Ulanda Mtamba

Ulanda Mtamba ni mwanaharakati wa elimu kutoka Malawi ambaye anapinga ndoa za utotoni. Alikuwa Rais wa Rotary International huko Limbe na kuteuliwa kwenye orodha ya 100 Women ya BBC mwaka 2023 kama mmoja wa wanawake wenye kusisimua na wenye ushawishi mkubwa duniani. Yeye ni mkurugenzi wa nchi wa Advancing Girls Education in Africa (AGE Africa). Asilimia 10 ya wasichana huko Malawi wanafunga ndoa kabla ya kufikia umri wa miaka kumi na tano.

 Maisha 
Mtamba alizaliwa na kukulia Lilongwe, Malawi. Katika jamii yake, wasichana mara nyingi huacha masomo kwa ajili ya ndoa. Yeye ni mwanaharakati wa elimu, na anapinga ndoa za utotoni.

Mtamba amefanya kazi kuboresha maisha ya watu wanaoishi na UKIMWI tangu mwaka 2003. Mwaka 2018 alikuwa mshiriki wa AIDS Vaccine Advocacy Coalition iliyoko New York. Mwaka 2019 alijiunga na Rotary International. Alikuwa mtetezi wa kuongeza ulinzi wa UKIMWI kwa wanawake. Alionyesha kutumia pete ya silicone ya ndani ya uke ambayo ilipunguza uwezekano wa maambukizo kwa karibu nusu.

Yeye ni mkurugenzi wa nchi wa Advancing Girls Education in Africa (AGE Africa). AGE Africa ni shirika lisilo la kiserikali la Kimarekani lilianzishwa mwaka 2005 na Xanthe Scharff kufadhili elimu ya wasichana wa Kiafrika. Scharff amestaafu kama msukumo wa shirika hilo na Mtamba anaongoza huko Malawi akisaidiwa na angalau mwanamke mmoja ambaye amefanikiwa kufuata njia ngumu ya kujielimisha huku akifadhiliwa na AGE. Kuna kazi chache na shinikizo za rika huwavutia wasichana ambao wameanza masomo yakiwa wamefadhiliwa kurudi kuwa wake. Mtamba na AGE Africa wanafanya mkutano wa kila mwaka huko Zomba ambapo wanawaalika wasichana 100 kutoka shule mbalimbali. Katika mwaka mmoja, yeye na Grace Kwelepeta ambaye ni Mbunge wa Zomba Malosa walihimiza na kuwatia moyo wasichana wasitafute kazi tu bali wawe wajasiriamali ili kuunda kazi. Waliambiwa kuweka kipaumbele masomo kuliko mapenzi.

Mtamba alikuwa Rais wa klabu ya Rotary International huko Limbe mwaka 2023. Yeye ni mwanamke wa kwanza kutumikia katika nafasi hiyo huko Limbe. Klabu yake ilitangaza kukamilika kwa miaka mitatu ya kazi ya kusimamia maji katika Wilaya ya Machinga. Klabu yake iliongoza kazi hiyo na itaboresha maisha ya watu 2,500.

Alikuwa mmoja wa wanawake 13 wa Kiafrika walioorodheshwa kama sehemu ya BBC 100 Women mwaka 2023. Wanawake wengine watatu wa BBC 100 walitembelea eneo lake kwani pia wanajali elimu ya wasichana huko Malawi. Michelle Obama, Melinda French Gates, na Amal Clooney walitembelea shule ya sekondari huko Malawi mnamo Novemba 2023. Obama alisema kuwa alikuwa amesikia kuhusu kazi inayofanywa katika kusaidia elimu ya wasichana na kwamba taasisi yake ilifadhili AGE Africa tangu 2018. Maelezo ya ziara hiyo yalijumuisha maneno kutoka kwa wanawake wote wanne wa BBC 100. Mtamba kama mkurugenzi wa nchi wa AGE Africa alibainisha kuwa ziara ya wale wengine watatu ilionyesha umuhimu wa kazi yao. Ulanda yuko kati ya Wanawake 100 Wenye Kusisimua 2024 Msimu wa II na Jarida la Wealth Woman huko Malawi. Anasema kuhusu ndoa za utotoni akibainisha kuwa wasichana wengi wanafunga ndoa kabla ya kufikia umri wa miaka kumi na nane na asilimia kumi ya wasichana wanafunga ndoa kabla ya kufikia umri wa miaka kumi na tano.

 Marejeo 

Jamii:Wanaharakati wa Malawi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania