Biylsko-Biołŏ

Biylsko-Biołŏ (po polsku i ôficjalnie Bielsko-Biała, po niymiecku Bielitz-Biala a w lokalnym dyjalekcie Beltz-Beil, po czesku Bílsko-Bělá) je miasto z prawami krysu we połedniowyj Polsce, we ślōnskim wojewōdztwie, na Ślōnskim Pogōrzu, pod wiyrchami Małego a Ślōnskigo Beskidu, nad rzykōm Biołōm (Biołkōm) a jeji dopływami. Je siydzibōm władze biylskigo krysu, Ojroregijōnu Beskidy, rzimskokatolickigo biylsko-żywieckigo biskupstwa a wanielicko-augsburskigo cieszyńskigo biskupstwa, jak tyż głownym miastym biylskij aglōmeracyje a Biylskigo Przemysłowego Ôkryngu. 

Biylsko-Biołŏ formalnie powstało 1 stycznia 1951 skuplowaniym Biylska, co leży na Cieszyńskim Ślōnsku, a piyrszŏ pisanŏ zmianka ô nim pochodzi z roku 1312, z małopolskōm Biołōm, co była założōnŏ we XVI stolyciu a dostała sztatus miasta w roku 1723. W XX stolyciu była przikuplowanŏ aji raja przōdzij ôdrymbnych dziedzin: Aleksandrowice, Hałcnōw, Kamiynica, Kōmorowice, Lipnik z Lyszczynami, Mikuszowice z Ôlszōwkōm, Stare Biylsko, Stracōnka, Wŏpiynica. Ôd 1975 do 1998 Biylsko-Biołŏ było stolicōm biylskigo wojewōdztwa, kaj nŏleżoł part Cieszyńskigo Ślōnska a part zachodnij Małopolski.

Biylsko-Biołŏ je administracyjnym, ekōnōmicznym, akadymickim i kulturalnym cyntrum dlŏ terynu ślōnsko-małopolskigo pograniczŏ, co je czasym potocznie mianujōm PodbeskidzieUżywanie tego terminu je przedmiotym poważnych kōntrowersyji a czynsto je ôdciepowane ôd ôsōb z wyraźnōm ślōnskōm abo małopolskōm idyntyfikacyjōm, ôb. do przikładu: ; ; . Je to ważny ôstrzodek industryje (przede wszyskim automobilowyj – miyndzy inkszymi fabryka Fiat Chrysler Automobiles – a dŏwnij tyż tekstylnyj), jak tyż drogowŏ a banowŏ krziżōwka. Je znaczōncym turystycznym cylym skuli wielu zabytkōw architektury (co mŏ ilustrować popularny slogan Mały Wiedziyń) a przimyj bliskości gōr (wnōntrz granic miasta je położōnych szesnŏście gōrskich wiyrchōw).

Podug danych GUS ze 31 grudnia 2021 we mieście miyszkało 168 319 ludzi (22. plac we Polsce a siōdmy na cołkim Ślōnsku). Mŏ powiyrchniã 124,51 km² a formalnie je potajlowane na trzidziści pōmocniczych jednostek gminy zmianowanych ôsiedla.

!