Hayao Miyazaki

Hayao Miyazaki (宮崎 駿 au 宮﨑 駿, Miyazaki Hayao, [mijaꜜzaki hajao]; alizaliwa Januari 5, 1941) ni mwanaharakati wa Kijapani, mtengenezaji wa filamu, na msanii wa manga. Alianzisha Studio Ghibli pamoja na wengine na anahudumu kama mwenyekiti wake wa heshima. Katika kipindi cha kazi yake, Miyazaki amepata sifa ya kimataifa kama msimuliaji hadithi wa ustadi na muundaji wa filamu za uhuishaji za Kijapani, na anachukuliwa sana kama mmoja wa watengenezaji wa filamu waliokamilika zaidi katika historia ya uhuishaji. Alizaliwa katika Jiji la Tokyo, Miyazaki alionyesha shauku katika manga na uhuishaji tangu umri mdogo. Alijiunga na Toei Animation mwaka 1963, akifanya kazi kama msanii wa katikati na mhuishaji wa funguo kwenye filamu kama Gulliver's Travels Beyond the Moon (1965), Puss in Boots (1969), na Animal Treasure Island (1971), kabla ya kuhamia A-Pro mwaka 1971, ambapo aliongoza pamoja Lupin the Third Part I (1971–1972) pamoja na Isao Takahata. Baada ya kuhamia Zuiyō Eizō (baadaye Nippon Animation) mwaka 1973, Miyazaki alifanya kazi kama mhuishaji kwenye World Masterpiece Theater na akaongoza mfululizo wa televisheni Future Boy Conan (1978). Alijiunga na Tokyo Movie Shinsha mwaka 1979 kuongoza filamu yake ya kwanza ya urefu The Castle of Cagliostro (1979) na mfululizo wa televisheni Sherlock Hound (1984–1985). Aliandika na kuonyesha manga Nausicaä of the Valley of the Wind (1982–1994) na akaongoza marekebisho ya filamu ya 1984 yaliyotayarishwa na Topcraft.

Miyazaki alianzisha Studio Ghibli mwaka 1985, akiandika na kuongoza filamu kama Laputa: Castle in the Sky (1986), My Neighbor Totoro (1988), Kiki's Delivery Service (1989), na Porco Rosso (1992), ambazo zilipokelewa na mafanikio ya kikosoaji na kibiashara nchini Japani. Princess Mononoke (1997) ya Miyazaki ilikuwa filamu ya kwanza ya uhuishaji kushinda Tuzo ya Filamu ya Chuo cha Japani kwa Picha ya Mwaka na kwa muda mfupi ikawa filamu yenye mapato ya juu zaidi nchini Japani; usambazaji wake wa Magharibi uliongeza umaarufu na ushawishi wa Ghibli ulimwenguni. Spirited Away (2001) ikawa filamu yenye mapato ya juu zaidi nchini Japani na ikashinda Tuzo ya Chuo kwa Filamu Bora ya Uhuishaji; mara nyingi huorodheshwa miongoni mwa filamu bora za karne ya 21. Filamu za baadaye za Miyazaki—Howl's Moving Castle (2004), Ponyo (2008), na The Wind Rises (2013)—pia zilipata mafanikio ya kikosoaji na kibiashara. Alistaafu kutoka kwa filamu za urefu mwaka 2013 lakini baadaye alirudi kutengeneza The Boy and the Heron (2023), ambayo ilishinda Tuzo ya Chuo kwa Filamu Bora ya Uhuishaji.

Kazi za Miyazaki mara nyingi huchukuliwa kwa uchambuzi wa kitaaluma na zimejulikana kwa kurudia kwa mada kama uhusiano wa binadamu na asili na teknolojia, umuhimu wa sanaa na ufundi, na ugumu wa kudumisha maadili ya amani katika ulimwengu wa jeuri. Wahusika wake wakuu mara nyingi ni wasichana wenye nguvu au wanawake wachanga, na filamu zake kadhaa zinawasilisha wapinzani wenye maadili ya kutiliwa shaka na sifa za kukomboa. Kazi za Miyazaki zimepokea sifa za juu na kutuzwa; alipewa jina la Mtu wa Heshima ya Kitamaduni kwa michango bora ya kitamaduni mwaka 2012, alipokea Tuzo ya Heshima ya Chuo kwa athari yake kwa uhuishaji na sinema mwaka 2014, na Tuzo ya Ramon Magsaysay mwaka 2024. Miyazaki mara nyingi ametajwa kama chanzo cha msukumo kwa wahuishaji wengi, wakurugenzi, na waandishi.

 Maisha ya Awali 
Hayao Miyazaki alizaliwa tarehe 5 Januari 1941, katika mji wa Akebono-cho huko Hongō, Jiji la Tokyo, Dola ya Japani, akiwa wa pili kati ya wana wanne. Baba yake, Katsuji Miyazaki (alizaliwa 1915), alikuwa mkurugenzi wa Miyazaki Airplane, kampuni ya kaka yake, ambayo ilitengeneza vishikio vya ndege za kivita wakati wa Vita vya Pili vya Dunia. Biashara hiyo iliruhusu familia yake kubaki na utajiri wakati wa maisha ya awali ya Miyazaki. Baba yake Miyazaki alipenda kununua picha za kuchora na kuzionyesha kwa wageni, lakini vinginevyo alikuwa na uelewa mdogo wa sanaa unaojulikana. Alikuwa katika Jeshi la Kifalme la Japani karibu 1940, akaachiliwa na kuhutubiwa kuhusu kutokuwa mwaminifu baada ya kumwambia afisa wake mkuu kwamba hataki kupigana kwa sababu ya mke wake na mtoto mdogo. Kulingana na Miyazaki, baba yake mara nyingi alimwambia kuhusu matendo yake, akidai kwamba aliendelea kuhudhuria vilabu vya usiku baada ya kufikisha umri wa miaka 70. Katsuji Miyazaki alikufa tarehe 18 Machi 1993. Baada ya kifo chake, Miyazaki alihisi kwamba mara nyingi alikuwa amemudu baba yake vibaya na kwamba hakuwahi kusema chochote "cha juu au cha kumudu". Alisikitikia kutokuwa na mazungumzo mazito na baba yake, na alihisi kwamba alikuwa amerithi "hisia zake za kianarchist na ukosefu wake wa kujali kuhusu kukumbatia mikinzano".

Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:wasanii wa Japani