Krōlestwo (biologijŏ)

Krōlestwo () – pasowanŏ w systymatyce ôrganizmōw kategoryjŏ systymatycznŏ ôbyjmujōncŏ spokrewniōne zorty (phylum) w zoologiji, abo hōrmy (divisio) w botanice. Tradycyjnie, ôd czasōw Carla von Linné krōlestwo było uwŏżane za kategoryjõ systymatycznego nojwyższego gradusa. Pod kōniec XX stoleciŏ systematycy wkludziyli wyższõ ôd krōlestwa kategoryjõ nazywanõ dōmynōm, nadkrōlestwem abo cysŏrstwym. W nomenklaturze botanicznyj i zoologicznyj sztalowanych bez Miyndzynŏrodowe Kodeksy Nomenklatury Botanicznyj i Zoologicznyj krōlestwo durch je uznŏwane za kategoryjõ nojwyższego gradusa. Podkategoryjōm krōlestwa je podkrōlestwo (subregnum). Za to pasowany czasym termin nadkrōlestwo (superregnum), choć formalnie nŏleżny, używany je w gradusie nojwyższyj kategoryje systymatycznyj dōmyny abo cysŏrstwa.

 Trzi krōlestwa 
Szwedzki biolog Carl von Linné tajlowoł świat ôżywiōny na dwa krōlestwa, kere nazwoł Regnum Animale (zwjyrzynta) i Regnum Vegetabile (rośliny). Świat nieożywiony zaliczōł do trzecigo krōlestwa – Regnum Lapideum (minerały). W 1866 Ernst Haeckel wkludziōł krōlestwo Protista. Straciōł ôrganizmōw na trzi krōlestwa bōł pasowany do drugij chyty XX stoleciŏ.

 Piyńć krōlestw Whittakera 
W 1969 roku Robert Whittaker zapropōnowoł nowõ kōncepcyjõ klasyfikacyje ôrganizmōw, w keryj wymiyniōł piyńć krōlestw:
 Monera – ôbyjmujōnce wszyjske prokarionty
 Protista – protisty
 Animalia – zwjyrzynta
 Plantae – rośliny
 Fungi – grziby

 Szejś krōlestw Cavalier-Smitha 
Thomas Cavalier-Smith je autorym kōncepcyje dzielynia ôrganizmōw na szejś (przōdzi ôziym) krōlestw, zgrupowanych w dwōch cysŏrstwach (). Cavalier-Smith przidoł – do piyńciu dotynczŏs akceptowanych (bakteryje, protisty, grziby, rośliny jak tyż zwjyrzynta) – krōlestwo Chromista.

 Pozycyjŏ taksōnōmicznŏ 
Położynie krōlestwa i podkrōlestwa w hierarchiji taksōnōmicznyj wyglōndŏ dalij pokŏzano:
 dōmyna (tyż cysŏrstwo abo nadkrōlestwo)
 krōlestwo (regnum)
 podkrōlestwo (subregnum)
 hōrma (divisio) dlŏ roślin abo zorta (phylum) dlŏ zwjyrzynt

 Wejzdrzij tyż 
 Taksōnōmijŏ roślin
 Taksōnōmijŏ zwiyrzōnt
 Strōm Życiŏ

Kategoryjo:Taksōnōmijŏ