Mabadiliko ya tabianchi

Mabadiliko ya tabianchi  yanarejelea mabadiliko ya muda mrefu katika joto na mifumo ya hali ya hewa. Mabadiliko haya yanaweza kuwa ya asili, kutokana na mabadiliko katika shughuli za jua au milipuko mikubwa ya volkeno. 

 Sababu za mabadiliko ya tabianchi 

Sababu za asili
 Milipuko ya volkeno – milipuko mikubwa ya volkeno hutoa majivu, vumbi, na gesi kama dioksidi ya sulfuri angani, ambayo inaweza kupunguza joto la dunia kwa muda kwa kuzuia mwangaza wa jua. Hata hivyo, gesi zingine huchangia ongezeko la joto kwa muda mrefu.
 Mabadiliko ya shughuli za jua – kiwango cha nishati kinachotolewa na jua hubadilika kwa muda, na kusababisha ongezeko au upungufu wa joto duniani.
 Mabadiliko ya mikondo ya bahari– mikondo ya bahari kama El Niño na La Niña huathiri joto la dunia na mifumo ya hali ya hewa. Mikondo ya joto huongeza halijoto ya anga, wakati mikondo ya baridi inaweza kusababisha baridi.
 Mabadiliko ya mzunguko wa dunia – mabadiliko ya mwelekeo na mzunguko wa dunia kuzunguka jua yanaweza kuathiri usambazaji wa mwangaza wa jua na kusababisha vipindi vya baridi au joto kwa maelfu ya miaka.
 Uzalishaji wa asili wa gesi za joto – michakato ya asili kama kuoza kwa mimea kwenye maeneo ya vinamasi na kuyeyuka kwa permafrost hutoa gesi kama methane na dioksidi kaboni, ambazo huchangia ongezeko la joto.

Sababu za kibinadamu
 Uchomaji wa mafuta ya kawaida – kuchoma makaa ya mawe, mafuta, na gesi asilia hutoa dioksidi kaboni (CO₂) na gesi zingine za joto, ambazo huzuia joto kuondoka angani na kusababisha ongezeko la joto duniani.
 Ukataji wa misitu – kukata miti hupunguza uwezo wa misitu kunyonya CO₂, na hivyo kuongeza kiwango cha gesi hizi kwenye anga.
 Uzalishaji wa viwandani – viwanda hutoa uchafuzi wa hewa, ikiwa ni pamoja na CO₂ na methane, kutoka kwa shughuli za uzalishaji, hali inayochochea mabadiliko ya tabianchi.
 Kilimo – mifugo hutoa methane wakati wa mmeng’enyo wa chakula, na mbolea zenye nitrojeni hutoa oksidi ya nitrojeni, zote zikiwa gesi zenye nguvu za joto zinazochangia ongezeko la joto.
 Miji mikubwa na mabadiliko ya matumizi ya ardhi – upanuzi wa miji, barabara, na majengo hubadilisha ardhi ya asili, huongeza ufyonzaji wa joto, na kuathiri udhibiti wa halijoto.
 Utupaji wa taka na uzalishaji wa gesi kutoka kwa madampo – taka zinazooza kwenye madampo hutoa methane, gesi inayochangia kwa kiasi kikubwa ongezeko la joto duniani.
 Matumizi kupita kiasi na unyonyaji wa rasilimali – uhitaji mkubwa wa rasilimali husababisha matumizi makubwa ya nishati, ukataji wa misitu, na uchafuzi wa mazingira, hali zinazochangia mabadiliko ya tabianchi.

 Tazama pia 
 Kupanda kwa halijoto duniani
 Tabianchi
 Tofauti za hali ya hewa na mabadiliko yake

 Marejeo

Jamii:ekolojia