Roza Papo

Roza Papo (1914–1984) alikuwa daktari wa Bosnia na jenerali wa Jeshi la Wananchi la Yugoslavia. Alikuwa mwanamke wa kwanza kufikia cheo cha jenerali katika Rasi ya Balkan.

 Maisha ya awali 
Roza Papo alizaliwa tarehe 6 Februari 1914 katika familia ya Wayahudi wa Kisefaradi huko Sarajevo. Alizaliwa na Mama, Mirjama Papo (mama yake mzazi aliyezaliwa Abinun), aliyekuwa binti wa rabbi kutoka Gračanica.

Roza Papo alisoma katika Kitivo cha Tiba, Chuo Kikuu cha Zagreb huko Kroatia na kufanya kazi kama daktari huko Sarajevo, Begov Han na Olovo kabla ya kuzuka kwa Vita vya Pili vya Dunia.

 Huduma wakati wa vita 
Baada ya uvamizi wa Yugoslavia na Ujerumani ya Nazi mwaka 1941, Papo aliwasiliana na Wapiganaji wa Partisan wa Yugoslavia huko Ozren na akaanza kuwasaidia. Wayahudi kote Ulaya walijiunga na harakati za upinzani ili kujaribu kuishi, lakini uamuzi wa Papo pia ulitokana na uzalendo. Papo alijiunga rasmi na Partisans mwezi Desemba 1941. Mwaka uliofuata, pia akawa mwanachama wa Chama cha Kikomunisti cha Yugoslavia. Wakati wa vita, aliugua typhus, na wakati wa mapigano huko Ozren mwaka 1942, alijeruhiwa kidogo usoni na bomu la ndege.

Akiwa afisa, Papo alihudumu moja kwa moja chini ya Josip Broz Tito, kiongozi wa upinzani wa Yugoslavia. Aliongoza mfumo wa uandikishaji na kuamuru mtandao wa hospitali za kijeshi za uwanjani za Partisan. Akiwa hataki kuonekana kama mwoga, alikataa kujificha wakati wa shambulio la angani mwaka 1942 na karibu apoteze jicho moja. Alifikia cheo cha nahodha mwaka 1943 na alikuwa meja kufikia mwaka 1945.

 Kazi baada ya vita 
Partisans walishinda Vita vya Pili vya Dunia mwaka 1945, lakini wazazi wa Papo na ndugu zake wawili walikuwa tayari wameuawa. Mama yake na shangazi zake wote wanne waliuawa katika kambi za mateso. Baada ya kurejea Sarajevo, Papo aliishi katika hoteli, lakini baadaye alihamia Belgrade ili kubobea katika tiba ya magonjwa ya kuambukiza. Papo aliendelea na kazi yake kama daktari jeshini, na akawa mkuu wa kwanza wa Chuo cha Tiba ya Kijeshi. Aliweka vigezo vya kwanza vya uteuzi wa madaktari wa kijeshi. Akiwa amechapisha zaidi ya makala 50 za kitaaluma, aliteuliwa kuwa profesa katika chuo hicho mwaka 1965. Roza Papo alikuwa mmoja wa madaktari wa kwanza wa magonjwa ya kuambukiza nchini Yugoslavia. Anatambuliwa kwa kuanzisha mbinu mpya za uchunguzi wa magonjwa, hasa uchunguzi wa ini kwa kuchukua sampuli (biopsy), pamoja na kuanzisha utambuzi sahihi wa hepatitisi ya virusi na hyperbilirubinemia, pamoja na kifua kikuu na meninjitisi ya usaha.Знаменити Јевреји Србије : биографски лексикон. Association of Jewish Communities of Serbia. Belgrade, 2011. p. 176. 

Papo alipokea medali sita kwa mchango wake, zikiwemo Medali ya Kumbukumbu ya Partisans wa 1941, Amri ya Ustahiki kwa Wananchi, na Amri ya Udugu na Umoja. Mwaka 1973, alipandishwa cheo na kuwa meja jenerali. Yugoslavia wakati huo ilikuwa na majenerali Wayahudi wengi zaidi kuliko Israel, na Papo alikuwa mwanamke jenerali wa kwanza katika Balkani yote. Kwa sababu hiyo, alijulikana kwa upendo kama “jenerali mwenye masuka”.

Papo alikuwa na mwana mmoja, aliyefariki mwaka 1969, na binti mmoja. Alifariki tarehe 25 Februari 1984 huko Belgrade.

 Tuzo 

 Medali ya Kumbukumbu ya Partisans wa 1941
 Amri ya Ushujaa (Oktoba 1944)
 Amri ya Ustahiki kwa Wananchi (1952)
 Order of the Yugoslav Army – Daraja la II (1956)
 Amri ya Udugu na Umoja – Daraja la II (1960)
 Amri ya Ustahiki wa Kijeshi yenye Nyota Kubwa (Daraja la I) (1971)

 Marejeo 

Jamii:WikiGap JWK 2026