Usawa wa nguvu ya ununuzi

Usawa wa nguvu ya ununuzi  (UNU) pia Usawa wa uwezo wa kununua (kwa Kiingereza Purchasing Power Parity kifupi: PPP) ni dhana ya kiuchumi inayotumika kulinganisha thamani halisi ya sarafu kwa kuchunguza gharama ya kikapu cha bidhaa na huduma katika nchi mbalimbali. Inategemea wazo kwamba, kwa hali bora (bila vikwazo vya biashara, gharama za usafirishaji, au upotoshaji wa soko), kiasi fulani cha pesa kinapaswa kuwa na thamani sawa ya ununuzi popote duniani.

Kwa mfano, ikiwa bidhaa inauzwa $10 nchini Marekani na bidhaa hiyo hiyo inauzwa 800 rupia nchini India, basi kiwango cha ubadilishaji wa PPP kitakuwa $1 = 80 INR. Hii inasaidia kubaini ikiwa sarafu fulani imezidi thamani au imepungua thamani ikilinganishwa na nyingine.

 Aina 
Kuna aina mbili kuu za PPP:
 PPP Kamili (Absolute PPP) – Inasema kuwa bei ya bidhaa zinazofanana inapaswa kuwa sawa katika nchi zote inapobadilishwa kwa sarafu moja.

 PPP Husika (Relative PPP) – Inahusisha mfumuko wa bei kati ya nchi mbili, ikisema kuwa thamani ya sarafu inapaswa kubadilika kulingana na tofauti za mfumuko wa bei.

Kwa mfano, ikiwa mfumuko wa bei nchini Marekani ni 2% kwa mwaka na nchini India ni 6%, basi PPP inatabiri kwamba rupia ya India itapungua thamani dhidi ya dola kwa karibu 4% kwa mwaka (6% - 2%).

Matumizi Halisi
PPP hutumiwa kwa:
 Kulinganisha Pato la Taifa (GDP) – Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) na Benki ya Dunia hutumia Pato la taifa iliyorekebishwa kwa PPP kupima viwango vya maisha kwa usahihi zaidi kuliko kutumia Pato la taifa ya kawaida.
 Kurekebisha Viwango vya Ubadilishaji wa Sarafu – Husaidia wachumi na wawekezaji kujua kama sarafu imezidi au imepungua thamani.
 Kuchanganua Gharama za Maisha – Dhana hii inatumika kwenye ripoti kama Big Mac Index (iliyotolewa na The Economist), inayofananisha bei ya Big Mac katika nchi tofauti ili kutathmini thamani ya sarafu.

 Changamoto
Licha ya kuwa kipimo muhimu, PPP ina changamoto kadhaa:
 Bidhaa na Huduma Zisizouzwa Kimataifa – Baadhi ya huduma kama kodi ya nyumba, afya, na elimu haziingii kwenye biashara ya kimataifa, hivyo haziwezi kulinganishwa moja kwa moja kwa PPP.
 Mazingira ya Soko – Kodi, ushuru, na kanuni za serikali zinaweza kupotosha bei na kufanya PPP isiwe sahihi.
Tofauti za Ubora na Ladha – Bidhaa zinaweza kuwa na tofauti za ubora na mahitaji ya kitamaduni, ambazo PPP haizingatii.

 PPP vs. Kiwango Halisi cha Ubadilishaji wa Sarafu 
Viwango vya ubadilishaji vya soko hubadilika kulingana na usambazaji na mahitaji, viwango vya riba, na uvumi wa kifedha, jambo linaloweza kufanya vionekane tofauti na PPP.

Kwa mfano, mnamo 2023:
 Pato la Taifa la kawaida la Marekani lilikuwa takriban $27 trilioni, na Pato la Taifa lake lililorekebishwa kwa PPP lilikuwa karibu sawa.
 Pato la Taifa la Uchina kwa viwango vya soko lilikuwa $17 trilioni, lakini PPP yake ilionyesha kuwa pato lake lilikuwa zaidi ya $30 trilioni, ikionyesha kuwa yuan ina thamani ya chini kulingana na PPP.

  Hitimisho 
Usawa wa uwezo wa kununua ni dhana muhimu ya kiuchumi inayosaidia kulinganisha thamani ya sarafu, nguvu ya ununuzi, na hali ya maisha duniani. Hata hivyo, kwa sababu ya mapungufu yake, PPP inapaswa kutumiwa pamoja na viashiria vingine vya kiuchumi ili kupata picha sahihi ya uchumi wa nchi fulani.

 Marejeo

jamii:uchumi
Jamii:Viashiria vya Uchumi