Alkemia

Alkemia (kwa Kiingereza alchemy) ni mfumo wa kiasili wa kifalsafa na kivitendo uliokua katika ustaarabu mbalimbali kuanzia Misri ya Kale, India, Uchina, Uarabuni hadi Ulaya ya Kati na Magharibi. Alkemia ilihusisha uchanganyaji wa maarifa ya kifalsafa, kidini, kisayansi na kimitindo kwa lengo la kuelewa na kudhibiti asili ya vitu. Mara nyingi, alkemia imeelezwa kama mtangulizi wa sayansi ya kisasa ya kemia, ingawa pia ilikuwa na vipengele vya kifumbo na kidini.

Lengo kuu la alkemia lilihusiana na fikra ya kubadilisha metali duni, kama vile risasi, kuwa dhahabu au fedha. Aidha, alkemia ilihusiana na dhana ya kutengeneza dawa ya maisha marefu au "elixir ya uzima," ambayo ingeweza kutoa afya ya kudumu au umilele. Wanafalsafa wa alkemia pia walihusisha kazi zao na tafakuri ya kiroho, wakiona mchakato wa kugeuza metali kama mfano wa kugeuka kwa nafsi kutoka hali duni kwenda ukamilifu.

Katika historia ya Mashariki ya Kati, alkemia ilistawi kupitia kazi za wanafalsafa wa Kiarabu na Waislamu, hasa Jabir ibn Hayyan (anayetambulika pia kama Geber), ambaye mara nyingi hujulikana kama "baba wa kemia." Yeye alihusisha alkemia na mbinu za majaribio, akisisitiza umuhimu wa vipimo na taratibu za kimaabaraHolmyard, E.J. (1990). Alchemy. New York: Dover Publications.. Kupitia tafsiri za Kiarabu, maarifa ya Kigiriki na ya Kiasia yalihamishwa hadi Ulaya, ambapo alkemia iliendelea kushamiri katika Zama za Kati na kipindi cha Uamsho.

Katika Uchina, alkemia ilikuwa na uhusiano wa karibu na falsafa ya Daoism, ikilenga hasa utafutaji wa dawa za kuongeza maisha na kufikia hali ya kiroho ya juu. Huko India, alkemia (Rasayana) ilihusiana na Ayurveda, tiba ya jadi ya Kihindi, na mara nyingi ilijikita katika kutengeneza dawa za tiba pamoja na tafakuri za kifalsafaNeedham, Joseph (1974). Science and Civilisation in China, Vol. 5: Chemistry and Chemical Technology. Cambridge University Press..

Nchini Ulaya, alkemia ilichanganya mitazamo ya Kigiriki, Kiarabu na Kikristo. Ilijikita katika falsafa za Plato na Aristoteli pamoja na mafundisho ya Hermetic. Wakati wa Zama za Kati, alkemia mara nyingi iliendana na mitazamo ya kidini na kimafumbo, lakini pia ikachangia mbinu zilizokuja kuwa msingi wa kemia ya kisasa. Wataalamu kama Albertus Magnus, Roger Bacon, na baadaye Isaac Newton, walivutiwa na alkemia na walihusisha tafiti zao na juhudi za kufahamu asili ya vituLinden, Stanton J. (2003). The Alchemy Reader: From Hermes Trismegistus to Isaac Newton. Cambridge University Press..

Mchango wa alkemia katika maendeleo ya maarifa ya kisayansi ni mkubwa. Ingawa malengo yake ya kifumbo hayakufanikishwa, majaribio ya kimaabara yaliyofanywa na wanasayansi wa alkemia yalijenga misingi ya kemia ya majaribio. Mbinu za kunereka, kuyeyusha, kuchanganya na kutenganisha vitu zilikuwepo na ziliendelezwa na wanasayansi wa baadaye. Hatimaye, karne ya 17 na 18 zilileta mapinduzi ya kisayansi ambayo yalitofautisha kemia ya kisasa na alkemia ya kale.

Kwa upande wa kifalsafa na kitamaduni, alkemia imesalia kama alama ya mabadiliko ya kiroho na kisanaa. Katika fasihi na sanaa, mara nyingi inatajwa kama mfano wa safari ya ndani ya binadamu ya kutafuta ukamilifu, hekima na wokovu. Hata baada ya kupoteza hadhi yake ya kisayansi, alkemia imeendelea kushawishi mawazo ya kifumbo, falsafa ya kisasa na hata maandiko ya kifasihi na sanaa za ubunifu.

 Marejeo 

Jamii:Wiki Loves STEAMIA 2025