Matilde Hidalgo

{}
Matilde Hidalgo Navarro de Procel (29 Septemba 1889, huko Loja, Ecuador - 20 Februari 1974, huko Guayaquil, Ecuador) alikuwa daktari, mshairi na mwanaharakati wa Ecuador. Hidalgo alikuwa mwanamke wa kwanza kutumia haki ya kupiga kura katika Amerika ya Kusini, na pia mwanamke wa kwanza kupata Shahada ya Uzamivu ya Tiba. Hidalgo alipigania kutambuliwa kwa haki za wanawake na ni mmoja wa wanawake muhimu zaidi katika historia ya Ecuador. Mwaka 1973 alipooza kutokana na kiharusi, na alifariki Guayaquil tarehe 20 Februari 1974. 

 Wasifu 
Matilde Hidalgo Navarro de Procel alikuwa mwanamke wa kwanza kuhitimu shule ya sekondari nchini Ecuador, mwanamke wa kwanza kupiga kura katika uchaguzi Amerika ya Kusini na mwanamke wa kwanza kushika wadhifa wa kuchaguliwa nchini mwake. Akiwa mmoja wa watoto sita, alizaliwa  na wazazi  Juan Manuel Hidalgo na Carmen Navarro huko Loja. Baada ya baba yake kufariki, mama yake alilazimika kufanya kazi ya ushonaji ili kuwalea. Matilde alisoma katika shule ya Immaculate Conception ya Masista wa Charity.

Baada ya kuhitimu darasa la sita, Matilde alimwambia kaka yake mkubwa Antonio kwamba alitaka kuendelea na masomo. Antonio aliwasilisha ombi hilo katika shule ya sekondari ya serikali  ya Colegio Bernardo Valdivieso. Baada ya kufikiria kwa mwezi mmoja, mkuu wa shule Angel Rubén Ojeda alikubali. Hata hivyo, jamii haikupokea vyema, na alikumbana na kukataliwa na watu wa eneo hilo kwa kuhudhuria shule ya sekondari. Padri wa eneo hilo alimlazimisha kusikiliza misa akiwa hatua mbili nje ya mlango wa kanisa, na baadhi ya akina mama waliwakataza binti zao kuwa marafiki naye. Hata hivyo, mama yake alimlinda kwa nguvu. Licha ya vikwazo vyote, tarehe 8 Oktoba 1913 alikua mwanamke wa kwanza kuhitimu shule ya sekondari nchini Ecuador.

Alipoomba kujiunga na chuo kikuu cha  Central University of Ecuador, awali alikataliwa kwa sababu alikuwa mwanamke. Mkuu wa kitivo cha tiba alimwambia alipaswa kuzingatia kujenga familia na kulea watoto. Hivyo mwaka 1919 alisafiri kwenda Azuay, na hatimaye akahitimu kwa heshima katika tiba katika chuo kikuu cha  University of Cuenca. Mwaka 1921 alirudi Quito katika chuo kikuu cha  Central University of Ecuador, na kutokana na shahada yake ya kwanza alikubaliwa katika programu ya uzamivu. Akawa mwanamke wa kwanza nchini Ecuador kupata shahada ya uzamivu. Miaka miwili baadaye aliolewa na wakili Fernando Procel, na walipata watoto wawili walioitwa Fernando na Gonzalo Procel; Fernando akawa daktari na Gonzalo akawa mbunifu majengo.

Mwaka 1974 akiwa na umri wa miaka 85 huko Guayaquil, Ecuador alifariki kutokana na matatizo ya kiharusi cha awali; baada ya kifo chake makumbusho yaliundwa Loja  kuhusu kumbukumbu na mafanikio yake.

 Maisha ya kitaaluma na haki ya kupiga kura 
Wakati wa urais wa José Luis Tamayo, Matilde alitangaza kuwa angepiga kura katika uchaguzi wa urais wa Ecuador wa 1924. Wakati huo wanawake hawakuruhusiwa kupiga kura. Suala hilo lilipelekwa kwa mashauriano ya wizara na hatimaye uamuzi ulitolewa kwa manufaa yake. Tarehe 9 Juni 1924, Matilde Hidalgo alipiga kura Loja, Ecuador, akawa mwanamke wa kwanza Amerika ya Kusini kutumia haki yake ya kikatiba kupiga kura katika uchaguzi wa kitaifa, na kufanya Ecuador kuwa nchi ya kwanza barani humo kuwapa wanawake haki ya kupiga kura.

Matilde akawa diwani mwanamke wa kwanza aliyechaguliwa wa Machala na makamu wa kwanza mwanamke wa Baraza la Machala. Mwaka 1941 akawa mgombea mwanamke wa kwanza na mtumishi wa kwanza wa umma mwanamke aliyechaguliwa Loja, mji uliowahi kushangazwa na ndoto zake, kwa cheo cha "Assistant Deputy" yaani msaidizi.

Matilde alifanya kazi ya udaktari Guayaquil hadi 1949, alipata ufadhili wa masomo kwenda Argentina kusoma tiba ya watoto, neva na lishe.

 Tuzo/utambuzi 
 Mwanamke wa kwanza kupata shahada ya kwanza Loja na nchini.
 Mwanamke wa kwanza kuidhinishwa katika Tiba Universidad del Azuay (leo Universidad de Cuenca)
 Uzamivu wa kwanza wa Tiba Universidad de Quito
 Mwanamke wa kwanza mtaalamu wa kitaaluma nchini.
 Mwanamke wa kwanza kupiga kura Amerika ya Kusini.
 Makamu wa kwanza mwanamke wa Baraza la Manispaa.
 Mbunge mwanamke wa kwanza aliyechaguliwa.
 Mwalimu, mwanasiasa, mshairi, mtaalamu, mtumishi wa umma, mke, mama.
 Tuzo ya Heshima ya Kitaifa, iliyotolewa kwa Amri ya Rais mwaka 1956.
 Heshima kutoka mji wa Loja, kumtangaza "Mwanamke Mashuhuri" (1966).
 Tuzo ya Heshima ya Kitaifa kutoka Idara ya Afya ya Umma (1971).
Makamu wa rais wa Casa de la Cultura Ecuatoriana
Rais wa heshima wa maisha wa Red Cross ya Ecuador katika El Oro

 Mashairi 
Mkosoaji wa fasihi Cecilia Ansaldo Briones alitoa mkusanyiko wa mashairi ishirini ya Matilde Hidalgo katika kitabu cha Jenny Estrada, Matilde Hidalgo of Prócel, Biography and Poetry Book. Inajulikana kuwa Matilde Hidalgo Navarro aliandika mashairi yake ya kwanza alipokuwa shule ya sekondari na chuo kikuu, akiandika kuhusu mada kama "ibada ya Sayansi, kuvutiwa na Asili, sifa za watu au tarehe, ibada ya Maria, mashairi madogo ya mapenzi, na mada ya wanawake".Estrada, Jenny (2005). Matilde Hidalgo de Procel, una mujer total. Quito: Editorial Voluntad. Grupo Santillana. .

Majina mengine yanayojulikana ni pamoja na:
 The woman and love.
 The goldfinch.
 Where is my happiness?
 In the apotheosis of Don Bernardo Valdivieso.
 The constant woman's plea.
 Forget me by God.
 To María.
 The Tenth of August.
 Proscription.
 My ideal.
 To Cuenca Jonah.
 Celicano patriotic hymn.
 Sacrifice.
 The poet.
 The drop of dew.
 By leaving we do not raise our store.
 Song of spring.
 In the agony of the evening.

 Uanachama 
 Medical Federation of Ecuador (mwanachama mwanzilishi)
 Surgical Association of Quito (mwanachama mwanzilishi)
 Press circle of Quito
 Machala Feminine Institute of Culture
 Committee of Women of the Red Cross in the Gold Province.
 House of the Ecuadorian Culture, center of the Gold Province.
 Committee of Women Lions of Machala.
 Medical Society of Ecuador.
 Society of Women Physicians of Guayas.
 National Federation of Journalists.
 College of Physicians of El Oro.
 Union of American Women, UMA.
 National Union of Ecuadorian Women, UNME.
 Pan-American Medical Association (PAMA), Ecuador Chapter.
 Benemérita Surgical Society of Guayas

 Michango 
Alishinda vikwazo katika wakati ambao wanaume walishikilia nafasi zote za mamlaka, akawa mwanamke wa kwanza kupata uzamivu wa tiba Ecuador na mwanamke wa kwanza mtaalamu wa kitaaluma nchini.

 Heshima 
Mwaka 2004 César Carmigniani, mkurugenzi wa filamu na televisheni, alitengeneza filamu "Matilde, la dama del siglo". Karibu miaka kumi baadaye, Carmigniani alielekeza filamu nyingine iitwayo "La dama invencible", ikionyesha maisha yake kati ya 1907 na 1924 alipokuwa akiishi Machala.

Tarehe 21 Novemba 2019, Google ilimuenzi kwa Google Doodle yaani nembo ya ubunifu yenye  kuadhimisha siku ambayo ingekuwa kumbukumbu ya miaka 130 ya kuzaliwa kwake.

 Marejeo 

Jamii:wanaharakati wa Ekuador
Jamii: WikiGap JWK 2026