Mother Jones

Mary G. Harris Jones (mwaka 1837 ndio mwaka aliobatizwa na ilipofika tarehe 30 Novemba 1930 ndipo alipofariki dunia), aliyefahamika kama Mother Jones kuanzia mwaka 1897, alikuwa mratibu wa wafanyakazi wa Marekani aliyezaliwa Ireland, mwalimu wa zamani na fundi nguo, ambaye alikuja kuwa mratibu mashuhuri wa vyama vya wafanyakazi, mratibu wa jamii na mwanaharakati. Alisaidia kuratibu migomo mikubwa, kupigania kupigwa marufuku kwa ajira ya watoto, na alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa chama cha wafanyakazi Industrial Workers of the World (IWW).

Baada ya mume wake na watoto wake wanne kufariki kwa homa ya manjano mwaka 1867 na duka lake la ushonaji kuharibiwa katika Moto Mkubwa wa Chicago wa 1871, alikua mratibu wa chama cha  Knights of Labor  kilichoraibu haki ya wafanyakazi dhidi ya waajiri na chama cha United Mine Workers of America kilichokuwa na lengo la kupigania mishahara bora na usalama kazini. Mwaka 1902 aliitwa “mwanamke hatari zaidi nchini Marekani” kwa mafanikio yake ya kuwaandaa wachimbaji na familia zao dhidi ya wamiliki wa migodi. Mwaka 1903, kupinga utekelezaji dhaifu wa sheria za ajira ya watoto katika migodi ya Pennsylvania na viwanda vya hariri, aliandaa maandamano ya watoto kutoka Philadelphia hadi nyumbani kwa Rais Theodore Roosevelt huko New York.

Maisha ya awali
Mary G. Harris alizaliwa upande wa kaskazini wa Cork, Ireland, binti wa wakulima wapangaji wa Kikatoliki Richard Harris na Ellen (née Cotter) Harris. Tarehe yake kamili ya kuzaliwa haijulikani; alibatizwa tarehe 1 Agosti 1837. Familia yake ilikuwa miongoni mwa waathiriwa wa Njaa Kubwa ya Ireland, jambo lililowalazimu kuhamia Amerika Kaskazini akiwa na umri wa takriban miaka 10.

Miaka ya malezi
Familia ya Harris ilihamia Kanada, ambako walikumbana na ubaguzi dhidi ya wahamiaji wa Ireland na Wakatoliki. Mary alipata elimu katika Toronto Normal School. Baadaye alifundisha katika nyumba ya watawa huko Monroe, Michigan. Mwaka 1861 aliolewa na George E. Jones, mwanachama wa chama cha wafanyakazi wa mafundi wa chuma.

Mwaka 1867, mume wake na watoto wao wanne walifariki kwa homa ya manjano huko Memphis, Tennessee. Baadaye alihamia Chicago na kufungua tena biashara ya ushonaji, lakini alipoteza kila kitu katika Moto Mkubwa wa Chicago wa 1871. Tukio hilo lilimsukuma kujiunga na harakati za wafanyakazi kupitia Knights of Labor.

Baada ya kuporomoka kwa Knights of Labor kufuatia tukio la Haymarket Affair la 1886, alijihusisha zaidi na United Mine Workers chama kilichotetea haki za wafanyakazi. Aliongoza migomo, alishiriki katika maandamano ya wafanyakazi, na kuwahamasisha wake na watoto wa wachimbaji kushiriki katika harakati. Alikuwa pia mwanachama wa chama cha kisiasa cha Socialist Party of America.

Alijulikana kwa uwezo wake mkubwa wa kuzungumza hadharani. Akiwa na umri wa takriban miaka 60, alianza kujiita “Mother Jones,” akijionyesha kuwa mkubwa zaidi kwa umri na kuwaita wafanyakazi “wavulana wangu”.

Maandamano
Mwaka 1903 aliandaa maandamano maarufu ya watoto waliokuwa wakifanya kazi viwandani, yakijulikana kama “March of the Mill Children,” kutoka Kensington, Philadelphia hadi makazi ya kiangazi ya Rais Theodore Roosevelt huko Oyster Bay, New York. Watoto walibeba mabango yenye ujumbe: “Tunataka kwenda shule, si migodini.” Ingawa hakuruhusiwa kukutana na rais, tukio hilo lilileta mjadala mkubwa wa kitaifa kuhusu ajira ya watoto.

Uanaharakati na mashtaka
Katika mgomo wa Paint Creek–Cabin Creek mwaka 1912 huko West Virginia, alikamatwa na kuhukumiwa na mahakama ya kijeshi kifungo cha miaka 20, lakini aliachiliwa baada ya siku 85 kufuatia uchunguzi wa Seneti ya Marekani.

Pia alishiriki katika Colorado Coalfield War dhidi ya kampuni ya John D. Rockefeller Jr., na katika mgomo wa 1917 wa Bloomington. Aliendelea kuwa sauti muhimu ya wafanyakazi hadi miaka ya 1920.

Mwaka 1925, wasifu wake The Autobiography of Mother Jones ulichapishwa.

Kifo
Mary Harris Jones alifariki tarehe 30 Novemba 1930 huko Silver Spring, Maryland. Alizikwa katika Union Miners Cemetery huko Mount Olive, Illinois, pamoja na wachimbaji waliouawa katika mgomo wa 1898. Siku ya 11 Oktoba huadhimishwa huko Mount Olive kama “Siku ya Mother Jones”.

Urithi
Mother Jones ameendelea kuwa ishara muhimu ya harakati za wafanyakazi nchini Marekani. Jarida la kisiasa la Mother Jones lilianzishwa miaka ya 1970 kwa heshima yake. Mwaka 1984 aliingizwa katika taasisi ya  National Women's Hall of Fame. Pia amepewa heshima katika taasisi ya National Mining Hall of Fame.

Kauli yake maarufu inayotumiwa hadi leo ni:  

“Ombeni kwa ajili ya waliokufa, na pigania kwa nguvu kwa ajili ya walio hai.”

Tanbihi
 Marejeo 

Jamii:wanawake wa Ireland
Jamii:WikiGap JWK 2026