Aphra Behn

Aphra Behn (/ˈæfrə bɛn/;[a] alibatizwa 14 Desemba 1640 – 16 Aprili 1689) alikuwa mwandishi wa tamthilia, mshairi, mwandishi wa nathari na mtafsiri wa Uingereza kutoka enzi ya Marejesho. Kama mmoja wa wanawake wa kwanza wa Kiingereza kupata riziki yake kwa uandishi wake, alivunja vizuizi vya kitamaduni na akawa mfano wa kifasihi kwa vizazi vya baadaye vya waandishi wa kike. Akichipuka kutoka ubaridi, alipata umaarufu wa Charles II, ambaye alimwajiri kama jasusi huko Antwerp. Aliporudi London na pengine akakaa kwa muda mfupi katika gereza la wadeni, alianza kuandika kwa ajili ya jukwaa. Alikuwa mshiriki wa kikundi cha washairi na wafuasi wa uhuru maarufu kama vile John Wilmot, Lord Rochester. Behn aliandika chini ya jina la kificho la kimapenzi Astrea. Wakati wa nyakati za kisiasa zenye misukosuko za Mgogoro wa Kutengwa, aliandika epilogi na prologi ambazo zilimletea matatizo ya kisheria; baada ya hapo alijitolea zaidi katika uandishi wa aina za nathari na tafsiri. Akiwa mfuasi thabiti wa nasaba ya Stuart, Behn alikataa mwaliko kutoka kwa Askofu Burnet wa kuandika shairi la kumkaribisha mfalme mpya William III. Alikufa muda mfupi baadaye.

Anakumbukwa katika kitabu cha Virginia Woolf "A Room of One's Own": "Wanawake wote kwa pamoja wanapaswa kuruhusu maua yaanguke juu ya kaburi la Aphra Behn ambalo, kwa kashfa kubwa lakini kwa kufaa kwa kiasi, liko katika Westminster Abbey, kwani ni yeye aliyewapatia haki ya kusema mawazo yao." Kaburi lake halijumuishwi katika Kona ya Washairi bali liko katika Cloister ya Mashariki karibu na ngazi za kanisa.

Kazi zake zinazojulikana zaidi ni "Oroonoko: au, Mtumwa wa Kifalme", ambayo wakati mwingine inaelezewa kama riwaya ya mapema, na tamthilia "The Rover".

Taarifa kuhusu maisha ya Behn ni chache, hasa zinazohusu miaka yake ya mapema. Hii inaweza kuwa kutokana na kuficha kwa makusudi kwa upande wa Behn. Toleo moja la maisha ya Behn linasema kwamba alizaliwa na kinyozi aitwaye John Amis na mke wake Amy; mara kwa mara anatajwa kama Aphra Amis Behn. Hadithi nyingine inasema Behn alizaliwa na wanandoa waliotajwa Cooper. Kitabu cha "The Histories and Novels of the Late Ingenious Mrs. Behn" (1696) kinasema kwamba Behn alizaliwa na Bartholomew Johnson, kinyozi, na Elizabeth Denham, mlezi wa kunyonyesha. Kanali Thomas Colepeper, mtu pekee aliyedai kumudu kumjua akiwa mtoto, aliandika katika "Adversaria" kwamba alizaliwa huko "Sturry au Canterbury" kwa Bwana Johnson na kwamba alikuwa na dada aitwaye Frances. Mwandishi mwingine wa wakati huo, Anne Finch, aliandika kwamba Behn alizaliwa huko Wye katika Kent, akiwa "Binti wa Kinyozi". Katika baadhi ya akaunti, wasifu wa baba yake unafanana na Eaffrey Johnson. Ingawa hakujulikana mengi kuhusu utoto wake wa mapema, mmoja wa waandishi wa wasifu wake, Janet Todd, anaamini kwamba malezi ya kidini ya kawaida wakati huo yangeweza kuwa na ushawishi mkubwa katika kazi zake nyingi. Alisema kuwa, katika maandishi yote ya Behn, uzoefu wake kanisani haukuwa wa shauku ya kidini, bali badala yake ulikuwa nafasi za yeye kuchunguza tamaa zake za kingono, tamaa ambazo baadaye zitaonyeshwa kupitia tamthilia zake. Katika moja ya tamthilia zake za mwisho aliandika, "Nimekuwa kwenye Chapel; na nimeona warembo wengi sana, idadi ya Plumeys, sikuweza kujua ni nani ningetazama zaidi...".

 Marejeo 

Jamii:Waliozaliwa 1640
Jamii:Waliofariki 1689
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania