ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲ್

ಮಾಸ್ತಿ ಕಲ್ಲ್‌ದ ವಿವರವಾಯಿನ ರೂಪ ಮಹಾಸತಿ ಕಲ್ಲ್.  ಕಂಡನಿ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯಿ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಣ್ಣನ ನೆಂಪುಗಾದ್ ಮಸ್ತಿಕಲ್ಲ್ ದೀಡ್ಪೆರ್. ಈ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಲತ್ತ ಕೈನ್ ಸೊರ್ಗೊದ ದಿಕ್ಕುಗು ದೇರ್ತ್‌ದ್ ದೀಡ್ಪೆರ್.  ಇಂದೆನ್ ‘ವ್ಯಾಸನ ತೋಳು’<ref>ಪನ್ಪೆರ್.  ತನ್ನ ಕಂಡನ್ಯನ ಸಾವುದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂಡ್ದ್ ಸ್ವಯಂ ದಹನೊಡು ಸಾವುಗು ಆಹ್ವಾನ ಕೊರ್ನ ಒರಿ ಪೊಣ್ಣನ ನೆಂಪುಗು ಸ್ಮಾರಕ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಮಾಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ವೀರ ಮಾಸ್ತಿ ಪಂಡ್ದ್ ತೂವೊಲಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾಸ್ತಿ ಕಲ್ಲ್‌ಲು ಸ್ವರ್ಗೊಗು ಏರುನ ಬಲತ್ತ ಕೈನ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ಉಂದು ಮಾತಾ ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ಆಶೀರ್ವಾದೊನು ಸಂಕೇತಿಸವುಂಡು.  ಇಂದೆನ್ ‘ವ್ಯಾಸನ ತೋಳು’ ಪನ್ಪುನೆ. ಈ ರೀತಿಡ್ ಸಾವುನು ಲೆಪ್ಪುನ ಪೊಣ್ಣಗ್ ದೈವಿಕ ಸ್ತಾನಮಾನ ಕೊರ್ದು ದೇವಿಯಾದ್ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಾಸ್ತಿ ಕಲ್ಲ್‌ಲು ಕರ್ನಾಟಕೊಗು ಅನನ್ಯವಾಯಿನವು. ಈ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೂಲೊಲೆನ ವಿವರವಾದ್ ಅದ್ಯಯನ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ‘ಸತಿ’ ಆಚರಣೆನ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಬಲವಂತೊಡು ಮಲ್ಪುಜೆರ್.

 ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲುದ ವರ್ಣನೆ 
ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲು 'ಮಹಾಸತಿ' ಅತ್ತ್ಂಡ 'ವೀರಮಾಸ್ತಿ' ಪಂದ್ ಪುದರಾತ್ಂಡ್. ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಒರ್ತಿ ಪೊಣ್ಣು ತನ್ನ ಕೈನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ಉಂದು ಸ್ವರ್ಗೊಗು ಪೋಪಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಆಶೀರ್ವಾದೊಲೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು.

 ದೈವ ಸ್ತಾನಮಾನೊ 
ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಣ್ಣನ್ ದೇವಿಯಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೇವಿ ಸ್ತಾನೊಗು ಎತ್ತರ ಮಲ್ತೆರ್.

 ಕರ್ನಾಟಕೊದ ವಿಶೇಷೊ 
ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲ್ ಕರುನಾಡ್‌ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ.  ಇತಿಹಾಸೊಡು ಈ ಕಲ್ಲುಲೆನ ಅದ್ಯಯನೊಡ್ "ಸತಿ"ದ ಆಚರಣೆ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೊಂದಿಜ್ಜಿ, ಬದಲಾದ್ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾದ್ ನಡತೊಂದು ಬೈದ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ತೆರಿಯುಂಡು.

 ಇತಿಹಾಸೊಡ್ ನಡತಿನ ಕತೆದ ಉಲ್ಲೇಕೊ 
ಊರು ಪೂರಾ ಒಂಜೇ ಸುದ್ದಿ. ಸೀಮೆದರಸುಲು ಕೋಟೆಕಟ್ಟಾಬೆರ್‌ಗೆ. ಆಂಡ ಕಟ್ಟಿನ ಕೋಟೆ ಉಂತೆರೆ ಕೇನುಜಿಗೆ! ಪಗೆಲ್‍ಕಟ್ಟಿ ಕಲ್ಲಕಟ್ಟ ಇರ್ಲ್‌ಡ್ ಜರಿದ್ ಬೂರುಂಡುಗೆ. ಆಂಡ ನೆಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಪರಿಯಾರಲಾ ಉಂಡು. ಅವೆನ್ ಮಾತ್ರ ಊರುದ ಕೆಲವು ಜನೊಕುಳು ಗುಟ್ಟು ಮನ್ತೆರ್ಂಡ, ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಲವರ್ ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲ ಬಾಯಿ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಬಂಗವಾಡಿದ ಪಟ್ಟದ ಕರ್ತುಲಾಯಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಬಂಗರಸೆರ್ ಕಟ್ಟಾವುನ ಕೋಟೆ ಉಂತೊಡುಂದು ಆಂಡ, ಕಡೀರ ಬಂಜಿನ ಪೊಣ್ಣನ್, ಪುಡಾದ್ ಜರಿಪಿ ಕೋಟೆಗೆ ಆವುತಿ ಕೊರೊಡುಂದು. ರಾಜನ ಆರಂತಡೆಗ್‍ಲ ಸುದ್ದಿ ಪಾರುಂಡು.ಇಂದೆಟ್ ಸತ್ಯ ಒವು?ಸುಳ್ಳು ಒವು? ಧರ್ಮ ಒವು ಆಧರ್ಮ ಒವು? ಪಂಡ್ದ್ ಏರೆಗ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಆಪುಜಿ ಬೂಡುದ ಪಾರ್‍ಪತಿಗೆ‍ ಮನ್ಪಿ ಚೇತಗಂಗೆ,ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಲುನ್ ಕೆಲವು ಗಣ್ಯೆರೆಡ ಪಣ್ಪಾನಗ, ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ ಅರಸುಲೆಗ್ ಬೆಚ್ಚಾಂಡ್. ಬಲಿಮೆದ ಬಲ್ಯಳಯನ್‍ ಯಿಚಾರ ಮನ್ಪುನ ಬುಡ್ಡು,ಚೇತಗಂಗನ್ ಲೆತ್ತ್ದ್ ಕೇಂಡೆರ್, "ಚೇತಗಂಘ,ನಮ್ಮ ಅರಮನೆಕ್‍ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆದ ಅಗತ್ಯ ಬೂರ್ನಗ ನಿನಡೆ ಪಂಡೆ,ಇಂದೆನ್ ಕಟ್ಟಾವುನ ಮಲ್ಲ ಕಟ್ಟೊದ ಪುದೆ ನಿಕ್ಕ್ ತುಂಬುಡಿಯೆ.ಈ ಕಟ್ಟಾಯಿ ಕೋಡೆ ಜರಿದ್ ಬೂರುಂಡ.ಈ ಬಗೆಟ್ ದಾದನಾ ಯಿಚಾರ ಯೆನ್ನ ಕೆಬಿಕ್ ಮುಂಟುಂಡ್.ದಾದಂದ್ ಪಣ್ಪನಾ?" "ಅರಸುಲೆ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಾವು ಕಾರ್ಯ,ಉಮೇದ್‍ ಮನ್ಪಾವೋಂದು ಉಲ್ಲೆ. ಆಂಡ ದಾನೆ ಮನ್ಪುನು,ಪಗೆಲ್ ಏರಿ ಕಲ್ಲ್ ರಾತ್ರೆ ತನ್ನಾತಿಗೆ ಜರಿದ್ ಬೂರ್ದು ನೆಲ ಪತ್ತುಂಡ.ತೆರಿನ ಜೋಯಿ ಸೆರೆಡ,ಬಲಿಮೆ ಕೇಂಡ.ಪುಡಾಯಿ ಕೋಟೆಗ್ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನ ಪೊಣ್ಣೊರ್ತಿನ್‍ ಅವುತಿ ಕೊರುಂಡ, ಕೋಟೆ ಉಂತುಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜಿಬತ್ತ್ಂಡ್‍. ಈ ವಿಷಯ ಕೇಂಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉಂಡಿನುಪ್ಪು ಮೆಯಿಕ್ ಪತ್ತುಜಿ,ರಾತ್ರೆ ಜೆತ್ತ್ಂಡ ನಿದ್ರೆ ಬೂರಿಜಿ. ದಾದವಾ,ಬಂಗವಾಡಿ ಸೀಮೆಗ್‍ ಗ್ರಾಚಾರ ತಾಗ್‍ದ್‍ಂಡ್‍,ಪಂಡ್ದ್,ಬೇನೆ ಬೇಸರಿತೊಂದು ಉಲ್ಲೆ" ಅಂದ್‍ ಚೇತಗಂಗ, ಬಲ್ಯಾಯ ಬಲಿಮೆಡ್‍ ತೋಜಿನ ಸಂಗತಿ, ಕೋಟೆಗ್‍ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನ ಪೊಂಜೊವೆ ಆವುತಿ. ಇಂಡೆಟ್ ವಾ ಸತ್ಯನಾ, ವಾ ಧರ್ಮನಾ,ತೆರಿಯೆ.ಆಂಡ ಜೈನ ಕುಲೊಟು ಪುಟ್ಟಿ ಯಾನ್ ಖಂಡಿತಾ ನರಬಲಿ ಕೊರೊಡೇ ಪಂದಾಂಡಾ ಯಾನೇ ಬಲಿಯಾಪೆ ಉಂದು ಯೆನ್ನ ನಿರ್ದಾರ "ಇಂದ್‍ ಅರಸು ತರೆಬೆಚ್ಚಡು ಉಪ್ಪುವೆ.ಇಂಚೆನೆ ಕೆಲದಿನ ಸಂದುಂಡು.ಮಿತ್ಯಾವು ಬರ್ಕೆ ಬಂಗವಾಡಿಗ್‍ ಸೇರ್ದಿನ ಒಂಜಿಹಳ್ಳಿ.ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪಿ ಬೂಬನ ಪುಳ್ಳಿ ಲಚ್ಚಕ್ಕೆ, ಒರ್ತಿ ಕಟ್ಟದ ಕಣನೀರ್ಡ್ ಕೈದೆಕ್ಕು ಪೊಣ್ಣು. ಒಂತೆ ಸಮಯೊಗು ದುಂಬು ಕಂಡನಿ ದಂಡ್‍ಗ್ ಪೋಯೆ. ಪೋಯಿನನಾಯೆ ಪಿರ ಬತ್ತ್ಜೆ.ಊರುಗು ಬೋಡಾತ್‍ರ ಅಂಕೊದ ಕಲೋಟು ಸೊರ್ಗೊ ಸೇರ್ಯೆ.ಮೂಲು ಲಚ್ಚಕ್ಕೆ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನಾಳ್‍, ಅಜ್ಜ ಬೂಬ ಬಿರುವ ಬುರುಂಡ ಆಳೆಗ್‍ ಏರ್ಲಾ ಗತಿಯಿಜ್ಜಿ. ಕಣ್ಣ್‍ಡ್‍ ಕನದುಕ್ಕೊಗೆತ್ತೊಂದು ಬದ್ಕುನ ಲಚ್ಚಕ್ಕೆಗ್‍, ಬಂಗವಾಡಿದರಸುಲೆನ, ಕೋಟೆಗ್‍ ನರಬಲಿ ಆವೋಡುನ್ಪಿ ಸುದ್ದಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಈಯಿಸಯಯೊಡು ಮಸ್ತು ಆಲೋಚನೆ ಮನ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಬರ್ಪಳ್‍.ಅಜ್ಜನ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಆರಸುಲೆನ್ ತೂವರೆಂದ್‍ ಆನಿ ರಾಜಚಾವಡಿಗ್ ಬತ್ತೊ. ರಾಜಸಭೆ, ಚಾವಡಿಡ್ ನಿರೆದಿತ್ತ್‍ಂಡ್. ರಾಣಿ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಪೊರ್ತ್‍ ಬಂಜಿನಾಳ್‍.

 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲುಲು 
 ಕುಂದಾಪುರದ ಬಂಗಾಡಿ
 ಬಂಟ್ವಾಳದ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರುಡು ಉಂಡು.

 ಉಲ್ಲೇಕೊಲು 

ವರ್ಗೊ:ಪರಪೋಕು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜಮನೆತನೊಲು