Siasa ya Ghana

Siasa ya Ghana inafanyika katika mfumo wa kidemokrasia ambapo Rais ni mkuu wa nchi na pia mkuu wa serikali. Tangu kurejea kwa demokrasia mwaka 1992, Ghana imekuwa moja ya nchi za Afrika zinazotambulika kwa utulivu wa kisiasa, uchaguzi wa haki, na uhuru wa vyombo vya habari.Freedom House. (2023). Freedom in the World Report: Ghana. www.freedomhouse.org

 Enzi ya Uhuru 
Ghana, iliyokuwa Gold Coast kabla ya uhuru, ilipata uhuru kutoka Uingereza mwaka 1957, ikiwa nchi ya kwanza kusini mwa Jangwa la Sahara kupata uhuru. Kwame Nkrumah alikua Waziri Mkuu wa kwanza, na baadaye Rais mwaka 1960 baada ya Ghana kuwa jamhuri.

 Mapinduzi ya Kijeshi 
Kuanzia mwaka 1966, Ghana ilikumbwa na mfululizo wa mapinduzi ya kijeshi yaliyokatiza utawala wa kiraia. Serikali za kijeshi ziliongozwa na viongozi kama General Acheampong na Flight Lieutenant Jerry Rawlings.

 Kurejea kwa Demokrasia 
Mnamo mwaka 1992, Ghana ilirudisha mfumo wa vyama vingi kwa katiba mpya. Jerry Rawlings alichaguliwa kuwa Rais kupitia chama cha National Democratic Congress (NDC). Tangu wakati huo, uchaguzi wa kitaifa umefanyika kila baada ya miaka mitano kwa amani na ushindani mkubwa wa vyama vikuu: NDC na New Patriotic Party (NPP).Gyimah-Boadi, E. (2009). "Another Step Forward for Ghana." Journal of Democracy, Vol. 20, No. 2.

 Mihimili ya Utawala 

 Rais: Rais wa Ghana huchaguliwa kwa kura ya moja kwa moja kwa kipindi cha miaka mitano, na anaweza kuhudumu kwa vipindi viwili tu. Rais ndiye mkuu wa serikali, na pia ana mamlaka ya uteuzi wa mawaziri na viongozi wa kitaifa.
 Bunge: Bunge la Ghana lina wabunge 275 wanaochaguliwa moja kwa moja. Ni chombo cha kutunga sheria, kuidhinisha bajeti na kusimamia serikali. Vyama viwili vikuu NPP na NDC hushindana vikali kwenye uchaguzi wa wabunge.
 Mahakama: Mahakama ya Ghana ni huru na inaongozwa na Mahakama ya Juu . Jaji Mkuu huteuliwa na Rais kwa ushauri wa Baraza la Majaji na kuidhinishwa na Bunge. Mahakama imetajwa kama nguzo muhimu katika kutafsiri katiba na kusimamia haki.

 Vyama vya Siasa na Uchaguzi 
Ghana ina mfumo wa vyama vingi lakini ushindani mkubwa huonekana kati ya NDC na NPP.

 NDC huelekea kushika msimamo wa mrengo wa kushoto.
 NPP hufuata sera za kiuchumi huria .

Uchaguzi wa urais na wabunge huandaliwa na Tume Huru ya Uchaguzi (EC)Electoral Commission of Ghana. Election Reports 1992–2020. www.ec.gov.gh. Ushirikiano wa wananchi, uhuru wa vyombo vya habari, na usimamizi wa taasisi huru hufanya uchaguzi wa Ghana kuwa mfano bora barani Afrika.

 Ushiriki wa Wananchi na Demokrasia 
Wananchi wa Ghana hushiriki kwa wingi katika uchaguzi na mchakato wa kisiasa. Vyombo vya habari, mashirika ya kiraia, na asasi za kidini hushiriki katika uhamasishaji wa haki, uwajibikaji na utawala bora.Gyimah-Boadi, E. (2009). "Another Step Forward for Ghana." Journal of Democracy, Vol. 20, No. 2.

 Siasa za Nje 
Ghana ni mwanachama wa mashirika ya kikanda na kimataifa kama ECOWAS, AU, na Umoja wa Mataifa. Imekuwa mstari wa mbele katika utatuzi wa migogoro Afrika Magharibi, hasa kupitia mchango wake katika vikosi vya kulinda amani vya Umoja wa Mataifa.

 Marejeo 

Jamii:Afrocrowd 2025
Jamii:Siasa ya Ghana