శ

హల్లులలో తాలవ్య శ్వాస ఊష్మ (voiceless palatal fricative) ధ్వని ఇది. అంతర్జాతీయ ధ్వని వర్ణమాల (International Phonetic Alphabet) లో దీని సంకేతం [ç]. IAST లోనూ ISO 15919 లోనూ దీని సంకేతం [ś].

ఉచ్చారణా లక్షణాలు

 స్థానం: కఠిన తాలువు (hard palate)
 కరణం: జిహ్వాగ్రము (tongue tip)
 సామాన్య ప్రయత్నం: మహాప్రాణ (aspirated), శ్వాసం (voiceless)
 విశేష ప్రయత్నం: ఊష్మం (fricative)
 నిర్గమనం: ఆస్యవివరం (oral cavity)

చరిత్ర
ఆధునిక తెలుగు ఉచ్చారణలో ఈ ధ్వనిని తెలంగాణాలో /ష/ ద్వనికి సవర్ణంగా, కోస్తా ప్రాంతాలలో /స/ ధ్వనికి సవర్ణంగా పలకడం గమనించవచ్చు.

శ గుణింతం
శ, శా, శి, శీ, శు, శూ, శె, శే, శై, శొ, శో, శౌ, శం, శః

 గుణింతాక్షర పదాలు 

 శనగలు
 శాసనం
 శిఖరం
 శీతలం
 శునకము
 శూలము
 శృంఖలము
 శేషుడు
 శైశవము
 శొంఠి
 శోకము
 శౌర్యము
 శంఖము

 శ, స, ష మధ్య తేడాలు 

 ఈ "శ" చూడటానికి కత్తెర లా ఉంటుందని "కత్తిరి శ" అని పిలుస్తారు. శాలివాహనులు, శాతవాహనులు, శనివారం, శనగ పిండి ఇలా కత్తెర శ పలికేటపుడు నాలుక అంచు పళ్ళను కొద్దిగా తాకుతుంది, అలాంటపుడు ఈ అక్షర ఉచ్చారణ జరుగుతుంది.
 రెండవది కొడవలి స - పంట కోసే కొడవలి ఆకారం లో ఉంటుందని అలా పిలుస్తారు. సంధ్య, సాయంత్రం, సాలూరు, సామర్లకోట వంటి పదాలు పలికేటపుడు వాడే స ఇది. నాలుక అంచు, నోటి అంగుటి కి తగిలితే ఈ ఆక్షర ఉచ్చారణ జరుగుతుంది.
 మూడవది విషమ ష - విషం పలికినపుడు వాడే ష ని విషమ ష అంటారు. ఆషాడం, అష్టలక్ష్మి, కషాయం, ఇలా నాలుక మడతపడి వెనక్కు వెళ్ళినపుడు ఈ "ష" పలుకుతుంది.

 ఇవి కూడా చూడండి 

 తెలుగు జాతీయాలు - శ 
 తెలుగు సామెతలు - శ 

 మూలాలు