ప్రకాశం బ్యారేజి

ప్రకాశం బ్యారేజి, విజయవాడ వద్ద కృష్ణానదిపై నిర్మించిన బ్యారేజి. దీని పొడవు 1,223.5 మీటర్లు (4,014 అడుగులు). 1954 ఫిబ్రవరి 13 న మొదలైన బారేజి నిర్మాణం దాదాపు నాలుగేళ్ళలో పూర్తయింది. 1957 డిసెంబర్ 24 న బారేజిపై రాకపోకలు మొదలయ్యాయి. బారేజి నిర్మాణానికి రూ. 2.78 కోట్లు ఖర్చయింది. ఉమ్మడి కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాల్లోని 13.08 లక్షల ఎకరాలకు ఈ బారేజి నుండి సాగునీరు లభిస్తుంది.

చరిత్ర
విజయవాడ వద్ద కృష్ణానదిపై కట్టిన రెండవ బ్యారేజీ ఇది. మొదటిది 1853 లో కట్టారు. వందేళ్ళ తరువాత అది దెబ్బతిన్నాక రెండవ బ్యారేజీ కట్టారు. ఈ రెండవ దానికే టంగుటూరి ప్రకాశం పేరుమీద ప్రకాశం బ్యారేజీ అని పేరుపెట్టారు.  250px|thumb| ప్రకాశం బ్యారేజి దృశ్యం
పాత ఆనకట్ట
1832-1833 లలో ఈ ప్రాంతంలో భయంకరమైన కరువు ఏర్పడింది. దీన్ని డొక్కల కరువు అంటారు. నందన కరువు, గుంటూరు కరువు, పెద్ద కరువుగా కూడా పేరుపొందిన ఈ కరువు వేలాది మందిని పొట్టన పెట్టుకుంది. ఎక్కడ చూసినా శవాలగుట్టలే కనిపించేవి. దాదాపు 40 శాతం ప్రజలు ఈ కరువుకు బలయ్యారు. బ్రిటిషు ప్రభుత్వం పన్నుల రూపేణా రూ. 2.27 కోట్లు నష్టపోయింది. ఇంత తీవ్ర కరువులోనూ కృష్ణానది ఎండిపోలేదు. అయినా ఆ నీటిని వాడుకునే మార్గం లేకపోయింది. ఈ పరిస్థితుల్లో కృష్ణ నీటిని సాగుకు వాడుకునే ఉద్దేశంతో నదిపై బెజవాడ (విజయవాడ) వద్ద ఆనకట్టను ప్రతిపాదించారు. 

ప్రతిపాదన కార్యరూపానికి రావడానికి మరో ఇరవై ఏళ్ళు పట్టింది. బెజవాడ వద్ద ఎడమ గట్టునగల ఇంద్రకీలాద్రికీ, కుడి గట్టున ఉన్న సీతానగరంకూ మధ్య ఈ ఆనకట్ట నిర్మాణాన్ని ప్రతిపాదించారు. ఆనకట్ట నిర్మాణం 1853 లో మొదలై, 1854 లో పూర్తయింది. 1132 మీ. పొడవు, 4 మీటర్ల ఎత్తుతో, వరదనీరు అనకట్ట పైగుండా ప్రవహించేలా దీన్ని నిర్మించారు. దీనికి రూ.1.49 కోట్లు ఖర్చయింది. 10 ప్రధాన కాలువల ద్వారా సాగునీటి సరఫరా చేయడం మొదలుపెట్టారు. కాలువల నిర్మాణాన్ని కాటన్ శిష్యుడైన మేజర్ చార్లెస్ ఓర్ పర్యవేక్షించాడు. వంద సంవత్సరాలపాటు ఈ ఆనకట్ట, ఈ గుంటూరు కృష్ణా జిల్లాల ప్రజలకు వరప్రసాదమైంది.

1952 లో వచ్చిన వరదలకు ఈ పాత బ్యారేజీ కొట్టుకొని పోవడంతో మరో ఆనకట్ట ఆవశ్యకత ఏర్పడింది.

కొత్త ఆనకట్ట

పాత ఆనకట్ట కొట్టుకొని పోయిన వెంటనే కొత్త బారేజి నిర్మాణం మొదలయింది. కొత్తగా ఏర్పడ్డ ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఈ ప్రాజెక్టును చేపట్టింది. పాత ఆనకట్టకు కొద్ది మీటర్ల ఎగువన బారేజిని నిర్మించారు. ఇసుక పునాదులపై నిర్మించిన ఈ బారేజి నీటి నియంత్రణకే కాక, 24 అడుగుల వెడల్పుతో రోడ్డు, రోడ్డుకు రెండు వైపులా 5 అడుగుల వెడల్పుతో నడకదారి కూడా ఉంది. ఈ రోడ్డు చెన్నై-కోల్‌కతా జాతీయ రహదారి 16 పై ఉంది. బారేజీకి తూర్పు, పడమరల్లోని కృష్ణా డెల్టా ప్రాంతంలోని 13.08 లక్షల ఎకరాలకు ఈ బారేజి నుండి సాగునీరు లభిస్తుంది.

మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా జూరాల వద్ద రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించి కృష్ణా జిల్లా నాగాయలంక, కోడూరు వద్ద రెండు పాయలుగా బంగాళాఖాతంలో కలిసే కృష్ణానదిపై చిట్టచివరి ఆనకట్ట ప్రకాశం బ్యారేజి. 1954 ఫిబ్రవరి 13 న మొదలైన బారేజి నిర్మాణం దాదాపు నాలుగేళ్ళలో పూర్తయింది. 1957 డిసెంబర్ 24 న బారేజిపై రాకపోకలు మొదలయ్యాయి. బారేజి నిర్మాణానికి రూ. 2.78 కోట్లు ఖర్చయింది.

ఆయకట్టు వివరాలు

బచావత్ ట్రిబ్యునల్, కృష్ణా డెల్టాకు 181.2 టి.ఎం.సి.ల నీటిని కేటాయించింది. బారేజి కింద సాగునీరు లభించే ఆయకట్టు వివరాలు

ఎడమ గట్టు - (కృష్ణా, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలు)  సంఖ్య కాలువ పేరు ఆయకట్టు, ఎకరాలలో 1. ఏలూరు కాలువ 1,15,000 (55,000 పశ్చిమ గోదావరి) 2 రైవస్ & దిగువ పుల్లేరు కాలువ 1,75,000 3 పోలరాజు కాలువ 44,400 4 బంటుమిల్లి కాలువ 64,600 5 కాంప్‌బెల్ కాలువ 49,000 6 బందరు కాలువ 1,07,837 7 ఆర్.ఆర్.పాలెం 32,389 8 ఎగువ పుల్లేరు కాలువ 10,992 9 కృష్ణా ఎడమగట్టు కాలువ 1,36,280  మొత్తం 7,35,498 

కుడిగట్టు (గుంటూరు, ప్రకాశం జిల్లాలు)  సంఖ్య కాలువ పేరు ఆయకట్టు, ఎకరాలలో 1 కె.డబ్ల్యు.ప్రధాన కాలువ 22,172 2 కుడిగట్టు కాలువ 1,55,344 3 తూర్పు కాలువ 53,992 4 పశ్చిమ కాలువ 27,588 5 నిజాంపట్నం కాలువ 22,124 6 హైలెవెల్ కాలువ 26,414 7 కొమ్మమూరు కాలువ 2,63,717 (75,500 ప్రకాశం)  మొత్తం 5,71,351 

ఎత్తిపోతలు  సంఖ్య కాలువ పేరు ఆయకట్టు, ఎకరాలలో 1 కృష్ణా జిల్లా వైపు 11,500 2 గుంటూరు వైపు  4,500  మొత్తం 16,000 

చిత్ర మాలిక

ఇవీ చూడండి
 కనకదుర్గ వారధి (కృష్ణానదిపై భారీ వాహనాల రాకపోకలకు వాడుకలోనున్న వంతెన)

మూలాలు

బయటి లింకులు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కృష్ణా నదిపై ప్రాజెక్టులు
వర్గం:విజయవాడ
వర్గం:ఆనకట్టలు
వర్గం:బ్యారేజీలు
వర్గం:విజయవాడ పర్యాటకం
వర్గం:విజయవాడ భవనాలు, నిర్మాణాలు
వర్గం:విజయవాడ పర్యాటక ఆకర్షణలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు