Luwo (Ooni)

Ooni Lúwo Gbàgìdá ni kielelezo muhimu sana katika historia ya Yoruba kwa sababu aliweka alama ya kipekee kama mwanamke wa kwanza na wa pekee kuwahi kutawala Ile-Ife, kitovu cha ustaarabu na asili ya watu wa Yoruba. Utawala wake unakadiriwa kuwa katika karne ya 10, kipindi ambacho jamii nyingi za Kiafrika zilikuwa bado zikiwa na mfumo wa utawala wa kifalme wa kiume.

Inasemekana alikuwa mwenye busara, nguvu, na uthubutu, na alihusishwa na maendeleo ya kijamii na kiutawala katika Ife. Mwanawe, Adekola Telu, alihamia na kuanzisha Ufalme wa Iwo, ambao hadi leo ni mojawapo ya falme mashuhuri katika jimbo la Osun, Nigeria.

Kwa hivyo, Ooni Lúwo anahesabiwa miongoni mwa wanawake mashujaa waliotengeneza historia ya Kiafrika kupitia uongozi, ushawishi, na mchango wake kwa ustaarabu wa Yoruba.

Tanbihi

Jamii: Historia