పుల్లూర్ (సిద్ధిపేట)

పుల్లూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, సిద్ధిపేట జిల్లా, సిద్ధిపేట (గ్రామీణ) మండలంలోని గ్రామం.తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు సంఖ్య GO Ms No 240  Revenue (DA-CMRF) Department, Dated: 11-10-2016

ఇది మండల కేంద్రమైన సిద్ధిపేట (గ్రామీణ) నుండి 12 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.

 పుల్లూరు గ్రామ నామధేయ చరిత్ర  
పుల్లూరు అనే గ్రామ నామానికి చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది. పురాతన కాలంలో ఈ ప్రాంతంలో అధికంగా పులులు సంచరించేవట. ఈ కారణంగా ఈ గ్రామాన్ని "పుల్లూరు" అని పిలవడం ప్రారంభమైంది. గ్రామ నామాల వెనుక ఉన్న ఇతిహాసాలు మన సంస్కృతి, భౌగోళిక పరిణామాలను అర్థం చేసుకునేందుకు దోహదపడతాయి.

 జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో 
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లాలోని సిద్దిపేట మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటుచేసిన సిద్ధిపేట గ్రామీణ మండలంలోకి  చేర్చారు.

 పుల్లూరులో జైనబసది 
పుల్లూరు బండమీద రెండు పురాతన దేవాలయాలున్నాయి. మొదటిది వేంకటేశ్వరాలయం. రెండవది ప్రసన్నకేశవ, వైజేశ్వరాలయమనే త్రికూటాలయం. ఆరడుగుల ఎత్తైనా లేని మంటపం, ఉపాలయాలు. వైజేశ్వరుని గుడిలో శివలింగం, వెనక ఉమాసమేత శివుని శిల్పం.. పక్కన వినాయకుడు.

దేవాలయ ద్వారబంధానికి రెండువైపుల రాష్ట్రకూటశైలిలో రెండు కలశాలు చెక్కివున్నాయి. రాష్ట్రకూటుల దేవాలయాలలో కనిపించే ‘కుడు’లు ఇక్కడ గోడల అంచున కనిపిస్తున్నాయి. దేవాలయ ప్రవేశద్వారానికి సమీపంలో ఎత్తు తక్కువ ధ్వజస్తంభం ఉంది. ఇది జైన మానస్తంభం. స్తంభం మొదట 4 పలకలు, పైన 8పలకలు, పైన వర్తులంగా ఉన్న స్తంభం కొసన మంటపం గూడు ఉన్నది. గరుడస్తంభంగా భావిస్తున్న ఈ స్తంభం జైన మానస్తంభం అని ప్రముఖ చరిత్రపరిశోధకులు ఆర్.శేషశాస్త్రిగారు నిర్ధారించారు.

గుట్ట కింద బాట పక్కన జైనతీర్థంకరుడు మహావీరుడు, చామరగ్రాహియైన జైన యక్షుని శిల్పాలు విరిగిపడివున్నాయి. వీటిని కలిపి చూసినపుడు పుల్లూరు గుట్టమీద రాష్ట్రకూటులకాలంలో ఒక జైనబసది వుండేదని చెప్పవచ్చు. అక్కడ గుడులలో కనిపిస్తున్న శిల్పాలు కళ్యాణీచాళుక్యుల కాలానివి.

అక్కడి ఆలయస్తంభాల్లో ఒకదానిపై కాకతీయుల కాలానికి చెందిన శాసనం చెక్కబడివుంది. పరిష్కృతమైన ఈ శాసనం గణపతిదేవ చక్రవర్తి కాలం( సంవత్సరం లేదు)నాటిది. ‘భోగం దాని గుడి’గా పిలువబడే ఈగుడిలోని ఇద్దరు దేవరలకు తీర్థం చేయడానికి ఒకరు(?) వ్రిత్తి లిచ్చినట్లున్న తెలుపుతున్న దానశాసన మది.

స్తంభానికి 1,2 వైపుల కాకతీయ వంశం ప్రస్తావన, గణపతిదేవ చక్రవర్తి పేరున్నది...

స్తంభానికి 3డో వైపున

‘మటప్రోల......

గా పద్మ....రాయ

కొడ్కు రామనాధ

ఎత్తించిన దేవ

లు భలు....ర....’ అని వుంది...

సిద్ధిపేటలోని రాష్ట్రకూటులనాటి జైన త్రికూటం కాకతీయులకాలంలో శైవమత సాంప్రదాయికమైన భోగేశ్వరాలయంగా మారిపోయింది. విజయవాడకు ఎదురుగా వుండే కొలనుకొండ గ్రామం గుట్టమీద బీహార్ కు చెందిన జైనమతస్తులలోని ‘భోగసంఘం’వారు కట్టించిన జైనబసది వుంది. దానికి కుందకుందాచార్యునికి సంబంధం చెప్పబడింది. ఆ జైనబసది మీద శివాలయం కట్టబడింది. దాన్ని భోగలింగేశ్వరాలయం అంటారు. అట్లే సిద్ధిపేటలో తొలుత వున్న జైనంలోని భోగసంఘం కట్టించిన జైనబసది తర్వాతకాలంలో భోగేశ్వరాలయంగా మార్చబడ్డది.

పుల్లూరుగుట్ట మీద భోగందానిగుడిగా పిలువబడుతున్నది జైన భోగసంఘం వారు కట్టించిన జైనబసదే అవుతుంది. గుడి ఆవరణ చుట్టు నిర్మించిన ప్రాకారపు గోడ లోపల, బయటా దీపాలు వెలిగించడానికి దీగూళ్ళుండడం జైన బసది పద్ధతి. భోగందాని గుడి అని పిలువడం జైనం మీద నిరసనతో పెట్టిన అపభ్రంశపు పేరు.

గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1206 ఇళ్లతో, 4883 జనాభాతో 1976 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2419, ఆడవారి సంఖ్య 2464. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1082 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 32. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 572983.పిన్ కోడ్: 502107.

 విద్యా సౌకర్యాలు 
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల సిద్ధిపేటలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, పాలీటెక్నిక్‌ సిద్ధిపేటలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పొన్నల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం సిద్ధిపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల హైదరాబాదు లోనూ ఉన్నాయి.

 వైద్య సౌకర్యం 

 ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం 
పుల్లూర్లో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఆరుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.

సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం 
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.

 తాగు నీరు 
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా నీరు అందుతుంది.

 పారిశుధ్యం 
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

 సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు 
పుల్లూర్లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

 మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు 
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.

ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

 ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు 
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

 విద్యుత్తు 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

 భూమి వినియోగం 
పుల్లూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

 వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 125 హెక్టార్లు
 వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 21 హెక్టార్లు
 శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 69 హెక్టార్లు
 తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 52 హెక్టార్లు
 సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 397 హెక్టార్లు
 బంజరు భూమి: 79 హెక్టార్లు
 నికరంగా విత్తిన భూమి: 1230 హెక్టార్లు
 నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1301 హెక్టార్లు
 వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 405 హెక్టార్లు

 నీటిపారుదల సౌకర్యాలు 
పుల్లూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.

 బావులు/బోరు బావులు: 405 హెక్టార్లు

 ఉత్పత్తి 
పుల్లూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

 ప్రధాన పంటలు 
వరి, మొక్కజొన్న, ప్రత్తి

 పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు 
బీడీలు

మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు