Adhabu ya kifo nchini Kenya

Adhabu ya kifo nchini Kenya ilikuwa adhabu ya kisheria tangu kabla ya uhuru wa nchi, na inaendelea kuwa hivyo chini ya sheria za Kenya. Hakuna hukumu ya kifo iliyotekelezwa nchini Kenya tangu 1987,  wakati Hezekiah Ochuka na Pancras Oteyo Okumu, viongozi wa jaribio la mapinduzi ya 1982, waliponyongwa kwa uhaini. 

Marais mara kwa mara wamebadilisha hukumu zote za kifo kuwa kifungo cha maisha, na hivyo kuwaachilia wafungwa wote kutoka kwa hukumu ya kifo. Hakuna sera ya sasa ya kukomesha hukumu ya kifo. 

Licha ya ukosefu wa kunyongwa, hukumu za kifo bado zinapitishwa nchini Kenya. Mnamo Julai 2013, Ali Babitu Kololo alihukumiwa kifo kimakosa kufuatia mauaji na utekaji nyara wa watalii wawili wa Uingereza,  na mnamo 2014 muuguzi alipokea hukumu ya kifo kwa kutoa mimba kwa mwanamke ambaye alikufa baadaye,  ingawa hukumu yake katika Mahakama ya Kenya ilibatilishwa.

 Historia 
Adhabu ya kifo ilianzishwa nchini Kenya mwaka 1893 na serikali ya kikoloni ya Uingereza; desturi hiyo haikuwa ya kawaida katika jumuiya za kabla ya ukoloni, ambazo ziliweka thamani katika haki ya urejeshaji.  Kwa ujumla, jumuiya nyingi za Kiafrika hazikutumia hukumu za kifo kama sehemu ya kusimamia haki isipokuwa wahalifu ambao mara kwa mara "wamejifanya kuwa hatari kupita mipaka ya uvumilivu wa wenzao".  Kanuni ya adhabu kama ilivyoundwa na Waingereza ilitaja hukumu ya kifo ya lazima kwa mauaji, uhaini na wizi wa kutumia silaha. Mauaji mengi, yaliyoandikwa kama 1,090 kwa idadi, yalitekelezwa na serikali ya kikoloni wakati wa uasi wa Mau Mau. 

Baada ya jaribio la mapinduzi ya 1982, Hezekiah Ochuka, Pancras Oteyo Okumu na waanzilishi wengine wawili wa mapinduzi hayo walipatikana na hatia ya uhaini, wakahukumiwa kifo na baadaye kunyongwa Julai 1987. Ndio watu wa mwisho kunyongwa nchini Kenya hadi sasa. Novak, Andrew (2012). "Constitutional reform and the abolition of the mandatory death penalty in Kenya". Suffolk University Law Review. 45 (2): 285.

Mnamo 2010, Mahakama ya Rufaa ilibatilisha hukumu ya kifo ya lazima kwa mauaji katika Mutiso v. Jamhuri, mahakama ya tatu ya kitaifa katika sheria za kawaida Afrika kufanya hivyo. 

Mnamo mwaka wa 2016, Rais Uhuru Kenyatta alibadilisha hukumu za kifo za wafungwa 2,747 waliohukumiwa kifo na kuwa kifungo cha maisha. Rais Mwai Kibaki alikuwa ametekeleza hatua kama hiyo mwaka wa 2009. Wafungwa wote 4,000 waliohukumiwa kunyongwa waliokuwa wakisubiri kunyongwa waliondolewa hukumu zao na kubadilishwa kuwa kifungo cha maisha. Kusudi lilikuwa kuwalazimisha wafungwa wanaohusika kushiriki katika kazi ya kimwili, ambayo wafungwa wanaosubiri kunyongwa hawaruhusiwi. 

Mnamo 2017, Mahakama ya Juu ilifuta hukumu ya kifo ya lazima, ikitangaza kuwa ni kinyume na katiba. 

Ripoti iliyosambazwa sana mwaka 2018-19 ilidokeza kuwa serikali ilitangaza nia yake ya kurejesha hukumu ya kifo kwa ujangili wa wanyamapori. Hata hivyo, ripoti hiyo haikupitishwa na hakuna mipango kama hiyo inayozingatiwa. 

 Marejeo 

Jamii:Kenya