kasumamadan a luma' a igi

縮圖
ci Siciyang kaku tini ku luma' aku i Kasiwsiwan haw 

我的名字叫Siciyang我住在秀秀灣部落 

itini kaku a lecuhan haw 

我在這裡出生長大 

ayda han tusa amusakamu tuynian u nu mukasi a luma' asatukita haw

我現在要講古時候的房子 

tatenga' mahini ku kamu nu babalaki yu mahida 

當時老人家是這麼說的 

ey ahican ita misanga' tu luma' ahican nita misahiya sa wiyni 

至於我們要怎樣蓋房子,房子要怎麼蓋呢? 

wiyni u luma' hananay sakay tini titaan haw 

房子是我們人要居住的地方 

u sakaudip nu mita wiyni u luma' hananay 

也是我們生活的地方 

haw antatacuwa kita amawmah sa mikuli sa 

無論你在哪裡種田或工作 

taluma' sa kita aytini tu iluma' 

總是會回到自己的家 

winian u pahanhanan nu mita kuyni u luma' 

房子是我們的避風港 

naycuwamikuli nayacuwa misahicayhicay 

無論你在天涯海角 

tawmakita itinitu iluma' 

總會回到自己的家 

manay u luma' hananay haw u sakaudip nu mita

所以房子是我們的避風港 

sakayda anayan nu mita nikaudup nu mita

我們出生的生活的過程 

amisakapah tuynian u udip nu mita 

我們要將生活過得好 

sisa misanga' tu mahiniay u luma' 

所以才會蓋這樣的房子 

manay idaw ku luma' sananay a sasakamuwan haw

所以才有房子是說  

satatenga' ayda han tu idakya ku mangalayay a mitengil 

現在有人敢問我想了解過去蓋家屋的狀況 

maydih mitengil tukamu nuyniyan nu Sakidaya sa 

想要了解更多撒奇萊雅族的家屋 

awmangalayay awmaydih mitatengil tu nu mukasi 

想打聽蓋古屋的狀況 

ahican misanga' kuyni u luma' nu mukasiay 

過去古屋要怎麼蓋 

wiyni u eli' u liay a luma' saan sa hang

尤其是蓋茅草屋 

amisakamu kaku haw tuynian hang winian 

我現在要跟各位說 

u nu mukasi a luma' saan sa mahini tuisaw 

古屋是這樣 

caykatabaki ku luma' adiadidi' ku luma' nu mukasi 

古時候的房子都蓋的小小的 

caykatabakiyay caykahida nu aydaay asakaku 

蓋得不大不像現在的房子 

manay amusakamu kaku ayda tuyniyan 

因為這樣所以我才要講 

u nu mukasi a luma' katukuh sa tu nu aydaay a luma' 

古時候的房子到現在的房子 

nuyniyan nu sulabu nuynian nu misanikanikay 

有蓋水泥房蓋兩層樓 

masatuhedu tu tuynian u luma' nu amutu nu tikingay 

蓋上好幾層樓用鋼筋 

nu mukingay a luma' sa manay amusakamu kaku ayda haw

古物的房子到現在 

asipakayni i tini i nu mukasi nuynian nu sumamaday a luma' 

要從古屋古時候的房子講起 

tuynian nu uli' aca haw tatenga' winian u uli' 

在當時茅草屋說起真的 

amisanga' sa tuni u luma' sa idatu kiyalu kuynian u sasiluma'ay 

蓋房子之前屋主一定會找大家商量 

u siluma'ay ku miwinian tu u luma' aycuwa amisanga' tu luma' sa 

選擇地點也要主人決定 

wiynian u siluma'ay sa manay masaupu tu kuheni 

屋主會召集部落的人 

malekaka atu wiyniaca u biyaw masasakamu haw 

兄弟姊妹或者鄰居好朋友 

ah amisanga' tu kaku tuyni u luma' sa 

準備商量蓋房子的事 

yadah tu kiyai kuynian u tamdaw cay tu kataneng ku nu aayaw 

人口眾多以前的家屋不夠使用 

nu suayaway a luma' sa manay amisanga' tu luma'

蓋房子的方向也很重要 

a wiynisatu mamisanga' tuynian u luma' haw 

要把房子蓋的好 

musakamu tu cinida a mametik tu wini u demiad 

主人說要開始決定日期 

aycuwa a misanga' tu luma' a malingatu kita a misanga' sa 

他們在商量要蓋在哪裡什麼時候開始 

hang wiynisaca mamin satu wiyni u papisanga'ay tu luma' sa 

很多事情都要商量家屋要怎麼蓋 

idaw tu kuni simsim nida apapimelaw tu mapalaway haw 

屋主如有想法就會請巫師來祝福 

wiyni u sidi'tuay hannita u mapalaway a pakan 

有鬼神之說所以要請巫師來祈福 

amimelaw tuynian a mibetik wiyni u sakakapah 

我沒有看過巫師怎麼祈福的 

tuynian u kawaw nu mita kya kapah kuynian u niculil 

祈福希望大家平安順利 

nisakakawawan nu mita hay tatenga' tu kuynian 

因為這是我們要做的工作前置作業 

mihiya tu kuynian u siluma'ay mizunbitu tumahidaay u 

主人一定會準備的 

u sapabetik sapahica tuyni u kawaw sa maminsatu kuynian sa 

所有起伏的東西主人都會準備 

hang pasimed tu tuynian u kawaw sa ilaaw sa anu cima ci Kuda aca 

開始分配工作某某人做什麼某某人做什麼 

Kudaaw isu haw aytida kita a demiad haw amisanga' tu tuynian u 

叫Kuda做告訴他什麼時候可以開始 

u luma' sa isutumisu atayda kiyalu kisu mikilang haw 

就督促他去找蓋家屋的材料去 

mihiya tuynian u cuked wiyni aca kinulus winiaca u balat nuda haw 

房子的頂樑柱 

wiysunamin ku tabuyu' mikilim miyala tuynian mahiniay a kilang 

古時候都到山上去採集木頭 

misukuyni a kawaw numasa tu winian tu ci Suda hananay 

分配工作各自去找材料 

a isu tu misu haw katayda tu amikilim tuynian u uway 

分配給這個人專門找黃藤 

amiuway caykadadayuman kuyni u uway haw 

尤其是黃藤非常的難拉又有刺 

wiyni u uway sa siceka cay kaw matengteng kuyni u uway 

黃藤非常的難拉 

umahiniay ku uway madayum nima ku uway 

黃藤長的互相交錯非常困難的拉 

misukuyni u auk ci Sulda kuyni u uway hananay 

被分配到找黃藤是一件苦差事 

auk misu kuyni a kawaw ey tawmasa mihiya kisu 

有人被分配到找竹子 

mipela tiyauwayan mitudis tiya uwayan 

將竹子破開將黃藤修修剪 

a mamin satu tuyni wiyni tu u auk sa wiyni uawuk sa 

全部將竹子黃藤都用好 

awiyni kiyalu ci Kuli Kuliaw kataydakisu miauk sahiyaan nu u liling 

Kuli 的工作是專門找竹子 

mahahiyahiya tu kuheni tuyni u kawaw 

所以他們的分配工作 

manay idaw tu kuynian u auk winian ci hiya satu 

有了這些材料 

muawaw sa wiydatu u uli' u uli' hanay caykadadayuman a mikilim 

將大家全部聚集有人蓋茅草屋 

yu mahiida sa wiyni u uli' sa a tayda i caikahida u

在當時茅草 

pipahabayan ku uli' yu mahida sa 

一定要自己種 

manay awwiyda ci Hana kumukeliday tuyniyan a mieli' 

所以才會指定有人帶過去割茅草 

ami litlit tu eli' hang mahida kuyda haw u uli' han kuyni

當時割茅草由Hana帶大家去 

amilitlit tu uli' mahiniay u uli kuyni winian haw ci Hana kuynian

當時割茅草由Hana帶大家去 

amukelid a militlit tuynian u uli' 

帶領大家去割茅草 

ahacica hakiya ku uli' sa amimelaw tu i tuniyan 

要怎麼處理要看當下 

u hacica katabaki pisanga' tuynian u luma' 

要看那房子蓋多大 

hang manay misayadah tu ku heni militlit

他們會斟酌要割多少茅草 

militlit kuheni sa cacay a demiad tusa a demiad tulu a demiad 

割茅草不是一天兩天甚至三天 

litlit sa ansa tidan henay a pawalil pawali ku heni haw tulu a demiad 

茅草割完還要曬

sepad a demiad cacay a lalipayan an kapah ku demiad tabaki ku cilal 

有時候要曬到三四天甚至一個星期 

sa a tulu a demiad kya maacak tu cinida haw maacak satu 

至少三天他會慢慢的乾要看天氣 

sa amibaluden henay baluden mamin mipalud sa 

曬乾之後還要一捆一捆的綁起來 

amimuku henay pataluma' yumahida kelakela yusayaway 

還要扛回家當時並沒有牛車 

a kelakela nayi kuyu kelakela sa u kulipa nay ku muli 

當時沒有牛車只能用掛在竹子上拉回去沒有輪子 

tengteng han idatu ku katalan yu mahida tengtengn nu katalan 

當時有牛了就用牛拉回去 

haw mahida kuynian mieli'ay 

所以割茅草的過程就是這樣 

mamin satu wiyni miuwayay tama satu nami uway cinida sa 

這個之後呢開始砍黃藤 

ami putuputun maypela mipela tuynian u uway 

還要將一節一節的切斷剖開 

usa u sapiluec tuynian u cuked atuynian ku kinulus 

這些都要綁柱子啦屋頂啦 

atuynian u balat haw nu uway aputunen sa amisapelapelaen nu heni 

還有橫樑並用黃藤來固定綁起來切斷剖開 

sapihiya tuynian u auk tuynian wiyni u uway caykadayum 

有時候用竹子還有黃藤 

wiynian u uway hananay wiyni u uway tanayaay tawma saansa 

黃藤是很長的回到家還要處理 

kiya uway sa caykahini nisakapahan tu kuynian 

這個是處理好的處理過了 

haw kina uway tuyniyan sa anu namakabuyu' taluma' sa antu sa

你看這麼長就要慢慢的處理 

alahan patawma sa tanaya' caykadayum kuyni u uway haw sa 

所以要採黃藤不容易 

mamin satu kuyni 

這個好了呢 

awwini tu kiya u auk haw wiyniyan u mahini kuyni u uway u 

就將這些黃藤 

tanaya' sa pataluma' cinida sa tanaya' cinida haw 

如果很長就將長度切成差不多帶回家 

tatanaya' cinida sa matatilis a miputun putuputu han 

如果想要多長自己決定先處理再看他要的長度 

anu hacica ku kaydihan nisu putun putun han haw miputun cinidaan 

如果你想要多長就一節一節的切斷 

sa sapisiket tuyni mamin sa amupela amipela cinida tuynian u hiya sa 

全部都處理好了開始撥開 

mana amitudis tuynian amahini wiynian kuyni anipitudis haw 

都處理好了還要修弄成條狀 

mahida kuynian u uway hananay 

黃藤到最後就是這樣

sa pakilul satu tuynian uhiya nituwamin u sasanga'an sa a

材料陸陸續續都準備好了 

hang miawaw tu tuynian u mapalaway haw taynisatu apahiya tu cinida

並開始叫巫師來決定房子的方位 

u wiyni u auk haw wiyda u angsi haw u angsi amin 

那個竹子是用桂竹 

amalcadcad ku angsi caykaw wiyda u tatabakiay adidi'ay haw la'cus 

每一顆桂竹都長的大大小小不一樣 

hitaen haw mihida kuyni u nu angsiay haw 

我們一定要挑好的桂竹 

mamin satu tuyni ain tu hakiya mahiya tu kita 

這個完成之後我們換另外一個 

amalingatu tu amisanga' tu luma'  apatideng tu tuynian u luma' sa 

要開始蓋房子了要怎麼樣把第一根柱子立起來 

aha sa miawaw tu tuynian u mapalaway papimelaw aca 

再次找巫師過來指點 

ahican ita kuynian nipatideng tuyniyan u luma' sa 

要怎樣將第一個柱子立好 

u siluma'ay manay patudung miawaw tu tuynian u mapalaway 

主人變叫巫師來看家屋指點 

haw sa mihiya tu kuyni u mapalaway ahidan ahinin amahatini 

巫師開始祈福指點這個這樣這樣那樣 

sa kuyni u mapalaway haw mamin satu namibetik mahiniay a kawaw 

在所有的過程巫師全部指點後 

hang nitukubalucu' nu ynian u siluma'ay tuynian 

就看我們屋主要怎麼決定 

pasimeltu tu tuynian u sasanga'an aycuwa asi hacica katanaya' 

開始分配所有的工作  

hacica ku ahebal saan sa nitu kuhiya nuynian u balucu' 

開始衡量大的長度寬度 

nu babalaki nuynian u siluma'ay sa haw sa 

屋主的長輩呢 

wiyni siluma'ay sa mamin sa tu a apahiya kita saan sa 

屋主人在所有的過程都做好了 

wiyni u luma' nita yumukasi haw tini aca misuayaw tu cilal

做家屋古屋的時候一定面對太陽 

haw kuniyay caypihiya caypatelac tu duma misahiya 

這個一定是真的 

misuayaw aca tu nika lemakat nuynian u cilal haw 

一定要面向太陽的走向 

aytida ku pana misuayaw ti cilal sa la'cus misa hiya tunu tipan 

尤其是大門一定要面向太陽不能是西方 

manay mahini kuyni kuyniyay nipisanga' nu mukasi sa 

所以古時候的房子古屋就是這樣蓋的 

wiynisatu wiynian u luma'  tatenga' u luma' nu mita 

現在的房子就是真正的房子 

tuynian u sakahiya nu mita haw amisanga' tu tuynian u luma' 

我們每一個人都希望有個我所以都會蓋房子 

masanga' tuynian u katawaku namin kuyni misanga' tu mahiniay 

現在的房子都用鋼筋水泥蓋起來 

caykawhahiyaen caykadadayuman amaliyuh kisu mihiya tu katawaku 

要蓋鋼筋水泥也不容易也要算他的坪數 

mihiya tuyni misa tu sunpu mihiya tuyni u ditek haw 

所有的面積坪數都要算得很精準 

caypakasanga' han tu mahiniay a luma'an asasakaku 

如果沒有算好可能做不起來 

wiynian inaluma' tuynian cacay kaku a mihcaan amisanga' 

我現在這個房子我花了一年的時間 

kya masanga' aku kinaluma' mahini kuynian u aydaay a luma' 

所以現在的房子要蓋 

caykalecad tu nu mukasi kukay haw 

真的很不容易最後我要說謝謝
kakuniza:Sabak Nubu