Akim

縮圖|u kamu nu Sakizaya ci Akim

 kaliliman 
ci Akim 鄭阿琴

 nilaculan 
nikauzipan niAkim
naykaLibunan  miadeci kami ibuyu' ngeng ngeng sa kiya hikiki我們去山上去採箭筍飛機嗡嗡聲在天上飛ilaku malukay pelipelian  simapatayay yu飛機丟炸彈到田中央好像有人被打死nu hikuki nu dipun ya kilang  tabaki tidakaku mutideng mimelaw日本的飛機經過一顆大樹,當時我站在那邊看ya hikuki tatusa kiya  mikacaway飛機上好像坐二個人mamelaw itasa han sa katalawan  sa miadeci kami ibuyu'我看到飛機往下飛,好恐怖當時我在山上採箭筍uyda katangka han nu pangcah  abuyu' mikuwan cay kamelaw當時在佳林的上空,當時我們在山上跟本就看不到ihikuki kiyami sanimasuni tu  pelipeli sa tu 是飛機啊一下下就聽到pelipeli的聲音telatal sa tu sumapatayay  mikuwang tu malukay telatala是槍聲micudaday talasan nin siya  mikusiw apalu  yua 在打子彈時我們會躲學生他們打不打miadeci kami ibuyu' mikacaw tu  apalu mataneg kaku 我們一直都在山上採箭筍麵包樹我也爬上去tayda ipabaw u madawisay hini  han muhini 爬上去最高的地方用手能採的只要扯一下cikatalaw ama hetik kinacacay  miyala tu apalu haw 我們都不怕每次要採麵包果si tawtaw sa muhini mu cucuk  he sa yah sa 會拿一根很長的竹干刺中麵包果山下搖就掉下來ca-i-dan mahetik yu, matalaw  tu anu muwala sa 差一點掉下來當然會怕啊wini alima sa muhini tuyni  akilang sa muhini一隻手抓緊這個樹枝另一隻手要找支撐才不會掉hini sa ku adidi mahetik kunu  mahetik kaw nayay tu ayda yu差一點掉下如果真掉也許現在沒有我wawa nu pakuyuc kaku kiyami u  sakakaay  kaku 我家境貧困我又是大姐mikacaw kaku tu icep(daedac)  yu mahida henay 我也會爬檳榔樹在當時nay i tu ayda napacakay kaku  tu lami i se-pa-se-cang現在什麼都沒有了,我賣菜過在四八市場tayda kami tatulu u bayi  taneng sa winaan aku 我們有三個人去那賣菜有一個紀很大了wawanida gen-uo-tong-nen taneng malawina aku (malecad ku mihca niyam )跟我同年可以當我的母親u pangcah tu aynuku han  nusayaway pacakay tu lami' sa 我們一起賣菜的朋友一半是閩南人吧!nay dadan sayaway pacakay tu  lami' nay min-lang-go-siw-pang a dadan以前在明廉國小旁的路上賣菜misasuwal tu min-lang-go-saw  atu kincal maydih pacay tu lami'我們知會學校和警察katuudkatuud kami pacakayay u  labang kyami 我們越來越多人來這裡賣菜cihi tu ku kincal bahbahn tu  kami i se-pa-se-cang i dadan tu我們也被警察追趕,後來四八市場開始建造u lutuk henay u lucilucikan  mamin satu sangaan sa tu 那個地方都是雜草蘆葦草到處是pacakay sa katuud katuud  sin-cay-ciw-sen-kong-le愈來愈多人買現在就成功了nawami ku sayaway pacakay  itida u lami sa siapalu kaku kyami當時是我們先在那邊賣菜i-can u apaluniyam nay tini  itetpal nu luma' ayda mapatay tu以前我有麵包樹所以有的賣niya long-wang-tay-bung  hananay i-ke-uy-san-ce那顆樹死了被龍王颱風吹倒了mangeli' tu nami ku ciid kyami  balaki tu mapatay tu 那顆樹樹枝折斷幾經波折終還是不抵風吹倒了mikacaw kaku tu kilang hayda i  iluc madawisa hiniha mupilwt 我爬樹很厲害可爬到最頂端balaki tu kaku siacawaw tu  kaku itawya tatabaki ku apalu itawya當時我結婚了麵包果都長的很大顆u hiyahenay i dikudikud i  se-pa-se-cangwami ku sayaway 當時四八市場我們是先峯namahida katuud katuud ku  tadaay pacakay naw cy-tow kami 沒有多久越來越多人在那裡賣菜naw yi-ge-ci-ciy taywan u wawa  nu atnuku tu pacakay tida 最開始是一位姐姐他是混血的民族有原住民的血統Min-lang-go-siw yamuhiniay  adadan sian-cay-se-cong-san-lu'開始是明廉國小附近muhini kiyami na'-se-hou' u  luma gang-cay-haw 就在中山與…十字路口那時候房子剛蓋好pacakay tu lami melaw han ku  acawasa malasinsis sa 我賣菜,有人懷疑說我的丈夫是老師cay kasikad sa po-se-tow u  maku tu apalu tiya lala tuyda 不覺得丟臉嗎? 什麼東西是自己要負擔的nicakayan niyam nunu pangcah  tu a imahida henay那塊地我們想買i taywan sa ye-wan-kuay-haw-le  sa kya acawaku tada i Nong-huy後來打聽要台幣一萬便向農會mi cey i tida sa haymaw han mi  kow sipaysu tu adidi sa借款便開始扣款hida ku picaliw tu pasu' yu  mahida cacay bataan ku mihca aku 當年就是這樣借款cacay a bataan mapatay mikuli  tu kaku nay malalung nu inalala tuyni我十歲父親就不在了當人家的佃農tida misapakan tu pabuy zisay  pakuyuc kunikaudip niyam 給人家種地給人家養豬我們十歲家境貧窮mapatay tu ciyamaku sa  mapilkihay cinaku ikagayc nu dipun 父親過世早我的母親是身障人士apida lukuziwang nipabeli niya  tawki enem a bataan ku paysu 我父親只賺日幣60元inihenay ciyamaku  san-ke-yua'  kaku mikuli mapatay tu父親在世,我工作三個月apida a san-se-kuay sa pabin  naku cinaan naku ciyamakuwan ce-yan我領了錢給父親30 也給媽媽30元這樣zisay kaku itawya mikuli tida  mudimata pacakay tu apalu 十歲我扛著麵包果拿去賣nuwaku dada kumahiniay  nuytiniay adiwawa cay tu picudad這裡的孩子只有我這樣ziulukusay kaku tida henay nay  zisay tayda 直到16歲還在這裡工作我十歲過來的lan-how nu ayawan u tiniay tu a tademaw kaying ku heni 我家前面都是這裡的人mikuli maluk kya mihaw miladay  kaku tuhenian ziwyunsay 我十四歲跟著人家去種田u tawki sa u wawa sa misanu  taywan那老闆口氣很差( wawa u acawaysu u babalaki  haw )matuasay 說我嫁給很老先生sahidan ku kamu hanaku cacay  kunuheni cacay tu kumaku 我心裡在想他怎麼可以這樣講hay-yaw-ben-saw-hay-ce ma han naku a han nisuku sausi haw 難到有分小孩子的嗎我是這樣想sa kiya tawki takuwan sa u aca  aku malecad tu nu heni 後來那老闆說原來你這樣想喔malecad tu amaluk kiyami anu  maluk tu kalitang sa 我們都一樣啊! 他們做多少我也不輸他們啊tulu sa cacay tu cacay tu cay  kaku kaadidi kuni kalukan 我一次三行也沒有變小啊哈sasausin nu wawa hanaku sa kya  tawki malecad tu kulipida我算算也不是孩子能做的我一樣做midisdis tu tebus haw mahida  henat haw  tebus 我們砍甘蔗我們在整理和一位朋友合作tatusa kami cacay sa  nikapatayan nu acawa朋友是丈夫往生了,為了生計我們一起tatusa ku wawa u taywan sa  wakusa cacay ademiad 他有二個孩子要養 當時我一天anu idaw ku dadisdissan sa  makaala tu 480一天有480元,整理甘蔗的工作削甘蔗葉itiniay i kenuyahaw hinisa  sipaysuay ku labunuluma'在國富那裡也有,有些人家境很好慢慢來maluk yo-ye-haw-me-yo-ye-haw han sa cacay ademiad 我們勞碌命手腳要快,他們呢有也好沒有也好cay pakaala tu 100 maku  sadidiay idaw ku 380那怕一天100他們甘之如飴我的最少也380maanub hna kuyda alahican sa  manunud kumi belbelay這裡淹大水,有時候水非常的大mabulaw kuy tiniay mabalad  kyami niwtu kya nanum sa 所以很多人都搬家,因為洪水沖積家門口u lalasa nuy tiniay haw  mukulkul eyda laecus mapelad 這裡的泥土好像在滾滾浪濤eyda nay wawa nu taywa mimelaw  i hinisa mapelad sa 那裡有一小孩在觀望洪水,並不知腳下突然土地被沖刷miladay maalul mahida ku nanum  nahini matini湍急的洪水將小孩一拼帶走溺斃yun-dung-cang maala namin miyami kuhadidien maala tu kami湍急的洪水也流過現在的運動場,差一點我們也被沖積到mulaliw tu namin wami tu dada  kuy tiniay ayda  i lalikulay 大多數的人都離開這個地方aluma namahida henay sa  malimad tu tayni aca namin 因為那樣所以搬家的人多kuyni u wawaw tu sisa siluma  sa nudikudan malimad 現在大部份都後代再搬回來住所以有人住ku i lilisay nu dada nasiluma  henay matiya住在馬路邊的大部份都有回來cacay tu kami itini u taywan eyda nu  timulan 只剩我們這一戶及那裡有閩南人tu eydaay silumaay ayda wami  kuy tiniay 還有前面現在前面那裡cacay kamu hatini ku luma'  niyam maluyuh nu baliyas 當時房子是被颱風吹倒的ku tadaluma' sa adidi' tu  ucuked sa wida tu ukilang 我們主房倒了匠就蓋一間小小的房子u da'dac ku cuked sapahini  tidahenay 從蓋用檳榔樹當柱子及橫樑pakiyuc henay mapikihay kuyna  zisay kaku itaw ya 我家境貧困媽媽又身障,當時我十歲balaki balaki tu mikuli tu  kaku miladay tu ratwan maluk 我漸漸長大跟著大人去田裡工作tidamin i cupu wicupuay  atademaw nnuy tuniay amin 都到國福那裡那裡人以前都住在我們這裡itini u Sakul u Sakul kuni  pangangan ayda itida 我們這裡原來叫Sakul現在國福稱Sakulu cupu han nuniyam sa sicupu i  tida kiyami tida ku luma'sa cupu  是提防做石龍為了防洪水cupu cupu u nganga nudau u  sakul u sakul juy tiniay 那裡也叫sakul這裡也是sakul到怎麼回事呢nuy tiniay namin kuytidaay  malimad mapelad tu kudrma 那裡的人全是從這麼搬過去的simaalulay mapelad eyda u  mapikihay u tatayna 當時也有人溺斃還有那裡有一位女的也是跛腳matuas balaki tu sa siculekul  cinaaku muhini 漸漸長大我的親有持拐杖走路makaala tu uo-dian hakiya iniw  tu kiyabalad muhini tu 大概下午5點多洪水來了siluma' nipalumaan nida  tulalumaan cacay itini 這裡有房子是原來的kabilil u katukuhan tu ku  amapelad sa amaala tu kinaluma' sa後來洪水來了大叫快點跑房子快被湍急的洪水吞噬yah! yah! yah! sa tu tahekal  sahenay mapelad tu kiyaluma'呀!呀!呀!才剛跑出來那房子己經洪水吞噬了nu ninaku a nikaydidaan tay  dan tamiyan mueneng ababalaki 原先媽媽的後來搬到我們這裡來u lalumaan nida eyda namin i  san-ping mueneng他的親戚都住在山邊tataytay tini mueneg matineg  henay muculil musahemay 他一個人住還好會自理三餐mukan ci nida adidi mahida  melanga malatu' nay kubalad 吃飯沒有問題還好他長命datu ku bukela haw sunuk satu  mulaliw yu mahidahenay 在礦野中他悄悄的離開ya dadan nu muculilay i  pang-bin-ha'-li-yow-ti-yow-bang-ce那條路上也有很多住家nay henay ku dada itida  namakayda i sabatu sa 當時沒有路可走要從水源地tida hini mu hini maka  yun-dong-cang makay lilis nu yun-dong-cang要繞到現在的運動場才有路patelekay idaw tu dikudikud tu  nay i tu katuku cong-san-doan直走到中山路alemet sa nayadah sa dikudiku  tu sa nay i tu  以前很多一點紅hiyaan tu waca mikaykung tu  yun-dong-cang nay i tu 後開懇作為運動場nasiumah kamu tida maalaay nu  yun-dong-cang nulala namin 原本我那裡也有地namaala nu balad  yaw-na-mo-kuan-cen-sow-a後來被徵收makatukuh hatini tu kubalad yu  micapi tu ku balad 洪水一定到我們這附近na'-ke-ho'-man makatukuh itida  kuyda u balad un-dong-cang-cuay-pang-pean是就是在最後面運動場最旁邊misanga tu waca tu  yun-dong-cang kapah tu waca 當時開始蓋運動場nasiumah kami eyda palumaan tu  auk you-pey-la有賠償啦cay kahacica sapisanga tu  yun-dong-cang imahida hwnay沒多少就給蓋運動場pakuyuc kami kiyami matabal  mapayay  ciyamaaku kyami我家境清寒父親早往生waku ku sakakaay mikuli tu  kaku itaywan mlakalung 我是長女,我己經工作二了mudip henay ciyamaku san-ke  kaku mikuli mapatay ciyamaku我工作三個月我爸爸死掉了enem bataan  ku cacay abulad kitadaan nu dipun我一個月只有60元,日本人居住的地方30ing sipapeliaku citamakuwan  30ing iwina taw ya我親給30 母親給30 在當時san-ke-yue mulipida mapatay  ciyama aku 我領三個月薪水我父親就往生了mihicahica ku kawaw haw u  pakuyuc haw 有任何事,因為貧窮很難發揮pahakiw ku syihu sakamu cinaku  ku cu akim kaku 以前政府會送救濟品sacinaku anu nay i ci akim  mapatay kaku sa 我母親說如果有阿金我可能早就死了hicahica sa cinaku maliyah  kaku misulit kaw-cuy-pa我不認識字靠嘴巴pay-tuo-len-ciy mahida ku ni  kaudip aku tu siacawa 我會拜託人家事情怎麼做tu ziwkiwsay u hulam nay ku  maydihay 19歲我結婚嫁人nu pangcah kiyami pakiyucen  silumasa hatini 因為家境不好誰要啊!cimaku maydih nutaw waku ku  sayaway siacawa tu hulam誰要我們呢我就嫁外省人sepat bataan idaw ku tulu  amihca u hulam ku acawaku 他43歲我19 我這部落第一個嫁給外省人的人43 maleacawa kami nu hitay i  tini min-lian tepal ahitay 他43歲嫁給外省人他在明廉旁邊的營房makadih takuwa si-huan-wo sa  hang sakauni 他看到我說喜歡我我們就結婚了sayaway siacawa mikikung kami  u lalumaan ninaku 第一個結婚,我有辦喜宴sakamu satu kuheni siacawa ci  Akim tuhulam u hulam 我母親的親戚說我嫁外省人u hulam sa matawamin ku taw  takuwan nukaudip aku 外省人又怎樣呢他們笑我的生活kiya mangalay hakiya takuwan  kyaacawaku emay 我先生怎麼愛我,我也不知道siacawakaku sa nay nuwalian  muenen kami nu patiyamay 我結婚原本住東邊街上nay i ku tademaw itini matalaw  nu sayaway 我這裡沒有什麼人他害怕nay tini henay ku luma' niyam  sayaway 原本我們住這裡adidi'ku luma'niyam taynian  nutaw miwawah我們的房子很小napatayni ku siyhu tu pida mi  coy-ci kiyami 政府有送救濟品來matalaw cinaniyam malimad  tayda eyda我的母親害怕matuas tu kami tayni aca  nacacay kami 後來我們年長才又搬回來這裡 這裡人煙稀少katuud tu waca wawanamin kuyni  nudikudan現在人多了,現在來的自己人wawa nu lumanamin nuynu  lalumaan ninaku 親戚的孩子母親的親戚katukuh eyda idada luma'  nibakiyaku那裡都是我祖父的親戚naytida Wang-ma-ma-cya-ho-mang  naw tumuk cibakiyaku sa 我祖父的親戚住在王媽媽家的後面nu pangcah nay tiniay amin  kiyaniyadu kuda這裡都是原住民的部落malimaday naw tiniay namin  alan nu balad kyami 全都搬回來,以前被洪水帶走tu malimad tu namin u sakul ku  pangangan ayda 全都搬回來名稱還是sakulu Cupu cay hiday kyu u Cupu  han awini u Cupu cupu 就國福里sicupu itida kyami nay tiniay  namin kida tademaw 因為有石龍,他們以前都住在這裡.uduma u wawa misanga tu luma'  itida.孩子也會在那裡建造房子cibakiyaku sa nu sakidaya nu  tumuk 我的祖父過去當過Sakidaya頭目nu sakidaya ci kupaku ngangan最早的頭目叫kupanay tu kubabalaki cay tu  katineng 老人家不在了我們就不知道了!ukawaw nu niyadu cinaaku namin  ku pasubanaay部茖的事大部份我母親講給我們聽的yu mahida henay sikawaw  cibakiyaku tumuk niya cupu當年部落有事我祖父和cupu的頭目一起共識tayni namin mipalita tu kawaw  tu kawaw mahoca 都來這裡問部落的事mibutingay mapeluk misakamu  cay pacawi'捕魚的,滔滔不絶的說!ubai nu taw yu mahida  henay 別人的祖母也是這樣
kakuniza:Sabak Nubu