ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಸಮ್ಮಾನೊ

ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತಿನಕುಲೆಗ್ ಸಂದುನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಣ್ಮನೇ ಅನುಸೂಚಿಲೆಡ್ ಉಲ್ಲೇಖವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ 22 ಬಾಸೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಲಭಿಸುವುದು. ಸಾಹು ಜೈನ್ ಪರಿವಾರದವರು, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೇ ೨೨, ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮಲೆಯಾಳಂ ಲೇಖಕ ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಿಜೇತರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕ, ೧೧ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಚೆಕ್ ಹಾಗೂ ವಾಗ್ದೇವಿಯ ಕಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುವುದು.

 ಜ್ಞಾನಪೀಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿವರ 
ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸರಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವರು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಟ್ರಸ್ಟ್. ಟೈಂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೈನ್ ಕುಟುಂಬ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಈಗಲೂ ಅದರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೨ ರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಸಂದಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈವರೆಗೆ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಬಾಸೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಯು ಎಂಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

೧೯೮೨ರಿಂದ ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ 

+ ವರ್ಷಪುರಸ್ಕೃತರುಬಾಸೆಕೃತಿ 1965 ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್  ಓಡಕ್ತುಳಲ್ 1966 ತಾರಾಶಂಕರ ಬಂದೋಪಾಧ್ಯಾಯ  ಗಣದೇವತಾ 1967 † ಉಮಾಶಂಕರ್ ಜೋಶಿ  ನಿಶಿತಾ 1967 † ಕುವೆಂಪು  ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ 1968 ಸುಮಿತ್ರಾನಂದನ ಪಂತ್  ಚಿದಂಬರಾ 1969 ಫಿರಾಕ್ ಗೋರಕ್ ಪುರಿ  ಗುಲ್-ಎ-ನಗ್ಮಾ 1970 ವಿಶ್ವನಾಥ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ  ರಾಮಾಯಣ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಮು 1971 ಬಿಷ್ಣು ಡೆ  ಸ್ಮೃತಿ ಸತ್ತಾ ಭವಿಷ್ಯತ್ 1972 ರಾಮ್‌ಧಾರಿ ಸಿಂಗ್ ದಿನಕರ್  ಊರ್ವಶಿ 1973 † ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ  ನಾಕುತಂತಿ 1973 † ಗೋಪಿನಾಥ ಮೊಹಾಂತಿ  ಮತಿಮತಾಲ್ 1974 ವಿ. ಎಸ್. ಖಾಂಡೇಕರ್  ಯಯಾತಿ 1975 ಪಿ. ವಿ. ಅಖಿಲನ್  ಚಿತ್ರಪ್ಪಾವೈ 1976 ಆಶಾಪೂರ್ಣ ದೇವಿ  ಪ್ರಥಮ್ ಪ್ರತಿಶೃತಿ 1977 ಕೆ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ  ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು 1978 ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ವಾತ್ಸಾಯನ  ಕಿತ್ನೀ ನಾವೋಂ ಮೇಂ ಕಿತ್ನೀ ಬಾರ್ 1979 ಬೀರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ  ಮೃತ್ಯುಂಜಯ್ 1980 ಎಸ್. ಕೆ. ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಟ್  ಒರು ದೇಸದಿಂಟೆ ಕಥಾ 1981 ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್  ಕಾಗಜ್ ತೆ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ 1982 ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1983 ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್  ಚಿಕ್ಕವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ  1984 ತಕಳಿ ಶಿವಶಂಕರ ಪಿಳ್ಳೈ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1985 ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1986 ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ರಾವುತರಾಯ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1987 ವಿ. ವಿ. ಶಿರ್ವಾಡ್ಕರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1988 ಸಿ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1989 ಕುರ್ರಾತುಲೈನ್ ಹೈದರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1990 ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1991 ಸುಭಾಷ್ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1992 ನರೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1993 ಸೀತಾಕಾಂತ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1994 ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1995 ಎಂ. ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1996 ಮಹಾಶ್ವೇತಾ ದೇವಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1997 ಅಲಿ ಸರ್ದಾರ್ ಜಾಫ್ರಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1998 ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ   1999 † ನಿರ್ಮಲ್ ವರ್ಮ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1999 † ಗುರುದಯಾಳ್ ಸಿಂಗ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2000 ಇಂದಿರಾ ಗೋಸ್ವಾಮಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2001 ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ. ಶಾ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2002 ಡಿ. ಜಯಕಾಂತನ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2003 ವಿಂದಾ ಕರಂದೀಕರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2004 ರೆಹಮಾನ್ ರಾಹಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2005 ಕುನ್ವರ್ ನಾರಾಯಣ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2006 † ರವೀಂದ್ರ ಕೇಳೇಕರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2006 † ಸತ್ಯವ್ರತ ಶಾಸ್ತ್ರಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2007 ಒ. ಎನ್. ವಿ. ಕುರುಪ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2008 ಅಖ್ಲಾಕ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಶಹರ್ಯಾರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2009 † ಅಮರ್ ಕಾಂತ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2009 † ಶ್ರೀ ಲಾಲ್ ಶುಕ್ಲ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2010 ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2011 ಪ್ರತಿಭಾ ರೇ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2012 ರಾವೂರಿ ಭರದ್ವಾಜ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2013 ಕೇದಾರನಾಥ್ ಸಿಂಗ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2014 ಭಾಲಚಂದ್ರ ನೇಮಾಡೆ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2015 ರಘುವೀರ್ ಚೌಧರಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2016 ಶಂಖ ಘೋಷ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2017 ಕೃಷ್ಣಾ ಸೋಬ್ತಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2018 ಅಮಿತಾವ್ ಘೋಷ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2019 ಅಕ್ಕಿತಂ ಅಚ್ಯುತನ್ ನಂಬೂದಿರಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ 

 ಈ ಪುಟಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ 
ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು 
ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಸಂಸ್ಥೆ
ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರ;ಬಂಗಾಳದ ಕವಿ ಶಂಖ ಘೋಷ್‌ಗೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ;24 Dec, 2016

 ಉಲ್ಲೇಕೊಲು 

1.[೧೫]"Gujarati Litterateur Raghuveer Chaudhary honoured with 51st Jnanpith Award". mid-day. 2015-12-29. Retrieved 29 December 2015.
2.[೧೬]http://www.jagranjosh.com/current-affairs/noted-gujarati-writer-raghuveer-chaudhary-selected-for-51st-jnanpith-award-1451444947-1

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು