Uandishi wa mazingira

Uandishi wa Mazingira ni aina ya uandishi wa fasihi au kisayansi, iwe ya ukweli au ya kubuni, inayojikita katika mazingira ya asili. Mara nyingi hutegemea sana taarifa za kisayansi na ukweli wa kisayansi, huku pia ikijumuisha tafakari za kifalsafa juu ya vipengele mbalimbali vya asili . Vinyimbo vya uandishi huu mara nyingi huandikwa kwa mtazamo wa mwanaandishi mwenyewe  na vinajumuisha uchunguzi wa kibinafsi .

Aina za Uandishi wa Mazingira
Uandishi wa Mazingira una aina mbalimbali, ikiwa ni pamoja na:

 Historia ya asili: kama vile miongozo ya mashamba.

 Tafsiri za kifalsafa: kuelezea maana ya asili kwa mtazamo wa fikra na maadili.

 Shairi, insha, na simulizi za kusafiri: zinatoa maelezo ya kina na taswira za mazingira.

Historia ya Awali
Uandishi wa kisasa wa mazingira una mizizi yake katika vitabu vya historia ya asili vilivyoanza kupatikana kwa umaarufu mwishoni mwa karne ya 18 na kuendelea katika karne ya 19.

 Gilbert White (1720–1793), mtaalamu wa asili wa Uingereza, alijulikana kwa kitabu chake Natural History and Antiquities of Selborne (1789) , ambapo alikusanya kumbukumbu za viumbe zaidi ya 400 vya mimea na wanyama.

 William Bartram (1739–1823), mtaalamu wa asili wa Marekani, alisafiri Amerika na kuchunguza mimea na wanyama wa asili; kazi yake ilichapishwa mwaka 1791 chini ya jina Bartram’s Travels.

 Vitabu vingine vya mapema vya picha vya uandishi wa asili ni kama A History of British Birds na Thomas Bewick (1797–1804), ambacho kilikuwa mwongozo wa kwanza wa mashamba kwa wasio-wataalamu.

Viongozi wengine wa awali ni pamoja na William Turner, John Ray, William Derham, John James Audubon, Charles Darwin, Alfred Russel Wallace, Susan Fenimore Cooper, Henry David Thoreau, na Ralph Waldo Emerson.

Karne ya 20 hadi Sasa
Karne ya 20 iliona ongezeko kubwa la uandishi wa mazingira, iwe kwa fiction au nonfiction. Viongozi wa mapema ni pamoja na John Moore, Henry Williamson (Tarka the Otter), Edward Abbey, Aldo Leopold, M. Krishnan, Margaret Hutchinson, na Rachel Carson (Silent Spring, 1962), aliyeleta mtindo mpya wa kuonya kuhusu hatari za mazingira kutokana na matumizi ya viua wadudu  .

Wandishi wa kisasa kutoka Uingereza ni Richard Mabey, Roger Deakin, Mark Cocker, na Oliver Rackham, ambao wanajadili uhusiano wa mwanadamu na asili, pamoja na ushirikiano wa jamii na mazingira.

Miongoni mwa wachangiaji wa Ujerumani ni Peter Wohlleben, aliyeandika The Hidden Life of Trees, iliyotafsiriwa na kuwa Bestseller ya New York Times mwaka 2016. Ujerumani pia ina tuzo ya kila mwaka kwa uandishi wa mazingira, ikitambua wanazuoni wanaotoa mchango mkubwa katika tasnia hii ya fasihi.

Mshairi wa Marekani, Mary Oliver, aliunda mashairi yaliyojaa maajabu na shukrani kwa mazingira ya asili, akipitia matembezi ya upweke na tafakari ya kina ya dunia ya wanyama na mimea.

Marejeo
Category:Wiki Loves STEAMIA 2025