Kyjōw

Kyjōw (ukr. Київ – Kyjiw) to je stolica a tyż nojsrogsze miasto Ukrajiny, siydziba kyjowskigo ôbwodu. Jedno ze nojsrogszych i nojstarszych miast we Ojropie. Sztad leży nad rzykōm Dniypr, we pōłnocnyj tajli krŏju. Zajmuje wiyrchniã 827 km² a we 2025 pōmiyszkiwoło sam kole 3 milijōnōw ludzi, za to we aglomeracyji – 3,7 milijōna. Kyjōw je kulturalne i ekōnōmiczne cyntrum krŏju, wyndzeł kōmunikacyjny a cyntrum elektrotechnicznyj industryje. Skuli swojij gyszichty je ofyn mianowany „matkōm ruskich miast”.

 Miano 
Miano miasta je utworzōne ôd miana Kyj (Princ Kyj – legyndarny princ Polanōw a założyciel Kyjowa). We inkszych gŏdkach miano miasta je pisane: ynglandzkŏ: Kyiv, francuskŏ i rumyńskŏ: Kiev, polskŏ: Kijów, jidisz: קיאב [kijav], niymieckŏ: Kiew, łacina: Kiovia.

 Gyszichta 
mały|lewo|Rujiny Kyjowa w czasie drugij wojny światowyj
Miasto istniało już we 5. stoleciu, kej bōł to słowiański zidlōng na wielgij sztrece handlowyj miyndzy Skandynawijōm a Kōnstantynopolym. Miastym reskyrowali Chazaryhttp://encyclopedia2.thefreedictionary.com/kiev, a we pōłowie 9. stoleciŏ przejōnli jy Waregi (Wikingi). Ze reskyrowaniym ôd Waregōw sztad ôstoł zrobiōny stolicōm Kyjowskij Rusi, co bōła ôna piyrszym krŏjym Weschodnich Słowianōw. Zniszczōne w czasie mōngolskigo najŏzdu we 1240 roku, miasto straciyło wiynkszość swojich wpływōw na nadchodzōnce stolecia. Bōła to stolica prowincyje ô małym znaczyniu na ôbrzeżach terytoriōw kōntrolowanych ôd potynżnych sōmsiadōw, nojprzōd Litwã, niyskorzij Polskã, a na kōńcu Rusyjõ.

Sztad nazŏd prosperowoł w czasie industryjalnyj rewolucyje we Ruskim Impyrium pod kōniec 19. stoleciŏ. We 1918 roku, po ôgłoszyniu ôd Ukrajińskij Republiki Ludowyj samostanowiynia ôd Sowieckij Rusyje, ônyj stolicōm ôstoł Kyjōw. Ôd 1921 roku Kyjōw bōł miastym Sowieckij Ukrajiny proklamowanyj ôd Czyrwōnyj Armije, a ôd 1934 roku bōł ônyj stolicōm. Miasto bōło fest zniszczōne w czasie drugij wojny światowyj, nale gibko sie ôdbudowoło we latach powojynnych, ôstoło trzicim we srogości miastym SSSR.

Po padniyńciu SSSR a ôgłoszyniu samostanowiyniŏ Ukrajiny we 1991 roku, Kyjōw ôstoł stolicōm Ukrajiny i doświadczōł stałego napływu etnicznych ukrajińskich migrantōw ze inkszych regiōnōw krŏju.

 Dymografijŏ 
Kyjōw je nojsrogszym miastym we Ukrajinie a siōdmym pod wzglyndym wielości pōmiyszkiwŏczōw we Ojropie. 1 stycznia 2021 roku sztad mioł 2 962 180 pōmiyszkiwŏczōw, co przi wiyrchni 839 km² dŏwŏ tyngość zaludniyniŏ 3,299 ôs./km².

+Pōmiyszkiwŏcze Kyjowa podle nacyji i etnicznych skupin
(podle danych ze wykŏzōw Ruskigo Impyrium, SSSR i Ukrajiny)RokUkrajińceRusyjŏkiPolŏkiŻydyNiymceTatary krymskeBiołorusyCzechy i SłowacyjŏkiŁotyszeArmynijŏkiAzeryGruzyjŏkiMoldawiaki187438,6 (31,43%)58,2 (47,42%)7,9 (6,41%)12,9 (10,53%)189755 064 (22,23%)134 278 (54,20%)16 579 (6,69%)29 937 (12,08%)4354 (1,78%)1133 (0,46%)1919128,7 (23,64%)232,1 (42,65%)36,8 (6,77%)114,5 (21,07%)1926216 528 (42,29%)125 514 (24,51%)13 706 (2,68%)140 256 (27,39%)3554 (0,69%)733 (0,14%)5436 (1,06%)990 (0,19%)805 (0,16%)638 (0,12%)1939450 556 (53,21%)139 495 (16,47%)11 808 (1,39%)224 236 (26,48%)1959663,9 (60,11%)254,3 (23,02%)8,5 (0,77%)153,5 (13,90%)19701056,9 (64,76%)373,6 (22,89%)9,7 (0,59%)152,0 (9,31%)19791455,6 (67,89%)474,4 (22,13%)10,5 (0,49%)132,2 (6,17%)19891863,7 (72,45%)536,7 (20,87%)10,4 (0,40%)100,6 (3,91%)(0,1%)(1,0%)(0,2%)(0,1%)(0,1%)(0,1%)20012110,8 tauz. (82,2%)337,3 tauz. (13,1%)6,9 tauz. (0,3%)17,9 tauz. (0,7%)2,5 tauz. (0,1%)16,5 tauz. (0,6%)4,9 tauz. (0,2%)2,6 tauz. (0,1%)2,4 tauz. (0,1%)1,9 tauz. (0,1%)

 Kamracke miasta 
Kamracke miasta KyjowaПерелік міст, з якими Києвом підписані документи про поріднення, дружбу, співробітництво, партнерство:

 Necowe ôdwołania 
 Ôficjalnŏ zajta Kyjowa