Utafiti wa kisayansi

Utafiti wa kisayansi ni kitendo cha ubunifu kinacholenga kuongeza maarifa kwa kukusanya, kutafsiri, na kutathmini data kwa njia ya kimfumo. Kwa mujibu wa Mbinu ya dhana na uthibitisho "Dhahania-kato" (kupunguza kutoka kwa kanuni za jumla hadi kauli mahususi), utafiti unapaswa kujumuisha:Popper, Karl (1959). The Logic of Scientific Discovery. Abingdon-on-Thames: Routledge.

 Uwekaji wa muktadha wa tatizo;
 Dhana ya kuelezea tatizo kwa kuzingatia mitazamo ya nadharia zilizopo;
 Uthibitishaji wa dhana kupitia jaribio;
 Uchambuzi wa matokeo ya jaribio.

Utafiti wa kisayansi unahusisha nadharia za kisayansi, mbinu za kisayansi, miundo ya kisayansi, majaribio, na hali halisi za kimazingira. Unaweza kurejelea:

 Mbinu ya kisayansi – mkusanyiko wa mbinu za kuchunguza matukio, kwa kutumia ushahidi wa kimajaribio au wa kipimo unaozingatia mantiki na hoja;
 Utafiti wa uchunguzi – hutoa hitimisho kuhusu athari zinazowezekana za matibabu kwa washiriki, ambapo ugawaji wa washiriki katika makundi ya matibabu au udhibiti hauko chini ya udhibiti wa mtafiti;
 Jaribio la udhibiti wa nasibu – aina ya jaribio la kisayansi, hasa katika nyanja ya tiba, ambapo washiriki wanagawiwa kwa nasibu kupokea mojawapo ya matibabu tofauti;
 Sayansi– juhudi ya kimfumo ya kujenga na kupanga maarifa katika mfumo wa maelezo yanayoweza kuthibitishwa na utabiri kuhusu ulimwengu.

Kujifunza kisayansi kunahusisha kupima nadharia na kutoa msingi wa maarifa ya kisayansi.

Historia
Aristotle anasadikiwa kuwa wa kwanza kuanza kusoma mada yoyote kwa kuweka muktadha wa suala husika, yaani kwa kukusanya, kuchambua, na kuainisha ukweli wote muhimu. Kwa kubaini maana na uhusiano wa ukweli huo, alianzisha msingi wa kimfumo na sahihi uliomwezesha kutoa uhalilishaji kuhusu kanuni au sheria za msingi. Aristotle alianzisha njia mbili za kutoa uhalilishaji kwa kuonyesha mielekeo miwili—Kato na Kuongeza hoja au Hoja ya uongezaji—katika mbinu za uchunguzi: moja huanzia kwenye tukio mahususi lililoonekana kuelekea kanuni za jumla; nyingine, kwa njia yenye utata, huanzia kwenye kanuni za msingi kuelekea matukio au athari zake..

Wazo la Silojia, yaani hoja ya kimantiki inayotokana na sheria au ukweli wa jumla kuelekea matukio mahususi, lilianzishwa na Aristotle. Maandishi yake yanatambuliwa kama mojawapo ya tafiti za awali kabisa kuhusu asili ya uchunguzi wa kisayansi.

Francis Bacon alikuza dhana ya utafiti wa kisayansi kwa kupendekeza ukusanyaji wa uchunguzi kwa njia ya kimfumo. Wazo hili la kupanda hatua kwa hatua kuelekea madai ya jumla yanayoaminika, ingawa sasa linaonekana dhahiri, lilikuwa la ubunifu katika enzi hiyo na lilibadilisha mtazamo wa usanifu wa utafiti.

Galileo Galilei alichangia mbinu za kisasa za ukusanyaji, tafsiri, na tathmini ya data kwa kusema kuwa sheria za asili ni za kihisabati, na kupendekeza viwango vya urefu na muda katika uendeshaji wa majaribio.Sharratt, M. (1994). Galileo: Decisive Innovator. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-56671-1. Galileo alianzisha misingi ya mbinu ya utafiti wa kisayansi, inayojulikana kama "mbinu ya Dhahania-kato", ambayo hutumika sana katika utafiti wa kisayansi wa kisasa.
Tazama pia
 Jaribio
 Uhalisia
 Uundaji wa kisayansi
 Nadharia ya kisayansi

Marejeo

Jamii:Wiki Loves STEAMIA 2025
Jamii:Sayansi