చంద్రవంక

చంద్రుడి దశలను సూచించే చిత్రాన్ని చంద్రవంక అంటారు. దీన్ని నెలవంక అని కూడా అంటారు. తెలుగు సాహిత్యంలో చంద్రుణ్ణి నెలరాజు అని అనడం కద్దు. అమవాస్య తరువాత వచ్చే తొలి చంద్రోదయాన్ని నెలపొడుపు అని అంటారు.  జ్యోతిష శాస్త్రంలో చంద్రుడిని సూచించే చిహ్నంగా చంద్రవంకను వాడుతారు.  హిందూ ధర్మంలో శివుడి చిత్రాల్లో తలపై ఉండే చంద్రుణ్ణి సూచించేందుకు చంద్రవంకను చూపిస్తారు. రోమన్ కాథలిక్ మతంలో దీన్ని కన్య మేరీకి సూచికగా వాడుతారు. ఇస్లాములో కూడా చంద్రవంకకు ప్రాముఖ్యత ఉంది. మసీదు మీనార్ల శిఖరాలపై చంద్రవంక ఆకారాన్ని అమర్చుతారు. ఇంగ్లీషులో దీన్ని క్రీసెంట్ అంటారు.
చంద్రకల – ఆకాశంలోని కొయ్య (Moonsickle or Crescent Moon)

ఆకాశంలో చంద్రుడు పూర్ణచంద్రుడిగా కాకుండా, సన్నని వంపు ఆకారంలో కనిపించినప్పుడు దాన్ని మనం "చంద్రకళ" అంటాం. ప్రజల మాటల్లో దీన్ని "చంద్రుని కొయ్య", "కొయ్యచంద్రుడు", "కోడిగొడుగు చంద్రుడు" అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ సన్నని చంద్రుని ఆకారం పంటకొయ్యే కొయ్యను పోలి ఉండటం వల్ల ఈ పేరు వచ్చింది.

చంద్రకళ ఎప్పుడు కనిపిస్తుంది?

చంద్రుడు ప్రతి నెలా అమావాస్య నుంచి పౌర్ణమి వైపు పెరుగుతూ (వృద్ధి లేదా శుక్లపక్షం) మొదటి రెండు మూడు రోజుల్లో పశ్చిమ ఆకాశంలో సూర్యాస్తమయం తర్వాత కొద్దిసేపు కనిపిస్తాడు. దీన్ని "కొత్త చంద్రకల" లేదా "వృద్ధి చంద్రకళ" అంటారు. అలాగే పౌర్ణమి తర్వాత క్షీణిస్తూ (కృష్ణపక్షం) వెళ్తున్నప్పుడు తెల్లవారుజామున తూర్పు ఆకాశంలో కనిపిస్తుంది. రెండూ చంద్రకలలే అయినా, మొదటిది "కుండలాకారం" లేదా "కొయ్యవైపు తిరిగినది" (🌒), రెండవది "అచ్చు C ఆకారం" (🌘) లా ఉంటుంది.

సాహిత్యంలో – సంస్కృతిలో చంద్రకళ

తెలుగు కవిత్వంలో చంద్రకలకు అపూర్వ స్థానం ఉంది. ఇది ప్రేమికుల హృదయాలను కలుపుతుంది, విరహ వేదనను రేకెత్తిస్తుంది. శ్రీశ్రీ "మహాప్రస్థానం"లో ఇలా అంటారు –

"చంద్రకళ నవ్వింది చిరునవ్వుతో నీ కోసం..."

కొందరు కవులు దీన్ని యవ్వన సౌందర్యానికి పోల్చారు:

"చంద్రకలలా నీ నుదుట నీటి తామర..."

పాత తరంలో అమ్మమ్మలు చంద్రకల కనిపిస్తే "చంద్రమ్మ కోసం కొయ్య పట్టుకొచ్చింది" అని పిల్లల్ని భయపెట్టేవారు. నిజానికి అది శుభసూచకమే!

శాస్త్రీయంగా చంద్రకళ

చంద్రుడు సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతూ భూమి నీడలోంచి వెలుగు పొందుతాడు. అమావాస్య తర్వాత సూర్యకాంతి కొంచెం కొంచెంగా చంద్రుని ఉపరితలంపై పడుతూ ఆ సన్నని వంపును సృష్టిస్తుంది. ఈ దశను ఆంగ్లంలో  "Moonsickle" or "Crescent Moon" అంటారు. చంద్రకల సమయంలో ఆకాశం చాలా స్పష్టంగా ఉండి, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు అందంగా కనిపిస్తాయి.

మన జీవితంలో చంద్రకళ

చంద్రకళ కనిపించిన రోజు కొత్త పనులు ప్రారంభించడం, గృహప్రవేశాలు, వివాహ ముహూర్తాలు నిర్ణయించడం మంచిదని పెద్దలు చెప్తారు. ఇస్లాం సంప్రదాయంలో రంజాన్ నెల ప్రారంభం, ముగింపు చంద్రకల ఆధారంగానే నిర్ణయిస్తారు.

చంద్రకళ అంటే కేవలం ఆకాశంలో ఒక దృశ్యం మాత్రమే కాదు – అది ఆశల పుట్టుక, కొత్త ప్రారంభం, సౌందర్యం, ప్రేమ, కవిత్వం... ఇంకా ఎన్నో భావాల సమ్మేళనం.

చంద్రవంకను జ్యోతిషశాస్త్రంలో చంద్రునికి చిహ్నంగాను, రసవాదంలో వెండికి గుర్తు గానూ చాలా కాలంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. Alchemy and Symbols, By M. E. Glidewell, Epsilon.

 ఇవి కూడా చూడండి 
 చంద్రవంక నది

 మూలాలు 

వర్గం:చంద్రుడు