இலந்தனம்(III) அயோடைடு

இலந்தனம்(III) அயோடைடு  (Lanthanum(III) iodide)  LaI என்ற மூலக்கூற்று வாய்பாடால் விவரிக்கப்படும் ஒரு கனிம வேதியியல் சேர்மமாகும். இலந்தனமும் அயோடினும் சேர்ந்து இந்த சேர்மம் உருவாகிறது. 

தயாரிப்பு
இலந்தனம் உலோகத்துடன் பாதரச(II) அயோடைடைச் சேர்த்து வினைபுரியச் செய்தால் இலந்தனம்(III) அயோடைடு உருவாகும்.: 

2 La + 3 HgI2 → 2 LaI3 + 3 Hg

உலோக இலந்தனமும் அயோடினும் சேர்ந்து வினை புரிந்தாலும் இலந்தனம்(III) அயோடைடு உருவாகும்.:

2 La + 3 I2 → 2 LaI3

இலந்தனம்(III) அயோடைடு கரைசல்களை இலந்தனம் ஆக்சைடை ஐதரயோடிகு  அமிலத்தில் கரைப்பதன் மூலம் உருவாக்க முடியும். விளைபொருள் நீராற்பகுப்பு அடைந்து பல்லுருவ ஐதராக்சி இனங்களை உருவாக்கும்.:

La2O3 + 6 HI → 2 LaI3 + 3 H2O → இதர வினைகள் தொடரும்

இயற்பியல் பண்புகள்
இலந்தனம்(III) அயோடைடு புளூட்டோனியம்(III) புரோமைடு சேர்மம் போன்ற 8-ஒருங்கிணைந்த உலோக மையங்கள் அடுக்குகளில் அமைக்கப்பட்ட அதே படிக அமைப்பை ஏற்றுக்கொள்கிறது.   இந்த செஞ்சாய்சதுர அமைப்பு இலகுவான இலந்தனைடுகளின் (La-Nd) மூவயோடைடுகளுக்குப் பொதுவானதாகும். அதேசமயம் கனமான இலந்தனைடுகள் அறுகோண பிசுமத்(III) அயோடைடு கட்டமைப்பைப் பின்பற்ற முனைகின்றன.

வினைத்திறன்
இலந்தனம்(III) அயோடைடு நீரில் மிகவும் கரையக்கூடியதாகும். நீர்த்துப்போகும் தன்மையும் கொண்டுள்ளது. நீரற்ற இலந்தனம்(III) அயோடைடு டெட்ரா ஐதரோ பியூரானுடன் வினைபுரிந்து ஓர் ஒளிமின்னழுத்த அணைவுச் சேர்மத்தை உருவாக்குகிறது, LaI3(THF)4 இதில் சராசரி La-I பிணைப்பு நீளம் 3.16 Å ஆகும். இந்த அணைவுச் சேர்மம் இலந்தனத்தின் அமைடு மற்றும் வளையபெண்டாடையீனைல் அணைவுச் சேர்மங்கள் தயாரிப்பதற்கான தொடக்கப் பொருளாகும்.

தொடர்புடைய சேர்மங்கள்
இலந்தனம்(III) அயோடைடு ஓர் ஈரயோடைடையும் (LaI2) உருவாக்குகிறது. இதுவோர் அயனிச் சேர்மமுமாகும். கடத்தல் பட்டையில் எலக்ட்ரான் உள்ளடங்காப் பிணைப்பாக்கப்பட்டு {LaIII,2I−,e-} என சிறப்பாக வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது. CeI2, PrI2 மற்றும் GdI2 உட்பட பல இலந்தனைடுகள் இதே போன்ற சேர்மங்களை உருவாக்குகின்றன. இலந்தனம் ஈரயோடைடு PrI2 போன்ற அதே நாற்கோணப் படிக அமைப்பை ஏற்றுக்கொள்கிறது.

இலந்தனம்(III) அயோடைடு ஆர்கான் வளிமண்டலத்தின் கீழ் இலந்தனம் உலோகத்துடன் 1225 கெல்வின் வெப்பநிலையில் தாண்டலம் குழாயில்  வினைபுரிந்து La2I5 என்ற கலப்பு இணைதிற சேர்மத்தை உருவாக்குகிறது.

550 °செல்சியசு வெப்பநிலையில் ஆர்கான் வளிமண்டல சூழலில் உலோக சோடியத்துடன் LaI2 அல்லது LaI3 சேர்மத்தை குறைப்பதால் அறுகோண படிக அமைப்பைக் கொண்ட இலந்தனம் மோனோ அயோடைடு ( LaI) உருவாகிறது.

மேற்கோள்கள்

பகுப்பு:இலந்தனம் சேர்மங்கள்
பகுப்பு:அயோடைடுகள்