Katarina Bogdanović

Katarina Bogdanović (28 Oktoba 1885 OS / 10 Novemba 1885 NS – 11 Januari 1969) anachukuliwa kama mwanafalsafa wa kwanza mwanamke wa Serbia na mmoja wa wanawake wa mwanzo kuandika kitabu cha shule ya sekondari nchini humo. Alizaliwa Trpinja, na baada ya kusoma miaka mitatu ya shule ya msingi, alihamia Belgrade kumalizia elimu yake ya sekondari. Mnamo 1904, alihitimu kutoka shule ya walimu Karlovac, kisha akafundisha shule ya msingi huko Tuzla hadi 1906. Akiwa na hamu ya kuendelea na masomo, alijiuzulu na kujiandikisha katika Chuo Kikuu cha Belgrade kusomea lugha, falsafa, na fasihi ya Kiserbia. Alimaliza masomo yake mwaka 1910, na kufundisha katika shule binafsi ya wasichana huko Smederevo kwa miaka miwili. Baadaye, alianza masomo ya juu huko Grenoble na Sorbonne, Paris, lakini akarudi Serbia mwaka 1913 na kufundisha katika Shule ya Upili ya Wasichana ya Belgrade.  

Wakati wa vita, Bogdanović alijihusisha na harakati za haki za wanawake na upinzani dhidi ya vita, huku akichapisha makala na tafsiri nyingi katika majarida ya kifasihi. Mnamo 1923, kwa kushirikiana na Paulina Lebl-Albala, walichapisha Teorija književnosti (Nadharia ya Fasihi), kitabu cha kwanza cha shule ya sekondari kuandikwa na wanawake nchini Serbia. Pia alisafiri mara nyingi kuhudhuria mikutano ya haki za binadamu na kujifunza mbinu za ufundishaji kutoka shule na vyuo vya mataifa mbalimbali. Akiwa mkana Mungu, hakuwahi kuamini wanasiasa au vyama vya siasa, na aliamua kutooa akiamini ndoa ilikuwa kizuizi cha kisheria kwa uhuru wa wanawake. Aliamini kuwa wanawake wangeweza kufanikisha uwezo wao kikamilifu tu iwapo mifumo ya nguvu ingebadilishwa ili kutoa fursa sawa. Mnamo 1928, aliteuliwa kuwa mkuu wa Shule ya Upili ya Wasichana huko Niš, na kuwa miongoni mwa wanawake wawili wa kwanza kuongoza shule ya aina hiyo nchini Serbia. Mnamo 1932, aliwekwa Kragujevac kama mkuu wa Gymnasium ya Wasichana, ambapo alifundisha hadi alipostaafu kwa lazima mwaka 1940 kwa tuhuma za kuwa na huruma kwa Wakomunisti, ingawa hakuwahi kujiunga na chama hicho.  

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia, Bogdanović alihudumu kama rais na mshiriki hai wa *Antifašistička fronta žena* (AFŽ – Umoja wa Wanawake wa Kipingafashisti wa Yugoslavia). Alikuwa mhariri wa jarida Naša stvarnost (Ukweli Wetu), na alichapisha uchambuzi wa kifasihi pamoja na makala kuhusu masuala ya kisiasa na kijamii. Kwa mchango wake, alitunukiwa Agizo la Mtakatifu Sava (daraja la tano) kwa huduma zake za kitamaduni mjini Niš, na mwaka 1955 alitambuliwa kama raia wa heshima wa Kragujevac. Mwaka 1958, alipokea Agizo la Kazi (daraja la pili). Alistaafu kabisa kutoka kwa shughuli za umma mwaka 1963 na akahamia Kragujevac, ambako alifariki tarehe 11 Januari 1969.  

Baada ya kifo chake, baadhi ya maandiko yake yalichapishwa na mwandishi wa wasifu wake, Milan Nikolić. Mitaa ya Kragujevac na manispaa ya Čukarica, Belgrade, ilipewa jina kwa heshima yake, na mnamo 1990, bamba la kumbukumbu liliwekwa katika nyumba yake ya utotoni huko Trpinja.  

 Maisha ya awali na elimu 
Katarina Bogdanović alizaliwa tarehe 28 Oktoba 1885  huko Trpinja, Kaunti ya Syrmia, Austria-Hungaria. Baada ya kusoma miaka mitatu ya shule ya msingi, alihamia Belgrade na kumaliza elimu ya sekondari katika Shule ya Wasichana. Kisha alihamia Karlovac na kukamilisha mafunzo ya ualimu mwaka 1904.  

Tangu akiwa mdogo, Bogdanović alikataa vikwazo vya mfumo dume na aliamua kuishi maisha kwa matakwa yake mwenyewe. Katika shajara yake, aliandika kuwa alikuwa tayari "kujitoa kwa kila kitu" ili kuthibitisha kwamba hakuwa Mungu. Kuanzia 1904 hadi 1906, alifundisha shule ya msingi huko Tuzla, ambapo alifanya kazi pamoja na Veljko Čubrilović, ambaye baadaye alihusishwa na mauaji ya Archduke Franz Ferdinand wa Austria.

 Marejeo 

Jamii:Waliozaliwa 1885
Jamii:Waliofariki 1969
Jamii:Wanafalsafa wa Serbia
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania