Christine de Pizan

Christine de Pizan au Pisan (Kifaransa: [kʁistin də pizɑ̃], Kifaransa cha Kati: [krisˈtinə də piˈzã]; alizaliwa Cristina da Pizzano; Septemba 1364 – c. 1430), alikuwa mwandishi wa kortini wa Ufaransa aliyezaliwa Italia, akihudumia Mfalme Charles VI wa Ufaransa na maduk kadhaa wa kifalme wa Ufaransa, kwa njia ya matini ya kawaida na mashairi.

Christine de Pizan alihudumu kama mwandishi wa kortini katika Ufaransa wa enzi za kati baada ya kifo cha mume wake. Watekelezaji wa Christine walijumuisha ma-duk kama vile Louis I wa Orleans, Philip the Bold wa Burgundy, na mwanawe John the Fearless. Kazi zake, ambazo zinachukuliwa kuwa baadhi ya maandishi ya mapema zaidi ya ufeministi, zinajumuisha riwaya, mashairi, na wasifu, na pia aliandika ukaguzi na uchambuzi wa kifasihi, kihistoria, kifalsafa, kisiasa, na kidini. Kazi zake maarufu zaidi ni The Book of the City of Ladies (Kitabu cha Jiji la Wanawake) na The Treasure of the City of Ladies (Hazina ya Jiji la Wanawake), ambazo ni matini za kawaida zilizoandikwa wakati alipokuwa akifanya kazi kwa ajili ya John the Fearless wa Burgundy. Vitabu vyake vya ushauri kwa wanaprincess, waprincess, na mashujaa viliendelea kuchapishwa hadi karne ya 16.

 Maisha 
Christine de Pizan alizaliwa mwaka wa 1364 katika Jamhuri ya Venice, Italia. Alikuwa binti wa Tommaso di Benvenuto da Pizzano. Baba yake alijulikana kwa jina la Thomas de Pizan, jina lililotokana na kijiji cha Pizzano (ambacho sasa ni sehemu ya manispaa ya Monterenzio), kusini-mashariki mwa Bologna. Baba yake alifanya kazi kama daktari, mtaalamu wa nyota wa kortini, na Mshauri wa Jamhuri ya Venice. Thomas de Pizan alikubali uteuzi wa kufanya kazi katika korti ya Charles V wa Ufaransa kama mtaalamu wa nyota wa mfalme, na mwaka wa 1368 Christine alihamia Paris. Mwaka wa 1379, Christine de Pizan alioa Etienne du Castel, ambaye alikuwa notari na katibu wa kifalme.

Christine alikuwa na watoto watatu. Binti yake aliingia kwenye monasteri ya Dominikan huko Poissy mwaka wa 1397 kama mwenzi wa binti wa mfalme, Marie. Mume wa Christine alifariki kwa sababu ya pigo la tauni mwaka wa 1389, mwaka mmoja baada ya kifo cha baba yake. Tarehe 4 Juni 1389, katika hukumu kuhusu kesi iliyofunguliwa dhidi yake na askofu mkuu wa Sens na François Chanteprime, washauri wa mfalme, Christine alitajwa kama "damoiselle" (msichana) na "mjane wa Estienne du Castel."

Baada ya kifo cha mumewe Etienne, Christine alibaki kuwa msaidizi wa mama yake na watoto wake. Alipojaribu kukusanya pesa kutoka kwa mali ya marehemu mumewe, alikabiliana na kesi ngumu zinazohusiana na malipo ambayo bado yalikuwa yanadaiwa kwa mumewe. Kupitia hali hii, Christine akawa mwandishi wa kortini. Kufikia mwaka wa 1393, alikuwa akiandika nyimbo za mapenzi, ambazo zilivutia macho ya watekelezaji matajiri ndani ya korti. Christine akawa mwandishi mwenye kazi nyingi. Ushiriki wake katika utayarishaji wa vitabu vyake na ujuzi wake wa kutumia ufadhili katika nyakati za kisiasa zilizokuwa zenye mvurugo zilimpa jina la mwanamke wa kwanza mtaalamu wa maandishi huko Ulaya. Ingawa alizaliwa huko Venice, Christine aliwaonyesha upendo mkali kwa Ufaransa. Kihisia na kifedha, alijiunga na familia ya kifalme ya Ufaransa, akitoa au kuwakabidhi nyimbo zake za mapenzi kwa wanachama wake, ikiwa ni pamoja na Isabeau wa Bavaria, Louis I, Duke wa Orléans, na Marie wa Berry.

Ufadhili ulibadilika katika enzi za kati za kale. Maandishi bado yalitengenezwa na kusambazwa kama hati za kuzungusha, lakini hatua kwa hatua yalibadilishwa na vitabu vilivyofungwa. Wanachama wa familia ya kifalme walikua watekelezaji wa waandishi kwa kuagiza vitabu. Kwa kuwa vifaa vilikuwa vikipata bei nafuu, biashara ya vitabu ilianza kukua, na hivyo waandishi na watengenezaji wa vitabu walitengeneza vitabu kwa ajili ya masharifa wa Ufaransa, ambao walikuwa na uwezo wa kuanzisha maktaba zao wenyewe. Christine hivyo hakuwa na mtekelezaji mmoja aliyeendelea kumfadhili kwa kiasi kikubwa, bali alijiunga na korti ya kifalme na makundi mbalimbali ya familia ya kifalme – Burgundy, Orleans na Berry ambayo kila moja ilikuwa na korti zake. Katika kazi yake yote, Christine alifanya miradi inayolipwa kwa watekelezaji binafsi na baadaye akachapisha kazi hizi kwa ajili ya kusambazwa kati ya masharifa wa Ufaransa.

Ufaransa ilitawaliwa na Charles VI ambaye tangu mwaka wa 1392 alikuwa akipata misukosuko ya akili, na kusababisha mgogoro wa uongozi kwa ufalme wa Ufaransa. Mara nyingi alikuwa akikosa korti na hatimaye alikuwa akiweza kufanya maamuzi tu kwa idhini ya baraza la kifalme. Malkia Isabeau alikuwa akiwa mwenye mamlaka ya kisheria wakati mumewe alipokosekana kortini, lakini hakuweza kuzima mzozo kati ya wanachama wa familia ya kifalme. Zamani, Blanche wa Castile alikuwa amecheza jukumu kuu katika utulivu wa korti ya kifalme na alikuwa ameongoza Ufaransa kama mwakilishi wa mfalme. Christine alichapisha mfululizo wa kazi kuhusu sifa za wanawake, akimtaja Malkia Blanche na kuwakabidhi kazi hizi kwa Malkia Isabeau. Mwaka wa 1402 alimwita Malkia Isabeau kama "Malkia mwenye taji wa Ufaransa, malkia mwenye kustaajabisha, mwanamke mwenye nguvu, aliyezaliwa kwa saa njema."

Christine aliiamini kuwa Ufaransa ilianzishwa na wazao wa Trojans na kwamba utawala wake na familia ya kifalme ulifuata wazo bora la Aristoteli. Mwaka wa 1400 Christine alichapisha L'Épistre de Othéa a Hector (Barua ya Othea kwa Hector). Kitabu hiki kilipochapishwa kwa mara ya kwanza, kiliwakabidhiwa kwa Louis wa Orléans, kaka wa Charles VI, ambaye kortini alionekana kama mwenye uwezo wa kuwa mwakilishi wa Ufaransa. Katika L'Épistre de Othéa a Hector, Hector wa Troy anafundishwa juu ya uongozi na sifa za kisiasa na mungu wa hekima Othéa. Christine alitengeneza matoleo ya L'Épistre de Othéa a Hector yenye picha maridadi mwaka wa 1400. Kati ya 1408 na 1415 alitengeneza matoleo zaidi ya kitabu hicho. Katika kazi yake yote, alitengeneza matoleo ya kitabu hicho yaliyowakabidhiwa kwa watekelezaji mbalimbali, ikiwa ni pamoja na toleo kwa Philip the Bold mwaka wa 1403, na matoleo kwa Jean wa Berry na Henry IV wa Uingereza mwaka wa 1404.

Jamii:Waliozaliwa 1364
Jamii:Waliofariki 1430
Jamii:Washairi wa Italia
Jamii:Waandishi wa Italia
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania