kazizeng/kadideng

kakiliman 
kazizeng, lunuk a kazizeng “kamu nu Ing, car, kamu nu Ameylikaay automobile, kamu nu Ameylika, auto” anca kazizeng, siicelangay amisaungay taayaw, caay kapiduduc tu zazan atu dingsing, asiicelang amuculil ku akazizeng. tuyni a kamu, tusaay a bihel atu kikayay a kazizeng, u kazizeng han, tuyni adidi’ay, tu tuluay anca sepatay a bihel, u akiti’ ku nipisaungay nu kasazizeng u kazizeng han, “nikauzip a nisakamuan tu kazizeng hananay”.

汽車，現指自動車（英式英語：car；美式英語：automobile；美國口語：auto）或機車，即本身具有動力得以驅動前進，不須依軌道或電纜，得以動力行駛之車輛。廣義來說，具有兩輪或以上以原動機驅動之車輛，便可稱其為汽車；狹義來說，僅指三或四輪以上，以熱機驅動之車輛為汽車（亦是生活中所說之汽車）。

 nilaculan 
i tawya a zidayay a kamu, u sepatay ku bihel nu kazizeng nu kikayay lunuk a kazizenng, u madayumay a cukaymasan malalamel tu simal atu bali, samalikat icelang, angangan i zazan muculil, u sapitupin tu tademaw anca u sapiculu’ tu tuud.

在當代一般用語中，汽車通常指四輪以上的熱機自動車，使用揮發性的燃油與空氣混合，使著火爆發來產生原動力，主要在公路上行駛，用來載人或搬運貨物。

satu i sakuwa tu saculilan, uma a kanatal masazuama ku nikawaw. patinaku tu Cong-hwa-min -kow, cayay ku micukaymasay tu patelayanay tu nu dingkiay a kazizeng, atu tusaay a bihel, sanlinsya icelangay a  kazizeng u “utubay” han, u mapakuwanay a kazizeng. i Zipun, micukaymas tu labuay nu akuti’ a icelang nu sanlisya u nipatahkal tu bali kitabakian tu 125 ml tu tusaay a bihel a kazizeng, mapalecad a makuwan tu sunuk a kazizang “automobile”

然而在交通管理上，部分國家作法則略有差異。以中華民國為例，非使用電力架線的電動車，以及二輪、三輪的動力車輛（機車），也被視為汽車而納管。在日本，使用內燃機動力的三輪車輛或排氣量大於125ml的二輪車輛，也被視同自動車（automobile）而納管。

nika makay nilungad tu likisi atu anuayaway a piazih tu sunuk a kazizeng tabaki aku nizatang, kamu nu Ing, automobile, maydih a izaw ku nipazeng ilabu tu nu dingki aa aicelang atu makai tu likutay a zazan tu tukasay a saculilan, pasu nanialesantu nika matatungus tu sapupu tu hekal maydih a cumelak tu baluhay lalayanay a akuti’, ayza malaheciay a ke-bwanay nu lunuk paculil a kazizeng, saca micukaymas siniculil a Tan-ke-ce. i ke-ban a lalangawan nuzuma tatenga’ atu zumaay a saculil matatinpaay a kikay pala kazizengen, mahini mubahelay a kazizeng atu muculilay a kazizeng tungusay sabahel atu kikay a tademaw sangaleb tatungus.

但從開發的歷史和未來角度上自動車定義十分廣泛，英語的automobile，即只需要有內置動力源和不需要外鋪的軌道的陸上交通工具，包括了曾經被淘汰但因符合環保需要而復興的的新能源汽車，最近實現的科幻中的自動駕駛汽車等，乃至使用履帶行走的坦克車等。而在科幻文化中更把一些其實和其他交通工具重疊的機器當作汽車，如飛行車和步行車歸併入飛行器和機器人更妥當。

 sapingayaw nu kazizeng 汽車面對的挑戰 
mucukaymas tu siman amin ku kazizeng, ca-yu lalayan a sayliw mala u pasaicelang a lalekalan, i piculil nu kazizeng patahkal tu al-yang-hwa-tan a la’cusay a bali, amauninng ku bali, u lalekalan sa u akuti’ atu cilemin ku kitakit. Ameylika nu midiputay tu hekal pulung a nipiasip tu nipalawpes nu kazizeng tu simal 1-cyailun, asi 8,887 ke ku al-yang-hwa-tan, ca-yu a kazizeng paylapes tu ca-yu 1-cya-lun, asial-yang-hwa-tan tu 10,18 ke.

汽車一般使用汽油、柴油等石化燃料作為動力來源，在車輛行動中會排放二氧化碳等廢氣，是造成空氣污染、全球暖化及酸雨的原因之一。美國環保署統計車輛每消耗一加侖汽油，會產生8,887克的二氧化碳，柴油車每消耗一加侖柴油，會產生10,180克的二氧化碳。

mahiza, pacakat tu simal miselep tu patahkal tu la’cusay a bali, malasasakamuan. katuud ku kanatal mahiza micukaymas tu zazan a sata anca simal a sata “kamu nu Ing, Energy Tax Act” cay-cin a lekakawa maselep ku picakay nu binawlan tu kazizeng.

因此，提昇燃油效率以減少廢氣排放量，成為重要議題。許多國家使用像道路稅或是能源稅（英語：Energy Tax Act）等財政政策減少民眾車輛的購買。

namahini, sakay amihulak tuyni a kawaw, palahad tu dingkiay a kazizeng atu palamel tu kikayay a kazizeng, u sasakamuan pasaza a palahad, mililid tu yadahay a kazizeng tu sanga’ay nu misiwbayay a migingkiw, zayhan taneng nu pauningay a kazizeng, limad han tu padingkiay a kusi “anca misangaay tu cin a kusi”sanad amisulimed, caay ku kaselep tu pilusimet tu nipauning, amacakat kapah ku pilisimet tu uningn, saca taneng macakat ku kalamkam akuti’ “adidi’ ku simal a tabaki ku icelang,

此外，為了解決這些問題，發展電動車及混合動力車，也是熱門的發展方向，已吸引許多汽車製造商的投入研發；因為可以將原本由車輛所產生之汙染，轉移至發電廠（或製氫廠等）集中處理，不僅大大降低後端汙染處理成本、亦增進汙染處理之效率及效能、甚至能提升燃油效率（以更少的油得到更大的能量；畢竟現在科技依然無法將汽油之化學能全部轉換成我們能使用的能量，

nika padingki a kusi ataneng paliyu tu adidi’ay a sapaakuti’ tu labu a kikay”. namahini, katuud ku malungaday a kanatal hatu u cen-bu ku micuzuhay tu canacanan a kawlahan, mitanam mihulak tu kayadah ku nipicukaymas tu kazizeng amapauning ku hekal. mahizaay zayliw a sata a taneng talakaw ku kawlah anca cayay kayadah uning a kazizeng “mahiniay dingkiay a kazizeng, lamelaya kazize ng hakay u nipakutayayan tu zayliw tu baluhay lalayanay dingki a kazizen g”.

但發電廠卻能轉換得比小型內燃機好）。為此，許多已開發國家都由政府推動各種獎勵措施，試圖解決大量使用汽車所造成的環境問題。像燃料稅就可以有效的獎勵效率更高或污染更少的車輛（如電動車、混合動力車或是用替代燃料的的新能源汽車）。高燃料稅可以有效的使消費者考慮購買較小、較輕、較省油的車，或是甚至不開車。

nipalalecad, ayzaay a kazizengan iza ku 75% u tanengay panukasen, mkicukaymas panukasan nu mukinnay taneng misele tu nipalawpes tu dingki atu uning. Ameylika a pikaygian migiti tu demiad tu sakay lyen-pang cen-bu a nikaketunan tu kalamkam nu siamal patahkal mataten gil,

平均而言，現在的汽車中有75%是可以回收的，而使用回收的鋼鐵可以減少能源的消耗及污染。美國國會會定期的針對聯邦政府訂定的燃油效率提出討論，

tataneng nu labang a kazizeng i 1985 a mihcaan a nikatetunan, u kalamkam nu simal 27.5 ing-li nu Ameylikaay a cya-luna “8.6 kung-sen paycacay a lasubu kung-l, 33.0 ing-li paying-ce-cya-lun” ahemaway a tulaku a tataneng I 2007 a mihcaan misumad a misakapah, kayadah nu simal 22.2 ing-li paying-ce-cya-lun “10.6 kung-sen pay 100 kung-li, 26.7 ing-li paying-ce-cya-lun”.

客車的標準在1985年訂定，燃油效率為27.5英里每美制加侖（8.6公升每100公里；33.0英里每英制加侖），輕型卡車的標準在2007年修改，燃油效率為22.2英里每美制加侖（10.6公升每100公里；26.7英里每英制加侖）。

 sakay palawpes tu simal 對石油產品的消耗 
zayhan takalaw ku nikauning caay katuduh simal nu kazizeng atu cay-yuay a labu nu pasimalan, cunus nuyaanay a sapaakuti zayliway a simalan caay kayadah ku nipisuped tu layanay, caay akadayum miala atu misanan i caay kayadah a kitizaan, katuud tu ku mabidangay amiida tu saculil a kazizeng, sangaleb mabinang palawpes tu simal nu pabesbesay tu kazizeng sakay alipahak atu paseneng tu kalamkam a wayway.

因為較高污染低效能的燃燒汽油或柴油的內燃機，加上本來燃料的原料的石油的天然儲存量有限，開採艱難和集中在少數地方，也是很多人反對個人大量依賴轎車代步，更討厭浪費汽油的飆車族為了刺激和炫耀慣常地開快車的行為。

laylay saykay a nizaateng tu kanatal sakay kazizeng mades ku pikuwan, makai’ tu siduba’ay a kazize atu madademecay a kazizeng. kanahatu caay kahapinang ku nipalatatenga’ nu tademaw tu singku sibalucu’aytu, u tanenngay alalid sa ku saculil atu nayay a kazizeng.

傳統的社會主義國家對轎車有嚴格管制，並抵制跑車與賽車。即使沒有明確政治信仰的人亦有類似的主張，稱為可持續交通與無車運動。

 sakaylihalayan 安全性 
simapatayay i zazan anca pangangan han tu “mabetelu”, malilid ku kazizeng tu kabiyalawan a akawaw, hakay tabaki ku nikalabades nu uzip malawpes ku zaysang. ayazaay a ziday sapiculu’ kanca u kikayay a kazizeng, namahiza sikawaw tu saculilan kauzipan nu tademaw amin silekeluh aca. sakasa hamin nu kanatal, sikawaw tu saculilan a nikapatay tapang hatu nu tademaw ku sakahini. tada u saayaway a nipasiluc.

道路交通事故或稱「車禍」），是涉及車輛在內的一種意外事件，可能造成重大的生命財產損失。由於現代運輸中機動車輛是必須的，因此交通事故在絕大多數人一生中都會遇上。而且在大部分國家，交通事故幾乎一定會在國民意外死因中，佔有非常前排的順位。

sikawaw silabades tu saculil yadah ku lalekalan, pasu u paculilay “patinaku kalamkam ku nipaculil, katuud ku nitupin, pabesbe amitabesiw, caay palaed ki nipaculil, muka tu epah paculil”, nu kazizengay aca “patinaku mapeci’ ku kikay, mabetas ku bihel” la’cus ku zazan “ patinaku sibuhang ku zazan, la’cus ku taazihan nu saculilan” atu la’cus ku demiad “patinaku siwacah, lapacpac nu suleda, sangsang u udad” katalawan nu paculilay, mikacaway a labang, zazanay a tademaw atu zuma paculilay tu kazizeng acaay kalihalay ku nikauzip a sikalawpes nu kalisiw.

發生交通事故的原因很多，包括駕駛因素（例超速、超載、不當超車、未保持安全距離、酒後駕駛等）、車輛因素（例如機械故障、爆胎等）、路況因素（例如路面坑洞、交通號誌故障等）及天氣因素（例如濃霧、暴風雪、豪雨等），都有可能危及駕駛、乘客、路人及其他車輛使用者的生命財產安。

 malalitin tu i hekalay atu zuma a natinengan 

 中文維基百科 : 汽車
 https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E6%B1%BD%E8%BD%A6
kakuniza:sabak Tutuy