Chorzůw

Chorzůw (historyczne ślůnske mjana: Krůlewsko Huta, pol.: do 1934 Królewska Huta, póżniej Chorzów, mjym.: Königshütte) je mjasto we Polsce, położůne we Gůrnym Ślůnsku, we ślůnskim wojewůdztwje, we cyntrům Gůrnoślůnskigo Industryjnygo Uokryngu, wożny lokalny gospodarczy a kulturalny postrzodek.
Je mjastym na prawach krysu.
 Geografijo 

Chorzůw leży na Bytůńsko-Katowickij Płaskij Wyżyńe, kero je tajlům Ślůnskij Wyżyny. Bez Chorzůw przepływo rzyka Rawa, kero je fest zamaraszůno. Sůmśaduje ze Katowicůma, Rudům, Śwjyntochlowicůma, Śymjanowicůma, Pjekarůma a ze Bytůńym.

Znůmy je mjyndzy inkszymi ze Wojewůdzkigo Parku Kultury a Dychu a szportowygo klubu Ruch Chorzów. Je sam tyż Tyjater Rozrywki rozlygowany we downym Hotelu Redyn.
 Gyszichta Chorzowa 
 24 czyrwńa 1257 - spisano akt, kery dozwoloł budować wjeś Chareu Bożogrobcům ze Mjechowa. Spisoł go fyszt Władysław Opolski
 1778 - uoddekńyńćy złożůw wůngla we Chorzowje
 1790 - zaczyno śe fedrůnek na půźńejszyj Gůrze Redyna
 1791 - drugo gruba we Chorzowje - "Prinz Carl von Hessen", kerům we roku 1800 smjanowano "Königsgrube"
 1799 - hrabja Friedrich Wilhelm von Reden doł mjano Königshütte (Krůlewsko Huta) nowo uotwartymu postrzodkowi metalurgije
 1809 - powstoł lazaryt przi teroźńij hulicy Strzelców Bytomskich
 1853 - postawjůno dynkmal uod hrabjego von Redena przi byću włodcy Prusůw Friderika Wilhelma IV Hohenzollerna
 1864 - pośwjyńcyńy pjyrszygo kośćoła powołańo śwjyntyj Barbary
 1868 - Königshütte dostowo mjejske prawa, Chorzůw dali ńy je mjastym
 1868 - utworzyńy pjyrszego banhowu we mjeśće - Königshütte Mitte, eli dźiśdńowe Chorzów Miasto
 1872 - zadecydowali, coby zbudować huta we Hajdukach, kere wuůnczas ńy noleżały do Königshütte
 1903 - gůrne a dolne Hajduki połůnczůno a smjanowano Bismarckhütte
 1921 - znůmy plebiscit, mjyszkańce Krůlewskij Huty uopedźeli śe we 75% za noleżyńym dů Mjymcůw, a mjyszkańce becyrkowych wśůw we 60% za tym, coby Ślůnsk noleżoł do Polski
 1 lipńa 1934 - do Krůlewskij Huty włůnczůno wśe Chorzůw, Maćejkowice a Nowe Hajduki. Powstałe mjasto smjanowano Chorzůw.
 1939 - do Chorzowa włůnczůno Wjelke Hajduki. Wybuch drugij śwjatowej wojny, Chorzůw bez walki wkuplowano do III Rajchu.
 1945 - Czyrwjůno Armijo włůnczyli Chorzůw do Polski, wjelge prześedlańy Ślůnzokůw, masowo imigracyjo goroli, wywůz ślůnskich bergmanůw do ZSRR, na radźecke gruby
 1951 - rozpoczyńćy budowy Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku
 2006 - budowlano katastofa na teryńe Międzynarodowych Targów Katowickich, umrziło 65 persůnůw.

 Zwykowy a ferwaltůngowy tajlůng 
Uode downa Chorzůw je tajlowany na:
 Chorzůw Mjasto, inakszy Krůlewsko Huta, terozki je to Cyntrům
 Drugi Chorzůw
 Krajcok, inakszy Chorzůw Stary - nojstarszo tajla mjasta
 Bismarkhuta (Hajduki, inakszy Chorzůw Batory)
 Maćejkowice (leżům kole Krajcoka)
 Klymzowjec (zidlůng coroz czyńśći wrachowowany do Cyntrům)
 Pńoki
 Gůrne Łagewńiki
 Szarloćińec

Uoficjalńy, Chorzůw tajlowany je na sztyry dźelńice:
 Centrum
 Chorzów II
 Chorzów Stary
 Chorzów Batory

Do żodnyj ze dźelńicůw Chořůwa ńe wrachowuje śe Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku, nale leży uůn na teryńe mjasta.

 Gospodarka 
 Industryjo 
Gyszichta mjasta je skuplowano fest blisko ze rozwojym bergmaństwa, hutńictwa, ynergetiki a chymije. Teroz wszyske gruby we Chorzowje sům ale pozawjyrane, dźołańy hutůw tyż je uograńiczůne. We mjeśće fůngujům atoli dali Azotowe Zakłady a Elektroćepłowńa ELCHO. Chorzůw mo tyż znůme zakłady KONSTAL, kere produkujům bany.
 Handel 
Głownym handlowym cyntrům Chorzowa je hulica Wolności.
 Transport 
We Chorzowje je dobrze rozwińůno śeć banowygo a autobusowygo ruchu. Krům tygo sům sam trzi banhowy - Chorzów Miasto, Chorzów Batory a Chorzów Stary. Wele mjasta bjygńe tyż autobana A4.

!