తాపత్రయం

తాపత్రయం లేదా త్రివిధ తాపాలు అనగా మూడు రకాలైన తాపాలు లేదా  బాధలు / దుఖాఃలు  అని అర్ధం. ఇవి 1. ఆధ్యాత్మిక తాపం, 2. అధిభౌతిక తాపం, 3. అధిధైవిక తాపం అని మూడు రకాలు. భగవద్గీత లోని సాంఖ్య  యోగంలో దీనిని గురించి చెప్పబడింది. ఈ తాపాలు రావడానికి కారణాలు వేరు వేరుగా ఉంటాయి. మానవులకు ఈ దుఖాఃల నుండి పూర్తి విముక్తి పొందటం సాధ్యం కాకపోయినా , చాలా మంది పెద్దలు ఈ తాపాలకు ఉపశమనం పొందే మార్గాలు సూచించారు 

 భగవద్గీత -సాంఖ్య యోగము 
ప్రధమంగా ఈ  తాపత్రాయలు  గురించి భగవద్గీత లోని సాంఖ్య  యోగం అనబడే  రెండవ అధ్యాయము   లోని 56 వ శ్లోకం లో కన బడుతుంది. అది  కూడా  ఆది శంకరాచార్యుల వారి భాష్యం వలన మనకు అర్థమవుతుంది.

శ్లో దుఃఖేష్వనుద్విగ్నమనాః సుఖేషు విగతస్పృహః 

వీతరాగభయక్రోధః స్థితధీర్మునిరుచ్యతే ॥ 56 ॥

పై శ్లోకానికి అనేక మంది భాష్య కారులు, అనువాదకులు ఉన్నప్పటికీ, శంకర భాష్యం  లో దీనిని గురించిన వివరణ చక్కగా ఈ తాపాలను వివరిస్తుంది. శంకర భాష్యం  సంస్కృతంలో ఉంది కనుక, ఆ   సంస్కృత భాష్యానికి తెలుగు  తాత్పర్యం .భగవద్గీత శాంకర భాష్య  తాత్పర్య ప్రకాశిక, పే 129, సాధన గ్రంధ మండలి తెనాలి 1999

"దుఖములు ఆధ్యాత్మికము , ఆది దైవికములు ; ఆది భౌతికములు - అని మూడు విధములు . వీనినే తాపత్రయము లందురు. జ్వరము మున్నగు వ్యాధుల వలన గలిగెడి తాపములు  ఆధ్యాత్మికములు . శీత - వాత - ఆతపాదుల వలన గలిగేడి తాపములు,  ఆధి దైవికములు. వ్యాఘ్ర సర్పాదుల  వలన కలిగేడివి ఆది భౌతికములు. ఇట్టి తాపత్రయ ప్రయుక్తమైన దుఖఃములు ప్రాప్తించినను ఉద్వేగము చెందక యుండుట , అట్లే సుఖ ప్రాప్తి విషయమై యెట్టి తృష్ణ లేక యుండుట స్థిత ప్రజ్న లక్షణము "  

 తాపత్రయా లు - వాటి లక్షణములు 
దుఖాఃలు,  బాధలు , జీవితంలో అనివార్యమైన భాగం. వాటి మూలం, కారణాలు, వర్గీకరణ ల గురించిన జ్ఞానం వాటి ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి, వాటిని నిర్మూలించడానికి ,  సహాయపడుతుంది. శాస్త్రాలు సాధారణంగా వాటిని 'తాప త్రయం ' ('మూడు దుఃఖాలు') అని పిలుస్తాయి . వాటిని ఆధ్యాత్మిక, ఆదిదైవిక మరియు అధిభౌతికలుగా వర్గీకరిస్తాయి.

అధిభౌతిక అంటే భూత లేదా జీవులకు సంబంధించినది .

ఆదిదైవిక అంటే దైవం లేదా విధి, కనిపించని శక్తులు మరియు     దేవతలకు సంబంధించినది  
ఆధ్యాత్మికం అంటే అక్షరాలా ఆత్మ,  శరీరానికి ( మనసుకు ) సంబంధించినది

 ఆధ్యాత్మికము    . 
ఆధ్యాత్మికం అంటే అక్షరాలా ఆత్మ లేదా శరీరానికి ( మనసుకు ) సంబంధించినది.ఆధ్యాత్మిక  తాపం  అనేది శారీరక బాధలు,  మానసిక వేదనల  వలన కలిగేది. కుష్టు వ్యాధి లాంటి   వ్యాధులు, అంధత్వం, కుంటితనం వంటి వైకల్యాలు, ఆరోగ్యం,  పారిశుద్ధ్య నియమాలను     ఉల్లంఘించడం వల్ల కలిగే వ్యాధులు దీని కింద వర్గీకరించబడ్డాయి. చింతలు, ఆందోళనలు, అనుబంధం, విరక్తి వల్ల కలిగే మానసిక వేదన కూడా ఈ గుంపులోకి వస్తుంది.

ఆధ్యాత్మిక తాపం గురించి తెలుసుకోవాలంటే,  ముందుగా ఆత్మను తెలుసుకోవాలి. ఆత్మ నశించనిది, శరీరం నశించేది. ఈ శరీరంలో ఆత్మ నివసిస్తుంది. మనసు, దాని ఇతర స్థాయిలలో చేసే అన్ని చర్యలను సాక్షీభూతంగా శరీరం అనుభవిస్తుంది. మనసుకు సంబంధించింది పురుషార్ధసాధన. ఇందులో మూడో పురుషార్ధమే కామం. కామమంటే కోరిక, లేదా ఇంకేదైనా కావచ్చు. స్త్రీ పురుష సంబంధమొక్కటే కామం కాదు. ధర్మం దాటినపుడు మాత్రమే మనసు చేసే చిత్రంతో చిక్కులు కలుగుతాయి. వీటినే కామ, క్రోధ, లోభ, మద, మాత్సర్యాలుగాను, అంతఃశత్రువులుగానూ చెబుతుంటారు. ఇవి బయటికి కనిపించవుగానీ చాలా కష్టాన్నే కలగచేస్తాయి.

ఏదో ఒక కోరిక లేనివారు ఉండరు. నాకే కోరికా లేదన్నవారినెవరినీ నమ్మకూడదు. ఈ పురుషార్ధ సాధనలో కలిగే తాపమే ఆధ్యాత్మిక తాపం. శరీరానికి సంబంధించిన కోరికలు ఆరు. అవి ఆకలి, దప్పిక, జర, రుజ, శోకం, మోహం. ఆకలికి, ముఖ్యంగా దప్పికకి అసలు ఓర్చుకోలేం.‘గోచీ కంటే దరిద్రం, ప్రాణహాని కంటే ఎక్కువ కష్టం’ లేదని నానుడి. జర అంటే ముసలితనం, రుజ అంటే వ్యాధి బారినపడటం.. ఇవి రెండూ తప్పించుకోలేనివి. ఈ రెండూ పెద్ద కష్టాలే. చివరివి శోకం, మోహం నుంచి తప్పించుకోవాలని తంటాలైతే పడతాం కాని సాధ్యం కాదు. ఎవరికి వారు మాత్రమే అనుభవించవలసినవి ఈ కోరికలు. ఇవే అధ్యాత్మిక తాపాలు.

 ఆది దైవికము  
ఆదిదైవిక దుఃఖం లేదా తాపం అనేది దైవం వల్ల     కలిగేది . దైవం అనే   పదం కాల ప్రభావం , ప్రకృతి, విధిని లాంటి వాటిని సూచిస్తుంది .  మారుతున్న రుతువుల వల్ల     కలిగే వ్యాధులు, వరదలు, అగ్ని వంటి మూలక శక్తుల వల్ల కలిగే దుఃఖం, మంత్రవిద్య వల్ల కలిగే బాధలు,   అనుకూలంగా లేని ఆత్మలు లేదా దేవతలు, ఆకలి, దాహం,  వృద్ధాప్యం వల్ల  కలిగే సహజ దుఃఖాలు ఈ సమూహానికి చెందినవి.

భగవంతుడు కలగచేసే కష్టాలను అధిదైవిక తాపాలన్నారు. భగవంతుడు చేశాడనే కంటే మానవుడు తన నెత్తిన తనే దుమ్ముపోసుకుని అధిదైవిక తాపాలంటున్నాడనడం బాగుంటుందేమో. పంచభూతాలెప్పుడూ వాటివాటి హద్దులు దాటవు. కాని వాటి సమతుల్యతను మానవుడు చెడగొట్టినపుడు విజృంభిస్తాయి. అప్పుడు మానవుడు బలహీనుడే. హంసమంత్రం సర్వకాల సర్వావస్థలలో తిరుగుతుండవలసిందే. హంసమంత్రం అంటే గాలి పీల్చేటపుడు కలిగే శబ్దమే హం, గాలి వదిలేటపుడు కలిగే శబ్దం స, ఈ రెండూ కలిస్తే జీవితం, లేకుంటే మరణం.

 ఆదిభౌతికము 
ఆదిభౌతిక దుఃఖం లేదా తాపం  అనేది ఇతర భూతాలు, అంటే అడవి జంతువులు, పాములు, శత్రువులు వంటి     ఇతర జీవుల వల్ల కలిగేది . రుతువుల మార్పు, శత్రువుల కుతంత్రాల వల్ల కలిగే వ్యాధులను తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ద్వారా ఎదుర్కోవచ్చు. అయితే, మనస్సును ఆత్మ స్థాయికి పెంచడం, తద్వారా శరీర-మనస్సు సంక్లిష్టత విధించిన పరిమితులను అధిగమించడం, తాపత్రయ ప్రభావాలను అధిగమించడానికి ఉత్తమ మార్గాలు. 

ఈసృష్టిలో ఎవరిమటుకు వారొకరే కాదు, చాలా ప్రాణులు, ప్రాణం కానివీ ఉన్నాయి, ఈ సృష్టితో సహజీవనం తప్పదు. అప్పుడపుడు మనతో జీవించే ఇతర జంతువుల వలన, మనుషుల వలన కలిగే కష్టాలే అధిభౌతిక తాపాలు. ఉదాహరణకి నల్లులు, దోమలు కుట్టడం, తేలు, పాము లాటివి కాటేయడం లాంటివి. వీటికంటే చాలా ముఖ్యం సాటి మనిషి నుంచి కలిగే కష్టం కూడా. ఇతరజీవులను హింసించడం, వధించడం ఆధిభౌతికతాపమే.

 తాప ఉపశమనాలు 

ఈ తాపాలను మనం  పూర్తిగా అదిగమించ లేక పోయినా ,వాటి నుండి ఉపశమనం ఎలా పొందాలి అన్న విషయంలో అనుభవజ్నులు  కొందరు కొన్ని సూచనలు. చేశారు. వారిలో పుట్టపర్తి శ్రీ భగవాన్ సత్య సాయిబాబా కరుణ , ప్రేమ, యోగ  భావాలతో ఎలా ఉపశమనం పొందవచ్చో తమ ప్రసంగాలలో తెలిపారు .  

మానవ శరీరం లెక్కలేనన్ని సూక్ష్మజీవులు , ఇతర పరాన్నభుక్కులకు  నిలయమై,  అధ్యాత్మక దుఃఖాన్ని కలిగిస్తుంది. ఈ వ్యాధులనుండి  నుండి ఎవరూ విముక్తి పొందలేరు. కానీ అన్ని జీవుల పట్ల కరుణ భావాలను,  ప్రేమను వ్యాప్తి చేసే ఆలోచనలను, పెంపొందించుకోవడం ద్వారా ఈ దుఃఖాన్ని  సులభంగా అధిగమించవచ్చు. శారీరక, మానసిక అనారోగ్యం అనేది మనస్సులోని కల్మషాల వల్ల శరీరం పై కలిగే ప్రతిచర్య. కలుషితం కాని మనస్సు మాత్రమే నిరంతర ఆరోగ్యాన్ని చేకూరుస్తుంది దుర్గుణాలు  వ్యాధిని పెంచుతాయి.  చెడు ఆలోచనలు, అలవాట్లు, చెడు సహవాసం, చెడు ఆహారం వ్యాధి వృద్ధి చెందటానికి హేతువులు. సద్గుణాలను పెంపొందించుకోవడం ద్వారా మాత్రమే మనిషి తన ఉనికిని మనిషిగా సమర్థించుకోగలడు. అప్పుడు, అతను దైవత్వానికి యోగ్యమైన అభ్యర్థి అవుతాడు. ధర్మం మాత్రమే మీకు దేవుని దయను తెస్తుంది.

ఈగలు, చీమలు, దోమలు, కీటకాలు మొదలైన దిగువ స్థాయి జీవుల వల్ల ఆదిభౌతిక  దుఃఖం కలుగుతుంది. వీటిని వదిలించుకోవడం కష్టం కావచ్చు, కానీ యోగా (దైవిక సంయోగం ) ద్వారా మానసిక నిగ్రహాన్ని పాటించవచ్చు. యోగా అనేది మనస్సు యొక్క ఆందోళనలను నిరోధించడం  అని పతంజలి మహర్షి చెప్పారు.. ఇంద్రియ మాధ్యమం ద్వారా,  బాహ్య ప్రపంచ బంధాలను  దూరం చేసుకుని మనస్సుని అంతర్లీనం చేసుకున్నప్పుడు , ఎటువంటి ఆందోళనలు  వ్యక్తులను ప్రభావితం చేయవు. ప్రశంసలు,  నిందల నుండి మనస్సును దూరంగా ఉంచుకోవాలి .  ఎందుకంటే అవి మిమ్మల్ని అహంకారిగా గానీ ,  కోపిస్టయి గా కానీ  చేస్తాయి. అహంకారం విచారకరం, కోపం వినాశకరమైనది. ఎల్లప్పుడూ ఒకేలా ఉండి, జీవితంలోని హెచ్చు తగ్గులను సమతుల్య మనస్సుతో చూడండి.

ఆదిదైవిక దుఃఖం అనేది దైవ సంబంధమైన ప్రకృతి వైపరీత్యాల ఫలితం. వీటిచే ప్రభావితం కాకుండా ఉండటానికి, సమాధి స్థితిని  ఆచరించాలి. ధీ అంటే 'బుద్ధి', సమా అంటే 'సమానం'. సమాధిని పొందడం అంటే దేహం వణకడం , అపస్మారక స్థితిలోకి వెళ్ళడం లాంటివి కాదు. ఇది మనస్సు యొక్క లక్షణం, ఒకరు అభివృద్ధి చేసుకోవాల్సిన  దృక్పథం. అన్ని సంఘటనలను మరియు వ్యక్తులను ఎటువంటి అనుబంధం,  విముఖతా  లేకుండా గమనించడం. మనిషి యొక్క ఈ దశను నిర్-వికల్ప అని కూడా అంటారు., అంటే వికల్పం (ప్రతిచర్య, ప్రతిస్పందన) లేనిది. వికల్పంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించిన వ్యక్తి కోరికల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. కాబట్టి, అతను ఆకర్షణకు, వికర్షణకు ప్రతిస్పందించకుండా, తన మనస్సుకు స్పృహతో శిక్షణ ఇస్తాడు. మనస్సు బాహ్య లేదా అంతర్గత కోరికలకు అనుకూలంగా లేదా భిన్నంగా స్పందించినప్పుడు, అది స్వల్ప వికారాలకు (వక్రీకరణలకు) లోనవుతుంది. అందువల్ల, అది దైవత్వంలోకి పరివర్తనను సాధించలేకపోతుంది.

శాంతి మంత్రాలు మొత్తం సంసారం తాపత్రయాత్మకమే.  ఈ తాపత్రయాలను నివారించడానికి  వేదాలలో శాంతి మంత్రాలు ఉన్నాయి. ప్రతి మంత్రం చివరిన శాంతి అని  మూడు సార్లు అని వస్తుంది. ఆ మూడు శాంతి శబ్దాలు, ఆధ్యాత్మిక , ఆది భౌతిక, ఆది దైవిక తాపాలను నివారించడం కోసం. ఒక శాంతి మంత్రము, దాని అర్థము.  

శ్లో ఓం స॒హ నా॑ వవతు । 

స॒హ నౌ॑ భునక్తు

స॒హ వీ॒ర్యం॑ కరవావహై ।

తే॒జ॒స్వినా॒వధీ॑తమస్తు॒ మా వి॑ద్విషా॒వహై᳚ ॥ 

ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ॥ 

ఓం , మనను రక్షించాలి, 

మనలను పోషించాలి , 

మనం ఇద్దరం కలిసి ఈ కార్యం చేద్దాము , 

మనం సాధించిన విద్యా ఉదాత్తంగా మారాలి,  మనం ఒకరినొకరు ద్వేషించకుండా ఉండాలి

ఓం, శాంతి, శాంతి, శాంతి

మూలాలు