பாசுபோனியம் அயோடைடு

பாசுபோனியம் அயோடைடு (Phosphonium iodide) என்பது PH4I  என்ற மூலக்கூற்று வாய்பாடால் விவரிக்கப்படும் ஒரு கனிம வேதியியல் சேர்மமாகும். பதிலீடு செய்யப்படாத பாசுபோனியம் நேர்மின் அயனியைக் (PH+4) கொண்ட உப்புக்கு இது ஓர் எடுத்துக்காட்டாகும்.  பாசுபோனியம் அயோடைடு பொதுவாக பாசுபீனுக்கான சேமிப்பகமாகவும்  பாசுபரசை கரிம மூலக்கூறுகளாக பதிலீடு செய்வதற்கான் வினையாக்கியாகவும் பயன்படுத்தப்படுகிறது.

தயாரிப்பு
டைபாசுபரசு டெட்ரா அயோடைடு சேர்மத்துடன் தனிமநிலை பாசுபரசையும் தண்ணீரையும் சேர்த்து 80 பாகை செல்சியசு வெப்பநிலைக்கு சூடுபடுத்தி உப்பை பதங்கமாதலுக்கு அனுமதித்தால் பாசுபோனியம் அயோடைடு உருவாகும்.

10 P2I4 + 13 P4 + 128 H2O -> 40 PH4I + 32 H3PO4

பண்புகள்
கட்டமைப்பு 
பாசுபோனியம் அயோடைடின் படிக அமைப்பு நாற்கோணக வடிவத்தில் P4/nmm என்ற இடக்குழுவுடன் உள்ளது. இது NH4Cl படிக கட்டமைப்பின் சிதைந்த வடிவமாகும். அலகு செல்லின் தோராயமான பரிமாணங்கள் 634×634×462 பைக்கோமீட்டர்களாக உள்ளன. இந்தப் படிகத் திட்டத்தில் உள்ள ஐதரசன் பிணைப்பு PH+4 நேர்மின் அயனியை ஏற்படுத்துகிறது. ஐதரசன் அணுக்கள்  I−அயனியை நோக்கிச் செல்லும் வகையில் நோக்குநிலைப்படுத்தப்படுகின்றன.

வேதிப் பண்புகள்
62 பாகை செல்சியசு மற்றும் வளிமண்டல அழுத்தத்தில், பாசுபோனியம் அயோடைடு பதங்கமாகிறது. பின்னர் இது பின்னோக்கி பாசுபீன் மற்றும் ஐதரசன் அயோடைடு சேர்மங்களாக பிரிகையடைகிறது. காற்றில் மெதுவாக ஆக்சிசனேற்றம் அடைந்து அயோடின் மற்றும் பாசுபரசு ஆக்சைடுகளை கொடுக்கிறது. நீராற்பகுப்புக்கு உட்பட்டு பாசுபீன் மற்றும் HI சேர்மங்களைக் கொடுக்கிறது:

PH4I <-> PH3 + HI 

பொட்டாசியம் ஐதராக்சைடுடன் பாசுபோனியம் அயோடைடின் நீரிய கரைசலை கலப்பதன் மூலம் பாசுபீன் வாயு உருவாகிறது.

PH4I + KOH → PH3 + KI + H2O

முனைவற்ற கரைசலில் உள்ள அயோடின் மற்றும் புரோமினுடன் இது வினைபுரிந்து பாசுபரசு ஆலைடுகளைக் கொடுக்கிறது; உதாரணத்திற்கு:

2PH4I + 5I2 → P2I4 + 8HI

கரிம வேதியியலில் பாசுபோனியம் அயோடைடு ஒரு சக்திவாய்ந்த மாற்று வினையாக்கியாகும்.  எடுத்துக்காட்டாக, இது பைரிலியத்தை பதிலீடு வழியாக ஒரு பாசுபீனாக மாற்றும். 1951 ஆம் ஆண்டில், PH4I சேர்மம் அசிட்டைல் குளோரைடுடன் வினைபுரிந்து அறியப்படாத பாசுபீன் வழித்தோன்றலை உருவாக்குகிறது என்று கிளென் ஆல்சுடெட்டு பிரவுன் கண்டறிந்தார். ஒருவேளை CH3C(=PH)PH2·HI.

மேற்கோள்கள்

பகுப்பு:அயோடைடுகள்
பகுப்பு:கரிம வேதியியல் வினையாக்கிகள்
பகுப்பு:கனிமவேதியியல் பாசுபரசு சேர்மங்கள்
பகுப்பு:பாசுபோனியம் சேர்மங்கள்