ಆಟಿದ ಮಾರಿ ಪೂಜೆ

ತುಳುನಾಡುದ ಒಡಿಪುಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ಪದ್ರಡ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ಕಾಪುದ ಪರ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಪೊಸ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಜನೇ ಮಾರಿಗುಡಿ ದೇವಾಸ್ಥಾನೊಡು ಆಟಿ (ಕರ್ಕಟಾಕ/ ಆಷಾಢ), ಸುಗ್ಗಿ (ಮೀನ/ಫಾಲ್ಗುಣ )ಬುಕ್ಕೊ ಜಾರ್ದೆ (ವೃಶ್ಚಿಕ/ಕಾರ್ತಿಕ) ತಿಂಗೊಳುಡು ಮಾರಿಪೂಜೆ ಏಕಕಾಲೊಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಮಾಸೊಡು ನಡೆಪಿನ ಈ ಪೂಜೆಗ್ ತುಳುನಾಡುಡು ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವವುಂಡು.

 ಮಾರಿ ಪೂಜೆದ ಕ್ರಮೊ 
ರಾತ್ರೆ 8 ಗಂಟೆಗ್ ಪೂತ ಪೂಜೆದ ಬುಕ್ಕೊ, ಪರಾ ಮಾರಿಗುಡಿಗ್ ಕಾಪು ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದು, ಪೊಸ ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಜನೇ ಮಾರಿಗುಡಿಗ್ ಕಾಪು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದು ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿನ ಬೊಂಬೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಗ-ನಾಣ್ಯಲೆನ್ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆದ ಮೂಲಕ ಕಂತುದು ಗದ್ದುಗೆಗ್ ಏರಾವೇರ್. ಈ ಸಂದರ್ಭೋಡ್ದು ಆಟಿ (ಕರ್ಕಟಾಕ/ ಆಷಾಢ), ಸುಗ್ಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾರ್ದೆ ಪೂಜೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ದರ್ಶೊನ ಸೇವೆದ ಬುಕ್ಕೊ, ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿನ ಬೊಂಬೆನ್ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಂತುದು ಸಮಾರಂಭೊನು ಸಮಾಪ್ತಿ ಮನ್ಪುವೇರ್.

 ಬೇರೊದ ಮೇಳ 
ಉಡುಪಿ ಪರ್ಯಾಯ, ಬಪ್ಪನಾಡ್ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಡೋಲು ಜಾತ್ರೆ, ಮೂಲ್ಕಿ ಅರಸೆರೆನ ಕಂಬ್ಳ, ಕವತ್ತಾರ್ದ ಆಯೊನ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದ ಲಕ್ಷದೀಪೋತ್ಸವ, ಬುಕ್ಕೊ ಪಡೆದ್ರದ ಢಕ್ಕೆಬಲಿ ಸೇವೆ ಉಂದೆತೊಟ್ಟುಗು ಕಾಪು ಮಾರಿಪೂಜೆಲಾ ಸೇರ್ದು ತುಳುನಾಡುದ ಏಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾತ್ರೆಲು ಪ್ರಸಿಧ್ಧಿನ್ ಪಡೆದುಂಡು. ಉಂದ್  ಈ ಭಾಗೊದ ಮಾ ಮಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತು, ಈ ಜಾತ್ರೆ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವಹಿವಾಟು ನಡಪುನ ಬೇರೊದ ಮೇಳ ಪಂದುಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆತುಂಡು. ಅಂಡ್ ಕಾಯಿ, ಅಟ್ಟೆ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಜಾಜಿ, ಪಿಂಗಾರ ಬೇರೊದ ಒಟ್ಟುಗು, ಏಡು ಬುಕ್ಕೊ ಕೋರಿದಲಾ ಭರ್ಜರಿ ವಹಿವಾಟು ಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್  "ಕಾಪುದ ಅಪ್ಪೆ"  ಪಂದು ಮೋಕೆಡ್  ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

 ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನೊಲು 
ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿಗ್  ಬಲಿ ಕೊರ್ಪಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಮಂಗಳವಾರದಾನಿ, ಬೇಟೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬೇಟೆದ ಬುಕ್ಕೊ  ಮಾರಿ ಪೂಜೆದ ವಿಧಿವಿಧಾನೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ದುಂಬು ಕುರಿಲೆನ್ ಬೇಟೆ ಪಂದ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್, ಆಂಡಾ ಕಾಲಾಂತರೊಡು, ಕುಂಬುಡನ್ ಬೇಟೆ ಪಂದ್ ಅಪ್ಪೆಗ್ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮನ್ತುದು, ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುನ ಪರಿಪಾಠ ಬತ್ತುಂಡು. 'ಕೋಟೆದ ಹವಾಲ್ದಾರೆರ್' ಪಂದೇ ಪರಿಚಿತ ಆಯಿನ ಕುರುಬೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸಮುದಾಯದಕುಲು, ಕೋಟೆದ ಇಲ್ಲಡ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಂತಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಮಾರಿಗುಡಿಗ್  ಪೂ, ಪಿಂಗಾರ, ಬುಕ್ಕೊ ಕುಂಬುಡನ್  ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಕನ್ಪೆರ್. ಈ ವಸ್ತುಲೆನ್  ಮಾರಿಯಮ್ಮನ ದುಂಬು ದೀದ್ ಪೂಜೆದ ಬುಕ್ಕೊ, ಉತ್ತರೊದ ಬಾಕಿಲ್ದ ದುಂಬು, ಆ ಕುಂಬ್ಡ ನ್  ಕೋಟೆದ ಇಲ್ಲಡ್  ಮಾಲೀಕರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಮಾರಿ ಪೂಜೆದ ದಿನ, ಮರದ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿ ತಯಾರಿ ಸೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಕಿದ ಧಾರ್ಮಿಕೊ ವಿಧಿವಿಧಾನದೊಟ್ಟುಗು ಗದ್ದುಗೆಡ್  ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ, ರಡ್ಡ್ ದೇವಾಸ್ಥಾನೊದ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ ಬೊಂಬೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಕಿದ ಬಂಗಾರುಲೆನ್ ಮಾರಿಗುಡಿಗ್ ತಕನಪೆರ್. ಒಟ್ಟುಗು, ಮರತ ಮೂರ್ತಿನ್  ದೇವಾಸ್ಥಾನೊಡು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಪ್ರಸಾದ ತಿಕ್ಕಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಪೂಜೆ ಮಂದಿನ ಕುಂಬುಡನ್ ಮಾರಿಗುಡಿಕ್ ಕಂತು ದೀಪೆರ್. ಅರಿತ  ರಾಶಿದ ಮಿತ್ತು ದೀತಿನ ಈ  ಕುಂಬುಡನ್, ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ್  ಬಲಿ ಪಂದ್, ಒಂಜೇ ಪೆಟ್ಟುಡ್ ತುಂಡು ಮನ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವಾಸ್ದಾನೊದ ಶುದ್ದೀಕರಣ ನಡಪುಂಡು, ಮರತ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿನ್, ದೇವಾಸ್ಥಾನೊಡು ನಾಲ್ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ ಉಪ್ಪುನ ಕಳತ್ತೂರುಡು ವಿಸರ್ಜನೆ ಮನ್ಪುವೆರ್.

 ಇತಿಹಾಸೊ 
ಕಾಪು ಭೂಮಿದ ಒಡೆಯ ಆಯಿನ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀಜನಾರ್ದನ ದೇವೆರ್ನ ಪ್ರಭಾವೊಡು ಅಪ್ಪೆ ಮಾರಿ ದೇವಿ "ಸತ್ಯದಪ್ಪೆ"  ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಡ್, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಡ್  ಜೀವನ ನಡಾಪಾವುನ ಜನಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಭಕ್ತೆರ್  "ಶರಣು ದುರ್ಗೆ" ಪಂದ್  ಭಕ್ತಿಡ್  ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಮಂಗಳವಾರದಾನಿ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಡ್  ನಡಾಪುನ ಮಾರಿಪೂಜೆ, ಚಂಡಿಕಾ ಯಾಗ, ಬುಕ್ಕೊ ಗದ್ದುಗೆ ಪೂಜೆಲು ವಿಸೆಸ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದುದುಂಡು. ಕಾಪು ಪ್ರದೇಶೊ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಅವೇತೋ ರಾಜೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಕ್ರವರ್ತಿಲೆನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಜಾಗವಾದ್, ಈ ಅಪ್ಪೆ ಭಕ್ತೆರ್ನ ಮನಸ್ ದ ಆಸೆನ್ ಪೂರೈಸುನ ಮೂಲಕ "ದಂಡ್ದ ಮಾರಿಯಮ್ಮ" ಪಂದ್  ಕಾಪುಡ್ ನೆಲೆ ಆತೇರ್. ವಿಜಯನಗೊರದ ಆಡಳಿತೊದ ಬುಕ್ಕೊ, ತುಳುನಾಡುದ ಆಡಳಿತೊನು ಕೆಳದಿದ ನಾಯಕೆರ್ ಒಟ್ಟಾನಗ, ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿ ಮುಲ್ಪ ಪ್ರವೇಶ ಮಂತೆರ್ ಪಂದ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು.

 ಉಲ್ಲೇಕೊಲು 

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ