காட்டர்மேன் வினை

காட்டர்மேன் வினை (Gattermann reaction) அல்லது காட்டர்மேன் ஆல்டிகைடு தொகுப்பு வினை (Gattermann aldehyde synthesis) என்பது அரோமாட்டிக் சேர்மங்கள்,பிரைடல்-கிராப்டு வினையூக்கியின் முன்னிலையில் (உதாரணம்: AlCl3) ஐதரசன் சயனைடால் பார்மைலேற்றம் செய்யப்படும் ஒரு வேதி வினை ஆகும். செருமன் நாட்டு வேதியியலாளர் உலுட்விக் காட்டர்மேன் இவ்வினையைக் கண்டறிந்த காரணத்தால் அவர் பெயராலேயே இவ்வினை அழைக்கப்படுகிறது. மேலும் இவ்வினை பிரைடல்-கிராப்டு வினையை ஒத்திருக்கிறது.
300px|center
600px|center

வினையில் ஐதரசன் சயனைடு மற்றும் அலுமினியம் குளோரைடுக்குப் பதிலாக துத்தநாக சயனைடு பயன்படுத்துவதன் மூலம் இவ்வினையை எளிமையாக்கலாம். Zn(CN)2 அதிக நச்சுத்தன்மை கொண்டதாக இருப்பினும் ஒரு திடப்பொருளாகக் காணப்படுகிறது. வளிம நிலையிலுள்ள HCN உடன் சோதனையில் ஈடுபடுவதைக் காட்டிலும் திடப்பொருள் பயன்படுத்துவது பாதுகாப்பானது ஆகும். இவ்வினையில் HCl பயன்படுத்தப்படுவதால், துத்தநாக சயனைடு வினைக்குத் தேவையான ZnCl2 ஐயும் அளித்து லூயிசு அமிலமாக வினையைத் தூண்டுகிறது. வினையில் துத்தநாக சயனைடை உபயோகிப்பதன் மூலம் 2-ஐதராக்சி-1-நாப்தால்டிகைடு மற்றும் மெசிட்டால்டிகைடு போன்ற கரிமச் சேர்மங்கள் தொகுக்கப்படுகின்றன.

 காட்டர்மேன்–கோச் வினை 
காட்டர்மேன்–கோச் வினை (Gattermann–Koch reaction) என்பது செருமானிய வேதியியலாளர் உலுட்விக் காட்டர்மேன் மற்றும் சூலியசு அர்னால்டு கோச் ஆகிய கண்டுபிடிப்பாளர்களின் பெயரால் அழைக்கப்படும் வினையாகும். இவ்வினையும் பிரைடல்-கிராப்டு அசைலேற்ற வினையை ஒத்திருக்கிறது. இவ்வினையில் கார்பன்மோனாக்சைடு, ஐதரோகுளோரிக் அமிலம் ஆகியன பிரைடல்-கிராப்டு வினையூக்கியுடன் (உதாரணமாக AlCl3) வினைபுரிந்து அரோமாட்டிக் சேர்மங்களில் இருந்து அரோமாட்டிக் ஆல்டிகைடுகள் தயாரிக்கப்படுகின்றன. பென்சீன் மற்றும் நாப்தலீன் வழிப்பொருட்களும் உடன் விளைப்பொருட்களாகக் கிடைக்கின்றன:.

400px|center

இவ்வினையின் பயன்பாடு பல பதிலீட்டு அரோமாட்டிக் வழிப்பொருட்களையும் உள்ளடக்கியுள்ளது. உதாரணமாக தொலுயீனை p-தொலுவால்டிகைடாக மாற்றும் வினையைக் குறிப்பிடலாம். இருப்பினும் HCN உடனான காட்டர்மேன் வினையைப் போலல்லாமல் பீனால் மற்றும் ஈதர் அடிமூலக்கூறு பொருட்களுக்கு இவ்வினை பொருந்துவதில்லை. கூடுதலாக துத்தநாகக் குளோரைடை வினையூக்கியாக பயன்படுத்தும்போது செப்புக் குளோரைடையும் இணை வினையூக்கியாகப் பயன்படுத்துவது அவசியமாகிறது.

 மேற்கோள்கள் 

 இவற்றையும் காண்க 
 பிரைடல்-கிராப்டு வினை
 அவுபன்-அசோச்சு வினை

பகுப்பு:பதிலீட்டு வினைகள்
பகுப்பு:பெயர் வினைகள்
பகுப்பு:கூட்டு வினைகள்
பகுப்பு:கரிம-கரிமப் பிணைப்பு உருவாகும் வினைகள்
பகுப்பு:பார்மைலேற்ற வினைகள்