பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு

பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு (Praseodymium(III) iodide) என்பது PrI3 என்ற மூலக்கூற்று வாய்ப்பாட்டால் விவரிக்கப்படும் ஒரு கனிம வேதியியல் சேர்மமாகும். பிரசியோடைமியமும் அயோடினும் சேர்ந்து பச்சை நிறப்படிகங்களாக பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு உருவாகிறது. இச்சேர்மம் தண்ணீரில் கரையும்.  

தயாரிப்பு
 மந்த வாயுச் சூழலில் பிரசியோடைமியத்துடன் அயோடினைச் சேர்த்து சூடுபடுத்தினால் பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு உருவாகும்:

2Pr + 3I2 ---> 2PrI3

 பிரசியோடைமியத்துடன் பாதரச(II) அயோடைடைச் சேர்த்து சூடுபடுத்தினாலும் பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு உருவாகும்:

2Pr + 3HgI2 --->2PrI3 + 3Hg

இயற்பியல் பண்புகள்
பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு பச்சை நிற படிகங்களாக உருவாகிறது. இப்படிகங்கள் தண்ணீரில் கரையும். செஞ்சாய்சதுரப் படிகங்களாக உள்ள இவை நீருறிஞ்சும் தன்மை கொண்டவை. Cmcm (எண். 63) என்ற இடக்குழுவில் a = 4.3281(6) Å, b = 14.003(6) Å மற்றும் c = 9.988(3) Å. என்ற அணிக்கோவை அளவுருக்களுடன் பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு PuBr3 வகை படிக உருவத்தை ஏற்றுக்கொண்டுள்ளது. இடைநிலை கட்டமான 2PrI3·PrOI மூலம் பிரசியோடைமியம் ஆக்சியயோடைடு மற்றும் பிரசியோடைமியம் ஆக்சைடு (5PrOI·Pr2O3) ஆகியவற்றின் கலவையாக சிதைகிறது.

வினைகள்
பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு ஐதரசீனுடன் சேர்ந்து I3Pr·3N2H4·4H2O போன்ற சேர்மங்களை உருவாக்குகிறது. இவை  வெளிர் நிறப் மஞ்சள் படிகங்கள் ஆகும். மெத்தனாலில் இவை கரையும். தண்ணீரில் சிறிதளவு கரையும். பென்சீனில் கரையாது. (d20 °C = 2.986 g/cm3)Uchenye zapiski: Serii︠a︡ khimicheskikh nauk (S.M. Kirov adyna Azărbai̐jan Dȯvlăt Universiteti; 1977), trang 37. Truy cập 1 tháng 1 năm 2021.

யூரியாவுடன் சேர்ந்து I3Pr·5CO(NH2)2 போன்ற சேர்மங்களைக் கொடுக்கிறது. இவை வெளிர் பச்சை நிறப் படிகங்களாகும்.Russian Journal of Inorganic Chemistry, Tập 18,Phần 2 (British Library Lending Division with the cooperation of the Royal Society of Chemistry, 1973), trang 1655. Truy cập 1 tháng 1 năm 2021.

தயோயூரியாவுடன் சேர்ந்து I3Pr·2CS(NH2)2·9H2O போன்ற சேர்மங்களைக் (d = 2.27 கி/செ.மீ3) கொடுக்கிறது. இவை பச்சை நிறப் படிகங்களாகும்.

பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு மற்ற இலேசான அருமண் அயோடைடுகள் (La-Ho) போன்ற அதே அமைப்பை ஏற்றுக்கொள்கிறது  இதில் ஒரு முக்கோண மூவுச்சி பட்டகம், ஒன்பது நீரேற்ற அயனி ([Pr(OH2)9]3+ )  மற்றும் அயோடைடு அயனி ஆகியவை உள்ளன. 

பிரசியோடைமியம்(III) அயோடைடு உயர் வெப்பநிலையில் பிரசியோடைமியம் உலோகத்துடன் வினைபுரிந்து பிரசியோடைமியம் ஈரயோடைடைக் கொடுக்கிறது. 
2 PrI3 + Pr → 3 PrI2

மேலும் காண்க
பிரசியோடைமியம் ஈரயோடைடு

மேற்கோள்கள்

பகுப்பு:பிரசியோடைமியம்(III) சேர்மங்கள்
பகுப்பு:அயோடைடுகள்
பகுப்பு:இலந்தனைடு ஆலைடுகள்