3982 – క్రీ.పూ. 3070) అబ్రహామీయ మతాలులో ఆదాము, హవ్వల మూడవ కుమారుడు. హీబ్రూ బైబిల్ ప్రకారం అతనికి ఇద్దరు సోదరులు ఉన్నారు — కయిను,  అబేలు (అతనికి మరికొందరు సోదరులు కూడా ఉన్నారని గ్రంథం సూచిస్తుంది).  ప్రకారం, కయిను చేత అబేలు హత్య చేయబడిన తరువాత సేత్ జన్మించాడు. హవ్వ అతనిని అబేలు స్థానంలో దేవుడు నియమించినవాడిగా భావించింది.

ఇతని కుమారుడు ఎనోషు .నబీగా ఈయనకు 50 దైవ వాక్యాలు ఇవ్వబడ్డాయి. అల్లాహ్ పేరుతో ప్రార్థన చేయడం ఈయన కాలంలోనే ప్రారంభం అయ్యింది. (ఆదికాండం 4:26)
ముహమ్మద్ ఇబ్న్ ఇషాఖ్ ఇలా అన్నారు: ఆదమ్ మరణం సమీపించినప్పుడు తన కుమారుడైన షీత్ Seth (Shiith) ను తన వారసునిగా ప్రకటించి రాత్రింబవళ్ళలో ఆరాధనా సమయాలు, పద్ధతుల గురించి రాబోయే జలప్రళయాన్ని గురించి అతనికి వివరించాడు.
ప్రవక్త ఇలా చెప్పారని అబు ధర్ అన్నారు: అల్లాహ్ పంపిన 104 కీర్తనలలో 50 షీత్ కు పంపబడ్డాయి.

 ఆదికాండము 
ఆదికాండము గ్రంథము ప్రకారం, సేత్ జన్మించినప్పుడు ఆదాము వయస్సు 130 సంవత్సరాలు ( మసొరేటిక్ పాఠ్యం ప్రకారం), లేదా 230 సంవత్సరాలు ( సెప్టుయజింట్ ప్రకారం ) ఉండేది. అతడు "తన స్వరూపమునకు, తన ప్రతిరూపమునకు" జన్మించిన కుమారుడిగా పేర్కొనబడ్డాడు. ఈ వంశావళి  లో కూడా పునరావృతమవుతుంది.  ప్రకారం, ఆదాము 930 సంవత్సరాలు జీవించి మరణించే ముందు "కొడుకులు, కుమార్తెలను" కనెను. ఆదికాండము ప్రకారం, సేత్ 912 సంవత్సరాలు జీవించి మరణించాడు (అంటే నోవహు జననానికి 14 సంవత్సరాల ముందు).

 యూద సంప్రదాయం 
సేత్ బైబిల్ గ్రంథమైన ఆదాము, హవ్వ జీవితం (మోషే అపోకలిప్స్) లో ప్రస్తావించబడతాడు. ఇందులో ఆదాము, హవ్వలను ఏదేను తోట నుండి వెలివేసిన తరువాత వారి జీవితాలను మరణం వరకు వివరించబడింది. అందుబాటులో ఉన్న సంచికలు క్రీస్తు శకం మూడవ శతాబ్దం నుండి ఐదవ శతాబ్దం మధ్య కాలానికి చెందినవిగా భావించబడుతున్నప్పటికీ, అందులోని సాహిత్య భాగాలు ఇంకా ప్రాచీనమైనవి, ప్రధానంగా యూదుల మూలం కలిగినవిగా పరిగణించబడుతున్నాయి. ఈ గ్రంథం మొదటగా సెమిటిక్ భాషలో రచించబడినదిగా పండితుల అభిప్రాయం.

గ్రీకు సంచికల ప్రకారం, సేత్, హవ్వలు జీవవృక్షము (కృపావృక్షము) నుండి నూనె కోసం ఏదేను తోట ద్వారాల వద్ద ప్రార్థించడానికి వెళ్లారు. ఆ మార్గంలో సేత్‌పై ఒక అడవి మృగం దాడి చేసి కొరికింది; కానీ సేత్ ఆజ్ఞాపించగానే అది వెళ్లిపోయింది. మిఖాయేలు మహాదూత వారికి అప్పుడే నూనె ఇవ్వలేనని చెప్పి, కాలాంతరంలో (అంటే యూద అంత్యకాల సిద్ధాంతం ప్రకారం) సమస్త మానవులు లేచి నిలబడినప్పుడు పరలోక సుఖాలు నీతిమంతులకు అనుగ్రహించబడతాయని వాగ్దానం చేశాడు. వారు తిరిగి వచ్చిన తరువాత, ఆదాము హవ్వతో ఇలా అన్నాడని గ్రంథం చెబుతుంది:  “నీవు ఏమి చేసితివి? మరణమనే గొప్ప కోపమును మనపైకి తెచ్చితివి.” (అధ్యాయాలు 5–14)

ఆదాము అంత్యక్రియల సమయంలో దేవదూతల రథములో ఆయనను తీసుకెళ్లి ఏదేను తోటలో ఉంచిన సంఘటనను సేత్ మాత్రమే చూచినట్లు పేర్కొనబడింది. ఆదికాండము ప్రకారం, సేత్ నోవహు వంశపారంపర్యానికి మూలపురుషుడు; తద్వారా ఆదికాండములోని మహాప్రళయంలో మిగిలిన మానవజాతి అతని వంశంలోనిదే. కొన్ని యూద సంప్రదాయాల ప్రకారం, జీవితాంతంలో ఆదాము సేత్‌కు రహస్య బోధనలు ఇచ్చాడని, అవే తరువాత కబ్బాలాగా పరిణమించాయని చెప్పబడుతుంది.

జోహార్ గ్రంథం సేత్‌ను “ఈజిప్టీయుల లేదా త్సద్దికిమ్ (నీతిమంతులు) తరతరాల మూలపురుషుడు”గా పేర్కొంటుంది. సేదర్ ఒలామ్ రబ్బా ప్రకారం, యూద లెక్కల ప్రకారం, అతడు క్రీస్తుపూర్వం 2130 సంవత్సరంలో అన్నో ముండి (AM)లో జన్మించాడు. అదే గ్రంథం ప్రకారం, అతడు 1042 AMలో మరణించాడు. అగ్గాదా ప్రకారం, అతనికి ఇద్దరు కుమారులు, అనేక భార్యలు ఉన్నట్లు చెప్పబడుతుంది.

 జోసెఫస్ 
యూదుల ప్రాచీన చరిత్ర  గ్రంథంలో జోసెఫస్ సేత్‌ను నీతిమంతుడిగా, ఉత్తమ స్వభావం కలిగినవాడిగా పేర్కొంటాడు. అతని సంతతి ఆకాశగోళాల జ్ఞానాన్ని ఆవిష్కరించిందని, అలాగే “సేత్ కుమారుల స్తంభాలు” అని పిలవబడే రెండు స్తంభాలను నిర్మించిందని వర్ణిస్తాడు. ఈ స్తంభాలపై అనేక శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణలు, కనుగొనుగుళ్లు, ముఖ్యంగా ఖగోళ శాస్త్రంకు సంబంధించిన విషయాలు, లిఖించబడ్డాయని చెబుతాడు. ప్రపంచం ఒకసారి అగ్నిచేత, మరొకసారి మహాప్రళయంచేత నశించబడుతుందని ఆదాము చేసిన ముందస్తు హెచ్చరిక ఆధారంగా సేత్ సంతతి ఈ స్తంభాలను నిర్మించిందని జోసెఫస్ వివరిస్తాడు. ఈ ఆవిష్కరణలు నశించకుండా రక్షించబడాలని, అలాగే భవిష్యత్తు తరాలకు గుర్తుండాలని వారు ఆశించారు.

ఈ రెండు స్తంభాలలో ఒకటి ఇటుకలతో, మరొకటి రాళ్లతో నిర్మించబడినవి. ఇటుక స్తంభం నశించినా, రాయి స్తంభం నిలిచి ఉండి ఆ ప్రాచీన ఆవిష్కరణలను తెలియజేస్తుందని భావించారు. జోసెఫస్ తన కాలంలో ఆ రాయి స్తంభం సిరియాద్ దేశంలో నిలిచి ఉందని పేర్కొన్నాడు. 17–18వ శతాబ్దానికి చెందిన అనువాదకుడు విలియం విస్టన్, Antiquities గ్రంథానికి చేసిన అనువాదంలో ఒక గమనికలో, జోసెఫస్ సేత్‌ను తప్పుగా సెసోస్ట్రిస్ అనే ఈజిప్టు రాజుతో కలిపివేశాడని అభిప్రాయపడ్డాడు. సిరియాద్ అనే ప్రదేశం సిరియస్ నక్షత్రం ఆరాధించబడిన ప్రాంతాలకు (అంటే ఈజిప్టుకు) సంబంధించిన పేరుగా ఉండవచ్చని పేర్కొన్నాడు. అతని అభిప్రాయం ప్రకారం, మహాప్రళయంలో అన్ని నిర్మాణాలు నేలలో పాతిపడినందున, సేత్ నిర్మించిన స్తంభాలు నిలిచి ఉండడం అసాధ్యమని భావించాడు. పెరెన్నియలిజం సిద్ధాంత రచయిత నైజెల్ జాక్సన్, జోసెఫస్ పేర్కొన్న సిరియాద్ దేశాన్ని ప్రాచీన సిరియాతో సమానంగా గుర్తించాడు. అతను మండేయిజం సంప్రదాయంలోని “ఓరియెంటల్ ల్యాండ్ ఆఫ్ షైర్” అనే పురాణ భౌగోళిక భావనను సేత్‌కు సంబంధించిన ప్రవచన సంప్రదాయాలతో అనుసంధానించాడు.

 క్రైస్తవ మతం 
క్రీపూ రెండవ శతాబ్దానికి చెందిన జూబిలీస్ గ్రంథము (Book of Jubilees), ఇది ఒరియంటల్ ఆర్థడాక్స్ చర్చిలు తప్ప ఇతరులకు అపోక్రిఫల్ (అనధికారిక) గ్రంథంగా పరిగణించబడుతుంది, సేత్ జననాన్ని 130 సృష్టి తర్వాత సంవత్సరాలు (AM)గా నిర్ధారిస్తుంది. ఈ గ్రంథం ప్రకారం, 231 AMలో సేత్ తన సోదరి అజూరాను వివాహం చేసుకున్నాడు; ఆమె అతనికంటే నాలుగు సంవత్సరాలు చిన్నది. 235 AMలో అజూరా ఏనోషుకు జన్మనిచ్చింది.

సేత్‌ను అర్మేనియన్ అపోస్తలిక చర్చి యొక్క సంతుల పంచాంగములో “పవిత్ర పూర్వీకులు”లో ఒకరిగా స్మరించబడుతున్నాడు. ఆదాము, అబేలు, ఇతరులతో కలిసి ఆయనకు జూలై 26న పండుగ దినము నిర్వహించబడుతుంది. అతడు యేసు వంశావళిలో కూడా ప్రస్తావించబడినాడు (లూకా 3:23–38 ప్రకారం). సేతియన్లు (Sethians) క్రైస్తవ గ్నాస్టిక్ సంప్రదాయానికి చెందిన ఒక వర్గం. వీరి ఉనికి క్రైస్తవ మతానికి పూర్వకాలం నుంచే ఉండి ఉండవచ్చని భావించబడుతుంది. వీరి ఆలోచనలు ప్రధానంగా యూద మతం ఆధారంగా ఉన్నప్పటికీ, వాటిపై ప్లేటోనిజం ప్రభావం గణనీయంగా ఉందని భావించబడుతుంది. సేత్‌ను వారు దివ్య అవతారంగా తమ సృష్టి పురాణంలో చిత్రీకరించారు. అందువల్ల సేత్ సంతతిని మానవ సమాజంలో ఒక విశిష్టమైన, ఎన్నికైన వర్గంగా భావించారు.

 ఇస్లాం 

ఖుర్ఆన్లో షీత్ ఇబ్న్ ఆదం () గురించి ప్రత్యక్షంగా ప్రస్తావన లేదు. అయితే ఇస్లామీయ సంప్రదాయాలలో ఆయనను ఆడం,  హవ్వల నీతిమంతుడైన మూడవ కుమారుడిగా గౌరవిస్తారు. అబేలు మరణానంతరం ఆదానికి దైవానుగ్రహంగా జన్మించినవాడిగా ఆయనను భావిస్తారు.

సున్నీ పండితుడు, చరిత్రకారుడు ఇబ్ను కతీర్ తన అల్-బిదాయా వన్-నిహాయా () అనే చరిత్ర గ్రంథంలో, షీత్ తన తండ్రి ఆదంలా ఒక ప్రవక్తగా పేర్కొనబడ్డాడు. ఆదం మరణానంతరం దేవుని ధర్మాన్ని మానవులకు బోధించాడని చెప్పబడింది. అతనిని మహాప్రళయానికి ముందు ఉన్న గొప్ప పితామహులలో ఒకరిగా గుర్తిస్తారు.

కొన్ని ఇస్లామీయ సంప్రదాయాల ప్రకారం, షీత్‌కు కొన్ని దైవిక గ్రంథాలు ప్రసాదించబడ్డాయని చెప్పబడుతుంది. ఇవే ఖుర్ఆన్ 87:18లో సూచించబడిన “మొదటి గ్రంథాలు”గా భావించబడుతున్నాయి.

మధ్యయుగ చరిత్రకారుడు, వ్యాఖ్యాత అల్-తబరీ తదితరుల ప్రకారం, షీత్ ఆదంను సమాధి చేసి, రహస్య గ్రంథాలను ఆదం సమాధిలోనే భద్రపరిచినట్లు చెబుతారు. ఆ స్థలాన్ని “నిధుల గుహ” (Cave of Treasures)గా పేర్కొన్నారు.

ఇస్లామీయ సాహిత్యం ప్రకారం, షీత్ జననం జరిగినప్పుడు ఆదం వయస్సు 100 సంవత్సరాలకు పైబడినది. ఆదం తన ప్రజలకు మార్గదర్శకునిగా షీత్‌ను నియమించాడని చెబుతారు.

11వ శతాబ్దానికి చెందిన సిరియా చరిత్రకారుడు అల్-ముబష్షిర్ ఇబ్న్ ఫాతిక్ తన గ్రంథం Kitāb mukhtār al-ḥikam wa-maḥāsin al-kalimలో ప్రాచీన తత్వవేత్తల సూక్తులను సేకరించి, షీత్‌పై ఒక అధ్యాయాన్ని చేర్చాడు. ఇస్లామీయ సంప్రదాయంలో షీత్ కాలజ్ఞానం, మహాప్రళయానికి సంబంధించిన ప్రవచనం,, రాత్రి ప్రార్థన విధానాలపై ప్రేరణ కలిగినవాడిగా చెప్పబడుతున్నాడు.

ఇస్లాం, యూద మతం, క్రైస్తవ మతాల ప్రకారం, అబేలు సంతానం లేకపోవడం వల్ల మానవ వంశవృక్షం షీత్ ద్వారా కొనసాగినదిగా భావించబడుతుంది. కయీను సంతానం మహాప్రళయంలో నశించినదని సంప్రదాయం చెబుతుంది. కొన్ని సంప్రదాయాల ప్రకారం, కొమ్ముతో తయారు చేసే దువ్వెనల వంటి కొన్ని సంప్రదాయ కళలు షీత్‌కు సంబంధించినవిగా భావిస్తారు.

షీత్ సూఫిజంలో కూడా ప్రాముఖ్యత కలిగినవాడు. ఇబ్న్ అరబీ తన Bezels of Wisdom గ్రంథంలో షీత్‌పై ఒక అధ్యాయాన్ని చేర్చాడు, దానికి “The Wisdom of Expiration in the Word of Seth” అనే శీర్షిక ఉంది.

కొన్ని సంప్రదాయాల ప్రకారం, షీత్ సమాధి లెబనాన్‌లోని అల్-నబీ షయ్త్ గ్రామంలో ఉందని చెబుతారు. అక్కడ ఆయన పేరిట ఒక మస్జిద్ ఉంది. 12వ శతాబ్దపు భౌగోళిక శాస్త్రవేత్త ఇబ్న్ జుబైర్ ఈ సమాధిని వర్ణించాడు.

మరో సంప్రదాయం ప్రకారం, పాలస్తీనాలోని బష్షిత్ గ్రామంలో “నబీ షీత్” సమాధి ఉందని చెబుతారు. పాలస్తీన్ అన్వేషణ నిధి ప్రకారం, “బష్షిత్” అంటే “బేత్ షీత్” (అంటే “షీత్ గృహం”). 1948లో ఇజ్రాయెల్ రాష్ట్ర స్థాపన తరువాత ఆ గ్రామం ఖాళీ చేయబడింది. ప్రస్తుతం అక్కడి అసెరెట్ అనే ఇజ్రాయెలీ మోషవ్‌లో మూడు గోపురాల నిర్మాణం షీత్ సమాధిగా భావించబడుతుంది.

అఫ్గానిస్తాన్‌లోని బాల్ఖ్ నగరంలో కూడా షీత్ సమాధి ఉందని మరో సంప్రదాయం చెబుతుంది.

భారతదేశంలోని అయోధ్య, ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రాంతంలోని స్థానిక ముస్లింలు హజ్రత్ షీత్ జిన్నతి మస్జిద్‌లో ఉన్న సుమారు  పొడవైన సమాధిని హజ్రత్ షీత్ (ప్రవక్త షీత్) యొక్క మకామ్గా విశ్వసిస్తున్నారు. ఈ విశ్వాసం 16వ శతాబ్దపు ముగల్ పత్రం అయిన్-ఇ-అక్బరీలో ప్రస్తావించబడింది. అలాగే జదునాథ్ సర్కార్ రచించిన India of Aurangzeb గ్రంథంలో కూడా దీనిని పేర్కొన్నారు.

 మండేయిజం 
మండేయన్ గ్రంథాలు — ముఖ్యంగా కులాస్తా, మండేయన్ యోహాను గ్రంథం , గింజా రబ్బా — ప్రకారం, సేత్‌ను రక్షణ సంబంధిత (సోటెరియోలాజికల్) దేవదూతస్వరూపుడైన షితిల్ తో సమానంగా భావిస్తారు. అతను ఆదం కద్మయా కుమారుడిగా చెప్పబడుతాడు. తన సహోదరులు అనూష్ (బైబిలు ఏనోషు) , హిబిల్ (బైబిలు అబేలు)తో కలిసి యోహాను బాప్తిస్మకుడుకు బోధించినవాడిగా పేర్కొనబడాడు.

షితిల్‌ను కొన్నిసార్లు ఆదం కుమారుడిగా, మరికొన్నిసార్లు హిబిల్ సోదరుడిగా లేదా కుమారుడిగా, అలాగే అనూష్ సోదరుడిగా లేదా తండ్రిగా వివిధ సంప్రదాయాలలో వర్ణిస్తారు. మండేయిజంలో షితిల్ ఒక ప్రకటకుడు , ప్రవక్తగా పరిగణించబడతాడు; బైబిలు సేత్‌తో అతనిని సమానంగా గుర్తిస్తారు.

 యజీదిజం 
యజీదిజంలో సేత్‌ను షెహీద్ ఇబ్న్ జెర్ అని పిలుస్తారు. యజీది మౌఖిక సాహిత్య సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆదం , హవ్వ తమ విత్తనాలను వేర్వేరు పాత్రల్లో ఉంచారు. హవ్వ విత్తనం పురుగులుగా మారగా, ఆదం విత్తనం నుండి షెహీద్ ఇబ్న్ జెర్ జన్మించాడు. యజీదీలు తమను మిగతా మానవుల నుండి వేరుగా సృష్టించబడ్డ వారిగా భావిస్తారు (Kreyenbroek 2005: 31).

 పవిత్ర స్థలాలు (Shrines) 

 ఇరాక్ 
జూలై 26, 2014న ఇస్లామిక్ స్టేట్ ఆఫ్ ఇరాక్ అండ్ ది లెవాంట్ (ISIL) దళాలు మోసుల్, ఇరాక్‌లో ఉన్న నబీ షియత్ (ప్రవక్త సేత్) సమాధిని ధ్వంసం చేశాయి. పవిత్ర స్థలాలను పర్యవేక్షించే షియా ఎండౌమెంట్ కార్యాలయం ఉపాధ్యక్షుడు సామి అల్-మస్సౌది ఈ విధ్వంసాన్ని ధృవీకరించాడు. ISIL కొన్ని పురావస్తు వస్తువులను తెలియని ప్రదేశానికి తరలించినట్లు పేర్కొన్నారు.

 లెబనాన్ 
లెబనాన్లోని అల్-నబీ షయ్త్ (అర్థం: “ప్రవక్త సేత్”) అనే గ్రామంలో ఆయన పేరిట ఒక పవిత్ర స్థలం ఉన్నట్లు భావించబడుతుంది.

 ఇజ్రాయెల్ 
బష్షిత్లోని సమాధి సేత్ సమాధిగా విశ్వసించబడుతుంది. ప్రస్తుతం అది అసెరెట్ ప్రాంతంలో ఉంది.

 మూలాలు 

 సూచనలు 

 గ్రంథసూచి 

 A. F. J. Klijn, Seth in Jewish, Christian and Gnostic Literature. Supplements to Novum Testamentum 46. Leiden: E. J. Brill, 1977.

వర్గం:ఇస్లామీయ ప్రవక్తలు