Narwimba

Narwimba alikuwa mwanamke wa Wasafwa aliyeishi katikati hadi mwisho wa karne ya 19 katika eneo la Tanzania ya leo. 

Alizaliwa katika kijiji kilichoko kwenye Songwe River na baadaye akahamia kaskazini mwa Malawi. Aliishi wakati wa uvamizi kutoka kwa Wangoni walioingia katika nchi ya Wasafwa, akitekwa na kuhamishwa katika eneo la mpaka wa Tanzania na Malawi katika maisha yake yote. Alihojiwa na Elise Kootz-Kreschmer, mmisionari wa Ujerumani ambaye aliandika hadithi ya maisha yake na kuchapisha kwa jina la “Bibi Narwimba” mwaka 1925. Tangu wakati huo, Narwimba ameonekana katika mazingira mengi ya kitaaluma yanayojadili utumwa katika Afrika Mashariki.

 Mazingira ya kihistoria 
Wangoni walikuwa wamehama kupitia Ufalme wa Gaza, kati ya Mto Limpopo na Mto Save, na kufika katika nchi iliyozunguka Ziwa Tanganyika, Mto Luangwa, na Ziwa Malawi. Wangoni walivamia nchi walizopitia, wakikusanya chakula, mifugo na watu waliofungwa. Vijana wa kiume kutoka nchi walizovamia walijiunga na vikosi vya uvamizi huku wanawake waliofungwa wakifungwa na kuolewa na wanaume wa Wangoni.

Katika eneo ambalo baadaye likawa Tanzania, wasichana wangeweza kuwekwa katika korti ya mkuu wa kijiji kufanya kazi ikiwa baba yake hakuweza kumlisha, na ili baba yake amrudishe binti yake, angepaswa kulipa mkuu wa kijiji kwa mbuzi, na ikiwa baba yake hakuweza kulipa, binti yake angeendelea kuwa mtumwa. Aina nyingine za utumwa au utumishi wa wanawake zilikuwa kupitia ndoa, ambapo mwanamke angeuzwa kama mke bila haki kamili za mke ambaye mume wake alimlipa jamaa zake. Hali ya mwanamke kutoka juu hadi chini ilikuwa kuwa mke mwenye haki kamili, mke asiye na haki kamili, na mtumwa. Waarabu walio kwenye pwani ya Tanzania na Zanzibar walikuwa na mashamba yaliyotumia watumwa wa Kiafrika.

 Maisha ya awali 
Narwimba alikuwa binti wa Sirwimba. Narwimba na familia yake walikimbia nchi yao wakati wanajeshi wa Wangoni walipovamia, wakahamia Kondeland. Kondeland ilikuwa ndani ya ulinzi wa ufalme wa Kyungu. Huko, kwa makubaliano na wazazi wake, alikutana na kuolewa na mwanaume aitwaye Sambi. Alikuwa na watoto sita naye, lakini ni binti yake Tjifuwa pekee aliyepona. Sambi aliuawa baadaye katika uvamizi wa Wangoni kwa Kondeland.

Baada ya Sambi kufa, mpwa wake Mirambo Muachiete alisafiri hadi Kondeland. Muachiete alikuwa mwana wa mkuu wa kijiji na Muachiete angerithi mjane wa Sambi kwa desturi, kwa hivyo Narwimba akaolewa naye na kuhamia nchi yake, eneo la Malawi linaloitwa Chiete. Safari ya Narwimba na Muachiete hadi Chiete iliachwa na uvamizi wa mara kwa mara wa Wangoni. Baba wa Muachiete alifariki muda mfupi baada ya Muachiete na Narwimba kufika, kwa hivyo Muachiete akawa mkuu mpya wa Chiete. Muachiete alikuwa na wake wengi kabla ya Narwimba na alimwoa mwingine alipokuwa mkuu wa kijiji. Alikuwa na watoto sita zaidi na Muachiete lakini wawili tu walinusurika: mwanaume aitwaye Ngwara, na binti asiyejulikana jina.

 Usafirishaji wa ndoa 

Ndani ya Afrika Mashariki, hasa maeneo yenye ushawishi wa Wazungu, wanaume wa Kiafrika waliolewa wanawake wasiokubali kama njia isiyodhibitiwa ya utumwa. Ndoa ya kulazimishwa ililinda kisheria wale waliopunja sheria za kukataza biashara ya watumwa. Wanaume wa kifahari walisafirisha wanawake kwa kuwapa askari waaminifu au ‘kuwavamia’ kutoka kwa uvamizi uliofanikiwa, huku wanawake wa kifahari na wanaume huru wasio wa kifahari wakiwapa wanawake kama fidia au hata kama sehemu ya mahari ya bibi halali.Robertson, Clare C.; Klein, Martin A. (1983). Women and Slavery in Africa. University of Wisconsin Press. p 11. ISBN 978-0-435-07417-3. Uwepo wa wake wengi ulionyesha utajiri na ushawishi wa mwanaume. Familia za kifahari za Afrika Mashariki ziliwazoa wanawake waliofungwa kama wanyenyekevu na walidhani kuwa wanawake waliofungwa walijifunza kwa urahisi zaidi katika jamii mpya kuliko wanaume.

Njaa ilitokea katika eneo la mpaka la Inamanga, na wakimbizi wengi wa Wamwanga walikimbilia Chiete kutafuta chakula. Kwa hofu ya kusalitiwa, Muachiete alimwua ombaomba wa Mwanga kuweka mfano. Mauaji hayo yalimfanya mkuu wa Inamanga kutumia wanajeshi kuvamia Chiete kwa kisasi. Narwimba na binti yake wa kumi, pamoja na wanawake na watoto wengine, walitekwa na kundi la wavamiaji wa Wamwanga. Narwimba hakumwona tena binti huyo baada ya watekao kuwatenganisha.

Watekao wa Narwimba walimpiga na kuanza kumsafirisha hadi Kiwere kumuuza kama mtumwa. Kabla ya safari kumalizika, Narwimba alitoroka na kukimbilia milimani usiku. Alipata hifadhi katika kijiji ambapo binti wa mkuu wa kijiji, Samuene, alimlinda asiuaw

 Marejeo 

Jamii:waliozaliwa karne ya 19
Jamii:Wanawake wa Tanzania