Wieke Bosch

Wieke Bosch (Leeuwarden 20 Februari 1882 - Ravensbrück 17 Februari 1945) alikuwa mpiganaji wa upinzani wa anarchist-feminist wa Uholanzi. Anarchist tangu mwisho wa Vita vya Kwanza vya Dunia, alifanya kampeni haswa kwa haki za wanawake nchini Uholanzi.

Wakati wa Uvamizi wa Wajerumani, Bosch alianzisha mitandao ya vyombo vya habari vya siri na upinzani, ambayo ilisaidia sana kuokoa watu waliofichwa na Wayahudi. Alikamatwa tarehe 19 Novemba 1942, alifukuzwa hadi kwenye kambi ya mateso ya Ravensbrück, ambako aliuawa kwa kupigwa risasi.

Maisha yake yalianguka haraka kwenye giza lakini yaligunduliwa tena mwanzoni mwa karne ya 21.

 Wasifu 
Bosch alizaliwa tarehe 20 au 24 Februari 1882 huko Leeuwarden, Uholanzi. Kwa sababu ya umaskini wake, hangeweza kuendelea na elimu na ilimbidi aanze kufanya kazi katika umri mdogo kama kijakazi. Katika kipindi hiki, aliolewa na Rein Zandstra; wenzi hao walikuwa na watoto watatu. Mnamo 1919, wenzi hao walitengana, na akahamia na mwanarchist aitwaye Jan de Haan. Wote walikuwa watu mashuhuri katika harakati za anarchist, pacifist, na feminist katika Leeuwarden katika miaka ya 1920 na 1930.

Katika kipindi hiki, Bosch aliuza kondomu mitaani, ambayo ilikuwa nadra sana, iliyochukizwa, na riwaya kwa wakati huo. Kwa sababu ya shughuli zake, alifuatiliwa na idara za ujasusi za Uholanzi, ambazo zilimtaja kama "adui wa serikali". Jan de Haan alikufa mwaka wa 1937, lakini Bosch aliendelea na harakati zake.

 Upinzani 
Wakati Uholanzi ilitawaliwa na Ujerumani ya Nazi, Bosch alianzisha kikundi cha waandishi wa habari cha siri kilichoitwa De Vonk, kwa kutumia mitandao yake iliyokuwapo. Kundi lake halikuhusika tu katika uchapishaji wa magazeti ya siri bali pia liliwasiliana na watu waliojificha ili kutoa msaada na kusambaza propaganda za Upinzani. Inaonekana Bosch pia alisaidia idadi ya Wayahudi, kwani aliweza kusambaza pasipoti bila jina la "J".

 Kufukuzwa na kifo 
Alikamatwa, pamoja na wanachama wengi wa mitandao ya De Vonk, tarehe 19 Novemba 1942, na baadaye kufungwa kwa miezi mingi katika gereza la Leeuwarden. Bosch alifaulu kupitisha maelezo yake nje ya gereza kwa siri, akiwatahadharisha watu kadhaa waliolengwa na uchunguzi huo. Wanazi kwanza walimhamisha hadi kwenye kambi ya usafiri ya Westerbork kabla ya kuhamishwa hadi kambi ya mateso ya Ravensbrück. Bosch alifika huko akiwa na umri wa miaka 60 na kupokea pembetatu nyekundu. Licha ya umri wake, aliweza kuishi na hata kupanga sehemu ya wahamishwaji wa Uholanzi, na kuanzisha uhusiano nao haraka.

Mnamo tarehe 17 Februari 1945, alichaguliwa kupigwa gesi katika kambi ya karibu ya Uckermark, lakini baada ya kushindwa kiufundi kwa vyumba vya gesi, Wanazi waliamua badala yake kumuuwa kwa risasi. Alivuliwa nguo na kisha kuuawa papo hapo kwa bunduki, pamoja na wahamishwaji wengine tisa wa Uholanzi.

 Urithi 
Bosch alipoteza kumbukumbu haraka, lakini hadithi yake iligunduliwa tena kutoka mapema karne ya 21. Mwanahistoria Hessel de Walle alichapisha ugunduzi upya wa maisha yake. Mnamo 2024, aliongezwa kwenye Monument ya Frisian Resistance huko Leeuwarden, mbele ya vizazi vyake.

 Marejeo 

Jamii:Waliozaliwa 1882
Jamii:Waliofariki 1945
Jamii:Wanaharakati wa Uholanzi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania