ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿ

ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿ ಹೊಯ್ಸಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಬುಡೆದಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ನಲಿಕೆದ ರಾಣಿ ಶಾಂತಾಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಅರೆನ ಪುಟ್ಟೀನ ಊರು ಬಲ್ಲಿಗಾವೆ. ಈ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಶಿಕಾರಿಪುರ ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಊರು. ಆರ್ ಸಂಗೀತ, ನಲಿಕೆ, ಬುಕ್ಕೊ ವಾದ್ಯೊಲೆನಂಚಿನ ಲಲಿತ ಕಲೆಟ್ ನಿಪುಣರಾದಿತ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಜೈನ ಧರ್ಮನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.   ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ ಪೊಣ್ಣು, ಅರೆನ ಪೊರ್ಲುನು ಮಸ್ತ್ ಕವಿಲು ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕೆಲವು ಕವಿಲು ಅರೆನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಸಂಗೀತ, ಬುಕ್ಕೊ ನಲಿಕೆನ್ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಾಚಸ್ಪತಿ ಪಂಡ್ದ್ ಮೆಚ್ಚಿಯೆರ್.

 ಬಾಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ 
ಶಾಂತಾಲೆನ ಅಮ್ಮೆ  ಮರಸಿಂಗಮಯ್ಯ. ಆರ್ ಶಿವಗಂಗೆ ಪ್ರದೇಶದ ಯೋಧೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಒರಿ ಕಮ್ಮಾರೆರ್. ಅಕುಲು ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲು ಇಜ್ಜಂದಿನೆರ್ದಾತ್ರ, ಅಕುಲು ದೇವೆರೆಗ್ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಲ್ತ್ದ್, ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಭಕ್ತಿಡ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಬಾಲೆನ್ ಆಶೀರ್ವಾದವಾದ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಶಿವ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾರ್ವತಿನ ಆಶೀರ್ವಾದೊಡು ಆರ್  ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್  ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅರೆಗ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಎಲ್ಯ ತಂಗಡಿ ಇತ್ತಲ್. ಆಂಡ ಆರ್ ದಾನಾಯಕ ಮರಸಿಂಗಮಯ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಚಿಕಬ್ಬೆನ ದತ್ತು ಮಗಲ್. ಅಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಪರಿಸರೊಡು ಬುಲೆಯೆರ್. ಶಾಂತಾಲೆನ ಶಿಕ್ಷಣ ಬಲ್ಲಿಗಾವೆಡ್ ನಡತ್ಂಡ್. ವೇದೊಲು, ಆಗಮೊಲು, ಉಪನಿಷತ್ ಲು, ವ್ಯಾಕರಣ, ಕಾವ್ಯ, ಸಮರ ಕಲೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ನಲಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಗೀತೊಡು ಆರ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಾಠೊಡು ಇತ್ತೆರ್.

 ಮದಿಮೆದ ಜೀವನ 
ರಾಜೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ಶಿವಗಂಗೆ ನಗರದೇವತೆನ ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿನ ನಲಿಕೆನ್ ತೂದು ಆಳೆನ್ ಮನಸಾರೆ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಆಲೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರೆ ಬಯಕುವೆ. ಆಂಡ ಶಾಂತಲೆ ಜೈನ ಧರ್ಮದಾಲ್ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ವೈಷ್ಣವ  ಧರ್ಮದಾಯೆ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಆಲ್ ಆಯನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರೆ ಸುರುಕು ನಿರಾಕರಿಸಾಯಲ್.  ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಂತಲೆನ್ ಸಮಾಧಾನ ಮಲ್ಪೆರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ಶಾಂತಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆಲ್ನ ತಂಗಡಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ್ಲಾ ಮದಿಮೆ ಆಯೆ.ಮೊಕುಲೆನ ರಡ್ಡ್ ಜನತ  ಒಟ್ಟುಗು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ೫ ಕನ್ಯೆ ನಕ್ಲೆನ್ಲಾ ಮದಿಮೆ ಆಯೆ. ರಾಜೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ಆಯನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲಡ್ ಬಲಶಾಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪುದರ್ದಾಯೆ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಕನ್ಯಾಪಿತ್ರುಗಳಾಯಿನ ಸುಮಾರ್ ರಾಜೆರ್ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಭಾಂದವ್ಯ ಬೆಳೆಸಾವುನ ಮೂಲಕ ಸ್ನೇಹ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಯಸಿಯೆರ್. ರಾಜ್ಯದ ಎಡ್ದೆಗ್ ಭೋಡಾದ್  ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ನಕ್ಲೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆ.ಅಂಚಾದ್ ಶಾಂತಲೆಗ್ ಸುಮಾರ್ ಜನ ಸವತಿ ನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್ಂಡಲಾ ಆಲ್ ಮಾತೆರ್ಡಲಾ ಎಡ್ದೆಡ್ ಇತ್ತಲ್. ಮದಿಮೆ ಆದ್ ೧೧೧೭ ಡ್ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಂತಲೆನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಆದ್ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ರಾಜೆ ಆದ್ ಶಾಂತಲೆ ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿ ಆಯೆರ್.

 ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಂಪರೆ 
ಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಡು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಶಾಂತಾಲ ದೇವಿನ ಕಾಲೊಡು ಮಸ್ತ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ನೊಲಂಬಾವಡಿಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ನಡತಿನ ಯುದ್ಧೊಡು ಹೊಯ್ಸಲೆ ಗೆಲ್ಮೆದ ನೆಂಪುಗಾದ್ 1117ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಜಯ ನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಬೇಲೂರುಡು (ವೇಳಪುರಿ) ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಶಾಂತಲೇನೆ ಈ ಜಾಗೆದ ಪಿದಯಿದ ಭಾಗೊನು ಸ್ವತಃ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಶಾಂತಾಲೆ ನಲಿತೊಂದಿತ್ತಿನ ಜಾಗೆ ಇನಿಲಾ ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ತೋಜುಂಡು. ಈ ದೇಸ್ತಾನೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭರತನಾಟ್ಯ ಭಂಗಿಲೆಡ್ ಕೆತ್ತಿನ ಕಲ್ಲ್ ದ ಪೊಣ್ಣುಲು ಮಾತ ಶಾಂತಾಲ ದೇವಿನ ರೂಪೊಲು ಆದ್ ಅಲೆನ ಸೌಂದರ್ಯೊನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಸಂಕೇತ ಆದುಂಡು. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆ ಶಾಂತಾಲೆನ ರೂಪೊದ ಪ್ರಭಾವೊಡ್ ಈ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆರ್ ಈ ಕಟ್ಟೆಲೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

ಹಳೇಬೀಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಪಗದ ಹೊಯ್ಸಲೆರೆನ ರಾಜಧಾನಿ ದ್ವಾರಸಮುದ್ರೊಡು ಸುಮಾರ್ ೧೧೨೧ ಡ್ ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಈ ದೇಸ್ತಾನೊಲೆನ್ 103 ವರ್ಸೊ ಮುಗಿಪೆರೆ ಬೋಡಾಂಡ್..   ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಾದರಿಡ್ ಚನ್ನಿಗರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಶ್ರೇಯೊ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿಗ್ ಉಂಡು. ಅವೆನ್ ಬುಡ್ದು ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸವತಿಗಂಧವರಣ ಬಸದಿನ್ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳೊಡು 1123ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಬಸದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ದಾನೊಲೆನ್ ಅರೆನ ಗುರು ಪ್ರಭಾಚಂದ್ರಗ್ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ತನ್ನ ಗುರು ಪ್ರಭಾಚಂದ್ರ ಸಿದ್ದನಂದ ದೇವೆರೆಗ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪರೆಗಾದ್ ಮೊಟ್ಟೆನವಿಲೆ ಗ್ರಾಮ ಪನ್ಪಿ ಊರುನ್ ದಾನ ಮಲ್ತೆರ್ಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆರ್ ಹಳೆಬಿಡ್ ಡ್ ಹೊಯಸಲೇಶ್ವರ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಂತಲೇಶ್ವರ ಪನ್ಪಿನ ಅವಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಶಾಂತಾಲಾ ದೇವಿನ ನೆಂಪುಗಾದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರೆನ ಕಾಲೊಡು ಮಸ್ತ್ ಜೈನ ಬಸದಿಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಆರೆನ್ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸವೆರ್.

 ಶೀರ್ಷಿಕೆಲು 
ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿನ್ ೧೧೧೭ಡ್ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಆದ್ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಅರೆಗ್ ನಂಬಿಕೆದ ಶಿಖರ ರತ್ನ,ಜೈನ ನಂಬಿಕೆದ ಗೋಪುರ,ಯುದ್ಧಡ್ ವಿಜಯದ ದೇವತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಂತಿಡ್ ಸಂಪತ್ತು ಬುಕ್ಕೊ ಖ್ಯಾತಿದ ದೇವತೆ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ದ ಬಿರುದುಲೆನ್ ಪಡೆತೆರ್.

 ಮರಣ 
ಶಾಂತಲೆನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಕಷ್ಟರ್ದ್ ಮುಕ್ತವಾದಿಜ್ಜಾನ್ಡ್.ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಸುಮಾರ್ ವರ್ಷಳಾಂಡಲಾ ಶಾಂತಲೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆರೆಗ್ ಜೊಕುಲಾತ್ಜಿ.ಸುಮಾರ್ ವರ್ಷ ಆದ್ ಆಳೆಗ್ ಒಂಜಿ ಆನ್ ಬಾಲೆ ಆಂಡ್. ಆಂಡ ಅವು ಕೆಲವೇ ದಿನಟ್ ತೀರ್ದ್ ಪೊಂಡು. ಈ ಘಟನೆ ಅತ್ತಂದೆ ಆಲ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಮಾಚಿಕಬ್ಬೆಲಾ ಮುತ್ತೈದೆ ಆದ್ ತೀರ್ಯಲ್.ಪಟ್ಟದರಸಿ ಆಯಿನ ಶಾಂತಲೆಗ್ ಆನ್ ಜೊಕುಳು ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಕಾರಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಂಹಾಸನದ ವಿಷಯಗ್ ತೊಂದರೆ ಆಯೆರ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪುನ ಕಾರಣಗ್ ಬೇತೆ ರಾಣಿಗ್ ಪಟ್ಟ ಮಹಿಷಿನ ಜಾಗೆನ್ ಕೊರೊಡು ಪಂದ್ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನಡ ಶಾಂತಲೆ ಸುಮಾರ್ ಸರ್ತಿ ಕೇಂಡಲಾ ಐಕ್ ಆಯೆ ಒಪ್ಪಿಜೆ. ಈ ಮಾತಾ ಕಾರಣರ್ದ್ ದುಃಖಿತಲಾದ್, ಜೀವನರ್ದ್ ಬಿಡುಗಡೆ ತಿಕ್ಕೆರೆ ಶಾಂತಲೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಲ್ತೊಂಡಲ್. ಶಾಂತಲೆನ ಸಾವುದ ಸುತ್ತ ೨ ವ್ರುತ್ತಾಂತಲು ಪಿದಾಯಿ ಬತ್ತಿಂಡ್. ಸುರುತ ಶಿವಗಂಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ರ್ದ್ ತಿರ್ತ್ ಬೂರ್ದ್ ಸೈತೆರ್. ರಡ್ಡ್ನೆದ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಸಲ್ಲೇಖನ ವ್ರತನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಾದ್೨೧ ದಿನತ ನಿರಂತರ ಉಪವಾಸರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೧೩೧ತ ವಿರೊಧಿಕ್ರುತ ಸಂವತ್ಸರಡ್ ಶಾಂತಲೆನ ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿ ತೆಕ್ಕ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಕಥೆಲಾ ಉಂಡು. ಈ ರಡ್ಡೆಟ್ ವಾ ವ್ರುತ್ತಾಂಶ ಸತ್ಯ ಪ್ಂದ್ ತೆರಿದ್ ಜಿ. ಆಂಡ ಇತ್ತೆಲಾ ಆಲ್ ಬೇಲೂರು ದೇವಾಲಯನ್ ಕಾಪುನ ದೇವತೆ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ.

 ಉಲ್ಲೇಕೊಲು