Wanyaneka-nkhumbi

Wanyaneka-Nkhumbi ni kundi la makabila yanayoishi katika savana na maeneo kame ya kusini-magharibi mwa Angola, tofauti na makabila ya Ambundu na Bakongo wanaoishi katika misitu ya mvua ya kaskazini. Makabila haya yanajumuisha Wanyaneka na Wankhumbi, pamoja na makundi yanayohusiana kama Ovambo na Herero.
 Maisha ya kijadi 
Maisha ya jadi ya Wanyaneka na Wankhumbi yanategemea ufugaji wa ng’ombe wakichanganya na kilimo cha kujikimu. Mfumo huu wa agro-pastoralism umeunda misingi ya tamaduni zao, ikijumuisha mila, silaha, na michezo ya mapambano. Mifano ya sherehe za kitamaduni ni pamoja na efiko, ibada ya kuinitia wasichana, ambayo huhusisha kafara ya ng’ombe na matumizi ya sehemu za mnyama kama mapambo kwa msichana anayekua kuwa mwanamke.Cinézio Feliciano Peçanha. Gingando na linha da kalunga: capoeira angola, engolo e a construção da ancestralidade. Salvador: Shahada ya Uzamivu, UFBA, 2019, uk. 156.

 Umuhimu wa ng'ombe 
Ng’ombe (ono ngombe) ni kiini cha maisha ya kijamii na kiuchumi kwa jamii ya Wanyaneka-Humbe. Kila kipengele cha maisha  kuanzia ndoa, msiba, usaliti, hadi migogoro ya kijamii huathiriwa na nafasi ya ng’ombe katika jamii. Kama alivyoandika Cinézio Peçanha.

“Maisha ya jamii ya Humbe yamejengwa juu ya ufugaji wa ng’ombe, ukisaidiwa na kilimo cha kujikimu. Hii imeunda si tu mtazamo wa kiuchumi bali pia mchakato mzima wa kitamaduni unaohusisha jamii: ngoma za kuinitia, za msiba, ndoa, usaliti, na hata migogoro ya kijamii.” (Peçanha, 2019, uk. 156)

 Utambulisho wa kikabila 
Kutokana na kufanana kwa misamiati na tamaduni, na idadi yao ndogo (takriban 4% ya wakazi wa Angola), wataalamu wa anthropolojia na utawala wamekuwa wakiunganisha makabila haya kama kundi moja la Wanyaneka-Nkhumbi. Hata hivyo, kila kundi dogo kama vile Handa, Mwila, Gambwe, na Nkhumbi limehifadhi utambulisho wake wa kiutamaduni na kikabila kwa nguvu.

Marejeo

Jamii:AfroCrowd 2025
Jamii:Makabila ya Angola