కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు

కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డును కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ తాను గుర్తించిన భాషల్లో ఉత్తమ సాహిత్యసృజన సాగిస్తున్న సాహిత్యవేత్తలకు అందజేస్తోంది. భారతీయ సాహిత్య పురస్కారాల్లో అత్యున్నతమైనదిగా ఈ పురస్కారాన్ని భావిస్తున్నారు.2022 సంవత్సరానికి త్రిపురాంతక నరేంద్ర రచన అయిన మనోధర్మ పరాగంకి వచ్చింది

 చరిత్ర 
కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ భారతీయ సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేయడం లక్ష్యంగా కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారాన్ని 1954లో స్థాపించింది. రాజ్యాంగం గుర్తించిన భాషలతో పాటు తాను పరిగణనలోకి తీసుకున్న మరికొన్ని భాషలు కలిపి మొత్తం 22 భాషల సాహిత్యవేత్తలకు ఏటా ఈ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేస్తున్నారు. తొలి పురస్కారాన్ని 1955 ప్రదానం చేశారు. జ్ఞాపికతో పాటుగా అందజేసే నగదు బహుమతిని ప్రారంభించినప్పుడు రూ.5వేలుగా ఉండగా క్రమంగా ఆ మొత్తాన్ని పెంచారు. 1983లో రూ.10వేలు, 2001లో రూ.40వేలు, 2003లో రూ.50వేలుగా బహుమతి మొత్తాన్ని పెంచారు. 2009 నుంచి పురస్కార గ్రహీతలకు రూ.లక్ష చొప్పున బహుమతిని అందజేస్తున్నారు.

 పురస్కారం 
 కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డులు - 2015

 సాహిత్య అకాడమీ ఇతర పురస్కారాలు 
కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ సంస్థ కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారంతో పాటుగా కొన్ని ఇతర పురస్కారాలను కూడా ఏర్పాటుచేశారు. ఇతర పురస్కారాల నుంచి వేరుగా గుర్తించేందుకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారాన్ని ప్రధాన పురస్కారంగా వ్యవహరిస్తుంటారు. సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు అకాడమీ ప్రకటించే ఇతర పురస్కారాలు:
 భాషా సమ్మాన్ పురస్కారం : సాహిత్య అకాడమీ సంస్థ గుర్తించిన ఇతర భాషలలో సాహిత్యసృజన, సేవ చేసిన వారికి ప్రకటిస్తారు.
 సాహిత్య అకాడమీ అనువాద బహుమతి : సాహిత్య అకాడమీ గుర్తించిన భాషల్లో అనువాద రచనలు చేసిన వారికి ప్రకటిస్తారు.
 సాహిత్య అకాడమీ బాల సాహిత్య పురస్కారం : సాహిత్య అకాడమీ గుర్తించిన భాషల్లోని ఉత్తమ బాలసాహిత్యానికి/బాలసాహిత్యానికి సేవ చేసిన వారికి ప్రకటిస్తారు.
 సాహిత్య అకాడమీ యువ పురస్కారం : సాహిత్య అకాడమీ గుర్తించిన భాషల్లో ఉత్తమ సాహిత్య సృష్టి చేసిన 35 సంవత్సరాలలోపు సాహిత్యవేత్తలకు ప్రకటిస్తారు.

 పురస్కారాల ప్రాతిపదిక 
 నిబంధనలు 
 ఈ అవార్డు కొరకు పుస్తకం అది వ్రాయబడిన భాషలో విశేషమైనదిగా గుర్తింపబడాలి. ఈ పుస్తకం క్రొత్తగా సృష్టింపబడినది గానీ లేదా విశేషమైన కృషితోగాని వ్రాయబడినదై ఉండాలి. కానీ అనువాదం.

 భాషలు  

 అస్సామీ
 బెంగాలీ
 డోంగ్రీ
 ఇంగ్లీషు
 గుజరాతీ
 హిందీ
 కన్నడ
 కాశ్మీరి
 కొంకణి
 మైథిలి
 మలయాళం
 మణిపురి
 మరాఠీ
 నేపాలీ
 ఒరియా
 పంజాబీ
 రాజస్థానీ
 సంస్కృతం
 సింధీ
 తమిళం
 తెలుగు
 ఉర్దూ

తెలుగు భాషకు చెందిన పురస్కార గ్రహీతలు 

సంవత్సరం పుస్తకం సాహితీ విభాగంరచయిత2024దీపికవిమర్శపెనుగొండ లక్ష్మీనారాయణ2023రామేశ్వరం కాకులు మరికొన్ని కథలుకథనికతల్లావజ్ఝల పతంజలిశాస్త్రి2022మనోధర్మపరాగం నవలమధురాంతకం నరేంద్ర2021వల్లంకి తాళంకవితగోరటి వెంకన్న2020అగ్నిశ్వాసకవితా సంపుటి నిఖిలేశ్వర్2019విమర్శిని వ్యాసాలుకొలకలూరి ఇనాక్2018శప్తభూమి నవలబండి నారాయణస్వామి 2017గాలిరంగుకవిత్వందేవిప్రియ2016రజనీగంధ - కవితా సంకలనంకవిత్వంపాపినేని శివశంకర్2015విముక్తి-కథానికకథవోల్గా2014  మన నవలలు-మన కథానికలు విమర్శా వ్యాసాల సంకలనం  రాచపాళెం చంద్రశేఖర్ రెడ్డి2013  సాహిత్యాకాశంలో సగం తెలుగు సాహిత్యంపై వ్యాసాల సంకలనం  కాత్యాయని విద్మహే2012  పెద్దిభొట్ల సుబ్బరామయ్య కథలు  కథా సంకలనం  పెద్దిభొట్ల సుబ్బరామయ్య2011  స్వరలయలు  వ్యాసాలు సామల సదాశివ2010  కాలుతున్న పూలతోట  నవల  సయ్యద్ సలీమ్2009  ద్రౌపది  నవల  యార్లగడ్డ లక్ష్మీ ప్రసాద్2008  పురుషోత్తముడు పద్యరచన  చిటిప్రోలు కృష్ణమూర్తి 2007  శతపత్రం  ఆత్మకథ  గడియారం రామకృష్ణ శర్మ 2006  అస్తిత్వనదం ఆవలి తీరాన చిన్న కథ  మునిపల్లె రాజు 2005  తనమార్గం  కథా సంకలనం  అబ్బూరి ఛాయాదేవి 2004  కాలరేఖలు  నవల  అంపశయ్య నవీన్ 2003  శ్రీ కృష్ణ చంద్రోదయము  పద్యరచన  ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్య 2002  స్మృతి కిణాంకం  వ్యాసాలు  చేకూరి రామారావు 2001  హంపీ నుంచి హరప్పా దాక  ఆత్మకథ  తిరుమల రామచంద్ర 2000 కాలాన్ని నిద్ర పోనివ్వను  పద్యరచన  ఆచార్య ఎన్.గోపి 1999 కథాశిల్పం  వ్యాసాలు  వల్లంపాటి వెంకటసుబ్బయ్య 1998 బలివాడ కాంతారావు కథలు  కథలు  బలివాడ కాంతారావు 1997 స్వప్నలిపి  కవిత  అజంతా (పి. వి. శాస్త్రి) 1996 కేతు విశ్వనాథ రెడ్డి కథలు  కథలు  కేతు విశ్వనాథరెడ్డి 1995 యజ్ఞంతో తొమ్మిది  కథలు  కాళీపట్నం రామారావు 1994 కాలరేఖ  విమర్శ  గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ 1993 మధురాంతకం రాజారాం కథలు  కథలు  మధురాంతకం రాజారాం 1992 హృదయనేత్రి నవల  మాలతీ చందూర్ 1991 ఇట్లు మీ విధేయుడు  కథలు  భమిడిపాటి రామగోపాలం 1990 మోహనా ఓ మోహనా  కవిత  కె.శివారెడ్డి 1989 మణిప్రవాళము  వ్యాసాలు  ఎస్.వి.జోగారావు 1988 అనువాద సమస్యలు  విమర్శ  రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డి 1987 గురజాడ గురుపీఠం  వ్యాసాలు  ఆరుద్ర 1986 ఆంధ్ర సాహిత్య విమర్శ- ఆంగ్ల ప్రభావం  సాహితీ విమర్శ  ఆచార్య జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యం 1985 గాలివాన  కథలు  పాలగుమ్మి పద్మరాజు 1984 ఆగమ గీతి  కవిత  ఆలూరి బైరాగి 1983 జీవనసమరం  వ్యాసాలు  రావూరి భరద్వాజ 1982 స్వర్ణ కమలాలు  కథలు  ఇల్లిందుల సరస్వతీదేవి 1981 సీతజోస్యం  నాటకం  నార్ల వెంకటేశ్వరరావు1979 జనప్రియ రామాయణం  కవిత్వం  పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు 1978 కృష్ణశాస్త్రి రచనల సంకలనం (6 సంపుటాలు)  కవిత్వం, నాటకాలు  దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి 1977 కుందుర్తి కృతులు  కవిత్వం  కుందుర్తి ఆంజనేయులు 1975 గుడిసెలు కూలిపోతున్నాయి  కవిత్వం  బోయి భీమన్న 1974 తిమిరంతో సమరం  కవిత్వం  దాశరథి 1973 మంటలు మానవుడు  కవిత్వం  సి.నారాయణరెడ్డి 1972 శ్రీశ్రీ సాహిత్యము  కవిత్వం  శ్రీశ్రీ 1971 విజయవిలాసము: హృదయోల్లాస వ్యాఖ్య  వ్యాఖ్యానం  తాపీ ధర్మారావు 1970 అమృతం కురిసిన రాత్రి  కవిత్వం  దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్‌ 1969 మహాత్మకథ కవిత్వం  తుమ్మల సీతారామమూర్తి 1965 మిశ్రమంజరి  కవిత్వం  రాయప్రోలు సుబ్బారావు 1964 క్రీస్తుచరిత్ర  కవిత్వం  గుర్రం జాషువా 1963 పండిత పరమేశ్వర శాస్త్రి వీలునామా  నవల  త్రిపురనేని గోపీచంద్ 1962 విశ్వనాథ మధ్యాక్కఱలు  కవిత్వం  విశ్వనాథ సత్యనారాయణ 1961 ఆంధ్ర వాగ్గేయకార చరిత్రము  జీవిత చరిత్ర  బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు 1960 నాట్యశాస్త్రము  చరిత్ర  పి.ఎస్.ఆర్. అప్పారావు 1957 శ్రీ రామకృష్ణుని జీవిత చరిత్ర  జీవిత చరిత్ర  చిరంతానందస్వామి 1956 భారతీయ తత్వశాస్త్రము  పరిశోధన  బులుసు వెంకటేశ్వర్లు 1955 ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రము  చరిత్ర  సురవరం ప్రతాపరెడ్డి
1958, 1959, 1966, 1967, 1968, 1976, 1980 సంవత్సరాలలో పురస్కారం ఎవరికీ ఇవ్వలేదు.

పురస్కార గ్రహీతలు
సీ.ఎస్. లక్షీ (2021)
మీనాక్షి ముఖర్జీ (2003)
యశోధర మిశ్రా (2020)
పారమిత శతపథి (2016)
ఇవి కూడా చూడండి
 సాహిత్య అకాడమీ యువ పురస్కారం
 సాహిత్య అకాడమీ బాల సాహిత్య పురస్కారం
 సాహిత్య అకాడమీ అనువాద బహుమతి

 మూలాలు 

బయటి లింకులు 
 కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు అధికారిక వెబ్‌సైటు

వర్గం:భారతీయ సాహిత్య పురస్కారాలు
వర్గం:1954 స్థాపితాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీలు