சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு

சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு (Ceric ammonium nitrate) என்பது (NH4)2[Ce(NO3)6] என்ற மூலக்கூற்று வாய்ப்பாட்டால் விவரிக்கப்படும் ஒரு கனிம வேதியியல் சேர்மமாகும். அமோனியம் சீரியம்(IV) நைட்ரேட்டு என்ற பெயராலும் இச்சேர்மம் அழைக்கப்படுகிறது. ஆரஞ்சு-சிவப்பு நிறத்தில் இந்த உப்பு காணப்படுகிறது.  நீரில் கரையக்கூடிய இச்சீரியம் உப்பு, கரிமத் தொகுப்பு வினைகளில் ஒரு சிறப்பு ஆக்சிசனேற்ற முகவராகவும், அளவறிப் பகுப்பாய்வில் ஒரு நிலையான ஆக்சிசனேற்றியாகவும் செயல்படுகிறது.

தயாரிப்பும் பண்புகளும்
சீரியம்(III) ஆக்சைடு சேர்மத்தை சூடான அடர் நைட்ரிக் அமிலத்தில் கரைத்து  [Ce(NO3)6]2− எதிர்மின் அயனி உருவாக்கப்படுகிறது.

இந்த உப்பில் அறுநைட்ரேட்டோசீரேட்டு(IV) அயனியும் [Ce(NO3)6]2− ஓரிணை அம்மோனியம் நேர்மின் அயனிகளும் NH+4 உள்ளன. அமோனியம் அயனிகள் இந்த உப்பின் ஆக்சிசனேற்ற வினைகளில் ஈடுபடுவதில்லை. அயனியில் ஒவ்வொரு நைட்ரேட்டு குழுவும் கீழே காட்டப்பட்டுள்ளபடி சீரியம் அணுவை இருபல் விளிம்பு முறையில் கொடுக்கு இணைப்பால் இணைகிறது:

[Ce(NO3)6]2− என்ற எதிர்மின் அயனி (Oh) என்ற இலட்சியப்படுத்தப்பட்ட மூலக்கூற்று சமச்சீர்மையைக் கொண்டுள்ளது. CeO12 மையமானது ஓர் இருபதுமுகியை வரையறுக்கிறது.

Ce4+ என்பது ஒரு வலிமையான ஓர்-எலக்ட்ரான் ஆக்சிசனேற்ற முகவராகும். இதன் ஏற்ற இறக்க மின்னிலை ஆற்றலைப் பொறுத்தவரை (E° ≈ 1.61 வோல்ட்டு எதிர் சாதாரண ஐதரசன் மின்முனை) இது Cl2 (E° ≈ 1.36 வோல்ட்டு) அயனியை விட இன்னும் வலுவான ஆக்சிசனேற்ற முகவராகும். சில அடுக்கு-நிலையான வினையாக்கிகள் வலுவான ஆக்சிசனேற்றிகளாக உள்ளன. ஏற்ற இறக்க வினை செயல்பாட்டில் Ce(IV) ஆனது Ce(III) ஆக மாற்றப்படுகிறது, இது ஓர்-எலக்ட்ரான் மாற்றமாகும். கரைசலின் நிறம் ஆரஞ்சு நிறத்தில் இருந்து வெளிர் மஞ்சள் நிறமாக மாறுவதன் மூலம் சமிக்ஞை செய்யப்படுகிறது. அதாவது, அடி மூலக்கூறு மற்றும் தயாரிப்பு வலுவான நிறத்தில் இல்லை என்பதை வழங்குகிறது.

கரிம வேதியியல் பயன்பாடுகள்

கரிமத் தொகுப்பு வினைகளில் சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு ஆல்ககால்கள், பீனால்கள் மற்றும் ஈதர்கள் போன்ற பல வேதி வினைக்குழுக்களுக்கு ஆக்சிசனேற்றியாகவும், குறிப்பாக பென்சிலிக் கொண்ட C–H பிணைப்புகளுக்கும் பயனுள்ளதாகவும் இருக்கும். ஆல்க்கீன்கள் டைநைட்ராக்சிலேற்றத்திற்கு  உட்படுகின்றன. இருப்பினும் விளைவு கரைப்பான் சார்ந்து உள்ளது. கேட்டகோல்கள் மற்றும் ஐதரோகுயினோன்களிலிருந்து குயினோன்கள் தயாரிக்கப்படுகின்றன.  மேலும் நைட்ரோ ஆல்க்கேன்கள் கூட ஆக்சிசனேற்றப்படுகின்றன. 

சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு நெஃப் வினைக்கு மாற்றாக செயல்படுகிறது. எடுத்துக்காட்டாக, கீட்டோமேக்ரோலைடு தொகுப்பு வினைக்கு பொதுவாக மற்ற வினைப்பொருட்களைப் பயன்படுத்தி சிக்கலான பக்க வினைகளை எதிர்கொள்ளும் போது இது பயன்படுத்தப்படுகிறது. பென்சிலிக் புரோமினேற்றத்துக்கும், கீட்டோன்கள் மற்றும் யூராசில் வழித்தோன்றல்களின் அயோடினேற்றத்திற்கும்  தளத்திலேயே ஓர் ஆக்சிசனேற்றியாக சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டால் ஆக்சிசனேற்ற ஆலசனேற்றத்தை ஊக்குவிக்க முடியும்.

பல்லின வளையங்கள் தயாரிப்பில்
நீரிய சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டின் வினையூக்க அளவு சேர்க்கை குயினாக்சலின் வழித்தோன்றல்களின் திறமையான தொகுப்பை அனுமதிக்கின்றன. சாயங்கள், கரிம குறைக்கடத்திகள் மற்றும் டிஎன்ஏ பிளவுபடுத்தும் முகவர்கள் என குயினாக்சலின்கள் அவற்றின் பயன்பாடுகளுக்கு பெயர் பெற்றவையாகும். இந்த வழித்தோன்றல்கள் எக்கினோமைசின் மற்றும் ஆக்டினோமைசின் போன்ற நுண்ணுயிர் எதிர்ப்பிகளிலும் கூறுகளாக உள்ளன. அனிலின்கள் மற்றும் ஆல்க்கைல் வினைல் ஈதர்களுக்கு இடையிலான சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு வினையூக்கிய மூன்று-கூறு வினையானது 2-மெத்தில்-1,2,3,4-டெட்ரா ஐதரோகுயினோலின்கள் மற்றும் அவற்றின் அரஓமாட்டிக்காதல் வினையால்  பெறப்பட்ட தொடர்புடைய குயினோலின்களுக்குள் திறமையான நுழைவை வழங்குகிறது.

பாதுகாப்பு நீக்க வினைபொருளாக
பாரம்பரியமாக உலோக கார்பனைல்களிலிருந்து கரிம ஈந்தணைவிகளை வெளியேற்ற சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு பயன்படுத்தப்படுகிறது. இந்த செயல்பாட்டில், உலோகம் ஆக்சிசனேற்றப்பட்டு, கார்பன் மோனாக்சைடு  உருவாகி, மேலும் கையாளுதலுக்காக கரிம ஈந்தணைவி வெளியிடப்படுகிறது. எடுத்துக்காட்டாக, உல்ஃப்-டோட்சு வினையில் ஓர் ஆல்க்கைன், கார்பன் மோனாக்சைடு மற்றும் ஒரு குரோமியம் கார்பீன் ஆகியவை இணைந்து ஒரு குரோமியம் அரை-சாண்ட்விச் அணைவை உருவாக்குகின்றன. மேலும் பீனால் ஈந்தணைவியை இலேசான சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு சேர்த்து ஆக்சிசனேற்றம் செய்வதன் மூலம் தனிமைப்படுத்தலாம்.

700px

பாரா-மெத்தாக்சிபென்சைல் மற்றும் 3,4-டைமெத்தாக்சிபென்சைல் ஈதர்களைப் பிரிக்க சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு பயன்படுத்தப்படுகிறது. இவை ஆல்ககால்களைப் பாதுகாக்கும் குழுக்களாகும்.  பாரா-மெத்தாக்சிபென்சைல் ஈதரின் ஒவ்வொரு சமமானவற்றுக்கும் இரண்டு சமமான சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு தேவைப்படுகிறது. ஆல்ககால் வெளியிடப்படுகிறது, மேலும் பாரா-மெத்தாக்சிபென்சைல் ஈதர் பாரா-மெத்தாக்சிபென்சால்டிகைடாக மாறுகிறது. சமப்படுத்தப்பட்ட வேதிச்சமன்பாடு பின்வருமாறு:

2 [NH4]2[Ce(NO3)6] + H3COC6H4CH2OR + H2O → 4 NH +4 + 2 Ce3+ + 12 NO−3  + 2 H+ + H3COC6H4CHO + HOR

பிற பயன்கள்
சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு குரோமியம் அரித்தெடுப்பியின் ஓர் அங்கமாகும். இது ஒளிமறைப்புகள் மற்றும் திரவ படிக காட்சிகளின் உற்பத்தியில் பயன்படுத்தப்படும் ஒரு பொருளாகும். சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு ஒரு பயனுள்ள நைட்ரோயேற்ற வினைப்பொருளாகவும் உள்ளது. குறிப்பாக அரோமாட்டிக் வளைய அமைப்புகளின் நைட்ரோயேற்றத்திற்கு பயன்படுகிறது. அசிட்டோ நைட்ரைலில் சீரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்டு அனிசோலுடன் வினைபுரிந்து ஆர்த்தோ-நைட்ரோயேற்றத் தயாரிப்புகளைப் பெறுகிறது.

மேற்கோள்கள்

வெளி இணைப்புகள்
 Oxidizing Agents: Cerium Ammonium Nitrate

பகுப்பு:அமோனியம் சேர்மங்கள்
பகுப்பு:சீரியம்(IV) சேர்மங்கள்
பகுப்பு:நைட்ரேட்டுகள்
பகுப்பு:ஒருங்கிணைவுச் சேர்மங்கள்
பகுப்பு:ஆக்சிசனேற்றிகள்