అష్టసిద్ధులు

అష్టసిద్ధులు అనగా ఎనిమిది రకాల సిధ్దులు.  భారతీయ తత్వ శాస్త్రంలో "సిద్ధి" అన్నమాటకు గొప్ప ప్రాముఖ్యత ఉంది. సాధకుడు యోగమార్గంలో ముందుకు సాగుతున్నప్పుడు, ఒక స్థాయిలో అతను భౌతికమైన సూత్రాలను దాటిపోతాడని చెబుతోంది యోగం. అప్పుడు అతనికి సిద్ధించే శక్తులే ‘సిద్ధులు’. సాంఖ్యం, భాగవతం, బౌద్ధం ఈ సిద్ధులను వేర్వేరు రకాలుగా నిర్వచిస్తున్నప్పటికీ,  ప్రచారంలో ఉన్నది మాత్రం అష్టసిద్ధులే. 
శ్లోకం
వాటిని శ్లోక రూపంలో చెప్పుకోవాలంటే

అణిమా మహిమా చైవ గరిమా లఘిమా తథా, 
ప్రాప్తిః ప్రాకామ్య మీశత్వం వశిత్వం చాష్ట సిద్ధయః
అష్టసిద్దులు
 అణిమ: శరీరమును అతి చిన్నదిగా చేయుట
 మహిమ: శరీరమును అతి పెద్దదిగా చేయుట
 గరిమ: శరీరము బరువు విపరీతముగా పెంచుట
 లఘిమ: శరీరమును అతి తేలికగా చేయుట
 ప్రాప్తి: కావలసిన వస్తువులు పొందుట
 ప్రాకామ్యం: కావలసిన భోగము అనుభవించుట
 ఈశత్వం : ఎవరిపైనైనా, దేనిపైనైనా అధికారము పొందుట
 వశీత్వం: అన్ని భూతములను లోబరచుకొనుట
 పతంజలి యోగ సూత్రం 
alt=నారింజరంగు ధోతి ధరించి, ఏనుగు తల ఉన్న వ్యక్తి పెద్ద తామరపై కూర్చున్నాడు. అతని శరీరం ఎరుపు రంగులో ఉంది. వివిధ బంగారు కంఠహారాలు, కంకణాలు, మెడలో పాము ధరిస్తాడు. అతని కిరీటం యొక్క మూడు స్థానాలపై, తామరమొగ్గలు పరిష్కరించబడ్డాయి. అతను తన రెండు కుడి చేతుల్లో రోసరీ (దిగువ చేతి), మూడు మోదకాలు నిండిన ఒక కప్పును పట్టుకున్నాడు, వంపు తిరిగిన తొండంతో పట్టుకున్న నాల్గవ మోదకాన్ని రుచి చూడబోతున్నట్లుంటుంది. తన రెండు ఎడమ చేతుల్లో, అతను పై చేతిలో ఒక కమలం, దిగువ గొడ్డలిని పట్టుకున్నాడు, అతని భుజంపై వాలి ఉంది.|thumb|నారింజరంగు ధోతి ధరించి, ఏనుగు తల ఉన్న వ్యక్తి పెద్ద తామరపై కూర్చున్నాడు. అతని శరీరం ఎరుపు రంగులో ఉంది. వివిధ బంగారు కంఠహారాలు, కంకణాలు, మెడలో పాము ధరిస్తాడు. అతని కిరీటం యొక్క మూడు స్థానాలపై, తామరమొగ్గలు పరిష్కరించబడ్డాయి. అతను తన రెండు కుడి చేతుల్లో రోసరీ (దిగువ చేతి), మూడు మోదకాలు నిండిన ఒక కప్పును పట్టుకున్నాడు, వంపు తిరిగిన తొండంతో పట్టుకున్న నాల్గవ మోదకాన్ని రుచి చూడబోతున్నట్లుంటుంది. తన రెండు ఎడమ చేతుల్లో, అతను పై చేతిలో ఒక కమలం, దిగువ గొడ్డలిని పట్టుకున్నాడు, అతని భుజంపై వాలి ఉంది.
పతంజలి యోగ సూత్రాల ప్రకారం ఈ సిద్ధులు కేవలం యోగం ద్వారానే కాకుండా, ఒకోసారి జన్మతః సిద్ధించవచ్చు. మంత్రబలంతోనూ సాధించవచ్చు. ఒక్కోసారి దివ్యౌషుధలని స్వీకరించడం ద్వారా కూడా వీటిని పొందవచ్చు. అయితే సాధకుడు ఈ సిద్ధుల భ్రమలో పడితే, మోక్షం అనే అసలు లక్ష్యం నుంచి దూరమైపోతాడని హెచ్చరిస్తాయి పతంజలి యోగ సూత్రాలు.

 అష్టసిద్ధులను పొందిన దేవతలు 
హిందూ పురాణాల ప్రకారం హనుమంతుడు, వినాయకుడు లకు అష్టసిద్ధులుండేవి.  వీరిరువురికీ అష్టసిద్ధుల మీద పూర్తి సాధికారత ఉందనీ, వీరిన పూజించిన భక్తులకు ఆయా సిద్ధులను అతి సులభంగా అనుగ్రహించగలరనీ ఓ నమ్మకం. అందుకనే హనుమంతుని ‘అష్టసిద్ధి నవవిధికే దాతా’ అంటాడు తులసీదాసు తన హనుమాన్‌ చాలీసాలో. ఇక వినాయకుని భార్య సిద్ధి అన్నది కేవలం ఒక పేరు మాత్రమే కాదు.  ఆమె అష్టసిద్ధులకు ప్రతిరూపం అన్నది ఓ విశ్లేషణ.

ఇవి కూడా చూడండి
 సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
 అష్టాదశసిద్ధులు
 మూలాలు