மயில் துத்தம்

மயில் துத்தம் (Copper(II) sulfate, cupric sulfate அல்லது copper sulphate, செம்புச்சல்பெற்று) எனப்படும் வேதிச் சேர்மமான காப்பர் சல்ஃபேட்டின் (Copper(II) sulfate, blue vitriol, blue vitreol) வேதியியல் வாய்பாடு CuSO4 ஆகும். இந்த உப்பு வெவ்வேறு அளவு படிக நீரேற்றங்களை கொண்ட பல்வேறுச் சேர்மங்களாக காணப்படுகிறது. இதன் நீரற்ற வடிவம் வெளிர் பச்சை அல்லது சாம்பல் வெள்ளை நிற பொடியாகவும், சாதாரணமாகக் காணப்படும் ஐந்து நீரேறி (pentahydrate) (CuSO4·5H2O) ஒளிர்நீலமாகவும் உள்ளன. நீல நிறச்சாயலில் உள்ள ஐந்து நீரேறி (CuSO4·5H2O) சுற்றுப்புற சூழலுக்கு கடும் நஞ்சாகவும், கண்கள் மற்றும் தோலுக்கு நமைச்சல் காரணியாவும், விழுங்கிவிட்டால் ஊறு விளைவிப்பதாகவும் உள்ளது. மயில் துத்தம் நீரில் கரையும்போது வெப்ப உமிழ் வினை (exothermic reaction) நிகழ்ந்து, எண்முக வடிவம் கொண்ட, இணைக்காந்த தன்மையுள்ள மாழை-நீர் கூட்டுப்பொருளைத்  [Cu(H2O)6]2+ (metal aquo complex) தருகிறது. மயில் துத்தத்தின் பிற பெயர்கள்: துரிசு, துருசு, நீலக்கல் (bluestone).

தயாரிப்பு மற்றும் கிடைக்கும் விதம்

தொழிற்சாலைகளில் மயில் துத்தம், செப்புத் தகடுகளை சூடான, அடர்த்தியான கந்தக அமிலத்தால் வினைப்படுத்துவதன் மூலமாகவோ, அதன் ஆக்சைடுகளை நீர்த்த கந்தக அமிலத்தை கொண்டோ தயாரிக்கப்படுகிறது. ஆய்வகப் பணிகளுக்கு சாதாரணமாக மயில் துத்தம் வாங்கிக்கொள்ளப்படுகிறது.

இதன் நீரற்ற வடிவம் அரிதான கனிமமாக (சால்கோசயனைட்டு) காணப்படுகிறது. நீரேறிய மயில் துத்தம் இயற்கையாக சால்கந்தைட்டாகக் (ஐந்து நீரேறி) கிடைக்கிறது. அரிதாக பின்வரும் பொருள்களாகவும் கிடைக்கிறது: மூன்று நீரேறிய கனிமமான போனட்டைட்டு (Bonattite)ஏழு நீரேறிய கனிமமான பூத்தைட்டு (Boothite).

ஐந்து நீரேறிய மயில் துத்தத்தை வெற்றிடத்தில் பகுதியாக நீரிறக்கம் செய்வதன் மூலமாக படிக உருவமற்ற, குறைவான நீரேற்றம் கொண்ட மயில் துத்தத்தைத் தயாரிக்க முடியும்.

வேதிப் பண்புகள்
ஐந்து நீரேறிய மயில் துத்தம் 150 °செ (302 °பா) வெப்பநிலையில் உருகுவதற்கு முன் சிதைவடைகிறது. இரண்டு நீர் மூலக்கூறுகளை 63 °செ (145 °பா) வெப்பநிலையிலும், 109 °செ (228 °பா) வெப்பநிலையில் இன்னும் இரண்டு நீர் மூலக்கூறுகளையும், இறுதியாக கடைசி நீர் மூலக்கூற்றை 200 °செ (392 °பா) வெப்பநிலையிலும் இழக்கிறது.

காப்பர் (II) சல்ஃபேட்டு, 650 °செ (1,202 °பா) வெப்பநிலையில் காப்பர் (II) ஆக்சைடாகவும் (CuO), கந்தக டிரைஆக்சைடாகவும் சிதைவடைகிறது (SO3).

இது நீரேற்றத்தால் நீல வண்ணமாகக் காணப்படுகின்றது. இப்படிகங்களை தீச்சுடரில் சூடுபடுத்தும்போது நீரிறக்கப்பட்டு சாம்பல்-வெள்ளை நிறத்தையடைகிறது.

அடர்வான ஐதரோகுளோரிக் அமிலத்துடன் அதித் தீவிரமாக மயில் துத்தம் வினைபுரிகிறது. இவ்வினையில், நீல நிற காப்பர் (II) சல்ஃபேட்டு கரைசல், டெட்ராகுளோரோ கியூப்ரேட்டு (II) உருவாவதன் மூலமாக, பச்சை வண்ணமாக மாறுகிறது:

Cu2+ + 4 Cl– → 

தாமிரத்தைக் காட்டிலும் அதிகமாக வினைபுரியும் உலோகங்களுடன் வினைபுரிகின்றது (உதாரணமாக: Mg, Fe, Zn, Al, Sn, Pb):

CuSO4 + Zn → ZnSO4 (துத்தநாக சல்பேட்டு) + Cu
CuSO4 + Fe → FeSO4 (ஃபெரசு சல்பேட்டு) + Cu
CuSO4 + Mg → MgSO4 (மக்னீசியம் சல்பேட்டு) + Cu
CuSO4 + Sn → SnSO4 (வெள்ளீய சல்பேட்டு) + Cu
3 CuSO4 + 2 Al → Al2(SO4)3 (அலுமினியம் சல்பேட்டு) + 3 Cu

மேற்கோள்கள்

பகுப்பு:சல்பேட்டுகள்
பகுப்பு:தாமிரம்(II) சேர்மங்கள்
பகுப்பு:களைக்கொல்லிகள்