gaga na mbahing

gaga na mbahing 'tayal (泰雅人的埋葬) 
mhuqil qasa h’ya ga, si ptbuci qutux ngasal, si ptbuci mtzywaw. Ana balay muah ’mimaw lga, ya qu spzyang nha mtsway aki mucing ki laylaqi mama nya nanak la. Nanu iy, kya ssquliq pphzinas ru ini ga pawngan nha ga, ini nbah mwah ’mimaw.  ini kyan qu misu qani lga, stwan ta biru ru mwah kwara ana n'ima'. Sraral h’ya ga ungat. Si qa twahiq cikay lga, ini i uwah ‘mapa’ iyal la. Yasa qu gaga 'tayal. mha psaniq iyal uy muwah pi. Ini kusa mha swa ini uwah mita cikay squliq qasa, ini kusa. yalaw yasa gaga.

 mhuqil ga khuzyan squ ngasal (屋內葬) 
srarai hya’ ga, mhuqil ga khuzyan squ naasal. Obeh mhuqil qu squliq lga, baq kmal qu qutux bnkis nha mha: ihi’ agal pala’ nia nanak, khzyun qu tari’ nya ru
sbun sa pala la. Mskyut insuna lga, kmal qu bnkis nha lozi mha: ihi’ son qa qu kakay ru qba nya uzi. Spmumu’ lru, thzkun qung qasa. Masuq mtzywaw zywaw qasa lga, kyalun ni mhuqil squliq qu bnkis mha:  rawil (OO), nway nyux su m’abi la, laxi kngungu', si pgluw patas ni pala’ su nanak, ‘usa binah qalang, ru blaq hmkangi hongu' na utux, ‘usa mtnak lkawtas ru lkyaki su la.pawang neban(錢玉章)2010

Masuq kay’ na bnkis lga, kmihuy qu rhyal nha, si ki khuzyan zzik balay. Si nha ptman kya. San nha hmkani krahu btunux lru tragan nha lozi. Kya nha syan btunux zhka’, ru syan nha cikuy yan rangay kya la. Mutu sawkan qawli ru mutu nya khuzyan ma, ru ki’a yaqih qu inblan nha rwa. Khmay qu uraw syun babaw ga, kana yan nasa iyal. Qawli h’ya ga, mutu gmsut uraw mha qa, mutu mziuy qinplan ki’ uy. 

kya qu mhuqil ngasal ga mutuw naha’ si ’bliy kya zik na sakaw ka ’nbyan naha’. nanu’ qu ’’bul naha’ hya’ sraral ga, mutuw naha’ skayhuy sa tntnaq ptmawn kinglabang niya’ ru kinzzik niya’.  nanu’ ’’blun naha’ lga, psqzyupun naha’ qu qba’ niya’ ru kakay niya’, ru sbun naha’ na tzyu’ ru pala’, gi kana ptgubah maha lmnglung, ru ‘nblayqun naha’ ptama’ sa qsahuy na kinhuyan naha’ ka bling qasa. 

 srnqwuy (兇死) 
mha ini kaki ngasal ga, ana mha bnkis ru ana mnbu’ mhuqil maki tay tanux lga, ini uwah mzyup maki ngasal, srnqwuy son nha, psniqun nha. Ini hmci tring, ru ana qutux ngasal musa qu magal kya ga, ini nha yupi' ngasal. Syun nha tanux. Yalaw i srnqwuy ni son nha. Mha qasa qu gaga nya. ru kya qu nyux mqrnqwuy i tqtuqi i nyux mhuqil kya ga, squliq mita ga, kawngun nha mita'. Psniqun nha iyal uzi sa. Kr’usun ru ana lukus kwara ga laxan rwa. ini nha tringi, si laxi kya. Kawngun nha qqzyu’, mutuw psaniq ma. Lay-a ini kya lyutux nya mga, kya qmzyu’ ru musa mhuqil ngasal ta babaw nya mha. ru son nha kmal qu cinngasal mha, hazi mamu i laqi’ sa mha lga, nanu yaqu ngasal nanak musa tring mbing kya, ru rasun nha ga, ini nha yupi' ngasal.

 mhuqil ga khuzyan squ buqul (墳墓葬) 
nanu’ qu mkszyuwaw mhuqil tay tanux ka mtakuy musa’ hlahuy, ini’ ga, wayal kutan na paris naha’ musa’ mtciriq hya’ ga, mutuw naha’ si hknyaniy sa mtkzyuw na rhzyal, ru si naha’ ‘tuwiy btunux, ini’ ga si naha’ ‘tuy na ’b’ababaw.  ru baqun kknayril naha’ maki’ ngasal lga, mutuw naha’ sbun kwara’ qu lukus naha’ ru bning naha’ qayqaya’ ru s’usa’ naha’ pbuling tay qqnahi’, yasa qu sun kay’ Tayal maha musa’ pbuling hnway sun naha’. 

mwah qu Gipun (日本人) lga, kya qu yaqih naha’ iyal ktan balay ka Gaga’ na matas rqyas, ru Gaga’ na qmap g’nux, ru Gaga’ na hmuluy knayril, ru nanu’ ka Gaga’ Tayal ka siy naha’ ‘bliy sa zik sakaw qaniy ga skahul naha’ mere maha laxan qu yan nasa ka yaqih na Ggaa’ la.  nanu’ qu ‘’bul sa minhuqil hiya’ lga, ssi’ na Gipun squ hhalan hmngu’ minhuqil ka Kokyo Hakaba’ sun naha’ qasa la.  nanu’ squ min’aring hga, ana naha’ halan ‘mbul sa sni’ Gipun ka hakaba’ ga. mutuw naha’ ptmawn ‘mbul na, babaw nya’ lga psbaqan na Gipun maha musa’ yaqih hnuqil naha’ la, ‘nblaq p’abi’ aki’ blaq hnuqil naha’ maha ru yasa qu p’byun naha’ ‘mbul kya la, aw’ ga mutuw naha’ si pknhhyu’iy musa’ ‘mbul sa musa’ ‘mbul hya’ gi psaniq ktan na squliq maha qu Gaga’ na Tayal sraral hya’, ru mutuw naha’ si sbuy na pala’ musa’ smatu’ ha, babaw niya sa mwah qu thayluw lga, aring kya qu mutuw naha’ sbaziy sa kulu’ hya’ la. nanau’ qu ryax na mutuw naha’ sginbasiq hya’ ga, maha haylaw ga mutuw mkmawpuw lga musa’ mtzyuwaw qu bays naha’ la, ga kya uzi qu mutuw sawbih sazing kawas rngu’ naha’ binbasiq, qani hya’ ga skita’ naha’ sa kinpinsblayqan na qutux sakaw rrusa’ qasa sa.

zyuwaw na:Squliq Atayal