మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్‌రత్న పురస్కారం

ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న పురస్కారం, భారత దేశంలో అత్యున్నత క్రీడా పురస్కారం. భారత మాజీ ప్రధాని కీ.శే. రాజీవ్ గాంధీ జ్ఞాపకార్థం 1991-92 లో ఈ పురస్కారం ప్రారంభింపబడింది. ఒక ప్రశంసాపత్రం, ఒక పతకం, నగదు ఈ పురస్కారం లోని భాగాలు.

ఒలింపిక్స్, ఆసియాడ్, కామన్‌వెల్త్ క్రీడల్లో గాని, బిలియర్డ్స్, స్నూకర్, క్రికెట్, చదరంగం వంటి క్రీడల్లో గానీ అత్యుత్తమ ప్రదర్శన కనబరిచిన క్రీడాకారునికి లేక జట్టుకు ఈ పురస్కారం ఇస్తారు. సాధారణంగా, పురస్కారం ప్రకటించేందుకు ఒక సంవత్సరం ఏప్రిల్ 1 నుండి మరుసటి సంవత్సరం మార్చి 31 వరకు కనబరచిన ప్రదర్శనలను లెక్కిస్తారు. క్రీడలు, యువజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఈ పురస్కార విజేతను నిర్ణయించేందుకు క్రీడలతో సంబంధమున్న వారితో కూడిన ఒక బృందాన్ని నియమిస్తుంది. ఏదైనా సంవత్సరం ప్రదర్శనలు ఆశించిన విధంగా లేవని ఎంపిక బృందం భావిస్తే ఆ ఏటికి పురస్కార ప్రధానం జరగదు.

ఖేల్ రత్న పురస్కారం 1991 నుండి 2021 వరకు మాజీ ప్రధానమంత్రి రాజీవ్ గాంధీ పేరిట రాజీవ్ గాంధీ చంద్ ఖేల్‌రత్న పురస్కారం అని ఉండేది. 2021 ఆగస్టు 6 న దీని పేరును ప్రముఖ హాకీ క్రీడాకారుడైన ధ్యాన్ చంద్ పేరిట మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్‌రత్న పురస్కారం అని మార్చారు.

ఇప్పటివరకు ఈ పురస్కారం వేరు వేరు విభాగాలకు చెందిన ఇద్దరేసి క్రీడాకారులకు సంయుక్తంగా రెండు సార్లు ప్రధానం చేయగా, 1993-94 లో మాత్రం ఎవ్వరికీ ఇవ్వలేదు. ఇప్పటి వరకు ఒక్క మారు మాత్రమే క్రీడా జట్టుకు పురస్కారం లభించింది. ఈ పురస్కారంలో నగదు బహుమతి 1991-92 లో లక్ష రూపాయిలు, 2000-01 లో మూడు లక్షల రూపాయిలు, 2004-05 నాటికి అయిదు లక్షల రూపాయిలు ఉంది.

అర్జున పురస్కారానికీ, ఈ పురస్కారానికి మధ్య ఉన్న ముఖ్య వ్యత్యాసం ఏమనగా - అర్జున పురస్కారాన్ని ప్రతి క్రీడలోని ఉత్తమ క్రీడాకారునికి ఇస్తారు. కానీ ఈ పురస్కారం మాత్రం క్రీడాకారులందరిలో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన కనబరిచిన వారికి మాత్రమే ఇస్తారు. ఖేల్ రత్న అను హిందీ పదానికి క్రీడారత్నమని అర్థం.

 పురస్కార విజేతలు 
+అవార్డు గ్రహీతల జాబితా సంవత్సరంస్వీకర్తలు క్రీడా విభాగంరెఫరెన్స్.1991–1992విశ్వనాథన్ ఆనంద్చదరంగం1992–1993గీత్ సేథిబిలియర్డ్స్1993–1994 #హోమీ మోతీవాలాయాటింగ్ (టీమ్ ఈవెంట్)పుష్పేంద్ర కుమార్ గార్గ్యాటింగ్ (టీమ్ ఈవెంట్)1994–1995కర్ణం మల్లీశ్వరివెయిట్ లిఫ్టింగ్1995–1996 కుంజరాణి వెయిట్ లిఫ్టింగ్1996–1997లియాండర్ పేస్టెన్నిస్1997–1998సచిన్ టెండుల్కర్క్రికెట్1998–1999జ్యోతిర్మయి సిక్దర్అథ్లెటిక్స్1999–2000ధనరాజ్ పిళ్లేహాకీ2000–2001పుల్లెల గోపీచంద్బ్యాడ్మింటన్2001అభినవ్ బింద్రాషూటింగ్2002 #కె.ఎం. బీనామోల్అథ్లెటిక్స్అభినవ్ భింద్రషూటింగ్2003అంజు బాబీ జార్జ్అథ్లెటిక్స్2004రాజ్యవర్ధన్ సింగ్ రాథోడ్షూటింగ్2005పంకజ్ అద్వానీబిలియర్డ్స్ మరియు స్నూకర్2006మానవ్‌జిత్ సింగ్ సంధుషూటింగ్2007మహేంద్ర సింగ్ ధోనిక్రికెట్2008అవార్డు లేదు 2009 #మేరీ కోమ్బాక్సింగ్విజేందర్ సింగ్బాక్సింగ్సుశీల్ కుమార్ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్2010సైనా నెహ్వాల్బ్యాడ్మింటన్2011గగన్ నారంగ్షూటింగ్2012 #విజయ్ కుమార్షూటింగ్యోగేశ్వర్ దత్ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్2013రోంజన్ సోధిషూటింగ్2014అవార్డు లేదు2015సానియా మీర్జాటెన్నిస్2016 #పివి సింధుబ్యాడ్మింటన్దీపా కర్మాకర్జిమ్నాస్టిక్స్జితూ రాయ్షూటింగ్సాక్షి మాలిక్ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్2017 #దేవేంద్ర ఝఝరియాపారాలింపిక్ జావెలిన్సర్దారా సింగ్హాకీ2018 #సాయిఖోమ్ మీరాబాయి చానువెయిట్ లిఫ్టింగ్విరాట్ కోహ్లీక్రికెట్2019 #దీపా మాలిక్పారాలింపిక్ ( షాట్ పుట్ , జావెలిన్ , ఇతరులు)బజరంగ్ పునియాఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్2020 #రోహిత్ శర్మక్రికెట్మరియప్పన్ తంగవేలుపారాలింపిక్ హై జంప్మానికా బాత్రాటేబుల్ టెన్నిస్వినేష్ ఫోగట్ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్రాణి రాంపాల్హాకీ2021 #నీరజ్ చోప్రాఅథ్లెటిక్స్రవి కుమార్ దహియాఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్లోవ్లినా బోర్గోహైన్బాక్సింగ్పి.ఆర్. శ్రీజేష్హాకీఅవని ​​లేఖాపారాలింపిక్ షూటింగ్సుమిత్ ఆంటిల్పారా-అథ్లెటిక్స్ప్రమోద్ భగత్పారా బ్యాడ్మింటన్కృష్ణా నగర్పారా బ్యాడ్మింటన్మనీష్ నర్వాల్పారాలింపిక్ షూటింగ్మిథాలీ రాజ్క్రికెట్సునీల్ ఛెత్రిఫుట్బాల్మన్‌ప్రీత్ సింగ్హాకీ2022ఆచంట శరత్ కమల్టేబుల్ టెన్నిస్2023 #చిరాగ్ శెట్టిబ్యాడ్మింటన్సాత్విక్‌సాయిరాజ్ రంకిరెడ్డిబ్యాడ్మింటన్2024 #దొమ్మరాజు గుకేష్చదరంగంహర్మన్‌ప్రీత్ సింగ్హాకీప్రవీణ్ కుమార్పారా-అథ్లెటిక్స్మను భాకర్షూటింగ్

మూలాలు

ఇతర లింకులు

వర్గం:భారతీయ క్రీడా పురస్కారాలు
వర్గం:రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్‌రత్న గ్రహీతలు