Siasa ya Lesotho

Siasa ya Lesotho ni taifa dogo la kifalme lililozungukwa kabisa na Afrika Kusini. Mfumo wa siasa wa Lesotho ni mseto wa utawala wa kifalme wa kikatiba na demokrasia ya bunge, ambapo mfalme hutumikia kama kiongozi wa kitaifa wa heshima bila mamlaka ya kisiasa ya moja kwa moja.SADC Reports on Lesotho Political Dialogue, 2014–2022.

 Enzi za Ukoloni na Uhuru (1868 – 1966) 
Lesotho, iliyojulikana awali kama Basutoland, iliwekwa chini ya ulinzi wa Uingereza mwaka 1868 kufuatia migogoro kati ya Wabasotho na makabila ya Afrika Kusini. Ilijitawala polepole hadi kupata uhuru rasmi tarehe 4 Oktoba 1966, ikawa Ufalme wa Lesotho chini ya Mfalme Moshoeshoe II na Waziri Mkuu wa kwanza, Leabua Jonathan.BBC News. “Lesotho: Key facts and political history.” Retrieved 2023.

 Mapinduzi na Utawala wa Kijeshi (1986 – 1993) 
Mnamo mwaka 1986, jeshi lilimpindua Jonathan, na Lesotho ikaingia katika kipindi cha utawala wa kijeshi. Hali hiyo ilidumu hadi mwaka 1993, ambapo uchaguzi wa kidemokrasia uliirudisha nchi kwenye utawala wa kiraia, na chama cha Basutoland Congress Party (BCP) kikashinda, kikiongozwa na Ntate Ntsu Mokhehle.

 Mabadiliko ya Kikatiba na Migogoro ya Kisiasa 
Katika miaka ya 1998 na 2007, Lesotho ilikumbwa na mizozo ya kisiasa baada ya uchaguzi, iliyosababisha maandamano, vurugu, na uingiliaji wa Jumuiya ya Maendeleo ya Kusini mwa Afrika (SADC). Mageuzi ya kikatiba yalifanywa kuboresha mfumo wa uchaguzi ili kuruhusu uwiano bora wa uwakilishi wa vyama bungeni.Government of Lesotho. “Constitution of the Kingdom of Lesotho,” 1993.

 Mapinduzi ya 2014 na Juhudi za Maridhiano 
Mnamo mwaka 2014, Waziri Mkuu Thomas Thabane alikimbilia Afrika Kusini akidai jaribio la mapinduzi lililopangwa na jeshi. Tukio hilo lilileta hali ya sintofahamu kisiasa nchini humo. SADC ilianzisha mazungumzo ya upatanisho yaliyowezesha uchaguzi wa mapema mwaka 2015, ambapo Pakalitha Mosisili alirudi madarakani kupitia muungano wa vyama.

 Mageuzi ya Karibuni (2022 – Sasa) 
Mwaka 2022, chama kipya cha Revolution for Prosperity (RFP) kilichoanzishwa na mfanyabiashara Sam MatekaneReuters. “Lesotho elections: Businessman Sam Matekane wins majority.” October 2022. kilishinda uchaguzi mkuu kwa kishindo. Ushindi huo uliashiria mabadiliko ya kisiasa baada ya miaka ya misukosuko. Matekane aliahidi mageuzi ya kiuchumi na utawala wa uwazi.

 Mfumo wa Siasa 
Lesotho ni monarkia ya kikatiba, ambapo Mfalme (kwa sasa Mfalme Letsie III) ni kiongozi wa heshima.

Serikali ya Lesotho ina mihimili mitatu:

 Utawala wa Kifalme: Mfalme hana madaraka ya kisiasa bali huthibitisha uteuzi wa waziri mkuu.
 Bunge la Kitaifa: Lina mabunge mawili – Bunge la Taifa (Chini) na Seneti (Juu).
 Mahakama: Inafanya kazi kwa uhuru. Mahakama Kuu ndiyo ya juu zaidi nchini.

 Vyama vya Kisiasa 
Lesotho ina mfumo wa vyama vingi. Miongoni mwa vyama maarufu ni:

 Revolution for Prosperity (RFP)
 All Basotho Convention (ABC)
 Democratic Congress (DC)
 Lesotho Congress for Democracy (LCD)

Muundo wa uchaguzi unachanganya uwakilishi wa moja kwa moja na uwiano wa kitaifa (proportional representation), ili kuleta usawa wa uwakilishi wa vyama.

 Changamoto za Siasa 
Lesotho hukumbwa na changamoto kama:

 Migogoro ya ndani ya vyama
 Mamlaka ya jeshi kisiasa
 Kuingilia kwa taasisi huru
 Ukosefu wa uthabiti wa serikali za mseto

Hata hivyo, juhudi za mageuzi ya katiba na usimamizi wa kimataifa zimeleta matumaini ya uthabiti wa kisiasa.

 Marejeo 

Jamii:Afrocrowd 2025
Jamii:Siasa