Siasa ya Mali

Siasa ya Mali ni nchi ya Afrika Magharibi yenye historia ndefu ya utawala, Mfumo wake wa siasa ni wa jamhuri ya kidemokrasia, lakini mara nyingi unakumbwa na mapinduzi ya kijeshi na changamoto za usalama.BBC News. "Mali profile – Timeline", 2023. https://www.bbc.com/news/world-africa-13881978

 Historia ya Kisiasa ya Awali 
Baada ya kupata uhuru kutoka kwa Ufaransa mwaka 1960, Mali iliongozwa na Modibo Keïta, aliyekuwa kiongozi wa chama cha Union Soudanaise – Rassemblement Démocratique Africain (US-RDA). Serikali yake ilifuata siasa za ujamaa, lakini mwaka 1968, aliondolewa madarakani kupitia mapinduzi ya kijeshi yaliyoongozwa na Moussa Traoré.

Traoré alitawala kwa mkono wa chuma kwa zaidi ya miaka 20, huku akizuia vyama vingi na kuongoza kwa utawala wa kiimla. Mapinduzi mengine ya kijeshi yalifanyika mwaka 1991, yakiongozwa na Amadou Toumani Touré, ambayo yalifungua njia kwa mabadiliko ya kidemokrasia.

 Enzi ya Demokrasia na Changamoto 
Mwaka 1992, Mali iliandaa uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi, na Alpha Oumar Konaré akawa rais wa kwanza kuchaguliwa kidemokrasia. Uongozi wake uliimarisha taasisi za kisiasa na kuheshimu katiba. Touré alichaguliwa tena mwaka 2002, lakini hali ya kisiasa ilianza kudhoofika kutokana na ukosefu wa usalama kaskazini mwa nchi.

Mnamo 2012, uasi wa waasi wa Tuareg na kuingilia kati kwa vikundi vya Kiislamu kulisababisha mapinduzi ya kijeshi dhidi ya Touré. Tukio hili lilivuruga utawala wa kiraia na kupelekea kuingilia kati kwa vikosi vya kigeni, wakiwemo wanajeshi wa Ufaransa.

 Mapinduzi ya Hivi Karibuni 
Mali imekumbwa na mapinduzi mfululizo:

 Agosti 2020: Rais Ibrahim Boubacar Keïta alijiuzulu baada ya kushinikizwa na jeshi kufuatia maandamano makubwa ya wananchi dhidi ya rushwa na usimamizi mbaya wa vita vya kaskazini.
 Mei 2021: Mapinduzi mengine yalifanyika, ambapo serikali ya mpito ilivunjwa na Assimi Goïta, kiongozi wa kijeshi, alijitangaza rais wa mpito.

Katika kipindi cha mpito, Mali imepunguza ushirikiano na mataifa ya Magharibi na kujiimarisha kidiplomasia na kijeshi kupitia ushirikiano mpya na mataifa kama Urusi.

 Mfumo wa Utawala 
Kikatiba, Mali ni jamhuri ya demokrasia, ambapo Rais huchaguliwa kwa kura ya wananchi na ndiye mkuu wa nchi. Waziri Mkuu ndiye mkuu wa serikali na huteuliwa na Rais. Kuna Bunge lenye chumba kimoja linaloitwa Assemblée Nationale, ambalo linapitisha sheria.

Hata hivyo, kwa sasa, katiba mpya imependekezwa ili kuruhusu kipindi cha mpito kabla ya kurejea kwa serikali ya kiraia. Vyama vya upinzani na mashirika ya kiraia vinaendelea kushinikiza kuwepo kwa uchaguzi huru.Human Rights Watch. "Mali Events of 2022", https://www.hrw.org/world-report/2023/country-chapters/mali

 Migogoro na Usalama 
Mgogoro wa kisiasa nchini Mali umechangiwa na:

 Migogoro ya kijamii kati ya makabila.
 Uasi wa Tuareg na vikundi vya kigaidi.
 Rushwa na ukosefu wa maendeleo vijijini.

Hali ya usalama imesababisha uwepo wa vikosi vya kimataifa kama MINUSMA United Nations. "MINUSMA Background", https://peacekeeping.un.org/en/mission/minusma(walinda amani wa Umoja wa Mataifa), lakini baadhi yao wameondoka kutokana na mabadiliko ya msimamo wa serikali ya kijeshi.

 Dira ya Kisiasa ya Baadaye 
Mali bado inatafuta njia ya kujenga demokrasia ya kweli na utawala wa sheria. Kurejea kwa uchaguzi wa kiraia, kurejesha amani ya kanda ya kaskazini, na kupambana na rushwa ni miongoni mwa vipaumbele vya mustakabali wa siasa ya Mali.Al Jazeera. "Mali’s political crisis explained", 2021. https://www.aljazeera.com/news/2021/5/25/mali-political-crisis-explained

 Marejeo 

Jamii:Afrocrowd 2025