ಕರ್ಂಗೋಲು

ಕರ್ಂಗೋಲು  
'ಕರ್ಕೋ ಬುಕ್ಕೊ ಕೋಲು' ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕ್ಕುಲು ಸೇರ್‍ದ್ ಕರ್ಂಗೋಲು, ಕರಂಗೋಲು ಆದಿಪ್ಪು. ಕರ್ಂ ಪಂಡ ಕಪ್ಪುದಂದ್ ಅರ್ಥೊ. ಅಂಚಾದ್ ಕಪ್ಪುದ ಕೋಲು ಕರ್ಂಕೋಲು ಅತ್ತುಡ ಕರ್ಂಗೋಲು ಆದಿಪ್ಪೊಡು. ಕರ್ಂಗೋಲು ನಲಿಪುನಕ್ಲೆ ಕೈಟ್ ಕರಿಯನೆಕ್ಕಿದ ಕೋಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ ನಿಕ್ಕಿದ ಕೋಲು ಪತೊಂದು ನಲಿಪುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆನೇ ಕರ್ಂಗೋಲು ಕುಣಿತ.

 ಕರ್ಂಗೋಲು ನಲಿಕೆ 
ಕರ್ಂಗೋಲು ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆದ ಪುದರ್. ಸುಗ್ಗಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ ಮೀನಮಾಸದ ಪುಣ್ಣಮೆದ ದುಂಬುನಾನಿ ಪಂಡ ಪೂವೆದಾನಿ ಸುರುವಾದ್ ಒಂಜಿವಾರೊ (ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುರೂತ ವಾರೊ)ಕರ್ಂಗೋಲು ನಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸುಳ್ಯೊ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೋಕುಲೆಡ್ ಈ ಕರ್ಂಗೋಲು ಕುಣಿತೊ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಕುಣಿತನ್ ಆದಿದ್ರಾವಿಡೆರ್ ಪನ್ಪಿ ಮನ್ಸಜನಾಂಗೊಗು ಸೇರಿನಕುಲು ನಲಿಪುವೆರ್. ಮೊಕ್ಳ್ ಪಿರಾಕಡ್‍ದೇ ಬೇಸಾಯೊ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾಯಿನೆಡ್‍ದಾವರ ಕೃಷಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಈ ಜನಾಂಗೊದಕ್‍ಲೆಗ್‍ಲಾ ಕೈತಲ್‍ದ ಸಂಬಂಧೊ ಉಂಡು.

 ಕರ್ಂಗೋಲುದ ವೇಸಭೂಸಣೊ 
ನಲಿಕೆಡು ನಾಲ್ ಜನೊ ಇಪ್ಪುವೆರ್.ನಲಿಪುನಕುಲು ಸೊಂಟೊಗು ಬೊಳ್ದುದ ಕುಂಟು ಸುತ್ತ್‌ದ್ ಕಾರ್‍ದ ಪಾದೊಗು ಮುಟ್ಟ ಜಪ್ಪುಡುವೆರ್. ತರೆಕ್ಕ್ ಬೊಳ್ದುದ ಕುಂಟು ಅತ್ತಂಡ ಬೈರಾಸ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಬಜಿ ಮಯಿಟ್ಟ್ ಇಪ್ಪಪುವೆರ್. ಸೇಡಿಮಣ್ಣ್‌ನ್ ಕಲತ್ತ್‌ದ್ ಅರೆದ್ ಬೆದ್‍ರ್‍ದ ಓಟೆಡ್ ಮೋನೆಗ್, ಎದೆಕ್ಕ್, ಬೆರಿಕ್ಕ್, ಬಂಜಿಗ್, ಇಂಚ ಸುರುಳಿಯಾದ್ ಬಣ್ಣೊ ಮೆತ್ತೊನುವೆರ್. ಮೋರೆಗ್, ಬೆರಿಕ್ಕ್, ಬಂಜಿಗ್ ಚುಕ್ಕಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ಸರ್ತೊದ ಗೆರೆ ಪಾಡೊನುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಗೇಂಟಿಕಟ್ಟುನೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೈಕಾರ್‍ಗ್‍ಲಾ ಇಂದುವೇ ರೀತಿದ ಚುಕ್ಕೆ ಪಾಡುವೆರ್.ಹಿ. ಚಿ. ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ೧೯೯೬, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,ಹಂಪಿ, ಎರಡನೆಯ ಮುದ್ರಣ, ೨೦೧೫, ಪು.೨೨೮

 ಕರ್ಂಗೋಲುದ ವೇಸಭೂಸಣೊದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ 
ಪುತ್ತೂರ್‌ದಂಚಿ ನಲಿಪ್ಪುನ ಗುಂಪುದ ಒಟ್ಟುಗ್ ಒರಿಯೆ ಪರಬ್ಬೆ ಉಪ್ಪುವೆ. ಆಯೆನ ಸೊಂಟಗ್ ಮುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ತರೆಕ್ಕ್ ಮುಂಡಾಸ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪರ್ತಿನ್ ಮೀಸೆದಲಕ ಅಂಟಾವೆರ್. ಉಂಬೆರೆನ ಮೆಯಿಟ್ಟ್ ರಂಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುಜಿ, ಕಾಲಿ ಮೆಯಿಟ್ಟೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಂಗಿ ಪಾಡ್ದ್ ಕೈಟ್ ಬೆದ್‌ರ್‌ದ ಕೋಲ್ ಪತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆ.

ಬೋಳ್ತೇರ್(ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ)ದಂಚಿ ನಲಿಪುನ ಗುಂಪುದ ಒಟ್ಟುಗ್ ಒರಿಯೆ ಕೊರಗೆ ಉಪ್ಪುವೆ ಆಯೆನ ಮೆಯಿಕ್ ಪೂರ ಕರಿ ಪೂಜಿದ್ ಮೋನೆಗ್ ಜೇಡಿದ ಚುಕ್ಕಿ ದೀಪೆ, ತರೆಕ್ ಕಂಗ್‌ದ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ದೀಡ್ದ್ ಕೈಟ್ ಕೋಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸೊಂಟಗ್ ಕಪ್ಪು ಕುಂಟು ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಕಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಪೂತ್ತ ಮಾಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಸುಳ್ಯ ದಂಚಿ ನಲಿಪುನ ಗುಂಪುದ ಒಟ್ಟುಗ್ ಮದಿಮಾಯೆ ಮದಿಮಾಳ್‌ನ ವೇಸ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತರೆಕ್ ಮುಂಡಾಸ್, ಮುಂಡು ಕಟ್ದ್ ಉದ್ದ ಕೈತ್ತ ಅಂಗಿ ಪಾಡ್ದಿನ ಮದಿಮಾಯೆನ ವೇಸ. ಸೀರೆ ರವಕೆ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಜಲ್ ನೆಯಿದ್ ಪೂ ದೀಡ್ದ್ ಬಂಗಾರ್ ಪಾಡ್ದಿನ ಮದಿಮಾಳೆನ ವೇಸ.

ನಲಿಕೆದ ಕ್ರಮ
ಗ್ರಾಮ ಸಂಚಾರದ ಪೊರ್ತುಡ್ ಸದಸ್ಯೆರ್ ಶುದ್ದೊಡು ಉಪ್ಪೊಡು. ಗುಂಪುದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್ಡ್ ಉಂತುದು 'ಪೊಲಿದೆತ್ತೊಂದು ಬತ್ತೋ' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ, ಅಪಗ ಇಲ್ಲ್‌ದಕುಲು ಅಕ್‌ಳೆಗ್ ಬೊಳ್ಪುದ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಲಿಪೆರೆ ಅನುಮತಿ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಗಂಟೆಮಣಿನ್ ಜೊರಾದ್ ಬೊಟ್ಟ್‌ದ್ ಪಾಟ್‌ದ(ಪದ್ಯ)  ಒಟ್ಟ್‌ಗ್ ನಲಿಕೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಲಿಪುನಕುಲು ರಡ್ದ್ ಸಾಲ್ಡ್ ಉಂತುದು ಒಂಜಿ ಪಜ್ಜೆ ಎದುರು ಒಂಜಿ ಪಜ್ಜೆ ಪಿರವು ಪಂದ್ ರಡ್ದ್ ಕೈತ ನೆಕ್ಕಿದ ಸೂಡಿನ್ ಎದುರು ಪಿರವು ಬೀಜಾವೊಂದು ನಡಪುವೆರ್ ಎದುರು ಪೋದು ದಿಕ್ಕ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ಪುನಗಲ ಕ್ರಮ ಅವ್ವೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒರಿಯೆ ಪದ್ಯ ಪಣೊಂದು ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟ್ಯರೆ ಬೇತೆ ಜನಲ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಪರಬ್ಬೆನ ವೇಸ ದಾಯೆ ಕೋಲುನು ನೆಲಕ್ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ನಲಿಪುನಕ್ಲೆನ ಅನ್ಚಿಂಚಿ ಪೊವೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆ. ಕೊರಗ ಬುಕ್ಕೊ ಮದಿಮಾಯೆ ಮದಿಮಾಳೆನ ವೇಸದಕುಲು ಇಂಚೆನೆ ಸುತ್ತು ಬತ್ತ್ದ್ ನಲಿಪುವೆರ್.ಪಾಟ್‌(ಪದ್ಯ) ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ಒಂಜಿ ಸಾಲ್ನ್ ಪಂದ್ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಒರಿದಿನಕುಲು ' ಪೊಲಿಯೋ ಪೊಲ್ಯರೆಪೋ ಪುವ್ವೆ ಪೋಂಡುಲ್ಲಯಾ ' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಚ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋದು ನಲಿಪುವೆರ್, ಮುಕ್ಲೆಗ್ ಅರಿ, ಬಾರ್, ಪಣವು ಪಡಿ(ಸಂಭಾವನೆ)ಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೊದು ನಲಿಪುನ ನಲಿಕೆ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲದಕುಲೇ ತೂಪುನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್. ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಈ ನಲಿಕೆ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟಡ್ ಮಾತ್ರ ನಡಪುಂಡು.

ಕರ್ಂಗೋಲುದ ಪಾರ್ದನ
ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರದಾರ್  ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ  ಆಚಾರ್ ಆರ್  ಸಂಪಾದನೆ ಮಂದಿನ  ಕರಂಗೋಲು ದ ಪದ್ಯ ಇಂಚ ಉಂಡು.

ಓ ಪೊಲಿಯೇ ಪೊಲ್ಯರೆ ಪೋ ಪುವ್ವೆ ಪೊಂಡುಲ್ಲಯ

ಓ ಮಾಯಿತ ಪುಣ್ಣಮೆ ಮಾಯಿಡೇ ಪೋತುಂಡೇ

ಓ ಸುಗ್ಗಿದ ಪುಣಮೆ ಸುಗ್ಗಿಢೇ ಪೋತುಂಡೇ

ಕರಂಗೋಲು ಪುಟ್ಟುನೇ ಕಡಲಾ ಬರಿಟ್ ಗೆ

ಕರಂಗೋಲು ಪುಟ್ಟುನೇ ಪೊಯ್ಯೆತ ನಡುಟೇ

ಪೊಯ್ಯೆತುಲಯ ಕುವ್ವೆತನೆ ನಡುಟೇ

ಕರಂಗೋಲು ಕೊಂಡ್ಪುನಾ ಕುಸಲೆನ್ ಪಿನಯೆರೆ

ಕೊಟ್ಟೆತಾ ಮುಳ್ಳುಟೋ ಕೂತೂತು ಕೊಂಡ್ರೊಡೆ

ಕರೆಯನೆ ಮಾದೇರಿಟಿ ಪೊದಿತೇ ಕೇಂಡ್ರೋಡೇ

ಕಂಚಿನೇ ತಡ್ಪೇಡ್ ಗಾಳ್ತದೇ ಕೊಂಡ್ರೊಡ್

ಉಳ್ಳಯನ್ ಮೆನ್ಪಿಯರ್ ಕುಸಲೆನ್ ಪಿನಯೆರೆ

ಗಿಂಡ್ಯಟೇ ಪೇರ್ ಪತ್ತ ಉಳ್ಳಯನ್ ಮೆನಿಪು

ಏರಜೇ ಕಾಂತಗಾ ಅಜ್ಜರೇನ್ ಮೆನಿಪು

ಅಜ್ಜರೆನ್ ಮೆನ್ಪಿಯೆರ ಕುಸಲ್ ನ ಪಿನಯನೆ

ಎರಜೇ ಕಾಂತಗಾ ಬಾಲೆನ್ ಮೆನಿಪು

ಬಾಲೆನ್ ಮೆನ್ಪಿಯರೆ ಕುಸಲ್ ನ ಎಯೆನ್

ಬಾಲೆದ ಕೈತಲ್ ಪುರ್ಗೊದೀದ್ ಬಾಲೆನ್ ಮೆನಿಪು

ಬಟ್ಟಲ್ಢ್ ಪೇರ್ ಪತ್ತ್ ಬಾಲೆನ್ ಮೆನಿಪು

ಉಳ್ಳಾಳ್ತಿನ ಮೆನ್ಪಿಯರೆ ಕುಸಲ್ ನ ಪಿನಯನೆ

ಗಿಂಡ್ಯಡ್ ನೀರ್ ಪತ್ತ್ ಉಳ್ಳಾಳ್ತಿನ್ ಮೆನಿಪು

ಎರೆಗೆ ಕಾಂತಗಾ ಉಳ್ಳಾಳ್ತಿನ್ ಮೆನಿಪು

ಉಳ್ಳಾಳ್ತಿನ ಮೆನಿಪಯರೆ ಕುಸಲ್ ನ ಪಿನಯನೆ

ಒರ್ಕರನೆ ಮೊಟ್ಟುಲೆಯೆ ಓರಂಗಡಿ ಓದಲೆ

ಓ ಪೊಲಿಯೇ ಪೊಲಿಯರೆ ಪೋ ಪೂವೆ ಪೊಂಡುಲ್ಲಾಯ

ಓ ಎರಗಾಲಂಗಾರ ನಾಲೆರು ಕಟ್ಟ್ ನಾ

ನಾಲೆರು ಕಟ್ಟರನೆ ನಾಯರಲಬ್ಯಾಂಡ್

ಕಾಯೆರ್ತ ನಾಯೆರ ನನ ಬೇಕಾಲಾವೊಂದೆ

ಎರಗಾಲಂಗಾರ ನಾಲೆಯ ಮಾದಲಾ

ನಾಲೆರುಮಾದಯರೆ ನುಗೋನೆ ಇದ್ದಿಂಡೆ

ಪೆಲ ಕಡ್ತೆರುಳ್ಳಯ ನುಗೊಲೊಂಜಿ ತೀರುಂಡೆ

ಎರಗಾಲಂಗಾರಾ ನಾಲೆರು ಮಾದಲಾ

ನಾಲೆರು ಮಾದವರೆ ಪನೊರೊಂಬಿಲಾವೋ

ಪಾವೆರಿ ಪತ್ಯರುಳ್ಳಾಯ ಪನೊರೊಂಜಿ *ತೀರ್ತೆರೆ

ಏರಗಸಲಂಗಾರ ನಾಲೆರು ಮಾದಲಾ

ನಾಲೆರು ಮಾದಯರೆ ಪೊಸಕೆತ ಬಲ್ಲ್ದ್ಯಾಂಡೆ

ಕೇರಿನ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಪೊಸಕೆತ ಬಲ್ಲ್ ಮಲ್ತೆರೇ

ಏರಗಾಲಂಗಾರ ನಾಲೆರು ಮಾದಲಾ

ನಾಲೆರು ಮಾದವೆರೆ ಬಡೂನೆ ಆವೋಡೇ

ಬಡೂನೇ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಿಲಿಯುಗುರು ಬಡೂನೇ

ಓಲಾಯರೇ ಕಂಡೊನು ಈಯರೆ ಕಂಡೋನು

ಕಾರಿ ಕಬಿಲನೆ ಎರು ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ತೆರೇ

ಕೊಂಕಣಿ ಮಾಂಕಣಿ  ಕಂಡೋ ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ತೆರ

ಲಾಯೆರೆ ಕಂಬುಲನೇ ಒರ್ಲನೇ ಮಲ್ತ್ ರೇ

ಇರ್ವಲಟ ಅಡತಡ್ ಮೂವ್ವಲಟ್ ಕೋರುಂಡೆ

ಎರಗಾಲಂಗಾರ ನೀರ್ ನ ಕಟ್ಟಲಾ

ಓ ಪೊಲಿಯೆ ಪೊಲಿಯರೆ ಪೋ ಪುಲೆ ಪೊಂಡುಲ್ಲಾಯ 

ವೇಸನ್ ದೆಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ
ಒಂಜಿ ರಾತ್ರೆದ ಸಂಚಾರ ಮುಗಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಕರಂಗೋಲುದ ಗುಂಪು ಒಂಜಿ ಕಾಯೆರ್ ಮರದ ಮುದೆಲ್ದಡೆ ಬರ್ಪೆರ್. ರಂಗ್ ದೆತ್ದ್, ವೇಷೊನು ದೆಪ್ಪುನ ವಿಧಿಲಾ ಈ ಮರತ ಮುದೆಲ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. ರಂಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ವೇಸನ್ ದೆತ್ತ್ದ್ ಕಾಯೆರ್ ಮರತ ಏಳ್ ಇರೆನ್ ದೆತ್ತ್ದ್ ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಸಾಲಾದ್ ದೀದ್ ಒಂಜಿ ಪುಂಡಿ ಅರಿ ಪಾರ್ದ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ನೆಕ್ಕಿದ ಸೊಪ್ಪುದ ಸೂಡಿನ್ ಅವುಲೆ ಬುಡ್ದು ಪೋಪೆರ್. ಉಂದು ಪೂರ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮೀದ್ ಉಪಹಾರ ದೆತೊನುವೆರ್. ಇಂಚೆನೆ ಒಂಜಿ ವಾರ ಈ ನಲಿಕೆ ಆಪುಂಡು.

ಒಣಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸಾದ ಪಟ್ಟುನ
ಕಾನದ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಟದ ಪಣ್ಪಿ ಕುಲದೈವೊಳೆಗ್ ಕರಂಗೋಲು ನಲಿಕೆದ ಕಡೆತ ದಿನ ಅಗೇಲ್ ಬಲಸ್ದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆನ್ ಸಂದಾಪುನ ಕ್ರಮಲಾ ಉಂಡು. ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಅರಿ, ಬಾರ್,ಪಣವುಡ್ದು ಉಣುಪ್ಪು ರೊಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೋರಿದ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ಪಜೆತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಅಂಗಲೊಡು ಬಲಸುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕರಂಗೋಲು ನಲಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೆಕ್ ಮಾತ ಪಟ್ದ್ ಒಣಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
.
 ಉಲ್ಲೇಕೊಲು 

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ