ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ

ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ ಪಂಡ ತುಳುವೆರೆ ಸುಗ್ಗಿದ ತಿಂಗೊಲುಡು ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ. ತುಳುಟು ಪಿಲಿ ಪಂಡ ಪಿಲಿ, ಪಂಜಿ ಪಂಡ ಹಂದಿ. ಈ ನಲಿಕೆ ಒಂಜಿ ಆರಾಧನೆದ ನಲಿಕೆ.
ಉಂದು ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ.
ಈ ನಲಿಕೆ ಪುತ್ತೂರು, ಸುಳ್ಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ತಳಭಾಗೊಡು ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೊಲೆಡ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುಂಡು, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪುದುವೆಟ್ಟು, ನಿಡ್ಲೆ, ಕಳೆಂಜ, ಕೊಕ್ಕಡ, ಬೆಳಾಲು, ಉಜಿರೆ, ಮುಂಡಾಜೆ , ಕದಿರುದ್ಯಾವರ ಇಂಚಿನ ಜಾಗೆಲೆಡ್. ದಕ್ಷಿಣಗನ್ನಡ ಮೊಗೇರೆರ್ ಸುಗ್ಗಿದ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರೆಡ್ದ್ ವರ್ಸೊಗು ಒರ ವಾರೊಡ್ ಕಾಲೀ ನಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

 ಪ್ರದೇಶೊಲು 
ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಮುಗೇರ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಮಾತ್ರ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಮುಗೇರ ಸಮುದಾಯ ಬುಡುದು ಬೇತೆ ಏರ್ಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆಫುಜೆರ್.

 ಪಾಲ್ ಪಡೆಯಿನ ಸಮುದಾಯ 
ಈ ತಂಡೊಡು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿ ಪಿಲಿ, ಒಂಜಿ ಪಂಜಿ, ರಡ್ಡ್ ಜಿಂಕೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ ಬೇಟೆಗಾರೆ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒರಿ ಡ್ರಮ್ಸ್ ಪಾಡ್ದ್ ಪದ್ಯ ಪನ್ಪೆರ್, ಬೊಕ್ಕೊರಿ ಗಾಯನೊಗು ಸ್ವರ ಸೇರಾವೆರ್. ತಂಡೊಡು ಏಳ್ ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್. ತಂಡೊದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಮುಖವಾಡೊನು ಪಾಡುವೆರ್. ತಂಡದ ಮಾತಾ ಸದಸ್ಯೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಮಂಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬೊಲ್ದುದ ಮುಂಡುಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಮೋನೆಗ್ ಟಾರ್, ಶಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಣ್ಣ್ ನ್ ಪೂಜಿಬೆರ್. 

 ಬಯಕೆ 
ಸುಗ್ಗಿದ ತಿಂಗೊಲುದ ರಾತ್ರೆಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಕಾಡ್ ದ ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ತೊಂದರೆ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಕೆರ್ಪೆರ್. ಮೂಜಿ ದಿನೊತ ಕೆಡ್ವಾಸೊಡು, ಇಡೀ ಊರುದ ಜನಕುಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಬೇಟೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆರ್ದ್ ಪಾಡುವೆರ್. 

 ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ವಾದ್ಯೊಲು 
 ಬೆಲೆ

 ವೇಷ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮನ್ 
ಜಿಂಕೆದ ಮುಖವಾಡೊಲೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಉದ್ದದ ಕೊಂಬುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಜಿಂಕೆದ ಬೀಲ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಜಿಂಕೆದ ಮೈಟ್ ಚುಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಜಿಂಕೆಲೆನ್ ಮುಖವಾಡ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

 ಪಿಲಿತ ವೇಷ 
ಪಿಲಿತ ಮುಖವಾಡೊಗು ಸುತ್ತು ಮೋನೆ, ಅಂಗಾಯಿನ ಬಾಯಿ, ಸೂಜಿದ ಕೂಲಿಲು , ಬೊಕ್ಕ ಪಿದಯಿ ನೀರ್ದ್ ಉಪ್ಪುನ ನಾಲಯಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪಿಲಿತ ಶರೀರೊಡು ದಿಂಜ ಗುರುತುಲು ಉಂಡು. ಪಿಲಿತ ವೇಷ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅರಿತ್ತ ಒಣಸ್‍ಗ್ ಸುತ್ತುದು ಒಣಸ್‍ದ ಪೆಲಕಾಯಿ ನಾರುಲೆಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಬೀಲೊನು ಸೊಂಟೊಗು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಪಿಲಿತ ಬೀಲ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

 ಪಂಜಿದ ವೇಷಭೂಷಣ 
ಒಂಜಿ ಕಾಗಜಿದ ಶೀಟ್ ನ್ ಶಂಕದ ಆಕಾರೊಗು ಬಗ್ಗಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಕಣ್ಣ್ ನ್ ಚಿತ್ರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಉದ್ದದ ಮೂಂಕು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಿಗ್ ಮಾಸ್ಕ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊನು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಪಂಜಿ ವೇಷೊಗು ಬಳಸುವೆರ್. ಪಂಜಿ ಮುಖವಾಡೊಗು ರಡ್ಡ್ ಉದ್ದದ ಕೊಂಬುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಮುಖವಾಡೊಲೆನ್ ಪಾಲೆಗ್ ಕರಿ, ಮಂಜೊಲ್, ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣ್ ದ ಮಿಶ್ರಣೊನ್ ಬಚ್ಚಿರೆದ ಇರೆಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಂಜಿದ ಬೀಲ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. 

 ಜಿಂಕೆದ ವೇಷ 

ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆದ ಕಡೆತ ದಿನ ಪಿಲಿಪಂಜಿ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಅವು ಗುರಿಕ್ಕಾರನ ಇಲ್ಲಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಿಲಿ ಚಾಮುಂಡಿಗ್ ಬಜಿಲ್, ತಾರಾಯಿದ ನೀರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅಗೆಲು ಕೊರ್ದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯ ಉದಿಪನೆಕ್ಕೊನೆ ಕಾಸರ್ಕದ ಮರತ ಬುಡೊಗು ಪೋದು 'ಮುರಿಪುನ' ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಮುಖವಾಡೊಲೆನ್ ಮರತ್ತ ಬುಡೊಟು ದೀದ್, ತಾರಾಯಿ ಪುಡತ್ ದ್, ಮೀದ್ ಮೀದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಒಂಜಿ ವಾರ ಮುಟ್ಟ ಈ ನಲಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುಂಡು. ಮುಖವಾಡೊಲೆನ್ ತಾರೆ ಡ್  ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೆಲತ ಮರಕುಲೆಡ್ ನೇಲ್ಪಾವೆರ್. ಅವೆನ್ ಏರ್ಲಾ ಮುಟ್ಟೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.  ಪಿಲಿಪಂಜಿ  ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ನಿದ ಮಾಸದ ರಾತ್ರೆ ನಲಿಪುವೆರ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುರ್ಕಾರ್ನ ಇಲ್ಲದ ಚಾವಡಿಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ, ಪೆಲಕಾಯಿದ ಇರೆಟ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಬಜಿಲ್ ನ್ ಪೊತ್ತಾದ್ ಗುರ್ಕಾರ್ಲಾಯಿನ ಇಲ್ಲದ ಚಾವಡಿಡ್ ಆರತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಪಗ ಗುರಿಕಾರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

 ಬೇಟೆಗಾರನ ವೇಷ 
ಬೇಟೆಗಾರೆ ಮೋನೆಡ್ ಬಣ್ಣದ ಚುಕ್ಕಿಲೆನ್ ದೀದ್ ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಆರ್ ಪ್ಯಾಂಟ್, ಶರ್ಟ್, ಬೊಕ್ಕ ಟೋಪಿ ಪಾಡುವೆರ್. ಆರ್ ಒಂಜಿ ಗನ್ ನ್ ಕೈಟ್ ಪತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆಯಗ್ 'ದೊರೆ' ಪನ್ಪೆರ್. ಗಾಯಕೆರ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಡ್ರೆಸ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್ . 

 ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ 
ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿತ್‌ದ್ ಊರುಡು ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋಪುಂಡು. ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತಿಲೆಕನೇ ಪಿಲಿಪಂಜಿಲು ಬೆತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕುಟುಮೊದಕುಲು ನಲಿಕೆಗ್ ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ನಲಿಕೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋಪಿನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ರಾತ್ರೆ ಪೂರಾ ನಡಪುಂಡು. ಬಹುಮಾನವಾದ್ ಪ್ರತೀ ಇಲ್ಲರ್ದ್ ಅರಿ, ತಾರಾಯಿ, ಕಾಸ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. 

 ಊರುದ ಪ್ರವಾಸ 
ಇಂಚನೆ ವೇಷ ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ  ಗುರಿಕಾರನ ಆರಣಭದ ನಲಿಕೆ ನಡಪುಂಡು. ಒರಿ ದುಡಿ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪಿಲಿಪಂಜಿ ಪಾಡ್ದನ ಪನ್ಪೆ. ನನೊರಿ ಐನ್‌ ಪನ್ಪೆ. ನಲಿಕೆಡ್ ಪದ್ಯ ನಿಧಾನವಾಧ್‌ಫೋಫುಂಡು . ಜಿಂಕೆ ವೇಷದಕುಲು ಕೋಟೆ ಕೈಕಾರ್ಗ್ ಲೆನ್ ಊರ್ಧ್ವ ಲಾಯಿಪುವೆರ್  . ಪಿಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಿ ಎದುರುಬದುರಾದ್ ಉಂತುದು ಬೆರಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಬಗ್ಗಾದ್ ಕೈಕಾರುಲೆನ್ ಸಮಾನಾಂತರವಾದ್ ಬೀ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.  ಹಾಡುಗಾರರು ದೈನಂದಿನ ಉಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.
ಹೀಗೆ ವೇಷ ಹಾಕಿದ ಅನಂತರ ಗುರಿಕಾರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ದುಡಿ ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ಪಿಲಿಪಂಜಿ ಪಾಡ್ದನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅದನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಹಾಡು ನಿಧಾನಗತಿಯಿಂದ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಂಕೆ ವೇಷದವರು ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನೂರಿ ಕುಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಹಂದಿ ಎದುರುಬದುರಾಗಿ ನಿಂತು ಬೆನ್ನನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಬಗ್ಗಿಸಿ ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಬೀಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೇಟೆಗಾರ ಹುಲಿ, ಹಂದಿಗಳಿಗೆ ಆಗಾಗ ಗುರಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕುಣಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅರಚುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ‘ಪಿಲಿಪೋವು ಪಾಂಜರೊಡಾಂಡ್, ಪಂಜಿಪೋದು ಚೀಮುಳ್ಳುಡಾಂಡೆ’ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಡಿನ ಹಾಗೂ ಕುಣಿತಗಳು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

 ಪಿಲಿಪಂಜಿ ಪೂಜೆ 
ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆದ ಕಡೆತ ದಿನ ಪಿಲಿಪಂಜಿ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಅವು ಗುರಿಕ್ಕಾರನ ಇಲ್ಲಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಿಲಿ ಚಾಮುಂಡಿಗ್ ಬಜಿಲ್, ತಾರಾಯಿದ ನೀರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅಗೆಲು ಕೊರ್ದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯ ಉದಿಪನೆಕ್ಕೊನೆ ಕಾಸರ್ಕದ ಮರತ ಬುಡೊಗು ಪೋದು 'ಮುರಿಪುನ' ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಮುಖವಾಡೊಲೆನ್ ಮರತ್ತ ಬುಡೊಟು ದೀದ್, ತಾರಾಯಿ ಪುಡತ್ ದ್, ಮೀದ್ ಮೀದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಒಂಜಿ ವಾರ ಮುಟ್ಟ ಈ ನಲಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುಂಡು. ಮುಖವಾಡೊಲೆನ್ ತಾರೆ ಡ್  ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೆಲತ ಮರಕುಲೆಡ್ ನೇಲ್ಪಾವೆರ್. ಅವೆನ್ ಏರ್ಲಾ ಮುಟ್ಟೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. "ಜೀವನ ಪ್ರೀತಿಯ ಜನಪದ ಕುಣಿತಗಳು | Udayavani – ಉದಯವಾಣಿ". Archived from the original on 2017-05-15. Retrieved 2018-10-31. ಪಿಲಿಪಂಜಿ  ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ನಿದ ಮಾಸದ ರಾತ್ರೆ ನಲಿಪುವೆರ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುರ್ಕಾರ್ನ ಇಲ್ಲದ ಚಾವಡಿಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ, ಪೆಲಕಾಯಿದ ಇರೆಟ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಬಜಿಲ್ ನ್ ಪೊತ್ತಾದ್ ಗುರ್ಕಾರ್ಲಾಯಿನ ಇಲ್ಲದ ಚಾವಡಿಡ್ ಆರತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಪಗ ಗುರಿಕಾರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

 ಉಲ್ಲೇಕೊಲು