Siasa ya Zimbabwe

Siasa ya Zimbabwe inafanyika ndani ya mfumo wa kidemokrasia yenye mabunge mawili. 

Tangu kupata uhuru wake mnamo 1980 kutoka katika utawala wa Uingereza, siasa ya nchi hiyo imekuwa ikitawaliwa na mabadiliko makubwa ya kihistoria na kiutawala, yakihusisha uongozi wa muda mrefu wa chama cha ZANU–PF, changamoto za kidemokrasia, na vuguvugu la mageuzi ya kisiasaMeredith, Martin. The Fate of Africa: A History of Fifty Years of Independence. PublicAffairs, 2005..

 Enzi za Uhuru na Utawala wa Robert Mugabe (1980 – 2017) 
Baada ya vita vya ukombozi vilivyodumu miaka mingi, Zimbabwe ilipata uhuru mnamo 18 Aprili 1980, na Robert MugabeInternational Crisis Group. "Post-Mugabe Zimbabwe: Transition or Transformation?", 2018. alichaguliwa kuwa Waziri Mkuu wa kwanza kupitia chama cha Zimbabwe African National Union – Patriotic Front (ZANU–PF). Mwaka 1987, nafasi ya Waziri Mkuu ilifutwa na Mugabe kuwa Rais wa Jamhuri, akiunganisha madaraka ya serikali na dola.

Katika miaka ya 1980 na 1990, kulikuwa na harakati za kuunganisha vyama vya upinzani, lakini ZANU–PF iliendelea kutawala kwa nguvu kubwa. Hata hivyo, matukio kama Operesheni Gukurahundi (1983–1987), ambapo maelfu ya watu wa kabila la Ndebele waliuawa, yaliibua ukosoaji mkubwa dhidi ya utawala wa Mugabe.

 Mageuzi na Mvutano wa Kisiasa (1999 – 2008) 
Mwisho wa miaka ya 1990 uliona kupanda kwa upinzani wa kisiasa na hasira ya umma kutokana na hali ya kiuchumi. Mwaka 1999, chama cha Movement for Democratic Change (MDC) kilianzishwa chini ya Morgan Tsvangirai, na kuwa tishio kubwa kwa ZANU–PFBBC News. "Zimbabwe profile - Timeline", www.bbc.com, 2023..

Mwaka 2000, serikali ilianzisha mageuzi ya ardhi yaliyohusisha kuchukua mashamba kutoka kwa wakulima weupe na kuwagawia Wazimbabwe weusi bila fidia. Hatua hii ilisababisha kuporomoka kwa uchumi, kupungua kwa uzalishaji, vikwazo vya kimataifa, na kuongezeka kwa ukosefu wa ajira.

Chaguzi za 2002 na 2008 ziligubikwa na madai ya wizi wa kura, ghasia, na ukandamizaji wa vyama vya upinzani. Hali hiyo ilisababisha serikali ya mseto mwaka 2009, ambapo Mugabe alibaki Rais na Tsvangirai kuwa Waziri Mkuu.

 Kuondoka kwa Mugabe na Utawala wa Mnangagwa (2017 – Sasa) 
Mwaka 2017, jeshi lilifanya hatua ya kumlazimisha Mugabe kujiuzulu kupitia kile kilichoitwa "mapinduzi ya kijeshi bila umwagaji damu". Emmerson Mnangagwa, aliyekuwa makamu wa rais na mshirika wa zamani wa Mugabe, alichukua madaraka kama Rais mpyaThe Guardian. "Mnangagwa's Zimbabwe: New Dawn or Old Darkness?", 2019..

Mnangagwa aliahidi mageuzi ya kidemokrasia na kuimarisha uchumi. Hata hivyo, chaguzi za 2018 zilizomrudisha madarakani zilikumbwa na madai ya udanganyifu na ukandamizaji wa waandamanaji. Vyama vya upinzani kama Citizens Coalition for Change (CCC) vimeendelea kulalamikia kukandamizwa na ukosefu wa uwazi katika utawala.

 Muundo wa Serikali 
Zimbabwe ina muundo wa serikali wa mabunge mawili (bicameral legislature):

 Bunge la Taifa (National Assembly)
 Seneti

Rais ndiye mkuu wa nchi na serikali, na huchaguliwa moja kwa moja na wananchi kwa kipindi cha miaka mitano. Rais huteua baraza la mawaziri kutoka kwa wabunge au nje, kwa idhini ya bunge.

 Vyama Vikuu vya Kisiasa 

 ZANU–PF – Chama tawala tangu uhuru, kinachoongozwa na Emmerson Mnangagwa
 CCC – Citizens Coalition for Change, kilichoanzishwa na Nelson Chamisa mwaka 2022
 MDC – Movement for Democratic Change, sasa kimegawanyika katika makundi tofauti

 Changamoto za Kisiasa 

 Ukosefu wa uhuru wa vyombo vya habari
 Kukandamizwa kwa upinzani
 Madai ya wizi wa kura
 Migogoro ya kiuchumi na ushawishi mkubwa wa jeshi katika siasa
 Vikwazo vya kimataifa kwa tuhuma za ukiukwaji wa haki za binadamuHuman Rights Watch. "Zimbabwe 2022 Human Rights Report", www.hrw.org.

 Mwelekeo wa Kisiasa 
Ingawa Zimbabwe imeendelea kufanya chaguzi za kawaida, changamoto za utawala bora, haki za binadamu, na uhuru wa vyombo vya habari zimeifanya jamii ya kimataifa kuendelea kuwa na mashaka kuhusu hali ya demokrasia nchini humo. Hata hivyo, makundi ya kiraia, wanaharakati, na vijana wameendelea kusukuma mbele ajenda ya mabadiliko na uwajibikaji wa kisiasa.

 Marejeo 

Jamii:Afrocrowd 2025
Jamii:Siasa