pasubana'ay tu mula'ay a wawa sa tu i kiwkay a igi

ci Tipus ku ngangan naku

我的名字是Tipus

micuda tu kaku tu adidi'ay a hiya a cacudadan sa

我在讀小學的時候

misucukiw tu kami sa ahica nayi ku pasu nu 

小學畢業後無奈沒錢

babalaki mangalay amacakat ku nipicuda 

老人家希望我們能夠多讀一點書

nu maku sa nayi ku sapatahekal nu babalaki tu 

當時老人家沒有錢供我讀書

paysu sa ida kunu kiwkay a cacudadan 

沒錢當時有教會的學校

u pasubanaay tu wawa sa a idaw aca ku nu kiwkay 

當時有一個教會真說有幼教課程

a cacudadan u pasubanaay tu wawa 

有一個學校專門教小朋友的

saan ku bukesi sa micuda satu kaku 

當時是一個牧師說的

i 芥菜總會基督教的教會

再芥菜總會基督教的教會

sa micuda kami tida sa tusa a mihcan 

我們在這裡唸了兩年的書

cacay a mihcaan sa minanam pasubana'

花一年的時間到教會實習

minanam pasubana' i kiwkay 

在教會裡試著教學

pasubana' tu wawa sa mamin sa tu kami sa 

在那裡教小朋友後來呢

misucukiw tu kami sa i kiwkay I kiwkay kami 

我們就畢業了分發到教會

pasubana' tu wawa sa tu ikiwkay kaku pasubana'

我變在教會教小朋友

tu wawa sa matenes kaku sepat amihcaan

我教幼兒有4年

siacawa hang pangcah amin u pancah amin 

後來就結婚嫁人了全部都是原住民

u Sakidaya Sakidaya namin kiya wawa namin

大部分都是撒奇萊雅族的小朋友

cayyamin pitengil ahican saw 

大部分都很調皮怎麼辦呢

idatu ku taywan pahiyaay taydaay micudad 

這時候也有閩南人的小朋友

malalamel isaw hang mahida kuy daan

跟原住民的小孩混在一起

ni pakungku aku tu sakacakat nu maku a pasubana' 

我的故事講這裡當時我也想要升級

tu hiya tu wawa 

教小朋友的技巧

pangcah sa cay pitengil ku pangcah 

原住民的小孩特別的調皮

lebulebut sa sakamun sa nayi ku itangilaay 

一直跳來跳去讀來動去沒有耳朵

sa u taywan taway han naku haw 

當時閩南的小朋友

u taywan sa manuneng tu isaw ku taywan 

閩南的小朋友比較聽話

ahican tu ayda anukakemet nu balucu' 

有時候我們還是悶著心

nu mita apasubana' tu hiya tu wawa nu pangcah 

真的很調皮回到家

hang sa caypitengil taluma' sakamun

我們跟他的父母親說他說打他沒關係啦

ta kuyna atu wama sa payawan tiiktiik han 

他的爸爸媽媽說沒關係但我們沒有這麼想

saan ku kuyna atu wama cay kahiya ku balucu' 

畢竟這些小孩不並不是我們想像的那樣

ita mutiik cay kawaw nu mita sa adadakubalucu' 

畢竟我們的小孩我們也會心痛

sa mutiik tu isaw ahican tu hang caypitengi haw 

當然不聽話我們還是要打

caay pitengil ku wawa nu Sakidaya 

撒奇萊雅族的小朋友特別調皮

malecad tu tubalucu' nu mita 

我們的想法是不一樣的

amu pasubanaay nu mita tu akamu 

用我們自己的族語

mihiya u nu hulam ku kamu sa 

我們教他們也是用國語說

palalamel haniyam saw ahican tu wawa sa 

我們也是混合著說

mitengil tu kamu nu babalaki kiyami haw

因為孩子回家還要跟父母親溝通

mina hanu pangcahen tu kyu matineng

我們還是用族語跟他們溝通

ku naayaway a wawa musakamu tu Sakidaya 

以前的小孩會講撒奇萊雅族的語言

sa alahican sakamuen niyam tunu pangcah 

有時候我們用原住民的語言

pasubana' hang sa u tayway ahican saw ku taywan 

當時閩南的我們也一起教

hiyaan tu niyam musakamu sa papisalukiyawen 

我有教他們跳舞

kuyniyan unu pangcah sa mihida u milalikiday 

教原住民的豐年祭的舞

ahican tu saw hang u pangcah hanany

怎麼辦呢原住民呀

ahicatu caykaw lalikid sa alahican sa 

豐年記得我一定要教

pasubana'an niyam misalukuyaw tu nu pangcah 

也教他們其他的舞蹈

tanu namuh saan ku wawa hang

小孩子學的非常的高興

yu cay pitengil hica han tu 

那些不聽話的怎麼辦

ahican tusaw matawa tusaw malinges tuway 

能怎麼辦我們又好氣又好笑

hiya han tu nu niyam papatideng mihiya 

後來讓他們罰站

ahican tu adada tu kubalucu' mahiya ku wawa 

我們也很心痛能怎麼辦呢

aycan sa anu hiyaen kyami ku wawa kymi haw 

如果孩子我們很嚴厲的對待

anu cay pitengil sa abibi han miapuh 

如果不聽話我會抱抱他們

sa mahiya tu ku wawa masupay tu ku balucu' 

小孩子抱抱被安慰我們感覺也舒服

ku wawa anu hiyaen nita ku idaw ku 愛 han 

小孩子還是需要我們大人的愛

nu hulam haw sa kyu mahiya tu kuwawa 

我們用國語小孩也聽懂

manamuh tu sa haymaw han niyam aci Dungi 

如果我和Dungi 慢慢的安慰

hang mihiya mipapa haw mipapa miabibi 

我們會拍拍他們的背還有抱抱

u dadiw sa musakamu tu cancanan haw 

唱歌啦說故事啦

yu pasubana' tu wawa sa pasubana'en niyam tu

叫小孩的同時我們也教他們

dadiw mudadiw tu isaw misalukiyaw 

唱歌啦跳舞啦

mikulit alahican sa pasubanaen niyam tu 

有時候我們也教他們畫畫

miyalakami tu lami' pasubana' ucanan kuyni 

我們會拿一些菜教他們這是什麼菜

ucanan kuyni saan hang sa kiya matineng tu 

教他們一些讓他們認識菜的名稱

ngangan nu lami' nu mita yu u hiya henay 

是的我們也很多種菜

nipasubanaan niyam a wawa haw matineng namin 

我們叫他們一遍他們就會了

musakamu tunu pangcah hang sa 

我們用族語跟他們說

matineng mimelaw tu lami' wicana kuyniyan 

他們也看懂這是什麼菜

wicana kuyniyan saan hang sa kiya matineng 

我問他們這是什麼他們也都懂

tu ngangan nu lami ' nu mita kyu yu henai  

年菜的名稱他們都知

pasubanaan niyam awawa haw matinenh

我們教過的小孩他們都懂得

namin musakamu tunu pangcah hang 

他們全部講族語

sa matinen mimelaw tu lami' wicanan kuyniyan 

他們也看懂這個菜叫什麼

wicanan kuyniyan saan ku naayaway 

以前的菜這叫什麼

nipasubanaan niyam awawa sa matineng isaw 

我們交過的小孩他們都懂

kuhiya matineng tu ayda ku wawa mihiya sa 

大部分的小孩都懂

anu mihiyaay tuway u 40年 caay enemay a bataan 

以前大概40年後不60年

ahiya amihcaan sa 出生的 nilecuhan 

那個年代出生的

hang cay tu katineng tu pangcah

就不太會講族語

ku nuhiyaay hang nayi tu mhiya tu caytu 

大概就不太會唉呀

kasikul nu babalaki micuda tuwaca 

因為老人家沒辦法兼顧到

ku wawa kiyami hang hang 

因為小孩叫他都說好好

yu mahida henay micuda kami laecus musakamu 

在我們讀小學的時候

tunu pangcah sa nunu mitaan sa laecus musakamu 

我們都不能講方言

anu musakamu kita tunu hulam nu pangcah sa 

如果我們講方言

tiiken tu kiyam nu naayaway sakiyami haw 

那個老師一定會打我們

hang sa hulaken tu ku pancu tiiken ku menah 

把褲子脫掉打屁股

masadadel tuway tu hang kunitiikan nu sinsi sa 

結果被打的一條一條的看得一清二楚

aydaay sa caytu pisakamu tunu pangcah kiyami 

所以現在的小孩很少說族語

hang sa ayda sa saicelang isaw nu wawa 

現在有這個力量教小孩

hang muwalatunu naayawa tu ni kahiya ka 

我們會記取過去的

a kamu malawpes tu kukamu hang malawpes

現在語言會消失

ku kamuwiytasa maliyuh tu ku wawa 

現在小孩不會講族語

musakamu ayda ku wawa kiyamiha 

現在的小孩在講啊

malecad tuyda misausiyay a maliyuh anu mahica 

好像在念書一樣在學唸經一樣

kiya sulit nu cudad sa hidaen tuway misakamu 

所以我們要鼓勵現在的小孩

hang sa hatidatu matukuh tu haw kukay 

是的我人生的過程就講到這裡謝謝

訪談對象

林玉葉 Tipus

生日：

訪談地點：花蓮縣花蓮市達固部灣撒固兒部落
kakuniza:Sabak Nubu