Siasa ya Libya

Siasa ya Libya imepitia mabadiliko makubwa ya kihistoria tangu kupata uhuru mwaka 1951. Nchi hii imekuwa na mifumo mbalimbali ya utawala, kutoka ufalme, udikteta, hadi juhudi za kujenga demokrasia baada ya machafuko ya miaka ya 2011Al Jazeera. "Libya’s political crisis explained." https://www.aljazeera.com/news.

 Ufalme wa Libya (1951–1969) 
Baada ya kupata uhuru kutoka kwa Waingereza na Wataliano mwaka 1951, Libya ilitangazwa kuwa Ufalme wa Kikatiba chini ya Mfalme Idris I. Mfumo huu ulijumuisha bunge la kitaifa, lakini mamlaka ya mfalme yalikuwa makubwa. Ufalme huo ulilenga kuunganisha majimbo matatu: Tripolitania, Cyrenaica, na Fezzan. Hata hivyo, ulituhumiwa kwa ukosefu wa maendeleo na rushwaBBC News. "Libya profile – Timeline." https://www.bbc.com/news/world-africa-13755445.

 Utawala wa Gaddafi (1969–2011) 
Mnamo tarehe 1 Septemba 1969, kundi la maafisa wa kijeshi liliongoza mapinduzi yaliyomng'oa mfalme, likiongozwa na Kanali Muammar Gaddafi. Alitangaza Libya kuwa Jamhuri ya Kiarabu ya Kijamii, akianzisha mfumo usio wa kawaida ulioitwa Jamahiriya – utawala wa moja kwa moja wa watu kupitia kamati za watu (People’s Committees).

 Mapinduzi ya 2011 na Kuanguka kwa Gaddafi 
Mwaka 2011, wimbi la Mapinduzi ya Kiarabu lilienea hadi Libya. Maandamano dhidi ya Gaddafi yalizua vita vya wenyewe kwa wenyewe, na baadaye NATO iliingilia kijeshi kwa madhumuni ya kulinda raia. Oktoba 2011, Gaddafi aliuawaInternational Crisis Group. “Averting a full-blown civil war in Libya.” 2020., na serikali ya mpito ya National Transitional Council (NTC) ilichukua madaraka.

 Mgawanyiko wa Kisiasa na Serikali Mbili 
Baada ya Gaddafi, Libya ilikumbwa na mgawanyiko wa kisiasa na mivutano ya kijeshi. Kufikia mwaka 2014, nchi iligawanyika kati ya:

 Serikali ya Tobruk (ilibarikiwa na bunge la House of Representatives)
 Serikali ya Tripoli (ilijumuisha General National Congress)

Makundi yenye silaha, pamoja na wanamgambo wa Kiislamu na vikundi vya kikabila, yalidhibiti maeneo mbalimbali. Hali hii ilisababisha machafuko ya muda mrefu na kuifanya Libya kuwa nchi yenye serikali mbili zinazopingana.

 Serikali ya Umoja wa Kitaifa (GNA) na Majaribio ya Amani 
Mnamo mwaka 2015, Umoja wa Mataifa ulisimamia makubaliano ya kisiasa yaliyozaa Serikali ya Umoja wa Kitaifa (GNA) iliyokuwa na makao Tripoli. Lakini haikufanikiwa kuunganisha taifa lote. Mnamo 2019–2020, jenerali Khalifa Haftar alianzisha mashambulizi dhidi ya Tripoli, lakini alipata upinzani mkubwa.Reuters. "Libya conflict timeline", 2023.

Mnamo Machi 2021, serikali mpya ya mpito ya Government of National Unity (GNU) ilitangaza kuandaa uchaguzi wa kitaifa. Hata hivyo, uchaguzi huo haukufanyika kama ilivyopangwa, na hali ya kisiasa ilibaki tete.

 Hali ya Siasa kwa Sasa 
Libya inaendelea kukabiliwa na migawanyiko ya kisiasa, uingiliaji wa mataifa ya kigeni, na changamoto ya kuunda serikali jumuishi. Maendeleo ya kisiasa yanategemea juhudi za upatanisho wa kitaifa, kuandaliwa kwa katiba mpya, na kufanyika kwa Reuters. "Libya conflict timeline", 2023.uchaguzi huru na wa haki.

 Marejeo 

Jamii:Libya