Teréz Karacs

{}
Teréz Karacs (18 Aprili 1808 - 2 Oktoba 1892) alikuwa mwandishi, mwalimu, mwandishi wa kumbukumbu na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Hungaria. Alikuwa kiongozi mashuhuri katika harakati za awali za ufeministi nchini Hungaria, pamoja na harakati za mageuzi ya kijamii kwa ujumla, na mwandishi maarufu wa fasihi wa Hungaria ya wakati wake. Akiwa mwanzilishi katika elimu ya wanawake, alikuwa mwanzilishi wa shule ya  Zrínyi Ilona Grammar School kaskazini-mashariki mwa Hungaria.

 Maisha 
Karacs alizaliwa Pest tarehe 18 Aprili 1808. Mama yake, Eva Takacs, alikuwa mtetezi wa haki za wanawake na baba yake, Ferenc Karacs, alikuwa mchongaji na mhandisi. Nyumba yao ya familia ya Kiprotestanti ilikuwa mahali pa kukutana kwa wasomi. Alikuwa mtoto wa pili kati ya sita na alipata elimu yake ya msingi katika shule moja ya Pest kuanzia 1814 hadi 1819, kisha alijielimisha mwenyewe kama msomi binafsi, ingawa pia alipaswa kuwatunza ndugu zake wadogo. Karacs alipata msukumo mkubwa hasa kutokana na safari ya miezi kumi akiwa kijana kwenda Vienna mwaka 1824.

Waandishi wanawake wa Hungaria waliodai hadhi ya kitaaluma walikuwa wachache katika karne ya kumi na tisa, lakini kuanzia 1822, Karacs alichapisha mashairi, vitendawili, riwaya na maandishi mengine, na kuwa mwandishi maarufu nchini Hungaria, akichangia mara kwa mara katika majarida ya fasihi. Mwaka 1838–1844, alijitegemea kwa kufanya kazi kama msimamizi wa nyumba katika familia ya kifalme, lakini aliendelea na kazi yake ya fasihi wakati huohuo. Karacs akawa mtetezi wa mageuzi ya haki za wanawake kama mama yake. Kama mwanaharakati wa haki za wanawake, alilenga usawa wa haki za elimu kwa wavulana na wasichana, na alitetea kwamba wanawake wasioolewa wawe wataalamu wanaojitegemea.

Countess Blanka Teleki alitoka katika familia ya kifalme iliyokuwa na mali katika Szatmár County.Teleki Blanka , Sulinet.hu. Retrieved 18 July 2015 Aliwasiliana na Karacs na kumwalika Budapest. Teleki alijaribu kumshawishi aongoze shule ya wasichana wa tabaka la juu, lakini Karacs hakukubaliana na mtazamo wa Teleki. Licha ya pingamizi lake, Karacs aliunga mkono juhudi za Countess kwa vitendo na alipendekeza mwanamke mwingine, Klára Leövey, kuwa mkuu wa shule hiyo ya kifalme.

Kati ya 1846 na 1859, Karacs alisimamia shule yake mwenyewe ya wasichana huko Miskolc. Shule hiyo ilikuwa na walimu wanawake wanne na mtaala wa miaka mitatu ulijumuisha Kihungaria, Kijerumani, hesabu, utunzaji wa nyumba na ushonaji. Wakati huu Karacs aliunga mkono jamii yake ya karibu kwa kuwapatia wafanyakazi wa Diósgyőr nakala za magazeti ya mapinduzi kabla ya mapinduzi ya 1848. Pia alichapisha mkusanyiko wa hadithi fupi za kimapenzi mwaka 1853. Mwaka 1865–1877, alifanya kazi kama mwalimu binafsi huko Budapest. Sifa yake ilimfanya aalikwe kuwa mwalimu wa mjukuu wa Mfalme Louis Philippe. Hata hivyo Karacs alikuwa amealikwa kuendesha shule na kanisa la Calvinist huko Miskolc na akawa mkuu wa Zrínyi Ilona Grammar School ya wasichana hadi 1859.The history of Zrínyi Ilona Gimnázium , zrinyigimnazium.hu. Retrieved 8 June 2015

Mwaka 1877 alihamia Kiskunhalas kupunguza gharama zake na aliishi na ndugu zake. Katika miaka ya 1880 kumbukumbu zake zilichapishwa katika majarida na zilipokelewa vizuri na wakosoaji. Alifariki tarehe 2 Oktoba 1892 huko Békés nchini Hungaria.

 Urithi na Heshima 
Shule ya sekondari aliyoiunda bado inaendelea kufanya kazi. Mwaka 1993 wasifu wa maisha yake ulichapishwa. Mwaka 1985 shule nyingine nchini Hungaria ilipewa jina la Karacs Teréz Középiskolai Leánykollégium kwa heshima yake.Karacs Teréz Középiskolai Leánykollégium . Retrieved June 2015

 Marejeo 

Jamii:wanaharakati wa Hungaria
Jamii:WikiGap JWK 2026