Mashine ya Meme

Mashine ya Meme ni kitabu cha maarifa maarufu  kilichoandikwa na Susan Blackmore mwaka 1999, chenye kujadili dhana ya meme. Katika kitabu hiki, Blackmore anajaribu kuifanya memetiki  iwe sayansi kamili kwa kuchunguza uwezo wake wa kiutafiti na kianaliti, pamoja na changamoto zinazokabili uwanja huo.

Maudhui ya Kitabu

Nusu ya kwanza ya kitabu inalenga kufafanua kwa undani maana ya meme na kulifanya wazo hilo liwe wazi. Nusu ya pili inatoa maelezo ya memetiki kuhusu masuala mbalimbali, ikiwemo:

 Asili ya lugha,

 Asili ya ubongo wa binadamu,

 Masuala ya kijinsia,

 Mtandao wa intaneti, na

 Dhana ya nafsi .

Kwa maoni ya Blackmore, maelezo ya meme yanatoa ufafanuzi rahisi na wazi zaidi kuliko yale yanayotegemea maelezo ya kijeni.

Historia ya Wazo la Meme

Dhana ya meme na neno lenyewe yalitolewa kwa mara ya kwanza na Richard Dawkins katika kitabu chake The Selfish Gene (1976). Blackmore analiendeleza wazo hilo na Dawkins mwenyewe aliandika dibaji  ya The Meme Machine.

Changamoto na Nadharia

Blackmore anachunguza ugumu wa:

 kutambua meme ni nini,

 tofauti kati ya meme na jeni,

 na iwapo meme inaweza kuchukuliwa kama kizazi cha ulimwengu (universal replicator).

Kizazi cha ulimwengu huwa na sifa tatu kuu:

1. Uhakika wa kurudiwa kwa usahihi.

2. Kiwango kikubwa cha uzalishaji nakala.

3. Uhai mrefu.

Blackmore anadai kuwa meme zimefikia kiwango cha kutosha ili kuhesabiwa kama vizazi vya ulimwengu, ingawa hazina ufanisi sawa na jini.

Aidha, anapendekeza kwamba meme si tegemezi kwa jini pekee, bali huenda sasa meme zinaendesha mageuzi ya kijenetiki na ndiyo sababu ya ukubwa usio wa kawaida wa ubongo wa binadamu. Anaonyesha uhusiano kati ya kupanuka kwa ubongo na mwanzo wa uigaji  katika historia ya Homo sapiens  .

Istilahi Muhimu Katika Kitabu

Blackmore anatengeneza msamiati maalum kwa memetiki, zikiwemo istilahi hizi:

 Kunakili bidhaa yenyewe (mfano: supu). Njia hii ina makosa zaidi kwani inahitaji kuchanganua na kutengeneza upya vipengele vyote.

 Kunakili maagizo: (mfano: mapishi ya supu). Njia hii ina makosa machache zaidi.

 Hofu kwamba binadamu ni vyombo vya kusambaza meme, jambo linalopingana na mtazamo wa uhuru wa kujichagulia 

 Makundi ya meme yanayosambazwa pamoja, kama vile dini au tamaduni .

 Nadharia ya memetiki ya ukarimu, inayodai kwamba tabia za ukarimu huenea zaidi kwa sababu watu huziona, huzipenda, na huiga zaidi kuliko tabia za ubinafsi.

Mapokezi

Katika ukosoaji uliochapishwa na The New York Times, Robert Wright alisema kuwa ari ya Blackmore kuhusu meme ilimfanya kupuuza baadhi ya misingi ya kibiolojia na tafiti zilizokwishafanywa katika anthropolojia. Hata hivyo, alimpongeza kwa kutoa mitazamo mizuri kuhusu maisha ya kisasa na utamaduni.

Hitimisho

Mashine ya Meme ni kitabu kilicholeta mjadala mkubwa kuhusu nafasi ya meme katika kuelewa jamii ya binadamu. Kinaendelea kuwa rejeleo muhimu katika mijadala ya memetiki, sayansi ya utamaduni, na falsafa ya fikra.

Marejeo
Category:Wiki Loves STEAMIA 2025