Mgogoro wa Usimikaji

Mgogoro wa Usimikaji (kwa Kiingereza: Investiture Controversy or Contest) ulikuwa mgongano wa kimamlaka wa miaka 50 (1076-1122) kati ya viongozi wa Kanisa Katoliki na wa Dola Takatifu la Kiroma kuhusu nani awe na haki ya kuchagua na kusimika maaskofu, maabati na hata Mapapa. Wahusika wakuu walikuwa Papa Gregori VII na Henri IV wa Ujerumani. Katikati, miaka 1103-1107 mgongano kama huo ulitokea pia kati ya Papa Paskali II na mfalme Henri I wa Uingereza. 

Hatimaye ilikubalika kwamba uteuzi ufanywe na Kanisa, ila askofu atapaswa kula kiapo cha uaminifu kwa mfalme.

Upande wa Papa
Gregori VII, baada ya kuishi kama mmonaki wa Kibenedikto na kuchangia sana urekebisho wa Kanisa kama kardinali na balozi wa Papa, alipochaguliwa mwenyewe kuwa Papa alipigania kwa nguvu zote utakatifu wa ukuhani na uhuru wa Kanisa Katoliki dhidi ya mamlaka ya serikali, akifungua njia kwa Mapapa waliofuata. 

Ni kwamba wakati huohuo Henri IV aliwahi kumsimika askofu mmoja nchini Ujerumani kufuatana na desturi ya huko. Kumbe Papa aliona haki yake ya kuteua maaskofu imeingiliwa, hivyo akatafuta na kupata tamko la wakubwa wa Kanisa huko Italia, kuwa washauri wa mfalme watengwe na Kanisa.

Mfalme alikasirika akaita maaskofu wa Ujerumani waliamua Papa huyo asiwe Papa tena.  Wakati Gregori VII aliposikia hayo alimtenga Heinrich IV na Kanisa, alitangaza kuwa hakuwa mfalme tena akafuta viapo ambavyo watu walikuwa wamemwapia mfalme.

Kutengwa kwa mfalme kulisababisha hisia kali huko Ujerumani na Italia. Baba wa mfalme, Henri III aliwahi kuwaondoa madarakani Mapapa watatu, lakini wakati Heinrich IV alipojaribu kuiga mfano huo, hakuungwa mkono na watu.

Hali ikawa mbaya sana kwa mfalme. Papa alipiga marufuku askofu au padre yeyote kumruhusu katika ibada au kumhudumia kwa namna yoyote. Ilibainika kuwa ilibidi apate msamaha kutoka kwa Papa. Mwanzoni alijaribu kufanya hivyo kwa kutuma balozi. Baada ya Papa kumkataa balozi huyo, mfalme alikwenda Italia mwenyewe.
Alimkuta Papa huko Canossa akapiga magoti mbele ya ngome Papa alipokuwa amepata ulinzi akaomba msamaha. Kwa kuonyesha unyenyekevu vile alimfanya Papa kumsamehe na kumrudisha katika jumuiya ya Kanisa.

Wakubwa huko Ujerumani waliwahi kutumia nafasi ya kutengwa kwa mfalme kanisani ili kumtangaza mfalme mpinzani. Papa aliamua kumuunga mkono huyo mfalme wa upinzani akamtenga Heinrich upya mwaka 1080. 

Lakini baada ya miezi michache yule mfalme mpinzani alifariki dunia, hivyo Henri IV alianza kupigania upya kuwa mfalme. 

Mnamo 1081 alianzisha vita dhidi ya Papa Gregori VII nchini Italia. Aliitisha mkutano wa maaskofu waliomwunga mkono na mkutano huo ulitangaza kufukuzwa kwa Papa Gregori wakamchagua Antipapa. Jeshi la mfalme Heinrich liliingia Roma mnamo mwaka 1084, kumtangaza papa mpya aliyeweka taji la ukaizari penye kichwa cha mfalme.

Hatimaye mfalme alipaswa kuondoka Roma tena, ila Papa Gregori aliaga dunia uhamishoni Salerno https://www.santiebeati.it/dettaglio/27400.

 Upande wa mfalme 
Henri IV alikuwa mfalme wa tatu wa nasaba ya Wasali waliotawala Ujerumani kutoka mwaka 1024 hadi 1125. Wafalme hao wa Ujerumani katika karne ya 11 walitawala pia Italia. Vilevile waliweza kupokea cheo cha Kaizari wa Dola Takatifu la Roma. Cheo hicho kilitolewa na Papa, hivyo mfalme Mjerumani alipaswa kufanya safari ya kwenda Roma. Wafalme hao waliamini kwamba cheo cha Kaizari kiliwafanya kuwa wakuu wa Wakristo wote na pia kusimamia uchaguzi wa Papa mpya. Imani hiyo iliwaingiza mara kwa mara katika fitina za ndani za Italia, maana Roma yenyewe ilikuwa mikononi mwa makundi ya makabaila waliotumia ushawishi wao kupelekea wagombea kwa nafasi ya Papa mbele. Matokeo ya fitina zao yalikuwa uchaguzi wa Mapapa tofauti kwa wakati mmoja; mwaka 1045 uliona Mapapa watatu: Benedikto IX, Silvester III na Papa Gregori VI.

Ili kumaliza mgawanyiko, mfalme Henri III alivuka [[milima] ya Alpi kwenda Italia akaitia sinodi ya kanisa huko Sutri mnamo 20 Desemba 1046. Sinodi iliwandoa mapapa wote watatu na kumchagua askofu Mjerumani, Suidger wa Bamberg, ambaye alichukua jina la kipapa Klementi II.

Heinrich IV alirithi imani ya baba yake kuwa mfalme aliyebarikiwa kwa mafuta matakatifu ni mlinzi wa Kanisa lote, ilhali Mapapa waliona umuhimu kutetea madaraka yao juu ya Kanisa lote.

Ugomvi ulikuwa wa lazima katika suala la kuteua na kusimika maaskofu waliokuwa pia maafisa wa utawala katika ufalme. Wafalme walitaka kuteua maaskofu waliosimama upande wao, ilhali Mapapa walisisitiza askofu kuwa cheo cha kidini, kwa hiyo walidai haki ya kuwateua na kuwasimika.

Wakati Heinrich III alipokufa ghafla mnamo 1056, Heinrich IV alikuwa na umri wa miaka sita tu akatangazwa kuwa mfalme bila shida. Mama yake, malkia Agnes, alishika utawala kwa niaba yake na Papa Viktor II aliyekuwa Mjerumani aliteuliwa kama mshauri wake.

Alipotimiza umri wa miaka 15, Henri alihesabika kuwa mtu mzima. Aliona wakati alipokuwa mfalme mtoto, wakubwa wengine walinyanganya mali ya kifalme, hivyo alijitahidi kutawala tena yale yote yaliyowahi kuwa mali ya baba yake. Hatua alizochukua, zilisababisha upinzani kutoka kwa makabila mbalimbali katika Ujerumani, hasa wa Wasaksoni. Katika vita vya ndani baina ya miaka 1073 hadi 1075 aliwashinda Wasaksoni.

Hatimaye alijikuta katika mapambano na Papa Gregori VII. Papa huyo alichaguliwa mnamo 1073. 

Kutokana na ugomvi wake na Kanisa mfalme alidhoofishwa na wapinzani wake katika Ujerumani na Italia walimshambulia mara kwa mara, na makundi ya maaskofu yalikutana na kutangaza tena na tena kuwa mfalme si Mkristo halali anayetengwa katika Kanisa, Hata hivyo, sehemu kubwa ya maaskofu wa Ujerumani walisimama upande wake wakamtetea.

Mwishoni mtoto wake aliasi na kumlazimisha Henri IV kujiuzulu. Mwanawe alipanda kiti cha kifalme kwenye mwaka 1104 kwa jina la Henri V. 

Tanbihi

Vyanzo
Vikuu





 Bettenson, Henry, and Chris Maunder, eds. (2011). Documents of the Christian Church. Oxford University Press.

 Slocum, Kenneth, ed. (2010). Sources in Medieval Culture and History. pp. 170–175.

Vingine























Marejeo mengine
Muhimu zaidi







Mengine







Viungo vya nje
 "The Concordat of Worms", In Our Time, BBC Radio 4

Jamii:Historia ya Ulaya
Jamii:Historia ya Ujerumani
Jamii:Historia ya Kanisa