జీవన ముక్తి

జీవన్ముక్తి లేదా జీవన ముక్తి 1942లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఇది ఎస్.ఎస్.వాసన్ జెమినీ పిక్చర్స్ నిర్మించిన మొదటి సినిమా.బెజవాడ రాజారత్నం, పి.సూరిబాబు, బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం ప్రధాన తారాగణంతో రూపొందిన ఈ చిత్రానికి, టి. వి. నీలకంఠం దర్శకుడు.సంగీతం సాలూరు రాజేశ్వరరావు అందించారు.
నటీనటులు
 పి.సూరిబాబు - జీవుడు
 బెజవాడ రాజరత్నం - సేవ, జీవుడి భార్య
 బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం - రాజగురువు
 మాస్టర్ విశ్వం - భావుడు, జీవుడి కొడుకు
 లంక సత్యం - రాజగురువు శిష్యుడు
 కమలకుమారి - శాంత, రాజగురువు కుమార్తె
 లక్ష్మీదేవి - పూల పిల్ల
 వి.వి.శఠగోపం - విష్ణుమూర్తి
 అన్నపూర్ణ - శ్రీదేవి
 శాంత - భూదేవి
 డి.లక్ష్మయ్య చౌదరి - మహారాజు
 శివరామకృష్ణయ్య
 నరసింహ శాస్త్రి 

 సాంకేతిక వర్గం 

 దర్శకుడు: టి.వి.నీలకంఠం 
 కధ, మాటలు: బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం 
 గీత రచయిత:సముద్రాల రాఘవాచార్య 
 సంగీతం: సాలూరు రాజేశ్వరరావు 
 ఛాయా గ్రహణం: శైలేన్ బోస్ 
 గాయనీ గాయకులు: పి.సూరిబాబు, బెజవాడ రాజారత్నం, మాస్టర్ విశ్వం , కమలకుమారి, మాధవరావు, లక్ష్మీదేవి, ఎల్.ఎస్.నారాయణ, కె.శివరామకృష్ణయ్య  
 నిర్మాత: ఎస్.ఎస్.వాసన్ 
 నిర్మాణ సంస్థ: జెమిని పిక్చర్స్ 
 విడుదల:14:01:1942.

పాటలు
ఈ సినిమాలో మొత్తం 19 పాటలు, ఒక పద్యం ఉన్నాయి. అన్నింటిని సముద్రాల రాఘవాచార్య రచించారు.జీవన్ముక్తి, జీవితమే సఫలము, మొదటి సంపుటి, డా.వి.వి.రామారావు, క్రియేటివ్ లింక్స్ పబ్లికేషన్స్, హైదరాబాద్, 2009, పేజీలు: 137-150.
 ఆకల్లాడదొకింత లోకమున, నీ యాదేశ మేలేక మా (పద్యం) - సూరిబాబు
 ఆయే వేళాయే హరి మా యిలు సేరగ వేళాయె - రాజరత్నం- పి.సూరిబాబు
 ఆరగింప రారా విందారగింప రారా కరుణాలవాల రారా - పి.సూరిబాబు, రాజరత్నం, మాస్టర్ విశ్వం
 ఆహా నా తరమా సుతిసేయా - రాజరత్నం, సూరిబాబు
 ఏల రావోయీ కన్నయ్యా జీవుడు పూజకు లేడని జాగా - రాజరత్నం
 చూచితిగా చూచితిగా... కనుల పండువుగా నేడే - కమల కుమారి
 జయ జయ పరమాత్మ సకల భువన కారణా  - బృందం 
 జైజైరాం హరె జానకిరాం - 
 జోడు కొంటారా బాబూ జోడు కొంటారా - మాస్టర్ విశ్వం
 దాశరథే దయాశరథే కావ రావా కనరావా - కమల కుమారి, సురిబాబు
 పలుకే బంగారమాయెనా సిన్నారి సిలకా - మాధవరావు 
 పూలోయమ్మా పూలండయ్యా పూవులు చక్కని కమ్మని పూలూ-లక్ష్మీదేవి 
 పోవుదము కోవెలకు రండి బిరానా హాయి హాయిగా - కమల కుమారి, మాస్టర్ విశ్వం, బృందం
 బాలుడే గోపాల బాలుడే మాపాలి దేవుడు - మాస్టర్ విశ్వం
 బొద్దుగా ముద్దుగా కట్టుదామా గులాబి మాలా - ఎల్. ఎస్.నారాయణ - కె. శివరామకృష్ణయ్య
 మేలుకో జీవా జీవా తూర్పు తెలవారే
 మొరవిను వారే లేదా యీ చెర విడిపింపగ రారా - మాస్టర్ విశ్వం, బృందం
 రారా కట్టుదమా సుమమాలా శ్రీహరికి తులసీ మాలా - సూరిబాబు
 లీలా రసికులు కోరెడు పూలూ - లక్ష్మీదేవి
 వెలిగింపుమా నాలో జ్యోతి తిలకింతుగా ఓ దేవా - పి. సూరిబాబు
 శ్రీ రఘు నందన జైజైరాం శ్రితజనచందన జైజైరాం
 హాయిగా హాయిగా పూజ సేయుదునా - కమల కుమారి

చలం వాఖ్యలు
ప్రముఖ రచయిత గుడిపాటి వెంకట చలం 1940లలొ బెజవాడలో ఒక సినిమా హాలుకు ఆనుకుని ఉన్న ఇంటిలో నివసించేవాడు. రోజూ సినిమాలు వినేవాడు.ఈ సినిమా మీద తను రచించిన మ్యూజింగ్స్ లో(280వ పుటలో 5 వ ముద్రణ 2005) ఈ కింది విధంగా వ్రాశాడు:
జీవన్ముక్తిలో ఎవరో అమ్మాయికి కృష్ణుడు ప్రత్యక్ష మౌతాడు. ఆ సంతోషాన్ని 'చూచితిగా' అంటుంది. అదేదో చాలా బూతును చూసినట్టు, తనకి చాలా సిగ్గయినట్టు, బతుకు అసహ్యమైనట్టు.
"ఏమి తెల్పుదు నాన్నా!ఏమి తెల్పుదు నాన్నా! ఏమి తెల్పుదు నాన్నా!" అని ఏడుస్తుంది.
మూలాలు