Fanizani Akuda

Fanizani Akuda (anajulikana pia kama Fanizani Phiri; 11 Novemba 1932 – 5 Februari 2011) alikuwa mchongaji sanamu kutoka Zimbabwe. Alikuwa mwanachama wa harakati ya uchongaji wa sanamu iitwayo “Uchongaji wa Kishona", ingawa yeye na baadhi ya wanachama wengine waliotambuliwa wa harakati hiyo hawakuwa wa kabila la Washona. Alianza kufanya kazi katika Jumuiya ya Wachongaji ya Tengenenge, kilomita 150 kaskazini mwa Harare karibu na Guruve, ambayo aliijiunga nayo mwaka 1966.

 Maisha ya awali na elimu 
Fanizani Akuda, ambaye alikuwa wa kabila la Wachewa, alizaliwa mwaka 1932 katika eneo ambalo wakati huo lilijulikana kama Rhodesia ya Kaskazini. Hakupata elimu ya kawaida na mwaka 1949 alihamia Rhodesia ya Kusini kutafuta kazi. Hii ilimpelekea kupata ajira kama mkusanyaji pamba, mwashi, na mfinyanzi wa vikapu; kufikia mwaka 1966 alikuwa akifanya kazi kama msimamizi wa shamba. Hata hivyo, kuhusiana na mafanikio yake ya baadaye kama mchongaji wa mawe, hatua muhimu zaidi ilitokea mwaka huo alipopewa kazi na Tom Blomefield, mkulima mzungu aliyezaliwa Afrika Kusini aliyekuwa na shamba la tumbaku Tengenenge karibu na Guruve ambalo lilikuwa na mashapo mengi ya jiwe la serpentine linalofaa kwa uchongaji. Mwanzo, Fanizani alikuwa mchenjuaji mawe, lakini baada ya kipindi cha kuishi katika jumuiya ya wasanii, alianza kuchonga: alipoona kuwa hii ilimletea kipato kizuri, akawa mchongaji sanamu wa wakati wote pamoja na wanachongaji wengine maarufu kama Henry Munyaradzi.

 Maisha ya baadaye na maonyesho 
Akuda na mke wake Erina walikuwa na watoto saba. Waliondoka Tengenenge mwaka 1975 wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe na wakahamia Chitungwiza. Baada ya uhuru wa Zimbabwe mwaka 1980, Jumuiya ya Wachongaji ya Tengenenge ilijirejesha kama kituo kikuu cha uchongaji, lakini Fanizani hakurudi huko. Aliendelea kuchonga kwa kujitegemea hadi kifo chake mwaka 2011.

Mwaka 1988, sanamu ya Fanizani iitwayo Snake Man ilipewa sifa kubwa katika Maonyesho ya Urithi ya Zimbabwe, maonyesho ya kila mwaka ya Jumba la Sanaa la Kitaifa la Zimbabwe. Kazi nyingine yake ya mwaka 1988, I know you have stolen my eggs, imeonyeshwa katika katalogi ya maonyesho ya ziara ambayo ilitembelea maeneo mbalimbali ya Ulaya ikiwemo Yorkshire Sculpture Park mwaka 1990.

Akuda anajulikana zaidi kwa sanamu zake za ‘wapiga filimbi’. Katika vichwa hivi vilivyosheheni umbo lililosanifiwa, uso wa kielelezo chenye macho ya mpasuo hutolewa na mstari mwembamba wa mdomo wenye tundu dogo lililowekwa katikati. Hii huwapa ‘wapiga filimbi’ sifa ya kutoa sauti: kwa kugonga kidole gumba kwenye mdomo wa sanamu, mtu anaweza kutoa sauti ya kipekee kutoka kwenye midomo ya sanamu.

 Marejeo 

Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:wachongaji wa Zimbabwe