Takubuwan Sakul a niyadu' a igi.

縮圖
mahica tu aku han tusa ci Utuy ku ngangan nu maku 大家好我的名字是 Utuy

nanu adidi' itini kaku i Sakul lecuhen pitu bataan idaw ku lima我自小在Sakul出生我今年75歲了

tini kaku mueneng yu wawahenay kaku sa 在 Sakul出生長大

sakaku sa u dumasatusa u lala' nu mita u Takubuwan han sa 有時我在想我們達固湖灣的土地

nanay u Sakul haw sa namakayni i 慈濟醫院 haw nudikudan 所以撒固兒部落從慈濟醫院到堤防

makatukuh i tida 建國路 ayda adadan sakatayda i hiya sa 一直到建國路

u Sakul nami kuyni Sakul amin kuyni a lala 這一大塊都是撒固兒部落

makatikuh i sangaw Sakul amin sadikuday mahicahakiya 一直到橋頭都是

taneng tu ku tamdaw nu Cikanian haw sa Cikanian haw 連Kanian都是因為被劃編

misaniyadu' ku heni tuniheni tu a niyadu' u 里 hananay sa 那裡就形成一個部落一個里

hatini tuwaca kita u Sakul saayaway saahebalay ku niuadu' sa 所以我們Sakul就只有這裡了

itini u Sakul pinakutamdaw tusa tu aemang ku tamda 在Sakul的人口大概有二萬人之多

pasuwiyda u mabiay aydaay mapulung sausin haw 連同睡覺的算算是不少的

saydahay satabakiay kina niyadu' nu Sakul nu mita 人口數最多也是最大的部落Sakul

ayda han tu sa pinatu tusa tu a lasubu ku walu ku tamdaw 現在只剩下二百多位

sadidi'ay tuwaca kuyni u Sakul hananay wiyni hantu u umah' 變成很小的部落

nuytiniay haw wiyni yu mahidahenay haw 當時這裡

nayi ku giing nu mita u Pangcah tucekananay cima ku giing 沒有議員用指定的

numita ci Linsang ci Kadais u tudu' hananay awiysu han 這裡的就指定Kadais 就說就是你了

wiysu han nu 公有地 namin kuy tiniay adidi' henay kami haw 這裡的公有土地都指定要給誰

kiyami ayaway nu sakakaay nu mita haw pakay alubu tu paysu' 以前的長官那一個有貪瀆呢

haw hica han nu Hulam 貪官 han nu Hulam kuydaan haw 以前貪官特別多

i sipida ku taw sisa mamin maala niAcayma sipida kunuheni 人家有錢所以我們怎能比呢

kiyami hang mangaleb ku ni Ahuykunul mikanay tu idang 那個雜貨店的父拿的最多

han nu Pangcah ci Ahuykunul mimelaw kita pawali tu tipus haw 那個雜貨店主人經常巡人家曬穀子

padengpadeng han ku ciyak nipawali tu tipus 有時放了幾顆西瓜

cila maacak tu tanu kungkung sa taydamiyala tu tipus 隔天穀子曬乾了直接用麻帶裝一半

melaw han ku倉庫 nu mita papadenga tu tipus sa ma 我們去看他們的穀倉裝的

nida han sa matumes sipida cinida kiyami mamin maala ku 比我們種田人家還要滿

公有地 mamin maapa nida pasu aydaay 轉彎 那地方 這附近那個轉灣處都是他們的土地

mahida kita u Pangcah sawacu han kita nu Taywan 我們原住民沒有能力對抗閩南人

yu mahida henay sa uduma han tu sa yu taluma'  kaku在當時我當兵回來沒多久

namalahitay haw malatumuk kaku haw aydaay atu nu sayaway a當兵回來我當頭目和現在完全不同

tumuk sayaway a tumuk haw u tatengilan nu niyadu' ku 以前的頭目是族人最大的公權力

tumuk hananay caypapakakuwan ku kincal padang sa ku 現在的頭目管不著自己的族人沒有決策

kincal musakaku haw 沒有決策權 

ku kincal u tumuk acacay ku tatengilan以前凡事都是頭目來決策

masulaecus malacawasa miawaw tu tu tumuk 有哪對夫妻有問題都是叫頭目來解決問題

amikaykic taday kami iumah sa miawaw tu tu tumuk 也都是頭目來排解,解決問題

tatengilan ku tumuk yu mahida henay ayda han tu a tumuk sa 在當時頭目是最高的決策者

ami malatumuk u ngangan a cacay caculculen nu siyhu 現在我們當過頭目名字好聽,名付其實是政府的傭人

kami cacuculen nu siyhu kami sa icuwa kupitengil nu aydaay 我們是政府的奴僕現在族人才不聽你的

ayda mangaleb ku wawa nu mita mala tumuk henay 現在的人當頭目

asakapahen nita malatumuk sa kita awaw han ku wawa sa 心想我們好好的當頭目有事大家一起來

paculian kita nu wawaayda u maapaay kaku haw ucilal  天知道叫他們來,一個都不來

kayikayi sa ku aydaay  u maapaay kaku haw sa ku aydaay a wawa怎麼叫都不來,認為我們在利用他們

hang sa uhiyasatu 代名詞 nu tumuk aydaay a tumuk 所以頭目只是代名詞

malecad tu sasayaway haw nayi ku tumuk numita u Sakul 在當時之前我們Sakul 沒有頭目

cacay ku tumuk iti ci Bulaw ciyama ni 黃德勇唯一當時只有黃德勇的父親

sa mapulung kita itida u Kenuy nayi ku tumuk nu kenuy yu 所以當時我們的部落是整個

Sinsiya inayay cacay ci Bulaw milalikid satu kita haw tatusa 當時新夏,當時只有Bulaw 是頭目

Sakul atu i Cupu tida iCupu sa u Kenuy capi labu u Sinsiya cay部落有Sakul , Cupu , Kenuy, Sinsiya

pilabu hang sa matenes sa matenes tahekal sa tu ci 高幸一過了很久高幸一才說他要當頭目

amisakakapah tuyni u niyadu' tayda i Kenuy tayda i Sinsiya 為了要整合Kenuy, Sinsiya Sakul 

mahica amalatumuk kaku nu 三個部落 sa amalatumuk kaku sa 這三個部落我才當頭目

hang han tu  situmuk tu kita ci Talusan sa 三個部落因為這樣我們才有頭目

nikapatayan tu ni 高幸一 sa  ci Talusa mapatay ci Talusa sa自從高幸一離世後

tahekal sa tu inayay ku milimuutay kiyami sa tahekal 就有人想整合部落

sa tu ku Kenuy sayaway nu Kenuy a tumuk sa Kenuy 最早的頭目是

ci yama niPintaw Buting 的爸爸 nu Sinsiya nayi hena yu mapulung 平島部定的父親

henay ku heni atu Kenuy yu matenes da tahekal ci 蕭民隆後來蕭民隆也出來當Sinsiya 的頭目

tidakuluma nida kiyami 我要組織一個里sa  同一個里因為他住在那裡於是組織了一個里

我也要組織一個部落 sa ci 蕭民隆 situmuk satu ci 蕭民隆Sinsiya 蕭民隆理所當然是頭目

sayaway 第一屆ci 蕭民隆 ayda sakatulu tu u tumuk hananay sa 他是第一屆頭目蕭民隆

mahkalingatu kaku malatumuk sa mahiya kami malibut 當時我也是剛開始當頭目

u tumuk hanany sa amikulikami alahican u demiad kyami 我們也有工作有時無法配合政府

sa amihibang mikuli 什麼也沒有 kya wayway niyam mikaygi 如果工作請假領不到工資,政府沒有補助

cima ku mitengilay nayi kumitengilay cacay ku kamu 政府一個口令我們就要配合

nu siyhu amusa caykaw pasuTaywan Hulahulam ku misingkiway 政府說頭目是族人並不是選出來的

amu sa u Pangcah sa caykayhiya nu siyhu ku ngangan namu sa政府根本不把我們放在眼裡 

namu sa u niyadu' kunisingkiwan tisuwan sa itamiyana haw 說我們只是部落指定的

anu mahida sa sikawaw kamu u siyhu sa patahekal tamiyan sa 如果政府有事要我們配合的話

idaw kunipaini nami tamiyan haw han nu niyam nadikudan sa 我們只有出席費嗎

idaw anu caay katayda mikaygi nayi ku paysu' tayda mikagi 現在如果沒有出席開會就沒有出席費

idaw ku paysu mahida sa mikuli kitasa u demiad 現在雖然有出席費但我們還在工作

sa icuwakulawad tayda saw nayi mahida kuni u tumuk hananay 根本沒有時間去參加政府的會議

aydaay aydaay a tumuk utiih isaw malatumuk ayda 現在的頭目很難當

aydaay atamdaw sa cay tu kahida nu mukasi nu sumamad 現在人不比從前

mitengil kita ayda sa caay udumasa kaisatu mihiya 有些人不願意配合

misahica papina tu kita itiniay papina kucayay pilabu 所以這裡的人真要找他們很困難

milabuay inayay papina tu wita sa tu pina kita 真正有意願參加部落的活動手指可數

"pinakisu malatumuk " walukaku a mihca malatumuk 請問你當幾年的頭目:我當了八年的頭目

hang sa idaw ku kapahay isaw malatumuk sa sayadahay sa當然也有好的人當頭目

wiynah ku yadahay ini ayawan nu mita sa tedep sa 罵聲連連最多啦我只好閉嘴

nu dikudan sa mapatay kita kaynahan nu binawlan 在我的背後罵的要命

ahican mahini sa ku siyhu sa hini ita ku kawaw haw 怎麼辦呢?也不說我們要怎做呢

makai ku niyadu' ahican tu kaynahan tu kisu 部落的人不喜歡能怎麼辦呢

waku haw ku patelacay u siyhu ku patelacay cay kaw tumuk 這不是我的錯啊是政府的政策有問題

u caculculen kaku nu siy-hu a tumuk mahini ku aydaay 我只是政府的一顆棋子只聽政府的

a tumuk ayda ci Cawsung sa mu lingling ku tangah makai kaku  問昭雄要當頭目,只有搖頭能怎麼辦呢

sa awcimatusaw awcimatu caykalecad namin ku balucu'心想誰要來做呢如果大家都不想做呢

ita u tamdaw sa udumasa tayda nu tawan a niyadu' haw 有時到別的部落觀摩

makatengil tu kami nutaw ayda sa tengil sa hidan ku maku 回到自己的部落開始嫌棄我們做不好

hida kunida yusa nu mita mita nutaw nutaw sa muwala tu 其實每個部落的生態文化不同

nu taw u kamu nutaw tayni iniyadu' haw u tiih tu mabulibul tu 別的部落互相交流總有比上不足比下有餘

kita mahidakita aydaay a tamdaw cacay tu akawaw haw 所以現在的人不比從前

環保問題 kitau Sakaul haw tininimi kita masaupu haw u 現在環保問題也很嚴重

cen-hu haw 包括環保問題也要頭目管anu silawad katayda 這種事情頭目也要管

i Cupu misaliyut mimelaw yadah kunibakah nutaw sa mihicaay 到國福轉一圈垃圾亂丟怎麼辦呢

ku 里長mihicaay haw amica ku tumuk 這種事應該是里長的事

cay kaw nisingkiwan kaku nu siyhu sa nu binawlan sadikuday sa 結果政府說這是大家的事,我及立反應

nayi tu kina kawaw tuynian tanu kawaw sa ku tumuk sa 後來這事完全交給里長去管理

nayinayi ku hicahica nu siyhu caay amica masasuwal kamui當我們在付出時政府什麼都沒有表示什麼

ah amisahicahica sa ku licang sa nayi kaku u tumuk tahekal sa 每次里長都說為什麼我都不出席

a tahekal haw ku binawlan han nakuma mikuli kaku tusapahabay因為我要工作啊!

u licangn sa caypikuli sa silipida haw mahica cinidaay ku因為里長沒有工作,他的工作是里長有薪水

mikuwanay han naku amica cinida hanaku我憑什麼管呢?

後來 inakawaw 後來就取消 kuyniyan u 環保 hananay 後來環保問題就取消了

cay kaw nisingkiwan nu siyhu kami sa nu binawlan sa 因為我是縣府選出來的頭目

nu siyhu kuda akawaw u 環保 hananay amica kami u tumuk 環保問題是政府的事

anucay kami pi 抗議 anu hatedep han haw sikawaw kamu tu 如果我們沒抗爭這件事或許沒完沒了

mahidaay 抗議 niyam u tumuk hananay haw sa 我們頭目聯合抗爭

walu amihcaan katukuhhan tu kaku a mihcaan sa 我當了八年的頭目

aw wiytasa kumalatumuay haw sa kaku mamin nimaku saba saba 心想只有我是頭目,希望大家有機會

sakami haw sa ngay matineng namin sikawaw tu niyadu' 我想希望大家能了解自己的部落

sananay kaku haw patahekal han tu waku ci 林金星因為這樣我推薦林金星下任的頭目

sepat cinida amihca balaki tu kami sa 四年 balakitu namin kuheni 後來他當四年的頭目

cini Buting ciniPalihu tu balakitu sakamin pakutay han tu niyam 後來部落的人慢慢的長大了如Buting,Palihu

ci Butingan hang Buting 也是六十幾歲了 kiyami 他們現在有的超過六十歲了有資格當頭目

kaynahan nu tawki ekawan ku lipida kiyam mikaygi sa nayi ku lipida 還被老闆罵又扣薪資

mihibang mikuli ekawan aca nu kakulian ku paysu 划不來 han 如果請假又被扣工資真的划不來

nu Hulam wiyni hanany u niyadu' nu mita haw kahiyaan naku 我非常的擔心我們的部落

yu mahkataluma kaku namalahitay haw nayi ku giing nu mita 在當時我剛退伍時

awcima ku hahiyahiyaen nita ku padangay titaan 沒有人幫忙部落的事

ya Kingmung han nita kiyami haw i 民國64年 hakiya 當時我們部落有個小金門之稱

tahekal ku 公告n u 政府 ayda i Kingmung 三個月內盡速遷移
在德興運動場要開始時根本沒有人懂政府的政策

itawya 64年 i ahicahan tu kiya Pangcah itini sa nu Pangcah amin a lala' 就在民國64年開始徵收

沒有被徵收 nikatiniay 11戶 kita u angcah tidaay nasiumahay tida 大家不了解政府的政策有11戶是佔公有地

naynu kaDipunan nu 清朝 hwnay kanaTipunan maala nu nanum ma 在這裡住久的人都是從日據時代甚至是清朝

mabalad sanga' hantu nu Hulam kya Cupu itiniay naayda kiya Cupu 住久的人都是從日據時代甚至清朝

nukadipuna matini taynian nu nanum maala ku niyadu' nu mita 在日據時代開始做的

sanga' han tu nu 政府 nu kaHulaman kiyacupu sa taluma sa kuheni itini 於是政府開始承攬

sanga han tu nu 政府 nu kaHulaman kiyacupu sa taluma sa kuheni itini 於是政府開始承攬 當時那11戶的族人,政府公告那是國有地

佔用國有地限期三個月自動拆除 tu luma'sa i 後來我們再想於是叫他們限期三個月自動拆除

Pangcah nami kuyni 雖然沒有土地權狀 nu kaDipunan haw 住在那裡的都是我們的族人沒有土地權狀

nay tini tu kita u Pangcah sa hida han kita mialaw haw sa namin 心想我們就這樣被政府強制被徵收

kiya kingmung palita han tu ci Kadais aci Linsang hicasa ku Taywan 那個小金門就這樣變成歷史

tatusa sakamu satu maliyuh mimelaw tu sulit nu sihu wah 為了要幫這裡的族人我們請教了有關人士

nacaypicuda haw saan sa 三個月 nay kamu pataydan namin kamu i  因為我書讀的少很多法律問題不懂

huing sa patalaw matalaw Pangcah medek sa tu mulaliw  在法院有點在恐嚇族人

namin pabihan tu 二千 u belac nu mitahaw cacay ahaku haw 80塊每戶只給二千元當時一斗米是80塊

二千塊20斗 anu wawalu kuluma a enem ku luma' sa 二千元折20斗米, 一家都有7 位

wiyca ku sapi sanga' tu alaw hantu palitaan ci lingsang sa 當時害怕要拿什麼錢來蓋呢

11戶ma bahbah han tu sa nayinayi pabeli han tu 比較的房子 那11戶就被趕走什麼都沒補償

pabing han tu 二千塊三千塊 hang 就搬走了 tiya siluma'ay namin i 只給一戶二三千元就搬走了

Kingmung medek sa tu namin mulaliw ciyama ni Kacaw Putun kiyami 住在小金門的族人自己搬遷了

ya hulam 少校退伍 matineng kya tu cudad sakami tayda han niyam 曾有位退休老兵以為他懂法律

icuwa ku laheci 他什麼都不知道maliyuh tu canana a kawaw  結果他什麼都不會

aw cima tu ku palitaan nayi ku giing ita sa u tumuk sa tataytay ci 嘗試不知要問誰我們議員也不幫忙族人

Bulaw ci 黃德勇的爸爸 管整個 只有一個頭目後來問黃德勇的爸爸 他是頭目

wiyni u kukng ku numita haw hatida ku katineng nu maku haw 我講的故事,了解了嗎

tu niyadu' nu mita nilakatumuk nu maku ha hatidatu ku nu maku haw 在我當頭目時的經歷就講到這裡
kakuniza:Sabak Nubu